Türkiye
Atom Enerjisi Kurumundan:
RADYOAKTİF
ATIK YÖNETİMİ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu
Yönetmeliğin amacı, nükleer enerjinin ve iyonlaştırıcı radyasyon
kaynaklarının kullanımı sırasında ortaya çıkabilecek radyoaktif atıkların
çalışanlar, toplum ve çevre ile gelecek nesillere zarar vermeyecek şekilde
güvenli olarak yönetilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu
Yönetmelik radyoaktif atıkların yönetimine ilişkin faaliyet ve tesislere
uygulanır.
(2) Nükleer enerjinin ve iyonlaştırıcı radyasyon
kaynaklarının kullanımı dışında kalan ancak radyoaktif atık ortaya çıkaran
faaliyetler için bu Yönetmeliğin uygulanabilir hükümleri geçerlidir.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu
Yönetmelik 9/7/1982 tarihli ve 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu
Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu
Yönetmelikte geçen;
a) Bariyer: Bir radyoaktif atık tesisinde radyoaktif
maddelerin hareketini önleyen veya geciktiren tasarımlanmış veya doğal
fiziksel engeli,
b) Bertaraf: Radyoaktif atıkların geri alma niyeti
olmaksızın uygun şekilde nihai olarak depolanmasını veya radyoaktif gaz ve
sıvı atıkların çevreye salımını,
c) Bertaraf tesisi: Birincil amacı radyoaktif atıkların bertarafı
olan tesisleri, yüzey, yakın yüzey, orta derinlikte ve derin bertaraf
tesislerini,
ç) Çevreye salım: Aktivitesi belirli sınırları aşmayan
radyoaktif gaz ve sıvı atıkların planlı ve kontrollü olarak çevreye
bırakılarak bertaraf edilmesini,
d) Çoklu bariyer: Bir radyoaktif atık tesisinde
kullanılan iç içe geçmiş iki veya daha fazla bariyeri,
e) Depolama: Radyoaktif atıkların geri alma niyeti ile
bir sistem veya tesisin içinde muhafaza altında tutulmasını,
f) Derin bertaraf tesisi: Radyoaktif atıkların bertarafı
için oluşturulan ve radyonüklitlerin biyosferden uzun dönemli yalıtımının
sağlanması amacıyla, yüzeyden birkaç yüz metre veya daha derinde bulunan
duraylı jeolojik yapılarda yer alan tesisi,
g) Düzenleyici kontrol: Kurumun, bildirimi yapılmış ya
da yetki alınmış faaliyetler üzerinde, nükleer güvenlik ve emniyet ile
radyasyon, atık ve taşıma güvenliğinin veya birey, toplum ve çevrenin
radyasyondan korunmasının sağlanması amacıyla yürüttüğü denetim, kontrol ve
değerlendirme gibi düzenleyici faaliyetlerini,
ğ) İkincil atık: Radyoaktif atığın işlenmesi sürecinde
oluşan radyoaktif atıkları,
h) İşleme: Radyoaktif atıklara uygulanan ön muamele,
muamele ve uygunlaştırma adımlarını içeren faaliyetleri,
ı) İşletmeden çıkarma: Bertaraf tesisi dışındaki tüm
tesisler için bir daha işletilmeme kararı verildikten sonra belirli bir
program çerçevesinde yürütülen, tüm nükleer ve radyoaktif maddelerin tesis
dışına çıkarılmasını, tesisin sökümünü ve sahanın Kurumun düzenleyici
kontrolünden çıkarılmasını hedefleyen etkinlikler bütününü,
i) Kapatma: Bertaraf tesisinin işletme faaliyetlerinin
tamamlanmasının ardından belirli bir program çerçevesinde yürütülen ve
atıklara bir daha ulaşılmayacak şekilde tesisin kapatılmasını hedefleyen,
tesisi uzun vadede güvenli hale getirecek nihai mühendislik çalışmalarını
veya diğer çalışmaları da kapsayacak şekilde idari ve teknik etkinlikler
bütününü,
j) Kaynak maddeler: Doğal izotopları içeren uranyum, 235
izotopu doğal düzeyin altına düşmüş uranyum, toryum, bunlardan herhangi
birinin metal, alaşım, kimyasal bileşim veya yoğunlaştırılmış hali ve
bunlardan birini veya daha fazlasını Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı
Yönetim Kurulunun veya Kurumun belirleyeceği oranda içeren herhangi bir
maddeyi,
k) Kısıtlı kullanım: Sahanın düzenleyici kontrolden
çıkarılmasının ardından, radyolojik nedenlerden dolayı sahada geçirilen
zaman, sahaya girecek kişilerin yaş grubu, arazi kullanımı gibi hususlara
ilişkin kısıtlar çerçevesinde kullanımını,
l) Kritik grup: Belirli bir radyasyon kaynağı veya kaynaklarından
ışınlanan ve en yüksek dozu alması ihtimali olan toplum üyesi kişilerden
oluşan grubu,
m) Kritiklik: 9/9/1991 tarihli ve 20986 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Nükleer Tanımlar Yönetmeliğinde belirtilen
kritikaliteyi,
n) Kullanılmış nükleer yakıt: Nükleer reaktörden
çıkarılmış ve mevcut haliyle yeniden kullanılmayacak olan ışınlanmış
yakıtı,
o) Kurucu: Radyoaktif atık tesisi kuran gerçek ya da
tüzel kişiyi,
ö) Kurum: Türkiye Atom Enerjisi Kurumunu,
p) Kuyu tipi bertaraf: Radyoaktif atıkların, sondaj
yöntemiyle açılmış kuyularda nihai olarak depolanmasını,
r) Muamele: İyon değiştirme, çöktürme, filtreleme ve
yoğunlaştırma gibi yöntemleri içeren ve hedefleri radyoaktif atık
içeriğinin değiştirilmesi, atık hacminin azaltılması ve radyonüklitlerin ayrıştırılması
olan faaliyetleri,
s) Nükleer madde: Kaynak maddeler ve özel bölünebilir
maddeleri,
ş) Nükleer tesis: Kurum tarafından nükleer güvenlik ve
emniyetin göz önüne alınması gerektiği tespit edilen, nükleer maddelerin
üretildiği, işlendiği, kullanıldığı, bulundurulduğu, yeniden işlendiği,
depolandığı veya bertaraf edildiği her türlü tesisi,
t) Orta derinlikte bertaraf tesisi: Radyoaktif atıkların
bertarafı için yüzeyden otuz ile birkaç yüz metre arasındaki derinliklerde
yer alan radyoaktif atık tesisini,
u) Ön muamele: Radyoaktif atıklara uygulanacak toplama,
ayırma, kimyasal olarak düzenleme ve radyoaktiviteden arındırma gibi
muameleye hazırlık işlemlerini,
ü) Özel bölünebilir madde: Plütonyum-239, Uranyum-233,
235 veya 233 izotopları bakımından zenginleştirilmiş uranyum ve bunlardan
birini veya daha fazlasını içeren herhangi bir maddeyi,
v) Radyasyon tesisi: Kurum tarafından belirlenen
radyasyon uygulamaları için özel olarak tasarlanmış yerleri,
y) Radyasyon uygulamaları: 24/3/2000 tarihli ve 23999
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinde
verilen muafiyetlerin dışında kalan radyasyon kaynakları ile yapılan her
türlü uygulamayı,
z) Radyoaktif atık: Serbestleştirme sınırlarının
üzerinde aktivite konsantrasyonu içeren ve bir daha kullanılması
düşünülmeyen nükleer ve radyoaktif maddeler ile radyoaktif madde bulaşmış
ya da radyoaktif olmuş yapı, sistem, bileşen ve malzemeleri,
aa) Radyoaktif atık kabul kriterleri: Radyoaktif atığın
tesise kabul edilmesi için, atık paketine veya atık formuna ilişkin
radyonüklitlerin tipi, aktivite konsantrasyonu veya toplam aktivitesi ve
benzerinden oluşan ve yetkilendirilen kişi tarafından belirlenen
kriterleri,
bb) Radyoaktif atık paketi: Radyoaktif atık formunu,
kabını ve iç zırhını içeren ve uygunlaştırma sonucunda elde edilen paketi,
cc) Radyoaktif atık tesisleri: Radyoaktif atık işleme,
depolama ve bertaraf tesislerini,
çç) Radyoaktif atık yönetimi: Radyoaktif atıkların
toplanması, işlenmesi, sahaiçi taşınması ve depolanması veya bertarafı ile
ilgili idari ve teknik bütün faaliyetleri,
dd) Radyoaktif madde: Çekirdekleri kendiliğinden
bozunmaya uğrayarak radyasyon yayan izotop veya izotopları içeren
maddeleri,
ee) Radyoliz: Maddelerin iyonlaştırıcı radyasyonun
etkisi ile kimyasal yapısının değişmesini,
ff) Saha: Tesisi fiziksel engellerle çevreleyen, sadece
kontrollü giriş çıkış yapılabilen ve üzerinde tesis sahibinin yetkisi olan
alanı,
gg) Sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılması: Kurumun
belirlediği koşullar çerçevesinde, sahada düzenleyici kontrol uygulanmasına
gerek olmadığı yönündeki Kurum kararını,
ğğ) Sahipsiz kaynak: Terk edilme, çalınma, kaybolma veya
bildirim yükümlülüğüne uyulmaksızın devredilme gibi sebeplerle kontrol dışı
kalmış veya Kurum kayıtlarına değişik nedenlerle hiç girmemiş kapalı
radyoaktif kaynakları,
hh) Serbestleştirme: Bildirim veya yetkilendirme
gerektiren uygulama veya faaliyetlerden kaynaklanan radyoaktif madde veya
atıkların aktivitelerinin belirli düzeylerin altında olması veya altına
düşmesi sonucu düzenleyici kontrolden çıkarılmasını,
ıı) Serbestleştirme sınırları: Radyoaktif madde ya da
atıkların serbestleştirilebilmesi için sınır değer olarak kabul edilen
aktivite konsantrasyonu ve yüzey bulaşma düzeylerini,
ii) Tesis: Nükleer tesisler, radyasyon tesisleri ve
radyoaktif atık tesislerini,
jj) Tesis koşulları: Normal işletmeden ağır kazalara
kadar tesisin bulunabileceği farklı koşulları,
kk) Uygunlaştırma: Radyoaktif atıkların taşınması,
depolanması ve bertarafına uygun bir forma dönüştürülmesini, paketlenmesini
ve gerekli ise ilave bir dış paket ile muhafaza edilmesini kapsayan
işlemleri,
ll) Yakın yüzey bertaraf tesisi: Radyoaktif atıkların
bertarafı için yüzeyden en fazla otuz metre derinlikte yer alan radyoaktif
atık tesisini,
mm) Yeniden işleme: Kullanılmış nükleer yakıtlardan
kullanılabilir radyoaktif izotopların geri kazanılması amacıyla
gerçekleştirilen işlemi,
nn) Yetkilendirilen kişi: Yetki gerektiren herhangi bir
faaliyeti yerine getirmek üzere Kurum tarafından yetkilendirilmiş kişiyi,
oo) Yüzey bertaraf tesisi: Radyoaktif atıkların bertaraf
amacıyla yerleştirildiği yüzeyde bulunan radyoaktif atık tesisini,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Radyoaktif
Atık Yönetiminin Gerekleri ve İlkeleri
Sorumluluk
MADDE 5 – (1)
Nükleer enerjinin ve iyonlaştırıcı radyasyon kaynaklarının kullanımı
sırasında ortaya çıkan radyoaktif atıkların yönetiminin sağlanması,
maliyetin karşılanması da dâhil olmak üzere, faaliyeti yürüten kişinin
sorumluluğundadır.
(2) Nükleer enerjinin ve iyonlaştırıcı radyasyon
kaynaklarının kullanımı dışında kalan ancak radyoaktif atık ortaya çıkaran
faaliyetler için, ortaya çıkan radyoaktif atıkların yönetiminin sağlanması,
maliyetin karşılanması da dâhil olmak üzere, söz konusu faaliyeti yürüten
kişinin sorumluluğundadır.
Çalışanlar,
toplum ve çevrenin korunması
MADDE 6 – (1) Bu
Yönetmelikte belirtilen radyoaktif atıkların çalışanlar, toplum ve çevreye
olan etkilerinin izin verilen düzeylerden fazla olmaması ve gelecek
nesiller üzerinde gereksiz yük oluşturmaması için gerekli önlemler alınır.
(2) Radyoaktif atık yönetiminde, gelecek nesiller
üzerindeki olası etkiler şimdiki nesiller için izin verilenden daha fazla
olmayacak şekilde tüm önlemler alınır.
(3) 21 inci maddede belirtildiği şekilde muafiyet veya
serbestleştirme sınırlarının üstünde olan hiçbir radyoaktif atık çevreye
verilemez.
(4) Radyoaktif atıkların yönetim adımlarında oluşan
ikincil atıkların yönetimi de bu Yönetmelik hükümlerine tabidir.
(5) Türkiye Cumhuriyeti egemenlik sınırları dışarısında
yürütülen bir faaliyet sonucu ortaya çıkmış olan radyoaktif atıklar işleme,
depolama veya bertaraf etme amacıyla Türkiye sınırları içerisine sokulamaz.
Radyoaktif
atık oluşumunun kontrolü
MADDE 7 – (1)
Radyoaktif atıkların oluşumunun hacim ve aktivite olarak mümkün ve makul
olan en düşük seviyede tutulması için yetkilendirilen kişi tarafından
gereken tüm önlemler alınır.
Sınır ötesi
etkiler
MADDE 8 – (1)
Radyoaktif atık yönetiminde atıkların ülke sınırları ötesindeki insan ve
çevre üzerinde yaratabileceği olası etkiler dikkate alınır.
Radyoaktif
atık yönetim adımlarında etkileşim
MADDE 9 – (1)
Radyoaktif atıkların yönetiminde farklı ve birbiri ile etkileşimli adımlar
arasındaki ilişkiler dikkate alınır. Atıkların özelliklerinin belirlenmesi,
işlenmesi ve taşınması gibi herhangi bir adım için planlama yapılırken,
diğer atık yönetim adımlarının çalışanlar, toplum ve çevreye etkileri imkân
dahilinde göz önünde bulundurulur.
(2) Her adımda görev, yetki ve sorumluluklar açık ve
anlaşılır bir şekilde tanımlanır.
Kritiklik
ve radyoaktif bozunum ısısı
MADDE 10 – (1)
Radyoaktif atık yönetimine ilişkin faaliyet ve tesislerde bölünebilir
maddelere ilişkin tüm işlemlerde kritiklik kazasını önlemek için gerekli
tüm önlemler yetkilendirilen kişi tarafından alınır.
(2) Yetkilendirilen kişi radyoaktif atık yönetimine
ilişkin faaliyet ve tesislerde radyoaktif bozunum ısısını dikkate alarak
gerekli önlemleri alır.
Derinliğine
savunma
MADDE 11 – (1)
Yetkilendirilen kişi tarafından, radyoaktif atıkların yönetimine ilişkin
tüm faaliyetlerde ve tesislerde derinliğine savunma stratejisi uygulanır.
Bu strateji gereğince atıklar ile çalışanlar, toplum ve çevrenin arasına
yerleştirilen bariyerlerin etkinliğini korumak ve işletme sırasında meydana
gelebilecek olayların kazaya dönüşmesini önlemek ve oluşan kazaların da
etkilerini azaltmak için hiyerarşik yapıda, birbirinden bağımsız, farklı ve
iç içe geçmiş bir dizi uygulamadan oluşan önlemler alınır.
Radyasyondan
korunma
MADDE 12 – (1)
Radyoaktif atık yönetimine ilişkin faaliyetlerde ve tesislerde Radyasyon
Güvenliği Yönetmeliğinin 7 nci maddesinde belirtildiği şekliyle, birey,
toplum ve çevrenin radyasyondan korunması amacıyla radyasyondan korunma
ilkeleri yetkilendirilen kişi tarafından esas alınır ve uygulanır.
Emniyet
MADDE 13 – (1)
Radyoaktif atıkların yönetimine ilişkin faaliyetlerde ve tesislerde
yetkilendirilen kişi tarafından nükleer ve radyoaktif maddelerin emniyeti
sağlanır.
Yönetim
sistemi
MADDE 14 – (1)
Radyoaktif atık tesisi için yetkilendirilen kişi, tesisin yerinin
belirlenmesinden işletmeden çıkarılması veya kapatılması ve sahanın
düzenleyici kontrolden çıkarılması tamamlanıncaya kadar bütün aşamalar için
radyoaktif atık yönetimi ile ilgili bütün faaliyetleri kapsayan yönetim
sistemlerini oluşturur ve uygular.
Güvenlik
yönetimi
MADDE 15 – (1)
Radyoaktif atık tesisi için yetkilendirilen kişi, yetki aldığı faaliyeti,
en yüksek önceliği atık güvenliği konularına tanıyan, yetki ve sorumluluk
sınırları ile iletişim yöntemleri belirli olan bir yönetim mekanizması
içinde hayata geçirir.
Güvenlik
kültürü
MADDE 16 – (1)
Radyoaktif atık tesislerinde atık güvenliği ile ilgili konulara en yüksek
önceliğin verilmesi, yetkilendirilen kişinin üst yönetimince bir ilke
olarak kabul edilir. Politikalar ve idari yapılar oluşturulurken bu güvenlik
kültürü ilkesi temel alınır ve personelin bu ilkeyi benimsemesi sağlanır.
İnsan
faktörü
MADDE 17 – (1)
Radyoaktif atık tesislerinin güvenliğini etkileyebilecek tüm faaliyetlerde
olası insan hataları dikkate alınır ve işletme personelinin yükünü azaltmak
ve insan hatalarını en aza indirmek amacıyla yetkilendirilen kişi
tarafından sistemler oluşturulur.
Şeffaflık
MADDE 18 – (1)
Radyoaktif atık yönetiminde halk ve tüm paydaşlar etkili bir şekilde
bilgilendirilir.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Radyoaktif
Atık Yönetim Adımları
Radyoaktif
atık özelliklerinin belirlenmesi
MADDE 19 – (1)
Radyoaktif atık yönetimi adımları arasındaki geçişlerin kolaylaştırılması
için radyoaktif atık üreticisi tarafından ilk adım olarak atıkların
fiziksel, biyolojik, kimyasal ve radyolojik özellikleri belirlenir.
Radyoaktif
atıkların sınıflandırılması
MADDE 20 – (1)
Radyoaktif atıklar radyoaktivite seviyelerine ve içerdikleri
radyonüklitlerin yarı ömürlerine göre çok kısa ömürlü, çok düşük seviyeli,
düşük ve orta seviyeli ile yüksek seviyeli radyoaktif atıklar olarak
sınıflandırılır.
(2) Radyoaktif atık yönetiminde uygulanacak adımlarda
atık sınıfı dikkate alınır.
Serbestleştirme
ve muafiyet
MADDE 21 – (1)
Aktivite seviyeleri Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinde verilen muafiyet
sınırlarının altında olan atıklar düzenleyici kontrolden muaftır.
(2) Nükleer tesislere ilişkin faaliyetler kapsamında
ortaya çıkan radyoaktif madde ve atıkların serbestleştirme sınırları ile
ilgili usul ve esaslarda Nükleer Tesislerde Serbestleştirme ve Sahanın
Düzenleyici Kontrolden Çıkarılmasına İlişkin Yönetmelik esas alınır.
Çok kısa
ömürlü radyoaktif atıklar
MADDE 22 – (1)
Muafiyet sınırının üzerinde radyoaktivite içeren, en fazla birkaç yıl
depolandıktan sonra aktivite içeriği serbestleştirme sınırlarının altına
düşerek serbestleştirmeye uygun hale gelecek olan atıklar çok kısa ömürlü
radyoaktif atık olarak sınıflandırılır.
Çok düşük
seviyeli radyoaktif atıklar
MADDE 23 – (1)
Muafiyet sınırının üzerinde radyoaktivite içeren, çok kısa ömürlü
radyoaktif atık sınıfına girmeyen ve serbestleştirme sınırlarının da
yaklaşık 100 katının altında aktivite konsantrasyonu içeren radyoaktif
atıklar çok düşük seviyeli radyoaktif atık olarak sınıflandırılır.
(2) Çok düşük seviyeli radyoaktif atıkların bertarafı
yüzey bertaraf tesislerinde gerçekleştirilebilir.
Düşük ve
orta seviyeli radyoaktif atıklar
MADDE 24 – (1)
Radyoaktivite seviyeleri çok düşük seviyeli radyoaktif atıkların aktivite
konsantrasyonundan fazla olan ancak yüksek seviyeli radyoaktif atık
sınıfına girmeyen atıklar düşük ve orta seviyeli radyoaktif atık olarak
sınıflandırılır.
(2) Uygunlaştırma işleminden sonra, içerdiği alfa yayıcı
radyonüklit konsantrasyonu tüm atık paketleri için ortalama 400 Bq/g ve tek
atık paketi için 4000 Bq/g’ın altında olan düşük ve orta seviyeli
radyoaktif atıklar yakın yüzey bertaraf tesislerinde bertaraf edilebilir.
(3) Uygunlaştırma işleminden sonra alfa yayıcı
radyonüklit konsantrasyonları düşük ve orta seviyeli radyoaktif atıklar
için ikinci fıkrada belirtilen konsantrasyon limitlerinden yüksek olan
düşük ve orta seviyeli radyoaktif atıklar yalnızca orta veya derin bertaraf
tesislerinde bertaraf edilir.
(4) Düşük ve orta seviyeli radyoaktif atık paketleri
çevresel aşınmaya dayanıklı, fiziksel olarak güvenli ve korunaklı bir yapı
içerisinde depolanır. Depolanacak düşük ve orta seviyeli atık kabına gerektiğinde
ilave zırhlama yapılır.
Yüksek
seviyeli radyoaktif atıklar
MADDE 25 – (1) Kurum
tarafından radyoaktif atık olarak kabul edilen kullanılmış nükleer
yakıtlar, yeniden işleme sonucunda ortaya çıkan ve fisyon ürünleri ve
aktinitleri içerebilecek radyoaktif atıklar ve bunların aktivitelerine
yakın seviyede aktiviteye sahip diğer radyoaktif atıklar yüksek seviyeli
radyoaktif atık olarak sınıflandırılır.
(2) Yüksek seviyeli radyoaktif atıklar yalnızca derin
bertaraf tesislerinde bertaraf edilir.
(3) Yüksek seviyeli radyoaktif atıklar ve kullanılmış
nükleer yakıtlar, bertaraf tesislerine veya yeniden işleme tesislerine
gönderilene kadar radyoaktif bozunum ısısının azaltılması ve kritiklik
dikkate alınarak depolanırlar.
İşleme
MADDE 26 – (1) Ön
muamele adımında atıkların radyonüklit içeriği, radyoaktif bozunum ısısı,
fiziksel hali, biyolojik özellikleri, kimyasal aktifliği, radyoaktivitesi
ve bulaşma seviyesi dikkate alınır. Radyoaktif atıklar oluştukları yerlerde
tüm özellikleri ve yapılacak muameleye bağlı olarak çeşitlerine göre
ayrılarak toplanırlar.
(2) Muamele adımında kullanılan sistemler işlevselliğini
korumak için düzenli aralıklarla kontrol edilir ve gerektiğinde yenilenir
ya da değiştirilir. Muamele, sonraki radyoaktif atık yönetim adımlarına mümkün
olduğunca az hacimde radyoaktif atık iletilecek şekilde gerçekleştirilir.
(3) Uygunlaştırma adımında radyoaktif atıkların
radyonüklit içeriği, kritikliği, radyoaktif bozunum ısısı, bulaşma
seviyesi, aşındırıcı madde içeriği, gaz üretim ve fiziksel özellikleri
dikkate alınır. Uygunlaştırma adımı tamamlanan radyoaktif atık paketlerinin
iç ve dış etkilere karşı bütünlüğünü koruması sağlanır.
Taşıma
MADDE 27 – (1)
Kamusal karayolu ve demiryolu kullanılmayan tesis sahası içindeki taşımalar
hariç olmak üzere, radyoaktif atıkların taşınması ve taşıma sırasında
kullanılacak atık paketlerine ilişkin işlemler 8/7/2005 tarihli ve 25869
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Radyoaktif Maddenin Güvenli Taşınması
Yönetmeliği ile bu konuya ilişkin diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde
yapılır.
(2) Tesis işletimi ya da işletmeden çıkarılması ile
yetkilendirilen kişi, saha içinde yapılan taşımalar için kalite yönetim,
radyasyondan korunma ve saha içi acil durum prosedürlerini oluşturur ve
muhtemel radyasyona maruz kalma yollarını göz önüne alarak gerekli bütün
tedbirleri alır.
Depolama
MADDE 28 – (1)
Radyoaktif atıkların güvenli olarak depolanmasında çoklu bariyer yaklaşımı
uygulanarak atıkların çevreden yalıtımı sağlanır.
(2) Depolama adımında, depolanacak radyoaktif atıkların
radyoizotop içerikleri, yarı ömürleri, aktivite konsantrasyonları ile
fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri dikkate alınır. Radyoaktif
atıklar planlanan depolama süresi göz önünde bulundurularak depolanır.
Depolanması planlanan radyoaktif atık paketi, fiziksel ve kimyasal olarak
kararlı olur. Atık kabının malzeme özelliklerinin bozulmasını ve ömrünün
azalmasını önlemek için gerekli tüm tedbirler alınır.
(3) Depolama, depolanan radyoaktif atık paketlerine
test, denetim, izleme ve inceleme yapılmasına olanak sağlayacak şekilde
yapılır.
(4) Depolama, bertaraf öncesi radyoaktif atık yönetim
adımlarında ve adımlar arasında da uygulanabilir.
(5) Kullanılmış nükleer yakıtların depolanmasında
30/7/2010 tarihli ve 27657 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nükleer Yakıt
Çevrimi Tesislerinin Güvenliği İçin Özel İlkeler Yönetmeliği hükümlerine
uyulur.
Bertaraf
MADDE 29 – (1)
Radyoaktif atığın bertarafı, atığın çalışanlar, toplum ve çevre üzerindeki
olası etkilerinin Kurum tarafından belirlenen zaman süresince kabul edilebilir
seviyelerde tutulmasını ve çevreden pasif olarak yalıtımını sağlayacak
şekilde yapılır.
(2) Yakın yüzey, orta derinlikte ve derin bertaraf
tesislerinde sadece uygunlaştırılmış radyoaktif atıklar bertaraf edilir.
(3) Bertaraf tesisinin uzun vadede güvenliği; elverişli
jeolojik yapı, mühendislik tasarım özellikleri, uygun radyoaktif atık
içeriği ve formu, işletme ile kapatma ve sonrası döneme ait prosedürler ve
kontroller vasıtasıyla sağlanır.
(4) Küçük hacimli düşük ve orta seviyeli radyoaktif atıklar
kuyu tipi bertaraf edilebilir. Kuyu tipi bertarafta, kuyuya yerleştirilen
yüzeye en yakın atık paketinin yüzeyden derinliği, bertaraf tesisinin
türünü belirler. Yüksek seviyeli atıklar kuyu tipi bertaraf edilemez.
Madencilik
atıklarının bertarafı
MADDE 30 – (1) Nükleer
hammaddelerin madenciliğinden kaynaklanan radyoaktif atıklar ile radyoaktif
atık oluşumuna neden olan diğer cevherlerin madenciliğinden kaynaklanan
radyoaktif atıklar, maden sahalarının içinde yer alan yüzey bertaraf
tesislerinde, madencilik faaliyeti için yetkilendirilen kişinin
sorumluluğunda bertaraf edilir. Yüzey bertaraf tesislerinde bertaraf
edilemeyecek seviyede aktivite konsantrasyonuna sahip madencilik atıkları
bu Yönetmelik hükümlerine göre uygun bir bertaraf tesisinde bertaraf edilir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Gaz ve Sıvı
Radyoaktif Atıkların Çevreye Salımı
Radyoaktif
gaz ve sıvı atıkların bertarafı
MADDE 31 – (1)
Tesisin, yetkilendirilen kişi tarafından belirlenen çevreye salım
limitlerini aşmayan radyoaktif gaz ve sıvı atıkları, çevreye salımı
gerçekleştirilerek bertaraf edilir.
(2) Radyoaktif gaz ve sıvı atıkların çevreye salıma
uygun hale getirilmesi amacıyla gerektiğinde 26 ncı maddede belirtilen
işleme adımı uygulanır.
(3) Yarı ömrü 100 günden kısa olan radyoizotoplar ile
C-14 ve H-3 içeren radyoaktif maddelerin tıp, endüstri ve araştırma gibi
alanlarda kullanılmaları sonucu meydana gelen atıkların ve nükleer yakıt
çevrimi dışında oluşan radyoaktif atıkların çevreye salımı 2/9/2004 tarihli
ve 25571 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Radyoaktif Madde Kullanımından
Oluşan Atıklara İlişkin Yönetmelik gereğince gerçekleştirilir.
(4) Kanalizasyon sistemine bırakılacak, çevreye salım
limitlerini aşmayan sıvı haldeki radyoaktif maddeler su içerisinde
çözülebilir ve dağılabilir özellikte olur.
Doz
kısıtları
MADDE 32 – (1)
Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinin 7 nci maddesinde belirtilen radyasyondan
korunmanın optimizasyonu ilkesi kapsamında halk için doz kısıtları her
tesis sahası için Kurum tarafından belirlenir.
(2) Tesis çalışanlarına yönelik doz kısıtları faaliyet
için yetkilendirilen kişi tarafından belirlenir, takip edilir ve
denetlenir.
(3) Doz kısıtları tesisin tasarımında dikkate alınır.
Çevreye
salım limitleri
MADDE 33 – (1) Halk
için Kurum tarafından tesisin işletme koşulları esas alınarak belirlenmiş
doz kısıtları ve radyasyondan korunma optimizasyonu esas alınarak, gaz ve
sıvılar için ayrı ayrı olmak üzere, yetkilendirilen kişi tarafından çevreye
salım limitleri belirlenir. Nükleer tesislerde çevreye salım limitleri
inşaat ve işletme için yetkilendirme başvurusunda Kuruma sunulur.
Yetkilendirme aşamalarında bu limitlerin uygunluğu Kurum tarafından değerlendirilir.
Kesinleşmiş değerler tesisin işletme sınır ve koşulları kapsamında yer
alır.
(2) Çevreye salım limitleri her bir radyonüklit ya da
radyonüklit grubu için aktiviteye ilişkin olarak yıllık limitler şeklinde
tanımlanır. Yıllık limitlere ilaveten, gerektiğinde daha kısa dönemli
limitler de belirlenebilir.
(3) Limitler belirlenirken tesisin radyasyondan korunma
optimizasyonu çerçevesinde belirlenen kontrol teknikleri ile tesisin tüm
işletme durumları ve işletmedeki potansiyel değişiklikler dikkate alınır.
(4) Limitler yeni işletime geçen bir tesiste ilk 3 yıl
içinde, sonraki süreçte 5 yıldan az olmamak üzere yetkilendirilen kişi
tarafından gözden geçirilir, gerekli ise yenilenir.
(5) Tesisin işletme durumlarında çevreye bırakılacak gaz
ve sıvıların aktivitesi çevreye salım limitlerini aşamaz.
Çevreye
salım limitlerinin aşılması
MADDE 34 – (1)
Tesiste meydana gelen olağandışı olaylar kapsamında, çevreye salım
limitlerinin aşılmasının planlandığı durumda, yetkilendirilen kişi
tarafından durumun ayrıntıları ve salım gerekçeleri Kuruma sunularak, salım
nedeniyle ve diğer kaynaklar da dikkate alınmak suretiyle kritik grupların
alabileceği maksimum etkin dozların Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinde halk
için verilen doz sınırlarının altında kalacağı gösterilir. Kurumun uygunluk
değerlendirmesinin ardından salım gerçekleştirilebilir.
(2) Tesiste meydana gelen olağandışı olaylar kapsamında,
planlanmayan salıma bağlı olarak limitlerin aşılması durumunda,
yetkilendirilen kişi tarafından Kuruma bildirim yapılır, olayın nedenleri
araştırılır ve gerekli önlemler alınır.
Kritik grup
dozları
MADDE 35 – (1)
İşletme aşamasından önce, tesis işletimi nedeniyle çevreye salımı planlanan
radyoaktif gaz ve sıvıların özellik ve aktiviteleri, potansiyel salım
noktaları ve yolları, yıllık toplam atık miktarı ve salım yöntemleri ve
zamanlaması ile salımı gerçekleştirilen radyonüklitlerin neden olacağı
toplum için ışınlanma yolları yetkilendirilen kişi tarafından belirlenir.
Planlanan salım nedeniyle, kritik grupların maruz kalacağı radyasyon
dozları radyonüklitlerin çevrede birikimi göz önüne alınarak, işletmenin en
son yılında alınabilecek maksimum yıllık dozlar olarak hesaplanır.
(2) Kritik grup dozları yaş grupları için ayrı ayrı
hesaplanır.
(3) Tesis işletimi nedeniyle kritik grupların maruz
kalabileceği dozlar Kurum tarafından belirlenen doz kısıtlarını aşamaz.
(4) Salıma ilişkin bilgiler ve kritik grup dozları, tesisin
inşaat için yetkilendirme başvurusunda Kuruma sunulur.
(5) Salıma ilişkin bilgiler ve kritik grup dozları,
tesisin işletme aşamasında Kurum tarafından belirlenen düzenli aralıklarla
Kuruma raporlanır. Bu aşamada kritik grup dozları raporlanan döneme ilişkin
ve kümülatif olarak belirlenir.
Radyoaktif
gaz ve sıvılar ile çevrenin izlenmesi
MADDE 36 – (1)
Tesisten çıkan radyoaktif gaz ve sıvıların çevreye salım limitlerine uygun
olarak verildiğinin kontrolü amacıyla yetkilendirilen kişi tarafından
atıkların çevreye salımı izlenir.
(2) İşletme koşullarında kritik grupların alabileceği
maksimum dozlar yılda 10 µSv’i aşan tesislerde çevresel izleme programı
uygulanır. Yetkilendirilen kişi, çevre doz hızının sürekli olarak ve hava,
su, toprak ile çeşitli gıda örneklerindeki aktivite miktarlarının düzenli
aralıklarla takip edilmesini ve kayıt altına alınmasını sağlamakla yükümlüdür.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Radyoaktif
Atık Tesislerinde Genel Esaslar
Yetkilendirme
MADDE 37 – (1)
Radyoaktif atık tesislerine ilişkin faaliyetler yetkilendirmeye tâbidir.
(2) Radyoaktif atık tesisleri eğer nükleer reaktör ve
nükleer yakıt çevrimi tesislerinden kaynaklanan atıklar ile nükleer madde
içeren atıklar içeriyorsa nükleer tesis olarak, sadece radyasyon
uygulamaları ve radyasyon tesislerinden ortaya çıkan atıkları içeriyorsa
radyasyon tesisi olarak yetkilendirmeye tâbidir.
(3) Radyoaktif atık tesislerinin işletmeden çıkarılması
veya kapatılması ve tesislerin bulunduğu sahanın düzenleyici kontrolden
çıkarılması işlemleri yetkilendirmeye tâbidir.
Sorumluluklar
MADDE 38 – (1)
Radyoaktif atık tesisinde, atık güvenliğine ilişkin hedef ve ilkelere
uyulmasından ve tüm önlemlerin alınmasından, tesisin güvenli bir şekilde
kurulması, işletilmesi, işletmeden çıkarılması veya kapatılması ve sahanın
düzenleyici kontrolden çıkarılması ile ilgili süreçlerden yetkilendirilen
kişi sorumludur.
(2) Kurum da dahil olmak üzere faaliyetle ilgili diğer
tüm kişi, kurum ve kuruluşların etkinlikleri ve sorumlulukları
yetkilendirilen kişinin bu sorumluluğunu hiçbir şekilde azaltmaz veya
ortadan kaldırmaz.
(3) Yetkilendirilen kişinin sorumluluklarının hangi
koşullarda sona ereceği, Kurum tarafından verilen yetki çerçevesinde
tanımlanır.
(4) Yetkinin askıya alınması veya iptal edilmesi
yetkilendirilen kişinin sorumluluklarını sona erdirmez.
Yetkilendirilen
kişinin temel yükümlülükleri
MADDE 39 – (1)
Radyoaktif atık tesisleri ile ilgili faaliyetleri yerine getirmek üzere
Kurum tarafından yetkilendirilen kişilerin temel yükümlülükleri şunlardır:
a) Yetkinin verildiği faaliyeti, ilgili mevzuata uygun
olarak, Kurum tarafından tanımlanmış koşullar çerçevesinde radyoaktif atık
güvenliğine öncelik vererek yürütmek,
b) Yetkinin verildiği faaliyeti bir kalite yönetim
sistemi içerisinde yürütmek,
c) Yetkinin verildiği faaliyete ilişkin periyodik
güvenlik değerlendirmelerini yapmak,
ç) Yetkinin verildiği faaliyetin Kurum tarafından
denetlenmesinde işbirliğinde bulunmak,
d) Yetkinin verildiği faaliyete ilişkin olarak Kurumun
talep ettiği tüm bilgi ve belgeleri sağlamak,
e) Yetkinin verildiği faaliyet sırasında ilgili
mevzuatta tanımlanan kayıtları tutmak ve raporlamaları yapmak,
f) Yetkinin verildiği faaliyet sırasında meydana
gelebilecek olağandışı olayların Kuruma bildirimini yapmak,
g) Tesiste meydana gelebilecek olağandışı olaylara ilişkin
olarak çalışanlar, toplum ve çevre üzerindeki olumsuz etkilerin önlenmesi
veya hafifletilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmak.
(2) Bu yükümlülüklerin yanı sıra, Kurum radyoaktif atık
tesisi için verdiği yetkilere ilişkin ek yükümlülükler tanımlayabilir.
(3) Yetkilendirilen kişinin işi bırakması, iflas etmesi
ve benzeri durumlar bu yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.
Dereceli
yaklaşım
MADDE 40 – (1)
Radyoaktif atık yönetimine ilişkin tesisler veya faaliyetler, tesis veya
faaliyetin çalışanlar, toplum ve çevre üzerinde yaratabileceği riskin
boyutu ile orantılı bir seviyede dikkate alınır, incelenir ve değerlendirilir.
(2) Yetkilendirme için başvuran kişiler başvuru ile
birlikte sundukları belgeleri faaliyetin potansiyel riskinin boyutuna uygun
ayrıntıda hazırlar.
Güvenliğin
gösterilmesi ve doğrulanması
MADDE 41 – (1)
İnşaata başlamadan önce radyoaktif atık tesisinin tasarımında, işletmeye
geçmeden önce inşa edildiği haliyle, işletmeden çıkarma veya kapatma
faaliyetlerinde, normal koşullar altında ve kaza durumlarında, tesiste
güvenlik hedeflerine ulaşıldığı analiz, rapor ve programlar aracılığıyla
yetkilendirilen kişi tarafından belgelenerek gösterilir.
(2) Tesis işletmeye alındıktan sonra, bu belgeler
Kurumun belirleyeceği sıklıkta işletme deneyimleri ve yeni güvenlik
bilgileri ışığında yenilenir. İşletme sırasında radyoaktif atık tesisinin
durumu ve çalışmasının işletme sınır ve koşulları ile uyumlu olduğu ve
güvenlik hedeflerini sağladığı gözetim, denetim ve testler aracılığıyla
doğrulanır.
ALTINCI BÖLÜM
Radyoaktif
Atık Tesislerinde Genel Güvenlik İlkeleri
Saha
MADDE 42 – (1)
Radyoaktif atık tesisinin kurulacağı saha; çevre ve tesisin birbirlerine
karşı olası etkileri ve acil durum planlarının uygulanabilirliği dikkate
alınarak radyoaktif atık tesisi kurucusu tarafından belirlenir. Bu hususların
değerlendirilmesinde tesisin tüm ömrü göz önünde bulundurulur ve bu
hususlara ilişkin şartların güvenlik açısından kabul edilebilirliğinin
sürdüğünü kontrol etmek için izleme ve gerektiğinde yeniden değerlendirme
yapılır.
(2) Tesis sahası radyoaktif atıkların sahaya taşınmasına
uygunluğu yönünden değerlendirilir.
(3) Bertaraf tesisi kurulacak sahanın doğal bariyerlere
sahip olduğu gösterilir.
Tasarım
MADDE 43 – (1)
Radyoaktif atık tesisleri; çalışanlar, toplum ve çevrenin işletme ve kaza
koşullarında radyasyondan korunmasının sağlanacağı, güvenli bir şekilde
işletmeden çıkarılacağı veya kapatılacağı biçimde tasarımlanır.
(2) Tesis, depolanacak, işlenecek ya da bertaraf
edilecek atıklara ilişkin toplam radyoaktif ve nükleer madde envanteri ve
potansiyel radyolojik ve radyolojik olmayan tehlikeler dikkate alınarak
tasarımlanır.
(3) Yapı, sistem ve bileşenler çevresel koşullar ve
tesis ömrü dikkate alınarak ve atık muhafazasını ve tesis güvenliğini riske
atabilecek malzeme ve çevre etkileşimlerini önleyecek şekilde tasarımlanır.
(4) Yapı, sistem ve bileşenler bakım, onarım, denetim ve
testlerin yapılmasını kolaylaştıracak şekilde tasarımlanır.
(5) Tesiste yer alan yapı, sistem ve bileşenler
fonksiyonları ve güvenlik açısından önemlerine göre sınıflandırılarak
ilgili mevzuat, kod ve standartlara uygun olarak tasarımlanır. İşletme
koşulları sırasında güvenlik açısından önemli yapı, sistem ve bileşenlere
bir zarar gelmemesi tasarımda garanti altına alınır. Kazaların önlenmesi ve
kaza koşullarında sonuçlarının hafifletilmesi için güvenlik sistemleri
tasarımlanır.
İşleme ve
depolama tesislerinin tasarımı
MADDE 44 – (1) Tesis
tasarımında havalandırma, izleme, yangından korunma ve filtreleme gibi
sistemlere yer verilir. Tasarımda radyolizin etkilerine karşı önlemler ile
zırhlama ve sızdırmazlık gibi önlemler dikkate alınır.
(2) Radyoaktif atık depolama tesisleri atığın
depolanacağı süre ile gelecekteki ve acil durumlardaki depolama
gereksiniminde oluşabilecek artışlar dikkate alınarak tasarımlanır.
(3) Yüksek seviyeli radyoaktif atıkların işlendiği ve
depolandığı tesislerin tasarımı, işletme ve kaza durumlarında, radyoaktif
atığın izlenmesini ve kontrol altında tutulmasını sağlayabilecek sistemleri
içerir. Bu tür tesisler, soğutmanın mühendislik tasarımları ve doğal
konveksiyon gibi pasif soğutma sistemleri ile sağlanacağı ve soğutmanın
yitirilmesi durumunda depolanan atığın zarar görmeyeceği şekilde
tasarımlanır.
Bertaraf
tesislerinin tasarımı
MADDE 45 – (1)
Bertaraf tesisleri, radyoaktif atığın çalışanlar, toplum ve çevre
üzerindeki olası etkilerinin Kurum tarafından belirlenen zaman süresince ve
Kurum tarafından belirlenen seviyelerde tutulmasının sağlanacağı şekilde
tasarımlanır.
(2) Tesis tasarımında, radyonüklitlerin hapsedilmesine
ve çevreden yalıtılmasına olanak sağlayacak, işletme sırasında ve kapatma
sonrasında etkin kalması planlanan çoklu bariyerler yer alır.
(3) Bariyerler güvenlik fonksiyonları vasıtasıyla,
tesisin kapatma sonrası güvenliğini garanti edecek şekilde, fiziksel ve
kimyasal olarak farklı ve birbirlerini tamamlayıcı olarak seçilir ve
tasarımlanır.
(4) Tesis, kapatma sonrası dönemde kontrol, bakım ve
izleme gibi aktif güvenlik önlemlerine devam edilmesini gerektirmeyecek ve
güvenliği sağlamada bariyerler ve arazi kullanım kısıtlamasını içeren pasif
güvenlik önlemlerinin yeterli olacağı şekilde tasarımlanır.
İnşa
MADDE 46 – (1)
Radyoaktif atık tesisinin inşası başlamadan önce tesisin tasarımında temel
güvenlik gereksinimlerinin yeterli düzeyde sağlandığı gösterilir.
(2) Görev, yetki ve sorumlulukların net bir şekilde
tanımlandığı bir inşaat organizasyonu tarafından tesisin tasarıma uygun bir
şekilde inşa edilmesi sağlanır.
(3) Tasarımda yer alan tüm yapı, sistem ve bileşenler
kanıtlanmış ve kabul görmüş teknik yöntem ve prosedürler kullanılarak
güvenlik sınıflarına uygun kalitede inşa edilir.
(4) İnşa sırasında tesis tasarımında güvenliğe ilişkin
değişiklik yapılması gerektiğinde Kurumun belirlediği prosedürler
çerçevesinde izin alınır.
İşletmeye
alma
MADDE 47 – (1) Tesis
işletilmeye başlanmadan önce, bir program çerçevesinde, yapı, sistem ve
bileşenlerin fonksiyonlarının gereğince yerine getirildiği testlerle
doğrulanarak, tesisin bir bütün olarak tasarım hedeflerine uygun bir
şekilde inşa edildiği gösterilir. İşletmeye alma programı,
uygulanabilirliği bu aşamada gösterilebilecek tüm işletme prosedürlerinin
test edilmesini de içerir.
(2) İşletmeye alma öncesinde bir işletme organizasyonu
oluşturulur. İşletici personelin işletmeye alma sırasında tesise özel
eğitimleri almaları sağlanır. İşletmeye alma testleri tesisi işletmesi
öngörülen personelin katılımıyla gerçekleştirilir.
İşletme
MADDE 48 – (1)
Radyoaktif atık tesisinin tüm işletme durumlarında güvenli işletiminin
çerçevesini çizen ve radyoaktif atık kabul kriterlerini de içeren işletme
sınır ve koşulları yetkilendirilen kişi tarafından tanımlanır. Tesisin
işletme sınır ve koşulları içerisinde işletilmesini sağlamak için gereken
tüm önlemler yetkilendirilen kişi tarafından alınır. İşletme sınır ve
koşullarında yapılacak her türlü değişiklik için ilgili prosedürler
uyarınca Kurumdan izin alınır.
(2) Tesis, işletme organizasyonunu oluşturan yeterli
sayıda, gerekli eğitimi almış nitelikli personel tarafından işletilir.
(3) Yetkilendirilen kişi tarafından hazırlanan, tesisin
işletimine yönelik tüm güvenlik ile ilgili plan, program ve prosedürler
Kurum tarafından uygun görüldükten sonra uygulanır.
(4) Tesiste yapı, sistem ve bileşenlerin denetim, test,
bakım ve onarımına özel önem verilerek tasarım gereklerini yerine getirmeyi
sürdürmeleri sağlanır.
(5) Tesiste gerçekleştirilecek değişiklikler
uygulanmadan önce güvenlik açısından değerlendirilir ve güvenlik ve
emniyeti etkileyebilecek tüm değişiklikler için Kurum tarafından belirlenen
prosedürler çerçevesinde izin alınır.
(6) Tesiste olabilecek kazalar sırasında uygulanmak
üzere bir acil durum planı bulundurulur ve bu planın uygulanabilirliğinden
emin olmak için düzenli aralıklarla tatbikatlar yapılır. Acil durum planı,
kazanılan deneyimler doğrultusunda gözden geçirilir ve güncellenir.
İşletmeden
çıkarma
MADDE 49 – (1)
Radyoaktif atık işleme ve depolama tesislerini işletmek üzere Kurum
tarafından yetkilendirilen kişiler tesisi işletmeden çıkarmakla yükümlüdür.
Tesisin işletmeden çıkarılması faaliyetleri için güvenlik hedeflerinin
sağlanmasını güvence altına alan bir işletmeden çıkarma programı
oluşturulur ve uygulanır.
Kapatma
MADDE 50 – (1)
Bertaraf tesislerini işletmek üzere Kurum tarafından yetkilendirilen
kişiler tesisi kapatma ile yükümlüdür. Yetkilendirilen kişi tarafından
kapatma sonrası güvenlik hedeflerinin sağlanmasını güvence altına alan
uygun bir kapatma programı oluşturulur ve uygulanır. Kapatma programında
kapatma sonrasında alınacak önlemlere ve uygulama periyoduna yer verilir.
(2) Tesis kapatılıp düzenleyici kontrolden çıkarılana
kadarki tüm süreçte, çalışanlar, toplum ve çevrenin radyasyondan
korunmasını sağlamak üzere tüm önlemler alınır.
(3) Tesisin güvenliği, tesis kapatılıp düzenleyici
kontrolden çıkarılana kadarki tüm süreçte yetkilendirilen kişi tarafından
aktif ve pasif güvenlik önlemleri alınması vasıtasıyla sağlanır.
Sahanın
düzenleyici kontrolden çıkarılması
MADDE 51 – (1)
Radyoaktif atık tesislerinin sahaları ve saha üzerindeki tesise ilişkin
faaliyetler, sahaya ilişkin olarak alınan ilk yetkilendirmeden itibaren
Kurumdan sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılma onayı alınana kadar
Kurumun düzenleyici kontrolü altındadır. Sahanın düzenleyici kontrolden
çıkarılmasından sahada süregelen faaliyete ilişkin olarak yetkilendirilen
kişi sorumludur.
(2) Bertaraf tesislerinin sahaları, kapatma sonrası
güvenlik önlemlerinin uygulanmasının ardından ve yalnızca kısıtlı kullanım
amacıyla düzenleyici kontrolden çıkarılır.
(3) Sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılmasının usul
ve esasları Kurum tarafından düzenlenir.
(4) Sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılmasının
ardından yetkilendirilen kişinin sorumluluğu sona erer.
YEDİNCİ
BÖLÜM
Nükleer
Tesislerde ve Radyasyon Tesislerinde Radyoaktif Atık Yönetimi
Nükleer
tesislerde radyoaktif atıkların yönetimi ve sorumluluklar
MADDE 52 – (1) Nükleer
tesislere yönelik faaliyetler sırasında ortaya çıkan radyoaktif atıklar ve
kullanılmış yakıtların yönetimi tesis için yetkilendirilen kişinin
sorumluluğundadır. Yetkilendirilen kişinin işi bırakması, iflas etmesi ve
benzeri durumlar bu yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.
(2) Nükleer tesislere yönelik faaliyetler sırasında
ortaya çıkan radyoaktif atıkların ve kullanılmış yakıtların saha içi
yönetim ile saha dışı taşıma, depolama, bertaraf ve gerekli ise kapatma
sonrası izleme dahil tüm maliyetini karşılamak tesisi işletmekle
yetkilendirilen kişinin sorumluluğundadır.
(3) Nükleer tesislerde kapsamı ve içeriği ilgili
mevzuatta tanımlanan bir radyoaktif atık yönetimi programı oluşturulur ve
uygulanır.
(4) Kullanılmış nükleer yakıtlar, nükleer tesis sahası
dışına çıkarılmadan önce, nükleer tesis sahasında inşa edilmiş olan
depolama tesislerinde geçici olarak depolanır. Sonrasında; nükleer tesis
için yetkilendirilen kişi kullanılmış nükleer yakıtlarını bir saha dışı
kullanılmış yakıt depolama tesisine veya radyoaktif atık tesisine
devredebilir, yeniden işleme ve/veya bertaraf etme yoluna gidebilir veya
başka bir ülkeye gönderebilir.
Radyasyon
uygulamalarında ve radyasyon tesislerinde radyoaktif atıkların yönetimi ve
sorumluluklar
MADDE 53 – (1)
Radyasyon uygulamaları ve radyasyon tesislerine yönelik faaliyetler
sırasında ortaya çıkan radyoaktif atıkların yönetimi ile ilgili olarak, 52
nci maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında radyoaktif atıklar için
belirtilmiş olan hususlar radyasyon uygulamaları ve radyasyon tesisleri
için yetkilendirilen kişinin sorumluluğundadır.
Sorumlulukların
sona ermesi
MADDE 54 – (1)
Nükleer tesisler ile radyasyon uygulamaları ve radyasyon tesisleriyle
ilgili bir faaliyet için yetkilendirilen kişinin radyoaktif atığa ilişkin
sorumlulukları aşağıdaki durumlardan herhangi birinin gerçekleşmesi ve
yetkilendirilen kişi tarafından sunulan belgelerin esas alınarak bu durumun
Kurum tarafından onaylanmasını müteakiben sona erer:
a) Radyoaktif atıklarını başka bir ülkeye geri
gelmeksizin göndermesi,
b) Muafiyet ve serbestleştirme sınırlarının altındaki
radyoaktif atıklarını bertaraf etmesi,
c) Muafiyet ve serbestleştirme sınırlarının üstündeki
radyoaktif atıklarını bir radyoaktif atık tesisi işletmek üzere
yetkilendirilen kişiye devretmesi.
SEKİZİNCİ
BÖLÜM
Denetimler
ve Yaptırımlar
Denetimler
MADDE 55 – (1) Bu
Yönetmelik kapsamına giren radyoaktif atık yönetimine ilişkin faaliyetler
ve tesisler Kurumun denetimine tabidir.
Yaptırımlar
MADDE 56 – (1) Bu
Yönetmelikte tanımlanan yükümlülüklerini yerine getirmeyen, yetki
sınırlarını aşan veya ilgili mevzuatı ihlal eden gerçek veya tüzel kişilere
tanınan yetkiler Kurum tarafından geçici veya sürekli iptal edilir.
(2) Gerekli durumlarda, Kurum adli ve/veya idari
soruşturma başlatılmak üzere gerekli girişimlerde bulunur.
DOKUZUNCU
BÖLÜM
Çeşitli ve
Son Hükümler
Mevcut
radyoaktif atık tesisleri
MADDE 57 – (1) Bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde, mevcut
radyoaktif atık tesislerinin bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu
yetkilendirilen kişi veya başvuru sahibi tarafından değerlendirilerek tam
uyumu sağlayacak bir eylem planı oluşturulur ve Kuruma sunulur. Plan Kurum
tarafından onaylandıktan sonra uygulanır.
Yürürlük
MADDE 58 – (1) Bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 59 – (1) Bu
Yönetmelik hükümlerini Kurum Başkanı yürütür.
|