I- 2247 SAYILI KANUN’UN 27.
MADDESİ GEREĞİNCE VERİLEN (BAŞVURU RED) KARARLAR
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2014/13
KARAR NO : 2014/13
KARAR TR : 01.04.2014
(Ceza Bölümü)
ÖZET :
2247 sayılı Yasa'nın 1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullar
oluşmadığından, (Asliye Ceza Mahkemesinin görevsizlik kararı
kesinleşmediğinden) aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun
bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE karar verilmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
K.H.
Sanık:
M.I.
O L A Y:
2.6.2006 – 4.4.2007 tarihleri arasında, 5’inci P.Eğt.Tug.Komutanlığı
tarafından sözleşmesi yapılan ve S.Yemek A.Ş. tarafından yerine getirilen
hazır yemek hizmeti kapsamında, Tugay Komutanlığına getirilen yiyecek maddelerinin
firmada görevli bazı şahıslar tarafından usulsüz yollarla kullanılmadan
kışla dışına çıkartıldığı bilgisinin alınması üzerine yürütülen soruşturmada,
sivil kişiler açısından “edimin ifasına fesat karıştırma” suçunun işlendiği
kanaatine varılarak görevsizlik kararı verildiği, sivil kişiler hakkında
Sivas Cumhuriyet Başsavcılığında soruşturmanın yürütüldüğü ve halen bu
dosyanın soruşturma aşamasında bulunduğu, Askeri Savcılığın asker kişiler
hakkında yürüttüğü soruşturmada ise, tespit edilen tanık ifadelerinde,
erzak deposundan erzakların alımı esnasında, ustabaşının, nöbetçi
astsubayın ve kontrol teşkilatında görevli asker kişilerin bulunduğu,
tartım ve sayımın bu aşamada yapıldığı, ancak daha sonra araca yüklenen
erzakın mutfak kısmına getirildiğinde nöbetçi astsubaylarının oyalanarak
erzakın bir kısmının yeniden araca yüklendiği ve erzakın tekrar depoya
götürüldüğü, nöbetçi astsubayların görevlerini yerine getirdikleri, ancak
ustabaşı olarak görev yapan Cevdet Döner’in nöbetçi astsubayı meşgul
ettiği, bu sırada da erzakın bir kısmının kaçırıldığının beyan edildiği,
özellikle aynı Komutanlık emrinde görevli sanık Lv. Kd. Bçvş. M.I.’nın
nöbet tuttuğu günlerde erzakların daha rahat götürüldüğü, “yanı başında
malzeme götürülmesine rağmen hiç sesini çıkarmadığı”nın ifade edildiği,
diğer asker kişilerin olayda görevlerini ihmal ettiklerine dair şüpheden
uzak somut delillere ulaşılamadığı, olayın gerçekleşme şekli dikkate
alındığında kontrol görevi tam olarak yerine getirilse dahi erzaklarda
eksilmenin söz konusu olabileceğinin anlaşıldığı, ancak, sanık Lv.Kd.Bçvş.
M.I.’nın, şirkette görevli sivil kişiler ile birlikte erzakların mutfaktan
çıkarılması sırasında işbirliği yaptığı, erzakların eksiltilmesine göz yumduğu
ve bu suretle sivil kişilerin suçuna iştirak ettiği ileri sürülerek
görevsizlik kararı ile soruşturma dosyasından sanık ile ilgili kısmın olay
yeri itibari ile soruşturma yapmaya yetkili ve görevli olan Sivas
Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine
karar verilmesi
üzerine;
Sivas
Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 5.3.2012 gün ve E:2012/819, K:2012/296 sayılı
iddianamesiyle; S.Yemek Gıda Tekstil Medikal Petrol İnşaat Turizm Ltd
Şti.'nin sahibi ve yetkilisi N.K., şirkette depo kontrol sorumlusu, depo
yardımcısı, aşçı ve aşçı yardımcısı olmak üzere çeşitli kademelerde görev
yapmakta olan M.D., C.D., Ş.Ç., Y.M.Ö., S.K., N.Y. ve A.Y.hakkında, 5.
Piyade Er Eğitim Tugay Komutanlığı tarafından yapılan hazır yemek ihalesini
kazanıp, kazandıkları ihale gereğince ifa etmeleri gereken edimlerini eksik
ifa etmek suretiyle edimin up, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 236.
maddesinde düzenlenen daha özel bir düzenleme olan, edimin ifasına fesat
karıştırma suçu olduğu, böylece Askeri Ceza Kanunu’nun 144. maddesinde
belirtildiği üzere bir ihmalinin değil, Türk Ceza Kanunu’nun 236.
maddesinde düzenlenen edimin ifasına fesat karıştırma suçuna doğrudan
iştirak ettiğinin ileri sürüldüğü açıklanarak, 353 sayılı Kanun’un 12.
maddesi uyarınca eylemi sivil kişilerle işlemiş olması ve suçun askeri suç
olmaması nedeniyle, sanığı yargılama görevinin adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, temyiz
edilmeyen karar kesinleşerek dava dosyası, aynı Mahkemece, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler; Ahmet KARADAVUT, Davut TELLİ, Şuayip ŞEN, Haluk ZEYBEL, Yusuf Tamer
ÇETİN, Mehmet AVCIOĞLU’nun katılımlarıyla yapılan 01.04.2014 günlü
toplantısında, Raportör-Hâkim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, başvurunun reddi
yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Askeri Yargıtay
Başsavcı Yardımcısı Kadir ALBAYRAK’ın, başvurunun reddine ilişkin yazılı ve
sözlü açıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosyanın incelenmesinde, adli yargı yerince verilen görevsizlik
kararının itiraz yolu açık olmak üzere verildiği anlaşılmıştır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 34. maddesi
ikinci fıkrasında, “Kararlarda, başvurulabilecek kanun yolu, süresi, mercii
ve şekilleri belirtilir” denilmiş, 223. maddesinin onuncu fıkrasında, “Adli
yargı dışındaki bir yargı merciine yönelik görevsizlik kararı kanun yolu
bakımından hüküm sayılır” düzenlemesi yer almış, 232. maddesinin altıncı
fıkrasında ise, “Hüküm fıkrasında, 223 üncü maddeye göre verilen kararın ne
olduğunun, uygulanan kanun maddelerinin, verilen ceza miktarının, kanun
yollarına başvurma ve tazminat isteme olanağının bulunup bulunmadığının,
başvuru olanağı varsa süresi ve merciinin tereddüde yer vermeyecek şekilde
açıkça gösterilmesi gerekir” hükmüne yer verilmiştir.
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun’un
“Olumsuz görev uyuşmazlığı” başlığı altında düzenlenen 14. maddesinde,
“Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli,
idari veya askeri yargı mercilerinden en az ikisinintarafları, konusu ve
sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda
verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir” denilmektedir.
Uyuşmazlığın
incelenebilmesi için, 2247 sayılı Yasa’nın 1 ve 14. maddeleri uyarınca,
yargı yerlerince verilen kararların kesin veya kesinleşmiş olması
gerekmektedir. Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri dışında ayrıca, Yargıtay
İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu'nun 9.12.1931 gün ve E:1931/12, K:1931/48
sayılı kararında da belirtildiği gibi yargı yolunu değiştirmeye yönelik
görevsizlik kararlarının temyize tabi oldukları kuşkusuzdur. Böylece,
başvuracağı kanun yolu, süresi, mercii yasaya uygun olarak gösterilmeyen
kararın kesinleşmesinden söz edilmesine olanak yoktur. Bu nedenle, sanığa
yukarıda açıklanan haklarını belirtir nitelikte tebligat yapılarak temyiz
süresinin beklenmesi, görevsizlik kararı kesinleştikten sonra dosyanın
Mahkememize gönderilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Sivas 3.Asliye Ceza Mahkemesi'nce
verilen görevsizlik kararının kesinleşmemiş olması nedeniyle, 2247 sayılı
Yasa'nın 1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullar oluşmadığından, aynı
Yasa'nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan başvurunun reddine
karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa'nın
1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullar oluşmadığından, aynı Yasa'nın 27.
maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE, 01.04.2014
günü OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
II- 2247 SAYILI KANUN’UN 14.
MADDESİ GEREĞİNCE VERİLEN (OLUMSUZ GÖREV UYUŞMAZLIĞI) KARARLAR
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2014/7
KARAR NO : 2014/11
KARAR TR : 01.04.2014
(Ceza Bölümü)
ÖZET :
Asker kişi sanık hakkında, askeri suç olmayan, asker kişiye karşı veya
askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak işlendiği de ileri
sürülmeyen “cürüm işlemek için teşekkül oluşturmak, bir suçu söyletmek için
işkence yapmak, taammüden adam öldürmek " suçları nedeniyle açılan
kamu davasının, ADLİ YARGI yerinde görülmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
K.H.
Maktuller:
1- H.A., 2- L.Z., 3- Z.Z., 4- S.A., 5- Ş.L., 6- A.C., 7- M.S.E., 8- A.Ç.
Müdahiller:
1- İ.Z., 2- İ.Z., 3- M.A., 4- F.A., 5- A.Ç., 6- T.A., 7- D.A., 8- F.A.
9- A.A.,
10- M.C., 11- N.E., 12- F.E., 13- N.E., 14- H.E., 15- B.L.
Sanık:
Y.U.
O L A Y:
Sanıkların “Jitem” adı altında oluşmuş grup içersinde, bu grupta çalışan
kişiler ile birlikte bir çok adam öldürme, adam kaldırma ve PKK terör
örgütü yandaşı olduklarına inandıkları kişiler aleyhine ve kendi çıkarlarına
gasp eylemleri gerçekleştirdikleri, cürüm işlemek için teşekkül oluşturan
ve faaliyette bulunan çetenin üyeleri oldukları, sanık emekli J.Kd.Alb.
A.K.’nın eylemlere ilişkin talimatları vermek suretiyle bu çetenin yöneticisi
konumunda bulunduğu, 20.1.1992 günü, sanıklardan F.Ç., A.A. ve M.Y.’ın, HEP
Muş İl örgüt üyesi olan maktul H.A.’ı ‘...ifade vereceksin, gideceksin... ‘
diyerek, Diyarbakır Jitem Merkezine getirip sorguladıktan sonra Merkez
Yaytaş Köyü yolu üzeri Tuzik deresi köprüsü altında kafasına iki adet
tabanca mermisi sıkarak önceden planladıkları gibi taammüden öldürdükleri,
sanıklardan eski itirafçı M.G. ve Diyarbakır Askerlik Şubesinde sivil memur
olarak çalışan sanık S.E.’ün, sanıklar A.A. ve Siirt İl Jandarma Alay
Komutanlığında görevli sanık Uzm.J.Çvş.Y.U.ile birlikte, önceden evlerini
tespit ettikleri L.Z.’yi 9.10.1993, Z.Z.’yi 11.10.1993 günü evlerinden
alarak, sırasıyla, götürdükleri Kabasakal Köyü Kozan Mezrası Taşlıdere
mevkiinde elleri arkadan bağlanarak başına sıkılan iki adet mermi ile,
Merkez Erimli Köyü yolu Kuşaklı mevkiinde sağ şakak ve burun kökü
civarından yakın atışla sıkılan iki adet mermi ile taammüden öldürdükleri,
sanıklardan A.A. ve Y.U.’un, 7.9.1994 günü, maktuller S.A. ile Ş.L.’yi Jitem
merkezine götürerek, vücutlarında yer yer yanık, çene alt kemiğinde kırık
ve ayakkabı topuklarıyla meydana getirilen ekimozlarla işkence yapıp,
boğmak suretiyle öldürdükleri, Merkez Erimli Köyü Kuşaklı Mevkiinde
köprünün altına attıkları, 29.9.1994 günü, terör örgütü PKK'ya vardım ve
yataklık yaptıkları ve dağ kadrosunda olduklarına inandıkları maktul A.C.
ile M.S.E.’i alarak Jitem merkezine götürdükleri ve burada terör örgütü
hakkında bilgi almak amacıyla işkence yaptıktan sonra iple boğarak
öldürdükleri, 21.12.1994 günü, sanıklar A.A., K.E., A.K. ve Y.U.’un, terör
örgütü PKK'yı finanse ederek yardım ve yataklık yaptığına inandıkları
maktul A.Ç.’i Jitem merkezine götürdükleri ve burada işkence yaptıktan
sonra boğarak öldürdükleri, bir kısım sanıklar hakkında “faili meçhul
şekilde birden fazla adam öldürmek, cürüm işlemek için teşekkül oluşturmak
vb. suçlar nedeniyle cezalandırılmaları istemiyle açılan kamu davasının,
Diyarbakır 3. Ağır Ceza Mahkemesinin E:2002/60 sayılı dosyasında derdest
bulunduğu açıklanarak; sanıkların cürüm işlemek için teşekkül oluşturmak,
bir suçu söyletmek için işkence yapmak, taammüden adam öldürmek suçlarını
işledikleri ileri sürülerek, eylemlerine uyan 765 sayılı Türk Ceza
Kanunu’nun 313/1,2,3, 243/1,2, (64/1 del. 450/4. üç kez) maddeleri
uyarınca, sanıklar A.A. ve Y.U.’un ayrıca eylemlerine uyan aynı Kanun’un
(64/1 del.450/4,5,9-üç kez), sanıklar M.G. ve S.E.’ün ayrıca eylemlerine
uyan aynı Kanun’un (64/1 del.450/4,5,9). maddeleri uyarınca cezalandırılmaları
istemiyle Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 29.3.2005 gün ve
E:2005/3479, K:2005/186 sayılı iddianamesiyle kamu davası açılmıştır.
DİYARBAKIR 2.
AĞIR CEZA MAHKEMESİ: 4.4.2005 gün ve E:2005/111, K:2005/23 sayıyla;
sanıklar A.K., S.E. ve Y.U.hakkında açılan kamu davasının, Mahkemenin
2005/108 esas sayılı dosyasında yürütülen kamu davasından tefrik edilerek,
Mahkemenin 2005/111 esas sayılı dosyasına kaydının yapıldığı ve bu esas üzerinden
yürütüldüğü açıklanarak; bu sanıkların asker kişi olmaları nedeniyle 353
sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca, işledikleri ileri sürülen suçlarla
ilgili yargılama yapma görevinin askeri yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, temyiz edilmeyen karar
kesinleşerek, dava dosyası, 7. Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesi’ne gönderilmiştir.
7. Kolordu
Komutanlığı Askeri Mahkemesi’nce 27.12.2007 gün ve E:2007/255, K:2007/1519
sayılı karar ile, sanık A.K.’nın 2003 yılında Türk Silahlı Kuvvetlerinden
malulen emekli edilmiş olduğu, yüklenen suçun askeri suç ya da askeri suça
bağlı bir suç olmadığı, sanık S.E.’ün ise, suç tarihinde ve sonrasında
asker kişi olmadığının dosya içeriğindeki bilgilerden anlaşıldığı
açıklanarak, 353 sayılı Kanun’un 9 ve 17. maddeleri uyarınca bu sanıkları
yargılama görevinin adli yargı yerine ait olduğu, sanık Y.U. yönünden ise,
353 sayılı Kanun’un 12. maddesi uyarınca, iştirak halinde beraber işlendiği
ileri sürülen eylemler nedeniyle yüklenen suçların, Askeri Ceza Kanunu’nda
yazılı olmayan suçlar olduğu gözetilerek, bu sanığı yargılama görevinin de
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş,
kararın sanıklar A.K. ve Y.U.tarafından temyiz edilmesi üzerine;
Askeri Yargıtay
2. Dairesi 3.12.2008 gün ve E:2008/2638, K:2008/2630 sayılı karar ile
hükmün onanmasına karar vermiş, Askeri Yargıtay Başsavcılığınca yapılan
itiraz üzerine, Askeri Yargıtay Daireler Kurulu 5.3.2009 gün ve
E:2009/21,K:2009/25 sayı ile, dosya içeriğinden, sanıklardan A.K.’nın
18.07.1993-29.07.1996 tarihleri arasında Diyarbakır Jandarma Asayiş
Komutanlığı İstihbarat Grup Komutan Vekili olarak, Uzm.Çvş. Y.U.’un ise,
18.07.1993-15.08.2000 tarihleri arasında Diyarbakır İl Jandarma
Komutanlığında görev yaptıkları, dolayısıyla atılı suçları işledikleri
iddia edilen tarihlerde asker kişi olduklarının anlaşıldığı, ancak, görev
ve statülerinin, görevlerinin kapsamının ve hududunun ne olduğunun araştırılması,
atılı suçların sanıkların görevleriyle bağlantılı olup olmadığının,
sanıkların nüfuzlarını veya görevlerini veya yetkilerini kötüye kullanıp
kullanmadıklarının belirlenmesi ve suçların bunlara bağlı olarak işlenip
işlenmediklerinin değerlendirilmesinin görevli yargı yerinin tayini
açısından gerekli bulunduğu, uyum ve kararlılık gösteren yargı
kararlarında, bölücü terörle mücadelede Jandarmanın da dahil olduğu Türk
Silahlı Kuvvetlerinin bütün faaliyetlerinin askerî nitelikte ve Yurt
savunması ile ilgili olduğu, bu hizmet kapsamında işlenen suçlara ilişkin
davaların da askerî yargı yerinde görülmesi gerektiğinin kabul edildiği
açıklanarak, sanıkların, diğer sanıklarla birlikte müştereken veya tek
başlarına atılı suçları işleyip işlemediklerine, işlendiği iddia edilen
suçlar sırasında görev ve statülerinin ne olduğuna, aralarında görev
bağlantısı bulunup bulunmadığına, işlendiği iddia edilen suçların sanıkların
görevleri ile bağlantılı olup olmadığına, sanıkların nüfuzlarını veya
görevlerini veya yetkilerini suistimal edip etmediklerine ilişkin olarak,
görevli yargı yerini belirlemeye yetecek bilgi ve belge bulunmadığının
anlaşıldığı gerekçesiyle, görevsizlik kararının onanmasına ilişkin Daire
ilamının kaldırılmasına ve görevsizlik kararının usule aykırılık ve göreve
yönelik noksan soruşturma yönlerinden bozulmasına karar vermiştir.
7. KOLORDU
KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 5.4.2011 gün ve E:2011/94, K:2011/187
sayıyla; bozma kararında belirtilen eksikliklerin giderildiği ve
sanıklardan A.K. hakkında 19.01.2009 tarihinde vefatı sebebiyle düşme
kararı verildiği açıklanarak;
Suç tarihinde
asker kişi olan sanıklara yüklenen suçun asker kişiler aleyhine
işlenmediği, askeri suç niteliğinde olmadığı ve askeri mahallerde
gerçekleşmediği hususlarında kuşku ve duraksama mevcut olmadığından,
görevli mahkemenin, sanıklara atılı suçun, “askerlik hizmet ve göreviyle”
ilgili olarak işlenip işlenmediğinin irdelenmesi suretiyle belirlenmesi
gereğinin bulunduğu, yerleşik Uyuşmazlık Mahkemesi içtihatlarıyla, olay
bölgesinde devam eden, Anayasa’ya dayalı hür ve demokratik düzeni bozmaya,
temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik terör hareketleri
karşısında, terörle mücadele amacıyla yapılan çalışmaların mülki veya adli
bir görev olmayıp askeri nitelikte yurt savunması olduğu kabul edildiğinden;
bu hizmet (yurt savunması) kapsamında meydana gelen suçlar için davaya
bakmakla askeri yargı yerinin görevli olacağını kabul etmek gerektiği;
Ancak somut
olayda, sanıkların görevlerini suistimal ederek "sözde devlet adına”
suç işledikleri iddiasının askeri hizmetle bağlantılı görülmediği, yapılan
araştırma neticesinde “jitem” diye bir kuruluşun olmadığının belirlendiği,
iddianamede belirtildiği gibi, sanıkların Jandarma Genel Komutanlığı yasal
istihbarat biriminden başka, var olduğu iddia edilen “jitem” adlı örgüte
üye olduğuna, bu örgütün Türk Silahlı Kuvvetleri ile organik bir bağ içinde
bulunduğuna veya Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde yer aldığına,
varsayılan eylemleri jitem’in yaptığına ya da sanıkların iddia konusu
eylemlerde ifa etmekte oldukları eylemleri görevleri gereği bulunduğuna
ilişkin hiçbir bilgi yer almayıp, bu kabullerin tamamen varsayıma dayalı
olduğu, böylece sanıkların isnat edilen eylemleri yapmak suretiyle suç tarihlerinde
yurt savunması hizmetini ifa ettiklerini kabul etmenin mümkün görülmediği,
ayrıca 353 sayılı Kanunun “Müşterek Suçlar” başlığı altında düzenlenen 12.
maddesi uyarınca da, kanıtların değerlendirilmesinde, ceza miktarlarının
saptanmasında çelişkilerin meydana gelmemesi bakımından da iştirak halinde
beraber işlendiği ileri sürülen eylemler nedeniyle açılan kamu davasının,
yüklenen suçun Askeri Ceza Kanununda yazılı olmayan bir suç olduğu da
gözetilerek, bu dosyadan ayrılan diğer sivil kişi sanıklar hakkında adli
yargı yerinde devam etmekte olan dava ile birlikte adli yargı yerinde
görülmesi gerektiği açıklanarak, sanığı yargılama görevinin adli yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle, görevsizlik kararı vermiş, kararın sanık
tarafından temyiz edilmesi üzerine;
Askeri Yargıtay
2. Dairesi 25.9.2013 gün ve E:2013/1132,K:2013/1250 sayılı kararı ile,
Anayasa’da yapılan değişiklik, Anayasa Mahkemesinin 353 sayılı Kanun’un 9
ve 12. maddeleri ile ilgili verdiği iptal kararlarına göre, askeri
mahkemelerin, asker kişilerin, askeri olan suçları, asker kişiler aleyhine
işledikleri suçları ve askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak
işledikleri suçları ile ilgili olarak yargılama yapmakla görevli olduğu,
asker kişi olduğunda kuşku bulunmayan sanığa atılı suçların, askeri suç
olmadığı, suçların aleyhlerine işlendiği kişilerin de asker kişi olmadığının
açık olduğu belirtilerek, Jandarma Genel Komutanlığının dosyada mevcut
yazısından, 1993-2000 yılları arasında İstihbarat/Terörle Mücadele
maksadıyla kurulmuş “jitem” ya da başka bir isimde bir birimin bulunmaması,
sanığın 1993-2000 yılları arasında istihbarat birimlerinde görevli olduğu
dönemlerde, terörle mücadele kapsamında istihbarat yapma ve lüzum
görüldüğünde görev bölgesindeki Jandarma Birliklerinin, genel emniyet ve
asayişi sağlamak için icra edecekleri operasyonlara yardımcı olma
görevlerinin bulunması karşısında, sanığa isnat edilen iddiaların, terörle
mücadele kapsamındaki görevleriyle ilgili olmadığı, dolayısıyla iddia
olunan fiilin askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olmadığı, bu eylemlerin
ne maksatla yapılmış olursa olsun askerlik hizmet ve görevleriyle
bağdaştırılmasının mümkün olmadığı açıklanarak, hükmün onanmasına karar
vermiş, bu şekilde kesinleşen karar ve dava dosyası, 7. Kolordu Komutanlığı
Askeri Savcılığı’nca, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler; Ahmet KARADAVUT, Davut TELLİ, Şuayip ŞEN, Haluk ZEYBEL, Yusuf Tamer
ÇETİN, Mehmet AVCIOĞLU’nun katılımlarıyla yapılan 01.04.2014 günlü
toplantısında;
I-İLK İNCELEME:
Yapılan incelemede, usule ilişkin işlemlerde 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'da belirtilen süre ve biçim
yönünden bir eksiklik görülmediği, adli ve askeri yargı yerleri arasında
sanık Y.U. hakkında açılan kamu davası yönünden Yasa'nın 14. maddesinde
öngörüldüğü biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu anlaşıldığından,
esasın incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:
Raportör-Hakim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargı yerinin
görevli olduğu yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın
adli yargı, Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı Tuna ÖZKAN’ın davanın
çözümünün adli yargı yerinin görev alanına girdiğine ilişkin yazılı ve
sözlü açıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosyanın incelenmesinden, sanıklar
A.A., M.Y., M.G., F.Ç., K.E., S.E., Y.U.ve A.K. hakkında cürüm işlemek için
teşekkül oluşturmak, bir suçu söyletmek için işkence yapmak ve taammüden
adam öldürmek suçlarını işledikleri ileri sürülerek cezalandırılmaları
istemiyle Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının 29.3.2005 gün ve E:2005/3479,
K:2005/186 sayılı iddianamesiyle kamu davası açıldığı, Diyarbakır 2. Ağır
Ceza Mahkemesi’nce, Mahkemenin 2005/108 esasına kaydedilen dava dosyasında,
sanıklar A.A., M.Y., M.G., F.Ç. ve K.E. hakkında açılan davada, sanıklardan
bir kısmının olay tarihinde asker kişi oldukları ayrıca yüklenen eylemleri
asker kişilerle birlikte işlediklerinin ileri sürüldüğü gerekçesiyle
görevsizlik kararı verildiği, bu dosyadan ayırma kararı verilerek Mahkemenin
2005/111 esasına kaydedilen dava dosyasında, sanıklar A.K., S.E. ve Y.U.’un
asker kişi olmaları nedeniyle yargılamalarının askeri yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği, dosyaların gönderildiği
7. Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesi’nce, sanıklar A.A., M.Y., M.G.,
F.Ç.ve K.E. hakkında açılan davanın Mahkemenin 2007/256 esasına
kaydedilerek, sanıkların yargılama aşamasında Türk Silahlı Kuvvetleriyle
ilişiklerinin kesildiği bu nedenle 353 sayılı Yasa’nın 12. maddesi uyarınca
yargılanmalarının adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik
kararı verilmesi üzerine, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilen dava
dosyasında, adli yargı yerince verilen görevsizlik kararının kaldırılmasına
karar verildiği, sanıklar A.K., S.E. ve Y.U. hakkında açılan davanın
Mahkemenin 2007/255 esasına kaydedilerek, bu davada da asker ve sivil kişi
sanıklarca birlikte işlendiği ileri sürülen suçlar nedeniyle 353 sayılı
Yasa’nın 12. maddesi uyarınca sanıkların yargılamalarının adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği ve sanık S.E. hakkında
verilen kararın kesinleşmesi üzerine, dava dosyasının Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği, Mahkemece adli yargı yerince verilen görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
Anayasanın “askeri yargı” yı düzenleyen
145 nci maddesinde asker kişilerin “askeri mahallerde” işledikleri suçlara
bakmanın askeri mahkemelerin görevinde olduğu belirtilmişken; 12.9.2010
tarihinde yapılan halkoylaması sonucu kabul edilip, 23.9.2010 gün ve 27708
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5982 sayılı Yasa’nın
15. maddesi ile yapılan değişiklik ile maddenin birinci fıkrasında, “Askeri
yargı, askerî
mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. Bu mahkemeler; asker
kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunların asker kişiler
aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri
suçlara ait davalara bakmakla görevlidir. Devletin güvenliğine, anayasal
düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlara ait davalar her halde adliye
mahkemelerinde görülür.
Savaş hali haricinde, asker olmayan
kişiler askeri mahkemelerde yargılanamaz” denilmek suretiyle “askeri mahallerde” unsuru madde metninden
çıkarılmıştır.
353
sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu Ve Yargılama Usulü Kanunu'nun
"Askeri Mahkemelerin Görevleri" başlığı altında düzenlenen İkinci
Bölümünde yer alan "Genel Görev" başlıklı 9. maddesinde;
"Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksi yazılı olmadıkça asker kişilerin
askeri olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya askeri
mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak işledikleri
suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler" denilmekte iken, maddenin
“….askeri mahallerde….” ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 26.6.2012 tarih ve
28335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve E:2011/30, K:2012/36
sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
"Askeri
suç" ise, öğretide ve uygulamada;
a)
Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'nda yazılı olan, başka
bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunu dışında hiçbir ceza yasası ile
cezalandırılmayan suçlar,
b)
Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer ceza yasalarında gösterilen
suçlar,
c) Türk
Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç haline dönüştürülen suçlar, olmak
üzere üç grupta mütalaa edilmektedir.
Aynı
Yasa’nın “Müşterek Suçlar” başlığı altında düzenlenen 12. maddesinde "Askeri
mahkemelere ve adliye mahkemelerine tabi kişiler tarafından bir suçun
müştereken işlenmesi halinde eğer suç Askeri Ceza Kanununda yazılı bir suç
ise sanıkların yargılanmaları askeri mahkemelere; eğer suç Askeri Ceza Kanununda
yazılı olmayan bir suç ise adliye mahkemelerine aittir" denilerek,
Askeri Ceza Kanununda yazılı olan bir suçun müştereken işlenmesi halinde
sanıkların yargılamalarının askeri mahkemelerde yapılacağı hükme bağlanmış
iken, madde Anayasa Mahkemesi’nin 20.9.2012 gün ve E:2011/80, K:2012/122
sayılı kararı ile iptal edilmiş,1.6.2013 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Dosya
içinde bulunan, Jandarma Genel Komutanlığı’nın 5.3.2010 gün ve AD.MÜŞ:
1500-1050968-10 sayılı yazısından, Jandarma Genel Komutanlığına bağlı olarak
1993-2000 yıllarında İstihbarat/Terörle Mücadele maksadıyla kurulmuş jitem
ya da başka isimde bir birimin bulunmadığı, sanığın bu yıllar arasında
istihbarat birimlerinde görevli olduğu dönemlerde, terörle mücadele
kapsamında istihbarat yapma ve lüzum görüldüğünde görev bölgesindeki Jandarma
Birliklerinin, genel emniyet ve asayişi sağlamak için icra edecekleri
operasyonlara yardımcı olma görevlerinin bulunduğunun bildirildiği
anlaşılmıştır.
Olumsuz
görev uyuşmazlığına konu kamu davasında, adli yargı yerince verilen
görevsizlik kararında, sanığın asker kişi olması nedeniyle 353 sayılı
Kanun’un 9. maddesi uyarınca, işlediği ileri sürülen suçlarla ilgili
yargılama yapma görevinin askeri yargı yerine ait olduğu gerekçesine yer
verilmiş ise de, dosyanın incelenmesinden, sanığın 1993-2000 yılları
arasında, istihbarat birimlerinde görevli olduğu dönemlerde, terörle
mücadele kapsamında istihbarat yapma ve lüzum görüldüğünde görev
bölgesindeki Jandarma Birliklerinin, genel emniyet ve asayişi sağlamak için
icra edecekleri operasyonlara yardımcı olma görevlerinin bulunduğu
anlaşılmış, bu durumda yüklenen eylemlerin, terörle mücadele kapsamındaki
görevleriyle bir ilgisinin bulunmadığı, dolayısıyla askerlik hizmet ve
görevleriyle ilgili olmadığı sonucuna varılmıştır.
Asker
kişi sanığa yüklenen eylemlerin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen
suçlar kapsamında bulunduğu, Askeri Ceza Kanunu’nda bu eylemlere ilişkin
bir düzenlemenin bulunmadığı, bu nedenle “askeri suç” olmadıkları
kuşkusuzdur.
Askeri
Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu’nun 9. maddesinde yer alan
“askeri mahal” kavramının Anayasa’da yapılan yeni düzenleme ile
kaldırıldığı ve Anayasa Mahkemesi’nin bahsedilen kararı ile Anayasa’ya
aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline de karar verildiği anlaşıldığından,
artık asker kişilerin askeri mahalde işledikleri askeri suç olmayan bu tür
suçlara ait davaların askeri yargı yerinde görülemeyeceği açıktır.
Açıklanan
nedenlerle, askeri suç olmayan, asker kişiye karşı veya askerlik hizmet ve
görevleriyle ilgili olarak işlendiği de ileri sürülmeyen eylem nedeniyle
sanık hakkında açılan davanın adli yargı yerinde görülmesi ve Diyarbakır 2.
Ağır Ceza Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGI yerinin görevli olduğuna, bu nedenle
Diyarbakır 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 4.4.2005 gün ve E:2005/111, K:2005/23
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OYBİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
2-ESAS NO : 2014/12
KARAR NO : 2014/12
KARAR TR : 01.04.2014
(Ceza Bölümü)
ÖZET : 1-Türk
Silahlı Kuvvetleri kadro ve kuruluşlarında çalışan sivil personel
statüsünde bulunan sanıklar hakkında “rüşvet almak, rüşvet almak suçuna
yardım etmek, resmi belgede sahtecilik, resmi belgeyi yok etmek, görevi
kötüye kullanmak ve askerlikten kurtulmak için hile yapmak ve bu suça
iştirak etmek” suçları nedeniyle açılan kamu davasının, 353 sayılı Yasa’nın
10. maddesinin birinci fıkrası (C) bendinin Anayasa Mahkemesi kararı ile
iptal edilmesi nedeniyle ADLİ YARGI yerinde;
2- Sivil
kişi sanıklar hakkında “rüşvet almak suçuna yardım etmek, askerlikten
kurtulmak için hile yapmak ve bu suça iştirak etmek ve rüşvet vermek”
suçları nedeniyle açılan kamu davasının, Anayasa, 353 ve 5271 sayılı
Yasa’da yapılan değişiklikler nedeniyle ADLİ YARGI yerinde görülmesinin
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
K.H.
Sanıklar:
1- H.Y., 2- E.T., 3- B.A., 4- M.A., 5- M.Ç., 6- İ.P., 7- E.B., 8- B.D., 9-
S.A.,
10-
G.B., 11- S.S., 12- Z.G., 13- E.T., 14- A.Ç., 15- E.K., 16- B.H.A., 17-
M.Ö.
O L A Y:
Zile İlçesi Askerlik Şubesi Başkanlığı emrinde, ASAL işlemleri, son
yoklama, er celp ve sevk, öğrenci (bu kapsamda ertesi yıla bırakma ve sevk
tehir işlemleri, öğrenci belgelerindeki tereddüt edilen hususların öğretim
kurumlarından sorma işlemleri), hava değişimi, bedelli askerlik, dövizli
askerlik, yurtdışı erteleme gibi işlemlerden sorumlu sivil memur E.T.ile,
terhisli işlemleri, askerlik borçlanması işlemleri, cezalı yükümlü
işlemleri, terhis belgeleri ile ilgili işlemler, sigorta kurumlarına yazılacak
yazılarla ilgili işlemlerden sorumlu sivil memur H.Y.’nin, aynı zamanda
görev tanımları gereği Askerlik Şubesi Başkanının talimatıyla diğer
memurların görevlerini, bu kapsamda diğerinin yokluğunda birbirlerine ait
işlemleri de yapabildikleri belirtilerek, sanıklar E.T.ile H.Y.’nin
2007-2008 yılları içinde, sivil kişi sanıklar B.A. ve M.A.’ın aracılığı
ile, diğer bir kısım sivil kişi sanıkların iştirakleri ile, sosyal güvenlik
kurumundan emekli maaşı alabilmeleri için sigorta süreleri eksik olan bazı
yakınları adına normalden fazla askerlik yapmış gibi göstererek sahte
askerlik süre belgeleri tanzim ettikleri, bazı sivil kişi sanıkların
iştirakleri ile de sahte öğrenci belgeleri düzenleyerek ya da gerçek
belgeleri yok ederek bu sanıklar adına tecil işlemleri yaptıkları, böylece
sivil memur ve sivil kişi sanıkların, rüşvet almak, rüşvet almak suçuna
yardım etmek, resmi belgede sahtecilik, resmi belgeyi yok etmek, görevi
kötüye kullanmak ve askerlikten kurtulmak için hile yapmak ve bu suça
iştirak etmek, rüşvet vermek suçlarını işledikleri ileri sürülerek, sanık
H.Y.’nin rüşvet almak suçundan eylemine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun
135’inci maddesi delaletiyle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 252/1.
maddesi (altı kez ), resmi belgede sahtecilik suçundan eylemine uyan aynı
Kanun’un 204/2. maddesi (üç kez ), görevi kötüye kullanmak suçundan eylemine
uyan Askeri Ceza Kanunu’nun 144.maddesi delaletiyle 5237 sayılı Türk Ceza
Kanunu’nun 257/3 ve 1.maddeleri ve resmi belgeyi yok etmek suçundan
eylemine uyan aynı Kanun’un 205/1.maddesi son cümlesi uyarınca, sanık
E.T.’ın rüşvet almak suçundan eylemine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun 135’inci
maddesi delaletiyle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 252/1. maddesi (altı
kez ), rüşvet almak suçuna yardım etmek suçundan eylemine uyan Türk Ceza
Kanunu’nun 252/1 ve 39.maddeleri (üç kez), resmi belgede sahtecilik
suçundan eylemine uyan aynı Kanun’un 204/2. maddesi, askerlikten kurtulmak
için hile yapmak suçuna iştirak etmek suçundan Askeri Ceza Kanunu’nun 81/2.
maddesi (dört kez) ve görevi kötüye kullanmak suçundan eylemine uyan Askeri
Ceza Kanunu’nun 144.maddesi delaletiyle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun
257/3 ve 1.maddeleri uyarınca, sivil kişi sanıklar B.A. ve M.A.’ın aracılık
yapmak suretiyle, rüşvet almak suçuna yardım etmek suçundan eylemlerine
uyan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 252/1 ve 39. maddeleri uyarınca,
sivil kişi sanık M.Ç.’nın, askerlikten kurtulmak için hile yapmak suçuna
iştirak etmek suçundan eylemine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun 81/2. maddesi
uyarınca, sanıklar İ.P., E.B., B.D., S.A., G.B., S.S., Z.G., E.T., A.Ç.,
E.K., B.H.A. ve M.Ö.’ın, rüşvet vermek suçundan eylemlerine uyan 5237
sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 252/1.maddesi uyarınca, sanıklar E.T., A.Ç.,
E.K. ve B.H.A.’un ayrıca askerlikten kurtulmak için hile yapmak suçundan
eylemlerine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun 81/1. maddesi uyarınca cezalandırılmaları
istemiyle 5. Piyade Eğitim Tugay Komutanlığı Askeri Savcılığı’nın 29.01.2009
gün ve E:2009/9, K:2009/54 sayılı iddianamesiyle kamu davası açılmıştır.
5. PİYADE
EĞİTİM TUGAY KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 30.9.2010 gün ve E:2010/74,
K:2010/476 sayıyla; sivil memur olan sanıklar H.Y.ile E.T.’ın, yargılama
aşamasında Türk Silahlı Kuvvetleri’nden ilişiklerinin kesildiği, bu nedenle
sanıklara yüklenen “resmi belgede sahtecilik, resmi belgeyi yok etmek”
suçları nedeniyle haklarında açılan kamu davasının, suçların askeri suç
olmaması, askeri suça bağlı bulunmaması ve sanıkların askeri mahkemede
yargılanmalarını gerektiren ilginin kesilmiş olması nedeniyle adli yargı
yerinde görülmesi, sanıklara yüklenen diğer suçlar yönünden ise, Anayasa, Ceza
Muhakemesi Kanunu ve 353 sayılı Kanun’da yapılan değişiklikler nedeniyle
sivil kişi sanıkların askeri mahkemede yargılanmalarının mümkün olmaması, yüklenen
suçların sivil kişi sanıklarla birlikte işlenmesi ve suçların niteliği
itibariyle delillerin birlikte toplanıp değerlendirilmesinin gerektiği
açıklanarak, tüm sanıkları birlikte yargılama görevinin adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, kararın sanıklar H.Y.,
E.T., M.Ç., A.Ç. ve M.Ö. tarafından temyiz edilmesi üzerine, Askeri
Yargıtay 4. Dairesi 29.1.2013 gün ve E:2013/333, K:2013/325 sayılı kararı
ile, sanıklar H.Y.ve E.T. hakkında verilen görevsizlik kararının, 353 sayılı
Kanun’un 10. maddesinin birinci fıkrası (c) bendinin, Anayasa Mahkemesi’nce
Anayasaya aykırı olduğuna ve iptaline karar verildiğinden, artık bu
sanıkların asker kişi sayılması ve askeri mahkemelerde yargılanmalarının
mümkün olmaması, diğer sanıklar hakkında verilen görevsizlik kararının , bu
sanıkların sivil kişi olmaları ve Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 3. maddesi
uyarınca, sivil kişi sanıkların askeri mahkemelerde yargılanmalarının
mümkün olmaması nedeniyle hükmün onanmasına karar vermiştir.
ZİLE AĞIR CEZA
MAHKEMESİ: 18.7.2013 gün ve E:2013/76, K:2013/122 sayıyla; sanıklar H.Y.ile
E.T.’ın, olay tarihinde asker kişi oldukları, yüklenen suçların askeri suç
olduğu nedeniyle, bu sanıkların askeri mahkemede yargılanmaları gerektiği
ve yüklenen suçların sivil kişi sanıklar ile birlikte müştereken işlendiği
ileri sürüldüğüne göre delillerin birlikte toplanıp değerlendirilmesinin ve
kararın aynı mahkemece verilmesinin hukuka daha uygun olacağı açıklanarak,
tüm sanıkları yargılama görevinin askeri yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle Tokat Ağır Ceza Mahkemesine itiraz yolu açık olmak üzere
görevsizlik kararı vermiş, dava dosyası, Zile Cumhuriyet Başsavcılığı’nca,
Mahkememize gönderilmiştir.
Mahkememize
gönderilen dava dosyasında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce 30.12.2013 gün ve
E:2013/35, K:2013/38 sayılı karar ile adli yargı yerince verilen
görevsizlik kararı kesinleşmeden dava dosyası Mahkememize gönderildiğinden,
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 1
ve 14. maddesinde belirtilen koşullar oluşmadığından, aynı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan başvurunun reddine karar
verilip dosyanın Mahkemesine gönderilmesinden sonra, dosyadaki eksiklik
giderilip, adli yargı yerince verilen görevsizlik kararı kesinleştirilerek
dava dosyası, Zile Cumhuriyet Başsavcılığı’nca, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler; Ahmet KARADAVUT, Davut TELLİ, Şuayip ŞEN, Haluk ZEYBEL, Yusuf Tamer
ÇETİN, Mehmet AVCIOĞLU’nun katılımlarıyla yapılan 01.04.2014 günlü
toplantısında;
I-İLK İNCELEME:
Yapılan incelemede, usule ilişkin işlemlerde 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'da belirtilen süre ve biçim
yönünden bir eksiklik görülmediği, askeri ve adli yargı yerleri arasında
Yasa'nın 14. maddesinde öngörüldüğü biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu anlaşıldığından, esasın incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN’ın adli yargı, Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı
Kadir ALBAYRAK’ın davanın çözümünün adli yargı yerinin görev alanına
girdiğine ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Anayasanın “askeri yargı” yı düzenleyen
145 nci maddesinde asker kişilerin “askeri mahallerde” işledikleri suçlara
bakmanın askeri mahkemelerin görevinde olduğu belirtilmişken; 12.9.2010
tarihinde yapılan halkoylaması sonucu kabul edilip, 23.9.2010 gün ve 27708
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5982 sayılı Yasa’nın
15. maddesi ile yapılan değişiklik ile maddenin birinci fıkrasında, “Askeri
yargı, askerî
mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. Bu mahkemeler;
asker kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunların asker kişiler
aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri
suçlara ait davalara bakmakla görevlidir. Devletin güvenliğine, anayasal
düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlara ait davalar her halde adliye
mahkemelerinde görülür.
Savaş hali haricinde, asker olmayan
kişiler askeri mahkemelerde yargılanamaz” denilmek suretiyle “askeri mahallerde” unsuru madde metninden
çıkarılmıştır.
353
sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu Ve Yargılama Usulü Kanunu'nun
"Askeri Mahkemelerin Görevleri" başlığı altında düzenlenen İkinci
Bölümünde yer alan "Genel Görev" başlıklı 9. maddesinde;
"Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksi yazılı olmadıkça asker kişilerin
askeri olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya askeri
mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak işledikleri
suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler" denilmekte iken, maddenin
“….askeri mahallerde….” ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 26.6.2012 tarih ve
28335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve E:2011/30,
K:2012/36 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
"Askeri
suç" ise, öğretide ve uygulamada;
a)
Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'nda yazılı olan, başka
bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunu dışında hiçbir ceza yasası ile
cezalandırılmayan suçlar,
b)
Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer ceza yasalarında gösterilen
suçlar,
c) Türk
Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç haline dönüştürülen suçlar, olmak
üzere üç grupta mütalaa edilmektedir.
353
sayılı Yasa’nın “Asker kişiler” başlığı altında düzenlenen 10. maddesinin
birinci fıkrasında, “Bu Kanunun uygulanmasında aşağıda yazılı olanlar asker
kişi sayılırlar:
…..
C) Milli
Savunma Bakanlığı veya Türk Silahlı Kuvvetleri kadro ve kuruluşlarında
çalışan sivil personel” denilmekte iken, fıkranın (C) bendi, Anayasa
Mahkemesi’nin 1.12.2012 gün ve 28484 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
20.9.2012 gün ve E:2012/45, K:2012/125 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
Bu
durumda, usul kurallarının yürürlüğe girdikleri tarihten itibaren öncelikle
ve derhal bütün olaylar hakkında uygulanmalarının gerektiği genel hukuk
ilkesi karşısında, artık 353 sayılı Yasa’nın 9. maddesi anlamında “asker
kişi” olarak kabulü mümkün olmayan sanıklar H.Y.ile E.T.ve diğer tüm
sanıkların sivil kişi olmaları nedeniyle 353 sayılı Yasa’nın asker olmayan
(sivil) kişilerin askeri mahkemelerde yargılanma koşullarını belirleyen
maddeleri ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 3. maddesi yönünden
değerlendirme yapılması gerekmektedir.
5530 sayılı
Yasa’nın 4. maddesi ile değiştirilen 353 sayılı Yasa’nın 13. maddesinde,
“Askeri Ceza Kanunu’nun 55, 56, 57, 58, 59, 61, 63, 64, 75, 79, 80, 81, 93,
94, 95, 114 ve 131. maddelerinde yazılı suçlar, askeri mahkemelerin yargı
yetkisine tabi olmayan sivil kişiler tarafından barış zamanında işlenirse;
bu kişilerin yargılanması, adli yargı mahkemeleri tarafından, Askeri Ceza
Kanunu hükümleri uygulanmak suretiyle yapılır”;
5918
sayılı Yasa’yla değişik 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 3. maddesine
eklenen ikinci fıkrasında, “Barış zamanında, asker olmayan kişilerin Askeri
Ceza Kanununda veya diğer kanunlarda yer alan askeri mahkemelerin yargı
yetkisine tabi bir suçu tek başına veya asker kişilerle iştirak halinde
işlemesi durumunda asker olmayan kişilerin soruşturmaları Cumhuriyet
savcıları, kovuşturmaları adli yargı mahkemeleri tarafından yapılır”;
Türkiye
Cumhuriyeti Anayasası’nın 145. maddesinin ikinci fıkrasında da, “Savaş hali
haricinde, asker olmayan kişiler askeri mahkemelerde yargılanamaz”
denilmiştir.
Bu
düzenlemeler gözetildiğinde, sivil kişilerin barış zamanında, Askeri Ceza
Kanununda veya diğer kanunlarda yer alan askeri mahkemelerin yargı
yetkisine tabi suçları tek başına veya asker kişilerle iştirak halinde
işlemeleri durumunda adli yargı yerinde yargılanacakları kuşkusuzdur.
Açıklanan
nedenlerle, sanıklar hakkında açılan kamu davasının adli yargı yerinde
görülmesi ve Zile Ağır Ceza Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGI yerinin görevli olduğuna, bu nedenle Zile Ağır
Ceza Mahkemesi’nin 18.7.2013 gün ve E:2013/76, K:2013/122 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
3-ESAS NO : 2014/14
KARAR NO : 2014/14
KARAR TR : 01.04.2014
(Ceza Bölümü)
ÖZET :
Asker kişi sanık hakkında, askeri suç olmayan, askeri suça bağlı bulunmayan
“resmi evrakta sahtecilik, kamu kurumu ve kuruluşları aracılığı ile
dolandırıcılık” suçları nedeniyle açılan kamu dava-sının, sanığın yargılama
aşamasında terhis edilerek askeri mahkemede yargılanmasını gerektiren
ilginin kesilmiş olması nedeniyle ADLİ YARGI yerinde görülmesinin gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı:
K.H.
Yakınan:
H.S.
Sanık:
B.P.
O L A Y:
Selen/Mardin 70. Mknz. P. Tug. 2. Mknz. P. Tb. 1. Mknz. P. Bl. Komutanlığı
emrinde görevli sanık P. Onb. B.P.’nın, 11.8.2012 günü, daha öncesinde
görevli olduğu ve evrakların nerede muhafaza edildiğini bildiği Bölük
Yazıhanesine girerek, aynı Komutanlık emrinde görevli yakınan P. Er H.S.’a
ait kimlik belgesini aldığı ve Bölük Komutanı P. Yzb. İ.Y.’in imzasını
taklit etmek suretiyle resmi belge niteliğinde olan ve Mardin Muhasebe
Müdürlüğüne hitaben, yakınan H.S.’a ödenmesi amacıyla sahte ödeme yazısı
düzenlediği, bu yazıyla Mardin Defterdarlığına giderek yakınana ait 286,75
TL tutarındaki parayı çektiği, durumun yakınanın Defterdarlığa giderek maaş
ve tazminatını çekmek istemesiyle anlaşıldığı, böylece, sanığın resmi
evrakta sahtecilik, kamu kurumu ve kuruluşları aracılığı ile dolandırıcılık
suçlarını işlediği ileri sürülerek, eylemine uyan 5237 sayılı Türk Ceza
Kanunu’nun 204/1, 158/1-d, 53. maddeleri uyarınca cezalandırılması
istemiyle Mardin Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 22.2.2013 gün ve E:2013/328,
K:2013/58 sayılı iddianamesiyle kamu davası açılmıştır.
MARDİN 2. AĞIR
CEZA MAHKEMESİ: 27.2.2013 gün ve E:2013/57, K:2013/52 sayıyla; asker kişi
sanığı, asker kişiye karşı işlediği ileri sürülen suç nedeniyle yargılama
görevinin askeri yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı
vermiş, temyiz edilmeyen karar kesinleşerek, dava dosyası, 7. Kolordu
Komutanlığı Askeri Mahkemesine gönderilmiştir.
7. KOLORDU
KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 23.5.2013 gün ve E:2013/1449, K:2013/342 sayıyla;
asker kişi sanığa yüklenen eylemlerin, askeri suç olmadığı, askeri bir suça
bağlı bulunmadığı ve sanığın yargılama aşamasında terhis edilmek suretiyle
askeri mahkemede yargılanmasını gerektiren ilginin kesilmiş olması nedeniyle,
sanığı yargılama görevinin adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
görevsizlik kararı vermiş, kararın temyiz edilmeyerek kesinleşmesi üzerine,
dava dosyası, 7. Kolordu Komutanlığı Askeri Savcılığı’nca, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler; Ahmet KARADAVUT, Davut TELLİ, Şuayip ŞEN, Haluk ZEYBEL, Yusuf Tamer
ÇETİN, Mehmet AVCIOĞLU’nun katılımlarıyla yapılan 01.04.2014 günlü
toplantısında;
I-İLK İNCELEME:
Yapılan incelemede, usule ilişkin işlemlerde 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'da belirtilen süre ve biçim
yönünden bir eksiklik görülmediği, adli ve askeri yargı yerleri arasında
Yasa'nın 14. maddesinde öngörüldüğü biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu anlaşıldığından, esasın incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN’ın adli yargı, Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı
Kadir ALBAYRAK’ın davanın çözümünün adli yargı yerinin görev alanına
girdiğine ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Anayasanın “askeri yargı” yı düzenleyen
145 nci maddesinde asker kişilerin “askeri mahallerde” işledikleri suçlara
bakmanın askeri mahkemelerin görevinde olduğu belirtilmişken; 12.9.2010
tarihinde yapılan halkoylaması sonucu kabul edilip, 23.9.2010 gün ve 27708
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5982 sayılı Yasa’nın
15. maddesi ile yapılan değişiklik ile maddenin birinci fıkrasında, “Askeri
yargı, askerî
mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. Bu mahkemeler; asker
kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunların asker kişiler
aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri
suçlara ait davalara bakmakla görevlidir. Devletin güvenliğine, anayasal
düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlara ait davalar her halde adliye
mahkemelerinde görülür.
Savaş hali haricinde, asker olmayan
kişiler askeri mahkemelerde yargılanamaz” denilmek suretiyle “askeri mahallerde” unsuru madde metninden
çıkarılmıştır.
353
sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu Ve Yargılama Usulü Kanunu'nun
"Askeri Mahkemelerin Görevleri" başlığı altında düzenlenen İkinci
Bölümünde yer alan "Genel Görev" başlıklı 9. maddesinde;
"Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksi yazılı olmadıkça asker kişilerin
askeri olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya askeri
mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak işledikleri
suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler" denilmekte iken, maddenin
“….askeri mahallerde….” ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 26.6.2012 tarih ve
28335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve E:2011/30,
K:2012/36 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
"Askeri
suç" ise, öğretide ve uygulamada;
a)
Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'nda yazılı olan, başka
bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunu dışında hiçbir ceza yasası ile
cezalandırılmayan suçlar,
b)
Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer ceza yasalarında gösterilen
suçlar,
c) Türk
Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç haline dönüştürülen suçlar, olmak
üzere üç grupta mütalaa edilmektedir.
Aynı
Yasa’nın 13.10.1996 gün ve 22786 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4191
sayılı Yasa’yla değişik 17. maddesinde; “askeri mahkemelerde yargılanmayı
gerektiren ilginin kesilmesi, daha önce işlenen suçlara ait davalara bu
mahkemelerin bakma görevini değiştirmez. Ancak suçun askeri bir suç
olmaması askeri bir suça bağlı bulunmaması ve sanık hakkında kamu davası
açılmamış olması halinde askeri mahkemenin görevi sona erer” denilmekte
iken, maddenin "... ve sanık hakkında kamu davası açılmamış olması
..." tümcesi Anayasa Mahkemesi'nin 11.3.2000 gün ve 23990 sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanan 1.7.1998 gün ve E:1996/74, K:1998/45 sayılı kararı ile
iptal edilmiştir.
Buna
göre, askeri mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesi, daha
önce işlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma görevini
değiştirmez. Ancak yüklenen suçun askeri bir suç olmaması, askeri bir suça
bağlı bulunmaması halinde, askeri mahkemenin görevinin sona ereceği
açıktır. İptal kararı nedeniyle, sanık hakkında kamu davasının açılmış olup
olmamasının bir önemi bulunmamaktadır.
Olumsuz
görev uyuşmazlığına konu kamu davasında, adli yargı yerince verilen
görevsizlik kararında, asker kişi sanığı, asker kişiye karşı işlediği ileri
sürülen suç nedeniyle yargılama görevinin askeri yargı yerine ait olduğu gerekçesine
yer verilmiş ise de, sanığa yüklenen eylemin Türk Ceza Kanunu’nda
düzenlendiği, Askeri Ceza Kanunu’nda bu suça ilişkin bir düzenlemenin
bulunmadığı, bu nedenle “askeri suç” olmadığı kuşkusuzdur. Sanığın yargılama
aşamasında terhis edildiği de dosyada bulunan bilgi ve belgelerden
anlaşılmaktadır.
353
sayılı Yasa'nın 17. maddesinde, askeri mahkemelerde yargılanmayı gerektiren
ilginin kesilmesiyle daha önce işlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin
bakma görevinin değişmeyeceği, ancak suçun askeri bir suç olmaması askeri
bir suça bağlı bulunmaması durumunda, askeri mahkemelerde yargılanmayı
gerektiren ilginin kesilmesiyle, askeri mahkemenin görevinin sona ereceği
düzenlenmiş bulunduğundan ve somut olayda sanığa yüklenen eylemin askeri
suç olmadığı anlaşıldığından, 353 sayılı Yasa’nın 17. maddesi uyarınca
davanın adli yargı yerinde görülmesi ve Mardin 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGI yerinin görevli olduğuna, bu nedenle Mardin 2.
Ağır Ceza Mahkemesi’nin 27.2.2013 gün ve E:2013/57, K:2013/52 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
4-ESAS NO : 2014/15
KARAR NO : 2014/15
KARAR TR : 01.04.2014
(Ceza Bölümü)
ÖZET :
Asker kişi sanık hakkında, askeri suç olmayan, askeri suça bağlı bulunmayan
“iftira ve başkalarına ait kimlik veya kimlik bilgilerini kullanmak”
suçları nedeniyle açılan kamu davasının, sanığın yargılama aşamasında
disiplinsizlik nedeniyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarılmasına karar
verilmek suretiyle askeri mahkemede yargılanmasını gerektiren ilginin
kesilmiş olması nedeniyle ADLİ YARGI yerinde görülmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
K.H.
Yakınanlar:
1- Ö.M., 2- E.K.
Sanık:
S.K.
O L A Y:
Hilvan İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde görevli sanık Uzm. J. V. Kad. Çvş.
S.K.’ün, 23.3.2011 günü, “Urfa Gündem” isimli internet sitesinde, “Telefon
Sinyalleri Astsubay’ın Kurtarma Planını Deşifre Etti” başlıklı, Şanlıurfa
İlinde meydana gelen kasten adam öldürme suçuna ilişkin olarak şüpheli
bulunan üç kişinin olay sırasında Hilvan İlçesinde bulunduklarına ve yol
üstünde araçlarının lastiğinin patladığına dair sözde bu sırada devriye
görevi yapmakta olan Ast. Bçvş. İ.Y.’ın gerçeğe aykırı tutanak düzenlediği
ve bu tutanağa dayanılarak şüphelilerin önce serbest bırakıldıkları ancak
daha sonra telefon sinyallerinden şüphelilerin ifade edildiği gibi olay
anında Hilvan İlçesinde değil de, Şanlıurfa İlinde olduklarının
belirlendiği ve İ.Y.’ın olay günü devriye görevinin olmamasına rağmen
Hilvan İlçe Jandarma Komutanı yakınan J. Yzb. Ö.M.’nun imzasını taklit
etmek suretiyle kendisine görev yazdığının belirtildiği haberin altında,
haber ile ilgili yapılan ilk yorumda, “cinayeti işleyen şahıslar karakol
komutanı İ.Y.’ı aradıklarında kendisine sahteden devriye yazmıştır. İlçe
Jandarma Komutanının da haberi vardır, bu olayda 300,000 TL’yi ikisi
paylaşacaktı. Olaydan bilgim vardır. Ancak adımın açıklanmasını
istemiyorum, bende o ilçe jandarmada astsubay olarak görev yapmaktayım”,
ikinci yorumda, “bu ilçe Jandarma Karakol komutanı İdris Yıldız o
şahıslarla Hilvanda bulunan Opet petrolde birlikte kuzu kesip alem
yapıyorlardı, yanlarına ilçe Jandarma Komutanı Yüzbaşı Ö.M.’nu da
alıyorlardı, kadın da getiriyorlardı” ve son yorumda, “… olayda adı geçen
bölük komutanı yüzbaşı Ö.M.’nun da parmağı vardı bu işte, sadece her şeyi
yaptırırım ama paranın nerden geldiğini de söylemem diyordu, ikisi
işbirlikçidir” denilmek suretiyle, aynı Komutanlık emrinde görevli yakınan
J. Üçvş. E.K. ismi ile yapılan yorumları, Bozova İlçe Jandarma Komutanlığı
emrinde geçici görevli bulunduğu sırada, İlçe merkezinde bulunan J.İnternet
Kafe isimli işyerinden, yakınan Ö.M.ile aralarında bulunan husumet
nedeniyle yazdığı, böylece, iftira ve başkalarına ait kimlik veya kimlik
bilgilerini kullanmak suçunu işlediği ileri sürülerek, yakınan Ö.M.’na
karşı eylemine uyan Türk Ceza Kanunu’nun 267/1, yakınan E.K.’a karşı aynı
Kanun’un 268/1-5. maddeleri delaletiyle 267/1, 58 ve 53. maddeleri uyarınca
cezalandırılması istemiyle Hilvan Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 26.9.2012 gün
ve E:2012/303, K:2012/196 sayılı iddianamesiyle kamu davası açılmıştır.
HİLVAN ASLİYE
CEZA MAHKEMESİ: 17.4.2013 gün ve E:2012/338, K:2013/93 sayıyla; asker kişi
sanığı, asker kişilere karşı işlendiği ileri sürülen suçlar nedeniyle
yargılama görevinin askeri yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik
kararı vermiş, temyiz edilmeyen karar kesinleşerek, dava dosyası, 7.
Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesi’ne gönderilmiştir.
7. KOLORDU
KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 20.11.2013 gün ve E:2013/2095, K:2013/1076 sayıyla;
asker kişi sanığa yüklenen eylemlerin, askeri suç olmadığı, askeri bir suça
bağlı bulunmadığı ve sanığın yargılama aşamasında disiplinsizlik nedeniyle
Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarılmasına karar verilerek Türk Silahlı Kuvvetleri
ile ilişiğinin kesildiği, böylece askeri mahkemede yargılanmasını
gerektiren ilginin kesilmiş olması nedeniyle, sanığı yargılama görevinin
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş,
kararın temyiz edilmeyerek kesinleşmesi üzerine, dava dosyası, 7. Kolordu
Komutanlığı Askeri Savcılığı’nca, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler; Ahmet KARADAVUT, Davut TELLİ, Şuayip ŞEN, Haluk ZEYBEL, Yusuf Tamer
ÇETİN, Mehmet AVCIOĞLU’nun katılımlarıyla yapılan 01.04.2014 günlü
toplantısında;
I-İLK İNCELEME:
Yapılan incelemede, usule ilişkin işlemlerde 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'da belirtilen süre ve biçim
yönünden bir eksiklik görülmediği, adli ve askeri yargı yerleri arasında
Yasa'nın 14. maddesinde öngörüldüğü biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu anlaşıldığından, esasın incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN’ın adli yargı, Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı
Kadir ALBAYRAK’ın davanın çözümünün adli yargı yerinin görev alanına
girdiğine ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Anayasanın “askeri yargı” yı düzenleyen
145 nci maddesinde asker kişilerin “askeri mahallerde” işledikleri suçlara
bakmanın askeri mahkemelerin görevinde olduğu belirtilmişken; 12.9.2010
tarihinde yapılan halkoylaması sonucu kabul edilip, 23.9.2010 gün ve 27708
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5982 sayılı Yasa’nın
15. maddesi ile yapılan değişiklik ile maddenin birinci fıkrasında, “Askeri
yargı, askerî
mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. Bu mahkemeler; asker
kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunların asker kişiler
aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri
suçlara ait davalara bakmakla görevlidir. Devletin güvenliğine, anayasal
düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlara ait davalar her halde adliye
mahkemelerinde görülür.
Savaş hali haricinde, asker olmayan
kişiler askeri mahkemelerde yargılanamaz” denilmek suretiyle “askeri mahallerde” unsuru madde metninden
çıkarılmıştır.
353
sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu Ve Yargılama Usulü Kanunu'nun
"Askeri Mahkemelerin Görevleri" başlığı altında düzenlenen İkinci
Bölümünde yer alan "Genel Görev" başlıklı 9. maddesinde;
"Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksi yazılı olmadıkça asker kişilerin
askeri olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya askeri
mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak işledikleri
suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler" denilmekte iken, maddenin
“….askeri mahallerde….” ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 26.6.2012 tarih ve
28335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve E:2011/30,
K:2012/36 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
"Askeri
suç" ise, öğretide ve uygulamada;
a)
Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'nda yazılı olan, başka
bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunu dışında hiçbir ceza yasası ile
cezalandırılmayan suçlar,
b)
Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer ceza yasalarında gösterilen
suçlar,
c) Türk
Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç haline dönüştürülen suçlar, olmak
üzere üç grupta mütalaa edilmektedir.
Aynı
Yasa’nın 13.10.1996 gün ve 22786 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4191
sayılı Yasa’yla değişik 17. maddesinde; “askeri mahkemelerde yargılanmayı
gerektiren ilginin kesilmesi, daha önce işlenen suçlara ait davalara bu
mahkemelerin bakma görevini değiştirmez. Ancak suçun askeri bir suç
olmaması askeri bir suça bağlı bulunmaması ve sanık hakkında kamu davası
açılmamış olması halinde askeri mahkemenin görevi sona erer” denilmekte
iken, maddenin "... ve sanık hakkında kamu davası açılmamış olması
..." tümcesi Anayasa Mahkemesi'nin 11.3.2000 gün ve 23990 sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanan 1.7.1998 gün ve E:1996/74, K:1998/45 sayılı kararı ile
iptal edilmiştir.
Buna
göre, askeri mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesi, daha
önce işlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma görevini
değiştirmez. Ancak yüklenen suçun askeri bir suç olmaması, askeri bir suça
bağlı bulunmaması halinde, askeri mahkemenin görevinin sona ereceği
açıktır. İptal kararı nedeniyle, sanık hakkında kamu davasının açılmış olup
olmamasının bir önemi bulunmamaktadır.
Olumsuz
görev uyuşmazlığına konu kamu davasında, adli yargı yerince verilen
görevsizlik kararında, asker kişi sanığı, asker kişilere karşı işlediği
ileri sürülen suçlar nedeniyle yargılama görevinin askeri yargı yerine ait
olduğu gerekçesine yer verilmiş ise de, sanığa yüklenen eylemlerin Türk
Ceza Kanunu’nda düzenlendiği, Askeri Ceza Kanunu’nda bu suçlara ilişkin bir
düzenlemenin bulunmadığı, bu nedenle “askeri suç” olmadığı kuşkusuzdur.
Sanığın yargılama aşamasında disiplinsizlik nedeniyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden
çıkarılmasına karar verilerek, Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiğinin kesildiği
de, dosya içinde mevcut Şanlıurfa İl Jandarma Komutanlığının 1.10.2013 gün
ve PER.:1270-49008-13 sayılı yazısı ve ekli belgelerden anlaşılmaktadır.
353
sayılı Yasa'nın 17. maddesinde, askeri mahkemelerde yargılanmayı gerektiren
ilginin kesilmesiyle daha önce işlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin
bakma görevinin değişmeyeceği, ancak suçun askeri bir suç olmaması askeri
bir suça bağlı bulunmaması durumunda, askeri mahkemelerde yargılanmayı
gerektiren ilginin kesilmesiyle, askeri mahkemenin görevinin sona ereceği
düzenlenmiş bulunduğundan ve somut olayda sanığa yüklenen eylemin askeri
suç olmadığı anlaşıldığından, 353 sayılı Yasa’nın 17. maddesi uyarınca
davanın adli yargı yerinde görülmesi ve Hilvan Asliye Ceza Mahkemesi’nin
görev-sizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGI yerinin görevli olduğuna, bu nedenle Hilvan
Asliye Ceza Mahkemesi’nin 17.4.2013 gün ve E:2012/338, K:2013/93 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
I- 2247 SAYILI KANUN’UN 24.
MADDESİ GEREĞİNCE VERİLEN (HÜKÜM UYUŞMAZLIĞI) KARARLAR
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2013/1148
KARAR NO : 2014/314
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan satış belgesi alarak tütün ve
alkol piyasası sektöründe perakende tütün mamulü satıcısı olarak faaliyet
göstermekte iken, 2011 yılı süre uzatım işlemi yapmadığı gerekçesiyle 4733
sayılı Kanun’un 8.maddesinin beşinci fıkrası (j) bendi uyarınca, geçerli
satış belgesi olmaksızın tütün mamulü satışı yapıldığından bahisle verilen idari
para cezasının iptali iste-miyle açılan davada, davacının yürürlükte
bulunan mevzuat uyarınca kendisinden beklenen mali yükümlülüğü süresinde
yerine getirmiş olduğu ve halen mal alabildiği gözetildiğinde adına verilen
idari para cezasının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği sonucuna
varıldığından, bu konuda adli ve idari yargı yerleri arasında doğan hüküm
uyuşmazlığının, kesinleşen adli yargı kararının görevsiz mahkemece verilmiş
bir karar olması, idari yargı kararında ise hukuki isabet bulunmaması
nedenleriyle her iki kararın da kaldırılması ve 2247 sayılı Kanunun
25.maddesi hükmü uyarınca uyuşmazlığın esası hakkında hüküm tesisi yoluna
gidilerek hukuka aykırı bulunan idari para cezasının iptaline karar
verilerek hüküm uyuşmazlığının bu suretle giderilmesi gerektiği hk.
K A R A R
Hüküm
Uyuşmazlığının Giderilmesi İsteminde Bulunan (Davalı): Trabzon Valiliği
Karşı
Taraf (Davacı): S.Y.
O L A Y:
Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu (TAPDK) Sektörel Rekabet ve
Tüketici Hakları Daire Başkanlığınca, Kurumlarından satış belgesi alarak tütün
ve alkol piyasası sektöründe perakende ve/veya toptan tütün mamulü ve/veya
alkollü içki ile açık alkollü içki satıcısı olarak faaliyet göstermekte
iken, 2011 yılı süre uzatım işlemi yapmadıkları gerekçesiyle satış belgesi
“iptal” durumda olan gerçek ve tüzel kişilere ait listenin gönderilmesi
sonucu, 21.9.2011 günü yapılan denetimler sırasında, Trabzon İlinde “Abant
Büfe” adıyla faaliyet gösteren ve müstecirliğini davacının yaptığı işyerinde,
2010 yılına ait yenilenmemiş belgenin var olduğu ve (2001, Parlament, Lark,
Mırotti Jack Doneyl Jd vb.) marka sigaraların satışa sunulduğunun tespit
edildiği, böylece TAPDK toptan/perakende satış belgesi olmaksızın tütün
mamulü satışı yapıldığından bahisle, davacı adına, 4733 sayılı Tütün ve
Alkol Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 8.maddesi
beşinci fıkrasının (j) bendi uyarınca, Vali Olurlu Trabzon Valiliği İl
Emniyet Müdürlüğünün 29.11.2011 gün ve …..11/1584 sayılı işlemiyle 1.232 TL
idari para cezası verilmiştir.
I-Davacı
S.Y., dava dilekçesinde; tarafına tebliğ edilen 29/11/2011 tarih ve …..11/1584
sayılı idari para cezasına karşı, kendisine gönderilen metinde başvurabileceği
kanun yolu, mercii ve süresi belirtilmediğinden, bu nedenle öncelikle söz
konusu idari para cezasının usul yönünden iptalinin gerektiğini,
işletmesini yaptığı Abant Büfe adlı işyerinde usule uygun olarak tütün
mamulleri ve alkollü içki satışı yaptığını, ilgili kurum olan TAPDK'dan söz
konusu mamulleri satabilmesi için işyerini açmasıyla birlikte “Tütün Mamülü
Alkol ve Alkollü İçki Perakende Satış Belgesi” aldığını, söz konusu belgenin
satış yapan yerlere bir defaya mahsus olarak verildiğini, her yıla ilişkin
olarak ayrı ayrı verilmediğini, 2011 yılı için de satış yapabilmesi için
T.C. Ziraat Bankası'na TAPDK Süre Uzatım Ücreti’ni yatırdığını, bu hususu
denetim yapan memurlara sözlü olarak beyan etmesine rağmen, 2011 yılı için
de bir belge olması gerektiği tarafına izah edilerek, söz konusu idari para
cezasının hukuka aykırı bir şekilde düzenlendiğini, Perakende Tütün Mamulü
ve Alkollü İçki satışını yasaya uygun olarak yapabileceğinin, ilgili
kurumun online sisteminde sorgulama ekranında da açıkça görüldüğünü, aksi
halde zaten 2011 yılı içerisinde TAPDK'dan tütün mamulü alkol ve alkollü
içki satmak için bunları alabilmesinin söz konusu olamayacağını, bu hususun
TAPDK'dan öğrenilebileceğini, 2011 yılı içinde alım ve satım yapabildiğine
ilişkin olarak örnek bir fatura suretini de dilekçe ekinde sunduğunu,
sunmuş olduğu faturada da TAPDK numarasının belirtilmiş olup bu numarayla
tütün mamulü alkol ve alkollü içki alımı yapmakta olduğunu ve hal böyleyken
neden idari para cezası ile cezalandırıldığının büyük bir muamma olduğunu
açıklayarak, söz konusu idari para cezasının usul ve yasaya aykırı olduğu
nedeniyle kaldırılarak idari işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle Trabzon Valiliğine karşı 15.12.2011 tarihinde adli yargı
yerine başvuruda bulunmuştur.
Davalı İdare savunma dilekçesinde; davacının dava dilekçesinde; tarafına tebliğ
edilen idari para cezasına ilişkin metinde söz konusu yaptırıma karşı
başvurabileceği kanun yolu, merci ve süresinin bildirilmediğini bu nedenle idari
para cezasının usul yönünden iptal edilmesi gerektiğinin belirtildiğini
ancak, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununda idari davaların türleri,
idari davaların nasıl açılacağı, dava dilekçelerinin verileceği yerler ve
dava açma sürelerinin açıkça belirtildiğini, 4733 sayılı Tütün ve Alkol Düzenleme
Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanunun 8. maddesi onuncu fıkrasında
da,“Bu Kanun hükümlerine göre verilen İdarî yaptırım kararlarına karşı
6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine
göre kanun yoluna başvurulabilir. Ancak, idare mahkemesinde dava, işlemin
tebliği tarihinden itibaren onbeş gün içinde açılır. İdare mahkemesinde
iptal davası açılmış olması, kararın yerine getirilmesini durdurmaz ”
hükmünün yer aldığını, yine davacının dilekçesinde; Tütün ve Alkol Piyasası
Düzenleme Kurumu tarafından verilen Tütün Mamulü Alkol ve Alkollü İçki
Perakende Satış Belgesinin alkol satışı yapılan yerlere bir defaya mahsus
verildiğini, her yıl için ayrı ayrı verilmediğini, bu belgesini de 2010
yılı için aldığını 2011 yılı içinde satış yapabilmesi için T.C. Ziraat
Bankasına TAPDK süre uzatım ücretini zamanında yatırdığını, düzenlenen
idari para cezasının hukuka aykırı olduğunu beyan etmekte ise de, Tütün ve
Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunun 22.07.2011 tarih ve 110789 sayılı yazısı
ekinde gönderilen Trabzon İli sınırları içerisinde 2011 yılı süre uzatım
işlemi yapmadığından dolayı fiili durumu iptal olan satıcılara ait listenin
251. sırasında yer alan eski sahibi Ömer Soğuksulu adına kayıtlı bulunan
Abant büfede, 21.09.2011 günü saat 21.25 sıralarında yapılan kontrol ve
denetimde, alkol ve sigara satışı yapıldığının tespit edilmesi üzerine 4733
sayılı Kanunun 8. maddesi beşinci fıkrası (j) bendi gereğince idari
yaptırım karar tutanağı düzenlendiğinin anlaşıldığını, 4733 sayılı Kanunun
cezai hükümler başlıklı 8.maddesinin beşinci fıkrasında, “Tütün, tütün
mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkiler piyasasında mal veya
hizmet üreten, işleyen, ihraç veya ithal eden, pazarlayan, alan veya satan
gerçek ve tüzel kişilere aşağıda yazılı İdarî yaptırımlar uygulanır ” , (j)
bendinde ise, “Yetkili olmadıkları halde, açık olarak içki satışı veya
sunumu yapanlar ile satışa sunulan tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve
alkollü içkileri arz ambalajlarını bozmak veya bunları bölmek suretiyle satanlara
1.232,00 liradan 12.327,00 liraya kadar idarî para cezası verilir ”
denilmekte olup, bu hükümlere aykırı olarak faaliyet gösterdiği tespit edilen
Abant Büfe unvanlı işyerine Valilik Makamının 30/11/2011 tarihli onayı ile
idari yaptırım karar tutanağı düzenlendiğini, bu nedenle davacının dava
dilekçesindeki iddialarının haksız ve dayanaksız olduğunu, idare tarafından
yapılan uygulamanın tamamen kanun ve yönetmeliklere uygun olarak
yapıldığını, açıklanan nedenlerden dolayı, davacının talebinin reddine
karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
TRABZON 3. SULH CEZA MAHKEMESİ: Tarihsiz ve D.İş:2011/136 sayı ile, dava ve
savunma dilekçelerinde yazılı hususlar özetlenerek, başvuru sahibinin
dilekçe ekinde sunmuş olduğu, perakende satış belgesi sureti, süre uzatım
ücreti, dekont sureti, online satıcı sorgu belgesi ve fatura örneği ile
davalı idare tarafından sunulan belgelerin dosya içersine konul-duğu
belirtilerek, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanlığından
gönderilen müzekkere cevabında, “Sanayi Mah. Çarşı İçi Sok. No.20 Trabzon
adresinde “Abant Tekel Büfesi” ünvanlı işyeri için S.Y. isimli şahıs adına
10/03/2010 tarihinde 61012537 P kurum sicil numaralı tütün mamulü ve
alkollü içki perakende satış belgesinin düzenlendiği ve söz konusu belgenin
geçerliliğini koruduğu anlaşılmıştır” denildiği gerekçesiyle, başvuru
sahibinin başvurusunun esastan kabulüne, idari para cezasının bütün
neticeleri ile birlikte iptali ile kaldırılmasına kesin olarak karar
vermiştir.
II-Davacı S.Y.,
Trabzon Valiliğine karşı aynı
tarihte (15.12.2011), aynı gerek-çeler ve aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı
idare, cevap dilekçesinde, adli yargı yerine verdiği dilekçesindeki
hususları tekrar ederek, ayrıca 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 27.maddesi
birinci fıkrasında yer alan “İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine
ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi
tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir ” hükmü gereğince, davacının sulh ceza
mahkemesine müracaat etmesi gerektiği hususunun dikkate alınarak, idari
para cezasına karşı açılan bu davada Mahkemece görevsizlik kararı
verilmesinin hukuka uygun olacağının düşünüldüğünü belirterek, idare
tarafından yapılan uygulamanın tamamen kanun ve yönetmeliklere uygun olduğu
ve açıklanan nedenlerden dolayı, davacının hukuki dayanaktan yoksun
talebinin reddine karar verilmesinin gerektiğini savunmuştur.
TRABZON İDARE MAHKEMESİ: 22.10.2012 gün ve E:2011/1994, K: 2012/1184 sayı
ile, dava ve savunma dilekçelerinde yazılı hususlar özetlenerek, “Dava
dosyasının incelenmesinden, Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler
Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından Trabzon ilinde faaliyet gösteren ancak
2011 yılı için tütün mamulü alkol ve alkollü içki parakende satış belgesi
için süre uzatımı talebinde bulunmayan işyerlerine ait listenin
çıkarıldığı, adı geçen kurum tarafından davalı idareye yazılan 22.07.2011
tarih ve 110789 sayılı yazı ile 2011 yılı için süre uzatımı talebinde
bulunmaması nedeniyle fiili durumu iptal olan işyerlerinde gerekli
denetimin yapılarak tütün mamulü veya alkollü içki arzı yapıldığının
tespiti halinde gerekli idari müeyyidenin uygulanmasının talep edildiği,
21.09.2011 tarihinde davacıya ait işyerinde kolluk görevlileri tarafından
yapılan denetimde 2011 yılı için süre uzatımı alınmayan tütün mamulü alkol
ve alkollü içki perakende satış belgesi ile tütün mamulünün satışa arz
edildiğinin tespiti üzerine dava konusu idari para cezasının kesildiği
anlaşılmıştır.
Bu
durumda, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından davalı idareye
gönderilen listede, davacının tütün mamulü ve alkollü içki satışı için 2011
yılına ilişkin olarak süre uzatım talebinde bulunmadığı, dolayısıyla 2011
yılı için alkollü içki ve tütün mamulü satış yetkisinin bulunmadığının açık
olduğu, 21.09.2011 tarihinde yapılan denetimde davacının tütün mamulünü
satışa arz ettiğinin tespiti üzerine kesilen idari para cezasında hukuka
aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır” gerekçesiyle itiraz yolu açık
olmak üzere davanın reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
III-UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK: Trabzon Valiliği, 21.09.2010 günü saat 21.25
sıralarında Trabzon İli Sanayi Mahallesi Çarşıiçi Sok. No.20 sayılı adreste
davacı S.Y. adına faaliyet gösteren Abant Büfe ünvanlı işyerine ait Tütün
ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunun izin belgesinin 2010 yılı sonu
itibarıyla sona erdiği halde, 2011 yılı için yenileme başvurusunun
yapılmadığının tespit edilmesi üzerine, söz konusu işyeri hakkında 4733
sayılı Tütün ve Alkol Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki
Kanunun 8. maddesi beşinci fıkrası (j) bendi gereğince, Valilik Makamının
30.11.2011 tarihli onayı ile 1.232,00 TL tutarında idari yaptırım karar
tutanağı düzenlendiğini, davacı S.Y.’un idari yaptırım karar tutanağının
iptali talebiyle, Trabzon 3.Sulh Ceza Mahkemesine ve Trabzon İdare
Mahkemesine dava açtığını, Trabzon 3.Sulh Ceza Mahkemesinin bila tarih ve
2011/136 Değ.iş sayılı kararı ile, “Başvuru sahibi aleyhine kesilen idari
para cezasının hukuka aykırı olduğu anlaşılmakla, başvuru sahibinin başvurusunun
esastan kabulüne, idari para cezasının bütün neticeleri ile birlikte iptali
ile kaldırılmasına ” karar verildiğini, Trabzon İdare Mahkemesinin
22.10.2012 tarih ve E:2011/1994,K:2012/1884 sayılı kararı ile, “ Tütün ve
Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından davalı idareye gönderilen
listede, davacının tütün mamulü ve alkollü içki satışı için 2011 yılına
ilişkin olarak süre uzatım talebinde bulunmadığı, dolayısıyla 2011 yılı
için alkollü içki ve tütün mamulü satış yetkisinin bulunmadığının açık
olduğu, 21.09.2011 tarihinde yapılan denetimde davacının tütün mamulü
satışa arz ettiğinin tespiti üzerine kesilen idari para cezasında hukuka
aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine” karar
verildiğini, konu ile ilgili olarak Emniyet Genel Müdürlüğü 1.Hukuk Müşavirliğinin
04.04.2013 tarih ve 29367668-34294-(63210)-1390/2012-13152/74166 sayılı
görüş yazısında “her iki mahkemenin tarafları ve konusu aynı olan kararları
arasındaki hüküm uyuşmazlığının çözümlenmesi istemiyle davaların tarafı
olan Trabzon Valiliğince yine Trabzon idare Mahkemesi aracılığı ile
Uyuşmazlık Mahkemesine başvuruda bulunabileceği değerlendirilmektedir ”
yönünde kanaat bildirildiğini, bu nedenle iki karar arasındaki çelişki
sebebiyle hakkın yerine getirilme imkanının bulunmadığını ileri sürerek,
ortaya çıkan bu hüküm uyuşmazlığının 2247 sayılı Kanunun 24. maddesi
uyarınca çözümlenmesi istemiyle Uyuşmazlık Mahkemesine başvuruda bulunmuştur.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasanın 24. ve 16. maddelerine
göre ilgili Başsavcıların yazılı düşünceleri istenilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; “…1-) Davacının, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme
Kurumundan aldığı 10.03.2010 tarihli tütün mamülü alkol ve alkollü içki
perakende satış belgesinin 2011 yılı süre uzatım işlemi yapılmadığı için
satış belgesinin iptal olduğundan ve bu hususta idari yaptırım uygulama
yetkisinin mülki amirlere verildiğinden bahisle; işyerinde denetim
yapılması, satış belgesi iptal olmasına rağmen yetkisiz olarak tütün mamülü
ve/veya alkollü içki satışı ile açık alkollü içki satışı/sunumu yapıldığının
tespit edilmesi halinde, işletme yetkilileri hakkında 4733 sayılı Kanunun
değişik 8. maddesinin 5. fıkrasının (f), (g) , (j) bentleri ile aynı
maddenin 9. fıkrası hükümleri uyarınca işlem yapılmasının Trabzon
Valiliğinden istenilmesine dair 22.07.2011 tarih ve B.62.0.TDK.0.10.00.00
sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu işlemi üzerine, dava konusu
işyerinde 21.09.2011 tarihinde yetkililerce; yapılan kontrol ve denetimde,
sigara satışı yapıldığının tespit edilmesi sonucunda, Trabzon Valiliğinin,
davaya konu 29.11.2011 tarih ve B.05.1.EGM.4.61-26817/(91244)-11/1584
sayılı işlemi ile anılan yasa maddesine aykırı olarak, satış belgesi
olmaksızın tütün mamülü/alkollü içki satışı yapıldığı gerekçesiyle 1.232
TL. idari para cezası uygulanmasına karar verildiği ve bu işlemin iptali
istemiyle açılan dava sonucunda, 2011 yılı için süre uzatımı alınmadığı,
dolayısıyla 2011 yılı için alkollü içki ve tütün mamülü satış yetkisi
bulunmadığı halde 21.09.2011 tarihinde tütün mamülünü satışa arzettiğinin
tespiti üzerine kesilen idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı
gerekçesiyle davayı reddeden Trabzon İdare Mahkemesinin 22.10.2012 gün ve
E:2011/1994, K:2012/1184 sayılı kararı yasal süresi içerisinde itiraz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
2-)
Davacı tarafından aynı işlemin ve söz konusu idari para cezasının
kaldırılarak iptaline karar verilmesi talebiyle Trabzon Üçüncü Sulh Ceza
Mahkemesinde de dava açılmış ve anılan mahkemenin 2011/136 D.İş sayılı
kararı ile; Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanlığına ilgili
işyerinin belgesinin geçerliliğini koruyup korumadığının sorulması üzerine
gelen 08.03.2012 tarihli cevaptan, davacıya 10.3.2010 tarihinde verilen
tütün mamülü ve alkollü içki perakende satış belgesinin geçerliliğini koruduğu
anlaşıldığından bahisle, söz konusu idari para cezasının hukuka aykırı
olduğu gerekçesiyle davanın kabülüne ve idari para cezasının iptali ile
kaldırılmasına karar verilmiş ve bu karar süresi içinde temyiz/ itiraz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
3-)
Yukarıda anılan, farklı yargı yerlerinde açılan davaların tarafı olan
Trabzon Valiliği, kararlar arasında çelişki bulunduğunu ve hakkın yerine
getirilmesinin olanaksız hale geldiğini belirterek hüküm uyuşmazlığının
giderilmesi talebinde bulunmuştur.
USULE
İLİŞKİN İNCELEME:
İdari ve
adli yargı kararları arasında oluştuğu ileri sürülen hüküm uyuşmazlığının
çözümü için; öncelikle hüküm uyuşmazlığının oluşup oluşmadığının
belirlenmesi gerekmektedir.
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 2592
sayılı Kanun ile değişik 24'üncü maddesinin birinci fıkrasında, “1 nci
maddede gösterilen yargı mercilerinden en az ikisi tarafından, görevle
ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş; aynı konuya ve
sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki
çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm
uyuşmazlığının varlığı kabul edilir.” hükmü yer almaktadır.
Anılan
hükme göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için:
a) Uyuşmazlık
yaratan hükümlerin, adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az ikisi
tarafından verilmesi,
b) Konu,
dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olması,
c) Her
iki kararın da kesinleşmiş olması,
d) Kararlarda
davanın esasının hükme bağlanması,
e) Kararlar
arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması,
Koşullarının
birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.
Hüküm
uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinden ortada, adli
ve idari yargı yerlerince verilmiş ve yasa yollarına başvurulmaksızın
kesinleşmiş kararlar oldukları; her iki kararda da davanın esasının hükme
bağlandığı anlaşılmıştır.
Davacıya
idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemin hukuka uygun
olduğunu belirten idari yargıda verilen karara karşılık; adli yargıda aynı
işlemin hukuka aykırı olduğu yönünde karar verildiği anlaşılmakla; anılan
kararlar arasındaki çelişki nedeniyle idarenin kamu hizmetinin düzgün
yürütülebilmesi için yaptırım uygulama hakkının yerine getirilmesinin
olanaksız hale geldiği; bu duruma göre, söz konusu adli ve idari yargı
kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü gerekmektedir.
HÜKÜM
UYUŞMAZLIĞININ ESASININ İNCELENMESİ
4733
sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanunun 8. maddesinin (g) bendinde, Kurumdan satış belgesi almadan
tütün mamülleri ve alkollü içkilerin perakende satışını yapanlara beşbin
Yeni Türk Lirası idari para cezası verileceği belirtilmiş, (j) bendinde;
yetkili olmadıkları halde, açık olarak içki satışı veya sunumu yapanlar ile
satışa sunulan tütün mamülleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkileri arz
amblajlarını bozmak veya bunları bölmek suretiyle satanlara bin Yeni Türk
Lirasından onbin Yeni Türk Lirasına kadar idari para cezası verileceği
hükmü yer almış, aynı maddenin olay ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan
10. ve 11. bentlerinde de; "Bu Kanun hükümlerine göre verilen idari
yaptırım kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama
Usülü Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir. Ancak, idare
mahkemesinde dava, işlemin tebliği tarihinden itibaren onbeş gün içinde
açılır. İdare mahkemesinde iptal davası açılmış olması, kararın yerine
getirilmesini durdurmaz.
İdari
yaptırımlara ilişkin olarak bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır." hükmüne
yer verilmiş bulunmaktadır.
Dava
dosyasının incelenmesinden, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu
tarafından, Trabzon İlinde faaliyet gösteren ancak 2011 yılı için tütün
mamülü, alkol ve alkollü içki perakende satış belgesi süre uzatımı işlemi
yapmadığından dolayı fiili durumu iptal olan satıcılara ve işyerlerine ait
listenin çıkarıldığı ve davacının işyerinin de bu listede yer aldığı, adı
geçen kurum tarafından davalı idareye gönderilen 22.07.2011 tarih ve 110789
sayılı yazı ile 2011 yılı için süre uzatımı yapılmaması nedeniyle fiili
durumu iptal olan işyerlerinde gerekli denetimin yapılarak tütün mamulü
veya alkollü içki arzı yapıldığının tespiti halinde gerekli idari
müeyyidenin uygulanmasının talep edildiği, 21.09.2011 tarihinde davacıya
ait işyerinde yapılan denetimde, 2011 yılı için süre uzatımı alınmayan
tütün mamülü alkol ve alkollü içki perakende satış belgesi ile tütün
mamülünün satışa arz edildiğinin tespiti üzerine dava konusu idari para
cezası işleminin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Tütün ve
Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından 2011 yılı süre uzatım işlemi
yapılmadığı için 2010 yılında aldığı satış izni iptal edilen davacının
21.09.2011 tarihinde geçerli izin belgesi olmaksızın tütün mamülü satışı
yaptığının davalı idarece tespit edilmesi nedeniyle tesis edilen dava
konusu işlemde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
SONUÇ :
1-)Trabzon
Üçüncü Sulh Ceza Mahkemesinin 2011/136 Değ.İş sayılı kararı ile Trabzon
İdare Mahkemesinin 22.10.2012 tarih ve E:2011/1994, K:2012/1184 sayılı kararı
arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğuna;
2-)Trabzon
Üçüncü Sulh Ceza Mahkemesinin; olayda yargılama görev ve yetkisinin idare
mahkemesine ait bulunduğu hususunun ve dava konusu işlem tarihinde söz konusu
satış belgesinin süre uzatımı yapılmamasından dolayı yetkili idarece iptal
edilmiş olmasının dikkate alınmaksızın verildiği anlaşılan 2011/136 Değ.İş
sayılı kararının kaldırılmasına;
3-)Trabzon
İdare Mahkemesinin 22.10.2012 tarih ve E:2011/1994, K;2012/1184 sayılı
kararının kabulüne;
Bu
suretle hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesi gerekeceği …” yolunda
düşünce vermiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI; “…İNCELEME: Trabzon ilinde Abant Büfe isimli
işyerini işleten S.Y.'un işyerinde 21/09/2011 günü yapılan denetimde,
10/03/2010 tarihinde TAPDK'dan (Tütün ve Alkol Piyasaları Düzenleme Kurumu)
alınan "Tütün Mamülü Alkol ve Alkollü İçki Perakende Satış
Belgesi" nin denetim tarihinde yenilenmediğinin tespiti üzerine,
Trabzon Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü'nün 29/11/2011 gün ve 1584 sayılı
kararı ile 4733 sayılı "Tütün ve Alkol Düzenleme Kurumu Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun"un 8. Maddesi 5. fıkra (j) bendi uyarınca
1.232,00 TL adli para cezası verilmesine karar verilerek S.Y.'a 05/12/2011
günü tebliğ edilmiştir.
Davacı
S.Y. tarafından, 15/12/2011 tarihinde Trabzon 3. Sulh Ceza Mahkemesinde bu
para cezasına itiraz edilerek, 2011/136 E sayılı dava açılmış; aynı zamanda
15/12/2011 tarihinde Trabzon İdare Mahkemesinde 2011/1994 E sayı ile idari
para cezasının iptali için dava açılmıştır.
Yapılan
yargılamalar sonucunda, Trabzon 3. Sulh ceza Mahkemesinin 2011/136 D. İş
sayılı Kararı ile, TAPDK'nun cevabi yazılarında, davacıya 10/03/2010
yılında 61012537 sayı ile verilen belgenin geçerliliğini koruduğuna ilişkin
bilgi üzerine, davaya konu idari para cezasının iptaline karar verilmiş,
karar itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Trabzon
İdare Mahkemesinin 22/10/2012 gün ve 2011/1994 E, 2012/1184 K sayılı kararı
ile ise; idari para cezasının, davacının 2011 yılı için TAPDK.dan süre
uzatım talebinde bulunmaması nedeniyle verildiğinin, 21/09/2011 tarihinde
yapılan denetimde süre uzatım belgesi olmadan tütün ve alkol ürünleri
satması nedeniyle verilen idari para cezasının hukuka uygun olduğu
gerekçesi ile idari para cezasının iptaline dair davayı reddetmiş, bu
kararda itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Trabzon
Valiliğince, iki kararın birbiri ile çelişir nitelikte olduğunu iddia ile
hangi kararın uygulanacağı huşunda çelişkiye düşüldüğü gerekçesiyle hüküm
uyuşmazlığı çıkarılmasını talep etmektedir.
2247
sayılı Yasa’nın 24. maddesine göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için,
adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az ikisi tarafından görevle
ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve
sebebe ilişkin, taraflardan en az biri aynı olan iki ayrı kararın bulunması
ve bu kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesinin
olanaksız olması gerekmektedir.
Hüküm
uyuşmazlığına konu olan kararlardan adli yargı yerinde açılan davada,
davacı hakkında, 4733 sayılı "Tütün ve Alkol Düzenleme Kurumu Teşkilat
ve Görevleri Hakkında Kanun"un 8. Maddesi 5 fıkra (j) bendi uyarınca
verilen 1.232,00 TL adli para cezasının iptaline karar verilmiş iken İdari
yargı yerinde verilen kararda ise, idari para cezasının hukuka uygun
olduğuna karar verilmiştir. Bu durumda her iki yargı merciinde görülen
davaların sebeb ve konuları ile taraflarının aynı olduğu söylenebilecektir,
zira her iki davanın sonucunda verilen kararlar ile idari para cezasının
tahsili edilip edilmeyeceği bakımından ortaya çıkan çelişkili kararlar
nedeniyle bir hakkın yerine getirilmesi olanaksız hale gelmektedir. Bu
durumda anılan kararlar arasına hüküm uyuşmazlığı bulunmaktadır.
HÜKÜM
UYUŞMAZLIĞININ ESASININ İNCELENMESİ;
4733
sayılı "Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun"un 1. Maddesine göre amacı; "Tütün, Tütün
Mamulleri, Tuz ve Alkol işletmeleri Genel Müdürlüğünün yeniden yapılandırılması
ile Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunun kurulmasına, bu Kurumun
görev ve yetkilerinin düzenlenmesine ve tütün ve tütün mamullerinin
Türkiye'de üretimine, iç ve dış alım ve satımına ilişkin usul ve esasları
düzenlemektir." Bu kapsamda davacının işyerinde tütün ve alkolü ürünleri
satışı için, 10/03/2010 yılında 61012537 sayı ile TAPDK tarafından izin
belgesi verilmiştir. Yasanın 4/A- e bendinde tütün ve alkol ürünleri satış
belgesi verilmesi ve denetlenmesi Kurumun yetki ve görevleri arasında
sayılmış, böylece piyasa kontrolünün de sağlanması amaçlanmıştır. 4733
sayılı Yasada satış için izin belgesi alım zorunluluğu getirilmiştir.
Ancak, incelenen mevzuatta davacıya perakende satış belgesinin verildiği
10/03/2010 tarihi itibariyle satış belgelerinin süreli olduğuna ya da her
yıl süre uzatım izni alınacağına dair bir düzenleme bulunmamaktadır.
Ancak,
davacıya verilen izin belgesi anılan Yasa gereği süre sınırlaması olmaksızın
verilmiş iken, 07/01/2011 tarih ve 27808 sayılı R.G.de yayımlanan
"Tütün Mamulleri ve Alkollü içkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin
Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik" perakende satış belgelerinin her
yıl belirli bir harç karşılığı yenilenmesi zorunluluğunu getirmiştir.
Yönetmeliğin yayım tarihinden önce verilmiş davacının sahip olduğu belge
gibi diğer belgeler için ise, geçici 2. maddesi ile "Yürürlükten önce
verilmiş satış belgeleri hakkında" başlığı altında " - (1) Bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce verilmiş olan ve geçerliliği
bulunan satış belgelerinin geçerlilik süreleri ile 2011 yılı süre uzatım
işlemlerine ilişkin usul ve esaslar Yönetmeliğin yayımlandığı tarihten
sonra Kurul kararı ile belirlenir." düzenlemesi yapılmıştır."
Şeklinde düzenlenerek, eski tarihli izin belgesi sahiplerinin 2011 yılı
süre uzatım işlemleri usul ve esaslarının TAPDK kurul kararı ile düzenleneceği
hükmünü getirmiştir.
Yönetmeliğin
geçici 2. Maddesi uyarınca, 9 Şubat 2011 tarih ve 27841 sayılı RG.de
yayımlanan 26/01/2011 tarih ve 6122 sayılı "2011 Yılı Satış Belgesi
Süre Uzatım İşlemlerine İlişkin Uygulanacak Usul ve Esaslara Dair Kurul
Kararı" nın 2. Ve 3. Maddelerinde;
"3
- Kurum tarafından önceki yıllarda düzenlenmiş bulunan ve halen
geçerliliğini koruyan satış belgelerinin geçerlilik süresi, 2011 yılı Nisan
ayının son günü (30/4/2011 günü sonu) olup bu süre zarfında satıcılar, 2011
yılı satış belgesi süre uzatım işlemini 29/4/2011 Cuma günü akşamı mesai
saati sonuna kadar gerçekleştirebilecektir.
4 -
Belirtilen süre zarfında (29/4/2011 Cuma günü akşamı mesai saati sonuna
kadar) süre uzatım işlemi yaptırmayan satıcıların faaliyetine devam etmek
istemeleri durumunda, yeniden satış belgesi almaları gerekmektedir"
Hükümleri
ile eski tarihli satış belgesi sahibi işletmecilerin, 29/04/2011 tarihine
kadar Kurula gerekli harçları yatırarak belge sürelerini uzatmaları
gerektiği hüküm altına alınmaktadır.
Yukarıda
açıklanan Yasal düzenleme ve açıklamalara göre davaya konu somut olayda,
davacının 10/03/2010 gün ve 0276895 sicil sayılı "Tütün Mamülü ve
Alkol ve Alkollü İçki Perakende Satış Belgesi"nin 4733 sayılı Yasanın
anılan hükümleri uyarınca herhangi bir süre sınırlamasına tabi olmadan
verildiği, davalı idarenin hüküm uyuşmazlığına konu Trabzon 3. Sulh Ceza
Mahkemesinin 2011/136 D. İş nolu dosyasına gönderdiği 08/03/2012 gün ve
4728 sayılı cevabi yazısından bu belgenin iptal edilmediği ve 4733 sayılı
Yasa uyarınca geçerliliğini koruduğu anlaşılmaktadır.
Burada
işin esası bakımından tartışılması gereken sorun, Yasanın izin belgelerinin
verilmesi hakkındaki uygulamasını gösteren ve sonradan yürürlüğe giren
Yönetmelik hükümlerinin atfı ile idari bir organ olan TAPDK'nun idari
nitelikteki uygulama işlemi olan "Kurul kararı" ile Yasada hüküm
bulunmayan belge geçerlilik süreleri hakkındaki ve sonradan yürürlüğe
giren, Kurul kararına uyulmadığı gerekçesi ile 4733 sayılı Yasanın 8/j
maddesi uyarınca idari para cezası verilmesinin Ceza Hukukunun genel
ilkelerine uygun olup olmadığıdır.
5252
sayılı Türk Ceza Kanunu'nun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un
geçici 1. maddesi ve buna bağlı olarak 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 5.
maddesinin 01.01.2009 tarihinde yürürlüğe girmesi sonucu ve aynı Kanun'un
2. maddesi hükmü ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu 4. Maddesi hükmü
karşısında, dava konusu eylemin atılı kabahati oluşturup oluşturmayacağı
hususunun değerlendirilmesi gerekmektedir.
5237
sayılı TCK'nun 5. maddesine göre "Bu Kanunun genel hükümleri, özel
ceza kanunları ve ceza içeren kanunlardaki suçlar hakkında da
uygulanır." hükmü ile TCK'nun genel hükümlerinin ceza hükmü içeren tüm
yasalar bakımından genel hükümlerinin uygulanmasını zorunlu hale getirmiştir.
Bu bağlamda, TCK'nun 2. Maddesi Suç ve Cezada Kanunilik ilkesi başlığı
altında "(1) Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza
verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz. Kanunda yazılı cezalardan ve
güvenlik tedbirlerinden başka bir ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunamaz./(2)
idarenin düzenleyici işlemleriyle suç ve ceza konulamaz." hükmü ile
suç teşkil eden eylemlerin ve bunlara karşı yaptırımların yasalarda
gösterilmesi gerektiğini, idarenin yasada öngörülmeyen durumlarda düzenleyici
idari işlemleriyle suç ve ceza ihdas edemeyeceğini açıkça hüküm altına
almıştır. Yasanın 2. Maddesi gerekçesinde de belirtildiği gibi; Kanunun
amacına ilişkin maddesinde ifade edilen kişi hak ve özgürlüklerinin güvence
altına alınabilmesi için, hangi fiillerin suç teşkil ettiğinin kanunda açık
bir şekilde belirlenmesi gerekir. Aynı şekilde, suç işlenmesi dolayısıyla
verilecek ceza ve tedbirlerle, cezaya mahkûmiyetin hukukî sonuçları ve bu
yaptırımların süre ve miktarlarının da kanunla düzenlenmesi zorunludur.
Anayasamızda da ifade edilen ve evrensel nitelikteki “kanunsuz suç ve ceza
olmaz” ilkesinin gereği olarak suçların tanımlanması ve ceza hukuku
yaptırımları koyma yetkisine sadece Türkiye Büyük Millet Meclisi sahiptir.
Yine Anayasamıza göre yasama görevi, devredilmesi mümkün olmayan bir
yetkidir. Bireyin maddî ve manevî varlığı üzerinde derin etkiler doğuran
suç ve cezaların, ancak ulusal iradeyi temsil eden organ tarafından
yapılacak kanunla düzenlenebilmesi, kişi hak ve özgürlüklerine sağlanan en
önemli anayasal garantilerden birini oluşturmaktadır.
Diğer
taraftan toplum düzenini, genel ahlakı, genel sağlığı, çevreyi ve ekonomik
düzeni korumak amacıyla niteliği ve ağırlığı itibariyle cürüm olarak
tanımlanmayan ve daha hafif eylemler 5326 sayılı Kabahatler Kanununda
kabahat olarak tarif edilerek, bir kısım kabahatler bu kanunda tanımlanıp
idari yaptırıma tabi tutulurken, somut olayda olduğu gibi diğer bir kısmı
ise özel yasalarda düzenlenmiş, ancak genel ilkelere 5326 sayılı Kabahatler
Kanununda yer verilmiştir. 5326 sayılı Yasanın 2. Maddesi, Kabahati, Kabahat
deyiminden; kanunun, karşılığında idari yaptırım uygulanmasını öngördüğü
haksızlık anlaşılır şeklinde tanımlamıştır. Bu tanıma göre 4733 sayılı
yasada düzenlenen eylemler Kabahat nevinden olup, genel ilkeleri bakımından
5326 sayılı yasaya tabidir.
5326
sayılı Yasanın 4. Maddesi "(1) Hangi fiillerin kabahat oluşturduğu,
kanunda açıkça tanımlanabileceği gibi; kanunun kapsam ve koşulları
bakımından belirlediği çerçeve hükmün içeriği, idarenin genel ve
düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilir./ (2) Kabahat karşılığı olan
yaptırımların türü, süresi ve miktarı, ancak kanunla belirlenebilir."
Hükmü ile de, kabahatlerin yasa ile düzenleneceğini, ancak yasanın
uygulanması bakımından çerçeve hükmün içeriğinin, idarenin genel ve
düzenleyici işlemleriyle de doldurulabileceği hüküm altına alınmıştır. 4.
Maddede yer alan düzenlemenin, TCK'nun yukarıda açıklanan 5. Maddesi
bağlamında zaman bakımından uygulamayı düzenleyen 7. Maddesi 1. Fıkrasında
yer alan "(1) işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanuna göre suç
sayılmayan bir fiilden dolayı kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri
uygulanamaz, işlendikten sonra yürürlüğe giren kanuna göre suç savılmayan
bir fiilden dolayı da kimse cezalandırılamaz ve hakkında güvenlik tedbiri
uygulanamaz. Böyle bir ceza veya güvenlik tedbiri hükmolunmuşsa infazı ve
kanuni neticeleri kendiliğinden kalkar" hükmü ile birlikte değerlendirilmesi
gerekmektedir.
Yukarıdaki
açıklamalara göre, davaya konu olay incelendiğinde, davacıya 4733 sayılı
Yasanın 6. Maddesi gereği verilen tütün ve alkollü ürünler satış belgesi,
davacının işletmesine 10/03/2010 tarihinde verilmiş, verildiği tarih
itibariyle Yasada belgenin her yıl yenileneceğine dair bir zorunluluk
bulunmamaktadır, TAPDK'nun yukarıda sayı ve tarihi verilen bildirişine göre
de, denetim tarihinde geçerliliğini sürdürdüğü anlaşılmaktadır. Belge
tarihinden sonra yürürlüğe giren 07/01/2011 tarih ve 27808 sayılı R.G.de
yayımlanan "Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna
İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik" belgelerin her yıl
yenilenmesi zorunluluğu getirmiş iken, eski tarihli yönetmelikler
hakkındaki düzenlemeyi Kurulun idari kararına bırakmış, 9 Şubat 2011 tarih
ve 27841 sayılı RG.de yayımlanan 26/01/2011 tarih ve 6122 sayılı "2011
Yılı Satış Belgesi Süre Uzatım İşlemlerine İlişkin Uygulanacak Usul ve
Esaslara Dair Kurul Kararı" 2 ve 3. Maddelerinde de eski belgeler
bakımından süre uzatımının 29/04/2011 tarihine kadar yapılabileceği
belirlenmiştir. Davacıya süre uzatımına ve belgesinin iptal edildiğine dair
Kurul tarafından herhangi bir karar tebliğ edildiğine dair dosyada belgede
bulunmamaktadır. O halde, özel yasasında hüküm bulunmayan satış izin
belgelerinin her yıl süre uzatım zorunluluğu hakkında, Yönetmelik hükmü
atfı ile sonradan alınan idari düzenleyici işlem ile idari ceza tesis
edilmesi, Suçta ve cezada yasallık ilkesi uyarınca, yasada öngörülmeyen
yükümlülükler kimseye yüklenemeyeceğinden, TCK'nun 7. Kabahatler Kanunun 4.
Maddesine aykırı olduğundan, davaya konu idari para cezasının usulsüz
olduğu ve hüküm uyuşmazlığına konu Trabzon 3. Sulh Ceza Mahkemesinin
23/12/2011 gün ve 2011/136 D. İş sayılı idari para cezasının iptaline
ilişin kararının esas olarak yerinde olduğu düşünülmektedir.
SONUÇ:
1-Trabzon
3. Sulh ceza Mahkemesinin 2011/136 D. İş sayılı Kararı ile Trabzon İdare
Mahkemesinin 22/10/2012 gün ve 2011/1994 E, 2012/1184 K sayılı kararlar
arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğuna,
2-Hüküm
uyuşmazlığının, Trabzon İdare Mahkemesinin 22/10/2012 gün ve 2011/1994 E,
2012/1184 K sayılı kararı kaldırılarak giderilmesine karar verilmesi gerekeceği
…” yolunda düşünce vermiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,
Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
01.04.2014 günlü toplantısında;
I-İLK
İNCELEME: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 30.12.2013 tarihinde yapılan
toplantısında, dosyanın usul yönünden incelenmesi sonunda;
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un “Mahkemenin görevi” başlığını taşıyan 1.
maddesinde, “Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti
Anayasası ile görevlendirilmiş, adli, idari ve askeri yargı mercileri
arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve
bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir” denilmiş;
24. maddesinde (Değişik birinci
fıkra: 21/1/1982 - 2592/7 md.) ise, 1 nci
maddede gösterilen yargı mercilerinden en az ikisi tarafından, görevle
ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve
sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki
çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm
uyuşmazlığının varlığının kabul edileceği belirtilmiştir.
Anılan
hükme göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için:
a)
Uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli, idari veya askeri yargı mercilerinden
en az ikisi tarafından verilmesi,
b) Konu,
dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olması,
c) Her
iki kararın da kesinleşmiş olması,
d)
Kararlarda davanın esasının hükme bağlanması,
e)
Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin
olanaksız bulun-ması koşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.
Hüküm
uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen adli ve idari yargı kararlarının
incelenmesinden ortada adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve
kesinleşmiş kararlar bulunduğu, kararlarda da işin esasının hükme
bağlandığı ve davaların taraflarının aynı olduğu anlaşılmaktadır.
Konu ve
dava sebebinin aynı olup olmamasının incelenmesi:
İdare
Mahkemesi ve Sulh Ceza Mahkemesinde görülen davaların, satış belgesi alarak
tütün ve alkol piyasası sektöründe perakende ve/veya toptan tütün mamulü
ve/veya alkollü içki ile açık alkollü içki satıcısı olarak faaliyet
göstermekte iken, 2011 yılı süre uzatım işlemi yapmadıkları gerekçesiyle
satış belgesi “iptal” durumda olan kişiler arasında yer aldığı ileri
sürülen, davacı S.Y.’un satış belgesi olmaksızın tütün mamulü satışı
yaptığından bahisle, 4733 sayılı Tütün ve Alkol Düzenleme Kurumu Teşkilat
ve Görevleri Hakkında Kanun’un 8.maddesi beşinci fıkrasının (j) bendi
uyarınca, Vali Olurlu Trabzon Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 29.11.2011
gün ve …..11/1584 sayılı işlemiyle, adına verilen idari para cezasından
kaynaklandığı, dolayısıyla davaların konu ve sebeplerinin aynı olduğu görülmektedir.
Diğer
taraftan, İdare Mahkemesince, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu
tarafından davalı idareye gönderilen listede, davacının tütün mamulü ve
alkollü içki satışı için 2011 yılına ilişkin olarak süre uzatım talebinde
bulunmadığı, dolayısıyla 2011 yılı için alkollü içki ve tütün mamulü satış
yetkisinin bulunmadığının açık olduğu, 21.09.2011 tarihinde yapılan
denetimde davacının tütün mamulünü satışa arz ettiğinin tespiti üzerine
kesilen idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı yolunda karar
verilmesine karşılık; Sulh Ceza Mahkemesince, davacıya ait işyeri için davacı
adına 10/03/2010 tarihinde 61012537 P kurum sicil numaralı tütün mamulü ve
alkollü içki perakende satış belgesinin düzenlendiği ve söz konusu belgenin
geçerliliğini koruduğu gerekçesiyle idari para cezasının iptaline karar
verildiği görüldüğünden; söz konusu kararlar arasında çelişki doğduğu, bu
çelişki nedeniyle bir hakkın yerine getirilmesinin ise, başvuran bakımından
olanaksız hale geldiği açıktır.
Belirtilen
nedenlerle,
1-
Trabzon 3. Sulh Ceza Mahkemesi ile Trabzon İdare Mahkemesi kararları
arasında 2247 sayılı Kanun’un 24.maddesinde öngörülen koşulların
gerçekleştiği anlaşıldığından hüküm uyuşmazlığı bulunduğu
2- 2247
sayılı Kanun’un 25. maddesi hükümleri uyarınca;
a) İdari
Yargılama Usulü Kanunu gözetilerek Uyuşmazlık Mahkemesine yapılan başvuruya
ait dilekçe ve eklerinin 30 gün içinde yanıt verilmek üzere S.Y.’a bildirilmesi,
S.Y. tarafından verilen yanıtın karşı tarafa tebliği suretiyle dosyanın
tekemmülünün sağlanması,
b) Usulü
işlemler tamamlandıktan ve esas hakkındaki rapor yazıldıktan sonra
Başkanlıkça belirlenecek günde işin esasının görüşülmesine OY BİRLİĞİ İLE
KARAR VERİLMİŞTİR.
Bunun üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine yapılan başvuruya ait dilekçe ve ekleri karşı
tarafa (S.Y.’a) tebliğ edilmiş, ancak cevap verilmemiştir.
II-ESASIN İNCELENMESİ:
Başvuru dilekçesi ve ekleri, uyuşmazlığa konu edilen
kararlara ilişkin dava dosyaları, ilgili Başsavcıların düşünce yazıları,
dayanılan Yasa ve Yönetmelik kuralları, taraflarca verilen dilekçe ve
ekleri ile Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in hazırladığı rapor
okunup incelendikten; 2247 sayılı Yasa’nın 25. maddesinin verdiği yetkiye
dayanılarak sözlü açıklama için önceden belirlenen 01.04.2014 gününde,
istemde bulunan Trabzon Valiliği vekili Av. Ayşe Gözeller’in sözlü açıklamaları dinlendikten ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün yazılı düşünceleri doğrultusundaki açıklamaları
da alındıktan sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Uyuşmazlık, Trabzon
İlinde “Abant Büfe” adıyla faaliyet gösteren ve müstecirliğini davacının
yaptığı işyerinde, 2010 yılına ait yenilenmemiş belge ile (2001, Parlament,
Lark, Mırotti Jack Doneyl Jd vb.) marka sigaraların satışa sunulduğunun
tespit edildiği, böylece TAPDK toptan/perakende satış belgesi olmaksızın
tütün mamulü satışı yapıldığından bahisle, davacı adına, 4733 sayılı Tütün
ve Alkol Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 8.maddesi
beşinci fıkrasının (j) bendi uyarınca, Vali Olurlu Trabzon Valiliği İl
Emniyet Müdürlüğünün 29.11.2011 gün ve …..11/1584 sayılı işlemiyle verilen
idari para cezasına ilişkindir.
4733
sayılı Tütün ve Alkol Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun’un, “ Amaç ve tanımlar ”
başlığı altında düzenlenen 1. maddesinde, “Bu Kanunun amacı; Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri
Genel Müdürlüğünün yeniden yapılandırılması ile Tütün ve Alkol
Piyasası Düzenleme Kurumunun kurulmasına,
bu Kurumun görev ve yetkilerinin düzenlenmesine ve tütün ve tütün
mamullerinin Türkiye'de üretimine, iç ve dış alım ve satımına ilişkin usul
ve esasları düzenlemektir” denilmiş;
“Cezai hükümler” başlığı altında düzenlenen 8.maddesinin
beşinci fıkrasında, “Tütün, tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü
içkiler piyasasında mal veya hizmet üreten, işleyen, ihraç veya ithal eden,
pazarlayan, alan veya satan gerçek ve tüzel kişilere aşağıda yazılı idarî
yaptırımlar uygulanır:
a) Bu
Kanun veya ilgili mevzuat gereğince Kurum tarafından istenilen ticari
faaliyetlerini gösterir satış veya faaliyet raporlarını veya bilgi, belge
ve numuneleri yazılı uyarıya rağmen belirlenen süre içinde vermeyenlere,
yanlış veya yanıltıcı bilgi veya belge verenlere, gerekli tesis ve yerleri
incelemeye açmayanlara ellibin Yeni Türk Lirasından ikiyüzellibin Yeni Türk
Lirasına kadar idarî para cezası verilir.
b)
Üreticiden satın aldıkları tütünleri satış merkezlerine veya Kuruma tescil
ettirme-yenlere, yazılı sözleşme yapma tarihine uymayanlara, işleme açılış
ve kapanışları ile tütün stoklarını ve tütün depolarını süresi içinde
bildirmeyenlere, izinsiz standart dışı işleme yapanlara, bu Kanunda tütün
eksperi unvanına sahip olanlar tarafından yapılması öngörülen işleri
yetkisiz kişilere yaptıranlara, yazılı sözleşme esası veya açık artırma
yöntemi ile yapılan alım satım kapsamındaki yükümlülüklerini süresi içinde
yerine getirmeyenlere onbin Yeni Türk Lirasından ellibin Yeni Türk Lirasına
kadar idarî para cezası verilir. Bu hüküm Kurumdan izin almadan bir yere
mahsus tütün çeşidinin tohum veya fidelerini başka çeşitlere ayrılmış olan
yerlere ekenler, dikenler veya bu amaçlarla taşıyanlar hakkında da
uygulanır.
c) İzin
almadan veya güncelleme yapmadan, ana girdilerde veya ürün ambalajında
değişiklik yaparak ürünleri piyasaya arz edenlere ellibin Yeni Türk
Lirasından beşyüzbin Yeni Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.
d)
Kurumdan izin almaksızın işleme veya üretim tesislerinde proje tadilat
kapsamındaki işlemleri yapan, kurulu makinelerini ülke içerisinde kısmen
veya tamamen aynı firma tarafından kurulan yeni veya eski bir fabrikaya nakleden,
başka bir firmaya devreden ya da ülke dışına çıkaranlara veya bildirimde
bulunmaksızın faaliyetini sona erdirenlere ellibin Yeni Türk Lirasından
beşyüzbin Yeni Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.
e)
Kurumdan izin almadan veya bildirimde bulunmadan dökme alkollü içkileri
piyasaya arz eden, sevkiyatını yapan veya izin verilen yerlerden farklı
yerlerde depolayanlara ikiyüzbin Yeni Türk Lirası idarî para cezası
verilir.
f)
Kurumdan belge almamış kişilerden ürün alan veya bu kişilere ürün satan ya
da belgesinde belirtilen işyeri dışında satış yapan toptan veya perakende
tütün mamulü, etil alkol, metanol veya alkollü içki satıcıları ya da açık
içki satıcılarına bin Yeni Türk Lirasından onbin Yeni Türk Lirasına kadar
idarî para cezası verilir.
g)
Kurumdan satış belgesi almadan tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve
alkollü içkilerin toptan satışını yapanlara ellibin Yeni Türk Lirası;
perakende satışını yapanlara ise beşbin Yeni Türk Lirası idarî para cezası
verilir.
h)
Kurumdan yetki belgesi almadan veya bildirimde bulunmadan tütün ticareti
yapanlara ellibin Yeni Türk Lirası idarî para cezası verilir.
ı)
Kurumdan uygunluk belgesi almadan enfiye, çiğneme, nargile tütünü veya yaprak
sigara kâğıdı ya da makaron üretenler ile satan veya satışa arz edenlere
beşbin Yeni Türk Lirası idarî para cezası verilir.
j)
Yetkili olmadıkları halde, açık olarak içki satışı veya sunumu yapanlar ile
satışa sunulan tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkileri arz
ambalajlarını bozmak veya bunları bölmek suretiyle satanlara bin Yeni Türk
Lirasından onbin Yeni Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.
k) Tütün
mamulleri veya alkollü içkilerin tüketicilere satışını; internet,
televizyon, faks ve telefon gibi elektronik ticaret araçları ya da posta
ile sipariş yöntemi kullanarak yapmak üzere satış sistemi kuran veya
faaliyette bulunanlara yirmibin Yeni Türk Lirasından yüzbin Yeni Türk
Lirasına kadar idarî para cezası verilir. (Ek ikinci cümle:
13/2/2011-6111/175 md.) Satışın internet ortamında yapılması halinde,
4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların
Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi
Hakkında Kanunda öngörülen usullere göre erişimin engellenmesine karar
verilir ve bu karar hakkında da anılan Kanun hükümleri uygulanır.
l) Tütün
mamulleri veya alkollü içkileri satış yerlerindeki raf veya standlara, her
türlü teşhir ünitesine, reklam ve tanıtımına ilişkin mevzuata ve Kurum
düzenlemelerine aykırılık oluşturacak veya herhangi bir firmaya üstünlük
sağlayacak şekilde yerleştirenlere otuzbin Yeni Türk Lirası idarî para
cezası verilir.
m) Tütün
mamulleri kullanımını ve satışını özendirici veya teşvik edici kampanya,
promosyon, reklam ve tanıtım yapılmasını önlemek amacıyla Kurum tarafından
bu Kanun uyarınca yapılan düzenlemelere aykırı hareket edenlere otuzbin
Yeni Türk Lirası idarî para cezası verilir.
n) Tütün
mamulleri; otomatik satış makinesi ile satanlara veya bahis oynatmak veya
Ö.vermek gibi yollarla verenlere, fiilleri suç oluşturmadığı takdirde
ellibin Yeni Türk Lirasından ikiyüzellibin Yeni Türk Lirasına kadar idarî
para cezası verilir.
o) (Ek:
13/2/2011-6111/175 md.) Ticari amaçla sarmalık kıyılmış tütün üretenler ile
satan veya satışa arz edenlere ürettikleri, sattıkları veya satışa arz
ettikleri tütünün;
50
kilograma kadar (50
kilogram dâhil) olması halinde 250 TL.
50
kilogramdan 100 kilograma kadar (100 kilogram
dâhil) olması halinde 500 TL.
100
kilogramdan 250 kilograma kadar (250 kilogram
dâhil) olması halinde 1.500 TL.
250
kilogramdan 500 kilograma kadar (500 kilogram
dâhil) olması halinde 3.000 TL.
500 kilogramdan
fazla olması halinde 5.000 TL. idari para cezası verilir.
Yukarıda
sayılan fiiller dışında, bu Kanun ile 4250 sayılı Kanuna veya bu kanunlara
göre yürürlüğe konulmuş yönetmeliklere ya da Kurumca verilen belgelerde yer
alan şartlara uyulmadığının tespiti halinde, ilgili gerçek ve tüzel kişiler
uyarılır ve aykırılığın giderilmesi için uygun bir süre verilir. Her işlem
için verilecek süre Kurumca belirlenir. Verilen süre sonunda aykırılığın
devam etmesi halinde veya aykırılığın giderilmesinin mümkün olmadığı
hallerde süre verilmeksizin Kurumca verilen belgeler iptal edilir.
İdarî
para cezaları, fiillerin tekrarı halinde, bir önceki cezanın iki katı
olarak verilir. Beşinci fıkranın (c) bendinde sayılan fiillerin tekrarı
halinde ayrıca ihlale konu ürünün piyasaya arzının bir yıla kadar
durdurulmasına; (a), (b), (d), (e), (f), (j), (k), (1), (m) ve (n)
bentlerinde sayılan fiillerin, ilk fiilin işlenmesinden sonraki beş yıl
içinde üçüncü defa işlenmesi halinde ise belgelerin iptaline karar verilir.
Satış belgesi iptal edilen satıcılar, satış belgesi iptaline konu işyerinde
aynı işletme adı altında faaliyette bulunan üçüncü kişiler ile satış
belgesi iptal edilen satıcılarca belge iptaline konu işyerinin farklı
işletme adı altında fiilen işletilmesi halinde, bu işletme üzerine kayıtlı
görünen üçüncü kişiler adına iki yıl süreyle yeni belge başvurusunda
bulunulamaz.
(Değişik
sekizinci fıkra: 13/2/2011-6111/175 md.) Bu Kanuna, 4250 sayılı Kanuna veya
5607 sayılı Kanuna aykırı fiillerden dolayı haklarında kesinleşmiş
mahkûmiyet kararı olanlara, Kurumun düzenlemekle yükümlü olduğu piyasalarda
faaliyete ilişkin hiçbir belge verilmez, verilmiş olanlar Kurumca iptal
edilir. Mahkemece verilecek mahkumiyet kararında, kararın kesinleşmesine
kadar faaliyete ilişkin tüm belgelerin askıya alınmasına da karar verilir.
Yargılama sonuna kadar üretici ve ithalatçılara yetkili idarece uygun
görülecek miktarda bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri
işaretler verilebilir. Söz konusu fiillerin kamu sağlığını veya tütün ve
alkol piyasasının güvenliğini bozucu nitelikte olması halinde, yargılama
sürecinde yetkili mahkemece mevcut delil durumuna göre belgelerin askıya
alınmasına tedbiren karar verilir.
Beşinci
fıkranın (f), (g), (h), (ı) ve (j) ile (o) bentlerinde yazılı fiiller
hakkında idarî yaptırım uygulamaya ve bu fiillerin konusunu oluşturan her
türlü eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararını vermeye mahalli
mülkî amirler, diğer bentlerde yazılı fiiller hakkında idarî para cezası
vermeye Kurum yetkilidir. Mahalli mülkî amirlerce uygulanan idarî
yaptırımlar onbeş gün içinde Kuruma iletilir.
Bu Kanun
hükümlerine göre verilen idarî yaptırım kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli
ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna
başvurulabilir. Ancak, idare mahkemesinde dava, işlemin tebliği tarihinden
itibaren onbeş gün içinde açılır. İdare mahkemesinde iptal davası açılmış
olması, kararın yerine getirilmesini durdurmaz.
İdarî
yaptırımlara ilişkin olarak bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır……” denilmiş;
“Yönetmelikler” başlığı altında düzenlenen 9.
maddesinde;
“A) 1) Kurulun çalışma usul ve esasları ile Kurul
üyeleri, Kurum personeli ile bunların yakınlarının yapamayacakları işler,
2) Kurulun önerisi üzerine Bakanlar Kurulu
tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle,
B) Tütün ve tütün mamulleri ile alkol ve alkollü
içkilerin iç ve dış ticareti, sigara fabrikalarının kurulmasının izin ve
şartları, üretilecek tütün mamullerinin teknik özelliklerinin belirlenmesi,
üretim şartını karşılamayan firma mamullerinin fiyatlandırılması,
dağıtılması, satışı ve kontrolü ile bayilikler verilmesi, üretici
tütünlerinin yazılı sözleşme esası veya açık artırma yöntemi ile alınıp
satılması, açık artırma başlangıç fiyatının teknik olarak saptanması,
Dünyada ve Türkiye'deki gelişmeler dikkate alınarak açık artırma başlangıç
fiyatını tespitte kullanılan oranın yüzde elliye kadar artırılması ve 4250
sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu ile bu Kanunun
uygulanmasıyla ilgili diğer usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılacak
yönetmeliklerle, düzenlenir” hükmü yer almıştır.
Tütün
Mamulleri Ve Alkollü İçkilerin Satışına Ve Sunumuna İlişkin Usul Ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in;
“Süre uzatım
işlemi ve satış belgelerinin geçerliliği” başlıklı 14. maddesinde, “(1)
(Değişik:RG-19/12/2012-28502) Satış belgelerinin alındığı veya süre uzatım
işleminin yapıldığı tarihe bakılmaksızın, faaliyetine devam etmek isteyen
satıcılar takip eden yılın Ocak ayı başından Mart ayı sonuna kadar süre
uzatım işlemini yaptırmak zorundadır. Süre uzatım işlemi; işlemin yapıldığı
tarihte geçerli olan süre uzatım işlem bedelinin, Kurumun ilan ettiği banka
hesabına Kurum sicil numarası beyan edilerek yatırılması suretiyle yapılır.
Son rakamı tek olan yıllarda yapılan süre uzatım işlemlerinde, kamu kurum
ve kuruluşları tarafından işletilen kantin ve sosyal tesis gibi yerler
hariç, satıcıların 12 nci maddede faaliyet konusuna göre istenilen işyeri
açma ve çalışma ruhsatı ve/veya izin belgelerinin Kuruma veya yetkilendirilmiş
mercie ibrazı zorunludur. Bu yıllarda, işyeri açma ve çalışma ruhsatı
ve/veya izin belgelerini Kuruma veya yetkilendirilmiş mercie ibraz
etmeyenler ile ibraz edememe nedenlerini yetkili makamlardan gerekçelendiremeyenlerin
süre uzatım işlemi yapılmaz. Süre uzatım işlemi belge üzerinde gösterilir.
(2) Bu
Yönetmelik kapsamındaki faaliyetlerine kendi isteği ile son vermek isteyen
satıcılar Kuruma bildirimde bulunur. Bu kapsamdaki satıcılar işyerlerinde
bulunan ürünlerini bildirimde bulundukları tarihten itibaren otuz gün içerisinde
tasfiye eder ve satış belgelerini Kuruma iade eder. Bu satıcılara ilişkin
bilgiler, Kuruma ulaştığı tarihten itibaren Kurumun internet sitesinde
yayımlanır.
(3)
Süresi içerisinde süre uzatım işlemini yaptırmayan satıcıların satış
belgeleri, süre uzatım işleminin son gününden itibaren otuz gün sonra
geçerliliğini kaybeder ve Kurumun internet sitesinde yayımlanır. Bu
kapsamdaki satıcılar, süre uzatım tarihinin bitimini müteakiben ürün satın
alamaz ve belgelerinin geçerlilik süresi içerisinde, ellerinde bulunan
ürünleri tasfiye etmeye mecburdur. Belirtilen süre zarfında süre uzatım
işlemi yaptırmayan satıcıların faaliyetine devam etmek istemeleri
durumunda, yeniden belge almaları zorunludur.
(4)
Satış belgeleri devredilemez. Belge sahibinin ölümü ve mirasçıların
faaliyete devam etmek istemeleri durumunda, ölüm tarihinden itibaren doksan
gün içinde gerçek kişi adına düzenlenen satış belgesinin intibakının sağlanması
için belgenin alındığı mercie başvurulması gerekir. Mirasçıların faaliyete
devam etmek istememeleri durumunda, işyerinde bulunan ürünlerin intibak
süresinin bitiminden itibaren üç ay içinde tasfiye edilmesi zorunludur. (Ek
cümle:RG-18/9/2013-28769) Miras yoluyla işyerini devralacak kişinin, miras
bırakan kişi ile birinci veya ikinci derece kan hısmı olması halinde 4250
sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde yer alan mesafe şartı aranmaz.
(5) Bu
maddede yer alan şekilde satış belgesi geçerliliğini yitirmiş bulunan
satıcıların ürünlerinin tasfiyesi; belgelerinin verdiği yetki çerçevesinde
satış, ilgili üretici/ithalatçı veya toptan satıcısına ürünlerin iadesi ya
da aynı nevideki belgeyi haiz bir satıcıya devir suretiyle otuz gün
içerisinde tamamlanır.
(6)
(Ek:RG-27/1/2013-28541) Süre uzatım işlemi ve satış belgelerinin
geçerliliğine ilişkin usul ve esaslar, nargilelik tütün mamulü sunum
uygunluk belgesi için de geçerlidir” denilmiş; 29. maddesinde ise,
31.12.2002 tarihli ve 24980 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tütün
Mamulleri, Alkol ve Alkollü İçkilerin Toptan ve Perakende Satışı ile Satış
Belgelerine İlişkin Yönetmeliğin yürürlükten kaldırıldığı belirtilmiş;
“Yürürlükten
önce verilmiş satış belgeleri” başlıklı Geçici 2.maddesinde de,
“(1) Bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce verilmiş olan ve geçerliliği
bulunan satış belgelerinin geçerlilik süreleri ile 2011 yılı süre uzatım
işlemlerine ilişkin usul ve esaslar Yönetmeliğin yayımlandığı tarihten
sonra Kurul kararı ile belirlenir” hükmü yer almış;
9.2.2011
gün ve 27841 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 26.1.2011 gün ve 6122 sayılı
“2011 Yılı Satış Belgesi Süre Uzatım İşlemlerine İlişkin Uygulanacak Usul
ve Esaslara Dair Kurul Kararı”nda;
“Tütün
ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu;
Tütün
Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin yayımı (7/1/2011) tarihi itibariyle sürdürülmekte
olan işlemlerde herhangi bir aksamaya ya da karışıklığa mahal verilmemesi
amacıyla, 2011 yılı satış belgesi süre uzatım işlemlerinin usul ve
esaslarının aynı Yönetmeliğin Geçici 2 nci maddesi uyarınca, aşağıdaki
şekilde belirlenmesini ve bu kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasını karar
altına almıştır.
1– Süre
uzatım işlemi bedellerinin Ziraat Bankası şubelerinde kullanıma açılmış
bulunan TAPDK - Kurumsal Tahsilat Ekranı vasıtası ile tahsili uygulaması
sürdürülecektir.
2–
İşyeri adreslerine gönderilen ve bir örneği Kurumun internet sitesinde de
yayımlanan “Süre Uzatım İşlemi Başvuru Formu”nun satıcılarca doldurularak
imzalanması ve bu formun, bağlı olunan meslek odasından alınacak üyelik yazısıyla
beraber, Kurum ile Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) ve
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) arasında yapılan işbirliği
protokolleri çerçevesinde satış belgesi işlemlerini yürütmek üzere
yetkilendirilmiş Odalara/Birliklere teslim edilmesi uygulamasına devam
edilecektir.
3– Kurum
tarafından önceki yıllarda düzenlenmiş bulunan ve halen geçerliliğini
koruyan satış belgelerinin geçerlilik süresi, 2011 yılı Nisan ayının son
günü (30/4/2011 günü sonu) olup bu süre zarfında satıcılar, 2011 yılı satış
belgesi süre uzatım işlemini 29/4/2011 Cuma günü akşamı mesai saati sonuna
kadar gerçekleştirebilecektir.
4–
Belirtilen süre zarfında (29/4/2011 Cuma günü akşamı mesai saati sonuna
kadar) süre uzatım işlemi yaptırmayan satıcıların faaliyetine devam etmek
istemeleri durumunda, yeniden satış belgesi almaları gerekmektedir”
denilmiş;
31.12.2002
gün ve 24980 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Tütün Mamulleri, Alkol ve
Alkollü İçkilerin Toptan ve Perakende Satışı İle Satış Belgelerine İlişkin
Yönetmelik”in,
“Satış
belgesi düzenlenmesi” başlıklı 7. maddesinde; “….. Satış belgeleri alındığı
yıl için geçerli olup, satış belgesinde belirtilen işyeri ve dağıtım
alanları dışında satış yapılamaz” denilmiş;
“Belge
sürelerinin uzatılması ve yenilenmesi” başlıklı 8. maddesinde;
“Daha
önce satış belgesi almış bulunan toptan ve perakende satıcılar ile açık
içki satıcılarının belge sürelerinin uzatılması veya yenilenmesi işlemleri,
ilgililerin müracaatı üzerine Kurum tarafından her yıl ocak ayı içerisinde
yapılır.
a)
(Değişik bend: 06/11/2003-25281 s.R.G. Yön/2.md) Uzatma işlemi; başvuru
sahiplerinin işyeri ve ikametgahlarının tam ve açık adreslerini içerir
dilekçelerine, ilgili oda veya derneklerden aldıkları üyelik yazısını ekleyerek
Kuruma başvurmalarını müteakip, mevcut satış belgelerinin belirlenmiş
yerlerine, Kurum tarafından hazırlanan stikerlerin görevli personelce
yapıştırılması suretiyle yapılır.
b)
(Değişik bend: 06/11/2003-25281 s.R.G. Yön/2.md) Yenileme işlemi; başvuru
sahiplerinin işyeri ve ikametgahlarının tam ve açık adreslerini içerir
dilekçelerine, ilgili oda veya derneklerden aldıkları üyelik yazısı, satış
belgesi bedelini yatırdıklarına ilişkin belge, bir adet vesikalık fotoğraf
ve eski satış belgesini ekleyerek başvurmalarını müteakip, Kurum tarafından
yeni satış belgesi düzenlenmesi suretiyle yapılır. Satış belgeleri beş
yılda bir yenilenir.
c) (Ek
bend:13/11/2004-25642 s.R.G. Yön/2.md) Kendi isteği ile satıcılığı
bırakanlar ile satış belgesi iptal edilenler, otuz gün içerisinde satış
belgelerini Kuruma iade etmek zorundadır” denilmiş;
“Satış
belgelerinin askıya alınması ve iptali” başlıklı 11. maddesinde;
Ocak ayı
içerisinde satış belgelerinin sürelerinin uzatılması veya yenilenmesi
işlemlerini yapmayanların satış belgeleri Kurum tarafından üç aya kadar
askıya alınır. Bu süre içerisinde belge konusu ürünler alınıp satılamaz.
Nisan ayı sonuna kadar gerekli işlemi yapmayanların satış belgeleri iptal
edilir. (Ek cümle: 24/08/2005-25916 s.R.G. Yön/5.md) Açık içki satıcılarının
belgelerinin askıya alınması ve iptali, ilgili belediye ve il özel idaresi
ile mutabakat sağlanmak suretiyle yapılır.
(Değişik
fıkra: 24/08/2005-25916 s.R.G. Yön/5.md) Bu şekilde doğrudan iptal edilen
satış belgeleri yerine, ilgililerin aynı yıl içinde müracaatları halinde
satış belgesi bedelleri yüzde elli artırımlı, izleyen yıllarda müracaatı halinde
ise artırımsız olarak tahsil edilmek suretiyle yeniden satış belgesi
verilebilir.” denilmiş;
“Denetim
ve idari yaptırım” başlıklı 15. maddesinde;
“Tütün
mamulleri, alkol ve alkollü içki satıcıları mülki amirlerce, mahalli
belediye ve sağlık kurumları ile Kurum tarafından, lüzum görülen hallerde
denetlenebilir.
Satıcılar
yapılacak inceleme ve denetlemeye mani olamazlar.
(Değişik
fıkra: 13/11/2004-25642 s.R.G. Yön/6.md) Yapılan inceleme ve denetim
sonucunda; kaçak ürün bulundurduğu tespit edilen belgeli satıcılar hakkında
düzenlenecek olay tutanağının aslı 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu
uyarınca işlem yapılmak üzere, söz konusu Kanunda kaçağı önleme, izleme ve
soruşturmakla görevli olduğu bildirilen en yakın ilgili mercie, sahte ürün
bulundurduğu tespit edilenlerle ilgili tutanak ise ilgili kuruluşlara
gönderilir.
(Değişik
fıkra: 13/11/2004-25642 s.R.G. Yön/6.md) Perakende satıcıların, yetkili
olmadığı halde açık olarak içki satışı veya sunumu yapmaları satış
belgelerinin iptal nedenidir.
(Değişik
fıkra: 13/11/2004-25642 s.R.G. Yön/6.md) Toptan ve perakende satıcılar ile
açık içki satıcılarının kaçak veya sahte ürün bulundurmaları veya satmaları
satış belgelerinin iptal nedenidir.
(Mülga
fıkra: 24/08/2005-25916 s.R.G. Yön/7.md)
(Değişik
fıkra: 24/08/2005-25916 s.R.G. Yön/7.md) Bu Yönetmelik hükümlerine
uymadıkları belirlenen ve Kurum tarafından yapılan yazılı uyarıya rağmen
belirtilen hususları yerine getirmeyen toptan ve perakende satıcıların
satış belgeleri bir aydan üç aya kadar askıya alınır, aykırılığın tekerrürü
halinde satış belgeleri iptal edilir. Kurum gerek gördüğü hallerde yazılı
uyarı yapmaksızın doğrudan satış belgesinin askıya alınması veya iptaline
karar verebilir. (Bu ibare için, Danıştay 13.Dairesi; 25.12.2006 tarih ve
2005/9375 Esas, 2006/4919 sayılı Kararı ile İPTAL kararı vermiştir.)
(Değişik
fıkra: 24/08/2005-25916 s.R.G. Yön/7.md) İdari bir yaptırım sonucu açık
içki satış belgelerinin iptalinde de, bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinde
belirtilen esaslar uygulanır. Belediye ve il özel idarelerince, açık içki
satıcılarına verilen ruhsatın iptal edildiğinin bildirilmesi halinde, Kurum
tarafından verilen açık içki satış belgeleri iptal edilir.
(Değişik
fıkra: 24/08/2005-25916 s.R.G. Yön/7.md) Satış belgeleri askıya alınmış
olan satıcıların, askı süresi içerisinde ürün alım satımında bulunmaları
halinde satış belgeleri iptal edilir.
Birden
fazla işyeri bulunması sebebiyle adına birden fazla satış belgesi
düzenlenmiş olan kişilerin bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin (a), (b) ve
(c) bentlerinde belirtilen koşullardan birini yitirmeleri veya bu koşulları
taşımadıklarının sonradan anlaşılması halinde uygulanacak idari
müeyyideler, kişilerin adına düzenlenmiş satış belgelerinin tamamı için,
aynı maddenin (d) bendindeki koşulun ihlali halinde ise sadece ihlale konu
işyeri için uygulanır. Bu hallerin dışında kalan ihlallerde uyarı, askıya
alma ve iptal işlemleri mevzuata aykırılığın tespit edildiği işyeri ile
bağlantılı olmaksızın bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesindeki tanımlara uygun
olarak, aynı tanımdaki diğer belgeli işyerlerinin tamamı için uygulanır.
Satış
belgesi iptal edilenlerin yeniden satış belgesi verilmesi talepleri Kurum
tarafından değerlendirilerek karara bağlanır. İptal edilen belge yerine,
iptal tarihinden itibaren üç ay geçmeden yeni satış belgesi düzenlenemez.
Kaçakçılıktan,
sahtecilikten ve 4733 sayılı Kanun ile 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu
İçkiler İnhisarı Kanununa karşı gelmekten mahkumiyeti olanlar ile konuya
ilişkin mevzuatın ihlali nedeni ile iki defadan fazla aynı suçtan dolayı ön
ödemede bulunarak, haklarında iki defadan fazla ön ödeme kapsamında karar
verilmiş olanlara bir daha satış belgesi verilmez” hükmü yer almıştır.
Somut
olayda, dosyanın incelenmesinden, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu
Sektörel Rekabet ve Tüketici Hakları Daire Başkanlığı’nın 22.7.2011 gün ve
B.62.0.TDK.0.10.00.00 sayılı yazısı ile, kurumdan satış belgesi alarak
Trabzon İlinde tütün ve alkol piyasası sektöründe perakende ve/veya toptan
tütün mamulü ve/veya alkollü içki ile açık alkollü içki satıcısı olarak
faaliyet göstermekte iken, 2011 yılı süre uzatım işlemi yapmadıkları
gerekçesiyle satış belgesi “iptal” durumda olan gerçek ve tüzel kişilere
ait listenin yer aldığı CD’nin ekte gönderildiği, bu çerçevede, yazının
ekindeki listede bilgilerine yer verilen gerçek ve tüzel kişilerin
işyerlerinde denetim yapılması, yapılacak denetim sonucunda satış belgeleri
iptal olmasına rağmen yetkisiz olarak tütün mamulü ve/veya alkollü içki
satışı ile açık alkollü içki satış/sunumu yapıldığının tespit edilmesi
halinde, işletme yetkilileri hakkında 4733 sayılı Kanun’un 8.maddesinin
beşinci fıkrası hükümleri uyarınca işlem yapılmasının gerektiği, ilçe mülki
amirliklerine de listenin birer örneği gönderilerek ilçelerinde denetim
yaptırılmasının sağlanması için Trabzon Valiliğine gönderilen yazı ekinde
bulunan “Trabzon İli sınırları içerisinde 2011 yılı süre uzatım işlemi
yapmadığından dolayı fiili durumu iptal olan satıcılara ilişkin liste”
başlıklı listenin 251. sırasında, 61010516P kurum sicil no ile Ömer
Soğuksulu isimli kişi tarafından işletildiği yazılı olan “Abant Büfe”
unvanlı işyerinin bulunması nedeniyle, 21.9.2011 günü, “Abant Büfe” unvanlı
işyerine gidilerek yapılan denetimde, işletme sahibinin S.Y. isimli kişi
olduğu, 2010 yılına ait Tabdk satış belgesinin bulunduğu, ancak
yenilenmediğinin tutulan tutanak ile tespit edildiği anlaşılmıştır.
Dosya
içinde mevcut T.C. Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından
düzenlenen, “Tütün mamulü alkol ve alkollü içki perakende satış belgesi”
nin incelenmesinde, belge sahibinin S.Y. olduğu ve belge uyarınca S.Y.’un
“Abant Tekel Büfesi” unvanlı, Trabzon/Merkez Sanayi Mah. Çarşı İçi Sok.
No:20 satış yeri adresinde, 10.3.2010 tarih 61012537P kurum sicil numarası
ile, tütün mamulü, alkol ve alkollü içki satın almaya ve satmaya yetkili
kılındığına ilişkin satış belgesi olduğu görülmüştür.
Yukarıda
yer verilen mevzuat hükümleri birlikte incelendiğinde; 4733 sayılı Kanun’un
8. maddesinin beşinci fıkrası (j) bendi uyarınca; yetkisiz olduğu halde
satışa sunulan tütün mamulleri arz ambalajlarını bozmak veya bunları bölmek
suretiyle satanlara idari para cezası verileceği, maddenin yedinci
fıkrasına göre; idari para cezasının, fiillerin tekrarı halinde bir önceki
cezanın iki katı olarak verileceği, beşinci fıkranın (j) bendinde sayılan
fiilin, ilk fiilin işlenmesinden sonraki beş yıl içinde üçüncü defa
işlenmesi halinde ise belgelerin iptaline karar verileceği, maddenin dokuzuncu
fıkrası uyarınca; bu Kanun hükümlerine göre verilen idari yaptırım
kararlarına karşı idari yargı yerine başvuruda bulunulacağı, Kanun’da hüküm
bulunmayan hallerde Kabahatler Kanunu hükümlerinin uygulanacağı, 9. maddesinde
ise, ……bu Kanun’un uygulanmasıyla ilgili diğer usul ve esasların kurum
tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle düzenleneceğinin belirtildiği
anlaşılmıştır.
Davacı
S.Y.’un satış belgesini aldığı tarihte yürürlükte bulunan 31.12.2002 gün ve
24980 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Tütün Mamulleri, Alkol ve Alkollü
İçkilerin Toptan ve Perakende Satışı İle Satış Belgelerine İlişkin Yönetmelik’in,
7. maddesinde, satış belgelerinin alındığı yıl için geçerli olduğu, 8.
maddesinde de, satış belgeleri sürelerinin uzatma işleminin usul ve
esasları belirtilmiştir.
Dosya
içinde bulunan, adli yargı yerine hitaben yazılmış, Tütün ve Alkol Piyasası
Düzenleme Kurumu Sektörel Rekabet ve Tüketici Hakları Daire Başkanlığının
8.3.2012 tarih ve 4728 sayılı yazısı ile, Sanayi Mah. Çarşı İçi Sok. No:20
Trabzon adresinde “Abant Tekel Büfesi” unvanlı işyeri için S.Y. isimli
şahıs adına 10.3.2010 tarihinde 61012537P kurum sicil numaralı, tütün
mamulü ve alkollü içki perakende satış belgesinin düzenlendiği ve söz
konusu belgenin geçerliliğini koruduğunun bildirildiği görülmüştür.
7.1.2011
gün ve 27808 sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ve
31.12.2002 günlü yönetmeliği yürürlükten kaldıran “Tütün Mamulleri Ve
Alkollü İçkilerin Satışına Ve Sunumuna İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik”in 19.12.2012 gün ve 28502 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
değişiklikten önceki “Süre uzatım işlemi ve satış belgelerinin geçerliliği”
başlıklı 14. maddesinin birinci fıkrasında, “Satış belgelerinin alındığı
veya süre uzatım işleminin yapıldığı tarihe bakılmaksızın, faaliyetine
devam etmek isteyen satıcılar takip eden yılın Ocak ayı başından Mart ayı
sonuna kadar süre uzatım işlemini yaptırmak zorundadır. Süre uzatım işlemi;
işlemin yapıldığı tarihte geçerli olan süre uzatım işlem bedelinin, Kurumun
ilan ettiği banka hesabına Kurum sicil numarası beyan edilerek yatırılması
suretiyle yapılır. Süre uzatım işlemi belge üzerinde gösterilir” denilmiş;
“Satış
belgesi bedelleri” başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasında, “Bu
Yönetmelik kapsamında düzenlenecek olan satış belgesi bedelleri ile süre
uzatım işlem bedelleri; faaliyetin niteliğine göre her yıl bir önceki yılın
bedelleri esas alınmak ve cari takvim yılı için geçerli olmak üzere Kurul
tarafından belirlenir ve belirlenen tutarlar Resmi Gazete’de yayımlanır” hükmü
yer almıştır. Yine aynı Yönetmeliğin Geçici 2 nci maddesi ile “Bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce verilmiş olan ve geçerliliği
bulunan satış belgelerinin geçerlilik süreleri ile 2011 yılı süre uzatım
işlemlerine ilişkin usul ve esaslar Yönetmeliğin yayımlandığı tarihten
sonra Kurul kararı ile belirlenir.” düzenlemesi getirilmiştir.
Yapılan
araştırmada, 2011 yılına ait süre uzatım bedelinin yukarıda bahsedildiği
gibi Resmi Gazete’de yayınlanmadığı, ancak Yönetmeliğin geçici 2 nci
maddesi uyarınca Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu’nca “2011 yılı
satış belgesi süre uzatım işlemlerine ilişkin duyuru” adı altında
duyurulduğu ve odalara gönderildiği, 2011 yılı için satış belgesi süre
uzatım bedelinin, İl merkezlerinde ve Büyükşehir belediyesine dahil
ilçelerde, perakende satıcılar için 159 TL olarak ilan edildiği
anlaşılmıştır.
Dosya
içinde bulunan ve S.Y.’un dava dilekçesine ekli olarak mahkemelere sunduğu
T.C. Ziraat Bankası A.Ş.’ye ait banka dekontundan, kurum hesabına 26.1.2011
işlem tarihi ile, TAPDK süre uzatım işlemi/sicil no 61012537 S.Y. Abant
Tekel Büfesi adıyla 159 TL yatırıldığı, yine dosya içinde mevcut kurumun
online satış belgesi sistemi ayrıntılı satıcı bilgi sorgulama ekranında
61012537P S.Y. Abant Tekel Büfesi adı altında halen faal olduğu, Trabzon
Bakkallar A.Ş. adına düzenlenmiş 3.10.2011 tarihli faturadan da davacının
bahsedilen toptancıdan halen satmak üzere mal alabildiği anlaşılmıştır.
Trabzon
3. Sulh Ceza Mahkemesince, S.Y. adına verilen satış belgesinin halen
geçerliliğini koruduğu gerekçesiyle, S.Y. adına kesilen para cezasının
iptali ile kaldırılmasına karar verildiği, ancak 4733 sayılı Kanunun 8 inci
maddesinin onuncu fıkrası uyarınca bu Kanuna göre verilen idari para
cezalarına karşı açılacak davalar yönünden idare mahkemeleri görevli
kılındığından, anılan mahkemenin görevli mahkeme olmadığı;
Trabzon
İdare Mahkemesince, S.Y.’un tütün mamulü ve alkollü içki satışı için 2011
yılına ilişkin olarak süre uzatım talebinde bulunmadığı, dolayısıyla 2011
yılı için tütün mamulü ve alkollü içki satış yetkisinin bulunmadığı ve
yapılan denetimde tütün mamulünü satışa arz ettiğinin tespiti üzerine idari
para cezası verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak
davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
Yukarıda
izah edilen tüm mevzuat ve dosyada bulunan belgeler birlikte
incelendiğinde, S.Y.’un yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca kendisinden
beklenen mali yükümlülüğü süresinde yerine getirdiği, Kurumca kendisine mal
satılmaması konusunda satmak üzere kendisine mal veren kurumun dahi
uyarılmadığı, kendisine herhangi bir uyarı yapılmadığı, bu durumda mali
yükümlülüğü yerine getirmiş ve halen mal alabildiği gözetildiğinde S.Y.
adına verilen idari para cezasının kaldırılmasının hakkaniyete uygun
olacağı sonucuna varılmıştır.
Bu
durumda, adli yargı yerince verilen kararın sonucu (hüküm kısmı) hukuka
uygunluk arzetse de, 4733 sayılı Kanunun 8 nci maddesinin 10 uncu fıkrası
uyarınca, bu Kanundan doğan idari para cezalarına karşı yapılacak itirazlarda
açıkça idari yargı yerinin görevli kılınması karşısında; görevsiz mahkemece
verilmiş bir kararın varlığı gözetildiğinde, Trabzon 3. Sulh Ceza
Mahkemesince verilen kararın kaldırılması gerektiği izahtan varestedir.
Trabzon İdare Mahkemesi sözkonusu idari para cezasına yapılan itirazda
görevli mahkeme ise de; yukarıda izah edilen nedenlerle, bu mahkemece
verilen kararda hukuki isabet bulunmadığından, bu kararın da kaldırılması
gerekmektedir. Bu saptama uyarınca, her iki kararın da kaldırılması
zorunluluğu gözetilerek, “hakkın yerine getirilmesi” fiilen mümkün olamayacağından;
2247 sayılı Kanunun 25 nci maddesindeki “Hukuk alanındaki hüküm
uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi, Danıştay Yargılama Usulünün bu
Kanuna aykırı olmayan hükümlerini uygulamak suretiyle anlaşmazlığın esasını
da karara bağlar.” şeklindeki amir hüküm uyarınca, uyuşmazlığın esası hakkında
hüküm tesisi yoluna gidilmesi ve hukuka aykırı bulunan idari para cezasının
iptaline karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ :
Açıklanan nedenlerle;
1.
Trabzon 3. Sulh Ceza Mahkemesinin tarihsiz ve D.İş:2011/136 sayılı
kesinleşen kararı ile Trabzon İdare Mahkemesinin 22.10.2012 gün ve
E:2011/1994, K:2012/1184 sayılı kesinleşen kararının KALDIRILMASINA,
2. Sebep
unsuru yönünden hukuka aykırı bulunan S.Y. adına verilen 29.11.2011 gün ve
11/1584 sayılı 1232 TL. idari para cezasının İPTALİNE, 2577 sayılı Kanunun
31 inci md. uyarınca yargılama giderlerinin davalı Trabzon Valiliği
üzerinde bırakılmasına,
3.
Mevcut hüküm uyuşmazlığının bu suretle giderilmesine, 01.04.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
II- 2247 SAYILI KANUN’UN 27.
MADDESİ GEREĞİNCE VERİLEN (BAŞVURU RED) KARARLAR
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2014/269
KARAR NO : 2014/324
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen görev itirazının en geç
birinci oturumda yapılması gerektiği yolundaki koşulu taşımayan BAŞVURUNUN,
aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
Y.İ.
Vekili: Av. B.T.
Davalılar:
1- T.C.Devlet Demir Yolları İşletmesi Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. H.Ö.
2- T.Teknik İnş. Tur.Med.Isıtma
Soğ.İth.İhr.Müm.Dah.Tic.Ltd.Şti.
Vekili : Av. M.E.
3- A. Klima Bakım Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. H.T.
O L A Y: Davacı vekili, dava
dilekçesinde özetle, davacının A. Klima Bakım Hizmetleri San. ve Tic. Ltd.
Şti’nde teknisyen olarak çalıştığını, davalılardan TCDD İşletmesi Genel
Müdürlüğüne ait Sirkeci istasyonundan vagonlarda bulunan klimaların
bakımının davalılardan T.Teknik Isıtma Soğutma İnşaat San. ve Tic. Ltd.
Şti’ne verdiğini bu şirketin üstlendiği işi, davacının işçisi olduğu A.
Klimaya yaptırdığını; Sirkeci istasyonunda bulunan vagonlardaki klimanın
bakım işlemleri sırasında davacının yüzünün birinci derecede, vücut ve sol
bacağının ikinci derecede, sağ bacağının da üçüncü derecede yandığını;
olayda idarelerin kusuru olduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklar ile
manevi tazminat talep hakkı saklı kalmak şartıyla 3.000,00 TL maddi zararın
kaza tarihinden itibaren faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davacı vekilince açılan maddi-manevi tazminat davasına
ilişkin dava dilekçesi İstanbul 9. İş Mahkemesi’nin E:2006/720 esas sayılı
dosyasına kaydedilerek, yargılamanın 7.2.2007 günü saat 10.00’a
bırakılmasına tensiben karar verilmiştir.
Davalı T.C. Devlet Demir Yolları İşletmesi Genel
Müdürlüğü 6.2.2007 günlü cevap dilekçesinde davacının kendi hata ve
dikkatsizliği sonucu olaya sebebiyet verdiğini savunmuş, diğer davalılar da
birinci cevap dilekçelerinde herhangi bir kusurları ve sorumluluklarının
bulunmadığını savunmuşlardır.
İstanbul 9. İş Mahkemesi 7.2.2007 günlü birinci celseyi
açmış, davacı ve tüm davalı vekilleri duruşmaya gelmiş, açık yargılamaya
devam olunmuş, davalılarca cevap dilekçelerinin tekrar edildiği
görülmüştür.
T.C.Devlet Demir Yolları İşletmesi Genel Müdürlüğü
vekilinin 22.5.2013 günü, A. Klima Bakım Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti
vekilinin ise 26.6.2013 günü İstanbul 9. İş Mahkemesi kayıtlarına giren
dilekçesinde, mahkemenin davanın görüm ve çözümünde görevli olmadığı, bu
nedenle dava dosyası hakkında görevsizlik kararı tesis edilerek davanın
görevli İstanbul İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi talep
edilmiş, emsal kararlar sunulmuştur.
İSTANBUL 9. İŞ MAHKEMESİ : 9.7.2013 gün ve E:2006/720
sayı ile davalı tarafın görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolundaki 15.7.2013 günlü
dilekçesi üzerine, dosya Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI:
Anayasanın 125. maddesinden sözederek, yargı yerlerinde tazminat istemiyle açılacak bir davanın
idari Yargı'nın görev alanına girebilmesi için; zararın doğması hali
dışında, ortada, öncelikle, bu zararı doğuran idari bir işlem veya eylemin
bulunması, zararla bu işlem ya da eylem arasında illiyet bağının
kurulabilmesinin gerekli olduğu, bir idari işlem ya da eylemin varlığının
ise, kamu hizmeti yürütümü amacıyla, kamu gücü kullanılarak bir kamu
idaresi tarafından yapılmış bir faaliyetin bulunmasına bağlı olduğu;
Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demir Yolları İşletmesi Genel Müdürlüğü Ana
Statüsünün 3'üncü maddesinde, Ana Statü ile teşkil olunan TCDD
işletmesinin, sermayesinin tamamı Devlete ait, tüzel kişiliğe sahip,
faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir "Kamu
İktisadi Kuruluşu" olduğunun belirtildiği, 2'inci maddesinde ise, kamu
iktisadi kuruluşunun; sermayesinin tamamı Devlete ait olan ve tekel
niteliğindeki mallar ile temel mal ve hizmet üretmek ve pazarlamak üzere
kurulan, kamu hizmeti niteliği ağır basan kamu iktisadi teşebbüsü olarak
tanımlandığı; yine, aynı Ana Statü'nün 4' üncü maddesinde, demiryollarının
işletilmesi, genişletilmesi ve yenilenmesinin Türkiye Cumhuriyeti Devlet
Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayıldığı, bu
düzenlemelere göre; TCDD, İşletmesi’nin tekel niteliğinde kamu hizmeti
yürüten, tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumu olduğu, dolayısıyla, bu
hizmetin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı olarak yapmış
olduğu eylem ve işlemlerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün,
idarenin Kamu Hukuku alanındaki faaliyetlerinin hukuka uygunluğunu
denetlemekle görevli İdari Yargı düzenine mensup mahkemelere ait olduğu;
her ne kadar, olayda, zararı doğurucu faaliyeti gerektiren hizmetin yapımı,
bir sözleşme ile, özel hukuk tüzel kişisine devredilmiş ise de; bu durumun
hizmeti kamu hizmeti olmaktan çıkarmayacağı gibi, TCDD Genel Müdürlüğünün
kanunla görevine bırakılan kamu hizmetinin gereği gibi yürütülüp yürütülmediğini;
bu amaçla, gerekli önlemlerin alınıp alınmadığını gözetlemek ve denetlemek
görevinden bağışık kılmasının da mümkün olmadığı; bu bakımdan; davada,
tazminat isteminin karara bağlanabilmesinin, anılan görevin gereği gibi
yerine getirilip getirilmediğinin; hizmetin noksan ya da hatalı yürütülüp
yürütülmediğinin veya kamu idaresini Kamu Hukuku kurallarına göre sorumlu
kılan diğer hallerin var olup olmadığının araştırılıp saptanmasını
gerektirdiğinden; davanın TCDD Genel Müdürlüğüne karşı açılan ve bu idarenin
Kamu Hukukuna göre olan sorumluluğunu gerektiren kısmının görüm ve
çözümünün idari yargı yerlerinin görevinde olduğu nedeniyle, davanın TCDD
İşletmesi Genel Müdürlüğüne karşı açılan kısmı yönünden 2247 sayılı
Yasa’nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun
reddi gerektiği yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ve
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada 2247 sayılı Yasada öngörülen
koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 10. maddesinde, “Görev uyuşmazlığı çıkarma;
adli, idari ve askeri bir yargı merciinde açılmış olan davada ileri sürülen
görev itirazının reddi üzerine ilgili Başsavcı veya Başkanunsözcüsü
tarafından görev konusunun incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinden istenmesidir.
Yetkili Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık
Mahkemesinden istekte bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk
mahkemelerinde en geç birinci oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin
ikamesine başlamadan önce; idari yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma
evresi tamamlanmadan yapılmış olması ve yargı yerlerinin de kendilerinin
görevli olduklarına karar vermiş bulunmaları şarttır.
Görev itirazının yargı merciince yerinde görülerek
görevsizlik kararı verilmesi halinde, görev konusunun Uyuşmazlık
Mahkemesince incelenebilmesi, temyizen bu kararın bozulmuş ve yargı
merciince de bozmaya uyularak görevli olduğuna karar verilmiş bulunmasına
bağlıdır.
Uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili
makam; reddedilen görevsizlik itirazı adli yargı yararına ileri sürülmüş
ise Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı yararına ileri sürülmüş ise Danıştay
Başkanunsözcüsü, askeri ceza yargısı yararına ileri sürülmüş ise Askeri
Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin
Başkanunsözcüsüdür.
Görev itirazının reddine ilişkin karara karşı
itiraz yolunun açık bulunduğu ceza davalarında ret kararı kesinleşmeden
uyuşmazlık çıkarma istenemez” denilmiş; 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin
istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya
süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer
verilmiştir.
Olayda, İstanbul 9. İş
Mahkemesi’nde görülen davada, Davalı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekili tarafından, gerek 6.2.2007 tarihli
cevap dilekçesinde; gerekse de hazır olduğu 7.2.2007 tarihli birinci
celsede görev itirazında bulunulmadığı; ancak bu tarihlerden çok sonra
22.5.2013 tarihinde mahkeme kayıtlarına giren dilekçe ile, uyuşmazlığın
idari yargının görevine girdiğinden bahisle görev itirazında bulunulduğu
anlaşılmıştır.
Bu durumda; davalı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekili tarafından, İstanbul 9. İş
Mahkemesi’nde görülen davada, (en geç) birinci oturumdan sonra yapılan
görev itirazının süresinde olduğunun kabulü mümkün değildir.
Açıklanan
nedenlerle, 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen koşulu taşımayan TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekilinin
başvurusunun, anılan Yasanın 27.maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ :
2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekilinin
başvurusunun, anılan Yasa’nın 27. maddesi uyarınca REDDİNE, 01.04.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
2-ESAS NO : 2014/296
KARAR NO : 2014/339
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2247
sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen görev itirazının en geç birinci
oturumda yapılması gerektiği, ve mahkemelerince de görevlilik kararı
verilmesi gerektiği yolundaki koşulu taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27.
maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk .
K A R A R
Davacılar: 1- M.S., 2- M.S., 3-
G.S., 4- H.S.
Vekili: Av. S.A.
Davalı: Ankara Valiliği (İl Özel
İdare Müdürlüğüne izafeten)
Vekili: Av. Z.T.
O L A Y:
Davacılar vekili, dava dilekçesinde, müvekkillerinin Ankara İli, Mamak
İlçesi, General Z.Doğan Mahallesi, 36198 ada, 1 parselde kayıtlı taşınmazın
hissedar olarak maliki olduğunu, söz konusu taşınmazın imar planında okul
alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri
sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
11. Asliye Hukuk Mahkemesi 20.4.2013 gün ve E:2013/197 sayı ile, dava
dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren mahkemeye başvuran davalıya bir
defaya mahsus olmak üzere cevap dilekçesini mahkemeye ibraz etmesi için
karar tarihinden itibaren 1(bir) aylık ek süre verilmesine karar vermiştir.
Davalı
Ankara İl Özel İdaresi vekili 29.4.2013 günü mahkeme kayıtlarına giren
dilekçesi ile, davanın zamanaşımına uğradığından reddi gerekeceği ile,
HMK’nın ilgili maddesi gereğince, davaya cevap verme süresine bir ay ek
süre verilmesi talebinde bulunmuştur.
Ankara
11.Asliye Hukuk Mahkemesi 29.5.2013 günlü tensip tutanağı ile ön
incelemenin duruşmalı yapılmasına bu nedenle ön inceleme duruşmasının
2.7.2013 gününe bırakılmasına tensiben karar vermiştir.
2.7.2013
günü Mahkemece celse açılmış; gelen olmadığı görülmüş; taraflarca takip
edilmeyen davanın HMK’nın 150. maddesi gereğince taraflardan biri
tarafından yenileninceye kadar işlemden kaldırılmasına karar verilmiştir.
Davacılar
vekili 29.7.2013 günü mahkeme kayıtlarına giren dilekçesi ile, davanın
yenilenmesi ile taraflara yeniden duruşma gününün bildirilmesini talep
etmiştir.
Ankara
11.Asliye Hukuk Mahkemesi 29.7.2013 gün ve E:2013/197 sayı ile, yenileme
tensip tutanağı düzenlemiş, duruşmanın 23.10.2013 gününe bırakılmasına
karar vermiştir.
Ankara
11.Asliye Hukuk Mahkemesince 23.10.2013 günü celse açılmış, davacı
vekilinin geldiği ancak davalı vekilinin gelmediği, işbölümü itirazının
olmadığı zabta geçirilmiş; ön inceleme tamamlandığından tahkikata geçilmesine
karar verilmiş, bu karar davalı idare vekiline 31.10.2013 günü tebliğ
edilmiştir.
Davalı
Ankara İl Özel İdaresi vekilince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması
istemiyle 1.11.2013 tarihinde kayda giren Danıştay Başsavcılığına hitaplı
dilekçe ile başvuruda bulunulması üzerine, dilekçe ve dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI:
Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
olmadığı, ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir
idari işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen
kamulaştırma programlarının zamanında yapılmamasından ve imar
uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarenin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı
yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa
hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve
zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari yargının görev alanında
bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki
ve sonuçların, hukuki elatma olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz
sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı,
dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin 1. fıkrasının b bendinde yer
alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü gereğince idari yargı
yerinde görülmesi gerektiği, nitekim, 11.6.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı Kanun’un 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde değişiklik yapan 21’inci maddesinde
“Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak
suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla tasarrufu kısıtlanan
taşınmazlar hakkında, 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda
öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda dava
açılabilir.” Hükmüne yer verilmek suretiyle “hukuki el atma” olarak
nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve çözümünde
İdari Yargı yerinin görevli olduğunun öngörüldüğü, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun
reddi gerektiği yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ve
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada 2247 sayılı Yasada öngörülen
koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 10. maddesinde, “Görev uyuşmazlığı çıkarma;
adli, idari ve askeri bir yargı merciinde açılmış olan davada ileri sürülen
görev itirazının reddi üzerine ilgili Başsavcı veya Başkanunsözcüsü
tarafından görev konusunun incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinden istenmesidir.
Yetkili Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık
Mahkemesinden istekte bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk
mahkemelerinde en geç birinci oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin
ikamesine başlamadan önce; idari yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma
evresi tamamlanmadan yapılmış olması ve yargı yerlerinin de kendilerinin
görevli olduklarına karar vermiş bulunmaları şarttır.
Görev itirazının yargı merciince yerinde görülerek
görevsizlik kararı verilmesi halinde, görev konusunun Uyuşmazlık
Mahkemesince incelenebilmesi, temyizen bu kararın bozulmuş ve yargı
merciince de bozmaya uyularak görevli olduğuna karar verilmiş bulunmasına
bağlıdır.
Uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili
makam; reddedilen görevsizlik itirazı adli yargı yararına ileri sürülmüş
ise Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı yararına ileri sürülmüş ise Danıştay
Başkanunsözcüsü, askeri ceza yargısı yararına ileri sürülmüş ise Askeri
Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin
Başkanunsözcüsüdür.
Görev
itirazının reddine ilişkin karara karşı itiraz yolunun açık bulunduğu ceza davalarında
ret kararı kesinleşmeden uyuşmazlık çıkarma istenemez” denilmiş; 27. maddesinde
ise, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Sağlıklı
yargılama yapılabilmesi amacıyla Mahkememizce dosya aslı getirtilerek
yapılan inceleme sonucunda, Ankara 11.Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen
davada, birinci oturum olan 2.7.2013 tarihine kadar davalı Ankara
Valiliğince cevap dilekçesi verilmediği, dolayısıyla görev itirazında
bulunulmadığı ve davalı idare vekilinin birinci oturuma dahi katılmadığı
anlaşılmıştır.
Olayda, dosyanın
işlemden kaldırılması kararı ile davanın açılmamış sayılmayacağı, aksine,
derdest kalmakta devam edeceği ve dosyanın işlemden kaldırılması kararının
aslında bir ara kararı niteliğinde olduğu, davanın yenilenmesi sonucunda da
davaya kalındığı yerden devam edileceği, yani yenilenen davanın yeni bir
dava olmayıp, eski davanın devamı niteliğini taşıdığı; dolayısıyla
tarafların, dosyanın işlemden kaldırılmasından önceki dönemde yapamadıkları
bir istemi davanın yenilenmesinden sonra da yapamayacakları açık olmakla,
davacının yenileme dilekçesinden sonra da davalı idare vekilinin görev
itirazında bulunmadığı görülmektedir.
Diğer yandan,
Mahkemelerinden getirtilen dosya aslının incelenmesinden, 25.11.2013 günü
yapılan keşif sonucu hazırlanın bilirkişi raporunda zemin durumu itibariyle
dava konusu parsel içerisinde herhangi bir yapı ve düzenlemenin
bulunmadığı, fiili bir müdahalenin mevcut olmadığının tespit edildiği ve bu
bilirkişi raporu uyarınca Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi 26.2.2014 gün
ve E: 2013/187, K: 2014/98 sayılı kararı ile Davanın
Hukuki el atmaya ilişkin kamulaştırmasız el atma davası olduğu, bu tür
davalara bakan Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin uyuşmazlık mahkemesi kararları
doğrultusunda idari yargının görevli olduğunu belirttiği, Anayasa
Mahkemesinin 25/09/2013 tarih 2013/93 Esas 2013/101 karar sayılı ilamında
da "Kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerektiği; imar kısıtlamalarında taşınmazın zilyetliğinin
malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin tasarruf yetkisinin,
ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kaldığı, bu nedenle
imar kısıtlamalarından kaynaklanan tazminat davalarının idari yargıda
açılabileceği"nin kabul edildiği, Hukuk Genel Kurulunun 30/12/2013
tarih 2013/5-603 Esas 2013/1503 karar sayılı kararında da, Uyuşmazlık
Mahkemesi kararları doğrultusunda, idari yargının görevli olduğunu
belirttiğinden, Yargıtay 5 Hukuk Dairesi de Hukuk Genel Kurulunun verdiği
karara göre, 28/10/2013 tarih, 213/17495 Esas, 2013/17714 sayılı kararında
idari yargının görevli olduğunu belirttiğinden, görev itirazının reddine
dair ara kararından rücu edilerek, idari yargı görevli olduğundan, davanın
usulden reddine karar verildiği görülmüş olmakla; verilen işbu kararın da Uyuşmazlık
Mahkemesi İçtihatlarına uygun olduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda, davalı
idare vekilince, Ankara 11.Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmekte olan
davada, (en geç) 2.7.2013 tarihinde yapılan birinci oturumda görev
itirazında bulunulması gerekirken, hiçbir şekilde görev itirazında
bulunulmadığı ve Mahkemelerince de görevlilik kararı verilmediği
gözetildiğinde Danıştay Başsavcılığınca yapılan başvurunun kabulüne olanak
bulunmamaktadır.
Açıklanan
nedenlerle, 2247 Sayılı Yasanın 10.maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
başvurunun aynı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ :
2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
başvurusunun, anılan Yasa’nın 27. maddesi uyarınca REDDİNE, 01.04.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
3-ESAS NO : 2014/333
KARAR NO : 2014/373
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının tapu idaresine başvurmasını sağlamaya yönelik Asliye Hukuk Mahkemesinin
kararı “yargı yolunu değiştiren ve idari yargının görevli olduğu
gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı olmadığından” 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı
Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
E.U.
Vekili:
Av. E.Ş.
Davalılar:
1-Şehitkamil 1. Bölge Tapu Sicil Müdürlüğü (Adli Yargıda –İdari Yargıda)
2-Şehitkamil
İlçe Kaymakamlığı (İdari Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Gaziantep İli, Şehitkamil İlçesi,
Işıklı Köyü, Cilt: 70, Hane: 81 de nüfusa kayıtlı, M. ve A.’den olma 1907
doğumlu O.U.’nun 01.03.1981 tarihinde bekar olarak vefat ettiğini, geriye
kanuni mirasçı olarak davacının kaldığını, 1992 yılında Işıklı köyünde
yapılan kadastro çalışmaları sırasında muris O.U.’ya ait olan 196 ada 4
parselin kadastro tutanağı düzenlenirken malik hanesi, iktisap sebebi
yazılırken isim ve baba adı doğru yazılmasına rağmen doğum tarihinin 1968
olarak yanlış yazıldığını, muris O.’ın doğum tarihinin 1968 olduğunu
belirterek; 196 ada 4 parsel sayılı taşınmazın maliki O.U.’nun 1968 olan
doğum tarihinin iptali ile 1907 olarak tapuya tescili istemi ile 01.06.2009
tarihinde adli yargıda dava açmıştır.
GAZİANTEP
5. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 05.11.2009 gün ve E:2009/279 K:2009/589 sayılı
kararında “… Yargıtay 14. H.D. nin 23/01/2006 tarih 2005/11698-2006/95 E/K
sayılı ilamıyla Tapu Sicil Tüzüğünün 25. Maddesi gereğince doğum tarihinin
tashihi ve tespiti dava yolu ile istenemez. Kütükte belgesine aykırı yazım
yapıldığının saptanması durumunda idarece nedeni düzeltmeler sicilinde
açıklanarak bu düzeltme resen yapılır. Bu işlemin düzeltme yeri ilgili Tapu
Sicil Müdürlüğüdür şeklinde kararı bulunmaktadır. Bu durumda doğum
tarihinin düzeltilmesi talebinin, doğum tarihi düzeltilmesi idari bir işlem
gerektirdiği anlaşılmakla…” gerekçesiyle davanın reddine dair verilen karar
temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
bunun üzerine; tapu kaydındaki doğum tarihinin düzeltilmesi için
Gaziantep/Şehitkamil Tapu Sicil Müdürlüğü’ne başvurmuştur.
Şehitkamil
Kaymakamlığı, Tapu Sicil Müdürlüğü, 02.09.2010 gün ve 12976 sayılı
kararında özetle; Tapu Sicil Tüzüğü’nün 87. Maddesi uyarınca yaptığı
inceleme sonucunda; tapulama tutanağının edinme sebebi kısmı incelendiğini,
edinme sebebinde taşınmazın senetsiz olarak M. oğlu A.A.’ın zilyetliğinde
iken 1992 yılında M. oğlu O.U.’ya hibe edildiğini, hibe işleminin sağlar
arasında olması gerektiği halde, hibe tarihinde 1907 doğumlu O.U.’nun 1981
tarihinde vefat ettiğini, Türkiye genelinde yapılan araştırmada sadece M.
oğlu 1907 doğumlu O.U.’nun kaydının çıktığını, doğum tarihinde bir
değişiklik olmadığını açıklayarak; Tapu Sicil Tüzüğü’nün 87. Maddesi ve
Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü’nün 1458 sayılı genelgesi uyarınca, talep
konusu taşınmaza ilişkin tapulama tutanağındaki bilgiler ile talep sahibi
E.U.’nun murisi M. oğlu 1907 doğumlu O.U.’ya ait veraset ilamındaki
bilgilerden tapu maliki M. oğlu 1968 doğumlu O.U. ile Talep sahibi E.U.’nun
murisi M. oğlu O.U.’nun aynı şahıslar olduğuna dair kanaat oluşmadığından
istemin MK 1016 maddesi ile Tapu Sicil Tüzüğü’nün 23. Maddesi gereğince
reddine karar verilmiştir.
Davacı
vekili, bu kez Tapu Sicil Müdürlüğü’nün red kararının hukuka aykırı olduğu
gerekçesiyle iptali istemiyle 01.11.2010 tarihinde idari yargıda dava
açmıştır.
GAZİANTEP
2. İDARE MAHKEMESİ: 11.11.2010 gün ve E:2010/1299 K:2010/1119 sayılı
kararında “… İlgililerin veya yetkili makamın istemi dışında tapu sicilinde
yapılacak değişiklikler, mahkemenin bu konuda bir karar vermesine bağlı
olup; tapu kayıtları üzerinde özel mülkiyete yönelik tescil, terkin ve
tashih gibi işlemlere ilişkin davaların görüm ve çözümünün adliye
mahkemelerinin görev alanı içine girmektedir…” gerekçesi ile, davanın 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görev
yönünden reddine karar vermiş, verilen bu karar Danıştay 10. Dairesi’nin
15.02.2013 gün ve E:2011/4108 K:2013/1162 sayılı kararı ile onanmasının
ardından kesinleşmiştir.
Davacı
vekilinin talebi üzerine, İdare Mahkemesince, (adli yargı dosyası da temin
edilerek) dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, 2247
sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği
yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları
taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Anayasa’nın
158. maddesinde, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili olduğu belirtilmiş;
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un
1. maddesinde, “Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile
görevlendirilmiş, adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup
görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir…”, 14. maddesinde, “Olumsuz
görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın
giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise
ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” denilmiştir. Aynı Yasanın 27.
maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği;
yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği
kuralına yer verilmektedir.
Adli yargı yerinde dava açıldığı esnada yürürlükte
bulunan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 7. maddesinde,
diğer bir mahkeme yahut idari makam veya yargı merciinin görevine giren bir
dava veya iş kendisine arz olunan mahkemenin, duruşma yapmadan görevsizlik
kararı verebileceği gibi davanın her safhasında kendiliğinden görevli
olmadığına da karar vereceği hükmü yer almış; bu Kanunu yürürlükten
kaldıran 6100 sayılı
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun,
“Asliye hukuk mahkemelerinin görevi” başlıklı 2.maddesinde, “ (1)
Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına
ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme,
aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir.
(2) Bu
Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk
mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir.” hükmüne yer
verilmiştir.
Asliye Hukuk Mahkemesince, davacının isteminin,
tapudaki doğum tarihinin düzeltilmesine ilişkin olduğu, doğum tarihinin
düzeltilmesinin dava yolu ile istenemeyeceği, söz konusu talebin idari bir
işlemi gerektirdiği açıklanarak davanın reddine karar verilmiştir.
Görüldüğü üzere, Asliye Hukuk Mahkemesinin kararı,
davacının tapu idaresine başvurmasını sağlamaya yönelik bulunduğu, “yargı
yolunu değiştiren ve idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş
bir görevsizlik kararı niteliğinde olmadığından”, adli ve idari yargı
yerleri arasında, 2247 sayılı yasanın aradığı biçimde görev uyuşmazlığı
oluştuğundan söz etmek mümkün değildir.
Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Yasa’nın 14.
maddesinde öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, aynı Yasanın 27.
maddesi uyarınca gerekmiştir.
SONUÇ :
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
BAŞVURUNUN, anılan Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİNE, 01.04.2014 gününde
Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
KARŞI
OY
Dava tarihinde yürürlükte
bulunan Tapu Sicil Tüzüğünün Mülkiyet Hakkının Tescili başlıklı 25.
maddesinde, tapu sicilinde bulunması zorunlu unsurlar tahdidi olarak
belirtilmiş olup, malikin doğum tarihi tapu sicilinin zorunlu unsurları
arasında yer almamaktadır.
Bununla birlikte Tüzüğün
Kadastro Tespitleri Sırasında Yapılan Yanlışlıkların Düzeltilmesi başlıklı
87. maddesinde de Kadastro çalışmasında da meydana gelen yazım hatalarının
düzeltilmesi prosedürü düzenlenmiş olup, bu tür yanlışlıkların İdari İşlem
Yolu ile tashihi öngörülmüştür.
Davacının, somut
uyuşmazlıktaki talebi Tüzüğün 87. maddesinde öngörüldüğü üzere kadastro
tutanağında yanlış yazılan babasının doğum tarihinin düzeltilmesi istemine
ilişkin olup, davacının istemi İdari İşlemin konusunu teşkil etmektedir.
Nitekim davacının Adli
Yargıda açtığı davada bu nedenle red edilmiş olup, Adli Yargı Kararı niteliği itibariyle 2247 sayılı
yasanın 14. maddesinde ifade edildiği şekilde uyuşmazlıkta Adli Yargının
görevli olmadığına yöneliktir.
Talep konusunda henüz
İdarece herhangi bir işlemin tesis edilmemiş olması nedeniyle bu aşamada,
Adli Yargının uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli olduğu gerekçesiyle hüküm
tesisi mümkün olmadığı gibi verilen karar dışında başka bir kararında
verilmesi hukuken mümkün değildir.
İdari Yargının Yargı Yolu
yönünden red
kararından
sonra, davacının tekrar Adli Yargıda dava açmasını istemek, T.C. Anayasasının
36 ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen Adil
Yargılanma hakkına aykırıdır.
2247 sayılı Yasanın 14.
maddesinde öngörülen olumsuz görev uyuşmazlığı koşulları gerçekleştiğinden,
görev uyuşmazlığının esastan çözümlenmesi gerekirken, Adli Yargı kararında
"Görevsizlik " tabirinin bulunmaması gerekçesiyle, şekli yorum
sonucunda başvurunun reddine ilişkin sayın çoğunluk görüşüne karşıyım.
—— • ——
III- 2247 SAYILI KANUN’UN 10.
MADDESİ GEREĞİNCE VERİLEN (OLUMLU GÖREV UYUŞMAZLIĞI ÇIKARMA) KARARLAR
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2013/1784
KARAR NO : 2014/315
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacı şirketin armatörü olduğu gemiye talep olmaksızın verildiği öne
sürülen römorkör hizmeti nedeniyle davacı şirketten hizmet bedeli
istenilmesine ilişkin işleme karşı yapılan itirazın reddine dair işlemin
iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
Ç. Armatörlük Ltd.Şti.
Vekili:
Av. B.B.
Davalı:
Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü
Vekili:
Av. A.K.
O L A Y:
Davacı şirket vekili, dava dilekçesinde, müvekkili Ç. Armatörlüğün 7389833 IMO
numaralı 1983’te inşa edildiğini, 11965 GRT – 6517 NRT’luk MV G.İNEBOLU
isimli geminin armatörü olduğunu, müvekkiline ait söz konusu geminin
20.08.2012 tarihinde Çanakkale Boğazı'ndan geçişi esnasında, Kilitbahir
Mevkiinde hiçbir şekilde ihtiyaç duyulmamasına ve VTS ile yapılan telsiz
görüşmelerinde Kaptan tarafından bu durum açıkça bildirilerek yardım
istenmediği izah edilmesine rağmen Kurtarma-4 isimli römorkörün gemiye
refakat etiğini, VTS tarafından yapılan bu haksız ve gereksiz eylem
neticesinde "Kıyı Emniyet Genel Müdürlüğü Gemi Trafik ve Kılavuzluk
Hizmetleri Dairesi Başkanlığı Gemi Trafik Hizmetleri Şube Müdürlüğü Çanakkale
Gemi Trafik Hizmetleri Operasyon Amirliği" tarafından 20.08.2012
tarihli B.11.2.KEG.0.13.02.22-103-02/1708 sayılı yazı ile Olay Raporu ve
olay neticesinde ortaya çıktığı iddia edilen 12.888,00 TL'lik Borç Raporu
düzenlendiğini ve 24.08.2012 tarihinde söz konusu borç miktarının müvekkili
şirkete bildirdiğini, İddia edilen borç miktarının taraflarına
bildirilmesini takiben müvekkili şirket tarafından 24.08.2012 tarihinde
Kıyı Emniyet Genel Müdürlüğü nezdinde söz konusu borca itiraz edildiğini,
müvekkili tarafından Kıyı Emniyet Genel Müdürlüğü nezdinde yapılan itirazın
"Kıyı Emniyet Genel Müdürlüğü Gelirler İdaresi Başkanlığı"nın
taraflarına 05.09.2012 tarihinde tebliğ edilen
B.011.KEG.0.50.02.03-301.04.02/2194-6890 sayılı 29.08.2012 tarihli ve
"G.İNEBOLU Gemisi" konulu yazısı ile haksız ve mesnetsiz şekilde
reddedildiğini ileri sürerek, itirazlarının reddine ilişkin olarak verilmiş
idari işlemin iptal edilerek 24.08.2012 tarihli itirazlarının kabulüne ve
Kıyı Emniyet Genel Müdürlüğü'nce taraflarına yükletilen 12.888,00 TL'lik
borcun iptal edilmesine karar verilmesi talebiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı Kıyı Emniyet Genel
Müdürlüğü vekili süresi içinde verdiği dilekçede özetle, müvekkili
kuruluşun, Ana Statüsünün Hukuki Bünye Başlıklı 3. maddesinin 2. bendinde; “Kuruluş;
KHK ve bu Ana Statü hükümleri saklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine
tabidir.” denildiğini, müvekkili kuruluş özel hukuk hükümlerine tabi olduğundan
davanın görev yönünden reddi gerektiğini, görevli yargı yerinin adli yargı
olduğunu, bu nedenle İstanbul 7. İcra Müdürlüğü’nün 2012/21389 E. sayılı
dosyası ile yapılan icra takibine, davalı şirketin itirazı ile İstanbul 52.
Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 212/474 E. sayılı dosyası ile itirazın iptali
davası açıldığını ve davanın derdest olduğunu ileri sürerek görev
itirazında bulunmuştur.
İSTANBUL 8. İDARE MAHKEMESİ : 10.4.2013 gün ve
E: 2012/1766 sayı ile, Kıyı Emniyeti
Genel Müdürlüğü Ana Statüsü'nün 1 .maddesinde; "Bu Ana Statünün amacı;
8/6/1984 tarih ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak ve söz konusu Kanun Hükmünde
Kararname çerçevesinde faaliyette bulunmak üzere, Bakanlar Kurulunun
12/5/1997 tarih ve 97/9466 Sayılı kararı ile, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü
adı altında teşkil olunan Kamu İktisadi Kuruluşunun hukuki bünye, amaç ve
faaliyet konuları, organları ve teşkilat yapısı, müessese, bağlı ortaklık
ile bunlar arasındaki ilişkileri ve ilgili diğer hususları düzenlemektir"
hükmüne, 3/5 maddesinde ise "Kuruluşun sermayesi, 51.094.639,44.-
(ellibirmilyon doksandörtbin altıyüzotuzdokuz lira kırkdört kuruş)Türk
Lirası olup, tamamı Devlete aittir" hükmüne yer verildiği, buradan
hareketle, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü'nün 233 sayılı KHK hükümlerine
tabi Kamu İktisadi Kuruluşu olduğu ve sahip olduğu tüzel kişilik altında
Türk Boğazları'nda seyir, can, mal ve çevre güvenliğini sağlamak amacıyla
deniz trafik düzenlemesini gerçekleştirmek için hazırlanmış olan Türk
Boğazları Deniz Trafik Düzeni Tüzüğü kapsamında faaliyet gösterdiği,
kendisine verilen görev ve yetki kuralları uyarınca kaza, arıza gibi
durumlarda gemi ve personeline hizmet sunduğunun anlaşıldığı, kamu kurum ve
kuruluşlarının kendilerine ilgili mevzuatla verilen görevi yaparken, kamu
kudretini kullanmak suretiyle tek yanlı olarak tesis ettikleri icrai
işlemler veya eylemlerden doğan uyuşmazlıkların idari yargı merciince
çözümlenmesi gerektiği hususu dikkate alındığında, bir kamu iktisadi
kuruluşu olan ve denizlerimizde seyreden gemilerin seyir güvenliğine yardımcı
olmak, seyir emniyeti ve gemi kurtarma ile ilgili her türlü hizmetleri
yapmak noktasında tekel konumunu kullanarak tek yanlı işlemler tesis ettiği
anlaşılan davalı idareye ait işlemin, idari nitelikte olduğu ve buna
ilişkin uyuşmazlığın da idare mahkemesince çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varıldığı gerekçesiyle, davalı idarenin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı vekilinin adli yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi üzerine
dosya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI:
“….Davaya
konu olayda, davacı Şirketin donatanı olduğu geminin Çanakkale Boğaz geçişi
sırasında Kilitbahir dönüşü sırasında süratinin aniden düşmesi ve kayalık
ve sığ kıyı bölgesine sürüklenmeye başladığının Çanakkale Gemi Trafik
Hizmetleri Operasyon Amirliği tarafından radarda tespit edilmesi sonucu,
"Türk Boğazları Deniz Trafik Düzeni Tüzüğü Uygulama Talimatı"
gereği, kurtarma römorkörü gönderilerek, Boğaz geçişine refakat hizmeti
verilmesi sonucu, sunulan hizmet bedeli olarak fatura edilen alacağın
hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, 233 sayılı Kamu
İktisadi Teşebbüsleri hakkındaki KHK hükümlerine tabi olmak üzere, Bakanlar
Kurulunun 12/05/1997 tarih ve 97/9466 sayılı kararı ile kurulmuş, olay
tarihinde yürürlükte bulunan RG.’nin değişik 27/03/2007 tarih ve 26475
sayısında yayımlanan "Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü Ana
Statüsü"ne göre amaç, teşkilat ve yönetim tarzı ile hukuki statüsü
belirlenmiş bir Kamu İktisadi Kuruluşudur.
Davalı
Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme
Bakanlığı’nın İlgili Kuruluşu olup 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
Hükümleri kapsamında faaliyet gösteren ve merkezi İstanbul’da olan, amacı;
denizlerimizde ve karasularımızda seyreden Türk ve yabancı bayraklı
gemilerin seyir güvenliğine yardımcı olmak, kıyı emniyeti ve gemi kurtarma
hizmetleri ile kılavuzluk, römorkörcülük hizmetleri yapmak ve bunlarla
ilgili cihaz ve tesislerini kurmak, işletmek, can, mal ve gemi kurtarmak,
yardım, çeki, batık çıkarmak ve bunlarla ilgili römorkaj ve dalgıçlık
hizmetlerini yürütmek, güvenli seyre yönelik kurulmuş ve kurulacak olan
sahil telsiz istasyonları, Otomatik Tanımlama Sistemi, dGPS ve benzeri
sistemlerle ilgili her türlü yatırımı yapmak ve tekel şeklinde işleterek
seyir emniyetini artırmaktır.
Kıyı
Emniyeti Genel Müdürlüğü faaliyetlerini üç adedinde otorite olmak üzere
yedi temel alanda sürdürmektedir. Bu hizmetler,
•Belirlenen
Saha içerisinde Tekel Olmak Üzere Tüm Denizlerde Gemi Kurtarma •Tahlisiye
(Can Kurtarma)
•Türk
Boğazları Gemi Trafik Hizmetleri Otoritesi •Fenerler Otoritesi
•Deniz
Haberleşmede Hesaplaşma Otoritesi Ve Navteks Yayın Koordinatörü •Kılavuzluk
Hizmeti •Römorkaj Hizmetidir.
Kıyı
Emniyeti Genel Müdürlüğü ve bağlı ortaklıkları ile iştirakleri, Ana
Statünün 3. maddesi 2. fıkrasına göre, KHK ve bu Ana Statü hükümleri saklı
kalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabidir. Aynı maddeye göre, faaliyetlerinde
özerk ve Sayıştay denetimi dışında tutulmuş bir kuruluştur. Ana Statünün,
23. maddesinde ise "Kuruluşun tarifelerden doğan alacakları ve
hasarlardan gemi kaptanı donatanı ve acentaları 6762 sayılı Türk Ticaret
Kanunu ve 618 sayılı Limanlar Kanunu hükümlerince sorumludur." hükmü
ile, Kuruluş ve bağlı iştiraklerinin verdiği hizmetlerden doğan alacakları
bakımından özel hukuk hükümlerine tabi olduğu açıkça belirtilmektedir. Ana
Statü ve Kuruluşun amaçlarından da anlaşılmaktadır ki, özel hukuk
hükümlerine tabi olarak, Türk denizlerinde yukarıda sayılan ve esasen deniz
ticaretine yönelik taşımacılık faaliyet alanında hizmet üreten bir yapıya
sahiptir. Bu özelliği ile özel hukukun bir dalı olan deniz ticaret hukuku
kurumları ile yakından ilgili ve bu hukuk alanında ticari faaliyet gösteren
bir kuruluş söz konusudur. Bu alandaki boşluk ve teşkilatlanmanın güçlüğü
ile denizlerdeki can ve mal güvenliğinin önemi dikkate alınarak tekel
olarak, 233 sayılı KHK kapsamında teşkilatlanma sağlanmıştır.
Hukuk
uygulamasında “Tüzel kişiler, belli bir amacı gerçekleştirmek üzere
bağımsız bir varlık şeklinde örgütlenmiş, haklara ve borçlara sahip
olabilen kişi ve mal topluluklarıdır. Tüzel kişiler, “özel hukuk tüzel
kişileri” ve “kamu hukuku tüzel kişileri” olmak üzere ikiye ayrılır. “Özel
hukuk tüzel kişileri, özel hukuka tâbi olan tüzel Dernekler, vakıflar,
şirketler böyledir." (Kemal Gözler, "5018 Sayılı Kamu Malî
Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve 6085 Sayılı Yeni Sayıştay Kanununda
Kullanılan “Genel Yönetim”, “Merkezî Yönetim”, “Kamu İdareleri” Terimleri
Hakkında Bir Eleştiri 'AUHFD, 60 (4) 2011: 838-839) Özel Hukuk Tüzel
kişiliklerinin kamusal amaçla ve kanunla kurulmuş olmaları, onların
faaliyetlerinin kamu hukuku kurallarına göre yürüttükleri ve tek taraflı
kamu gücü kullanarak ortaya koydukları idari eylem ve işlemlerden
sayılmasını gerektirmemektedir. Nitekim Yasa koyucuda, bu konudaki iradesini,
yukarıda açıklanan yasa hükümleri ile bu kurumların faaliyetlerinin ticari
alanda özel hukuk hükümlerine göre yürüttüklerini ve şirketlerin hukuki
statüsüne tabi olduklarını belirterek ortaya koymuş bulunmaktadır.
Davaya
konu olayda, davalı idarenin, davacı tarafından itiraz edilmeyen
savunmasına göre, verilen hizmet bedeli adli yargı yerinde ilamsız icra
takibine konu olmuş, davacının itirazı sonucu, itirazın iptali davası olarakta
İstanbul 52. Ticaret Mahkemesin 2012/474 E sayılı davası derdest
bulunmaktadır. Bu davanın sonucu alınmadan davacının bu kez idari yargı
yerinde iptal davası şeklinde alacağın iptalini amaçlayan davayı açtığı
anlaşılmaktadır. Her iki davanın da taraflarının, amacının ve konusunun ve
sebebinin aynı olduğunda da kuşku bulunmamaktadır.
Yukarıda
açıklanan mevzuat hükümleri, doktrin görüşleri ve hukuki değerlendirmeye
göre, davalı idarenin bağlı kuruluşu olan Gemi Trafik ve Kılavuzluk
Hizmetleri Daire Başkanlığı (Çanakkale Gemi Trafik Hizmetleri Operasyon
Amirliği) tarafından verilen kurtarma hizmetine ücret tahakkukuna ilişkin
uyuşmazlığın deniz ticaret hukuku hükümlerine göre özel hukuk alanında adli
yargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir…” şeklindeki açıklamalar ile 2247
sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine
karar vermiştir.
Başkanlıkça,
2247 sayılı Yasanın 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısı’nın da yazılı
düşüncesi istenilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI:
“...Kamu kurum ve kuruluşlarının kendilerine ilgili mevzuatla
verilen görevi yaparken, kamu kudretini kullanmak suretiyle tek yanlı
olarak tesis ettikleri icrai işlemler veya eylemlerden doğan uyuşmazlıkların
idari yargı merciince çözümlenmesi gerekmektedir.
Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü Ana Statüsünün 1. maddesinde;
"Bu Ana Statünün amacı; 8/6/1984 tarih ve 233 sayılı Kamu iktisadi
Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak ve
söz konusu Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde faaliyette bulunmak üzere,
Bakanlar Kurulunun 12/5/1997 tarih ve 97/9466 Sayılı kararı ile, Kıyı
Emniyeti Genel Müdürlüğü adı altında teşkil olunan Kamu İktisadi
Kuruluşunun hukuki bünye, amaç ve faaliyet konuları, organları ve teşkilat
yapısı, müessese, bağlı ortaklık ile bunlar arasındaki ilişkileri ve ilgili
diğer hususları düzenlemektir." hükmüne, 3/5 maddesinde ise
"Kuruluşun sermayesi, 51.094.639,44.- (ellibirmilyon doksandörtbin
altıyüzotuzdokuz lira kırkdört kuruş) Türk Lirası olup, tamamı Devlete
aittir" hükmüne yer verilmiştir.
Olayda; Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü'nün 233 sayılı KHK
hükümlerine tabi Kamu iktisadi Kuruluşu olduğu ve sahip olduğu tüzel
kişilik altında Türk Boğazlarında seyir, can, mal ve çevre güvenliğini
sağlamak amacıyla deniz trafik düzenlemesini gerçekleştirmek için
hazırlanmış olan Türk Boğazları Deniz Trafik Düzeni Tüzüğü kapsamında
faaliyet gösterdiği, kendisine verilen görev ve yetki kuralları uyarınca
kaza, arıza gibi durumlarda gemi ve personeline hizmet sunduğu
anlaşılmaktadır.
Bir kamu iktisadi kuruluşu olan ve denizlerimizde seyreden
gemilerin seyir güvenliğine yardımcı olmak, seyir emniyeti ve gemi kurtarma
ile ilgili her türlü hizmetleri yapmak noktasında tekel konumunu kullanarak
tek yanlı işlemler tesis ettiği anlaşılan davalı idareye ait işlemin idari
nitelikte olduğu ve buna ilişkin uyuşmazlığın da idare mahkemesince
çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır....” şeklindeki açiklamaları
ile, 2247
sayılı Yasanın 13. maddesi uyarınca Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarma isteminin reddi ile uyuşmazlığın görüm ve
çözümünün idari yargının olduğuna karar verilmesi gerektiği yolunda düşünce
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde
2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen
süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN davada adli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ ise davada
idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
7389833 IMO numaralı G İNEBOLU isimli gemiye verilen römorkör hizmeti nedeniyle
davacı şirketten 12.888,00 TL istenilmesine ilişkin işleme karşı yapılan
itirazın reddine dair 29.08.2012 gün 6890 sayılı işlemin iptali istemi ile
Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü’ne karşı açılmıştır.
6102
sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Deniz Alacakları” başlıklı 1352.
maddesinde, Deniz alacağının aşağıda sayılan hususların birinden veya
birkaçından doğan istem anlamına geleceği belirtildikten sonra “j” bendinde
“römorkaja”, “k” bendinde de “kılavuzluk” ‘a yer verilmiştir.
8/6/1984
tarih ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname hükümlerine tabi olarak ve söz konusu Kanun Hükmünde Kararname
çerçevesinde faaliyette bulunmak üzere, Bakanlar Kurulunun 12/5/1997 tarih
ve 97/9466 sayılı kararı ile, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü adı altında
teşkil olunan Kamu İktisadi Kuruluşunun hukuki bünye, amaç ve faaliyet
konuları, organları ve teşkilat yapısı, müessese, bağlı ortaklık ile bunlar
arasında ilişkileri ve ilgili diğer hususları düzenlemek amacıyla Kıyı
Emniyeti Genel Müdürlüğü kurulmuştur.
Kıyı
Emniyeti Genel Müdürlüğü Ana Statüsünün 3. maddesinde “1- Bu Ana Statü ile
teşkil olunan “Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü” Tüzel Kişiliğine sahip,
faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ile sınırlı bir Kamu
İktisadi Kuruluşudur.
2-
Kuruluş; KHK ve bu Ana Statü hükümleri saklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine
tabidir.
3- Kuruluş,
Sayıştay denetimine tabi değildir. ( Değişik 12 Şubat 2006 PAZAR - Sayı:
26078 Resmi Gazete)
4-
Kuruluş’un Merkezi İstanbul’dadır. Kuruluşun merkezi, Kurul kararı ile
değiştirilebilir.
5-
Kuruluşun sermayesi, 51.094.639,44- (ellibirmilyon doksandörtbin
altıyüzotuzdokuz lira kırkdört kuruş) Türk Lirası olup, tamamı Devlete
aittir.(21/03/2007 tarihli ve 2007/T-8 sayılı YPK kararı)
6-
Kuruluş’un ilgili olduğu Bakanlık Denizcilik Müsteşarlığı’ndan sorumlu Bakanlıktır.
Kuruluşun
ilgili olduğu Bakanlık, Başbakanlığın teklifi ve Cumhurbaşkanlığının onayı
ile değiştirilebilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Türk
Boğazları Deniz Trafik Düzeni Tüzüğü maddelerinin uygulanmasında açıklayıcı
ve detaylandırıcı bir rehber olarak hazırlanan Türk Boğazları Deniz Trafik
Düzeni Tüzüğü Uygulama Talimatının “Kurtarma Yardım Hizmetleri” başlıklı
18. maddesinde “(1) Kaza, arıza veya karaya oturma durumlarında seyir, can,
mal ve çevre emniyeti ile deniz güvenliğinin sağlanması amacıyla, gemi ve
gemi personeline kurtarma yardım hizmeti sağlamak için hızlı ve etkin bir
şekilde müdahale edilmelidir.
(2)
Kurtarma hizmeti sürecinde, tehlikenin açıkça devam ettiği durumlara
münhasır olmak üzere, kurtarılan gemileri tekrar tehlikeye düşürmemek
amacıyla, kurtarma faaliyetinin devamı niteliğinde ve faaliyetin bir
parçası olması ve gerekli diğer işlemlerin daha sonra ikmal edilmesi
kaydıyla, kazazede gemi Liman Başkanlığının bilgisi ve dahilinde ilgili
TBGTH Merkezinin koordinesinde daha sığınaklı bölgeye veya tamir bölgesine
götürülebilir.” düzenlemesi yer almaktadır.
Diğer
yandan Kanun, Tüzük, Yönetmelik ve Talimatlarda belirtilen esaslar
dahilinde, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü’nün yetkilendirildiği/yetkilendirileceği
yerlerde verilecek kılavuzluk, römorkaj ve bu tarifede belirlenen diğer
hizmetlerin uygulama koşullarını ve ücretlerini düzenlemek amacıyla
Kılavuzluk, Römorkaj, ve Diğer Hizmetler Tarifesi hazırlanmış; bu tarifede
kılavuzluk hizmetleri ücret tablosu, römorkör hizmetleri ücret tablosu vb.
ücret tablolarına da yer verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, davacı şirketin armatörü olduğu 7389833 IMO numaralı G
İNEBOLU isimli geminin 20.08.2012 tarihinde Çanakkale Boğazı geçişi sırasında
arızalandığından bahisle Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü'ne bağlı römorkör
vasıtasıyla müdahale edildiği, sözkonusu gemiye verilen refakat hizmeti
nedeniyle Klavuzluk, Römorkaj ve Diğer Hizmetler Tarifesi uyarınca davacı
şirketten 12.888,00 TL istenilmesi üzerine 24.08.2012 tarihinde itiraz
edildiği, sözkonusu itirazın 29.08.2012 gün 6890 sayılı işlemle
reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Olayda
davalı Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğünce verilmiş olan davaya konu hizmetin
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5. kitabında belirtilen gemi ve deniz
ile ilgili düzenleme ve konularından olduğu, römorkaj ve kılavuzluk
hizmetlerinin deniz alacakları arasında sayıldığı ve bu alacakların teminat
altına alınması için yalnızca ihtiyati haciz kararı verilebileceği, devamı
maddelerinde de deniz alacaklarının nasıl teminat altına alınacağı, yetkili
mahkemeler ve uygulama şekillerinin anlatıldığı açıktır.
Bu
durumda, gerek davalı kuruluşun Ana statüsü gereği özel hukuka tabi olması,
gerekse davalı kuruluşun tabi olduğu 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin “Teşebbüslerin Fiyat ve Tarifeleri”
başlıklı 35.maddesinin 1.fıkrasında “Teşebbüs, müessese ve bağlı
ortaklıklar, işletmelerinde üretilen mal ve hizmet fiyatlarını tespitte
serbest olduğu” hükmü uyarınca çıkartılan Kılavuzluk, Römorkaj, ve Diğer
Hizmetler Tarifesi uyarınca ücretlendirme yapılmış olması ve gerekse
verilen hizmetin Türk Ticaret Kanunu’nun 1352 maddesine göre deniz alacaklarından
sayılması karşısında davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait
olduğu belirlenmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile İstanbul 8. İdare Mahkemesince
verilen görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü
ile İstanbul 8. İdare Mahkemesinin 10.4.2013
gün ve E: 2012/1766 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
2-ESAS NO : 2014/40
KARAR NO : 2014/317
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Hemzemin geçitte kontrollü geçiş için kullanılan
bariyerin sigortalı araç üzerine düşmesi sonucu oluştuğu ileri sürülen
hasarı ödeyen davacı sigorta şirketince, zararın idarece giderilmesi
isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminat istemi ile açılan davanın,ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar: A. Sigorta A.Ş.
Vekili: Av. M.K.D.
Davalı: TCDD İşletmesi Genel
Müdürlüğü
Vekili: Av. Z.K.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili şirkete kasko sigorta poliçesi
ile sigortalı bulunan 45....... plakalı aracı 27.12.2011-27.12.2012
tarihleri arasında geçerli olmak üzere sigortaladığını; 12.5.2012 tarihinde
müvekkili şirkete sigortalı aracın Halil Erdoğan caddesi tren istasyonunda
hemzemin geçidinde beklerken, bariyer görevlisinin bariyeri geri düşürmesi
ve bariyerin sigortalı aracın ön kaput kısmına çarpması neticesinde maddi
hasarlı trafik kazası meydana geldiğini; meydana gelen kaza neticesinde
sigortalı araçta 1.590,90 TL tutarında hasar oluştuğunu, tespit edilen bu
hasar bedelinin 1.259,90 TL sinin parça bedeli kısmı yedek parça
tedarikçisine ve 250,00 TL lik işçilik kısmının da sigortalıya 23.7.2012
tarihinde ödendiğini belirterek, bu bedelin ödeme tarihi olan 23.7.2012 tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idare vekilince süresi içinde verdiği dilekçede özetle, idarenin eylem ve
işlemlerinden doğan uyuşmazlıklar bakımından genel görevli yargı yerinin
idare mahkemeleri olduğunun dava dilekçesinde Manisa İli, Halil Erdoğan
Caddesi tren istasyonu hemzemin geçidinde beklerken, bariyer görevlisinin
bariyeri geri düşürmesi ve bariyerin sigortalı aracın kaput kısmına
çarpması neticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini iddia
ettiğini, kısacası idarenin “hizmet kusuru”na dayandığını; davanın görüm ve
çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA
26. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 26.9.2013 gün ve E: 2013/345 sayı ile, davacının
davayı haksız fiile dayandırması nedeniyle davalının yargı yolu itirazı
yerinde görülmediğinden reddine karar vermiştir.
Davalı
idare vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI : Anayasanın 135. maddesinden sözederek, Uyuşmazlık konusu
olayda davacı tarafından; davalı idarenin bakım ve sorumluluğunda olan
hemzemin geçitte trafiği düzenlemede kullanılan bariyerin gerekli bakım ve
onarımının yapılmamasının yanı sıra çalışanına bariyerin çalışması
konusunda yeterli eğitimi vermemesi nedeniyle meydana geldiğinin ileri
sürüldüğü, bu haliyle bakılan uyuşmazlığın özel hukuktaki araç işletenin
hukuki/sorumluluğundan değil, idarece trafiği düzenlemede kullanılan
bariyerin emniyetle kullanılmasını sağlayacak şekilde bakımını yaptırmak ve
kullanan görevlisinin gerekli dikkat ve özeni gösterme konusunda gerekli
eğitimi vermek şeklinde öngörülen görevlerin tam ve eksiksiz yerine
getirilmediği, dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği,
meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklandığı,
buna göre davanın görüm ve çözümünün idari yargının görevinde olduğu, bu
nedenle 2247 sayılı Yasa’nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
Başkanlıkça
2247 sayılı Yasanın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
da yazılı düşüncesi istenilmiştir.
YARGITAY
CUMHURİYET BAŞSAVCISI : Anayasa'nın 125/son madde ve fıkrasında, idarenin
kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü bulunduğunun
kurala bağlandığı; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-b maddesi
gereğince idari eylem ve işlemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından
açılan tam yargı davalarının idari dava türleri arasında sayıldığı
uyuşmazlık konusunun hizmet kusurundan kaynaklanan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı Kanun’un 2/1-b maddesinde yer alan
idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarar görenler
tarafından açılan tam yargı davaları kapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesi
gerektiği nedeniyle, Danıştay Başsavcılığının 2247 sayılı Yasa’nın 10.
maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulü ile Ankara 26. Asliye
Hukuk Mahkemesinin 2013/345 esas sayılı görevlilik kararının kaldırılmasına
karar verilmesi gerektiği yolunda görüş bildirmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava;
hemzemin geçitte kontrollü geçiş için kullanılan bariyerin sigortalı araç
üzerine düşmesi sonucu oluştuğu ileri sürülen hasarı ödeyen davacı sigorta
şirketince, zararın idarece giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir
rücuen tazminat davasıdır.
28.10.1984
tarih ve 18559 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti Devlet
Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD) Ana Statüsü’nün “Amaç ve
Kapsam” başlıklı 1. maddesi, “Bu Ana Statünün amacı; 8.6.1984 tarih ve 233
sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
hükümlerine tabi olarak ve söz konusu Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde
faaliyette bulunmak üzere Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi
Genel Müdürlüğü adı altında teşkil olunan Kamu İktisadi Kuruluşunun hukuki
bünye, amaç ve faaliyet konuları, organları ve teşkilat yapısı, müessese,
bağlı ortaklık ve iştirakleri ile bunlar arasındaki ilişkileri ile ilgili
diğer hususları düzenlemektir.” hükmünü taşımakta; “Hukuki Bünye” başlıklı
3. maddesinde, bu Ana Statü ile teşkil olunan TCDD İşletmesinin,
sermayesinin tamamı Devlete ait, tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde
özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir “Kamu İktisadi Kuruluşu”
olduğuna ve 233 sayılı KHK ile bu Ana Statü hükümleri saklı kalmak üzere
özel hukuk hükümlerine tabi bulunduğuna işaret edilmekte; 4. maddesinde,
sayılan Kuruluş amaç ve faaliyet konularının tamamına yakınının “tekel”
kapsamında işler olduğu belirtilmekte; kuruluşu, yönetimi ve denetimi
konularında 233 sayılı KHK hükümlerine paralel düzenlemelere yer
verilmektedir.
Buna
göre, TCDD İşletmesinin, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, tüzel
kişiliğe sahip bir kamu kurumu olduğu tartışmasızdır. 233 sayılı KHK ve Ana
Statü ile, özerk bir tarzda ve ekonomik gereklere uygun olarak kârlılık ve
verimlilik ilkeleri doğrultusunda yönetilmesi amacıyla, İşletmenin iktisadi
faaliyetleri bakımından özel hukuk hükümlerine tabi kılınmış olması, onun
kamu hizmeti yürütmesine ve kamu kurumu niteliğine engel teşkil etmemektedir.
Anayasa’nın
125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 2/1-b. maddesinde, idari eylem ve işlemlerden dolayı
hakları ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
türleri arasında sayılmıştır.
Buna
göre ve idare personelinin dikkatsizlik ve tedbirsizliği sonucu oluşan
kişisel kusura değil de, zararın kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında
doğduğu nedeniyle idarenin hizmet kusuruna dayanılmış olması karşısında,
kamu hizmeti yürüten TCDD İşletmesinin, bu hizmeti yürüttüğü sırada
kişilere verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada, olayda kamu
hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin,
hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup
bulunmadığının saptanmasını gerektirmektedir. Bu hususların saptanması ise
idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı Yasa’nın 2/1-b
maddesi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümünde idari
yargı yerlerinin görevli olduğu açıktır.
Ancak,
tüm bu yasal düzenlemelere karşın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun
1.maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu
Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların
uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki
ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun
karayollarında uygulanacağı; 13. maddesinde, karayolunun yapımı, bakımı,
işletilmesi ile görevli ve sorumlu bütün kuruluşların karayolu yapısını, trafik
güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmakla yükümlü olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet
verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk
davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu
fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen
tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, dava dosyasında mevcut
bilirkişi raporunun incelenmesi sonucunda; 12.5.2012 tarihinde saat 01:15
sıralarında davacı Sigorta Şirketine sigortalı 45....... plakalı aracın
Manisa İlinde “Halil Erdoğan Tren İstasyonu”nda hemzemin geçitten geçmek
üzereyken Tren İstasyonunda bariyer görevlisi TCDD personelinin idaresinde
bulunan bariyeri aracın üzerine geri düşürmesi sonucu maddi hasarlı kazanın
meydana geldiği anlaşılmıştır.
2918 sayılı
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa
3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan
itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi
ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle
reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında da
belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve
idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare
ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel
olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına
giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının
görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi
konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek
olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken
idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde
kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural,
trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın
askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana
gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918
sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda
görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de
ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı
kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek
söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı
tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların
görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının
olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği
yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu
anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu
şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk
alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından
kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı
gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle
aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını
gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural
Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi
gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı
kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir.
Bu
durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,
bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,
ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla karayolunun bir parçasını teşkil eden
hemzemin geçitte trenin geçişini beklemekteyken, TCDD görevlisinin kusurlu
hareketi sonucu bariyerin aracın üzerine düşmesi sonucu araçta meydana
gelen hasar nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde
adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle
açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümünde
adli yargının görevli olduğu dolayısıyla, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 01.04.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
3-ESAS NO : 2014/63
KARAR NO : 2014/318
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Öğretmen olan davacı tarafından, raporlu olduğu
halde, raporunu geç iletmesi sonucunda hak etmeden kendisine ödendiği
belirtilen ek ders ücretini iade etmemesi nedeniyle, adli yargıda açılan
alacak davasının mahkemece kabulü üzerine, İcra Müdürlüğü’nce yapılan icra
takibi ile maaşından ¼ oranında kesinti yapılmasına ilişkin işlemin iptali
ve uğradığı zararın tazminine karar verilmesi istemiyle açılan davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: M.D.
Davalı: Nazilli Kaymakamlığı (İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğü)
O L A
Y:Davacı, dava dilekçesinde; Nazilli İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün
13.10.2011 gün ve 848/10567 sayılı yazısında, İsabeyli İlköğretim Okulunda
sınıf öğretmeni olarak görev yaparken, 2010 aralık ayında kendisine
fazladan ek ders ücreti ödendiğini, buna istinaden, 5018 sayılı Kamu Mali
Yönetimi Kontrol Kanunu gereği Fazla ve Yersiz Ödeme Borç Bildirim belgesi
hazırlandığını ve borç tutarının yasal faiziyle birlikte mal müdürlüğüne
yatırmasının istenildiğini, buna yapılan itirazın idarece reddedildiğini,
sonrasında bu borcun tahsili için aleyhine alacak davası açıldığını ve Nazilli
2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin davayı kabul ettiğini, bu aşamadan sonra
Nazilli 2. İcra Müdürlüğü’nün E:2013/1221 sayılı yazısıyla tarafına icra
emri gönderildiğini, buna istinaden davalı idarenin 15.05.2013 gün,
903.99/78 sayılı yazısı ile alacaklı Nazilli İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne
ödenmek üzere toplam 1.924,00 TL olan borcu bitinceye kadar maaşından ¼
oranında kesinti yapılacağı ve mayıs 2013 maaşından kesinti yapıldığı hususunun
belirtildiğini ifade ederek, davalı idarenin 15.05.2013 gün, 903.99/78
sayılı yazısıyla maaşından kesinti yapılmasına ilişkin işlemin yürütmesinin
durdurularak iptaline, maaşından kesilen ve kesilecek olan 1.924,00 TL
parasal hakkının yasal faizi ile birlikte kendisine iadesine, idarenin
yürüttüğü hükmen tahsil işlemleri nedeniyle uğradığını belirttiği zararlar
karşılığında 10.000 TL tazminatın davalı idareden tahsiline karar verilmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
Nazilli Kaymakamlığı süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle;
görev itirazında bulunmuştur.
Aydın 1.
İdare Mahkemesi: 16.07.2013 gün ve E:2013/841 sayılı kararı ile özetle;
davalı idarenin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Nazilli Kaymakamlığı’nın adli
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı: ‘’… Davalı idare tarafından, davalıya haksız yere ödenen
ek ders ücretinin, davacı tarafından kendiliğinden iade edilmemesi sonucu,
adli yargı yerinde acılan alacak davasının kabulü üzerine adli yargı
yerinde ilamlı icra takibi yolu ile takibine itiraz amaçlanmaktadır.
2004
sayılı İcra ve İflas Kanunu 64. vd maddelerinde icra takibine itiraz usul
ve yolları düzenlenmektedir. İİK 67. maddesine göre adli yargı düzeni
içinde yer alan İcra Müdürlüklerinde 2004 sayılı İİK hükümlerine göre yapılan
ilamsız icra takiplerine yönelen itirazlara karşı itirazın iptali davasının
da genel hukuk kuralları içinde adli yargı düzeninde yer alan genel
mahkemelerden olan Sulh ya da Asliye Hukuk mahkemelerinde görülmesi
gerektiği belirtilerek 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine‘’ karar vermiştir.
Başkanlıkça,
2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısı’nın da yazılı
düşüncesi istenilmiştir.
Danıştay Başsavcısı: ‘’ … 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "İlamsız
takip" başlıklı Üçüncü Bap, 42-49.maddelerinde takip yöntemleri
gösterilmiş; değişik 58. maddesinde,takip talebinin icra memuruna yazı ile
veya sözlü olarak yapılacağına işaret edilmiş; değişik 60. maddesine göre
takip talebi üzerine icra dairesince düzenlenen ödeme emrinin, değişik 61.
maddede öngörülen şekilde takip borçlusuna tebliğ edileceği ve 62-65.
maddelerde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş olup, değişik 66.
maddede, süresi içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala bağlanmıştır.
İtiraz nedeniyle
takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın iptali için Yasada iki yola
başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye göre
mahkemeye başvurmak, İkincisi ise 68., ek 68/a. ve ek 68/b. maddelerine
göre tetkik merciinden itirazın kaldırılmasını istemektir.
Anılan
Yasa'nın değişik 1. maddesinin birinci fıkrasında, "Her asliye
mahkemesinin yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur"
denilmekte olup, yukarıda belirtilen 67. maddede sözü edilen
"mahkeme" ile, icra dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından
bağlı olduğu asliye mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan
itirazın iptali davasının asliye mahkemesinde görülmesi gerektiği açıktır.
Öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun " İdari Dava Türleri
ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinde, idari dava
türleri : a) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat
yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için
menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar olarak sayılmıştır.
Olayda
idarece kamu gücüne dayalı olarak ve idari usul ve esaslara göre re'sen ve
tek yanlı biçimde tesis edilmiş bir işlem veya eylemden dolayı hak ve
menfaati ihlâl edilenler tarafından idare aleyhine açılmış 2577 sayılı Yasa'nın
2. maddesinde belirtilen davalardan birinin olmadığı,davanın; alacak
davasının kabulü üzerine söz konusu haksız yere ödenen ek ders ücretinin
tahsiline yönelik olarak yapılan ilamlı icra takibine dayalı bir işlemin
iptali istemiyle açılan bir dava olduğu anlaşılmaktadır.
Bu
durumda idari yargının görevine giren bir dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden, Adli Yargı düzeni içinde karara bağlanan uyuşmazlıkların
incelenmesinin ve yargısal denetiminin de yine aynı yargı yerinde yapılması
gerektiği hususu da göz önüne alındığında davanın görüm ve çözümünde Adli
Yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.” şeklinde yazılı düşünce
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Nazilli Kaymakamlığı’nca (İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü) anılan
Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yapılan görev
itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nca,2247 Sayılı
Kanunun 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, sınıf öğretmen olan davacı tarafından,2010 yılı
Aralık ayı son haftasında raporlu olduğu halde, raporunu geç iletmesi nedeniyle
hak etmeden ödendiği belirtilen ek ders ücretini iade etmemesi nedeniyle,
Nazilli 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açılan alacak davasının kabulü
üzerine Nazilli 2. İcra Müdürlüğü’nün 2013/1221 sayılı ilamlı icra takibi
ile borcunun maaşından 1/4 oranında kesinti yapılması suretiyle tahsiline
ilişkin işlemin iptali ve uğradığı zarara karşılık 10.000 TL tazminatın ve
anılan kesintinin yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi
İstemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamında
yapılan incelemede; Nazilli Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün
Ovacık İlköğretim Okulu Müdürlüğü’ne hitaben yazmış olduğu 13.10.2011 gün,
10567 sayılı yazısında, sınıf öğretmeni olarak görev yapmakta olan davacı
Mehmet Doğan’ın ek ders ücretinin, yılsonu olması nedeniyle, erken
hazırlanıp ödendiği, 2010 Aralık dönemi son haftasında ilgili öğretmenin
raporlu olduğu için görevine gelmemesi ve daha sonraki dönemlerde ek ders
ücreti tahakkuk ettirilmemesi nedeniyle fazla ödenen ek ders ücretinin
kesilemediği, bu bağlamda ilgili öğretmene Fazla ve Yersiz Ödeme Borç
Bildirimi hazırlanarak gönderildiği belirtilerek, söz konusu belgenin
Mehmet Doğan’a tebliğinin istenildiği, bu yazıya istinaden 18.10.2011
tarihinde 2010 Aralık dönemi son haftasında fazla ve yersiz ödenen ek ders
ücretine istinaden davacıya 107,35 TL ana para tutarındaki Borç Bildirim
Belgesinin tebliğ edildiği, davacı tarafından bu işleme yapılan itiraz
üzerine Nazilli Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün Ovacık
İlköğretim Okulu Müdürlüğü’ne hitaben yazmış olduğu 19.10.2011 gün, 10818
sayılı yazı ile talebin reddedildiği anlaşılmıştır.
Bu aşamadan sonra,
Nazilli İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından, M.D.aleyhine 107,35 TL nin
faizi ile birlikte tahsili amacıyla alacak davası açılmış, Nazilli 2.
Asliye Hukuk Mahkemesi 21.02.2013 gün, E:2011/276, K:2013/40 sayı ile
davanın kabulüne karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Sonrasında Nazilli
2. İcra Müdürlüğü’nün, Nazilli Süleyman Efendi İlkokulu Müdürlüğü’ne
hitaben yazmış olduğu 12.04.2013 gün, E:2013/1221 sayılı yazıda M.D.’ın
almakta olduğu maaşından borç bitene kadar aylık 1/4 ‘ ünün haczine karar
verildiği belirtilmiş, bu yazıya istinaden Nazilli Kaymakamlığı Süleyman
Efendi İlkokulu Müdürlüğü’nce M.D.’a hitaben yazılan 15.05.2013 gün,
903.99/78 sayılı yazıda Nazilli 2. İcra Müdürlüğü’nün 12.04.2013 gün,
E:2013/1221 sayılı yazısı gereğince Nazilli Milli Eğitim Müdürlüğü’ne
ödenmek üzere toplam 1.924,00 TL nin bitene kadar her ay 1/4 oranında
maaşından kesileceği hususunun belirtildiği, davacının da bu işlemin iptali
istemiyle uyuşmazlığa konu davayı açtığı anlaşılmıştır.
Dava konusu edilen
husus her ne kadar davalı idarenin 15.05.2013 gün, 903.99/78 sayılı
yazısıyla davacının maaşından kesinti yapılmasına ilişkin işlem olarak
belirtilmiş ise de, bu işlemin özü itibariyle Nazilli 2. İcra Müdürlüğü’nün
12.04.2013 gün, E:2013/1221 sayılı kararı ile davacı M.D.’ın almakta olduğu
maaşından, borç bitene kadar, aylık 1/4 ‘ ünün haczine ilişkin işlemin
tebliği mahiyetinde olduğu, dolayısıyla esas icrai sonuç doğurma kabiliyeti
olan ve dahi davacı tarafından iptali talep edilen işlemin Nazilli 2. İcra
Müdürlüğü’nün E:2013/1221 sayılı ilamlı icra takibi ile davacının borcuna
karşılık maaşından 1/4 oranında kesinti yapılmasına ilişkin işlem olduğu
anlaşılmıştır.
Bu anlatımlar ve kabuller
ışığında, ilgili yasal düzenlemeler incelendiğinde; 2004 sayılı İcra ve
İflas Kanunu’nun Para ve Teminat Verilmesi Hakkındaki İlamların İcrası ana
başlığının altında yer alan 32.maddesi ‘’İcra Emri ve Muhtevası’’ nı
düzenlemiş olup,ilgili maddede; ‘’ Para borcuna veya teminat verilmesine
dair olan ilam icra dairesine verilince icra memuru borçluya bir icra emri
tebliğ eder. Bu emirde 24 üncü maddede yazılanlardan başka hükmolunan şeyin
cinsi ve miktarı gösterilir ve nihayet yedi gün içinde ödenmesi ve bu
müddet içinde borç ödenmez veya hükmolunan teminat verilmezse icra
mahkemesinden veya istinaf veya temyiz yahut
iadei muhakeme yolu ile ait olduğu mahkemeden icranın geri bırakılmasına
dair bir karar getirilmedikçe cebri icra yapılacağı ve bu müddet içinde 74
üncü madde mucibince mal beyanında bulunması ve bulunmazsa hapis ile tazyik
olunacağı,mal beyanında bulunmaz veya hakikate muhalif beyanda bulunursa
hapis ile cezalandırılacağı ihtar edilir.
Yabancı devlet aleyhine başlatılan ilamlı icra takiplerine ilişkin icra emrinde
uluslararası antlaşmalar saklı kalmak kaydıyla, borçlu devlete ait olan
mallar hakkında cebri icra yapılabileceği hususu ayrıca ihtar edilir. ‘’
hükmü yer almakta,
‘’İcranın Geri Bırakılması‘’ başlıklı 33.maddesinde; ‘’ İcra emrinin
tebliği üzerine borçlu yedi gün içinde dilekçe ile icra mahkemesine başvurarak borcun zamanaşımına uğradığı veya
imhal veya itfa edildiği itirazında bulunabilir. İtfa veya imha iddiası
yetkili mercilerce re'sen yapılmış veya usulüne göre tasdik edilmiş yahut
icra dairesinde veya icra mahkemesinde veya mahkeme önünde ikrar olunmuş
senetle tevsik edildiği takdirde icra geri bırakılır.
İcra emrinin tebliğinden sonraki devrede tahakkuk etmiş itfa, imhal,
veya zamanaşımına dayanan geri bırakma istekleri her zaman yapılabilir.
Bunlardan itfa veya imhale dayanan istekler mutlaka noterlikçe re'sen
yapılmış veya tasdik olunmuş belgelere veya icra zaptına istinat
ettirilmelidir.
İcra mahkemesi geri bırakılma talebini
reddettiği takdirde borçlu ancak istinaf
veya temyiz yoluna başvuru süresi içinde alacağı karşılayacak
nakit veya mercice kabul edilecek taşınır rehin veya esham veya tahvilat
veya taşınmaz rehni yahut muteber bir banka kefaleti göstermek şartıyla istinaf veya temyiz yoluna
başvurabilir. Borçlunun yeter malı mahcuz ise veya borçlunun talebi üzerine istinaf veya temyiz yoluna başvuru
süresi içinde yeter malı haczedilmişse bu fıkrada yazılı teminatı göstermeye
lüzum yoktur.
Borçlu olmadığı parayı ödemek mecburiyetinde kalan borçlunun 72 nci
madde mucibince istirdat davası açarak paranın geriye verilmesini istemek
hakkı saklıdır.’’ hükmü yer almaktadır.
Kanunun işaret ettiği Menfi Tespit ve İstirdat Davalarını düzenleyen
72.maddede; ‘’Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını
ispat için menfi tespit davası açabilir.
İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep
üzerine alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat
mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı
verebilir.
İcra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir
yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden
doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak
üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyla
icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir.
Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna
dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla
alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan
alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara
bağlanır. Bu zarar herhalde yüzde
yirmiden aşağı tayin edilemez.
Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın
kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra
kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası
açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, talebi
üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan
tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip
konusu alacağın yüzde
yirmisinden aşağı olamaz.
Borçlu, menfi tespit davası zımmında tedbir kararı almamış ve borç da
ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir.
Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden
borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs,
ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde
mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını isteyebilir.
Menfi tespit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin
bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri
mahkemesinde de açılabilir. Davacı istirdat davasında yalnız paranın
verilmesi lazım gelmediğini ispata mecburdur.’’ hükmü yer almaktadır.
2004 sayılı İcra ve
İflas Kanunu’nun yukarıda zikredilen 32. maddesinde Para ve Teminat
Verilmesi Hakkındaki İlamların İcrası ile ilgili İcra Emri ve Muhtevası’nın
usul ve yolları düzenlenmiş olup, burada yapılan işlemlerin tamamı,
uyuşmazlığa konu olaydaki gibi, adli yargı düzeni içinde yer alan İcra
Müdürlükleri tarafından yürütülmekle birlikte, İcranın Geri Bırakılmasını
düzenleyen 33.madde de icra emrine karşı borçlu tarafından yine adli yargı
düzeni içinde yer alan icra mahkemelerine müracaat edilebileceği ifade
edilmiş, 72.maddede ise takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer
mahkemesinde açılacak menfi
tespit veya istirdat davaları ile, borçlu tarafından ödenmek zorunda kalan
bedelin iadesinin istenebileceği belirtilmiş olup, bu mahkemelerin de yine
adli yargı düzeni içindeki mahkemeler olduğunun kabulü gerekmektedir.
Öte yandan; 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun " İdari Dava Türleri ve İdari
Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri :
a) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları, c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden
doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için
yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.
Olayda, idarece kamu
gücüne dayalı olarak ve idari usul ve esaslara göre re'sen ve tek yanlı
biçimde tesis edilmiş bir işlem veya eylemden dolayı hak ve menfaati ihlâl
edilenler tarafından idare aleyhine açılmış 2577 sayılı Yasa'nın 2.
maddesinde belirtilen davalardan birinin olmadığı, davanın; alacak
davasının kabulü üzerine söz konusu haksız yere ödenen ek ders ücretinin
tahsiline yönelik olarak yapılan ilamlı icra takibine dayalı bir işlemin
iptali istemiyle açılan bir dava olduğu anlaşılmaktadır.
Bu
durumda idari yargının görevine giren bir dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden, Adli Yargı düzeni içinde karara bağlanan uyuşmazlıkların
incelenmesinin ve yargısal denetiminin de yine aynı yargı yerinde yapılması
gerektiği hususu da göz önüne alındığında davanın görüm ve çözümünde Adli
Yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Nazilli Kaymakamlığı’nın
görev itirazının Aydın 1. İdare Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Nazilli
Kaymakamlığı’nın GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Aydın 1. İdare Mahkemesinin
16.07.2013 gün ve E:2013/841 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014
gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
KARŞI OY
Dava, Öğretmen olan davacı tarafından
2010 yılı Aralık ayı son haftasında raporlu olduğu halde, raporunu geç
ilettiğinden hak etmeden kendisine ödenen ek ders ücretini iade etmemesi
nedeniyle, aleyhinde Nazilli Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davanın
kabulü üzerine 2. İcra Müdürlüğünün 2013/1221 sayılı ilamlı icra takibine
konu borçtan dolayı Menfi Tesbit-İstirdat ve uğradığı zarara karşılık
10.000,00 -TL tazminatın davalı idareden tahsili istemine ilişkindir.
Davacının, aleyhindeki ilamlı icra
takibi nedeniyle Menfi Tesbit ve İstirdat talebi İİK.72 maddesine dayalı
olduğundan, davacının bu istemi yönünden Adli Yargının görevli olduğu
konusunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Davacının, 10.000,00-TL tazminat talebi
ise davalı idarenin haksız yere kendisinden ek ders ücretinin iadesini
istemesi ve yasal yollara başvurmasına dayanmaktadır.
Olayda idarece Kamu Gücüne dayalı
olarak davacıya yersiz ödenen ek ders ücretinin iadesi için borç bildirim
belgesi düzenlenerek tebliğ edilmiş olup, davacı, idarenin bu temel işlemi
ve devamındaki işlemler nedeniyle zarara uğradığını iddia etmektedir.
İdarenin borç bildirim belgesi
düzenlemesi ve tebliği, idarenin Kamu Gücüne dayalı olarak idari usul ve
esaslara göre re'sen ve tek yanlı biçimde tesis ettiği bir işlem olup
davacının bu işlem nedeniyle hak ve menfaatinin ihlal edildiği gerekçesiyle
işlemi tesis eden İdare aleyhinde açtığı tazminat davası, 2577 sayılı
Yasanın 2. maddesinde belirtilen Tam Yargı Davası niteliğindedir.
Davacının, tazminat istemi yönünden
uyuşmazlığın İdari Yargıda Çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle davacının
10.000,00-TL tazminat istemi yönünden İdari Yargının görevli kabul edilmesi
gerekirken, İdari İşleme dayanan tazminat istemini İİK.72 maddesinde
düzenlenen Menfi Tesbit ve İstirdat davası içinde değerlendirerek Adli
Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluk görüşüne karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
4-ESAS NO : 2014/66
KARAR NO : 2014/319
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının
taşınmazı üzerinde konulan kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol açtığı öne
sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın imar planından kaynaklanan
tazminat davaları kapsamında İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar: 1- N.G., 2- M.K., 3-A.K.,
4- L.K., 5- A.C., 6- S.C., 7- T.U., 8- A.B.
Vekilleri: Av. S.M.
Davalı:
Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili:
Av. S.Ş.
O L A Y: Davacılar vekili
dava dilekçesinde özetle; davacıların Ankara ili, Çankaya İlçesi,
Karakusunlar Mahallesi, 25386 ada 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli
malikleri olduğunu, taşınmazın imar planında “ sosyal tesis alanı” olarak
ayrıldığını belirterek; taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili
ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 800,00 TL nin
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli
yargıda dava açmıştır.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesi ile görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 26.09.2013 gün ve
E:2013/234 sayı ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici
imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı
yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak ödenmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının
reddedilmesi ve Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar planında “
idari ve sosyal tesis alanı ” olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın tapusunun davalı adına tescili ile fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 800,00 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Mahkememiz
tarafından Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesine 13.01.2014 gün ve 2014/66
sayılı yazı ile dava konusu parsel üzerinde keşif yapılıp yapılmadığı,
keşif yapılmış ise bilirkişi raporunun gönderilmesi ve yargılama safahatı
hakkında bilgi verilmesi istenilmiş olup, Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin
13.01.2014 gün ve 2013/234 Esas sayılı yazısı ile dosyanın halen derdest
olduğu, keşif yapılmadığı, bilirkişi raporunun da bulunmadığı belirtilmiştir.
Ancak mahkememizce dava dilekçesi ve davacı vekiline ait 19.02.2013 tarihli
dilekçede “davalı idarenin dava konusu taşınmaza sosyal tesisler yapılmak
sureti ile fiilen el atıldığı” iddiasının yer aldığı açıklaması nedeniyle, bahse
konu taşınmaza fiilen el atılıp atılmadığı ve taşınmaza sosyal tesis
yapılıp yapılmadığı hususlarında tarafların da bilgisine başvurulmak
suretiyle konuya ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesi için mahalli
mahkemesinden yeniden bilgi verilmesi istenilmiş; Ankara 1. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 24.02.2014 gün ve 2013/234 sayılı yazısı ekinde gönderilen
davacı vekilinin dilekçesi, Çankaya Belediye Başkanlığı Hukuk İşleri
Müdürlüğünün ve Çankaya Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün
cevabi yazılarında bahse konu taşınmaza fiilen el atılmadığı
belirtilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında idari ve sosyal tesis alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat davasında,
bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6
ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine
yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E:
2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının mülkü üzerinde tasarruf
etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari bir işlem
niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından kaynaklanmaktadır. Olayda,
idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta,
aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde
tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el
atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve
taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa,
mahkemede görülen davaya konu olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda
taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin
ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu
olmaktadır. Sonuç olarak, davacının taşınmazının imar planlarında “ dere
mutlak koruma alanı” nda bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının
kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının
kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam
yargı davasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla
bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına
girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri
yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk
Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın
sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi
tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup,
başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma
fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi
değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal
edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık
Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de içermediği
anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden
incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının başvurusu
oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son
olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E.2013/603,
K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan
‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların idari
yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tazminat olarak ödenmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, başvurusunun kabulü ile, davalı Çankaya Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin 26.09.2013 gün ve E:2013/234 sayılı kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın
bedelinin tazminat olarak ödenmesi istemine ilişkin kısmı yönünden,
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı Vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
26.09.2013 gün ve E:2013/234 sayı sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN
KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
5-ESAS NO : 2014/240
KARAR NO : 2014/320
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının taşınmazı üzerinde konulan kısıtlamanın
(hukuki el atmanın) yol açtığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan
davanın imar planından kaynaklanan tazminat davaları kapsamında, İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: B.Bilg.Sist.ve İlt.Tek.San.
ve Tic.Ltd. Şti
Vekili: Av. O.K.
Davalı:
Ankara Valiliği İl Özel İdaresi
Vekili:
Av. Z.T.
O L A Y: Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; müvekkilinin Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva
Mahallesi 43266 Ada 1 Parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu,
taşınmazın imar planında “İlköğretim Alanı” olarak ayrıldığını, Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu’nun 15.12.2010 tarih 2010/5-662 E. ve 2010/551 K. sayılı
kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği halde
bugüne kadar idareye yapılan müracaatlara rağmen hiçbir bedelin
ödenmediğini belirterek; fazlaya ilişkin talep ve ıslah hakları saklı
kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL’sinin dava tarihinden itibaren işleyecek
kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte, davalı idareden
tahsili ile taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescil ettirilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili mahkemenin 01.10.2013 tarihli celsesindeki
beyanı ile görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 6.Asliye Hukuk Mahkemesi: 01.10.2013 gün ve
2012/556 Esas sayılı kararı ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, davanın
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Ankara İl
Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
davalı Ankara İl Özel İdaresi açısından, davanın
taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin
kısmı yönünden, 10.maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli maliki olduğu taşınmazın imar
planında “İlköğretim Alanı” olarak ayrıldığını, Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu’nun 15.12.2010 tarih 2010/5-662 E. ve 2010/551 K. sayılı kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği halde bugüne kadar
idareye yapılan müracaatlara rağmen hiçbir bedelin ödenmediğini belirterek;
fazlaya ilişkin talep ve ıslah hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik
1.000,00 TL’sinin dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına
uygulanan en yüksek faizi ile birlikte, davalı idareden tahsili ile
taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescil ettirilmesi istemiyle
açılmıştır.
Dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde, davacı
vekilinin dava dilekçesinde dava konusu taşınmaza fiilen el atıldığı
iddiasının olmadığı, Mahkememizce, dava konusu taşınmaza davalı idarece
fiilen el atılıp atılmadığı hususunun tespiti açısından Ankara 6.Asliye
Hukuk Mahkemesi’ne müzekkere yazıldığı, Mahkememize gönderilen Bilirkişi
Elif Yüksek’e ait bila tarih ve 2012/556 Esas sayılı raporda; dava konusu
parselin zemin durumu itibariyle üzerinde herhangi bir yapının
bulunmadığının tespit edildiği görülmekle; dava konusu taşınmaza davalı
idarece fiilen el atılmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara
itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen
itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “İlköğretim Alanı”nda kaldığı, taşınmaza davalı
idarelerce fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarelerce 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı tazminat davasında,
bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6
ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan
itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K:
2013/101 sayılı kararında ”… Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme
hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari bir işlem
niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından kaynaklanmaktadır. Olayda,
idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta,
aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde
tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el
atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve
taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa,
mahkemede görülen davaya konu olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda
taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin
ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu
olmaktadır. Sonuç olarak, davacının taşınmazının imar planlarında “ dere
mutlak koruma alanı” nda bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının
kamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması
sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına
konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan
dava, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı
merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları
da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz
başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle
reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı” olarak ayrılan
davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin
görev itirazları nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev
uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin
kabulü ile ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının
kaldırılması yolunda verilen karar nedeniyle, anayasal haklarının ihlal
edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine,
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda
(Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddiaları
incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının yorumlanmasında
isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu
anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından usul şartlarına
ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece
mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve
bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan
nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu
şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir
şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul
edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun
olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Ankara
İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının Ankara 6. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın, tazminata ilişkin kısım yönünden
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN, Ankara 6.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 01.10.2013 gün ve 2012/556 Esas sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISIM YÖNÜNDEN
KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
6-ESAS NO : 2014/283
KARAR NO : 2014/326
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Dava konusu taşınmaza plan doğrultusunda ağaç dikilmek suretiyle fiilen el
konulduğu iddiasıyla ve taşınmazın bedelinin tazmini istemiyle açılan
davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar:
1- Ş.C., 2- K.T., 3- N.Ç., 4- İ.C., 5- N.C., 6- E.C.
Vekili:
Av. A.E.
Davalılar:
1) Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili:
Av. Z.A.D.
2) Orman
Genel Müdürlüğü
Vekili:
Av. S.D.
3)
Maliye Hazinesi
Vekili:
Av. F.S.Ö.
O L A Y:
Davacılar vekili dava dilekçesinde, Ankara İli, Mamak İlçesi, İmrahor
Mahallesi 50099 ada, 1 parsel sayılı taşınmazda müvekkillerinin tapu maliki
olarak pay sahibi olduğunu, müvekkillerinin hisseleri toplamının 1.633,50 m2
olduğunu; bu taşınmazın kesinleşen imar planına göre ağaçlandırılacak alan
olarak düzenlemeye alındığını; imar plan notunun 2.maddesinde; “plan
dahilindeki yol, yeşil alan, otopark alanı, cami alanları kamuya, spor
alanı (özel spor alanı hariç), rekreasyon alanları, terminal ve belediye
hizmet alanları Ankara Büyükşehir Belediyesine maliklerin rızası ile
bedelsiz terk edilmesi halinde inşaat alanı %10 arttırılabilir” ibaresinin
yer aldığını; dolayısıyla hasımın Ankara Büyükşehir Belediyesi olduğunu;
ayrıca taşınmaz üzerine ağaç diken Orman Genel Müdürlüğünün de bu yönüyle
hasım olduğunu; imar planının kesinleşmesinden itibaren aradan geçen bunca
zaman içerisinde, İmar Planındaki Tahsis amacına uygun hiç bir işlem
yapılmadığını ve taşınmazın kamulaştırılması gerekirken kamulaştırma
yapılmadığını; dava konusu taşınmazın çok değerli bir konumda bulunduğunu,
etrafı meskun olan, belediye hizmetlerinin tamamından yararlanan ve 1/5000
ve 1/1000 ölçekli imar planları kesinleşen taşınmazın arsa niteliğinde olup
dava tarihi itibariyle bedelinin 1.000,00 TL/m2 olduğunu ifade ederek;
Ankara İli - Mamak İlçesi- İmrahor Mahallesi 50099 Ada 1 parsel sayılı
taşınmazın tapusunun kamulaştırmasız el atma nedeniyle İptali ile davalı
adına tesciline; bedelinin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 10,000.00 TL’nin davalıdan dava tarihinden itibaren yasal faiziyle
birlikte tahsili ile davacı müvekkillere ödenmesine karar verilmesi
istemiyle; Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı ile Orman Genel
Müdürlüğüne karşı adli yargı yerinde dava açmış; daha sonra Maliye Hazinesi
de davaya dahil edilmiştir.
Davalı idarelerden Maliye Hazinesi vekili süresi
içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA
11.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 22.5.2012 gün ve E:2011/593 sayı ile, davaya
dahil edilen Hazine vekilinin yargı yolu itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı idarelerden Maliye Hazinesi vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında ağaçlandırılacak alan
olarak ayrılan taşınmaza kamulaştırılmasız el atılması nedeniyle taşınmazın
değerinin ödenmesi ve taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescil
edilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; davacılar tarafından, taşınmaza
davalı Orman Genel Müdürlüğü tarafından ağaç dikilmek suretiyle fiilen el
atıldığı iddia edilmekte ise de, dosyadaki bilgi ve belgelerin ve adli
yargı yerince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu
düzenlenen raporların incelenmesinden, taşınmazın 31.08.2006 tarihinde ilan
edilerek kesinleşen Dutderesi Devlet Ormanı sınırları içerisinde kaldığı
anlaşıldığından, iddiaya itibar edilmemiş olduğu; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazına, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010
günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 sayılı kararında "hukuki el atma"
olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna
ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında,
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak
bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem
olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemeden, bu planda öngörülen
kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve imar
uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklanmakta
olduğu; idari işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin
ise, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri
uyarınca, İdari Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu
edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari
Yargı'nın görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın taşınmazın bedelinin
tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmının, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; nitekim, 11.06.2013
günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6487 sayılı Kanun'un 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6'ncı maddesinde değişiklik yapan
21’inci maddesinde "Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve
resmi kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla
tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 03.05.1985 tarihli ve 3194
sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan
sonra idari yargıda dava açılabilir." hükmüne yer verilmek suretiyle
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
davalarının görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin görevli olduğunun
öngörülmüş bulunduğu gerekçesiyle; davanın, taşınmazın bedelinin tazminat
olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın
13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, Davalı idarelerden
Maliye Hazinesi vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak
hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, imar planında ağaçlandırılacak alanda kalan
davacıların taşınmazına idarece ağaç dikilmek suretiyle fiilen müdahalede
bulunulduğu; ancak bu güne kadar herhangi bir kamulaştırma işlemi
yapılmadığı gibi bir bedel de ödenmediğinden bahisle ve taşınmaza
kamulaştırmasız el atılması nedeniyle; taşınmazın bedelinin, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10,000.00 TL.sinin dava
tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
Dava
dosyasında bulunan Mamak Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün
26.1.2012 gün ve M.06.6.MAM..0.13/…-404 sayılı yazısında; dava konusu
edilen 50099 ada 1 parsel sayılı taşınmazın; “Güneydoğu Ankara Kentsel
Gelişme Alanı II. Etap İmar Planı” içerisinde kaldığı; 1/5000 ölçekli Revizyon
Nazım İmar Planı’nın Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 13.3.2009 gün ve
763 sayılı kararı ile onaylandığı; 1/5000 Nazım İmar Planına askı süresi
içerisinde yapılan itirazların Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin
15.5.2009 gün ve 1219 sayılı, kısmen kabul kısmen de reddine ilişkin kararı
ile “Güneydoğu Ankara Kentsel Gelişme Alanı II. Etap 1/5000 ölçekli
Revizyon Nazım İmar Planı” nın kesinleştiği; “Güneydoğu Ankara Kentsel
Gelişme Alanı II. Etabına ilişkin 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı” nın,
Mamak Belediye Meclisinin 01.12.2009 gün ve 939 sayılı kararı ile uygun
görülerek, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 11.02.2010 gün ve 485
sayılı kararı ile onaylandığı; askı süresi içerisinde plana itirazlar
olduğu ve itirazların Mamak Belediye Meclisinin 06/07/2010 gün ve 436
sayılı kararı ile uygun görülerek, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin
25/11/2010 gün ve 3307 sayılı kararı ile değiştirilerek onaylandığı, plana
ait parselasyon işlemlerinin de sonuçlanarak planın kesinleştiği;
kesinleşen imar planında 50099 ada 1 parselin “Ağaçlandırılacak Alan”
kullanımında kaldığı ve K.O.P. (kamu ortaklık payı)’ ndan oluştuğu, plan
notlarında ise; “Plan dahilindeki yol, yeşil alan, otopark alanı, cami
alanları kamuya, spor alanı (özel spor alanı hariç) rekreasyon alanları,
terminal ve belediye hizmet alanları Ankara Büyükşehir Belediyesine
maliklerin rızası ile bedelsiz terk edilmesi halinde inşaat alanı %10
artırılabilir. Orta yoğun konut alanlarında KOP paylarının ilgili kurumlara
bedelsiz terki halinde %10 inşaat alanı artışı yerine yapı yoğunluğu E=1.00
olarak kullanılacaktır,” hükmünün bulunduğu; Çankaya Belediye Başkanlığının
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Mamak Belediye Başkanlığı
aleyhine açtığı işlemin iptali davasında, Ankara 2. İdare Mahkemesinin
23/09/2011 gün ve 2010/833 E. sayılı kararı ile “Güneydoğu Ankara K.G.A.
II. Etap 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonuna ilişkin Mamak
Belediye Meclisinin 01/12/2009 gün ve 939 sayılı kararı ile bu kararı
onayan Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 11/02/2010 tarih ve 485 sayılı
kararı, bu kararların dayanağı olan 1/5000 ölçekli nazım imar planı
revizyonunu onayan Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 13/03/2009 gün ve
736 sayılı kararı ve bu karara yapılan itirazı değerlendiren Ankara
Büyükşehir Belediye Meclisinin 15/05/2009 gün ve 1219 sayılı kararlarının
yürütülmesinin durdurulmasına, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin
16/02/2007 gün ve 525 sayılı kararı yönünden yürütmenin durdurulması
isteminin reddine karar verildiği ve ilgili mahkeme kararı gereğince plan
kapsamında kalan ada/parsellerin tamamında imarla ilgili işlemlerin
durdurulduğu hususlarının tespit edilmiş olduğu belirtilmiştir.
Diğer
taraftan, dava dosyasında yer alan 5.10.2012 tarihli Bilirkişi Raporunun
Sonuç ve Kanaat kısmında; “…zemin durumu itibariyle herhangi bir yapının
bulunmadığı, ancak parselin gerek imar planında park alanı olarak ayrılmış
olması gerekse üzerinde çam ağaçlarının olması (ayrıca Dutderesi Ormanı
içerisinde kalması) nedeniyle hisse sahiplerinin parsel üzerindeki tasarruf
etme imkânlarının kısıtlandığı…” hususlarına yer verildiği; davacılar
vekilinin, değişik tarihlerde Mahkemeye sunduğu dilekçelerinde; davalılardan
Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığının taşınmazı ağaçlandırılacak alan
olarak düzenlemeye aldığını, diğer davalı Orman Genel Müdürlüğü tarafından,
taşınmaza ağaç dikilmek suretiyle fiilen el konulduğunu iddia ettiği
görülmüştür.
Öte
yandan; davalılardan Orman Genel Müdürlüğüne izafeten Ankara Orman İşletme
Müdürlüğü, Mahkemeye sunduğu cevap dilekçesinde; Dava konusu Ankara İli,
Mamak İlçesi İmrahor Mahallesi, imar ile oluşan 50099 ada 1 parsel sayılı
taşınmazın tamamının Dutderesi Devlet ormanı sınırları dahilinde
bulunduğunu; orman kadastro sınırları içersinde özel yasa (6831 sayılı yasa)
hükümleri uygulanacağından ilgili Belediye Başkanlığının imar planı yapma
yetkisinin bulunmadığını; orman kadastrosu kesinleşen yerlerin imar
düzenlemesine konu olamayacağını, DOP’a KOP’a dahil edilemeyeceklerini; bu
nedenle Ankara Büyükşehir Başkanlığı tarafından kesinleşen orman kadastrosu
sınırlarına tecavüz ettirilerek oluşturulan dava konusu imar
parsellerindeki imar uygulamasının yok hükmünde olduğunu; 18. madde uygulaması
gereği ayırmak zorunda olduğu ağaçlandırılacak alanları, bitişiğindeki orman
kadastro sınırları içinde göstererek hem alandan kazanma, hem de
kamulaştırma konusunda orman genel müdürlüğünü de taraf etme amacıyla
yapılan bu işlemlerde, dava konusu imar parsellerini ağaçlandırılacak alan
olarak kesinleşen orman sınırları içine atan imar işleminin yok hükmünde
bulunduğunu; bu nedenle orman kadastrosu kesinleştikten sonra yapılan, yok
hükmünde bulunan imar uygulaması sonucu orman sınırları içersinde kalan ve
ağaçlandırılacak alan olarak düzenlenen parsellere ilişkin bu davada idarelerinin
taraf olmayacağını, bu işlemi idarelerinin yapmadığını; muhatabın, parseli
18 uygulaması ile orman sınırları içine çeken ve ağaçlandırılacak alan
olarak düzenleyen Ankara Büyük şehir Belediye Başkanlığı olduğunu; mezkur taşınmazların,
kesinleşen orman kadastrosu sınırları içinde Dutderesi Devlet ormanı
olduğunu; esasen orman tahdidinin, bir kadastro işlemi olduğunu; bu işlemin
kamulaştırmasız el atma olarak değerlendirilemeyeceğini; çünkü gerek 3402
sayılı yasa gerekse de 6831 sayılı yasa hükümlerinde yapılan kadastro
işlemlerine karşı hak sahiplerinin itiraz sürelerinin bulunduğunu;
yasalarla tanımlanan kadastro işlemlerinin, başka bir yasa olan
Kamulaştırma Kanunu kapsamında değerlendirilmesi ve kamulaştırmasız el atma
olarak düşünülmesinin hukuken kaos yaratacağını; bunun Orman Kadastro
işlemi kesinleştikten sonra yasal itiraz süresini kaçıran tüzel ya da
gerçek kişilere yeniden bir kanun yolu açma anlamına geleceğini; hukuk
sistemimizde böyle bir yolun bulunmadığını; 6831 sayılı yasanın 11. maddesinde
“Orman kadastro komisyonlarınca düzenlenen tutanakların askı suretiyle
ilam, ilgililere şahsen yapılan tebliğ hükmündedir. Tutanak, harita ve
kararlara karşı askı tarihinden itibaren altı ay içinde kadastro
mahkemelerine, kadastro mahkemesi olmayan yerlerde kadastro davalarına
bakmakla görevli mahkemeye müracaatla sınırlamaya ve 2 nci maddeye göre
orman sınırları dışına çıkarma işlemlerine Çevre ve Orman Bakanlığı, Orman
Genel Müdürlüğü ve hak sahibi gerçek ve tüzel kişiler itiraz edebilir. Bu
müddet içinde itiraz olmaz ise komisyon kararları kesinleşir. Bu süre hak
düşürücü süredir. Ancak, tapulu gayrimenkuller de tapu sahiplerinin, on
yıllık süre içerisinde dava açma hakları mahfuzdur.” denildiğini; Yasanın
bu amir hükmü karşısında süresi içinde itiraz etmeyerek Dutderesi Devlet
Ormanı olarak adlandırılan bu yerde idarelerine karşı yöneltilen iş bu dava
kabul etmediklerini; Hukuk Genel Kurulunun 20.03.1996 gün ve 1995/20-1086
esas 1996/174 karar sayılı ilamı kapsamında; davacılar tarafından idareleri
aleyhine kamulaştırmasız el atma sebebiyle açılan bu davanın kabulünün,
orman kadastrosuna itiraz süresini kaçıran davacıya maddi anlamda yeni bir
hak tanımayacağını savunmuştur.
Belediyelerin
3194 sayılı İmar Kanununun 8. maddesi ve 18.maddesinin verdiği yetki ile
arazi ve arsalar üzerinde imar planlarının hazırlanması ve yürürlüğe
konulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında
yaptıkları imar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu
gücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyici
işlemler olduğu, bu yönü ile de idari eylem ve işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği
tartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece, Kamulaştırma Kanunu’nda
öngörülen usul ve yöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleri
yapılmaksızın, taşınmaza fiilen el atılmasının, kamulaştırmasız el atma
niteliğini taşıdığı açıktır.
Öte
yandan, İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak
uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal,
baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve
bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak
davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal
denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka
müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak
müdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise,
mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk
hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla
kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim,
yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı
Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı
kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlak
Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması sebebiyle
kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni
Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil
neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye
mahkemesinin vazifesi içindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
Bu
durumda, dava konusu taşınmazın imar planında ağaçlandırılacak alan olarak
düzenlendiği, hazırlanan bilirkişi raporunda, taşınmazın üzerinde çam
ağaçlarının bulunduğunun saptandığı ancak bu ağaçların plan kapsamında mı
dikildiği konusunda gerek bilirkişi raporunda gerekse de dosyadaki diğer
belgelerde bir açıklama bulunmadığı; buna karşılık, davacılar vekili
tarafından ısrarlı bir biçimde, davalılardan Orman Genel Müdürlüğü
tarafından, taşınmaza ağaç dikilmek suretiyle fiilen el konulduğunun iddia
edildiği; bu bağlamda, kamulaştırma yapılmadan, plan doğrultusunda
ağaçlandırılması suretiyle taşınmaza el atılması nedeniyle, taşınmazın
bedelinin tazmini istemiyle dava açıldığı ve bu iddianın aksinin de ispat
edilmediği gözetildiğinde; davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünün, adli yargı yerinin görevine girdiği
sonucuna ulaşılmıştır.
Öte
yandan, davalılardan Orman Genel Müdürlüğünün savunma dilekçesinde, taşınmazın
orman sınırları içerisinde olduğu, Belediye tarafından bu alanda imar planı
yapılamayacağı, işlemin yok hükmünde olduğu, açılan davanın, orman
kadastrosuna itiraz süresini kaçıran davacıya maddi anlamda yeni bir hak
tanımayacağı ifade edilmekte ise de, bakılan davanın, söz konusu işlem ya
da işlemlere karşı açılmadığı esasen bir başka davanın konusunu oluşturabileceği
açık olduğundan; bu hususun, mevcut uyuşmazlığa ilişkin yargı yolunu
değiştirici bir etkisinin bulunmayacağı kanaatine varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
7-ESAS NO : 2014/284
KARAR NO : 2014/327
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının taşınmazına, imar planında yol, tretuvar ve park-yeşil alan
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle,
bedelinin tazmini
istemiyle açılan davanın; dosyada,
taşınmaza fiilen el atıldığına ilişkin somut bilgi ve belge bulunmadığı
gözetildiğinde, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
G.S.
Vekili: Av. M.E.
Davalılar: 1- Küçükçekmece Belediye Başkanlığı
Vekili: Av. B.Ç.A.
2- İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili:
Av. S.A.
O L A Y: Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili
adına kayıtlı bulunan İstanbul İli, Küçükçekmece İlçesi, Halkalı Merkez
Mah., Köyüstü mevkiinde kain 9 ada, 3 Parsel sayılı ve 334 m2 yüzölçümlü
gayrimenkulün üzerinde davalı Belediyelerce, 28.05.2012 tasdik tarihli ve
1/1000 ölçekli imar planı kapsamında herhangi bir kamulaştırma kararı
olmaksızın yarısına yakın bölümüne yol, tretuvar ve park-yeşil alan
yapılmak suretiyle fiilen el konulmuş olduğunu; taşınmaz üzerinde bodrum
kat, giriş kat ve 3 normal kat olmak üzere toplam 5 katlı bir bina
bulunduğunu; yapılacak olan keşif sırasında da görüleceği üzere arsanın yarısına
yakın bir bölümüne davalı idarelerce yol, tretuvar ve park-yeşil alan
yapılarak el atıldığını, herhangi bir kamulaştırma kararına dayanılmaksızın
ve müvekkiline söz konusu duruma ilişkin herhangi bir tebligat da
yapılmaksızın, taşınmazın üzerinde fiili kullanım imkanı kısıtlanmak
suretiyle hakkaniyete ve hukuka aykırı bir durum yaratıldığını;
gayrimenkulün, ana yola konut ve sanayi bölgelerine oldukça yakın olup,
konum itibariyle oldukça değerli olduğunu; davalı belediyelerin söz konusu
durumun düzeltilmesi açısından da herhangi bir girişimi olmadığını ifade
ederek; fazlaya ilişkin (Ecrimisil, metrekare ve bedel) her türlü hakları
saklı kalmak kaydı ile; kamulaştırmasız el atma tarihinden itibaren
işleyecek kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faizi ile birlikte
şimdilik 10.000.-TL.’nin günün rayiç bedeli üzerinden hesaplanarak davalı
idarelerden tahsili istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan Küçükçekmece Belediye
Başkanlığı vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde, İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili ise birinci oturumda, davanın idari
yargının görev alanına girdiğini öne sürerek görev itirazında bulunmuştur.
KÜÇÜKÇEKMECE
3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:22.11.2013 gün ve E:2013/44 sayı ile, davanın niteliğine
göre taşınmaza fiilen el atma olgusunun gerçekleştiği iddia edildiğinden
davalıların göreve yönelik itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Küçükçekmece Belediye Başkanlığı vekilince
süresi içinde verilen dilekçe ile, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması
istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının onaylı
örneği ile birlikte Danıştay Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin
yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla
yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem"; herhangi bir işlem ya
da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle,
görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak
tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci
maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c)
bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari
işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu
konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında kısmen park, kısmen yol
alanında kalan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacının taşınmazının,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651
kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki
belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da
sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması
istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem
ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin
gerektiği; nitekim, 11.06.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan 6487 sayılı Kanun'un 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun geçici
6'ncı maddesinde değişiklik yapan 21'inci maddesinde "Uygulama imar
planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle veya
ilgili kanunların uygulanmasıyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında,
03.05.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve
işlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda dava açılabilir." hükmüne
yer verilmek suretiyle "hukuki el atma" olarak nitelendirilen,
imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve çözümünde İdari Yargı yerinin
görevli olduğunun öngörülmüş bulunduğu; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’ndan yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; davalılardan Küçükçekmece Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, anılan davalı İdare yönünden 10.
maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının taşınmazına, imar planında yol, tretuvar
ve park-yeşil alan olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,
şimdilik 10.000,00 TL'si bedelin faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil
işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye
ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe
kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasında bulunan Küçükçekmece Belediye Başkanlığı Plan ve Proje
Müdürlüğünün 3.5.2013 gün ve 47604013.02-310.01.03/551-613843 sayılı
yazısında; dava konusu Halkalı 9 ada 3 sayılı parselin; 11.04.1986 tasdik
tarihli 1/5000 ölçekli Halkalı İmar Planında 460-550 ki/ha yoğunlukta Konut
Alanı olarak planlanmış iken; 25.03.1988 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli
Halkalı Nazım İmar Planında 550 ki/ha yoğunlukta Konut Alanı olarak;
25.03.1988 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli Halkalı Uygulama İmar Planında ise
kısmen TAKS: 0,25, KAKS: 1,25 yapılaşma koşullarında Konut Alanı ve kısmen
de imar yolu olarak planlanmış olduğu; söz konusu parselin,
24.02.1992/16-16.02.1994/28 tarihli 1/1000 ölçekli Halkalı Revizyon Islah
İmar Planında ise kısmen blok nizam 3 kat (B1-3) yapılaşma koşullarında
Konut Alanı ve kısmen de imar yolu olarak planlandığı; anılan parselin,
Halkalı Bölgesine ilişkin 18.08.2004 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli Halkalı
Revizyon Nazım İmar Planında 450-550 ki/ha yoğunlukta Konut Alanı olarak;
bu plan doğrultusunda hazırlanan 22.06.2005 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli
Halkalı Revizyon Uygulama İmar Planında ise kısmen bitişik nizam 3 kat
(B-3) yapılaşma koşullarında Konut Alanı ve kısmen de imar yolu olarak
planlanmış iken; söz konusu parselin, İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı’nca hazırlanarak onaylanan 22.07.2011 tasdik tarihli 1/5000
ölçekli Halkalı Caddesi Çevresi Revizyon Nazım İmar Planında ve bu plan doğrultusunda
Başkanlıklarınca hazırlanarak Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nca onaylanan
28.5.2012 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli Halkalı Caddesi Çevresi Revizyon
Uygulama İmar Planında kısmen Park Alanı ve kısmen de imar yolu olarak
planlanmış bulunduğu; 18.06.2012-13.08.2012 tarihleri arasında Belediyeleri
Emlak ve İstimlak Müdürlüğü’nde askıya çıkarılmış olan 28.05.2012 tasdik
tarihli 1/1000 ölçekli Halkalı Caddesi Çevresi Revizyon Uygulama İmar
Planına plan askı süresi içerisinde, ilgilisince kendilerine sunulan itiraz
dilekçesinin incelenmek ve değerlendirilmek üzere Küçükçekmece Belediye
Meclisi’ne iletildiği; Küçükçekmece Belediye Meclisi’nin kararı ile itiraz,
Halkalı 9 ada 3 sayılı parsel, 28.05.2012 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli
Halkalı Caddesi Çevresi Revizyon Uygulama İmar Planı’nda 22.07.2011 tasdik
tarihli 1/5000 ölçekli Halkalı Caddesi Çevresi Revizyon Nazım İmar Planı
doğrultusunda Park Alanı olarak planlandığından, üst ölçekli plan
kararlarına aykırı ve Park Alanlarını azaltıcı nitelikte olması nedeniyle
uygun görülmemiş olduğu; Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin 3.
maddesinde, Uygulama İmar Planının; nazım imar planına uygun olarak
hazırlanan ve 1/1000 ölçekte düzenlenen planlar olduğunun belirtildiği;
ayrıca, İstanbul İmar Yönetmeliği’nin 1.14.2. maddesinde ise “... Nazım
imar planında belirlenen arazi kullanım kararları alt ölçekli uygulama imar
planlarıyla değiştirilemez, aykırı düzenlemeler getirilemez.” Denildiği;
buradan da anlaşılacağı üzere, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı
kararlarının, 1/5000 ölçekli nazım imar planı kararlarına aykırı
olamayacağından, dava konusu Halkalı 9 ada 3 sayılı parsel, 1/1000 ölçekli
uygulama imar planlarında, üst ölçekli plan olan 1/5000 ölçekli nazım imar
planı doğrultusunda kısmen Park Alanı ve kısmen de imar yolu olarak planlanmış
olduğu; Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelik gereği, imar planı yapım
aşamasında ilgili kurum görüşleri alınarak teknik ve sosyal donatı alanlarının
ayrılmasının bir zorunluluk olduğu; 1/1000 ölçekli uygulama imar planında
ayrılan teknik ve sosyal donatı alanlarının, kamu ihtiyacı dikkate alınarak
uygulama aşamasında ilgili kurumun imkanları doğrultusunda
kamulaştırılmasının gerektiği belirtilmiştir.
Diğer
taraftan, davacı vekilince dava konusu taşınmazın üzerinde davalı
Belediyelerce, imar planı kapsamında herhangi bir kamulaştırma kararı
olmaksızın yarısına yakın bölümüne yol, tretuvar ve park-yeşil alan
yapılmak suretiyle fiilen el konulmuş olduğu iddia edildiğinden; Mahkemesinden,
dava dosyası kapsamında keşif yapılıp yapılmadığı, eğer yapılmış ise
bilirkişi raporu örneğinin gönderilmesi istenilmiş ancak; Küçükçekmece
3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.2.2014 gün ve 2013/44 Esas sayılı yazısında;
her he kadar 4.celsede keşif kararı verilmiş ise de, dosya Danıştay Başkanlığına
gönderildiğinden keşfin ertelendiği, keşfin yapılmadığı, bilirkişi raporu
düzenlenmediği ifade edilmiştir.
Davacı
vekilinin “müvekkili adına kayıtlı bulunan gayrimenkulün üzerinde davalı
Belediyelerce, 1/1000 ölçekli imar planı kapsamında herhangi bir
kamulaştırma kararı olmaksızın yarısına yakın bölümüne yol, tretuvar ve
park-yeşil alan yapılmak suretiyle fiilen el konulmuş olduğu, taşınmaz
üzerinde bodrum kat, giriş kat ve 3 normal kat olmak üzere toplam 5 katlı
bir bina bulunduğu, yapılacak olan keşif sırasında da görüleceği üzere
arsanın yarısına yakın bir bölümüne davalı idarelerce yol, tretuvar ve
park-yeşil alan yapılarak el atıldığı” yolundaki iddialarına ilişkin
olarak, dava dosyası kapsamında yapılan incelemede; davacı vekilince, fiili
el atmaya dayanak gösterilen davalı Belediye, İmar ve Şehircilik
Müdürlüğünün 9.1.2013 tarih ve 577534-00732 sayılı yazısında, taşınmazın
Uygulama İmar Planında park alanında ve kısmen de yolda kaldığının
belirtildiği; anılan yazıda, taşınmazın üzerinde fiilen yol ya da park
yapıldığına ilişkin bir ifadeye yer verilmediği; buna karşılık, davalı
İdarenin 14.3.2013 tarihinde kayda giren cevap dilekçesinde; söz konusu
taşınmaz üzerinde davacının tasarrufunda olan bina bulunduğu,
belediyelerince yapılan her hangi bir el atma bulunmadığının belirtildiği;
yine aynı şekilde; Mahkemece sorulması üzerine, İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı, Fen İşleri Daire Başkanlığı Yapı İşleri Müdürlüğünce
verilen 27.3.2013 tarih ve …319475 sayılı cevap yazısında, söz konusu yerde
Müdürlüklerince herhangi bir çalışma yapılmadığının ifade edildiği; öte
yandan, “taşınmaz üzerinde bodrum kat, giriş kat ve 3 normal kat olmak
üzere toplam 5 katlı bir bina bulunduğu” iddiasıyla ilgili olarak; parsel
üzerinde mevcut binanın davacının tasarrufunda bulunduğu; davalı İdare
elemanlarınca düzenlenen yapı tatil tutanağı sonrasında alınan Encümen
Kararlarına göre; davacı tarafından, bodrum+zemin+1.normal katı mevcut
binanın üzerine ruhsatsız 2.normal katın yapılmakta olduğunun tespit
edildiğinden bahisle, davacı adına, 3194 sayılı Kanunun 32. ve 42.
maddeleri uyarınca yıkım ve para cezası kararları tesis edildiği görülmüş; dosyada,
davacı tarafın iddiasını doğrulayan ve taşınmazına fiilen el atıldığına
ilişkin somut bilgi ve belge bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının taşınmazının İmar Planında kısmen Park Alanı ve kısmen de imar
yolu kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız
el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia
edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu
gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planında yer alan
davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış
olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak başka bir davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı tazminat
davasında, bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6 ncı maddesinin bazı fıkralarının iptali istemiyle
Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi
25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının
mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden
değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından
kaynaklanmaktadır. Olayda, idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir
eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma
işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.
Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz
zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis
edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede görülen davaya konu olayda
olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya
devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı
kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, davacının
taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma alanı” nda bırakılması
nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu
olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak
idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle,
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin
yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar
planında “spor alanı” olarak ayrılan diğer bir davacının Asliye Hukuk
Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları
nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile
ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda
verilen karar nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla
Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci
Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle
yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak
gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini
ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının
ihlal edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu,
Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de içermediği
anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden
incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle
reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay
Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E:2013/603, K:2013/1503 sayılı
kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el
atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların idari yargının görevinde
olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalılardan Küçükçekmece Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının
reddine ilişkin, Küçükçekmece 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalılardan Küçükçekmece
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Küçükçekmece
3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.11.2013 gün ve E:2013/44 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
8-ESAS NO : 2014/285
KARAR NO : 2014/328
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Araştırma Görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı Yasanın 35. maddesi
uyarınca başka bir üniversitede görevlendirilen ve taahhütname imzalayan
davacı tarafından, mecburi hizmet yükümlülüğünün ve tazminat borcunun
kaldırılması isteminin reddine ilişkin davalı Rektörlük işleminin iptali,
mecburi hizmet ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması istemiyle açılan
davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
Dr. G.B.
Davalı:
Bülent Ecevit Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili:
Av. D.A.A.
O L A Y:
Davacı dilekçesinde, 2547 Sayılı Yüksek Öğretim Kurulu Kanununun 35.
maddesi uyarınca 23.09.2002 tarihinde Araştırma Görevlisi olarak Zonguldak
Bülent Ecevit Üniversitesi (BEÜ) adına yüksek lisans ve doktora yapmak
amacıyla Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Fen Bilimleri Enstitüsü'nde
göreve başladığını; bu kapsamda 2002-2012 yılları arasında, yüksek lisans
ve doktora eğitimini, ODTÜ bünyesinde tamamladığını; Yüksek lisans ve
Doktora eğitimini yapabilmesi için, 35. madde kapsamında yapılan
görevlendirmede, davalı Üniversite tarafından, şart olarak, mecburi hizmet
ve tazminat yükümlülüğü getiren taahhütnamenin imzalatıldığını; 2012
yılında doktora eğitimini tamamladığını ve ODTÜ'den kadro ilişiğinin kesilerek
BEÜ'ne aktarıldığını; 20.03.2013 tarihinde BEÜ Mühendislik Fakültesinde
Araştırma Görevlisi olarak görevine başladığını, halen bu fakültede Öğretim
Elemanı olarak görev yaptığını; 28.06.2013 tarihinde, davalı Rektörlüğe
dilekçe ile başvurarak, mecburi hizmet yükümlülüğünün ve tazminat borcunun
kaldırılması talebinde bulunduğunu; davalı Rektörlük tarafından verilen
03/07/2013 tarih ve 96759302/5725 sayılı cevap yazısıyla talebinin
reddedildiğini ifade ederek; isteminin reddine ilişkin sözkonusu işlemin
iptaline, mecburi hizmet ve tazminat yükümlülüklerinin kaldırılmasına karar
verilmesi istemiyle, idari yargı yerinde dava açmış;
daha sonra Mahkemeye verdiği dilekçede; dava dilekçesinde belirttiği
taahhüt ve kefalet senedinin iptaline ilişkin karardan feragat ettiğinden
bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, Mecburi Hizmet Yükümlülüğünün
kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.
Davalı
İdare vekili birinci savunma dilekçesinde, görev itirazında bulunmuştur.
ZONGULDAK
İDARE MAHKEMESİ:12.9.2013 gün ve E:2013/1030 sayı ile, 2577 sayılı Yasanın
2. maddesinde; İdari dava türlerinin, idari işlemler hakkında yetki, şekil,
sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından
dolayı açılan iptal davaları; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları; kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden
dolayı açılan davalar olarak sayıldığı; idari yargının idari eylem ve
işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevli olduğunun kurala
bağlandığı; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat
yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için
menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davalarının; idari dava
türlerinden biri olduğu; idarenin, idare hukuku alanında kamu gücüne dayalı
olarak re-sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu
işlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlem kimliği
kazandırdığı ve kural olarak bu işlemlerin özel yasal düzenlemeler dışında,
idari yargı denetimine tabi bulunduğu; dava dosyanın incelenmesinden; bir
kamu kuruluşu olan davalı idarenin kamu gücünü kullanarak ve tek taraflı
olarak tesis ettiği davacının, mecburi hizmet yükümlüğünün kaldırılması ve
imzaladığı taahhüt ve kefalet senedinin iptaline karar verilmesi istemiyle
yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemin iptali istemiyle
açılan bu davanın yargısal denetiminin idare hukukuna ait ilkeler gözönünde
bulundurulduğunda idari yargı yerince yapılmasının zorunlu olduğu sonucuna
ulaşılmış olduğu ve davalı idarenin görev itirazının yerinde görülmediği
gerekçesiyle; davalı idarenin görev itirazının reddine, Mahkemelerinin
görevliliğine karar vermiştir.
Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi üzerine dava
dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI; Konunun çözümü için uyuşmazlığın temelini
oluşturan işlemin incelenmesinin gerektiği; dava konusu uyuşmazlığın,
taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme ve kefalet
senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı; 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunu'nun öğretim elemanı yetiştirmeye ilişkin 35. maddesinde: Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler. (Ek fıkra: 17/08/1983 -2880/18 md.)
Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi
kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir
üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu
şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar,
bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
/ (Ek fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 md.) Yurt içi veya yurt dışında
yetiştirilen öğretim elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları
yükseköğretim kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek
zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere, yükseköğretim
kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları
bu hüküm dışındadır.” hükmünün yer aldığı; olayda, davacının Orta Doğu
Teknik Üniversitesi FBE'de görevlendirilmeden önce yüklenme senedi ve
kefalet senedi ile, mecburi hizmet süresi dolmadan hizmetinde bulunduğu
Yüksek Öğretim Kurumu ve mecburi hizmetinin devredildiği kurum tarafından
görevden çekilmiş sayıldığında mecburi hizmetine tekabül eden ödemelerin
tamamının ve % 50 fazlası ile ayrıca bu ödemelere ilişkin sarf tarihinden
itibaren hesaplanacak yasal vs. vergi ve kanuni ödemelerle birlikte
Üniversitesi emrine nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği, söz
konusu yüklenme ve kefalet senedi ile, Üniversiteye karşı mecburi hizmet yükümlülüğü
ya da parasal karşılığı taahhüt edilmek suretiyle Üniversite ile araştırma
görevlisi arasında, tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren
bir sözleşme ilişkisi kurulduğunun açık olduğu; dolayısıyla, uyuşmazlığın
taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme ve kefalet
senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı, sözleşmede yer alan borçtan
kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı Kanun'un 10.
ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına,
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça,
2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının yazılı
düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dosya örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Bülent
Ecevit Üniversitesinde Araştırma Görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547
sayılı Kanun’un 35. maddesi kapsamında Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri
Enstitüsü'nde yüksek lisans ve doktora eğitimi almak üzere
görevlendirilmesi sebebiyle, Bülent Ecevit Üniversitesi’ne karşı mecburi
hizmet ve tazminat yükümlülüğü getiren taahhütname imzalayan davacının;
mecburi hizmet yükümlülüğünün ve tazminat borcunun kaldırılması isteminin
reddine ilişkin davalı Rektörlüğün 03/07/2013 tarih ve 96759302/5725 sayılı
işleminin iptali, mecburi hizmet ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması
istemiyle açılmıştır.
(Davacı
daha sonra Mahkemeye verdiği dilekçede; dava dilekçesinde belirttiği
taahhüt ve kefalet senedinin iptaline ilişkin karardan feragat ettiğinden
bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, Mecburi Hizmet Yükümlülüğünün
kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.)
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar:
17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı
yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları,
araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye,
Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora
veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda
kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Bülent Ecevit Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olarak
görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi
uyarınca anılan Üniversite adına Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde yüksek
lisans ve doktora eğitimi yapmak üzere görevlendirilen davacı tarafından,
Orta Doğu Teknik Üniversitesi'ne gönderilmesinden önce düzenlenen
taahhütname ve kefalet senedinden kaynaklanan, mecburi hizmet ve tazminat
yükümlülüğünün kaldırılması isteminin reddine ilişkin davalı Rektörlük
işleminin iptali, mecburi hizmet ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması
istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında; davacı tarafından taahhütname ve kefalet senedinden kaynaklanan
mecburi hizmet ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması isteminin reddine
ilişkin davalı Rektörlük işleminin iptali, mecburi hizmet ve tazminat
yükümlülüğünün kaldırılması istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
davalı rektörlük vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Zonguldak İdare
Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı Rektörlük vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Zonguldak İdare
Mahkemesinin 12.9.2013 gün ve E:2013/1030 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde, Üye Sıddık YILDIZ’ın KARŞI OYU ve OY
ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI
OY YAZISI
Dava, Bülent
Ecevit Üniversitesinde Araştırma Görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547
sayılı Kanun’un 35. maddesi kapsamında Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri
Enstitüsü'nde yüksek lisans ve doktora eğitimi almak üzere
görevlendirilmesi sebebiyle, Bülent Ecevit Üniversitesi’ne karşı mecburi
hizmet ve tazminat yükümlülüğü getiren taahhütname imzalayan davacının;
mecburi hizmet yükümlülüğünün ve tazminat borcunun kaldırılması isteminin
reddine ilişkin davalı Rektörlüğün 03/07/2013 tarih ve 96759302/5725 sayılı
işleminin iptali, mecburi hizmet ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması
istemiyle açılmıştır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki
amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu taahhüt ve kefalet senedini
idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesi ile imzaladığından
söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel hukuk alanını ilgilendiren
bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
9-ESAS NO : 2014/288
KARAR NO : 2014/331
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının 2981
sayılı Yasa kapsamında tapu tahsis belgesi bulunduğu ve bu belgenin
tanıdığı hak sahipliği nedeniyle hazine adına kayıtlı taşınmazın davacı
adına tescili, olmadığı takdirde taşınmazın bedelinin ödenmesi istemiyle
açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
T.A.
Vekili:
Av. İ.I.S.
Davalı:
Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili:
Av. H.Ş.
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı Yenimahalle Belediyesi
tarafından 4977 parselin 118 m² lik kısmı ile üzerindeki binanın
davacıya satılarak bedelin ödenmesinin ardından 09.04.1985 tarihli tapu
tahsis belgesinin verildiğini, davacı tarafından taşınmaz üzerine yeni yapı
yapmak için yaptığı başvurunun, Belediyenin arsa üzerinde diğer kişilerinde
hisselerinin olduğu gerekçesiyle izin vermemesi üzerine, davacı tarafından
eski yapı yıkılarak 155m² lik kaçak yapı yapıldığını, bu yapıya 09.04.1985
tarihli tapu tahsis belgesi ile elektrik, su, doğalgaz bağlatarak
kullanıldığını belirterek; 24.02.1984 tarihli tapu tahsis belgesine
istinaden, davalı Yenimahalle Belediyesi üzerine kayıtlı 8 ada 4977 parsel
numaralı taşınmazın 118
m² lik kısmının bedelsiz olara tapu kaydının iptali
ile davacı adına tesciline, kalan 37 m² lik kısmında ise davacının öncelik
hakkı bulunmasından dolayı, bu kısmın rayiç bedelle davacıya verilmesi
istemiyle adli yargıda dava açılmıştır.
Davalı
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilince süresi içerisinde görev itirazında
bulunmuştur.
ANKARA
19. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 25.10.2013
gün ve E:2013/311 sayı ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolunda süresinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI:“…2981 sayılı Kanunun 8'inci maddesinde, imar mevzuatına aykırı
yapılarla gecekondular için tespit işlemlerinin yapılacağı, bu tespit kapsamına,
temel inşaatı tamamlanmış veya sömel betonları dökülmüş olmak kaydı ile
Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün
idare etmekte olduğu arsa veya arazilerdeki inşaatına Kanunun 14 üncü
maddesinin (f) fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken, kısmen
işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konut olarak kullanılıp
sonra işyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına, ruhsat ve
eklerine aykırı tüm yapıların dahil olduğu belirtilmiş; 10'uncu maddesinin
(a) bendinde ise, " Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il
özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya
araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12 nci madde
hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca
bu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığı tapu sicilinin
beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi"
verilir. Tapu tahsis belgesi, ıslah imar planı veya kadastro planları
yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil eder. Ancak
Islah imar planı veya kadastro planlan ile belirlenen alanlarda tapu tahsis
belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan tapuları verilebilir. "
hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda
yer alan mevzuat hükümlerinde anılan Kanun kapsamında yer alan
takınmazlarda bulunan gecekonduların nasıl tespit edileceği, tespit
sonrasında ne tür işlemler yapılacağı açıklanmış; hak sahiplerince alman
tapu tahsis belgesinin sonradan tapuya dönüştürüleceği öngörülmüş; Yasa
hükmünde ifade edilen," tapu vermek" şeklindeki bu yetki idari
nitelik taşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak
kullanılmıştır.
Dosyanın
incelenmesinden; davacının, üzerinde gecekondusunun bulunduğu taşınmaz için
2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı
İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi
Hakkında Kanun ile 2981 sayılı Kanunun bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve
Bu Kanuna Bazı Maddeler Eklenmesi Hakkında 3290 sayılı Kanun uyarınca tapu
tahsis belgesi verilmesine karşın, tahsise konu yer için tapu verilmemesi
nedeniyle tapu kaydının iptalinin ve adına tescil edilmesinin sağlanması
istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, davacının taşınmaz üzerindeki iddiası, gayrimenkul
mülkiyetinin iktisap yollarına ilişkin Medeni Kanun hükümlerine değil, 2981
sayılı Yasa'da öngörülen hak sahipliği esasına dayandığı; hak sahipliğinin
tespiti ve geri alınmasının idari usul ve esaslar çerçevesinde belirlendiği
göz önüne alındığında, 2981 sayılı Yasa’ya dayanılarak açılan tapu iptali
ve tescil davasının görüm ve çözümü idari yargı yerinin görevine
girmektedir…” gerekçesiyle
2247 sayılı Yasanın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde
2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, davalı
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10. maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine, Danıştay
Başsavcısı’nca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşıldığından ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 8 ada 4977 parsel üzerinde bulunan 155 m² lik
taşınmazın, 09.05.1985 tarih 2914 yevmiye nolu tapu tahsis belgesine
dayanılarak, 118
m² lik bölümünün bedelsiz, kalan 37 m² lik kısmının
ise rayiç bedeli karşılığında tapu kaydının iptali ile davacı adına tescili
istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlığa
konu işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte
bulunan 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara
Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin
Değiştirilmesi Hakkında Kanun, imar ve gecekondu mevzuatına aykırı olarak
inşa edilmiş ve inşa halindeki bütün yapılar hakkında uygulanacak işlemleri
düzenlemek ve bu işlemlere dair müracaat, tespit, değerlendirme, uygulama
ve duyuru esaslarını ve ilgili diğer hususları belirlemek amacını taşımakta
olup, valilik veya belediyelerce yetki ve sorumluluk alanlarında ıslah imar
düzenlemeleri yapılmak suretiyle, yeniden gecekondu yapılmasının önlenmesi
için temin edilecek arsaların ve muhafazası mümkün görülen gecekonduların
Yasa’da öngörülen usul ve esaslara göre hak sahipliği belirlenen kişilere
verilmesine olanak sağlamıştır.
Nitekim,
anılan Yasa’nın “Tapu Verme” başlıklı 3290 sayılı Yasa ile değişik 10.
maddesinin (a) bendi, “Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özel
idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya
araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12 nci madde
hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca
bu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığı tapu sicilinin
beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine “Tapu Tahsis Belgesi” verilir.
Tapu tahsis belgesi, ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan
sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil eder. (Ek:
18/5/1987-3366/4 md.) Ancak ıslah imar planı veya kadastro planları ile
belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan
tapuları verilebilir” denilmektedir.
Buna
göre, Yasa’da öngörülen usul ve koşullara uygunluğu saptananlara hak
sahipliği ölçütüne dayalı olarak arsa veya hisse tahsis edilmekte ve
gerekli düzenlemeler tamamlandıktan sonra da, yapılmış olan tahsis esas
alınarak idarece hak sahiplerine tapu verilmektedir.
2981 sayılı Yasa hükümlerine göre, idarenin hak sahiplerine
"tapu vermek" ya da 10. maddesinin b bendinde belirtildiği gibi
hak sahibi olmadıkları anlaşılanlara verilmiş olan "tapuları resen
iptal etmek" şeklindeki bu yetkilerini idari nitelik taşıyan uygulama
işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanması ve ayrıca bu şekilde
kurulan mülkiyet, Medeni Kanun hükümleri dışında ve özel bir kanun hükmü
gereğince idari tescile dayandığı gibi tapuya yapılan tescilin de, bu idari
işlemin icrası niteliğinde olması karşısında, uyuşmazlığın sözü edilen uygulama
işlemlerinin dayanağı olan yasal düzenleme çerçevesinde çözümlenmesi gerekeceği
açıktır.
Davacı vekili dava dilekçesinde, 2981 sayılı yasanın aradığı
tüm koşulların oluştuğunu, buna karşın tapu verilmesi gerektiği halde
verilmediğini belirterek, davacıya tahsis edilen yerin tapusunun verilmesi
için söz konusu yerin belediye adına olan tapu kaydının kısmen iptali ve
davacı adına tescili istemektedir.
Bu duruma göre, davacının taşınmaz üzerindeki iddiası,
gayrimenkul mülkiyetinin iktisap yollarına ilişkin Medeni Kanun hükümlerine
değil, 2981
sayılı Yasa’da öngörülen hak sahipliği esasına dayandığı, hak sahipliğinin
tespiti ve geri alınmasının idari usul ve esaslar çerçevesinde belirlendiği
göz önüne alındığında, uyuşmazlığa konu işlemin tesis edildiği ve
davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 2981 sayılı Yasa’ya dayanılarak
açılan tapu iptali ve tescil davasının görüm ve çözümü idari yargı yerinin
görevine girmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nca yapılan başvurusunun kabulü ile, davalı Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 19. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 19. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 25.10.2013
gün ve E:2013/311 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARIN KALDIRILMASINA, 01.04.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
10-ESAS NO : 2014/295
KARAR NO : 2014/338
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca öğretim üyesi yetiştirilmek üzere
başka bir üniversitede görevlendirilen davacının, mecburi hizmet
yükümlülüğünün iptali istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
G.Ö.
Vekili:
Av. B.K.
Davalı:
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili:
Av. B.Ç.
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde, Gaziosmanpaşa Üniversitesi adına 2547
sayılı Yasa’nın 35. maddesi uyarınca Abant İzzet Baysal Üniversitesinde
doktora eğitimi alması nedeniyle davalı Üniversite ile imzalamış olduğu
kefalet senedine göre yerine getirmesi gereken mecburi hizmet
yükümlülüğünün iptali ile ödemek zorunda olduğu masrafın iadesi istemiyle
davalı idareye vermiş olduğu dilekçesindeki talebinin reddine ilişkin
davalı Üniversitenin 7.6.2013 gün ve 2850 sayılı işleminin iptali istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idare vekilince birinci savunma dilekçesinde, taahhüt ve kefalet senedinin
davacı ve kefilleri tarafından tek taraflı olarak imzalanıp idareye karşı
taahhütte bulunulduğunu, taraflar arasında yüklenme ve kefalet senedinden
doğan alacak borç ilişkisi nedeniyle özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu ileri sürerek, görev itirazında bulunulmuştur.
TOKAT İDARE MAHKEMESİ: 6.11.2013 gün ve E:2013/425 sayı ile, 2547 sayılı
Yasa’nın 35., 2914 sayılı Yasa’nın 20. ve Bir Üniversite Adına Bir Diğer
Üniversitede Lisansüstü Eğitim Gören Araştırma Görevlileri Hakkında Yönetmeliğin
4. maddelerinden söz ederek, davalı idarenin kamu gücüne dayalı olarak
tesis ettiği mecburi hizmet yükümlülüğünden kaynaklanan işlemin idari
yargıda görülen iptal davalarının konusuna girdiği sonucuna varıldığı
gerekçesiyle görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosya
örneği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI; Olayda, davacı görevlendirilmeden
önce yüklenme senedi ve kefalet senedi ile, Üniversiteye karşı mecburi
hizmet yükümlülüğü ya da parasal karşılığı taahhüt edilmek suretiyle Üniversite
ile araştırma görevlisi arasında, tarafların karşılıklı hak ve
yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi kurulduğu, dolayısıyla,
uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme ve
kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı, sözleşmede yer alan
borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli bulunduğu bu nedenlerle 2247 sayılı Kanun’un 10.
ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına,
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosya örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN
ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca
davalı Üniversite adına Abant İzzet Baysal Üniversitesinde doktora
öğrencisi olarak görevlendirilen davacının, davalı üniversite lehine
yüklendiği mecburi hizmet yükümlülüğü ile tazminat yükümlülüğünün iptali
istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle
açılmıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunu’nun, “Öğretim elemanı
yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim kurumları;
kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının
ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve
Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim
elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar:
17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı
yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları,
araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye,
Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora
veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda
kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Gaziosmanpaşa Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olarak
görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi
uyarınca davalı idare adına Abant İzzet Baysal Üniversitesi’nde lisansüstü
eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının, doktora öğrencisi olarak
Abant İzzet Baysal Üniversitesine gönderilmesinden önce düzenlenen sözleşme
uyarınca mecburi hizmet yükümlülüğü getirildiği ve bu yükümlülük ile
tazminat yükümlülüğünün iptali istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin
işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından mecburi hizmet yükümlülüğünün ve tazminat
yükümlülüğünün iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Rektörlük vekilinin görev
itirazının reddine ilişkin Tokat İdare Mahkemesi kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı Rektörlük
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE ilişkin Tokat İdare Mahkemesinin
6.11.2013 gün ve E:2013/425 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde
Üyelerden Sıdık YILDIZ’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar
verildi
KARŞI
OY YAZISI
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi
uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle açılmıştır
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere
görevlendirilmesindeki amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu
taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür
iradesi ile imzaladığından söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel
hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
11-ESAS NO : 2014/297
KARAR NO : 2014/340
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Gülhane Askeri Tıp Akademisi Komutanlığı Tıp Fakültesi Hastanesi’nde sivil
hemşire olan davacının, sağlık hizmetleri tazminatı ve döner sermaye
ödemesi yapılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin
iptali ve ilgili mevzuatın Anayasa’ya aykırılığı iddiası ile açtığı
davanın, GENEL İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
A.B.
Vekili:
Av. A.Y.
Davalı:
Milli Savunma Bakanlığı
Vekili:
Av. Z.D.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; GATA Tıp Fakültesi Hastanesi,
Ağız, Diş, Çene Cerrahisi Ana bilim Dalı Başkanlığı’nda 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu’na tabi, hemşire olarak hizmet veren davacının, görev
yaptığı hastane idaresine, 14 Şubat 2013 tarihli dilekçe ile, 5947 sayılı
yasa ile getirilen ve değiştirilen 926 sayılı TSK Kanunu’nun Ek 17.
maddesine eklenen ve 657 sayılı Kanunun Ek 33. Maddesi uyarınca “sağlık
hizmetleri tazminatından” ve “döner sermayeden” yararlanmak için yaptığı
başvurunun reddine ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğunu iddia ederek;
sağlık hizmetleri tazminatı ve döner sermaye ödenmesi yolundaki başvurunun
reddine ilişkin Genel Kurmay Başkanlığı TSK Sağlık Komutanlığı’nın 03.04.2013
tarih ve PER: 26702250-9200-31166-13/Per.Pl. ve Eğt. Ş..(5) sayılı işlemin
iptaline, 926 sayılı TSK Personel Kanunu’nun Ek 17. maddesinin (ç) bendinin
ve 209 sayılı Yasa’nın 4. maddesinin 2. fıkrasının, 2547 sayılı Yasa’nın
58. maddesinin (c) fıkrasının 2. Bendinin Anayasaya aykırılığı sebebiyle
Anayasa Mahkemesi önüne götürülmesi istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Davalı
vekili, 01.07.2013 havale tarihli savunma dilekçesinde özetle; Anayasa’nın
157. Maddesi ile 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun 20.
Maddesinde; askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker
kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemden
doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin
görevi dahilinde olduğu gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 15. maddesinin (1/a) bendi uyarınca davanın görev yönünden
reddine karar verilmesini istemiştir.
ANKARA
3. İDARE MAHKEMESİ: 28.10.2013 gün ve E:2013/746 sayılı kararında
“…Uyuşmazlık konusu olayda, davacıya sağlık hizmetleri tazminatı ve döner
sermaye ödenmesi yapılıp yapılmamasının askeri hizmete ilişkin bir yönünün
bulunmadığı, dolayısıyla Anayasa’nın 157. ve 1602 sayılı Kanun’un 20.
maddelerinde öngörülen “asker kişiyi ilgilendirme” ve “ askeri hizmete
ilişkin bulunma” koşullarının birlikte gerçekleşmediği anlaşıldığından…”
şeklindeki gerekçe ile davalı idarenin görev itirazının reddine karar
verilmiştir.
Davalı Milli Savunma Bakanlığı
vekilinin, askeri idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri dilekçeleri üzerine; dava
dosyasının onaylı bir örneği Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcılığı’na
gönderilmiştir.
ASKERİ YÜKSEK İDARE BAŞSAVCISI: “…Davacının, Türk Silahlı Kuvvetlerinde sivil memur olarak
1602 sayılı Kanunun 20/2. maddesine göre asker kişi sıfatını taşıdığı;
keza, davanın sebebini teşkil eden işlemin askeri hizmete ilişkin bir idari
işlem olduğunda da tereddüt bulunmadığı; dolayısıyla, Anayasanın 157, 1602
sayılı Kanunun 20 ve 21. maddelerine göre, mevzu davanın Askeri Yüksek
İdare Mahkemesinin görev alanı içerisinde olduğu anlaşılmaktadır.
Ankara
3.İdare Mahkemesinin görevlilik kararında, kararın gerekçesi olarak,
davacıya sağlık hizmetleri tazminatı ve döner sermaye ödenip ödenmemesinin
askeri hizmetle bir ilgisinin bulunmaması gösterilmişse de; TSK’da görev
yapan personele tanınan mali hakların, askeri hizmetin ifası nedeniyle ve
yapılan hizmetin niteliği dikkate alınarak belirlendiği, dolayısıyla TSK’da
görev yapan personele tanınacak mali haklara ilişkin işlem ve
uyuşmazlıkların askeri hizmete ilişkin olduğu hususu; yerleşik uygulamayla
da sabittir.
Öte
yandan; davacı vekilince, TSK’da görev yapan sivil memurların asker kişi
kabul edip askeri mahkemelerde yargılanmalarına neden olan 353 sayılı
Kanunun 10/D maddesinin Anayasa Mahkemesinin 27.12.2012 tarih ve
2012/117-204 E.K. sayılı kararıyla Anayasaya aykırı bulunarak iptal
edildiği, mezkur kararla tespit edilen Anayasaya aykırılığın, 1602 sayılı
Kanunun 20/2 nci maddesinde yer alan “sivil memurlar” ibaresi için de
geçerli olduğu ileri sürülerek; görevlilik kararına yapılan itirazın
reddine karar verilmesi; eğer davanın AYİM’in görevine girdiği kabul
edilecekse, 1602 sayılı Kanunun 20/2 nci maddesindeki "sivil
memurlar" ibaresinin Anayasaya aykırılığı hususunda Anayasa Mahkemesine
başvurulması talep edilmişse de; 353 sayılı Kanunun 10/D maddesine ilişkin
iptal kararının 1602 sayılı Kanunun 20/2 nci maddesine teşmilinin mümkün
görülmemesi; keza, 1602 sayılı Kanunun 20/2 nci maddesinin Anayasaya
aykırılığı iddiasının bu aşamada Başsavcılığımızca değerlendirilebilecek ve
işlem yapılabilecek bir husus olmaması karşısında, davacı vekilinin
talepleri haklı görülmemiştir…” gerekçeleriyle 2247 sayılı Kanunun 10, 12
ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılarak,
uyuşmazlığın çözümü için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesini ve
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin görevli olduğuna karar verilmesini
istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Milli Savunma
Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde genel idari yargı yerinin görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada genel idari yargı yerinin
görevli olduğu yolundaki sözlü, AYİM Savcısı Hüsnü ERCAN’ın davada askeri
idari yargı yerinin görevli olduğu yolundaki sözlü ve yazılı açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Gülhane Askeri Tıp Akademisi Komutanlığı, Tıp Fakültesi Hastanesi’nde
hemşire olarak görev yapan davacının, sağlık hizmetleri tazminatı ve döner
sermaye ödemesi yapılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin
işlemin iptali ve ilgili mevzuatın Anayasa’ya aykırılığı iddiası istemiyle
açılmıştır.
Anayasa’nın
157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin askeri olmayan makamlarca
kurulmuş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin
yönetsel işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan
ilk ve son derece mahkemesi olduğu, ancak askerlik yükümlülüğünden doğan
uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması koşulunun aranmayacağı
belirtilmiş; 20.7.1972 tarih ve 1602 sayılı Yasanın 25.12.1981 tarih ve
2568 sayılı Yasa ile değişik 20. maddesinde de aynı hüküm yer almıştır.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bir davaya bakabilmesi için dava konusu
yönetsel işlemin “asker kişiyi ilgilendirmesi” ve “askeri hizmete ilişkin
bulunması” koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
1602
sayılı Yasanın değişik 20. maddesinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli
bulunan ya da hizmetten ayrılmış olan, subay, askeri memur, astsubay,
askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil
memurlar asker kişi sayılmaktadır.
Anılan
Yasa’nın değişik 21. maddesinin birinci fıkrasında “20 nci maddede
belirtilen kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve
eylemlerden dolayı; yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri
ile hukuka aykırı olduklarından bahisle menfaatleri ihlâl edilenler
tarafından açılacak iptal davaları, aynı idari işlem ve eylemlerin
haklarını ihlal etmesi halinde açılacak tam yargı davaları, doğrudan
doğruya ve kesin olarak Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde çözümlenir ve
karara bağlanır.” denilmiş; aynı Yasa’nın “Birinci Dairenin görevleri”
başlıklı değişik 22. maddesinde, atanma, yer değiştirme, nasıp, sicil,
kademe ilerletilmesi, terfi, emeklilik, maluliyet, aylık ve yolluklara ilişkin
iptal ve tam yargı davalarının Birinci Dairece çözümleneceğine işaret
edilmiştir.
Yönetsel
işlemin, görevli yargı yerinin belirlenmesi yönünden “askeri hizmete
ilişkin” olup olmadığının saptanabilmesi için işlemin konusuna bakılması
gerekmektedir. Eğer yönetsel işlem askeri gereklere, askeri usul ve yönteme
ve askeri hizmete göre kurulmuş ise, bu işlemin askeri hizmete ilişkin
olduğu kabul edilmelidir. Daha açık bir anlatımla, askeri hizmete ilişkin
yönetsel işlemler: yönetimin bir asker kişinin askeri yeterlik ve
yeteneklerinin, tutum ve davranışlarının, askeri geçmişinin, asker kişi
olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetinin amacı, askeri
görev yerlerinin özellikleri, askeri kural ve gerekler göz önünde tutularak
değerlendirilmesi sonucunda kurulan işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan bir
makam tarafından kurulmuş olsa bile durum değişmemekte, menfaati ihlal edilen
asker kişinin açtığı davanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde görülmesi
gerekmektedir.
Davacının
1602 sayılı Yasanın 20. maddesinde sayılan asker kişilerden olduğu ve bu
nedenle dava konusu işlemin asker kişiyi ilgilendirdiği tartışmasızdır.
Dava
konusu işlemin askeri hizmete ilişkin olup olmadığına gelince:
27.07.1967
tarih 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun Ek 17.
Maddesinin (Ek madde: 02/02/1981 -2379/2 md.; Değişik madde: 19/12/1996 -
KHK 568/2 md.)
Ç bendinde (Ek fıkra: 21/01/2010-5947 S.K./12.mad); “Türk Silahlı
Kuvvetleri kadrolarında bulunan ve aşağıda rütbeleri belirtilen personelden
öğretim üyesi tabip, öğretim üyesi diş tabibi, uzman tabip, uzman diş tabibi,
tabip, diş tabibi ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu
mevzuat hükümlerine göre uzman olanlara hizalarında gösterilen oranları
geçmemek üzere orgeneral aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarı ile
çarpımı sonucu bulunan miktarda sağlık hizmetleri tazminatı ayrıca ödenir.”
şeklindeki düzenleme ile Türk Silahlı Kuvvetlerinde hangi rütbelerde
bulunanlara sağlık hizmet tazminatı ödeneceği ve oranları belirlenmiştir.
14.07.1965 tarih ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Ek
33. Maddesinde; “ (Değişik
madde: 21/01/2010-5947 S.K./10.mad) Yataklı
tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri ve 112
acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya
branş nöbeti tutarak, bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına
müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle
karşılanamayan her bir nöbet saati için (nöbet süresi kesintisiz 6 saatten
az olmamak üzere), aşağıda gösterilen gösterge rakamlarının aylık katsayısı
ile çarpılması sonucu hesaplanacak tutarda nöbet ücreti ödenir. Ancak ayda
130 saatten fazlası için ödeme yapılmaz. Bu ücret damga vergisi hariç
herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.
Gösterge
a) Eğitim görevlisi, başasistan,
uzman tabipa) Eğitim görevlisi, başasistan, uzman tabip 100
b) Tabip, tıpta uzmanlık mevzuatında
belirtilen dallarda, bu mevzuat hükümlerine göre uzmanlık belgesi alan
tabip dışı personel, aynı dallarda doktora belgesi alanlar b) Tabip, tıpta
uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda, bu mevzuat hükümlerine göre
uzmanlık belgesi alan tabip dışı personel, aynı dallarda doktora belgesi
alanlar 90 90
c) Diş tabibi ve eczacılar c) Diş
tabibi ve eczacılar 80 80
ç) Mesleki yüksek öğrenim görmüş
sağlık personeli ç) Mesleki yüksek öğrenim görmüş sağlık personeli 60 60
d) Lise dengi mesleki öğrenim görmüş
sağlık personeli d) Lise dengi mesleki öğrenim görmüş sağlık personeli 50
50
e) Diğer personel e) Diğer personel
35 35
Bu madde hükmü, üniversitelerin
yataklı tedavi kurumlarında çalışan ve 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununun 50 nci maddesinin (e) bendi kapsamında bulunanlar hakkında da
uygulanır.
İcap nöbeti tutan ve bu nöbet
karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli
personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir icap nöbeti saati için,
icap nöbeti süresi kesintisiz 12 saatten az olmamak üzere, yukarıda nöbet
ücreti için belirlenen ücretin yüzde 40'ı tutarında icap nöbet ücreti
ödenir. Bu şekilde ücretlendirilebilecek toplam icap nöbeti süresi aylık
120 saati geçemez.
Bu madde uyarınca yapılacak ödemeler,
döner sermayesi bulunan kurumlarda döner sermaye bütçesinden karşılanır.”
hükmü ile 657 sayılı kanun kapsamında çalışan sağlık personeline döner
sermayeden yapılacak ek ödemeler düzenlenmiştir.
04.01.1961 tarih 209 sayılı Sağlık ve Sosyal Yardım
Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme ( Rehabilitasyon)
Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanunun 4. Maddesinin 2.
Fıkrasında;“Bakanlık merkezde kurulacak Döner
Sermaye Müdürlüğü ve muhasebesi vasıtasıyla müesseselere tahsis olunan
döner sermayelerin harekatını takibeder. Döner sermayenin işletilmesinden
hasıl olacak karlar, her yıl sonunda, Bakanlığın göstereceği lüzuma göre,
döner sermayeye ilave edilir veya merkezde bir hesapta toplanır.”,
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun
58. Maddesinin( c ) fıkrasında; “(Değişik
madde: 21/01/2010-5947 S.K./5.mad) *
c) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık
uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye
gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;
…
2) Diğer öğretim
elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel ile
aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan
personele ek ödeme matrahının; (Ek ibare: 04/07/2012 - 6354 S.K./4.
md.) uzman
tabipler için yüzde 600'ünü, hastaneler başmüdürü ve eczacılar için yüzde
250'sini, başhemşireler için yüzde 200'ünü, diğer öğretim elemanları ile
diğer personel için yüzde 150'sini, işin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak
yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz,
ameliyathane, enfeksiyon, özel bakım gerektiren ruh sağlığı, organ ve doku
nakli, acil servis ve benzeri sağlık hizmetlerinde çalışan personel için
yüzde 200'ünü geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. Sözleşmeli
personele yapılacak ek ödeme matrahı, sözleşmeli personelin çalıştığı birim
ve bulunduğu pozisyon unvanı itibarıyla aynı veya benzer unvanlı memur
kadrosunda çalışan, hizmet yılı ve öğrenim durumu aynı olan emsali personel
dikkate alınarak belirlenir. Emsali bulunmayan sözleşmeli personelin ek
ödeme matrahı ise brüt sözleşme ücretlerinin yüzde 25'ini geçemez.
Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri
dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak
(1) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 50'sini, (2) numaralı
bentte belirtilen personel için yüzde 20'sini geçmeyecek şekilde ayrıca
aylık ek ödeme yapılır. (Ek cümle: 11/10/2011-KHK/666/5.md.) Bu fıkra uyarınca
yapılacak ödeme sigorta prim kesintisine tabi tutulmaz.
Yükseköğretim kurumlarının tıp ve diş hekimliği
fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde ihtiyaç
duyulması halinde ilgilinin isteği ve kurumlarının muvafakatiyle diğer kamu
kurum ve kuruluşlarında görevli sağlık personeli haftanın belirli gün veya
saatlerinde veyahut belirli vakalar ve işler için görevlendirilebilir.
Belirli bir vaka ve iş için görevlendirilenlere, kadrosunun bulunduğu
kurumdaki döner sermaye işletmesinden yapılan ödemenin yanı sıra, katkı
sağladıkları vaka ve iş dolayısıyla görevlendirildiği sağlık kuruluşundaki
döner sermaye işletmesinden, bu maddede belirtilen esaslar çerçevesinde ve
toplamda tavan oranları geçmemek üzere döner sermayeden ek ödeme yapılır…” şeklinde
döner sermaye ile ilgili hükümler yer almaktadır. Ancak 2547 sayılı Kanunun
“Kapsam” başlıklı 2. Maddesinin 2. Fıkrasında Türk Silahlı Kuvvetleri ve
emniyet teşkilatına bağlı yükseköğretim kurumlarıyla ilgili hususların ayrı
kanunla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
17.11.1983 tarih 2955 sayılı Gülhane
Tıp Akademisi Kanun’unun “ Tanımlar” başlıklı 3. Maddesinde; “ Bu Kanunda
geçen kavram ve terimler şunlardır:
a) Gülhane Askeri Tıp Akademisi:
Genelkurmay Başkanlığının kuruluşunda, bilimsel özerkliğe sahip, Atatürk ilkelerine
bağlı, milli şuur ve disiplini görev bilen, Türk Silahlı Kuvvetlerinin
sağlık bilimleri alanında en yüksek danışma organı olan; lisans ve
lisansüstü düzeyde eğitim ve öğretim, bilimsel araştırma ve yayım yapan,
Türk Silahlı Kuvvetlerine muvazzaf askeri tabip ve gerektiğinde diğer
sağlık bilimleri alanında askeri personel yetiştiren; kendisine ve
bünyesindeki Askeri Tıp Fakültesine enstitü, yüksekokul ve benzeri
kuruluşlar, eğitim hastaneleri ile diğer eğitim ve öğretim kurumları
bağlanabilen ve Genelkurmay Başkanlığının gerek gördüğü sağlıkla ilgili
eğitim ve öğretimi de yaptıran bir yükseköğretim kurumudur.
b) (Mülga bent: 13/05/1986 - 3287/4 md.)
c) Askeri Eğitim Hastanesi: Gülhane
Askeri Tıp Akademisi Komutanlığının önerisi ve Genelkurmay Başkanlığının
onayı ile vazifelendirilen, 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç hizmet
Kanununun ve Yönetmeliğinin öngördüğü personelin muayene ve tedavilerinin,
tıpta uzmanlık öğreniminde bulunan askeri tabipler ile diğer sağlık
personelinin eğitimlerinin ve bu eğitim ile ilgili klinik ve laboratuar
çalışmalarının yapıldığı, Türk Silahlı Kuvvetleri Kuruluş ve kadrolarında
gösterilen hastanelerdir.
d) (Ek bent : 06/07/2000 - KHK - 604/2 md.;Değiştirilerek kabül:
10/05/2006 - 5498 S.K/2 md.) Komutan İdari Yardımcısı: Gülhane Askeri Tıp
Akademisinin idari faaliyetlerinde Gülhane Askeri Tıp Akademisi Komutanına
yardımcı olan, harp akademisi mezunu general veya amiraldir.
e) (Ek bent : 06/07/2000 - KHK -604/2 md.;Aynen kabül: 10/05/2006 -
5498 S.K/2 md.;Değişik bent: 05/02/2009-5837 S.K./28.mad) Yüksek Bilim
Konseyi: Gülhane Askeri Tıp Akademisi Komutanı ve Gülhane Askeri Tıp Fakültesi
Dekanı ile Gülhane Askerî Tıp Akademisinde görevli ana bilim ve bilim dalı
başkanlığı, servis ve kısım şefliği ile enstitü ve yüksekokul müdürlüğü görev
süresini tamamlayan öğretim üyeleri ile Gülhane Askeri Tıp Akademisi Komutanı
tarafından bir yıl için görevlendirilecek üç ana bilim dalı ve iki bilim
dalı başkanından oluşan ve bu Kanunla kendisine verilen görevleri yerine
getiren konseydir.
f) Diğer kavram ve terimler: 2547
sayılı Yükseköğretim Kanununun, değişik 3 üncü maddesinde tanımlanan ve bu
Kanunun uygulanması ile ilgili olan diğer kavram ve terimlerdir.
“ Kuruluş” başlıklı 6. Maddesinde;
“Gülhane Askeri Tıp Akademisi; Sağlık Bilimleri Enstitüsü Askeri Tıp Fakültesi,
eğitim hastaneleri ve gerektiğinde kurulacak olan sağlık bilimleri ile
ilgili diğer eğitim ve öğretim kurumlarından oluşur. Gülhane Askeri Tıp
Akademisi ve bağlı birimlerinin teşkilatı, Türk Silahlı Kuvvetleri kuruluş
ve kadrolarında gösterilir.
“Döner Sermaye” başlıklı 47.
Maddesinde: “Genelkurmay Başkanlığınca Gülhane Askeri Tıp Akademisinde ve
eğitim hastanelerinde döner sermaye işletmesi kurulabilir.
(Değişik fıkra: 11/06/1997 - 4273/5 md.;Değişik
fıkra: 15/06/2005-5365 S.K./11.mad) 211 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet
Kanununun 69 uncu maddesinin (d) bendi ile 70 inci maddesi kapsamındaki hak
sahiplerinin muayene ve tedavi giderlerinin sosyal güvenlik kurumlarınca
veya ilgili kurum ve kuruluşlarca karşılanacağı belirtilen hak sahiplerine
ilişkin ödenecek karşılıklar, yapılacak bağış, yardım ve vasiyetler ile
muayene ve tedavi edilecek sivil kişilerden yönetmelikte belirtilen
esaslara göre alınacak ücretler döner sermayeye gelir kaydedilir.
Döner sermaye işletmesinin faaliyet
alanları, sermaye limitleri, sermaye ile ilgili yönetim işlerinin
yürütülmesi esasları ve muhasebe usulleri, Maliye Bakanlığının olumlu
görüşü alınmak suretiyle Genelkurmay Başkanlığının tespit edeceği esaslara
göre Gülhane Askeri Tıp Akademisi ve eğitim hastanelerinin döner sermaye
yönetmeliğinde belirtilir.
Kurulacak döner sermaye işletmesi,
1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanununa tabi değildir. Döner sermayeden elde
edilen ve her yıl sonunda kullanılmayan gelir, ertesi yılın döner sermaye
gelirine eklenir. Mali yılın bitiminden başlanarak dört ay içinde
hazırlanacak bilanço ve ekleri ile bütün gelir ve gider belgeleri denetim
için Sayıştaya, birer örneği de aynı süre içinde Maliye Bakanlığına
verilir.
Döner sermaye işletmelerinden
toplanan döner sermaye geliri, Gülhane Askeri Tıp Akademisinin araç, gereç,
araştırma ve diğer ihtiyaçlarına sarfedilir.” şeklinde düzenlemeler yer
almaktadır.
2955 sayılı Gülhane Askeri Tıp Akademisi Kanun’un
50 maddesinin (I) bendinde, döner sermaye
işletmelerinin kurulması, işleyişi ve muhasebe usulleriyle ilgili esasların
yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir.
12.07.1984 tarihli Gülhane Askeri Tıp Akademisi ve
Bağlı Eğitim Hastaneleri Döner Sermaye İşletmeleri Yönetmeliği’nin “
Amaç”
başlıklı 1. Maddesinde; “(Değişik madde: 24/02/2013 - 28569 S.R.G. Yön
\1.mad)
Bu Yönetmeliğin amacı; 17/11/1983 tarihli ve 2955
sayılı Gülhane Askerî Tıp Akademisi Kanununun 47 nci maddesine göre kurulan
Gülhane Askerî Tıp Akademisi ve bağlı eğitim hastaneleri döner sermaye
işletmelerinin faaliyet alanlarını, sermaye limitlerini ve yönetim
işlerinin yürütülmesini düzenlemektir.”
“Kapsam” Başlıklı 2. Maddesinde; “Bu Yönetmelik
Gülhane Askeri Akademisini ve bu Akademiye bağlı Eğitim Hastanelerini
kapsar” hükümleri yer almaktadır.
Dosya
kapsamında yapılan incelemede; davacı Ayşenur Bekiroğlu’nun GATA Tıp
Fakültesi, Ağız Diş Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı Başkanlığı bünyesinde 657
sayılı Kanuna tabi olarak sivil memur/ hemşire olarak görev yaptığı,
çalıştığı kurum tarafından kendisine sağlık tazminatı ya da başka bir ek
ödeme yapılmaması nedeniyle bu ödemelerin yapılması için 14.02.2013
tarihinde davalı idareye başvurduğu, Genelkurmay Başkanlığı, TSK Sağlık
Komutanlığı’nın 03.04.2013 gün ve ve PER: 26702250-9200-31166-13/Per.Pl. ve
Eğt. Ş..(5) sayılı yazısında “.. TSK mensubu tabip ve diş tabiplerine, 926
sayılı Kanunun Ek 17. Maddesine göre sağlık hizmetleri tazminatı ödenmekle,
GATA Kanunu ve GATA Döner Sermaye Yönetmeliği esaslarına göre GATA’da görevli
personel ( subay, astsubay, sivil memur)’e döner sermaye gelirinden
herhangi bir ödeme yapılamamaktadır…” denilmek suretiyle davacının
talebinin reddine karar verildiği ve bu red kararının ardından söz konusu
kararın iptali ve ilgili mevzuat hükümlerinin Anayasaya aykırılığı iddiası
ile idari yargıda dava açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlığa
ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde; davacının
GATA Tıp Fakültesi Hastanesi, Ağız, Diş, Çene Cerrahisi Ana bilim Dalı Başkanlığı’nda
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi, hemşire olarak görev yaptığı
askeri hastanede, TSK mensubu tabip ve diş tabiplerine ödenen, diğer sağlık
kuruluşlarında ise davacı gibi hemşire olan çalışanlara da ödenen sağlık
tazminatı ve döner sermaye ödenmesi istemiyle yaptığı başvuru üzerine
davalı idarece işlem tesis edilirken ve devamında açılan davanın yargısal
denetimi sırasında askeri kural ve gerekler yönünden bir değerlendirme
yapılması gerekmediğinden, dava konusu işlemin askeri hizmete ilişkin
bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
Öte
yandan; Anayasa Mahkemesi’nin 05.02.2009 tarih ve E:2009/53 K:2009/21
sayılı kararında öğretim üyeliği ( Tabip-diş tabibi ayırımı yapılmadan)
statüsü ile subaylık statüsü arasındaki ilişkinin ve ödenecek tazminat bakımından
emsal rütbedeki subayların rütbelerine göre bir tavan öngörülmesinin
Anayasa’ya aykırılığı kabul edilirken “…görev tazminatlarının
sınırlandırılması, askeri hizmetin gereklerinden kaynaklanan bir nedene de
dayandırılamaz…” denilerek askeri hizmetin gerekleri kavramı
değerlendirilmiştir.
Belirtilen
durum karşısında, olayda Anayasa’nın 157. ve 1602 sayılı Yasa’nın 20.
maddelerinde öngörülen, idari işlemin asker kişiyi ilgilendirmesi ve askeri
hizmete ilişkin bulunması koşulları birlikte gerçekleşmediğinden, davanın
görüm ve çözümü genel idari yargı yerinin görevine girmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcısı’nın başvurusunun reddi
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde GENEL İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Askeri
Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE,01.04.2014
gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
12-ESAS NO : 2014/298
KARAR NO : 2014/341
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının taşınmazı üzerinde konulan kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol
açtığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın imar planından
kaynaklanan tazminat davaları kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı: M.Ö.
Vekili:
Av. H.D.K.
Davalılar
: Sağlık Bakanlığı
Vekili:
Av. U.Y.Ç.
O L A Y: Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin İstanbul İli, Bahçelievler İlçesi, Kocasinan
mevkiinde kain, 1 pafta, 22 parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu,
sözkonusu taşınmazın imar planında sağlık tesis alanı ve yol alanı olarak
ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya
ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
6.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Sağlık Bakanlığı vekili süresi içinde verdiği
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek, görev itirazında bulunmuştur.
BAKIRKÖY 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 1.7.2013 gün ve
E:2013/352 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Sağlık Bakanlığı vekili idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
süresi içinde verdikleri dilekçeleri üzerine, dosya örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden
kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini
talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13. maddeleri
uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu
edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak nitelendirilmesine
ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı,
dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin 1. fıkrasının b bendinde yer
alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü gereğince idari yargı
yerinde görülmesi gerektiği, nitekim, 11.6.2013 günlü, 28674 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 6487 sayılı Kanun’un 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde değişiklik yapan 21’inci maddesinde
“Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak
suretiyle veya ilgili kanunların uygulanmasıyla tasarrufu kısıtlanan
taşınmazlar hakkında, 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda
öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda dava
açılabilir.” Hükmüne yer verilmek suretiyle “hukuki el atma” olarak
nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve çözümünde
İdari Yargı yerinin görevli olduğunun öngörüldüğü, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 tarihli toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının maliki olduğu taşınmaza, imar planında
sağlık tesis alanı ve yol alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 6.000,00 TL’nin davalı idarelerden
tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini,
yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve
alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
sağlık tesis alanı ve yol alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin
bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, dosya içerisinde bulunan 1.10.2013 tarihli tutanakta keşif
yapılmasına karar verilmiş ise de, davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin
9.7.2013 tarihli dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması talebinde
bulunduğu, Mahkemece herhangi bir karar verilmediği, bu aşamada talep
hakkında karar verilmeden keşfin yapılması uygun olmayacağından 1.10.2013
günü keşif yapılamadığına dair tutanak tutulmuş olup, ayrıca gerek dava
dilekçesinde gerekse davalı idarenin savunmasında taşınmaza fiili bir
müdahalenin bulunduğuna ilişkin bir bilgiye yer verilmemiş olduğu nedeniyle
imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat davasında,
bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6
ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine
yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E:
2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının mülkü üzerinde tasarruf
etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari bir işlem
niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından kaynaklanmaktadır. Olayda,
idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine
kanunen yapması gereken kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür
eden bir eylemsizliği söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el atmadan
söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın
fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, mahkemede
görülen davaya konu olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda taşınmaz
zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin ilgili
mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır.
Sonuç olarak, davacının taşınmazının imar planlarında “ dere mutlak koruma
alanı” nda bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının
kamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması
sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına
konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan
dava, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı
merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk
Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine
yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın
sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi
tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup,
başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma
fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi
değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal
edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık
Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de içermediği
anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden
incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının başvurusu
oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son
olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E.2013/603,
K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan
‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların idari
yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin görev itirazının,
Bakırköy 3. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı
Sağlık Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Bakırköy 3. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 1.7.2013 gün ve E:2013/352 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
13-ESAS NO : 2014/305
KARAR NO : 2014/347
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının
taşınmazı üzerinde konulan kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol açtığı öne
sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın imar planından kaynaklanan
tazminat davaları kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : Z.Triko A.Ş.
Vekili : Av. C.G.
Davalılar:
1- İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili:
Av. Z.D.
2-
Avcılar Belediye Başkanlığı
Vekili:
Av. O.T.
O L A Y: Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle;davacının İstanbul İli, Avcılar İlçesi, Avcılar
Mahallesi, Cihangir Mevkii, 243 DOIIIA pafta, 102 ada, 2 parsel sayılı
taşınmazın maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “istasyon alanı”
olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile şimdilik 10.000 TL tazminat bedelinin ve dava tarihinden itibaren
geriye yönelik 5 yıllık süre için şimdilik 1.000 TL ecri misil bedelinin el
atma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan
tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında
bulunmuştur.
Davalı Avcılar Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesi: 03.12.2013 gün
ve E:2013/164 sayı ile, davalılar İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
ile Avcılar Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının reddine
karar vermiştir.
Davalılardan Avcılar Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre,davalılar İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Avcılar Belediye
Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve davalılardan Avcılar
Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Avcılar Belediye
Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/164 Esas
sayılı dosyası kapsamında yapılan incelemede; Mahkememizce davaya taşınmaza
fiili el atma olup olmadığı hususunda bilgi verilmesi için mahkemesine
müzekkere yazılmış olup, Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin cevabi
yazı ekinde gönderilen bilirkişi raporunda, davaya konu taşınmazın keşif
esnasında fiili durum itibariyle boş olduğunun belirtildiği anlaşılmıştır.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davacının taşınmazına, imar planında istasyon alanı olarak ayrılmak suretiyle
el atıldığı belirtilerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 10.000 TL tazminat bedelinin ve dava tarihinden itibaren geriye
yönelik 5 yıllık süre için şimdilik 1.000 TL ecri misil bedelinin el atma
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan
tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,uyuşmazlığa konu
parselin imar planında istasyon alanında
kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine dayalı
olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı tazminat davasında,
bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6
ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine
yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E:
2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının mülkü üzerinde tasarruf
etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari bir işlem
niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından kaynaklanmaktadır. Olayda,
idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta,
aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde
tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el
atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve
taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa,
mahkemede görülen davaya konu olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda
taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin
ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu
olmaktadır. Sonuç olarak, davacının taşınmazının imar planlarında “ dere
mutlak koruma alanı” nda bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının
kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının
kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam
yargı davasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla
bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına
girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri
yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk
Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar
nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa
Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce
18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin
gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün
Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk
kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın
sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi
tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup,
başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma
fırsatını bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi
değerlendirilmiştir… Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal
edildiği iddialarının kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık
Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de içermediği
anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden
incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez
olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının başvurusu
oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son
olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve E.2013/603,
K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan
‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların idari
yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalı Avcılar Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Avcılar
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Küçükçekmece
4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 03.12.2013 gün ve E:2013/164 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
14-ESAS NO : 2014/307
KARAR NO : 2014/349
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının taşınmazı üzerinde konulan kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol
açtığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın imar planından
kaynaklanan tazminat davaları kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: A.K.
Vekilleri:
Av. S.K.
Davalı:
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili: Av. Ö.U.Ö.
O L A Y:
Davacı vekili, müvekkilinin sahibi olduğu, İstanbul İli, Sarıyer İlçesi,
Çayırbaşı Mahallesi, 96 pafta, 541 ada, 2 parselde kayıtlı bulunan
taşınmazın, 22.07.1983 onanlı, 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm
Bölgesi Uygulama İmar Planının, 13.06.2011 onanlı sayılaştırılmış ve
güncelleştirilmiş paftalarında “Boğaziçi öngörüm alanında” kaldığını;
müvekkilinin, plan hükümleri gereğince, tasarruf etme imkanının ortadan
kalktığını; yaklaşık 30 seneden bu yana taşınmazın Kamulaştırılması ya da
tahsis amacı dışına çıkarılmasına davalı idarece gidilmediğini; idarenin
Anayasada yer alan Temel Hak ve Hürriyetlerle bireyin mülkiyet hakkını
kısıtladığını, “Hukuk Güvenliği”ni zedelediğini; bir kişinin taşınmazına
eylemli olarak el atıp, tamamen veya kısmen kullanılmasına engel olunması
ile imar uygulamasının sonucu itibari ile bir fark bulunmadığını; bunun
Anayasa’nın 35. ve 13.md.si, TMK:683.md.si ve Avrupa İnsan Hakları
Sözleşmesinin 1 nolu Protokolün 1.md.sine de açıkça aykırı olduğunu; Yargıtay
kararlarının da, somut olayı Kamulaştırmasız El Atma olarak nitelediğini
ifade ederek; fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik; kamulaştırmasız el atmadan dolayı alacaklarının 5.000,00.TL’lık
bölümünün dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte
tahsiline, davalı İdare adına tesciline karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili
süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuştur.
İSTANBUL
19. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ : 4.10.2013 gün ve E:2013/33 sayı ile, görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İdare vekilinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI : Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma,
ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı
uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında askeri alan olarak
ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651
kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki
belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen
kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının
olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve
düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik
belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12
ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde açılacak tam yargı
davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu
bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan idari işlem ve
eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların,
"hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz
sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına
alınması istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince İdari Yargı
yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden 2247
sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 tarihli toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idare vekillerinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idareler ve davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının sahibi olduğu taşınmazlarına, imar
planında Boğaziçi öngörüm alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,
şimdilik 5.000,00 TL’nin, faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı
Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız
arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar
planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat
mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini
yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir
alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.
Belediyeler
veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı
sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme
dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme
ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak
düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların
düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik
üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye
tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve
ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil
saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle
ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme
ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler
için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu
takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile
tamamlanır.
Herhangi
bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde
düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasında bulunan 21.8.2008 gün ve 6124 sayılı İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı Boğaziçi İmar Müdürlüğü yazısında Sarıyer İlçesi
Çayırbaşı Mahallesi, Yılmazlar Sokak, 4 kapı no, 96 pafta, 541 ada, 2
parsel sayılı yerde dava dışı S.Y. ve Hissedarları adlı şahısların, 2960
sayılı Boğaziçi Kanununa aykırı olarak kaçak inşaat yaptığından 6.8.2008
tarih, 814 sıra nolu yapı tatil tutanağı tanzim edilmek sureti ile inşaatın
mühürlenmiş olduğunun, aynı Kanunun 13. maddesine göre yıkımla ilgili
işlemlerin sürdürüldüğünün, bu durumda söz konusu kaçak inşaatın ilgilisi
hakkında 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 18. maddesine göre yasal işlem
yapılması gereğinin bildirildiği; ve 27.7.2011 gün ve 1760-1530 sayılı
İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni Kararı ile yapı tatil tutanağı ile
tespit edilen ruhsatsız yapının yıktırılmasına karar verildiği görülmekte
ve diğer yandan, aynı Müdürlükçe düzenlenen 14.6.2012 gün ve 4319 sayılı
İmar Durum Belgesinden İstanbul İli, Sarıyer İlçesi, Çayırbaşı Mahallesi,
96 pafta, 541 ada, 2 parsel sayılı yerin; 22.7.1983 onanlı 1/1000 ölçekli
Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planının,
13.6.2011 onanlı sayısallaştırılmış ve güncelleştirilmiş paftalarında;
kısmen “Yapılanması Kısıtlı Alanda” kısmen “Jeolojik Sakıncalı Alanda”
kısmen de “Yol da” kaldığının; yapılanması kısıtlı alanda kalan kısımda,
2960 sayılı Boğaziçi Yasası’nın 4. maddesi gereği yapı yapılamayacağının;
Jeolojik sakıncalı alan, arazinin jeolojik yapısı nedeni ile hiçbir yapı
yapılamayan alanda olduğunun, zemin açısından Bayındırlık ve İskan
Bakanlığı Afet İşleri Genel Müdürlüğünce 28.4.2004 onanlı 1/1000 ölçekli
Yerleşime Uygunluk Haritalarına uyulacağının belirtildiği görülmekte ise
de; davacı vekilinin dava dilekçesinde, taşınmazın 2960 sayılı Boğaziçi
Kanunu Kapsamında Boğaziçi öngörünüm alanında kaldığı nedeniyle taşınmaz
mal bedelinin tazmini istenildiği anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının sahibi olduğu taşınmazın, imar/parselasyon planıyla “Boğaziçi
öngörünüm alanı” kullanımında kaldığı, aradan uzun zaman geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmazlar üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız
el atma nedeniyle taşınmazların bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia
edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu
gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış
olup, dosya kapsamında yapılan incelemede, Mahkemesine dava konusu
taşınmazlarla ilgili olarak keşif yapılıp yapılmadığı, yapıldı ise, yapılan
keşif sonucu hazırlanan bilirkişi raporunun gönderilmesinin istenildiği
ancak, 3.5.2014 tarihli cevabi yazıda keşif yapılmadığının ve bilirkişi
raporunun bulunmadığının belirtildiği nedeniyle, belirtilen duruma göre,
imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat davasında,
bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6
ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine
yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E:
2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının mülkü üzerinde tasarruf
etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari bir işlem
niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından kaynaklanmaktadır. Olayda,
idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta,
aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde
tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el
atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve
taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa,
mahkemede görülen davaya konu olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda
taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin
ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu
olmaktadır. Sonuç olarak, davacının taşınmazının imar planlarında “ dere
mutlak koruma alanı” nda bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının
kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının
kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam
yargı davasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla
bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına
girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri
yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat
davasında, davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk
Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar nedeniyle,
anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılan
bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce 18.9.2013
tarihinde verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve
başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık
Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının
yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna
ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu
derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını
bulmuş ve bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir…
Açıklanan nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının
kanun yolu şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının
bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer
kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan
yoksun olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının,
İstanbul 19.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ,
İstanbul 19. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 4.10.2013 gün ve E:2013/33 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
15-ESAS NO : 2014/309
KARAR NO : 2014/351
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Gaziosmanpaşa Üniversitesi adına, 2547 sayılı
Kanun’un 35.maddesi uyarınca Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)
kapsamında Abant İzzet Baysal Üniversitesinde doktora ve yüksek lisans
eğitimi almış ve bunun karşılığında, kefalet senedi ile mecburi hizmet
yükümlüğüne girmiş olan davacı tarafından, mecburi hizmet yükümlülüğünün
kaldırılmasına ilişkin davalı idareye yaptığı başvurunun reddi üzerine, bu
işlemin iptali istemi ile açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
Ö.Ö.
Vekili:
Av. B.K.
Davalı:
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğü / TOKAT
Vekili:
Av. B.Ç.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının Gaziosmanpaşa
Üniversitesi Eğitim Fakültesinde araştırma görevlisi olarak çalışırken,
2006 yılında Abant İzzet Baysal Üniversitesi’nde doktora ve yüksek lisans
yapmak için Yüksek Öğretim Kanunu 35. maddesi gereğince
görevlendirildiğini, davacının doktora ve yüksek lisansını tamamlayarak
2012 yılından beri Gaziosmanpaşa Üniversitesi Eğitim Fakültesinde Yardımcı
Doçent Doktor olarak görevini sürdürdüğünü, 2006 yılında Abant İzzet Baysal
Üniversitesi’ne doktora eğitimine gitmek için görev yaptığı Gaziosmanpaşa
Üniversitesine başvuru yaptığını ve başvurusunun kabul gördüğünü, ancak
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğünce, davacının doktora eğitimine
gidebilmesi için 2547 Sayılı Yüksek Öğretim Kanunu’nun 35. Maddesi
hükümlerine dayanılarak hazırlanan “Bir üniversite adına diğer üniversitede
lisansüstü eğitim gören araştırma görevlileri hakkında yönetmeliğin” 4.
Maddesi uyarınca Doktora Sonrası Mecburi Hizmet Yaptırabilmek Amacıyla
Rektörlükçe düzenlenen taahhüt ve kefalet senedi imzalattırıldığını,
davacının Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğü’ne 03.06.2013 tarihli vermiş
olduğu dilekçe ile; mecburi hizmet yükümlüğünün kaldırılmasını istediğini,
ancak Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğü Personel Daire Başkanlığınca
07.06.2013 tarih, 81269015-641-2851 sayılı cevabi yazıyla davacının bu
isteğine olumsuz cevap verdiğini belirterek, Gaziosmanpaşa Üniversitesi
Rektörlüğü Personel Daire Başkanlığı’nın 07.06.2013 tarih ve
81269015-641-2851 sayılı işleminin iptal edilerek, mecburi hizmet
yükümlülüğünün kaldırılmasına karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğü vekili süresi içerisinde sunduğu
cevap dilekçesinde özetle görev itirazında bulunulmuştur.
Tokat İdare Mahkemesi: 06.11.2013 gün ve E:2013/424 sayı ile özetle, ‘’ …
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim üyesi yetiştirme
programı kapsamında eğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki amaç göz önünde
bulundurulduğunda, davacının idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür
iradesi ile imzalamadığı taahhüt ve kefalet senedi uyarınca davacıya
mecburi hizmet yükümlülüğü getiren işlemden kaynaklı uyuşmazlığın özel
hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık olmadığı açıkça anlaşıldığından
çıkacak uyuşmazlıkların çözümünde idari yargının yetkili olduğu açıktır’’
demek suretiyle davalı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğü vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğü
vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması yolunda süresi içerisinde
sunduğu dilekçesi üzerine dava dosya örneği Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı: ‘’ … Dava konusu uyuşmazlık, taraflar arasındaki
sözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme ve kefalet senedinde yer alan
borçtan kaynaklanmaktadır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun öğretim
elemanı yetiştirmeye ilişkin 35. maddesinde: Yükseköğretim kurumları;
kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının
ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve
Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim
elemanı yetiştirirler. (Ek fıkra: 17/08/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı
yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları,
araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye,
Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora
veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin
sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
(Ek
fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 md.) Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen
öğretim elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim
kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü
yerine getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel
kanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmü
yer almaktadır.
Olayda,
davacı Abant İzzet Baysal Üniversitesinde görevlendirilmeden önce kefalet
senedi verilmek suretiyle Üniversite ile araştırma görevlisi arasında,
tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi
kurulduğu açıktır.
Dolayısıyla,
uyuşmazlık taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme ve
kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklanmaktadır. Sözleşmede yer alan
borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Yukarıda
açıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına
gönderilmesine’’ karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dosya örneği üzerinde
2247 sayılı Kanun’un 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğü vekilinin anılan Kanun’un 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Gaziosmanpaşa Üniversitesi adına, 2547 sayılı Kanun’un 35.maddesi uyarınca
Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında Abant İzzet Baysal
Üniversitesinde doktora eğitimi almış ve bunun karşılığında, kefalet senedi
ile mecburi hizmet yükümlüğüne girmiş olan davacının, kefalet senedi
kapsamında olan mecburi hizmet yükümlüğünün kaldırılması istemiyle davalı
idareye yaptığı başvurunun reddi üzerine, bu işlemin iptali istemi ile
açılmıştır.
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar: 17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin
araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak
üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis
edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik
payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi
üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Gaziosmanpaşa Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olarak
görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi
uyarınca davalı idare adına Abant İzzet Baysal Üniversitesi’nde doktora
eğitimi yapmak üzere görevlendirilen davacının, doktora öğrencisi olarak
Abant İzzet Baysal Üniversitesi'ne gönderilmesinden önce, davacı ile
müşterek borçlu ve müteselsil kefilleri tarafından düzenlenen taahhütname
ve yüklenme senedi kapsamında yer alan mecburi hizmet yükümlüğünün
kaldırılması istemiyle davalı idareye yaptığı başvurunun reddi üzerine bu
işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından senedin iptali istemiyle açılan davanın görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Gaziosmanpaşa Üniversitesi
Rektörlüğü vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Tokat İdare
Mahkemesi’nin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Gaziosmanpaşa
Üniversitesi Rektörlüğü vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Tokat
İdare Mahkemesinin 06.11.2013 gün ve E:2013/424 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde Üye Sıddık YILDIZ’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
KARŞI
OY
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi
uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğü ile kefalet senedinin iptali istemiyle
açılmıştır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki
amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu taahhüt ve kefalet senedini
idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesi ile imzaladığından
söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel hukuk alanını ilgilendiren
bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
16-ESAS NO : 2014/319
KARAR NO : 2014/361
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının taşınmazı üzerinde konulan kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol
açtığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın imar planından
kaynaklanan tazminat davaları kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : İ.Y.
Vekili : Av. H.K. & Av. H.G.
Davalı: Ümraniye Belediye Başkanlığı
Vekili: Av. Ö.K.S.
O L A Y: Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; müvekkilinin İstanbul İli, Ümraniye İlçesi, 2.Bölge
Bucağı, Çakmak Mahallesi, Kireçhane Kapanağılı mevkii, 31 Pafta, 822 Ada,
10 Parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu, dava konusu taşınmazın imar
planında “Park Alanı”nda kaldığını, dava konusu taşınmaza fiilen el
atıldığını; davacının mülkiyet hakkının fiilen engellenmiş olduğunu ve bu
nedenle zarar gördüğünü belirterek; metrekare ve değer yönünden fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla dava tarihinden itibaren işleyecek
kanuni faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’sinin davalı idareden
tahsiline, bedeli ödenen kısımların davalı lehine tapudan terkinine karar
verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Ümraniye Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
İstanbul Anadolu 15.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin;
03.10.2013 gün ve 2013/221 Esas sayılı ön inceleme celsesinde, davalı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ümraniye Belediye Başkanlığı vekilinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici
imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre,
davalı Ümraniye Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ümraniye Belediye
Başkanlığı bakımından, 10. maddede öngörülen biçimde, davanın, taşınmazın
bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı
yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
İstanbul
Anadolu 15. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/221 Esas sayılı dosyası 2247
Sayılı Yasanın 10. md.’si uyarınca mahkememize gelmekle, dosya üzerinde
yapılan inceleme sonucunda; Mahkememizce dava konusu İstanbul İli, Ümraniye
İlçesi, 2.Bölge Bucağı, Çakmak Mahallesi, Kireçhane Kapanağılı Mevkii, 31
Pafta, 822 Ada, 10 Parsel sayılı taşınmaza fiili el atma olup olmadığı
hususunda bilgi verilmesi için 04.03.2014 tarihinde mahkemesine müzekkere
yazılmış olup, mahkemece gönderilen 10.12.2013 tarih ve 2013/221 Esas
sayılı İnşaat Mühendisi Çidem Başoğlu, İnşaat Mühendisi Bahar Bakırcı,
İnşaat Mühendisi Hayrettin Kırçıl’a ait bilirkişi raporunda dava konusu
taşınmazın üzerinin boş olduğu hususu belirtilmiş olup, mahkemenin
11.03.2014 tarihli celsesinde davanın yargı yolu bakımından reddine karar
verildiği anlaşılmıştır.
2247
sayılı Yasa’nın 10.maddesi Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarma başlıklı olup,
buna göre;
‘’Görev
uyuşmazlığı çıkarma; adli, idari ve askeri bir yargı merciinde açılmış olan
davada ileri sürülen görev itirazının reddi üzerine ilgili Başsavcı veya
Başkanunsözcüsü tarafından görev konusunun incelenmesinin Uyuşmazlık
Mahkemesinden istenmesidir.
Yetkili
Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık Mahkemesinden istekte
bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk mahkemelerinde en geç birinci
oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin ikamesine başlamadan önce; idari
yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma evresi tamamlanmadan yapılmış olması
ve yargı yerlerinin de kendilerinin görevli olduklarına karar vermiş
bulunmaları şarttır.
Görev
itirazının yargı merciince yerinde görülerek görevsizlik kararı verilmesi
halinde, görev konusunun Uyuşmazlık Mahkemesince incelenebilmesi, temyizen
bu kararın bozulmuş ve yargı merciince de bozmaya uyularak görevli olduğuna
karar verilmiş bulunmasına bağlıdır.
Uyuşmazlık
çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makam; reddedilen görevsizlik itirazı
adli yargı yararına ileri sürülmüş ise Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı
yararına ileri sürülmüş ise Danıştay Başkanının sözcüsü, askeri ceza
yargısı yararına ileri sürülmüş ise Askeri Yargıtay Başsavcısı, Askeri
İdari Yargı yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin Başkanının
sözcüsüdür.
Görev
itirazının reddine ilişkin karara karşı itiraz yolunun açık bulunduğu ceza
davalarında ret kararı kesinleşmeden uyuşmazlık çıkarma istenemez.’’ hükmü
yer almaktadır.
Anılan
yasanın 12.maddesi Yargı Mercilerince yapılacak işlemleri işaret etmekte
olup, buna göre;
‘’Görev
itirazında bulunan kişi veya makam, itirazın reddine ilişkin kararın
verildiği tarihten, şayet bu kararın tebliği gerekiyorsa tebliğ tarihinden,
itiraz yolu açık bulunan ceza davalarında ise ret kararının kesinleştiği tarihten
başlayarak onbeş gün içinde, uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili
makama sunulmak üzere iki nüsha dilekçeyi itirazı reddeden yargı merciine
verir.
Bu yargı
mercii, dilekçenin bir nüshasını ve varsa eklerini yedi gün içinde cevabını
bildirmesi için diğer tarafa tebliğ eder. Tebligat yapılan taraf, süresi
içinde bu yargı merciine cevabını bildirmezse, cevap vermekten vazgeçmiş
sayılır.
Yargı
mercii, itiraz dilekçesi üzerine verdiği itirazı ret kararını kaldırarak
görevsizlik kararı vermediği takdirde; yetkili makama sunulmak üzere
kendisine verilen dilekçeyi, alınan cevabı ve görevsizlik itirazının
reddine ilişkin kararını, dava dosyası muhtevasının onaylı örnekleriyle
birlikte uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makama gönderir.
Bir davada
uyuşmazlık çıkarılması için yalnız bir kez başvurulabilir.’’ hükmü yer
almaktadır.
Yasanın
13.maddesi Uyuşmazlık Çıkarma İsteminde Bulunmaya Yetkili Makamca yapılacak
işlemleri göstermekte etmekte olup, buna göre;
‘’Uyuşmazlık
çıkarma konusundaki dilekçe ile ekleri kendisine ulaşan yetkili makam,
gerekirse dilekçedeki veya eklerindeki eksiklikleri tamamlattıktan sonra,
uyuşmazlık çıkarmaya yer olmadığı sonucuna varırsa veya yapılan başvuruda
12 nci maddenin birinci fıkrasında öngörülen sürenin geçirilmiş olduğunu
tespit ederse, istemin reddine karar verir.Bu karar, ilgili kişilere veya
makama ve ilgili yargı merciine, hemen tebliğ olunur. Bu karara karşı hiç
bir yargı merciine başvurulamaz.
Uyuşmazlık
çıkarılmasını gerekli gördüğü durumlarda yetkili makam,dilekçe ve eklerinin
kendisine ulaştığı tarihten, şayet eksiklikleri tamamlatmak yoluna gitmiş
ve bu erekle gönderdiği yazıları on gün geçmeden postaya vermiş ise
eksikliklerin tamamlandığı tarihten başlayarak en geç on gün içinde
düzenleyeceği gerekçeli düşünce yazısını, kendisine gönderilen dilekçe ve
ekleri ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine yollar ve ayrıca Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurduğunu ilgili yargı merciine hemen bildirir. Bu takdirde ilgili yargı
mercii, 18 inci maddede öngörüldüğü şekilde davanın görülmesini geri bırakır.’’
denilmiştir.
Bu
yoldan hareketle; yasanın 10/2.maddesine uygun olarak yapılmış bir görev
itirazının yargı merciince reddedilmesinden sonra, görev itirazında bulunan
kişi veya makamca 12/1.maddede belirtildiği şekilde başvuruda bulunulması
üzerine 13.maddede ifade edildiği gibi uyuşmazlık çıkarılması gerekli
görülüyor ise, yetkili makamın gerekçeli düşünce yazısı düzenleyerek
kendisine gönderilen dilekçe ve ekleri ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
göndereceği, ayrıca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurduğunu ilgili yargı
merciine bildireceğini, yargı merciinin ise 18.maddede öngörüldüğü şekilde
davanın görülmesini geri bırakacağını ifade etmiş olmakla birlikte yasanın
18.maddesinde; ‘’Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu resmi yazı ile
kendisine bildirilen yargı mercii, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince
bir karar verilinceye kadar davanın görülmesini geri bırakır. Bu takdirde zamanaşımı
süreleriyle öbür kanuni veya hakim tarafından verilen süreler, işin yeniden
incelenmesine başlanacağı güne kadar durur. Şu kadar ki, Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurulduğunu bildiren yazının alındığı günden başlamak üzere
altı ay içinde bu Mahkemenin kararı gelmezse yargı mercii davayı görmeye
devam eder. Ancak, esas hakkında son kararı vermeden Uyuşmazlık Mahkemesinin
kararı gelirse yargı mercii bu karara uymak zorundadır. Uyuşmazlık
çıkarılacağı bildirilerek yargı merciinden davaya bakmanın ertelenmesi
istenemez.’’ denilmiş olup,bu bağlamda, Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurduğunun ilgili yargı merciine bildirilmesi üzerine, her ne kadar yargı
merciinden davaya bakmasının ertelenmesi istenemese de, yargı merciinin bu
durumu gözeterek görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesi’nce bir karar verilinceye
kadar davanın görülmesini geri bırakması gerektiğinde kuşku
bulunmamaktadır.
Dosya
kapsamı itibariyle yukarıda belirtilen hükümler ve kabuller doğrultusunda
yapılan değerlendirmede, davalı idare tarafından 2247 sayılı Yasanın
10/2.maddesine uygun olarak yapılmış bir görev itirazının bulunduğu, bu
itirazın yargı merciince reddi üzerine davalı idarece 12/1.maddede
belirtildiği şekilde başvuruda bulunulduğu, başvuru üzerine Danıştay
Başsavcılığı’nca 10.maddede belirtildiği şekilde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı, bu durumun 15.01.2014 gün, 2014/11 sayılı yazı ile yargı
merciine bildirildiği, buna karşın yargı merciince, 18.maddede belirtildiği
şekilde davanın görülmesinin geri bırakılması yerine, 11.03.2014 tarihinde
davanın görev yönünden reddine karar verilmiş olduğu anlaşılmakla; her ne
kadar, İstanbul Anadolu 15.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce davanın görülmesinin
geri bırakılması veya Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesinin beklenilmesi
yerine davaya devam edilip hüküm kurulması 2247 sayılı Yasa’da öngörülen
yönteme uymasa da usulüne uygun olarak yapılmış olan başvuru neticesinde
Danıştay Başsavcılığı’nca usulüne uygun şekilde 10.maddeye göre olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği
ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının maliki olduğu taşınmaza, imar planında “Park Alanı”nda kaldığı
belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
imar planında “Park Alanı” nda kalan kısmı bakımından metrekare ve değer
yönünden fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla dava tarihinden
itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’sinin
davalı idareden tahsiline, bedeli ödenen kısımların davalı lehine tapudan
terkinine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Mahkememizce,
İstanbul Anadolu 15. Asliye Hukuk Mahkemesi’ne yazılan 04.03.2014 tarihli
müzekkere ile dava konusu alanda keşif yapılıp yapılmadığı, yapıldı ise
raporun ibraz edilip edilmediği sorulmuş, Mahkememize gönderilen 10.12.2013
tarih ve 2013/221 Esas sayılı İnşaat Mühendisi Çidem Başoğlu, İnşaat
Mühendisi Bahar Bakırcı, İnşaat Mühendisi Hayrettin Kırçıl’a ait bilirkişi
raporu ile dava konusu taşınmazın üzerinin boş olduğu belirtilmiş olup,
buradan hareketle; dava konusu taşınmaza davalı idarece fiilen el
atılmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “Park Alanı”nda kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeni ile taşınmazın bedelinin ödenmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarelerce 3194
sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan
imar planlarında yer alan davacının maliki olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ve tapusunun davalı adına terkinine ilişkin bulunduğu anlaşılmış
olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı” nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezlinde açtığı tazminat davasında,
bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6
ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan
itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E: 2013/93, K:
2013/101 sayılı kararında ”… Davacının mülkü üzerinde tasarruf etme
hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari bir işlem
niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından kaynaklanmaktadır. Olayda,
idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta,
aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde
tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el
atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve
taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa,
mahkemede görülen davaya konu olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda
taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin
ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu
olmaktadır. Sonuç olarak, davacının taşınmazının imar planlarında “ dere
mutlak koruma alanı” nda bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının kısıtlanmasının
kamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari
yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda
bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158.
maddesi ile, adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve
hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık
Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir…”
gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu, başvuran
mahkemenin yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine
taşınmazı imar planında “spor alanı” olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk
Mahkemesinde açtığı tazminat davasında, davalı idarelerin görev itirazları
nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile
ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması yolunda
verilen karar nedeniyle, anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla
Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi
İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde verilen kararda (Başvuru No:
2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde,
iddiaların özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından delillerin
değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının yorumlanmasında isabet
olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi
tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup,
başvurucu derece mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma
fırsatını bulmuş ve bunlar
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan
nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu
şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık
Mahkemesi kararının bariz bir şekilde keyfilik de içermediği
anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları
yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun olması’ nedeniyle kabul
edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…” gerekçesiyle, davacının
başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi Gazete, 30.10.2013,
Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarih ve
E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar planındaki kısıtlamalardan
kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan tazminat istemli davaların
idari yargının görevinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Ümraniye
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının İstanbul Anadolu 15. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısım
yönünden kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Ümraniye Belediye
Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN, İstanbul Anadolu
15.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 03.10.2013 gün ve 2013/221 Esas sayılı
KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISIM YÖNÜNDEN KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
17-ESAS NO : 2014/331
KARAR NO : 2014/371
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca araştırma görevlisi olarak davalı
Üniversite adına bütünleşik doktora eğitimi yapmak amacıyla Orta Doğu
Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi’nde göreve başladığı sırada,
doktora eğitimini yapabilmesi için davalı üniversite lehine yüklendiği
kefalet senedine göre yerine getirmesi gereken mecburi hizmet
yükümlülüğünün iptali istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin
iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı:
G.Ç.
Vekili: Av. M.B.
Davalı:
Abant İzzet Baysal Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili:
Av. M.F.P.
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde, Abant İzzet Baysal Üniversitesi
Rektörlüğü’nün, 30.07.2013 gün ve 56491874-900.99-8342 sayılı yazısı ile
bildirilen, davacının davalı Abant İzzet Baysal Üniversitesi Rektörlüğü ile
imzaladığı kefalet senedine göre yerine getirmesi gereken mecburi hizmet
yükümlülüğünün iptaline yönelik talebinin reddedildiğine dair verilen idari
kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idare vekili cevap dilekçesinde, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin kararları
doğrultusunda, taahhüt ve kefalet senedine ilişkin davalarda görevli ve
yetkili mahkemenin adli yargı yeri olduğu belirtilerek görev itirazında
bulunmuştur.
SAKARYA 2. İDARE MAHKEMESİ: 31.10.2013 gün ve E:2013/870 sayı ile özetle; 2547
sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca başka bir üniversitede öğretim üyesi
yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki
amaç göz önüne alındığında, davacının taahhüt ve kefalet senedini idare ile
eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesi ile imzaladığının kabulü
mümkün olmadığı gibi, bu senedin ihtiva ettiği yaptırımların, kamu hukuku
düzenlemeleri ve hizmet gereklerine dayandığı gerçeği karşısında, senedin
icrası aşamasında ortada özel hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlığın
varlığından söz etmeye olanak bulunmadığından, idarece kamu gücüne dayanılarak
ve tek yanlı irade ile kurulan taahhüt ve kefalet senedinde yer alan
yaptırımların uygulanmasına ilişkin işlemin iptali isteminden doğan
uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
ulaşıldığından, davalı idare vekilinin bu davanın adli yargıda çözümlenmesi
gerektiği gerekçesiyle görev itirazının reddi ile görevlilik kararı
verilmiştir.
Davalı idare vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolundaki dilekçesi üzerine dava dosya örneği Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI:
“…Dava
konusu uyuşmazlık, taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle
yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklanmaktadır. 2547
sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun öğretim elemanı yetiştirmeye ilişkin 35.
maddesinde: Yükseköğretim kurumlan; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve
kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve
dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun
belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler. (Ek
fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 nıd.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla
üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora
çalışmaları yaptırmak üzere başka bir
üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu
şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar,
bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
(Ek
fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 md.) Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmü yer
almaktadır.
Olayda,
davacı Orta Doğu Teknik Üniversitesi görevlendirilmeden önce yüklenme
senedi ve kefalet senedi ile, mecburi hizmet süresi dolmadan hizmetinde
bulunduğu Yüksek Öğretim Kurumu ve mecburi hizmetinin devredildiği kurum
tarafından görevden çekilmiş sayıldığında mecburi hizmetine tekabül eden
ödemelerin tamamının ve % 50 fazlası ile ayrıca bu ödemelere ilişkin sarf
tarihinden itibaren hesaplanacak yasal vs. vergi ve kanuni ödemelerle birlikte
İnönü Üniversitesi emrine nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt
etmiştir. Söz konu yüklenme ve kefalet senedi ile, Üniversiteye karşı
mecburi hizmet yükümlülüğü ya da parasal karşılığı taahhüt edilmek
suretiyle Üniversite ile araştırma görevlisi arasında, tarafların
karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi kurulduğu
açıktır.
Dolayısıyla,
uyuşmazlık taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme ve
kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı; sözleşmede yer alan
borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yeri görevli bulunduğu…” gerekçesiyle, 2247 sayılı
Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine
karar verilerek olumlu görev uyuşmazlığı çıkarmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Başvuru yazısı ve dosya örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca
araştırma görevlisi olarak davalı Üniversite adına bütünleşik doktora
eğitimi yapmak amacıyla Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mühendislik
Fakültesi’nde göreve başladığı sırada, doktora eğitimini yapabilmesi için
davalı üniversite lehine yüklendiği kefalet senedine göre yerine getirmesi
gereken mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle yaptığı başvurunun
reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim kurumları;
kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının
ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve
Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim
elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar: 17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin
araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak
üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis
edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik
payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi
üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Abant İzzet Baysal Üniversitesi’nde araştırma görevlisi
olarak görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi
uyarınca davalı idare adına Ortadoğu Teknik Üniversitesi’nde lisansüstü
eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının, yüksek lisans öğrencisi
olarak Ortadoğu Teknik Üniversitesi'ne gönderilmesinden önce davacı ile
müşterek borçlu ve müteselsil kefilleri tarafından düzenlenen taahhütname
ve kefalet senedinin iadesi ile mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılması
istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle
bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından kefalet senedi nedeniyle yerine getirmesi
gereken mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılması istemiyle açılan davanın
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
davalı Rektörlük vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Sakarya 2.
İdare Mahkemesi’nin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Sakarya 2. İdare Mahkemesi’nin
31.10.2013 gün ve E:2013/870 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
01.04.2014 gününde üye Sıddık YILDIZ’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
YAZISI
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi
uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle açılmıştır
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere
görevlendirilmesindeki amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu
taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür
iradesi ile imzaladığından söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel
hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
18-ESAS NO : 2014/335
KARAR NO : 2014/375
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca öğretim üyesi yetiştirilmek üzere
başka bir üniversitede görevlendirilen davacının, mecburi hizmet
yükümlülüğünün iptali istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği
K A R A R
Davacı:
B.D.
Vekili:
Av. M.B.
Davalı: Bülent
Ecevit Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili:
Av. G.S.
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde, Bülent Ecevit Üniversitesi adına 2547
sayılı Yasa’nın 35. maddesi uyarınca Orta Doğu Teknik Üniversitesinde
doktora eğitimi alması nedeniyle davalı Üniversite ile imzalamış olduğu
kefalet senedine göre yerine getirmesi gereken mecburi hizmet
yükümlülüğünün iptali istemiyle davalı idareye vermiş olduğu dilekçesindeki
talebinin reddine ilişkin davalı Üniversitenin 18.7.2013 gün ve 6369 sayılı
işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idare vekilince birinci savunma dilekçesinde, taahhüt ve kefalet senedinin
davacı ve kefilleri tarafından tek taraflı olarak imzalanıp idareye karşı
taahhütte bulunulduğunu, taraflar arasında yüklenme ve kefalet senedinden
doğan alacak borç ilişkisi nedeniyle özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu ileri sürerek, görev itirazında bulunulmuştur.
ZONGULDAK İDARE MAHKEMESİ: 25.10.2013 gün ve E:2013/1193 sayı ile, 2547
sayılı Yasa’nın 35., 2914 sayılı Yasa’nın 20. ve Bir Üniversite Adına Bir
Diğer Üniversitede Lisansüstü Eğitim Gören Araştırma Görevlileri Hakkında
Yönetmeliğin 4. maddelerinden söz ederek, davalı idarenin kamu gücüne
dayalı olarak tesis ettiği mecburi hizmet yükümlülüğünden kaynaklanan
işlemin idari yargıda görülen iptal davalarının konusuna girdiği sonucuna
varıldığı gerekçesiyle görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosya
örneği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI : Olayda, davacı
görevlendirilmeden önce yüklenme senedi ve kefalet senedi ile, Üniversiteye
karşı mecburi hizmet yükümlülüğü ya da parasal karşılığı taahhüt edilmek
suretiyle Üniversite ile araştırma görevlisi arasında, tarafların
karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi kurulduğu,
dolayısıyla, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir
ifadeyle yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı,
sözleşmede yer alan borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine
göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu bu nedenlerle
2247 sayılı Kanun’un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosya örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca
davalı Üniversite adına Orta Doğu Teknik Üniversitesinde doktora öğrencisi
olarak görevlendirilen davacının, davalı üniversite lehine yüklendiği
mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle yaptığı başvurunun reddine
ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar:
17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı
yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları,
araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye,
Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora
veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda
kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Bülent Ecevit Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olarak
görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi
uyarınca davalı idare adına Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde lisansüstü
eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının, doktora öğrencisi olarak
Orta Doğu Teknik Üniversitesine gönderilmesinden önce düzenlenen sözleşme
uyarınca mecburi hizmet yükümlülüğü getirildiği ve bu yükümlülüğün iptali
istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle
bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından mecburi hizmet yükümlülüğünün ve tazminat
yükümlülüğünün iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Rektörlük vekilinin görev
itirazının reddine ilişkin Zonguldak İdare Mahkemesi kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı Rektörlük
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE ilişkin Zonguldak İdare Mahkemesinin
25.10.2013 gün ve E:2013/1193 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde
Üyelerden Sıdık YILDIZ’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar
verildi
KARŞI
OY YAZISI
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi
uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali istemiyle açılmıştır
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki
amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu taahhüt ve kefalet senedini
idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesi ile imzaladığından
söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel hukuk alanını ilgilendiren
bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
19-ESAS NO : 2014/341
KARAR NO : 2014/381
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Bülent Ecevit Üniversitesi adına, 2547 sayılı Kanun’un 35.maddesi uyarınca
Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında Orta Doğu Teknik
Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Metalürji ve Malzeme Mühendisliği
Bölümünde görevlendirilen ve bunun karşılığında, kefalet senedi ile mecburi
hizmet yükümlüğüne girmiş olan davacının, mecburi hizmet yükümlüğünün
kaldırılması istemiyle davalı idareye yaptığı başvurunun reddi üzerine, bu
işlemin iptali istemi ile açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
G.Ç.
Vekili:
Av. M.B.
Davalı:
Bülent Ecevit Üniversitesi Rektörlüğü İncivez / ZONGULDAK
Vekili:
Av. D.A.A.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının Bülent Ecevit
Üniversitesinde araştırma görevlisi olarak çalışırken, 2547 Sayılı Yüksek
Öğretim Kanunu’nun 35. Maddesi kapsamında Kamu Personeline Mahsus Yüklenme
Senedi ve Muteber İmzalı Müteselsil Kefalet Senedi imzalayarak Bülent
Ecevit Üniversitesi adına Öğretim Üyesi Yerleştirme Programı kapsamında
Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Metalürji ve Malzeme
Mühendisliği Bölümünde görevlendirildiğini, davacının, davalı Üniversiteye
vermiş olduğu 05.08.2013 tarihli dilekçe ile; mecburi hizmet yükümlüğünün
kaldırılmasını istediğini, ancak davalı Üniversite tarafından 12.08.2013
tarih ve 96759302-7114 sayılı cevabi yazıyla talebin reddedildiğini
belirtilerek, Bülent Ecevit Üniversitesi Rektörlüğü Personel Daire Başkanlığı’nın
12.08.2013 tarih ve 96759302-7114 sayılı işleminin iptal edilerek, mecburi
hizmet yükümlülüğünün kaldırılmasına karar verilmesi istemiyle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı
Bülent Ecevit Üniversitesi Rektörlüğü vekili süresi içerisinde sunduğu
cevap dilekçesinde özetle görev itirazında bulunulmuştur.
Zonguldak İdare Mahkemesi: 06.11.2013 gün ve E:2013/1318 sayı ile özetle,
“...bir kamu kuruluşu olan davalı idarenin kamu gücünü kullanarak ve tek
taraflı olarak tesis ettiği davacının, mecburi hizmet yükümlüğünün kaldırılması
ve imzaladığı taahhüt ve kefalet senedinin iptaline karar verilmesi
istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemin iptali
istemiyle açılan bu davanın yargısal denetiminin idare hukukuna ait ilkeler
göz önünde bulundurulduğunda idari yargı yerince yapılmasının zorunlu
olduğu sonucuna ulaşılmış olup, davalı idarenin görev itirazı yerinde
görülmemiştir.” demek suretiyle davalı Bülent Ecevit Üniversitesi
Rektörlüğü vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Bülent Ecevit Üniversitesi Rektörlüğü
vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması yolunda süresi içerisinde
sunduğu dilekçesi üzerine dava dosya örneği Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı: ‘’ … Dava konusu uyuşmazlık, taraflar arasındaki
sözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme ve kefalet senedinde yer alan
borçtan kaynaklanmaktadır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun öğretim
elemanı yetiştirmeye ilişkin 35. maddesinde: Yükseköğretim kurumları;
kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının
ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve
Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim
elemanı yetiştirirler. (Ek fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 md.) Öğretim elemanı
yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları,
araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye,
Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora
veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin
sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
(Ek
fıkra: 17/08/1983 - 2880/18 md.) Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen
öğretim elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim
kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü
yerine getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel
kanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmü
yer almaktadır.
Olayda,
davacı Orta Doğu Teknik Üniversitesinde görevlendirilmeden önce kefalet
senedi verilmek suretiyle Üniversite ile araştırma görevlisi arasında,
tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi
kurulduğu açıktır.
Dolayısıyla,
uyuşmazlık taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme ve
kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklanmaktadır. Sözleşmede yer alan
borçtan kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Yukarıda
açıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına
gönderilmesine’’ karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dosya örneği üzerinde
2247 sayılı Kanun’un 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı
Bülent Ecevit Üniversitesi Rektörlüğü vekilinin anılan Kanun’un 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Bülent Ecevit Üniversitesi adına, 2547 sayılı Kanun’un 35.maddesi uyarınca
Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında Orta Doğu Teknik
Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Metalürji ve Malzeme Mühendisliği
Bölümünde görevlendirilen ve bunun karşılığında, kefalet senedi ile mecburi
hizmet yükümlüğüne girmiş olan davacının, kefalet senedi kapsamında olan
mecburi hizmet yükümlüğünün kaldırılması istemiyle davalı idareye yaptığı
başvurunun reddi üzerine, bu işlemin iptali istemi ile açılmıştır.
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar: 17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin
araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak
üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis
edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik
payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi
üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Bülent Ecevit Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olarak
görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi
uyarınca davalı idare adına Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mühendislik
Fakültesi Metalürji ve Malzeme Mühendisliği Bölümünde görevlendirilen ve
buna karşılık kefalet senedi ile mecburi hizmet yükümlülüğüne giren
davacının, mecburi hizmet yükümlüğünün kaldırılması istemiyle davalı
idareye yaptığı başvurunun reddi üzerine bu işlemin iptali istemiyle
bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından senedin iptali istemiyle açılan davanın görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Bülent Ecevit Üniversitesi
Rektörlüğü vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Zonguldak İdare
Mahkemesi’nin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Bülent Ecevit
Üniversitesi Rektörlüğü vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Zonguldak İdare Mahkemesinin 06.11.2013 gün ve E:2013/1318 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde Üye Sıddık YILDIZ’ın KARŞI OYU ve OY
ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI
OY
Dava,
Davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi kapsamında davalı idare adına başka bir
üniversitede lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilen davacının,
görevlendirme işleminden önce imzaladığı taahhüt ve kefalet senedi
uyarınca, mecburi hizmet yükümlülüğü ile kefalet senedinin iptali istemiyle
açılmıştır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere
görevlendirilmesindeki amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu
taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür
iradesi ile imzaladığından söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel
hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
20-ESAS NO : 2014/344
KARAR NO : 2014/384
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Araştırma Görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı Yasanın 35. maddesi
uyarınca lisansüstü ve doktora eğitimi yapmak üzere başka bir üniversitede
görevlendirilen ve taahhüt ve kefalet senedi imzalayan davacı tarafından,
mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılması istemiyle yapmış olduğu
başvurusunun reddine ilişkin işleminin iptal edilerek, mecburi hizmet
yükümlülüğünün kaldırılması istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
İ.S.
Vekili:
Av. B.K.
Davalı:
Tokat /Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili:
Av. B.Ç.
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Gaziosmanpaşa Üniversitesi
Eğitim Fakültesinde araştırma görevlisi olarak görev yapmakta iken, 2005
yılında 2547 sayılı Kanunun 35. maddesi uyarınca Abant İzzet Baysal
Üniversitesinde doktora ve yüksek lisans yapmak üzere görevlendirildiğini;
doktora ve yüksek lisansını tamamlayarak 2013 yılından itibaren
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Eğitim Fakültesinde Yardımcı Doçent Doktor
olarak görevini sürdürdüğünü; müvekkilinin, 2005 yılında doktora eğitimine
gitmek için görev yaptığı Üniversitesine başvurduğunu, başvurusunun kabul
edildiğini ancak davalı Rektörlükçe, 2547 Sayılı Kanunun 35. maddesi
hükümlerine dayanılarak hazırlanan “Bir Üniversite adına diğer üniversitede
lisansüstü eğitim gören araştırma görevlileri hakkında yönetmeliğin” 4.
Maddesi uyarınca Doktora Sonrası Mecburi Hizmet Yaptırabilmek Amacıyla
Rektörlükçe düzenlenen taahhüt ve kefalet senedi imzalattırıldığını;
müvekkilinin söz konusu belgeyi eğitime gitmek amacıyla zorunlu bir şekilde
imzalamak zorunda kaldığını; bilahare davalı Rektörlüğe vermiş olduğu
03.06.2013 tarihli dilekçe ile, mecburi hizmet yükümlüğünün kaldırılmasını
istediğini; ancak Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörlüğü Personel Daire Başkanlığı’nca
07.05.2013 tarih. 81269015-541-2852 sayılı cevabi yazıyla müvekkilinin bu
isteğine olumsuz cevap verildiğini; müvekkilinin başka bir üniversiteye
geçme durumunun bulunduğunu, ancak vermiş olduğu taahhüt ve kefalet
senedinin, müvekkilinin önüne engel olarak konulduğunu, müvekkilinin
sürekli icra tehdidi altında yaşamak zorunda kaldığını, senedin varlığının,
müvekkilini olumsuz olarak etkilediğini, bilimsel çalışmalarına engel
teşkil ettiğini, mecburi hizmetinin bulunduğundan bahisle tayin taleplerine
olumsuz cevap verildiğini ifade ederek; Gaziosmanpaşa Üniversitesi
Rektörlüğü Personel Daire Başkanlığının 7.6.2013 tarih ve 81269015-641-2852
sayılı işleminin iptal edilerek, mecburi hizmet yükümlülüğünün
kaldırılmasına karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
İdare vekili birinci savunma dilekçesinde, Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına
göre, uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğunu ileri sürerek,
görev itirazında bulunmuştur.
TOKAT
İDARE MAHKEMESİ: 6.11.2013 gün ve E:2013/423 sayı ile, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu’nun 2’inci maddesinde, idari dava türlerinin
sayıldığı; buna göre, a) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu
ve maksat yönlerinden biri ile ilgili hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal
davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklan doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c) Genel hizmetlerden
birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı
taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaların, idari dava
türleri olarak belirlendiği; 2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede
öğretim üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere
görevlendirilmesindeki amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının idare
ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesi ile imzalamadığı taahhüt
ve kefalet senedi uyarınca davacıya mecburi hizmet yükümlülüğü getiren
işlemden kaynaklı uyuşmazlığın, özel hukuk alanını ilgilendiren bir
uyuşmazlık olmadığı açıkça anlaşıldığından, çıkacak uyuşmazlıkların
çözümünde idari yargının yetkili olduğu; bu durumda; idarece kamu gücüne
dayanılarak ve tek taraflı irade ile kurulan taahhüt ve kefalet senedine
dayanılarak davacıya mecburi hizmet yükümlülüğü getiren uyuşmazlığın 2577
sayılı Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünün, idare mahkemelerinin görev alanına girdiği sonucuna varıldığı
gerekçesiyle; davalı idarenin görev itirazının reddine, uyuşmazlığın
çözümünde Mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir.
Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi üzerine dava
dosyasının onaylı bir örneği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na
gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI; Konunun çözümü için
uyuşmazlığın temelini oluşturan işlemin incelenmesinin gerektiği; dava
konusu uyuşmazlığın, taraflar arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle
yüklenme ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklandığı; 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu'nun öğretim elemanı yetiştirmeye ilişkin 35.
maddesinde: Yükseköğretim kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve
kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve
dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun
belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler. (Ek
fıkra: 17/08/1983 -2880/18 md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla
üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora
çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca
geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık
veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla
birlikte kendi üniversitelerine dönerler. / (Ek fıkra: 17/08/1983 - 2880/18
md.) Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanları, genel hükümlere
göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine
getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere, yükseköğretim
kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları
bu hüküm dışındadır.” hükmünün yer aldığı; olayda, davacının Abant İzzet
Baysal Üniversitesi'nde görevlendirilmeden önce kefalet senedi ile, mecburi
hizmet süresi dolmadan hizmetinde bulunduğu Yüksek Öğretim Kurumu ve
mecburi hizmetinin devredildiği kurum tarafından görevden çekilmiş
sayıldığında mecburi hizmetine tekabül eden ödemelerin tamamının ve % 50
fazlası ile ayrıca bu ödemelere ilişkin sarf tarihinden itibaren hesaplanacak
yasal vs. vergi ve kanuni ödemelerle birlikte Üniversitesi emrine nakden ve
defaten ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği, söz konu yüklenme ve kefalet
senedi ile, Üniversiteye karşı mecburi hizmet yükümlülüğü ya da parasal
karşılığı taahhüt edilmek suretiyle Üniversite ile araştırma görevlisi
arasında, tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme
ilişkisi kurulduğunun açık olduğu; dolayısıyla, uyuşmazlığın taraflar
arasındaki sözleşmeden diğer bir ifadeyle yüklenme ve kefalet senedinde yer
alan borçtan kaynaklandığı, sözleşmede yer alan borçtan kaynaklanan
uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13.
maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça,
2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının yazılı
düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali
ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Başvuru yazısı ve dosya örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Eğitim Fakültesinde Araştırma Görevlisi olarak
çalışmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35. maddesi uyarınca
Gaziosmanpaşa Üniversitesi adına öğretim Üyesi Yetiştirme Programı
kapsamında lisansüstü ve doktora eğitimi yapmak üzere kadrosu geçici olarak
Abant İzzet Baysal Üniversitesine aktarılan ve davalı İdareye karşı taahhüt
ve kefalet senedi imzalayan davacının, mecburi hizmet yükümlülüğünün
kaldırılması istemiyle yapmış olduğu başvurusunun reddine ilişkin, Gaziosmanpaşa
Üniversitesi Personel Daire Başkanlığının 7.6.2013 tarih ve
81269015-641-2852 sayılı işleminin iptal edilerek, mecburi hizmet
yükümlülüğünün kaldırılmasına karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretim
elemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde “Yükseköğretim
kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim
kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve
hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara
göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkralar:
17/8/1983-2880/18 md.) Öğretim elemanı
yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları,
araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye,
Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora
veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda
kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim
elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında
mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla
getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Gaziosmanpaşa Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olarak
görev yapmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi
uyarınca davalı idare adına Abant İzzet Baysal Üniversitesi’nde lisansüstü
ve doktora eğitimi yapmak üzere görevlendirilen davacı tarafından, Abant
İzzet Baysal Üniversitesi'ne gönderilmesinden önce düzenlenen taahhüt ve
kefalet senedinden kaynaklanan mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılması
istemiyle yapmış olduğu başvurusunun reddine ilişkin, Gaziosmanpaşa
Üniversitesi işleminin iptal edilerek, mecburi hizmet yükümlülüğünün
kaldırılmasına karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı
anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından
tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması
karşısında, davacı tarafından mecburi hizmet yükümlülüğünün iptali
istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
davalı rektörlük vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Tokat İdare
Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı Rektörlük vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Tokat İdare
Mahkemesinin 6.11.2013 gün ve E:2013/423 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde Üye Sıddık YILDIZ’ın KARŞI OYU ve OY
ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI
OY YAZISI
Dava,
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Eğitim Fakültesinde Araştırma Görevlisi olarak
çalışmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35. maddesi uyarınca
Gaziosmanpaşa Üniversitesi adına öğretim Üyesi Yetiştirme Programı
kapsamında lisansüstü ve doktora eğitimi yapmak üzere kadrosu geçici olarak
Abant İzzet Baysal Üniversitesine aktarılan ve davalı İdareye karşı taahhüt
ve kefalet senedi imzalayan davacının, mecburi hizmet yükümlülüğünün
kaldırılması istemiyle yapmış olduğu başvurusunun reddine ilişkin, Gaziosmanpaşa
Üniversitesi Personel Daire Başkanlığının 7.6.2013 tarih ve
81269015-641-2852 sayılı işleminin iptal edilerek, mecburi hizmet
yükümlülüğünün kaldırılmasına karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yasa uyarınca başka bir üniversitede öğretim
üyesi yetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzere
görevlendirilmesindeki amaç göz önünde bulundurulduğunda, davacının bu
taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür
iradesi ile imzaladığından söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel
hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile
kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı
Yasanın 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve
çözümünde idari yargı görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca
yapılan başvurunun reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki karara karşıyım.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
21-ESAS NO : 2014/354
KARAR NO : 2014/394
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.F.
Davalı: Türk Telekom A.Ş.
Vekili: Av. Z.A.
O L A Y: Davacı dava
dilekçesinde özetle; Mersin İl Telekom Müdürlüğü nezdinde teknisyen olarak
görev yapmakta iken kurumun 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesi üzerine
adının 4046 sayılı kanunun 22. maddesi gereğince başka kamu kurum ve
kuruluşlarına nakledilmek üzere Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirildiğini ve 11.03.2010 tarihinde 657 sayılı Devlet Memurları
Yasası’na tabi olarak Anamur İlçe Tarım Müdürlüğü’ne teknisyen olarak
atandığını, ancak bu nakil sırasında düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde
2010/7 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince verilmesi gereken ek
ödemenin gösterilmediğini, bu nedenle davalı şirkete söz konusu yanlışlığın
düzeltilmesi istemi ile yapılan 03.02.2011 tarihli başvurusunun
reddedildiğini belirterek; davalı idarenin 16.02.2011 tarih ve
B.11.2.TTŞ.4.33.00.16/ 900-3-10-1337 sayılı talebinin reddine ilişkin
işlemin iptaline karar verilmesi istemi ile idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı Türk Telekom A.Ş. vekili süresi içerisinde
verdiği dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Mersin 2. İdare Mahkemesi’nin; 05.05.2011 gün ve
2011/390 Esas, 2011/536 Karar sayılı kararında özetle; uyuşmazlıkta,
davalının özel hukuk tüzel kişisi olması nedeniyle idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari davadan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın
esasının özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümlenmesi
gerektiğini gerekçe göstererek, davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Danıştay 5. Dairesi 21.12.2011 gün ve 2011/6564 Esas,
2011/7847 Karar sayılı kararı ile; imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu
hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili kılınması nedeni ile diğer özel
hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere
tabi olan davalının, 406 sayılı yasa hükümleri ile yüklendiği kamu
kuruluşlarına nakil hakkı bulunan personeli ile ilgili görevleri konusunda
tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olması ve bu işlemlerden
kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargıda görülmesi gerektiğini gerekçe
göstererek Mersin 2.İdare Mahkemesi’nin kararını bozmuştur.
Mersin 2. İdare Mahkemesi 30.04.2012 gün ve 2012/478
Esas, 2012/456 Karar sayılı kararında özetle; uyuşmazlığın çözümünün
mahkemelerinin görevinde olmayıp, adli yargının görevine girdiğini, nitekim
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 05.07.2010 gün ve E:2010/56, K:2010/157 sayılı;
19.12.2011 gün ve E:2011/219, K:2011/295 sayılı kararlarının da bu yönde
olduğunu, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49/4 maddesi
uyarınca bozma kararına uyulmayarak önceki kararda ısrar edilmesine, 2577
sayılı Yasa’nın 15.maddesinin 1-a bendi uyarınca davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 21.11.2012 gün ve
2012/1841 Esas, 2012/2171 Karar sayılı kararı ile; imtiyaz sözleşmesi ile
bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili kılınması nedeniyle, diğer
özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve
yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa hükümleri ile kamu kurumlarına
nakil hakkı bulunan personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna varılmakla,
aksi yöndeki kararda hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle Mersin 2.İdare
Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mersin 2.İdare Mahkemesi’nin Danıştay İdari Dava
Daireleri Kurulu’nun Bozma ilamı sonrasında verdiği 03.10.2013 tarih ve
2013/836 Esas sayılı kararı ile davalı vekilinin görev itirazının reddine
karar verdiği anlaşılmıştır.
Davalı Türk Telekom A.Ş. vekilinin idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı;
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekom A.Ş.’nin hazineye ait %55
hissesinin Bakanlar Kurulu’nun 25.07.2005 tarih 2005/9146 sayılı kararı ile
14.11.2005 tarihinde hisse Satış sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon
A.Ş.’ne satıldığını, 406 sayılı yasanın Ek 29. Maddesinin 03.07.2005 tarih
ve 5398 sayılı kanunla değişik 1. Fıkrasında “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının %50’nin altına düşmesi durumunda, Türk Telekom’da
ek 22. Maddenin (a) bendinin bu kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.01.1990 tarihli ve 399 sayılı KHK’ye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel kamu görevlerinden
180 gün aralıksız izinli sayılır. Bu personel belirlenen süre içinde Türk
Telekom’da çalışmaya devam edere ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığı’na bildirildikleri tarihe kadar ki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer
özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır” hükmüne yer verildiğini, davanın
açıldığı tarihte kamu kuruluşu niteliği taşımayan davalı şirkete karşı
hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptali istemi ile açılan davanın
2577 sayılı yasanın 2/1 maddesi gereğince idari yargının görevine
girmediğini bu sebeplerle davanın adli yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiştir
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME:
Başvuru
yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi
gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Türk Telekom A.Ş. vekilinin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Türk Telekom A.Ş.
bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile
başka kuruma atanan davacının, hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin
iptali istemi ile yaptığı başvurusunun reddine ilişkin davalı idarenin
16.02.2011 tarih ve B.11.2.TTŞ.4.33.00.16/900-3-10-1337 sayılı kararının
iptali istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)”
tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin
3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında
sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir
genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi
ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler
sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk
Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel
şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları
aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde
çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve
sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin iptali istemiyle Mersin 2.İdare Mahkemesi’nde dava
açıldığı; Mersin 2. İdare Mahkemesi’nin 05.05.2011 gün ve 2011/390 Esas,
2011/536 Karar sayılı ilk kararında davanın görev yönünden reddine karar
verdiği; kararın, davacı tarafından temyizi üzerine Danıştay 5. Dairesi’nin
21.12.2011 gün ve 2011/6564 Esas, 2011/7847 Karar sayılı kararı ile davanın
idari yargıda görülmesi gerektiğini belirtilerek bozulduğu; Mersin 2.İdare
Mahkemesi’nin 30.04.2012 gün ve 2012/478 Esas, 2012/456 Karar sayılı kararı
ile bozma kararına uyulmayarak önceki kararda ısrar edilmesine karar
verdiği, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 21.11.2012 gün ve
2012/1841 Esas, 2012/2171 Karar sayılı bozma ilamı sonrasında Mersin
2.İdare Mahkemesi’nin 03.10.2013 gün ve 2013/836 Esas numaralı kararı ile
davalının görev itirazının reddine karar verdiği; davalı vekilinin istemi
üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı tarafından olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması talebi ile dosyanın Mahkememize gönderildiği anlaşılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler hakkında
yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında
çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak sayılmış
olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine
karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
davalı Türk Telekom A.Ş. vekilinin görev itirazının Mersin 2. İdare
Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Türk Telekom
A.Ş. vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN, Mersin 2.İdare
Mahkemesi’nin 03.10.2013 tarih ve 2013/836 Esas sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
22-ESAS NO : 2014/407
KARAR NO : 2014/446
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İdarenin
dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine
göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.M. (M.)
Vekili : Av. A.A.
Davalı:
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili:
Av. B.V.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının, Ankara İli, Çankaya
İlçesi Dikmen Mahallesi 154 nolu kadastro parselinde hissedar iken, bu
parseldeki hissesinin imar sonucu Ankara İli, Çankaya İlçesi Dikmen Mahallesi,
29273 ada 1 parsel, 29273 ada 3 parsel ve 29274 ada 1 parsel nolu
taşınmazlara şuyulandırıldığını, davacının taşınmazının bulunduğu mahallin
Dikmen vadisi 4. ve 5. etaplar Kentsel Dönüşüm Projesi kapsamında kalması nedeniyle
29.11.1990 tarih ve 3967 karar nolu Kamu Yararı Kararı ve Valilik Makamının
27.12.1990 tarihli onayı ile kamulaştırılmasına karar verilmiş olmasına
karşın, davalı idarenin Kamulaştırma Yasası’nın 10. maddesine göre bedel
tespiti ve tescil davası açarak davacının taşınmazının bedelini vermesi
gerekirken, bütün bunları yapmadan dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız
olarak fiilen el attığını, mülkiyet tamamen kendisine geçtikten sonra proje
kapsamında yapması gereken proje uygulama imar planını da yaparak tapuya
tescil ettirdiğini, davalı idarenin Dikmen Vadisi 3. etap alanı ile ilgili
mülkiyet hakkını hiçe sayan davranışlarını 4. ve 5. etaplarda da
sürdürdüğünü ve kamulaştırma yapmaksızın 1/1000 ölçekli uygulama imar planı
doğrultusunda hazırladığı 81210 nolu parselasyon planının, Ankara
Büyükşehir Belediye Encümenince 10.01.2008 tarihinde onaylandığını ve
06.03.2008 tarihinde kesinleştiğini, Ankara 14.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
2008/26 D.Îş sayılı dosyasında yapılan tespitte, Dikmen Vadisi 4. ve 5. etapların
birleştirildiğini, onanarak kesinleşen 81210 nolu proje uygulama imar planı
kapsamında rızai anlaşma yapmayan mülkiyet sahiplerinin bulunduğunu, davalı
idare ile kamulaştırma yasası uyarınca rızai anlaşma yapan hissedarlara ait
evlerin yıkıldığını, yıkımı yapılan binalar sebebiyle yolların tamamen
bozulduğunu, elektrik ve telefon hatlarının kesik olduğunu, 4. ve 5. etap
alanının açık inşaat alanı olması sebebiyle can ve mal güvenliğinin
bulunmadığını ve bu sebeple meskenlerini terk etmek zorunda kaldıklarını,
proje alanında bulunan mülkiyet sahiplerinin taşınmazlarından hiçbir
şekilde istifade imkanının kalmadığını ve taşınmazlara davalı idare
tarafından kamulaştırmasız olarak el atıldığı hususunun tespit
edildiğini,davalı idare tarafından davacının taşınmazının
bulunduğu
4. ve 5. etaplarda kentsel dönüşüm projesi uyguladığından bahisle imar
planlarının kesinleştirildiğini ve bölgeye hiçbir belediye hizmeti
götürmeyerek kendisi ile anlaşma yapmayan mülkiyet sahiplerinin cezalandırıldığını,
bu şekilde kendisi ile rızai anlaşma yapmaları için proje alanının tümünün
yaşanmaz hale getirildiğini belirterek, davacının hissedarı bulunduğu
kadastronun 154 parselinden imar sonucu oluşan Ankara İli, Çankaya İlçesi,
Dikmen Mahallesi, 29273 ada 1 parsel, 29273 ada 3 parsel ve 29274 ada 1
parsel nolu taşınmazlardaki hisselerinin davalı idare adına tescili
karşılığında, fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 10.000,00 TL’nin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline
karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında
bulunmuştur.
Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesi: 12.11.2013 gün ve
E:2013/324 sayı ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; “ 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun Kentsel dönüşüm ve
gelişim alanı başlıklı 73. maddesinde; ‘’Belediye, belediye meclisi
kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji
parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal
donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve
restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem
riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri
uygulayabilir. Bir alanın kentsel dönüşüm ve gelişim alanı olarak ilan
edilebilmesi için yukarıda sayılan hususlardan birinin veya bir kaçının
gerçekleşmesi ve bu alanın belediye veya mücavir alan sınırları içerisinde
bulunması şarttır. Ancak, kamunun mülkiyetinde veya kullanımında olan yerlerde
kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edilebilmesi ve uygulama
yapılabilmesi için ilgili belediyenin talebi ve Çevre ve Şehircilik
Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca bu yönde karar alınması
şarttır.
Kentsel
dönüşüm ve gelişim proje alanı olarak ilan edilecek alanın; üzerinde yapı
olan veya olmayan imarlı veya imarsız alanlar olması, yapı yükseklik ve
yoğunluğunun belirlenmesi, alanın büyüklüğünün en az 5 en çok 500 hektar arasında
olması, etaplar halinde yapılabilmesi hususlarının takdiri münhasıran
belediye meclisinin yetkisindedir. Toplamı 5 hektardan az olmamak kaydı ile
proje alanı ile ilişkili birden fazla yer tek bir dönüşüm alanı olarak
belirlenebilir.
Büyükşehir
belediye ve mücavir alan sınırları içinde kentsel dönüşüm ve gelişim
projesi alanı ilan etmeye büyükşehir belediyeleri yetkilidir. Büyükşehir
belediye meclisince uygun görülmesi halinde ilçe belediyeleri kendi sınırları
içinde kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir.
Büyükşehir
belediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşüm ve gelişim projelerine
ilişkin her ölçekteki imar planı, parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı,
yapı kullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve
3194 sayılı İmar Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmaya
büyükşehir belediyeleri yetkilidir.
Kentsel
dönüşüm ve gelişim proje alanlarında bulunan yapıların boşaltılması, yıkımı
ve kamulaştırılmasında anlaşma yolu esastır. Kentsel dönüşüm ve gelişim
projesi kapsamında bulunan gayrimenkul sahipleri ve belediye tarafından
açılacak davalar, mahkemelerde öncelikle görüşülür ve karara bağlanır.
Kentsel
dönüşüm ve gelişim alanları içinde yer alan eğitim ve sağlık alanları hariç
kamuya ait gayrimenkuller harca esas değer üzerinden belediyelere
devredilir. Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden
yapılacak münferit yapılarda ilgili vergi, resim ve harçların dörtte biri
alınır.
Kentsel
dönüşüm ve gelişim proje alanlarındaki gayrimenkul sahipleri ve 24/2/1984
tarihli ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara
Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin
Değiştirilmesi Hakkında Kanuna istinaden, hak sahibi olmuş kimselerle
anlaşmaları halinde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanında hakları
verilir. 2981 sayılı Kanun kapsamına girmeyen gecekondu sahiplerine enkaz
ve ağaç bedelleri verilir veya belediye imkanları ölçüsünde kentsel dönüşüm
ve gelişim proje alanı dışında arsa veya konut satışı yapılabilir. Bu
kapsamda bulunanlara Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ile işbirliği yapılmak
suretiyle konut satışı da yapılabilir. Enkaz ve ağaç bedelleri arsa veya
konut bedellerinden mahsup edilir.
Kentsel
dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde belediyelere ait
gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşma sağladığı veya kamulaştırdıkları
gayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamı belediyeler tarafından yapılır
veya yaptırılır. Belediye ile anlaşma yapmayan veya belediyece kamulaştırılmasına
gerek duyulmayan gayrimenkul sahiplerinden proje alanında kendilerine 3194
sayılı Kanunun 18 inci maddesine göre ayrı ada ve parselde imar hakkı verilmemiş
olanlar kamulaştırmasız el atma davası açabilir.
Kentsel
dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yapılacak alt yapı ve rekreasyon
harcamaları, proje ortak gideri sayılır. Belediyelere ait inşaatların proje
ortak giderleri belediyeler tarafından karşılanır. Kendilerine ayrı ada
veya parsel tahsis edilen gayrimenkul sahipleri ile kamulaştırma dışı kalan
gayrimenkul sahipleri, sahip oldukları inşaatın toplam metrekaresi oranında
proje ortak giderlerine katılmak zorundadır. Proje ortak gideri ödenmeden
inşaat ruhsatı, yapılan binalara yapı kullanma izni verilemez; su, doğalgaz
ve elektrik bağlanamaz.
Dönüşüm
alanı sınırı kesinleştiği tarihte, bu sınırlar içindeki gayrimenkullerin
tapu kütüğünün beyanlar hanesine kaydedilmek üzere tapu sicil müdürlüğüne,
paftasında gösterilmek üzere kadastro müdürlüğüne bildirilir. Söz konusu
gayrimenkullerin kaydında meydana gelen değişiklikler belediyeye
bildirilir.
Kentsel
dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde; ifraz, tevhit, sınırlı ayni
hak tesisi ve terkini, cins değişikliği ve yapı ruhsatı verilmesine ilişkin
işlemler belediyenin izni ile yapılır.
Belediye,
kentsel dönüşüm ve gelişim projelerini gerçekleştirmek amacıyla; imar
uygulaması yapmaya, imar uygulaması yapılan alanlardaki taşınmazların
değerlerini tespit etmeye ve bu değer üzerinden hak sahiplerine dağıtım yapmaya
veya hasılat paylaşımını esas alan uygulamalar yapmaya yetkilidir.
Kentsel
dönüşüm ve gelişim projelerinin uygulanması sırasında, tapu kayıtlarında
mülkiyet hanesi açık olan veya ayni hakları davalı olan taşınmazlar
doğrudan kamulaştırılarak bedelleri mahkemece tayin edilen bankaya belli
olacak hak sahipleri adına bloke edilir. Belediye kentsel dönüşüm ve
gelişim projelerinin uygulama alanında bulunan taşınmazların
kamulaştırılması sırasında veraset ilamı çıkarmaya veya tapudaki kayıt malikine
göre işlem yapmaya yetkilidir.
Büyükşehirlerde
büyükşehir belediye meclisinin, il ve ilçelerde belediye meclislerinin salt
çoğunluk ile alacağı karar ile masrafların tamamı veya bir kısmı belediye
bütçesinden karşılanmak kaydıyla kentin uygun görülen alanlarında bina
cephelerinde değişiklik ve yenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimi
çalışmaları yapılabilir. Cephe değişikliği yapılacak binalarda telif hakkı
sahibi proje müelliflerine talep etmeleri hâlinde, değiştirilecek cephe
veya cephelerin beher metrekaresi için bir günlük net asgari ücret tutarını
geçmemek üzere telif hakkı ödenir. Büyükşehir belediye meclisince uygun
görülmesi hâlinde, büyükşehir belediyesi içindeki ilçe belediyeleri kendi
sınırları içinde bu fıkrada belirtilen iş ve işlemleri yapabilir.
Bina
cephelerinde değişiklik ve yenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimi
çalışmaları için yapılması gereken iş, işlem ve yetkilendirmeler, kat
maliklerinin arsa payı çoğunluğu ile verecekleri karara göre yapılır.
Büyükşehir
belediyelerince, kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen alanlar ile
5366 sayılı Kanuna göre yenileme alanı ilan edilen alanlarda veya bu
Kanunun 75 inci maddesine göre kamu kurum ve kuruluşları ile protokol yapmaları
hâlinde, büyükşehir belediye meclisi kararı ile, yıkılan ibadethane ve
yurtların yerine veya ihtiyaç duyulan yerlerde ibadethane ve yurt inşa
edilebilir.
Kentsel
dönüşüm ve gelişim projesi kapsamındaki işler, kamu idareleriyle 75 inci
madde çerçevesinde ortak hizmet projeleri aracılığıyla
gerçekleştirilebilir.
Bu
Kanunun konusu ile ilgili hususlarda Başbakanlık Toplu Konut idaresine 2985
sayılı Kanun ve diğer kanunlarla verilen yetkiler saklıdır.” hükmü yer
almaktadır.
Uygulama
ve öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu
gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemler,
idari işlem; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri
maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizlikleri de, idari
eylem olarak tanımlanmaktadır.
İdarenin
yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya
koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj,
suyolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve onarımı
sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların
görüm ve çözümünde, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal
denetim yapan idari Yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Bu
bilgiler karşısında; davanın, davacının hissedarı olduğu taşınmazın,
Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi kapsamında kalması sebebiyle proje
uygulama imar planı yapılarak tapuya tescil ettirilmek suretiyle
kamulaştırmasız olarak el atıldığından bahisle tazminat talebiyle açılan
davanın,davacıya ait taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığından bahisle
10.000 TL tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemine ilişkin
kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1
'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, hükmü
gereğince İdari Yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.” demek suretiyle
2547 sayılı Yasanın 10'uncu maddesi uyarınca, davanın, davacıya ait
taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığından bahisle 10.000 TL tazminatın
yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine’’ karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre,davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, davanın,
davacıya ait taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığından bahisle 10.000 TL
tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedarı olduğu taşınmazların, Kentsel
Dönüşüm ve Gelişim Projesi kapsamında kalması sebebiyle davalı idare
tarafından proje uygulama imar planı yapılarak tapuya tescil ettirilmek
suretiyle kamulaştırmasız olarak el atıldığından bahisle, 10.000 TL
tazminatın yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi ve taşınmazın
mülkiyetinin davalı idareye devri istemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; 13.07.2010 tarih,
27640 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 07.07.2010 gün, 2010/667 sayılı
Bakanlar Kurulu kararı ile, davaya konu taşınmazların da yer aldığı bir
kısım alanların 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 73.maddesi uyarınca Dikmen
Vadisi Son Etap Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı ilan edilmesine
karar verildiği anlaşılmıştır.
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik
Dairesi Başkanlığı Harita Şube Müdürlüğü’nün 23.07.2013 günlü
yazısında;kadastro 154 nolu parselin Dikmen Vadisi Son Etap Kentsel Dönüşüm
ve Gelişim Proje Alanında kaldığı, söz konusu proje alanı sınırı Bakanlar
Kurulu Kararı ile onaylı Dikmen Vadisi Son Etap Kentsel Dönüşüm ve Gelişim
Proje Alanı sınırının Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 16.07.2010 gün
ve 2199 sayıl kararı ile onaylandığı, Dikmen Vadisi Son Etap Kentsel
Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanına ilişkin 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve
1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin
13.08.2010 tarih ve 2496 sayılı kararı ile onaylandığı, söz konusu plana
askı süresinde yapılan itirazlara ilişkin Büyükşehir Belediye Meclisinin
30.11.2010 tarih ve 3392 sayılı kararı ile karar alınarak söz konusu planın
kesinleştiği, onaylanan imar planına istinaden hazırlanan 81210/1 nolu
parselasyon planının Belediye Encümeninin 30.12.2010 tarih ve 2357 sayılı
kararı ile onaylandığı, kadastro 154 nolu parseldeki Akif Melikoğlu’na ait 524,00 m2 hissenin 122,00 m2 sinin Konut
Alanı olarak ayrılan 29273 ada 1 nolu parsele, 152,40 m2 sinin
Bölgesel Ticaret Merkezi kullanımına ayrılan 29274 ada 1 nolu parsele, 40 m2 sinin proje kapsamında
kalan tüm parsellerden eşit oranda kesintiden oluşturulan Kültürel Tesis
kullanımına ayrılan 29273 ada 3 nolu parsele şuyulandırıldığı, 209,60 m2 sinin DOP
olarak kesildiği, 81210/1 nolu parselasyon planının Çankaya Kadastro
Müdürlüğüne tescile esas teknik kontrollerin yapılması için gönderildiği,
Çankaya Tapu Müdürlüğünce 15.06.2011 tarih ve 32030 yevmiye no ile tescil
edildiği hususunun belirtildiği anlaşılmıştır.
03.07.2005 tarih ve 5393
sayılı Belediye Kanunu'nun “Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı” başlıklı 73. maddesinde;
‘’Belediye, belediye meclisi kararıyla; konut alanları,
sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti
alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları
oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve restore etmek, kentin
tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler
almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir. Bir
alanın kentsel dönüşüm ve gelişim alanı olarak ilan edilebilmesi için
yukarıda sayılan hususlardan birinin veya bir kaçının gerçekleşmesi ve bu
alanın belediye veya mücavir alan sınırları içerisinde bulunması şarttır.
Ancak, kamunun mülkiyetinde veya kullanımında olan yerlerde kentsel dönüşüm
ve gelişim proje alanı ilan edilebilmesi ve uygulama yapılabilmesi için
ilgili belediyenin talebi ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının teklifi
üzerine Bakanlar Kurulunca bu yönde karar alınması şarttır.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı olarak ilan
edilecek alanın; üzerinde yapı olan veya olmayan imarlı veya imarsız
alanlar olması, yapı yükseklik ve yoğunluğunun belirlenmesi, alanın
büyüklüğünün en az 5 en çok 500 hektar arasında olması, etaplar halinde
yapılabilmesi hususlarının takdiri münhasıran belediye meclisinin
yetkisindedir. Toplamı 5 hektardan az olmamak kaydı ile proje alanı ile
ilişkili birden fazla yer tek bir dönüşüm alanı olarak belirlenebilir.
Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde
kentsel dönüşüm ve gelişim projesi alanı ilan etmeye büyükşehir
belediyeleri yetkilidir. Büyükşehir belediye meclisince uygun görülmesi
halinde ilçe belediyeleri kendi sınırları içinde kentsel dönüşüm ve gelişim
projeleri uygulayabilir.
Büyükşehir belediyeleri tarafından yapılacak kentsel
dönüşüm ve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imar planı,
parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı, yapı kullanma izni ve benzeri tüm
imar işlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda
belediyelere verilen yetkileri kullanmaya büyükşehir belediyeleri
yetkilidir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında bulunan
yapıların boşaltılması, yıkımı ve kamulaştırılmasında anlaşma yolu esastır.
Kentsel dönüşüm ve gelişim projesi kapsamında bulunan gayrimenkul sahipleri
ve belediye tarafından açılacak davalar, mahkemelerde öncelikle görüşülür ve
karara bağlanır.
Kentsel dönüşüm ve gelişim alanları içinde yer alan
eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkuller harca esas değer
üzerinden belediyelere devredilir. Kentsel dönüşüm ve gelişim proje
alanlarında yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgili vergi,
resim ve harçların dörtte biri alınır.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarındaki
gayrimenkul sahipleri ve 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu
Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar
Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanuna istinaden, hak
sahibi olmuş kimselerle anlaşmaları halinde kentsel dönüşüm ve gelişim
proje alanında hakları verilir. 2981 sayılı Kanun kapsamına girmeyen
gecekondu sahiplerine enkaz ve ağaç bedelleri verilir veya belediye
imkanları ölçüsünde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı dışında arsa
veya konut satışı yapılabilir. Bu kapsamda bulunanlara Toplu Konut İdaresi
Başkanlığı ile işbirliği yapılmak suretiyle konut satışı da yapılabilir. Enkaz
ve ağaç bedelleri arsa veya konut bedellerinden mahsup edilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde
belediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşma sağladığı veya
kamulaştırdıkları gayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamı belediyeler
tarafından yapılır veya yaptırılır. Belediye ile anlaşma yapmayan veya
belediyece kamulaştırılmasına gerek duyulmayan gayrimenkul sahiplerinden
proje alanında kendilerine 3194 sayılı Kanunun 18 inci maddesine göre ayrı
ada ve parselde imar hakkı verilmemiş olanlar kamulaştırmasız el atma
davası açabilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yapılacak
alt yapı ve rekreasyon harcamaları, proje ortak gideri sayılır.
Belediyelere ait inşaatların proje ortak giderleri belediyeler tarafından
karşılanır. Kendilerine ayrı ada veya parsel tahsis edilen gayrimenkul
sahipleri ile kamulaştırma dışı kalan gayrimenkul sahipleri, sahip
oldukları inşaatın toplam metrekaresi oranında proje ortak giderlerine
katılmak zorundadır. Proje ortak gideri ödenmeden inşaat ruhsatı, yapılan
binalara yapı kullanma izni verilemez; su, doğalgaz ve elektrik bağlanamaz.
Dönüşüm alanı sınırı kesinleştiği tarihte, bu sınırlar
içindeki gayrimenkullerin tapu kütüğünün beyanlar hanesine kaydedilmek
üzere tapu sicil müdürlüğüne, paftasında gösterilmek üzere kadastro
müdürlüğüne bildirilir. Söz konusu gayrimenkullerin kaydında meydana gelen
değişiklikler belediyeye bildirilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde;
ifraz, tevhit, sınırlı ayni hak tesisi ve terkini, cins değişikliği ve yapı
ruhsatı verilmesine ilişkin işlemler belediyenin izni ile
yapılır.(Yürürlüğün Durdurulan cümleler: Anayasa Mah. 18/10/2012 tarih ve
2012/82 E. ve 2012/34 Yürürlüğü Durdurma K. ile)
Belediye, kentsel dönüşüm ve gelişim projelerini gerçekleştirmek
amacıyla; imar uygulaması yapmaya, imar uygulaması yapılan alanlardaki
taşınmazların değerlerini tespit etmeye ve bu değer üzerinden hak
sahiplerine dağıtım yapmaya veya hasılat paylaşımını esas alan uygulamalar
yapmaya yetkilidir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim projelerinin uygulanması
sırasında, tapu kayıtlarında mülkiyet hanesi açık olan veya ayni hakları
davalı olan taşınmazlar doğrudan kamulaştırılarak bedelleri mahkemece tayin
edilen bankaya belli olacak hak sahipleri adına bloke edilir. Belediye
kentsel dönüşüm ve gelişim projelerinin uygulama alanında bulunan
taşınmazların kamulaştırılması sırasında veraset ilamı çıkarmaya veya
tapudaki kayıt malikine göre işlem yapmaya yetkilidir.
(Ek fıkra: 16/05/2012-6306 S.K/17. md.) Büyükşehirlerde
büyükşehir belediye meclisinin, il ve ilçelerde belediye meclislerinin salt
çoğunluk ile alacağı karar ile masrafların tamamı veya bir kısmı belediye
bütçesinden karşılanmak kaydıyla kentin uygun görülen alanlarında bina
cephelerinde değişiklik ve yenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimi
çalışmaları yapılabilir. Cephe değişikliği yapılacak binalarda telif hakkı
sahibi proje müelliflerine talep etmeleri hâlinde, değiştirilecek cephe
veya cephelerin beher metrekaresi için bir günlük net asgari ücret tutarını
geçmemek üzere telif hakkı ödenir. Büyükşehir belediye meclisince uygun
görülmesi hâlinde, büyükşehir belediyesi içindeki ilçe belediyeleri kendi
sınırları içinde bu fıkrada belirtilen iş ve işlemleri yapabilir.
(Ek fıkra: 16/05/2012-6306 S.K/17. md.) Bina
cephelerinde değişiklik ve yenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimi
çalışmaları için yapılması gereken iş, işlem ve yetkilendirmeler, kat
maliklerinin arsa payı çoğunluğu ile verecekleri karara göre yapılır.
(Ek fıkra: 16/05/2012-6306 S.K/17. md.) Büyükşehir
belediyelerince, kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen alanlar ile
5366 sayılı Kanuna göre yenileme alanı ilan edilen alanlarda veya bu
Kanunun 75 inci maddesine göre kamu kurum ve kuruluşları ile protokol
yapmaları hâlinde, büyükşehir belediye meclisi kararı ile, yıkılan
ibadethane ve yurtların yerine veya ihtiyaç duyulan yerlerde ibadethane ve
yurt inşa edilebilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim projesi kapsamındaki işler,
kamu idareleriyle 75 inci madde çerçevesinde ortak hizmet projeleri
aracılığıyla gerçekleştirilebilir.
Bu Kanunun konusu ile ilgili hususlarda Başbakanlık
Toplu Konut İdaresine 2985 sayılı Kanun ve diğer kanunlarla verilen
yetkiler saklıdır.’’ denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacıya ait taşınmazın Dikmen
Vadisi Son Etap Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje alanında kaldığı,proje
alan sınırının Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylı Dikmen Vadisi Son Etap
Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı sınırının Ankara Büyükşehir Belediye
Meclisinin 16.7.2010 gün ve 2199 sayılı kararı ile onaylandığı, bu alana
ilişkin 1/5000 ölçekli Nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar
planlarının Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 13.8.2010 gün ve 2496
sayılı kararı ile onaylandığı, onaylanan imar planlarına dayanılarak
hazırlanan parselasyon planına göre 154 parseldeki davacıya ait hissenin
düzenleme ortaklık payı kesildikten sonra bir kısmının konut alanı olarak
ayrılan 29273 ada 1 sayılı parsele, bir kısmının Bölgesel Ticaret Merkezi
kullanımına ayrılan 29274 ada 1 sayılı parsele, bir kısmının da proje
kapsamında kalan tüm parsellerden eşit oranda kesintiden oluşturulan
Kültürel Tesis kullanımına ayrılan 29273 ada 3 sayılı parselle
şuyulandırıldığı, dava dilekçesinde de, Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi
alanında kalan taşınmaza kamulaştırılmasız el atıldığından bahisle 10.000
TL tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve taşınmazın mülkiyetinin
davalı idareye devrinin istenildiği anlaşılmıştır.
Öte yandan; 3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Mahkememizce bu kapsamda yapılan incelemeye ışık tutması
adına,dava konusu taşınmaza fiili el atma olup olmadığı hususunda araştırma
yapılıp mahkememize bilgi verilmesi için mahkemesine müzekkere yazılmış,
Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin cevabi yazısı ekinde davaya konu
taşınmaza ilişkin olarak yapılan keşif sonrasında tanzim edilmiş olan
bilirkişi raporları gönderilmiş olup, her ne kadar Harita ve Kadastro
Bilirkişisi tarafından tanzim edilmiş olan bilirkişi raporunda davaya konu
taşınmazların üzerinin boş olduğu belirtilmiş ise de, İnşaat Mühendisi,
Mimar ve Mülk Bilirkişilerinden oluşan 5 kişilik bilirkişi heyeti
tarafından tanzim edilmiş olan bilirkişi raporunda “Dava konusu parselleri
içine alan Dikmen Vadisi 4. ve 5. Etaplar ile Doğu Yakası Kentsel Dönüşüm
ve Gelişim Alanı içerisinde Dikmen deresi üzerinde Dikmen Vadisi 3. etabın
devamından itibaren Yukarı Dikmene doğru kanal yapım çalışmasının
yapıldığı, dikmen deresi içerisinde kanal içerisinde çalışan işçilerin
kaldığı şantiyenin bulunduğu, kanalda iş makinelerinin çalıştığı, 4. ve 5.
etap içerisinde bulunan ve imara uygun olmayan yapıların (evler) yer yer
yıkıldığı, bazı evlerin terk edildiği, bazı yolların kullanılmaz durumda ve
bu bölgenin harap ve terk edilmiş bir durumda olduğu tespit edilmiştir.’’ denilmiş
olup, böylece davaya konu taşınmazların da içerisinde yer aldığı alana
kanal yapım çalışması yapılmak suretiyle fiilen el atıldığı anlaşılmıştır.
Belediyelerin
3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetki ile
arazi ve arsalar üzerinde imar planlarının hazırlanması ve yürürlüğe
konulması,arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıkları
imar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan
irade açıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyici işlemler olduğu bu
yönü ile de idari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari
yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır. Buna karşılık,
Belediyece, Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul ve yöntemlere uygun
idari nitelikte uygulama işlemleri yapılmaksızın, dava konusu taşınmazın
bir kısmına fiilen el atılması karşısında, idarenin bu eyleminin
kamulaştırmasız el atma niteliğini taşıdığı açıktır.
İdarenin
yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu
plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su
şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında
kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve
çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar
tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan
idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede
bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya
plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i
ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün
önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli
yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş
bulunmaktadır.
Nitekim,
yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı
Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı
kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülü
İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması
sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava
Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız
fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan
adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
Bu
durumda, idarenin dava konusu taşınmazlara kamulaştırmasız el atmasından
doğan zararın tazminine ve dahi taşınmazların davalı idare adına tesciline
yönelik bulunan davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine
göre görüm ve çözümü, adli yargı yerinin görevine girmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay
Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
23-ESAS NO : 2014/434
KARAR NO : 2014/469
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının taşınmazı
üzerinde konulan kısıtlamanın (hukuki el atmanın) yol açtığı öne sürülen
zararın tazmini istemiyle açılan davanın imar planından kaynaklanan
tazminat davaları kapsamında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- S.K. 2- R.K.
Vekili : Av. Ö.D.
Davalı:
Didim Belediye Başkanlığı
Vekili:
Av. Ö.K.
O L A Y: Davacılar vekili
dava dilekçesinde özetle; davacıların Aydın İli, Didim İlçesi, Gevrek
Mevkii, 722 parsel sayılı taşınmazın maliki olduklarını, taşınmaza dair
davacıların Didim Belediye Başkanlığı’na imar hususunda müracaat
ettiklerini, taşınmazın Turistik Tesis İmarı bulunmasına rağmen ve
taşınmazın Ticaret Alanında olmasına rağmen Didim Belediye Başkanlığı
tarafından geçmişe yönelik imarın olup olmadığının bilinmemesi, düzenli
arşivlerinin bulunmaması gerekçe gösterilmek suretiyle dava konusu
taşınmazın imarının verilemeyeceği ve taşınmazın imar planının yeşil alan
olarak değiştirildiğinin bildirildiğini, bununla birlikte taşınmazın bir
kısmının davalı idare tarafından yol olarak kullanıldığını, davalı kurumun
bu eyleminin fiili müdahale olduğunu, yine Didim Belediye Başkanlığı
tarafından yeşil alan ilan edilen, imarı verilemeyen ve fiili el atmada
bulunulan taşınmazdan şu ana kadar arsa bedeli üzerinden vergi ve yol
katılım payı alındığını, davacının dava konusu taşınmazı satın aldığı
günden bu güne taşınmaz üzerinde bir binanın mevcut olduğunu, ayrıca Didim
Belediye Başkanlığı tarafından dava konusu taşınmazın tamamının park, yol
ve yeşil alan olarak düzenlendiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL bedelin dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Didim Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Didim (Yenihisar) 2. Asliye Hukuk Mahkemesi: 22.10.2013
gün ve E:2013/227 sayı ile, davalı Didim Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Didim Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:
Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247
sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Didim
Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi
12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalı Didim Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların taşınmazına, imar planında park, yol
ve yeşil alan olarak
ayrılmak suretiyle el atıldığı belirtilerek, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek
yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
Mahkememizce davaya konu taşınmaza fiili el atma olup
olmadığı hususunda bilgi verilmesi için yazılan müzekkereye Didim
(Yenihisar) 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 10.03.2013 günlü cevabi
yazısında; söz konusu dava dosyasında keşif yapılmadığına dair cevap
verildiği anlaşılmıştır.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; Didim Sulh Hukuk
Mahkemesi tarafından 2006/144 Değişik İş esaslı dosyada davaya konu 722
parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak keşif icra edildiği anlaşılmış olup,
yapılan keşfe ilişkin olarak tanzim edilmiş olan 18.01.2007 tarihli
bilirkişi raporunda, taşınmaz arsa üzerinde eski bina bulunduğu, Didim
Belediyesince 04.07.2003 tarih ve 26 sayılı meclis kararı ile arsaya ait
imar planı hazırlandığı, bu yerin günü birlik tek katlı dinlenme tesisleri
ve yeşil alan olarak gösterildiği hususlarının belirtildiği anlaşılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve
yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve
yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.)
Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen
ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle
eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar
ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara
bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında park, yol ve yeşil alanda kaldığı, dosya kapsamından taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığının anlaşıldığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, taşınmazın imar planında “dere mutlak koruma alanı”nda kalması
nedeniyle taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedenine
dayalı olarak davacının Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açtığı tazminat davasında,
bu Mahkemece 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6
ncı maddesinin kimi fıkralarının iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine
yapılan itiraz başvurusunda; Anayasa Mahkemesi 25.9.2013 tarih ve E:
2013/93, K: 2013/101 sayılı kararında ”… Davacının mülkü üzerinde tasarruf
etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari bir işlem
niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından kaynaklanmaktadır. Olayda,
idarenin fiili el koyma niteliği taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta,
aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde
tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur. Öte yandan kamulaştırmasız el
atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve
taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa,
mahkemede görülen davaya konu olayda olduğu gibi imar kısıtlamaları’nda
taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin
ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kalması söz konusu
olmaktadır. Sonuç olarak, davacının taşınmazının imar planlarında “ dere
mutlak koruma alanı” nda bırakılması nedeniyle, tasarruf hakkının
kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma sonucu olduğu ve tasarruf hakkının
kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam
yargı davasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla
bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına
girmemektedir. Nitekim, Anayasanın 158. maddesi ile, adli, idari ve askeri
yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş
içtihatları da bu yöndedir…” gerekçesiyle, Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle
oybirliğiyle reddedilmiştir. Yine taşınmazı imar planında “spor alanı”
olarak ayrılan davacının Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat davasında,
davalı idarelerin görev itirazları nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca
çıkartılan olumlu görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce olumlu
görev uyuşmazlığı talebinin kabulü ile ilgili Asliye Hukuk Mahkemesinin
görevlilik kararının kaldırılması yolunda verilen karar nedeniyle, anayasal
haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel
başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünce 18.9.2013 tarihinde
verilen kararda (Başvuru No: 2013/1586) “…Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun
iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından
delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının yorumlanmasında
isabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu
anlaşılmaktadır. Yargılama, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından usul şartlarına
ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu derece
mahkemelerinde kendi delillerini ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve
bunlar Uyuşmazlık Mahkemesi’nce gereği gibi değerlendirilmiştir… Açıklanan
nedenlerle, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarının kanun yolu
şikayeti niteliğinde olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bariz bir
şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul
edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin ‘açıkça dayanaktan yoksun
olması’ nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir…”
gerekçesiyle, davacının başvurusu oybirliğiyle reddedilmiştir. (Resmi
Gazete, 30.10.2013, Sayı:28806) Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
30.10.2013 tarih ve E.2013/603, K.2013/1503 sayılı kararıyla, imar
planındaki kısıtlamalardan kaynaklanan ‘hukuki el atmalardan’ kaynaklanan
tazminat istemli davaların idari yargının görevinde olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalı Didim Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının Didim (Yenihisar) 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Didim
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Didim
(Yenihisar) 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.10.2013 gün ve E:2013/227
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
24-ESAS NO : 2014/436
KARAR NO : 2014/471
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının sigortalısının işyerindeki cihazların elektrik dalgalanmalarına
bağlı olarak hasar görmesi nedeni ile davacının sigortalısına ödediği
bedelin, meydana gelen olayda %100 kusurlu olduğunu iddia ettiği davalı
Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş.’nden rücuen tahsili istemiyle açılan davanın,
anılan dağıtım şirketinin özelleştirilmesinden önce söz konusu zararın
meydana gelmiş olması ve bu tarih itibariyle kamu kuruluşu niteliğini haiz
bulunması nedeniyle, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : G. Sigorta A.Ş.
Vekili : Av. F.K.
Davalı: Gediz Elektrik A.Ş.
Vekili: Av. B.A.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı
şirkete 300025 sayılı Elektronik Cihaz Sigorta Poliçesi ile sigortalı
bulunan S.S. Tariş Üzüm Tarım Satış Kooperatifleri Birliği’ne ait işyerinde
bulunan cihazların voltaj dalgalanması sebebiyle 30.11.2011 tarihinde
hasara uğradığını, bu hasardan dolayı sigortalıya 1.383,00 TL tazminat
ödendiğini, zabıt varakasına göre olayın meydana gelişinde davalının %100
kusurlu olduğunun belirlendiğini belirterek; fazlaya ilişkin haklarını saklı
tutarak 1.383,00TL’nin 01.02.2012 tarihinden itibaren avans faizi ile
birlikte davalıdan tahsili istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Davalı Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş. vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde, görev itirazında bulunmuştur.
İZMİR 3. İDARE MAHKEMESİ: 28.03.2013 gün ve E:2012/1519
sayılı gönderme kararında özetle; iddia olunan zararın meydana gelmesinde,
davalı idarece sunulan hizmetin kötü işlemesi dayanak gösterildiğinden
davalı idarenin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Gediz Elektrik A.Ş. vekilinin adli yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI:
“…Türkiye Elektrik Kurumu’nun 233 sayılı KHK dayanak alınarak 9 Kasım 1984
tarihli resmi gazetede yayınlanan Ana Statü ile kurulduğunu; Statünün 3.
Maddesinde, kurumun tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk, hususi
hukuk hükümlerine tabi ve sorumluluğu sermayesi ile sınırlı bir kamu
iktisadi teşebbüsü olduğunun açıklandığını; 12.08.1993 gün ve 93/4789
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Türkiye Elektrik Üretim, İletim A.Ş.’nin
ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. adı altında İktisadi Devlet Teşekküllerinin
oluşturulduğunu; Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 02.04.2004 tarihli ve
2004/22 sayılı kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınan Türkiye
Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin hissedarı olan Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin
%100 hissesinin Özelleştirme Kurulu Başkanlığı’nın 07.03.2013 tarih 2013/21
sayılı kararına istinaden 1.231.000.000 ABD ihale bedeli ile Elsan Tümaş
Karaçay Ortak Girişimine ihale edildiği anlaşılmaktadır.
Davalı şirketin, davaya konu olay
tarihinde sermayesinin tamamının devlete ait olmasına rağmen 233 sayılı
KHK’nın verdiği yetki ve resmi gazetenin 9 Kasım 1984 tarihli sayısında yayınlanan
ana statünün 3.maddesine göre ticari faaliyetlerinde özel hukuk hükümlerine
tabi olduğunu; ayrıca TEDAŞ Ana Statüsünün 4. Maddesinde de bu teşekkülün elektrik
dağıtımı yanında, faaliyet konuları ile ilgili menkul, gayrimenkul almak,
aynı ve fikri haklara tasarruf etmek için işletme ve iştirak kurarak
çalıştırabileceği ve bütün bunları bir ticari işletme kurup işleten tacir
gibi verimlilik ve karlılık esaslarına göre yapabileceği belirtilmektedir.
5590 sayılı “Ticaret ve Sanayi
Odaları Hakkındaki Kanunun” 9/2 ve 3 fıkralarında, KİT’lerin kurduğu
müesseseler ticari işletme olarak kabul edilmiş; bunların, faaliyette
bulundukları yerin Ticaret ve Sanayi Odalarına kayıt olmaları hükme
bağlanmıştır. 6762 sayılı Ticaret Kanunu’nn18/1. maddesinde ticaret
şirketleriyle gayesine varmak için ticari bir işletme işleten derneklerin
ve kendi kuruluş kanunları gereğince hususi hukuk hükümleri dairesinde
idare edilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere kurulan teşebbüslerin
tacir sıfatını taşıdıkları belirtiliştir.
28 Mart 1945 tarih ve 1/6 sayılı
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının gerekçesinde “Devlet İktisadi
Teşekkülleri özel hukuk prensiplerine tabi olmak üzere kurulmuş
müesseselerdir. Bu müesseselerin hukuk hayatında görülen sair
teşekküllerden farkının sermayelerinin devlete ait olması ve bazı yönetim
organlarının tayin usullerinde mevcut hususiyetten ibarettir. Gerçi bu
teşekküllerin görecekleri vazifelerden bir kısmı devletin ekonomik
politikasıyla ilgilidir. Ancak bu keyfiyet, İktisadi Devlet Teşekküllerine
kamu hukuku müessesi vasfı vermeyip sadece kurucusunun devlet oluşundan ve
kuruluşunun bur kanuna dayanmakta bulunmasından ileri gelmektedir” denilerek
bu kuruluşların özel hukuk kişisi oldukları belirtilmiştir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.03.2006 tarih 2006/4-60 E, 2006/74 sayılı kararında da Türk Telekom ile
EDAŞ arasındaki haksız eyleme dayalı tazminat davasında, elektrik dağıtım
şirketlerinin ticari faaliyetlerinin Ticaret Kanununun kapsamında özel
hukuk hükümlerine tabi olacağına hükmetmiştir. Kaldı ki davaya konu, rücuen
alacak davasının temelini oluşturan, davalı işleminin davacının sigortalısı
ile davalı elektrik dağıtım şirketi arasındaki elektrik abonelik sözleşmesi
hükümlerinin uygulanmasından kaynaklandığı açıktır. Sorunun taraflar
arasındaki sözleşme ilişkisinden kaynaklanmış olması da, yargı yerinin adli
yargı olduğunu göstermektedir…” şeklindeki gerekçe ile, davada adli
yargının görevli olduğunu belirtilerek; 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu ve
13’üncü maddeleri uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş. vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nca 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde genel idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada genel idari yargının görevli
olduğu, Askeri Yüksek İdare Başsavcısı’nın davada yolundaki yazılı ve sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının sigortalısının işyerindeki cihazların
elektrik dalgalanmalarına bağlı olarak hasar görmesi nedeni ile davacının
sigortalısına ödediği bedelin, meydana gelen olayda %100 kusurlu olduğunu
iddia ettiği davalı Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş.’nden rücuen tahsili
istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; S.S.Tariş Üzüm Tarım Satış Kooperatifleri
Birliği ile davacı sigorta şirketi arasında 300025 nolu sigorta poliçesi
ile birliğe ait cihazların 01.08.2011-01.08.2012 tarihleri arasında
sigortalandığı, 30.11.2011 tarihinde işyerindeki yüksek voltaj nedeniyle
fotokopi makinesinin hasar gördüğü ve bu nedenle sigorta şirketinin
sigortalıya 1.383,00 TL ödemede bulunduğu, yapılan ödemenin davalı Gediz
Elektrik A.Ş.den talep edildiği, ancak verilen cevapta herhangi bir teknik
inceleme yapılmadan ödemenin yapılamayacağının bildirildiği anlaşılmıştır.
Elektrik sektöründeki dağınık yapıyı ortadan kaldırmak ve
işletme bütünlüğünü sağlamak amacıyla 1970 yılında çıkarılan 1312 sayılı
Kanun ile Türkiye Elektrik Kurumu (TEK) kurulmuş, imtiyazlı şirketlerin
görev bölgeleri ve belediye sınırları dışında tüm yurtta elektriğin üretim,
iletim, dağıtım ve satış hizmetleri TEK bünyesinde toplanmıştır.
Hizmetlerin daha etkin, daha verimli ve çağdaş bir şekilde sürdürülebilmesi
amacıyla ve özelleştirme politikaları çerçevesinde TEK, Bakanlar Kurulunun
12.8.1993 tarih ve 93/4789 sayılı Kararı ile, Türkiye Elektrik
Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adı
altında iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yeniden yapılandırılmıştır.
1994 yılında TEAŞ ve TEDAŞ tüzel kişiliklerine kavuşmuşlardır.
Elektrik dağıtım ve perakende satış sektöründe rekabete dayalı
bir ortamın oluşturulması ve gerekli reformların yapılmasını teminen,
dağıtım bölgeleri baz alınarak kamu mülkiyetindeki elektrik işletmelerinin
yeniden yapılandırılması suretiyle elektrik enerjisi dağıtım hizmetlerinin
özelleştirilmesine karar verilmiş ve TEDAŞ 2.4.2004 tarih ve 2004/22 sayılı
Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ile özelleştirme kapsam ve programına
alınmıştır. Dağıtım bölgeleri yeniden belirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesine
ayrılmıştır.
Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ile özelleştirme kapsam ve
programına alınan TEDAŞ; özelleştirme sürecinde bulunan ve sermayesinin
tamamı T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na ait bir
kuruluştur.
Amacı,
elektrik enerjisinin dağıtımı, perakende satışı ve perakende satış hizmeti
faaliyetlerini karlılık ve verimlilik ilkesi çerçevesinde, ticari, ekonomik
ve sosyal gereklere uygun biçimde yürütmek olan TEDAŞ’ın ve buna bağlı
olarak bölgesel dağıtım şirketlerinden biri olan Gediz Elektrik Dağıtım
Anonim Şirketi’nin yaptığı hizmetin kamu hizmeti niteliğinde olduğu
açıktır.
Ancak,
davalı Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş. 07.03.2013 gün ve 2013/21 sayılı
Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı uyarınca, 1.231.000.000 ABD Doları
bedelle en yüksek teklifi Elsan-Tümaş-Karaçay-Ortak Girişim Grubu’na
satılmışsa da davanın açıldığı tarihte davalı idarenin kamu kuruluşu
niteliğini sürdürmekte olduğu tartışmasızdır.
Anayasanın
125 inci maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden
doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış olup, bununla
birlikte idarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda,
düzenlenişinde veya işleyişinde nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya
boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusurunun hizmetin kötü işlemesi, geç
işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleştiği ve bunun idarenin
tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açtığında kuşku bulunmamaktadır.
Kamu
hizmetlerini yürütmekte görevli kılınmış bir kamu kurum veya kuruluşunun
kendisini görevli kılan kanunlarda gösterilen hizmetlerden birinin
yürütülmesi sırasında hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi
sebebiyle kişilere verdiği zararın tazmini istemine ilişkin davada, kamu
hizmetinin yöntemine uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, kamu
yararına uygun olarak işletilip işletilmediğinin ve hizmet kusuruyla
zarara sebep olunup olunmadığının saptanmasının idari yargı yerine ait
olduğu tartışmasızdır.
Öte
yandan, kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin,
hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının
yargısal denetiminin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2.
maddesinde “idari dava türleri” arasında sayılan “idari işlem ve
eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı davası”
kapsamında, idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır.
Olayda,
olay tarihi itibariyle kamu kuruluşu niteliğinde olan Gediz Elektrik Dağıtım
A.Ş.’nın kamu hizmetini, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütüp
yürütmediği, kamu yararına uygun şekilde işletip işletilmediği hususu irdelenecek,
bu bağlamda hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu
bulunup bulunmadığı araştırılacak olup, bu araştırmanın da idari yargı
yerlerince yapılması gerekmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun reddi
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 01.04.2014 gününde üye Eyüp
Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Türkiye Elektrik Kurumu 233 sayılı KHK.nin verdiği yetki ile
Resmi Gazetenin 9 Kasım 1984 sayısında yayımlanan Ana Statü ile kurulmuş
olup, Statünün 3.maddesinde kurumun tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde
özerk, hususi hukuk hükümlerine tabi ve sorumluluğu sermayesi ile sınırlı
bir Kamu İktisadi Kuruluşu olduğu açıklanmıştır. 12.8.1993 gün ve 93/4789
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Türkiye Elektrik Üretim, İletim A.Ş.
(TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.(TEDAŞ) unvanı ile İktisadi Devlet
Teşekkülleri oluşturulmuştur.TEDAŞ, 02.04.2004 gün 2004-22 sayılı Özelleştirme
Yüksek Kurulu Kararı ile Özelleştirme kapsamına alınmış, dağıtım bölgeleri
yeniden belirlenerek Türkiye 21 dağıtım bölgesine ayrılmış olup, GEDAŞ 'da
TEDAŞ'ın bölgesel dağıtım şirketlerinden biridir.TEDAŞ Ana Statüsünün
4.maddesinde, bu Teşekkülün elektrik dağıtımı yanında, faaliyet konulan ile
ilgili menkul, gayrimenkul almak ayni ve fikri haklara tasarruf etmek için
işletme, iştirak kurarak çalıştırabileceği ve bütün bunları bir ticari
işletme kurup işleten tacir gibi verimlilik ve karlılık esaslanna göre
yapabileceği belirtilmiştir. 29.2.1984 gün ve 2983 sayılı Kanun ile bu teşebbüs
ve müesseselerin hisse senedi çıkarabileceği benimsenmiş ve bu Kanunun Anayasaya
aykırı olmadığı Anayasa Mahkemesinin 18.2.1985 gün E: 1984/9, K: 1985/4
sayılı karan ile kabul edilmiştir.5590 sayılı Ticaret ve Sanayi Odaları
Hakkındaki Kanunun 9/2 ve 3.fıkralarında, KİTTerin kurduğu müesseseler
ticari işletme olarak kabul edilmiş; bunların, faaliyette bulundukları
yerin Ticaret ve Sanayi Odalarına kayıt olmaları hükme bağlanmıştır.Türk
Ticaret Kanunu’nun 18/1.maddesinde, ticaret şirketleriyle gayesine varmak
için ticari bir işletme işleten demeklerin ve kendi kuruluş kanunlan
gereğince hususi hukuk hükümleri dairesinde idare edilmek veya ticari
şekilde işletilmek üzere kurulan teşebbüslerin tacir sıfatını taşıdıklan
belirtilmiştir. Buradaki “Teşebbüsler” teriminin, 233 sayılı KHK’de
belirtilen Kamu İktisadi teşekküllerini de kapsadığı; bu maddede “Kuruluş
Kanunlarından” söz edilmekteyse de, bugün için Kamu İktisadi
Teşebbüslerinin kendi kuruluş kanunlan bulunmadığı ve onların yerine Yüksek
Planlama Kurulu tarafından ana statüler hazırlanıp bunlar Resmi Gazete’de
ilan edildikleri için, anılan hükmü “Ana Statüleri gereğince özel hukuk
hükümlerine göre yönetijmek üzere kurulmak” şeklinde anlamak gerektiği
benimsenmektedir.Buna göre, bir Kamu İktisadi Teşebbüsünün tacir sayılabilmesi
için, ticari şekilde işletilmek üzere kurulması yeterlidir. Burada
sermayenin kime ait olacağı bir kıstas olarak alınmamıştır. T.T.K. Md. 18/1
uyarınca teşebbüslerin tacir sayılması için kanunda öngörülen iki şart
birlikte aranmamakta, kendi kuruluş kanunları (ana statüleri) gereğince
hususi hukuk hükümleri dairesinde idare edilmek cümlesinden sonra VEYA eki
getirilerek “Ticari şekilde işletilmek üzere kurulan” teşebbüslerin de
tacir sayılacakları belirtilmektedir. Öğretide baskın görüş de, Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin tacir oldukları yönündedir (Bkz.Ali Bozer, Sosyal
Sigortalar Kurumunun Tacir Sıfatı, Batıder, 1962. C.l, s.4, sh.576;
Yaşar Karayalçın, Ticari İşletme, sh.209; Öcal Akar, TTK’nun 18/1.Maddesinin
Uygulanması Hakkında Bazı Düşünceler. Esader, 1975 sa: 1 sh.238; Sabih
Arkan, Ticari İşletme Hukuku, 4.Baskı sh. 118 vd., Ercüment Erdem,
KİT’lerin Tacir Sıfatı, 1992. sh.49 vd). (HGK. 15.03.2006 gün 2006/4-60-74
sayılı kararı)Hukuki statüsüne göre davalı şirketin elektrik dağıtımından
kaynaklanan ticari faaliyetin Türk Ticaret Kanunu kapsamında özel hukuk
hükümlerine tabi bulunduğundan, haksız eyleme dayalı tazminat davası Adli
Yargının görev alanında kalmaktadır.Kaldı ki davacı sigorta şirketine
sigortalı S.S. Tariş, Üzüm , Tarım, Satış Kooperatifi birliği ile davalı
GEDAŞ arasındaki abonelik ilişkiside düşünüldüğünde, sigortalısının
haklarına halef olarak dava açan davacı sigorta şirketi ile davalı
arasındaki uyuşmazlıkta abonelik sözleşmesi hükümlerininde uygulanmasının
gerekmesi nedeniyle uyuşmazlığın çözümü Adli Yargının görev alanına
girmektedir.Açıklanan nedenlerle uyuşmazlıkta Adli Yargı görevli
bulunduğundan, İdari Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluk görüşüne
karşıyım.
—— • ——
IV- 2247 SAYILI KANUN’UN 14.
MADDESİ GEREĞİNCE VERİLEN (OLUMSUZ GÖREV UYUŞMAZLIĞI) KARARLAR
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2014/263
KARAR NO : 2014/322
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’na devredilen Emekli Sandığı Genel
Müdürlüğü’nden yetim aylığı almakta iken, muhtaçlığının kalkması nedeniyle
aylığı kesilen davalıdan yersiz olarak tahsil ettiği ileri sürülen aylıkların
faizi ile birlikte tahsili ile davacı kuruma geri ödenmesi istemiyle açılan
davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekilleri:
Av. İ.T. & Av. B.Ü.& Av. O.T.
Davalı:
A.E.
Dahili
Davalılar: 1- T.E., 2- B.E., 3- F.E., 4- S.A. (E.)
Vekilleri:
Av. H.C. & Av. Ş.C.K.
O L A Y:
Davacı kurum vekili, dava dilekçesinde özetle; Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı’na devredilen Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü’nden yetim aylığı
almakta iken, muhtaçlığının kalkması nedeniyle aylığı kesilen davalı
A.E.’nin 01.07.1996-30.06.2007 devre aylıklarını yersiz olarak tahsil
ettiğini ileri sürerek; 9.729,08 YTL borcun her bir ödeme tarihinden
itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle
30.06.2008 tarihinde adli yargıda dava açmıştır.
Davalı
A.E.’nin 21.12.2008 tarihinde vefat etmesi nedeniyle dava yasal mirasçılarına
yöneltilmiştir.
KONYA 3.
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:01.10.2009 gün ve E:2008/276 K:2009/324 sayılı
kararında özetle; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu’nun yersiz ödemelerin geri alınmasını düzenleyen 96. Maddesi ve yine
uyuşmazlıkların çözüm yerini düzenleyen 101. Maddesi hükmü ile açılan
davanın içerik ve özelliği birlikte değerlendirildiğinde, görevli
mahkemenin Konya Nöbetçi İş Mahkemesi olduğu açıklanmak suretiyle dava dilekçesinin
görev yönünden reddine karar vermiş ve verilen bu karar Yargıtay 3. Hukuk
Dairesi’nin 07.06.2010 gün ve E:2010/5371 K:2010/10015 sayılı Onama
kararının ardından kesinleşmiştir.
KONYA 1.
İŞ MAHKEMESİ: 24.03.2011 gün ve E:2010/866 K:2011/113 sayılı kararı ile
özetle; davanın 5434 sayılı Yasa’ya göre emekli sandığı ile ilgili olduğu,
Yargıtay 10. Dairesi’nin kararları da dikkate alındığında görevli ve
yetkili mahkemenin Konya İdare mahkemesi olduğu gerekçesiyle, dava
dilekçesinin görevsizlik nedeniyle reddine karar vermiştir.
Mahkemece
verilen görevsizlik kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
YARGITAY
10. HUKUK DAİRESİ: 22.11.2011 gün ve E:2011/6412 K:2011/15815 sayılı
kararında özetle; mahkemece verilen kararın doğru olmakla birlikte
görevsizlik kararının, sadece aynı yargı yoluna tabi mahkemeler bakımından
söz konusu olduğuna işaret edilerek; temyiz olunan kararın hüküm fıkrasında
yer alan “Görevsizlik” ibaresinin silinerek, yerine “ yargı yolu
yanlışlığı” ibaresinin yazılmasına, kararın bu şekli ile DÜZELTİLEREK
ONANMASINA karar vermiş ve Konya 1. İş Mahkemesi’nin kararı bu şekilde
kesinleşmiştir.
Davacı
kurum vekili, bu kez aynı istemle 15.02.2012 tarihinde idari yargıda dava
açmıştır.
KONYA 1.
İDARE MAHKEMESİ:28.02.2012 gün ve E:2012/236 K:2012/172 sayılı kararında
özetle; dava konusunun idare mahkemesinin görevine giren iptal veya tam
yargı davasına konu olan bir uyuşmazlık olmadığı, özel hukuk ilişkisinden
doğan ve adli yargının konusuna giren bir alacak davası olduğu açıklanarak,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasası’nın 15/1-a maddesi hükmü
uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş; temyiz edilmesi üzerine bu
karar Danıştay 11.Dairesi’nin 30.01.2013 gün ve E.2012/4871 K:2013/729
sayılı kararı ile onanmış ve aynı Dairenin 11.09.2013 gün ve E:2013/3202
K:2013/7325 sayılı kararı ile de karar düzeltme talebinin reddedilmesi sonucu
kesinleşmiştir.
Dosya
davacı vekilinin talebi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kuruluş ve İşleyişi Hakkında
Kanun’un 14. maddesine göre; olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun
ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az
ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz
görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması
gerekmekte olup, bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, hukuk uyuşmazlıklarında
ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilmektedir. Aynı Yasanın 27.
maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmektedir
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasanın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre;
Adli ve
idari yargı yerleri arasında anılan Yasanın 14. maddesinde öngörülen
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, adli
yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Mahkememize gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari
yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’na devredilen Emekli Sandığı Genel
Müdürlüğü’nden yetim aylığı almakta iken, muhtaçlığının kalkması nedeniyle
aylığı kesilen davalı A.E.’nin yersiz olarak tahsil ettiği ileri sürülen
aylıkların faizi ile birlikte tahsili ile davacı kuruma geri ödenmesi
istemine ilişkindir. Yargılama sırasında davalı A.E. vefat ettiğinden, dava
mirasçılarına yöneltilerek devam etmiştir.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434
sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal
Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi
adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde
ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu
görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan
haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir
sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve
hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi,
15.12.2006 tarih ve E:2006/111, K:2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun
birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434
sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta
olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme
tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu
karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510
sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci
ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim
2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu
görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem
yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin
iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve
E:2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer
alan “…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan
uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan
itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K:
2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle
sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki
uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi
olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya
devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur
ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı
Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak
ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural
ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır.
5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık
esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler
idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz
etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik
Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini
korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi
idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun
yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun
kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz
konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle
Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde
iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık görülmemiştir.
Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile
ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve
idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam
edeceği açıktır…” Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa
Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanunun
yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar,
daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi
bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya
devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve
diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun
4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve
haklarında 5434 sayılı Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve
esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği
açıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın
158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev
uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü uyarınca
Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı
tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal
Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari
işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan davalar yönünden idari yargının görevli
olduğu tartışmasızdır. Ancak, dava konusu uyuşmazlık, Sosyal Güvenlik
Kurumunca tesis edilmiş bir işlemden kaynaklanmamakta olup kurumun uğradığı
zararın tahsiline ilişkindir.
5510 sayılı Kanunun “Yersiz Ödemelerin Geri
Alınması” başlıklı 96. Maddesinde; “Kurumca
işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık
almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına
ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak
yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;
a) Kasıtlı veya kusurlu
davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en
fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı
tarihlerden,
b) Kurumun hatalı işlemlerinden
kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş
yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten
itibaren yirmidört ay * içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmidört aylık * sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu
süre sonundan, itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte,
ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları
yoksa genel hükümlere göre geri alınır.
Alacakların yersiz ödemelere mahsubu,
en eski borçtan başlanarak borç aslına yapılır, kanunî faiz kalan borca
uygulanır. Bu hüküm ilgili hak sahiplerinin muvafakat etmeleri kaydıyla,
aynı dosyadan diğer bir hak sahibine yapılan yersiz ödemelere mahsubunda da
uygulanır.
Yersiz ödemenin gelir ve aylıklardan
kesilmesinde, kesintinin başlayacağı ödeme dönemi başı itibarıyla kanunî faizi
ile birlikte hesaplanan borç tutarı, gelir ve aylıktan % 25 oranında
kesilmek suretiyle uygulanır.
Yersiz ödemelerin tespiti ile geri
alınmasına ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” şeklinde düzenleme yer almaktadır. Bu
maddeye dayanılarak çıkarılan 27.09.2008 tarihli Fazla veya Yersiz
Ödemelerin Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında yönetmelik 2008 yılı
Ekim ayı başında yürürlüğe girmiş, yönetmeliğin 18. Maddesi ile 02.10.1998 tarihli ve 23481 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan
Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünce İlgililere
İstihkaklarından Fazla veya Yersiz Olarak Yapılan Ödemelerin Tahsili
Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
5510 sayılı Kanunun 101. Maddesinde “ Bu Kanunda
aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla
ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür.”hükmü ile
görevli mahkeme belirlenmiştir
Diğer taraftan 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari dava türleri ve idari yargı
yetkisinin sınırı” başlığını taşıyan 2. maddesinin birinci fıkrasında, “1.
(Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Ana.Mah.nin
21/9/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden
Düzenleme: 8/6/2000 - 4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil,
sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından
dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal
davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” denilmiştir.
Dosya
kapsamında yapılan incelemede; Kara Kuvvetleri Komutanlığı’nda Astsubay
Kıdemli Başçavuş olarak görev yapmakta iken 05.09.1991 tarihinde vefat eden
oğlu Emin Ekinci’den dolayı Abdullah Ekici’ye muhtaç olduğu için yetim
maaşı bağlandığı, muhtaçlığının kalkması üzerine; 01.07.1996 tarihinden
itibaren aylığının kesildiği, yersiz aldığı 01.07.1996-30.06.2007 tarihleri
arasında aylıkların geri alınması için kendisine 25.03.2008 tarihinde
bildirimde bulunulduğu ve istenen ödemenin yapılmaması nedeniyle davalı
idare tarafından önce adli yargıda ve daha sonrada idari yargıda dava
açıldığı anlaşılmıştır.
İdari
davalardan olan iptal ve tam yargı davalarında davalı daima idaredir. Bir
başka deyişle, idari yargı yerinde açılan bir iptal ya da tam yargı
davasına bakılabilmesi için, diğer dava koşullarının yanısıra, davanın
idare aleyhine açılmış olması gerekmekte; idari yargı yerinde gerçek
kişiler aleyhine dava açılabilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Bu
durumda, davanın, ortada idarece kamu gücüne dayalı olarak ve idari usul ve
esaslara göre re'sen ve tek yanlı biçimde tesis edilmiş bir işlem veya
eyleminden dolayı hak ve menfaati ihlâl edilenler tarafından idare aleyhine
açılmış 2577 sayılı Yasa'nın 2. maddesinde belirtilen davalardan biri
olmayıp, davacı alacağının tahsili için gerçek kişi aleyhine açılan dava
olması karşısında, idari yargının görevine giren bir dava bulunduğundan söz
etmek olanaksızdır.
Buna
göre, Abdullah Ekici’nin yersiz olarak tahsil ettiği yetim aylıklarının
geri alınması istemi ile açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yeri
görevlidir.
Açıklanan
nedenlerle, Konya 1.İş Mahkemesince verilen 24.03.2011 gün ve E:2010/866
K:2011/113 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Konya 1. İş
Mahkemesi’nin 24.03.2011 gün ve E:2010/866 K:2011/113 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
2-ESAS NO : 2014/266
KARAR NO : 2014/323
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Jandarma Astsubayı olan davacı tarafından,
maaşından Konut Edindirme Yardımı adı altında kesinti yapılmasına karşın,
Konut Edindirme Yardımının eksik tahakkuk ettirilmesi işleminin iptali ve
yoksun kalınan ödemenin yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle açılan
davanın, GENEL İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: T.K.
Davalı:
İçişleri Bakanlığı (Jandarma Genel Komutanlığı)
O L A Y: Davacı dilekçesinde, halen Gülnar ilçe Jandarma
Komutanlığı emrinde Jandarma Astsubayı olarak görev yaptığını; 30.08.1989 -
25.07.1992; 10.08.1992 - 20.07.1994; 05.08.1994 - 02.08.1997 tarihleri
arasında Ağrı, Malatya ve Mardin İl Jandarma Komutanlıkları emrinde görev
yaptığını; davalı İdarenin, mülga 3320 sayılı Memurlar ve İşçiler ile
Bunların Emeklilerine Konut Edindirme Yardımı Yapılması Hakkında Kanun
uyarınca hakkında konut edindirme yardımı hesaplarını tahakkuk ettirmek ve
ilgili bankaya bildirmek yükümlülüğünü yerine getirmediğini; bu nedenle,
davalı idarece şahsından konut edindirme yardımı tahsil edilmesine karşın,
5664 sayılı Kanun gereğince 08.10.2012 tarihli Mükerrer Resmi Gazete’de
ilan edilen hak sahiplerine ilişkin listede adına 80.99 TL belirtildiğini,
kendisiyle aynı konumda olan meslektaşlarına 1500-2000 TL KEY ödemesi
yapılmasına karşın, kendisine KEY ödemesinin eksik hesaplandığını; ilgili
Yasanın, kurumları söz konusu tutarların ilgili bankaya yatırıldığına
ilişkin dekontların mutabakatını yapmak ve dekontları gerektiğinde ibraz
etmek üzere muhafaza etmekle yükümlü tuttuğunu, hak sahiplerine ilişkin
listelerin bildirilmemesi, mükerrer veya yanlış bildirilmesi halinde hak
sahiplerine karşı sorumluluğun ilgili kurum veya kuruluşlara ait olduğunu
açık biçimde belirlediğini; ancak İdarece kendisinden konut edindirme
yardımı tahsil ve tahakkuk edilmesine karşın, İdarenin diğer
yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle konut edindirme yardımının
tarafına ödenememesine sebebiyet verilmiş olduğunu; çalıştığı kurumlara ve
Emlak Gayrimenkul Yatırım Ortaklığına yaptığı başvuruların sonuçsuz
kaldığını ifade ederek; 5664 sayılı Kanun gereğince 5939 Sayılı Konut
Edindirme Yardımı Hak Sahiplerine Ödeme Yapılmasına Dair Kanunda Değişiklik
Yapılmasına İlişkin Kanun ve 7.1.2010 Tarihli ve 27455 Sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan Konut Edindirme Yardımı Hak Sahiplerine Ödeme
Yapılmasına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik
Hükümlerine göre tespit edilen 08.10.2012 tarihli Mükerrer Resmi Gazete’de
yayımlanan Hak Sahipleri Listesinde adına 80.99 TL KEY yardımı gösterilmek
suretiyle Konut Edindirme Yardımının eksik tahakkuk ettirilmesi işleminin
iptali ve yoksun kaldığı ilgili ödemenin yasal faizi ile birlikte tarafına
ödenmesi istemiyle genel idari yargı yerinde dava açmıştır.
MERSİN 1.İDARE
MAHKEMESİ: 15.2.2013 gün ve E2013/78, K:2013/142 sayı ile, 2576 sayılı
Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu
ve Görevleri Hakkında Kanun’un İdare Mahkemelerinin görevleri başlığını
taşıyan 5’inci maddesinde; “1. İdare mahkemeleri, vergi mahkemelerinin
görevine giren davalarla ilk derecede Danıştay’da çözümlenecek olanlar
dışındaki: / a)İptal davalarını, / b)Tam yargı davalarını, / c) (Değişik:
8/6/2000-4577/2 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden
doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için
yapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara
ilişkin davaları, / d)Diğer kanunlarla verilen işleri, / çözümler. / 2.Özel
Kanunlarda Danıştay’ın görevli olduğu belirtilen ve İdari Yargılama Usulü
Kanunu ile idare mahkemelerinin görevli kılınmış bulunduğu davaları
çözümler. “ hükmüne yer verilmiş olduğu; 2709 sayılı T.C. Anayasasının 157.
maddesinde, askeri yüksek idare mahkemesinin, askeri olmayan makamlarca
tesis edilmiş olsa bile asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete
ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetimi
yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu, ancak askerlik yükümlülüğünden
doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması şartının aranmayacağının
belirtildiği; öte yandan, 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi
Yasasının 2568 sayılı Yasa ile değişik 20. maddesinin birinci fıkrasında da
aynı kurala yer verildiği; uyuşmazlığın, halen Gülnar İlçe Jandarma Komutanlığı'nda
J. Kd. Başçavuş olarak görev yapan davacıya eksik KEY ödenmesine ilişkin
işlemden kaynaklandığı; bu durumda yukarıda yer alan Anayasa ve yasa
kuralları uyarınca; asker kişiyle ilgili olan ve halen Gülnar İlçe Jandarma
Komutanlığı'nda J. Kd. Başçavuş olarak görev yapan davacı tarafından,
30/08/1989-02/08/1997 tarihleri arasında sırasıyla Ağrı, Malatya ve Mardin
İl Jandarma Komutanlıkları emrinde görev yaptığı halde adına KEY kesintisi
yapılmasına karşın 08/10/2012 tarihli Hak Sahipleri Listesinde adına
80,99-TL KEY ödemesi hesaplandığı için konut edindirme yardımını eksik alma
işleminin iptali ile yoksun kaldığı ödemenin yasal faiziyle birlikte tarafına
ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan bu davanın görüm ve çözümünde
görevli mahkemenin Askeri Yüksek İdare Mahkemesi olduğu gerekçesiyle;
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 15/1-a maddesi uyarınca
GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı bu kez, aynı istemle askeri idari yargı yerinde
dava açmıştır.
ASKERİ
YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ ÜÇÜNCÜ DAİRESİ; 12.9.2013 gün ve E:2013/999,
K:2013/1063 sayı ile, Anayasa’nın 157’nci maddesinde Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinin, askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile asker
kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden
doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi
olduğu ancak askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker
kişi olması şartımı aranmayacağı belirtilmiş; 20.7.1972 tarih ve 1602
sayılı Kanunun 25.12.1981 tarih ve 2568 sayıl Kanunla değişik 20’nci
maddesinde de aynı hükme yer verilmiş olduğu; Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin
bir davaya bakabilmesi için dava konusu idari işlemin “asker kişiyi
ilgilendirmesi” ve “askeri hizmete ilişkin” bulunması şartlarının birlikte
gerçekleşmesinin gerektiği; 1602 sayılı Kanunun değişik 20’nci maddesinde;
Türk Silahlı Kuvvetlerinde bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay,
askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş,
erbaş ve erlerle sivil memurların asker kişi sayıldıkları; davacının
astsubay olması nedeniyle askeri kişi olduğunda kuşku bulunmadığı; görevli
yargı yerinin belirlenmesi yönünden, idari işlemin “askeri hizmete ilişkin”
olup olmadığının tespiti için, işlemin konusuna bakılmasının gerektiği;
eğer idari işlemin tesisinde, asker kişinin askeri yeterlik ve yetenekleri,
tutum ve davranışları, askeri geçmişi, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak
ve ödevleri, askerlik hizmetinin amacı, askeri görev yerlerinin
özellikleri, askeri kural gerek ve gelenekleri göz önünde tutularak
değerlendirilmiş ise, bu idari işlemin askeri nitelikli olduğunun kabul
edildiği; bu halde işlem askeri olmayan makam tarafından tesis edilmiş olsa
bile durumun değişmediği, menfaati ihlal edilen asker kişinin açtığı
davanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde görülmesinin gerektiği; dava
konusu uyuşmazlığın incelenmesinde sözkonusu uyuşmazlığın hallinde bu
ikinci unsurun bulunmadığı, dava konusunun salt askeri hizmet gereklerine
göre oluşturulmuş bir işlem olmadığı gözetilerek, bu konuda genel idari
yargının görevli olduğu kanısına varıldığı; kaldı ki sorunun daha önceden
Uyuşmazlık Mahkemesine intikal ettiği, Mahkemenin istikrarlı kararlarında
sorunun çözümü görevinin genel idari yargının görevi cümlesinden olduğunun
belirtildiği (UYŞ. MAH. Hukuk Bölümü 06.02.2012; E.No:2011/210
K.No:2012/10) gerekçesiyle; davanın Görev Yönünden REDDİNE karar vermiş, bu
karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Bahri AYDOĞAN, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; genel ve askeri idari yargı
yerleri arasında anılan Yasanın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, askeri idari yargı dosyasının davacının istemi
üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece genel idari yargı
dosyasının onaylı örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği
ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde genel idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ ile
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Savcısı Hüsnü ERCAN’ın davada genel idari
yargının görevli olduğu yolundaki yazılı ve sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Jandarma Astsubayı olan ve 1989-1997 yılları arasında il jandarma
komutanlıkları emrinde görev yapan davacının, maaşından Konut Edindirme
Yardımı adı altında kesinti yapılmasına karşın, Konut Edindirme Yardımının
eksik tahakkuk ettirilmesi işleminin iptali ve yoksun kalınan ödemenin
yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.
Anayasa’nın
157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin, askeri olmayan
makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri
hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini
yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu; ancak, askerlik yükümlülüğünden
doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması şartının aranmayacağı
belirtilmiş; 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun
25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile değişik 20. maddesinin birinci
fıkrasında, “Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Türk Milleti adına; askeri
olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve
askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk
ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini ve diğer kanunlarda
gösterilen, görevleri yapar. Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğan
uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olması şartı aranmaz” denilmiştir.
Buna
göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bir davaya bakabilmesi için dava
konusu idari işlem veya eylemin “asker kişiyi ilgilendirmesi” ve “askeri
hizmete ilişkin bulunması” koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
1602
sayılı Yasa’nın değişik 20. maddesinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli
bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeri
öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil memurlar
asker kişi sayılmaktadır.
Davacının
1602 sayılı Yasa’nın 20. maddesinde sayılan asker kişilerden olduğu ve bu
nedenle dava konusu işlemin asker kişiyi ilgilendirdiği tartışmasızdır.
Dava
konusu işlemin askeri hizmete ilişkin olup olmadığına gelince:
İdari işlemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden
“askeri hizmete ilişkin” olup olmadığının saptanabilmesi için işlemin
konusuna bakılması gerekmektedir. Eğer idari işlem askeri gereklere, askeri
usul ve yönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise, bu işlemin askeri
hizmete ilişkin olduğu kabul edilmelidir. Daha açık bir ifadeyle, askeri
hizmete ilişkin idari işlemler; idarenin bir asker kişinin askeri yeterlik
ve yeteneklerinin, tutum ve davranışlarının, askeri geçmişinin, asker kişi
olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetinin amacı, askeri
görev yerlerinin özellikleri, askeri kural ve gerekler göz önünde tutularak
değerlendirilmesi sonucunda tesis edilen işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan
bir makam tarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemekte menfaati
ihlal edilen asker kişinin açtığı davanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nde
görülmesi gerekmektedir.
30.5.2007 tarih ve 26537 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan 5664 sayılı “Konut Edindirme Yardımı Hak Sahiplerine Ödeme
Yapılmasına Dair Kanun”un “Amaç ve
kapsam” başlıklı 1. maddesinde, “ (1) Bu Kanunun amacı, mülga 3320
sayılı Memurlar ve İşçiler ile Bunların Emeklilerine Konut Edindirme
Yardımı Yapılması Hakkında Kanun uyarınca hak sahibi olanlara nakit veya
hisse senedi olarak ödeme yapılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir.”;
“Tanımlar” başlıklı 2. maddesinin c
bendinde; “ Bu Kanunun uygulanmasında; (…) c) Hak sahibi: Mülga 3320
sayılı Memurlar ve İşçiler ile Bunların Emeklilerine Konut Edindirme
Yardımı Yapılması Hakkında Kanun uyarınca; 1/1/1987 ilâ 31/12/1995
tarihleri arasında adlarına konut edindirme yardımı yatırılan ve yardım
tutarları gerekli bildirimler yapılarak Türkiye Emlak Bankası Anonim
Şirketi hesaplarına intikal etmiş olan kişiler veya bunların kanunî
mirasçıları ile 1/1/1987 ilâ 31/12/1995 tarihleri arasında adlarına
düzenlenen bildirim formu, konut edindirme yardımı hesaplarını tahakkuk
ettirmek ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketine devretmekle yükümlü
kurum ve kuruluşlara verilmiş ve yardım tutarı tahsil edilmiş, ancak
Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi hesaplarına intikal ettirilmemiş olan
kişiler (SSK tarafından yardım tutarları kısmen Bankaya aktarılmış olan
işçi emeklileri dahil) veya bunların kanunî mirasçılarını, (…) ifade
eder.”; “Hak sahiplerinin
belirlenmesi” başlıklı 3.maddesinde; “ (1) Mülga 3320 sayılı Kanunun
4 üncü maddesi uyarınca konut edindirme yardımı hesaplarını tahakkuk
ettirmek ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketine devretmekle yükümlü
olup, ilgili mevzuatı uyarınca bu Kanuna ekli (1) sayılı cetveli daha önce
gönderen kurumlar dışındaki tüm kurum ve kuruluşlar;
a) Konut
edindirme yardımı Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketine aktarılmış olan
hak sahiplerinin isimleri ve yardım tutarlarının yer aldığı listeleri,
b) Konut
edindirme yardım tutarı tahsil edilmiş, ancak Türkiye Emlak Bankası Anonim
Şirketine aktarılmamış olan hak sahiplerinin isimleri ile yardım
tutarlarının yer aldığı listeleri, her hak sahibi için bu Kanuna ekli (1)
sayılı cetvele uygun şekilde ve elektronik ortamda kayıtlı olarak 6 ay
içinde Bankaya teslim eder. Bakanlar Kurulu bu süreyi bir defaya mahsus
olmak üzere 3 aya kadar uzatmaya yetkilidir.
(2) Bu
süre içinde hak sahiplerine ilişkin listelerin bildirilmemesi, mükerrer
veya yanlış bildirilmesi halinde hak sahiplerine karşı sorumluluk ilgili
kurum veya kuruluşlara aittir.
(3)
Kurumlar bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen
listelerdeki tutarlarla bu tutarların ilgili bankaya yatırıldığına ilişkin
dekontların mutabakatını yapmak ve dekontları gerektiğinde ibraz etmek
üzere muhafaza etmekle yükümlüdür.(…)” ; “Hak sahiplerinin alacaklarının nemalandırılması ve ödeme” başlıklı
4.maddesinde; “(1) Hak sahiplerinin konut edindirme yardımı ana para
tutarlarının nemalandırılmasında; 1/1/1987 ilâ 29/12/1999 tarihleri
arasındaki dönem için Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketinin 6 aylık
vadeli mevduat faizi bileşik usûlde uygulanır. 29/12/1999 tarihinden
sonraki dönem için 3 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen süre
sonundaki EGYO'nun net aktif değerinin % 60,96'sının bu Kanunla mülga 588
sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca Türkiye Emlak Bankası Anonim
Şirketi tarafından aynî sermaye olarak EGYO'ya devredilen taşınmaz
karşılığı 395.751.717,17 YTL'ye oranı esas alınarak nema hesaplanır.
(2) EGYO, 3 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen
süre sonundaki net aktif değerini Sermaye Piyasası Kurulunun gayrimenkul
yatırım ortaklıklarına ilişkin düzenlemelerindeki usûl ve esaslara göre
belirler ve sonuçları Bankaya bildirir.
(3) 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde
tanımlanan hak sahiplerine ilişkin bilgiler Bankaca EGYO'ya bildirilir. Bu
kişilere talep etmeleri halinde ödemeler, nemasıyla birlikte nakit veya
payları oranında EGYO hisse senedi verilmek suretiyle yapılır. Her bir hak
sahibinin EGYO'nun sermayesinin % 60,96'sı içindeki payı; hak sahibinin
konut edindirme yardımının 29/12/1999 itibarıyla nemalandırılmış toplam
değerinin, tüm hak sahiplerinin konut edindirme yardımlarının 29/12/1999
tarihi itibarıyla nemalandırılmış toplam değeri içindeki payı esas alınarak
belirlenir. Hak sahiplerine yapılacak ödemelerde kullanılmak üzere
gerektiğinde Hazine Müsteşarlığı tarafından EGYO'ya, ikrazen Devlet iç
borçlanma senedi ihraç edilebilir.
(Ek cümle: 13/2/2011-6111/139 md.) Bu fıkrada tanımlanan hak
sahiplerine EGYO tarafından ödenen kâr paylarının EGYO’nun yükümlülüğünü
aşan kısmı, Hazine Müsteşarlığınca incelenmesini müteakip düzenlenecek
rapora istinaden Hazine tarafından EGYO’ya ödenir.
(4) 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde
tanımlanan hak sahiplerine ilişkin bilgiler Bankaca EGYO'ya bildirilir ve
hak sahiplerince talep edilmesi halinde, karşılığının Hazine tarafından
EGYO'ya aktarılmasını müteakip EGYO tarafından nemasıyla birlikte nakit
olarak ödeme yapılır.
(5) Konut edindirme yardımı hesaplarını tahakkuk
ettirmek ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketine devretmekle yükümlü
kurum ve kuruluşlar nezdinde bulunan ve Türkiye Emlak Bankası Anonim
Şirketine aktarılmamış olan hak sahiplerine ilişkin konut edindirme yardımı
tutarlarının tamamı, fer'ilerinin tahsili beklenilmeksizin, Hazine Müsteşarlığının
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki 410 numaralı hesabına aktarılır.
Bu kişilere ait konut edindirme yardımı tutarları gecikme zamları ile
birlikte, ilgili kurumlarca tahsil edilmesini müteakip tahsilatın yapıldığı
tarihi izleyen ayın sonuna kadar Hazine Müsteşarlığının Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası nezdindeki 410 numaralı hesabına aktarılır. (Ek cümle: 8/12/2009-5939/1 md.) Bu
fıkra uyarınca ana para ve fer'ilerinin ayrımı yapılmaksızın 410 numaralı
hesaba aktarılan tutarlar bütçeye gelir kaydedilir.
(6) Bu Kanunun uygulanmasında, SSK tarafından
işverenlerden gecikme zammı ve faizi ile birlikte tahsil edilen konut
edindirme yardımı tutarlarının ilişkin olduğu ayı takip eden ayın sonunda
tahsil edilmiş olduğu kabul edilerek işlem yapılır.
(7) Hak sahiplerine yapılacak nakit ödemeler EGYO
tarafından belirlenecek ödeme planı ve süresine göre yapılır.
(8) Nakit olarak yapılacak ödemeler için EGYO ile
Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası Anonim Şirketi arasında protokol
düzenlenir.
(9) 3 üncü maddede belirtilen sürenin bitiminden
itibaren hak sahiplerinin alacakları nemalandırılmaz.”; “İlan ve hak sahipliğinin sona ermesi”
başlıklı 5. maddesinde; “(1) Hak sahiplerine ilişkin olarak 4 üncü
madde uyarınca Bankaca EGYO'ya bildirilen listeler hak sahipliğinin
tespitine esas olmak üzere Resmî Gazetede ilan edilir.
(2) Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketine iletilen
listelerde isimleri yer almadığı halde, konut edindirme yardımına müstahak
olduğunu ileri sürenlerin, ilanın yapıldığı tarihten itibaren 3 ay
içerisinde mülga 3320 sayılı Kanuna göre konut edindirme yardımı
hesaplarını tahakkuk ettirmek ve ilgili bankaya devretmekle yükümlü olan
kurum ve kuruluşlara başvurmaları halinde, adlarına daha önce konut
edindirme yardımı yapıldığı hususunun her zaman düzenlenmesi mümkün olmayan
nitelikteki belgelerle kanıtlanması veya bu durumun ilgili kurumların
kayıtları ile anlaşılması kaydıyla, konut edindirme yardımı tutarları
ilgili kurum veya kuruluşlarca hesaplanarak ilgililerin başvurusunu izleyen
8 aylık süre içinde 3 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen formatta
ve şekilde Bankaya bildirilir. (Mülga
ikinci cümle: 8/12/2009-5939/2 md.) Bu fıkrada belirtilen başvuru
süresi geçirildikten sonra yapılan talepler ilgili kurum ve kuruluşlarca
dikkate alınmaz.
(3) (Mülga :
8/12/2009-5939/2 md.)
(4) (Ek:
8/12/2009-5939/2 md.) İkinci fıkrada belirlenen sürenin sonuna kadar
ilgili kurum ve kuruluşlarca Bankaya gönderilen listelerde belirlenen
hatalı bildirimler, Banka tarafından azami 3 ay içinde ilgili kurumlara düzeltme
işlemleri için iade edilir. Hatalı bildirimlerin düzeltilmesi ile ilgili
süre 31/12/2010 tarihinde sona erer. Ancak kurum ve kuruluşlar süre sonunu
beklemeden düzeltmesi tamamlanan listeleri üçer aylık dönemler halinde
Bankaya gönderir. Bu düzeltme sırasında, 30/6/2010 tarihinden sonra yeni
hak sahibi bildirimi yapılamaz. Banka, ikinci fıkrada belirlenen sürenin
sonuna kadar yapılacak bildirimlerden hatasız olanlara göre hazırlanacak
listeleri 31/3/2010 tarihine kadar, kurum ve kuruluşlarca düzeltme
işlemleri yapılarak gönderilen listeleri ise üçer aylık dönemler halinde EGYO’ya
gönderir. Düzeltmeler neticesinde hazırlanacak son liste 31/3/2011 tarihine
kadar EGYO’ya gönderilir. Bankaca EGYO’ya bildirilen listeler hak
sahipliğinin tespitine esas olmak üzere EGYO tarafından Resmî Gazete’de
ilan edilir.
(5) (Ek:
8/12/2009-5939/2 md.) Dördüncü fıkraya göre Resmî Gazete’de ilan
edilen ilk listede yer alan hak sahipleri için 4 üncü maddeye göre yapılan
nema hesaplaması neticesinde oluşan yardım tutarına ilk ilanın yapılacağı
tarihe kadarki dönem için % 10 artış uygulanır. İlk ilan tarihinden sonraki
listelerde isimleri yer alan hak sahiplerine ise her ilan dönemi için
başlangıçtaki % 10 artışa ilave olarak basit usulde % 1,25 artış uygulanır.
(6) (Ek:
8/12/2009-5939/2 md.) Deprem, sel, yangın gibi sebeplerle konut
edindirme yardımı hak sahiplerinin bildirimlerini bu Kanuna ekli (1) sayılı
cetvele uygun şekilde yapamayan kurum ve kuruluşların, bu bilgilerin
yukarıda belirtilen sebeplerle zayi olduğuna ilişkin mahkeme kararını
ekleyerek hak sahiplerinin kurum ve kuruluşlarında çalıştıkları tarihleri
30/6/2010 tarihine kadar bu Kanuna ekli (2) sayılı cetveldeki formatta ve
elektronik ortamda Bankaya bildirmeleri halinde, hak sahiplerinin bu kurum
ve kuruluşlarda çalıştıkları tarihlere isabet eden kanuni yardım dilimleri
dikkate alınmak suretiyle beşinci fıkra çerçevesinde nema hesaplaması
yapılır.
(7) (Ek:
8/12/2009-5939/2 md.) Birinci fıkra uyarınca Resmî Gazete’de ilan
edilen listelerde yer aldığı halde hatalı bildirimler nedeniyle yardım
tutarını alamayanların bilgileri de dördüncü fıkrada belirtilen usul ve
esaslar doğrultusunda işleme alınarak Resmî Gazete’de iptal ve düzeltme
listesi olarak ilan edilir. Bu listelerdeki hak sahiplerinin alacakları da
beşinci fıkra çerçevesinde nemalandırılır.
(8) (Ek:
8/12/2009-5939/2 md.) Birinci fıkra uyarınca Resmî Gazete’de ilan
edilen listelerde yer aldığı halde, yardım tutarını eksik alan hak
sahiplerinin alacakları ile Resmî Gazete’de ilan edilen listelerde yer
almayıp hak sahibi oldukları ilgili kurum ve kuruluşlarca bildirilen
kişilerin alacakları ile ilgili olarak; düzeltme, nemalandırma ve ilan
işlemleri dördüncü ve beşinci fıkrada belirtilen esaslar uyarınca yapılır.
(9) (Ek:
8/12/2009-5939/2 md.) Belediyeler, bu Kanunda belirlenen kriterlere
ve nema hesaplama yöntemine göre nemalandıracakları tutarı kendi
kaynaklarından çalışanlarına ödeyebilir.
(10) (Ek:
8/12/2009-5939/2 md.) Bu madde uyarınca yapılan ilan tarihlerinden
itibaren beş yıl içinde talep edilmeyen alacaklar Hazineye irad kaydedilir.
(11) (Ek:
8/12/2009-5939/2 md.) Bu maddede yapılan düzenlemeler uyarınca ilan
edilen listelerde yer alan;
a) 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde ve bu
maddenin ikinci ve altıncı fıkralarında tanımlanan gruptaki hak sahiplerine
4 üncü maddenin üçüncü fıkrası ve 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu
Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun geçici 18 inci
maddesi uyarınca,
b) 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde
tanımlanan gruptaki hak sahiplerine 4 üncü maddenin dördüncü fıkrası
uyarınca,
ödenmek üzere Hazine Müsteşarlığı tarafından EGYO’ya
kaynak aktarılır.” denilmiştir.
Uyuşmazlığa
ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde;
davacının, kendisinden konut edindirme yardımı tahsil edilmesine karşın,
bildirimlerin eksik yapıldığını, emsallerine nazaran eksik konut edindirme
yardımı hesaplandığını, bu zararının idarenin hizmet kusurundan
kaynaklandığını belirterek; 5664 sayılı Kanun gereğince 5939 Sayılı Konut
Edindirme Yardımı Hak Sahiplerine Ödeme Yapılmasına Dair Kanunda Değişiklik
Yapılmasına İlişkin Kanun ve 7.1.2010 Tarihli ve 27455 Sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan Konut Edindirme Yardımı Hak Sahiplerine Ödeme
Yapılmasına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik
Hükümlerine göre tespit edilen ve 08.10.2012 tarihli Mükerrer Resmi
Gazete’de yayımlanan Hak Sahipleri Listesinde adına 80.99 TL KEY yardımı
gösterilmek suretiyle Konut Edindirme Yardımının eksik tahakkuk ettirilmesi
işleminin iptali ve yoksun kaldığı ilgili ödemenin yasal faizi ile birlikte
tarafına ödenmesi istemiyle açtığı davanın yargısal denetimi sırasında,
askeri kural ve gerekler yönünden bir değerlendirme yapılması gerekmeyeceği
gözetildiğinde, dava konusu işlemin askeri hizmete ilişkin bulunduğundan
söz etmek olanaksızdır.
Belirtilen
durum karşısında, olayda Anayasa’nın 157. ve 1602 sayılı Yasa’nın 20.
maddelerinde öngörülen, idari işlemin asker kişiyi ilgilendirmesi ve askeri
hizmete ilişkin bulunması koşulları birlikte gerçekleşmediğinden, davanın
görüm ve çözümü genel idari yargı yerinin görevine girmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, Mersin 1.İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde GENEL İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Mersin
1. İdare Mahkemesi’nin 15.2.2013 gün ve E2013/78, K:2013/142 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
3-ESAS NO : 2014/280
KARAR NO : 2014/325
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET
:
Sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin zararının
idarece giderilmesi istemiyle açtığı rücuen tazminat davasının, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi
Vekili: Av. H.L.P.(İdari Yargı)
Av. K.A. &
İ.Y.(Adli Yargı)
Davalı: Samsun İl Özel İdaresi
Vekili: Av. T.T.(Adli Yargı)
O L A Y: Davacı şirket vekili dava dilekçesinde özetle;
davacı şirket tarafından 324379610 1-1 kasko sigortalı 55…….. plakalı
aracın, 30.06.2011 tarihinde Çarşamba/Esat Çiftliği köyü, Evliya Kayası
mevkiinde seyir halinde iken, davalı idare tarafından yolda gerekli
güvenlik tedbirlerinin alınmaması ve bakım çalışmalarının yapılmaması
nedeniyle kaza yaparak maddi hasara uğradığını, söz konusu hasar nedeniyle
sigortalıya 10.10.2011 tarihinde 1.757,00TL tazminat ödendiğini, davalı
idareye zararın tazmini için yapılan başvurunun reddedildiğini belirterek; bu
kazanın oluşumundu davalı idarenin 4/8 oranında kusurlu olduğu gerekçesiyle
878,50 TL zararın, başvuru tarihi olan 11.01.2011 tarihinden itibaren
işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsili istemiyle idari yargıda dava
açılmıştır.
SAMSUN 1.İDARE MAHKEMESİ: 13.07.2012 gün ve E:2012/366
K:2012/914 sayılı kararında özetle; 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun 9. Maddesinde köy yollarının sorumluluğunun Tarım ve Köyişleri
Bakanlığı’na verilmekle birlikte 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6.
Maddesinin (b) fıkrası ile belediye sınırları dışındaki yolların yapım,
bakım ve onarımının İl Özel İdarelerinin görevleri arasında sayıldığını,
2918 sayılı Yasanın 110. maddesi kapsamındaki iş bu sorumluluk davasının
görüm ve çözümünde adli yargının görevli olması nedeniyle idari yargının
görevsiz olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine dair verilen
karar, Samsun Bölge İdare Mahkemesi’nin 23.10.2012 gün ve E:2012/496,
K:2012/446 sayılı kararı ile onanmak suretiyle kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu defa aynı istemle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
SAMSUN ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ: 14.02.2013 gün
E:2012/628 K: 2013/65 sayılı kararında özetle; idarenin hizmet kusuruna
dayanan tazminat isteklerinin tam yargı davası olarak idari yargı yerinde
ileri sürülmesi gerektiği gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine dair
verilen karar, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 24.06.2013 gün ve E:2013/7931
K:2013/9850 sayılı kararı ile onanmış, yine aynı dairenin 21.11.2013 gün ve
E.2013/15185 K.2013/16155 sayılı kararı ile de karar düzeltme isteğinin
reddi üzerine kesinleşmiştir.
Davacı
vekili adli ve idari yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
mahkememize başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, Bahri AYDOĞAN, Sıddık YILDIZ,
Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında anılan Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, dava dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme uygun
olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından adli ve idari yargı yerleri arasında doğan
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece
giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının karayollarında
can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafik
güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu;
“Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve denetlenmesini
ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri
ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında uygulanacağı;
10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini
sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere
trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri
yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu
belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet
verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk
davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu
fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen
tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dava dosyasında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi
sonucunda; şirkete sigortalı vasıtanın 30.06.2011 tarihinde yol şartlarının
yetersiz ve düzensiz olması nedeniyle kaza yaparak hasara uğradığı,
sigortalısına tazminat ödeyen şirketin kusur nispetine göre 878,50Tl rücuen
tazminatın 11.01.2012 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte
davalıdan tahsili istemiyle davanın açılmış olduğu anlaşılmaktadır.
2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi
kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak
Anayasa’da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari
uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili
kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda
idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli
olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın
çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak
bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari
yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü,
haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından
adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar
görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin
olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre
farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan
tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz
konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari
yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan
yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak
yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda
çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin
hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı
kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda
getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte
yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç
trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği
konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden
kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı
karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür
risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir
neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın
2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any.
Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G.
27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısiyle 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Samsun Asliye Ticaret Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Samsun Asliye
Ticaret Mahkemesi’nin 14.12.2013 gün E:2012/628 K: 2013/65 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARIN KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
4-ESAS NO : 2014/286
KARAR NO : 2014/329
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 5434 sayılı Kanuna göre göre Emekli Sandığı
iştirakçisi iken 1.10.1985 tarihinde isteği ile emekliye sevkedilen ve
15.9.1980-1.4.1984 tarihleri arasında atanmak suretiyle Belediye Başkanlığı
yapan davacı tarafından, makam ve görev tazminatından yararlandırılması
istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile yoksun kalınan
tazminat tutarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi
istemiyle açılan davanın; İDARİ YARGI YERİNDE
görüleceği hk.
K A R A R
Davacı : A.T.
Vekili : Av. U.T.
Davalı : Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı
Vekilleri:
Av. N.H.Ç.
O L A Y:
Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilinin 15.09.1980-01.04.1984 tarihleri
arasında Manisa İli, Soma ilçesi, Yağcılı Beldesinde, atanmak suretiyle
Belediye Başkanlığı yaptığını; bu nedenle kendisine makam ve görev tazminatı
ödenmesine dair 08.05.2009 tarihli dilekçelerine, Davalı kurum tarafından;
“08.05.2008 tarih ve 26870 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe
giren 5754 Sayılı kanunun 68. maddesi ile değişik 5510 Sayılı Kanunun
Geçici 4. maddesine göre kanunun yürürlük tarihinden önce seçimle Belediye
Başkanı olarak görevi yapan belediye başkanlarına makam ve görev tazminatı
ödeneceği hükme bağlanmış olup, söz konusu kanun maddesinde atanan belediye
başkanlarına da makam ve görev tazminatı ödeneceğine dair bir hüküm
bulunmamaktadır. / Bu nedenle, emeklilik sicil dosyanızın incelenmesinde:
Sıkı Yönetim Komutanlığınca atanmak suretiyle Belediye Başkanlığı görevi
yaptığınız anlaşıldığından tarafınıza makam ve görev tazminatı ödenmesine
imkan bulunmamaktadır." denilmek suretiyle taleplerinin
reddedildiğini; mülga 5434 Sayılı Kanunun Ek 68 inci maddesinin birinci
fıkrasının; “Makam tazminatları ile yüksek hakimlik tazminatı ödenmesini
gerektiren görevlerde toplam iki yıl bulunduktan sonra emekliye ayrılanlara
makam veya yüksek hakimlik ve temsil veya görev tazminatları bulundukları
en üst görevleri esas alınarak ödenir. (Ek:4.7.2001-KHK 631/Md.) Makam ve
yüksek hakimlik tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde toplam en az iki
yıl bulunmadan emekliye ayrılanlara ise, en az altı ay süreyle bulundukları
en üst görevleri için belirlenen görev tazminatı veya hizmet yılları
itibariyle belirlenen görev tazminatından yüksek olanı ödenir …..” hükmünü;
aynı maddenin 03.07.2005 tarih ve 5393 sayılı kanunun 85.maddesinin a fıkrasının
2.bendi ile değişik dördüncü fıkrasının ise; “Sandıkça emekli aylığı
bağlanan Büyükşehir belediye başkanlarına 7000, il belediye başkanlarına
6000, ilçe ve ilk kademe belediye başkanlarına 3000, diğer belediye
başkanlarına 1500 gösterge rakamı üzerinden, bu maddede belirtilen usul ve
esaslar dahilinde makam tazminatı, buna bağlı olarak temsil veya görev
tazminatı ödenir. Bu tazminatlar ilgililere ödendikçe iki ay içinde
faturası karşılığında, Hâzineden tahsil olunur. Birinci fıkrada öngörülen
iki yıllık sürenin hesabında, iştirakçi olup olmadıklarına bakılmaksızın,
belediye başkanı olarak geçen sürelerin tamamı dikkate alınır.” hükmünü
taşıdığını; bu durum karşısında, yasanın tanıdığı bu haktan müvekkilinin
yararlanması gerektiğini; davalı kurumun, 5510 Sayılı Kanunun geçici 4 üncü
maddesini ileri sürerek seçimle değil atanma ile belediye başkanlığı yapma
gerekçesine dayandırdığını; oysa yukarıda belirtilen yasa maddelerinden
anlaşılacağı üzere, Belediye Başkanlarına makam ve görev tazminatı ödenmesi
için belediye başkanlığı görevini ister seçimle gelerek isterse atama ile
yürütmede herhangi bir ayırım yapılmadığını; Danıştay On Birinci Daire
kararlarında ve 5434 Sayılı mülga Emekli sandığı Kanununun ek 68.
maddesinin değişik şeklinde de açıkça belirtildiği gibi makam ve buna bağlı
olarak görev tazminatının ödenebilmesi için, belediye başkanlığı görevinin
seçilerek veya atanarak yürütülmüş olması konusunda her hangi bir ayırım
bulunmadığını ifade ederek; davalı kurum bünyesinde hizmet veren, Kamu
Görevlileri Emeklilik İşlemleri Daire Başkanlığı’nın, müvekkilinin “görev
ve temsil tazminatı ödenmesi" talebinin reddine ilişkin 25.05.2009 gün
ve B.13.2.SGK.0.10.02.00.01.03/34.281.108 sayılı kararının iptaline; makam
tazminatı ve buna bağlı olarak görev tazminatının 5393 Sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği 01.01.2005 tarihinden bugüne kadar geriye dönük olarak
tüm alacaklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi
istemiyle 10.7.2009 tarihinde idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 4.İdare Mahkemesi:17.11.2009 gün ve E:2009/914, K:2009/1725 sayı
ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek;
iptal, kısmen kabul, kısmen süre ret kararı vermiş; bu kararın
temyiz edilmesi üzerine DANIŞTAY
ONBİRİNCİ DAİRESİ: 27.6.2012 ve E:2010/3683, K:2012/4973 sayı ile,
mevzuat hükümlerinin ve dosyanın incelenmesinden, davacının 5434 sayılı
Kanunun ek 68. maddesi uyarınca makam ve görev tazminatından yararlandırılmak
istemiyle 8.5.2009 tarihinde davalı idareye başvurduğu, Sosyal Güvenlik
Kurumunun 25.5.2009 tarihli dava konusu işlemi ile davacının 5510 sayılı
Kanun’un geçici 4. maddesinde belirtilen şartları taşımadığı gerekçesiyle
isteminin reddedildiği, davacının başvurusundan önce, 1.10.2008 tarihi
itibarıyla 5434 sayılı Kanun'un ilgili kurallarının yürürlükten kalktığı ve
anılan tarihten itibaren 5510 sayılı Kanunun ilgili maddesinin yürürlüğe
girdiğinin görüldüğü; 5510 sayılı Kanun'un geçici 4. maddesinde belediye
başkanlarına makam ve görev tazminatlarının ödenebilmesi için; 5434 sayılı
Kanun'un 39. ve Ek 68. maddelerine atıf yapıldığı görülmekle birlikte,
uyuşmazlığın idareye başvuru ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Geçici
4.maddesi uyarınca çözülmesi gerektiği, 5434 sayılı Kanun'un 1.10.2008 tarihi
itibarıyla yürürlükten kalkan maddelerinin doğrudan davacıya uygulanma
olanağı bulunmadığı ve anılan Kanun'un 101. maddesinde de bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde
görüleceğinin kurala bağlandığı göz önüne alındığında; 5510 sayılı Kanun'un
uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın
görüm ve çözüm yerinin adli yargı olduğu ve kararın bu nedenle usul
hükümlerine uygun olmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle; davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının görev yönünden
bozulmasına, yukarıda belirtilen husus dikkate alınarak bir karar
verilmek üzere dosyanın Mahkemeye gönderilmesine karar vermiştir.
ANKARA 4.İDARE MAHKEMESİ:12.10.2012 gün ve E:2012/1456, K:2012/1325 sayı
ile, Danıştay 11.Dairesinin bozma kararına uyarak dosyayı yeniden incelemiş
ve anılan Daire kararındaki gerekçeler doğrultusunda davanın görev yönünden
reddine karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle, 31.12.2012 tarihinde adli yargı yerinde dava
açmıştır.
ANKARA
3.İŞ MAHKEMESİ: 17.6.2013 gün ve E:2012/1330, K:2013/520 sayı ile, 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 01.10.2008 tarihinde
yürürlüğe girdiği, Yasa'nın 101.maddesine göre bu Kanunda aksine hüküm
bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya
çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceği; 5510 sayılı Yasa'nın
"5434 sayılı Kanuna İlişkin Geçiş Hükümleri" başlıklı Geçici
4.maddesinin 4.fıkrasına göre "Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı
takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar,
bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının c
bendinde tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve
yetimleri hakkında bu kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil
5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.” Denildiği; 5510 sayılı
Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “...bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde
görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa
Mahkemesinin, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla
iptal isteminin reddine karar verdiği; Anayasa'nın 153/son maddesine göre
Anayasa Mahkemesi kararlarının Resmi Gazetede yayımlandığı ve yasama,
yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri
bağladığı; Anayasa Mahkemesi kararları ile ilgili doktrindeki ağırlıklı
görüşün; Anayasa Mahkemesi kararlarının gerekçesinin de bağlayıcı olduğu
yönünde bulunduğu; 17.4.2008 günlü 5754 sayılı “Sosyal Sigortalar Ve Genel
Sağlık Sigortası Kanunu İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile Anayasa Mahkemesi’nin 15.12.2006
günlü, E.2006/111, K.2006/112 sayılı iptal kararı doğrultusunda 5510 sayılı
Kanunda düzenlemeler yapıldığı ve anılan Kanun’a eklenen Geçici 1 inci ve
Geçici 4 üncü maddelerle 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarih
itibariyle bu Kanun’un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına
alınanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem
yapılacağının hüküm altına alınmış olduğu; 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanların,
evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tâbi olacağı ve bunların
emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam
edeceği; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve
diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı
Kanun’un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tâbi sigortalı
sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil 5510 sayılı Kanun’un
öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı; ihtilaf halinde de adli yargının
görevli bulunacağı; 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce
iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile
emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı
almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride
emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis
edeceği işlem ve yapacağı muamelelerin idari işlem niteliğini korumaya
devam edeceği; bunlara ilişkin ihtilaflarda idari yargının görevli olmaya
devam edeceği; öte yandan Uyuşmazlık Mahkemesinin 4.9.2012 tarihli 2012/64-83
Esas ve Karar sayılı kararında, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden
önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri
ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı
almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride
emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen
işlem ve yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini
korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil,
sebep, konu ve maksat yönlerinden biri, ile hukuka aykırı olduklarından
dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafın davaları
kapsamında bulunan, emekli kamu personeli olan davacı tarafından açılan
davanın, görüm ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği, 5510 sayılı bu
Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca bu
kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı
Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği sonucuna
varılmış olduğu; dava konusu olayda da sigortalının 5510 sayılı yasa yürürlüğe
girmeden 5434 sayılı kanuna göre emekli olduğu anlaşıldığından,
uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle;
dava şartı yokluğundan davanın reddine karar vermiş, bu karar temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen
yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren mahkemece, ekinde idari yargı dosyasının bir örneği ile
birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
5434 sayılı Kanuna göre göre Emekli Sandığı iştirakçisi iken 1.10.1985
tarihinde isteği ile emekliye sevkedilen ve 15.9.1980-1.4.1984 tarihleri
arasında Manisa İli, Soma ilçesi, Yağcılı Beldesinde, atanmak suretiyle Belediye
Başkanlığı yapan davacı tarafından, makam ve görev tazminatından
yararlandırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin
iptali ile yoksun kalınan tazminat tutarının yasal faiziyle birlikte
ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
5434 sayılı T.C. Emekli
Sandığı Kanununun (5510 sayılı kanunun 106. maddesi ile mülga edilen) Ek
68.maddesinde; “(Değişik madde: 24/11/1994 - 4049/7 md.)
(Değişik
fıkra: 23/02/1995 - KHK - 547/13 md.) Makam tazminatı ile Yüksek Hakimlik
ve temsil veya görev tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde bulunanlardan,
10/10/1984 tarihli ve 3056 sayılı Kanunun 36 ncı maddesine göre istihdam
edilenlere, Başbakanlıkta da makam tazminatı ödenmesini gerektiren
görevlerde en az 6 ay çalışmış olmaları kaydıyla bu tazminatlardan yüksek
olanı esas alınarak ödeme yapılır. (Ek cümle: 04/07/2001 - 631 S.KHK/1.
md.) Makam veya yüksek hakimlik tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde
toplam en az iki yıl bulunmadan veya bu görevlerde hiç bulunmadan emekliye
ayrılanlara ise, en az altı ay süreyle bulundukları en üst görevleri için
belirlenen görev tazminatı veya hizmet yılları itibarıyla belirlenen görev
tazminatından yüksek olanı ödenir. Bu halde de iki yıllık süreyi doldurma
şartı aranır. (Ek cümle: 12/02/2000 - 4505/3 md.) Ancak bu tazminatların
ölenlerin dul ve yetimlerine ödenmesinde iki yıl görev şartı aranmaz.
(...)
(Ek
fıkra:07/12/2004 - 5272 S.K./86.mad) Sandıkça emekli aylığı bağlanan
büyükşehir belediye başkanlarına 7000, il belediye başkanlarına 6000, ilçe
belediye başkanlarına 3000, diğer belediye başkanlarına 1500 gösterge rakamı
üzerinden, bu Maddede belirtilen usul ve esaslar dahilinde makam tazminatı,
buna bağlı olarak temsil veya görev tazminatı ödenir. Bu tazminatlar
ilgililere ödendikçe iki ay içinde faturası karşılığında Hazineden tahsil
olunur. Birinci fıkrada öngörülen iki yıllık sürenin hesabında iştirâkçi
olup olmadıklarına bakılmaksızın belediye başkanı olarak geçen sürelerin
tamamı dikkate alınır.
(Ek
fıkra: (12/02/2000 - 4505/3 md.) Temsil ve görev tazminatları; yönetim ve
denetim kurulu üyelikleri dahil olmak üzere kamu kesiminde her ne suretle
olursa olsun aylık veya ücret alıp almadıklarına bakılmaksızın görev alanlara
bu durumları devam ettiği sürece ödenmez. Tazminattan yararlanırken,
yararlanma şartlarını kaybedenler en geç bir ay içinde durumu Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Genel Müdürlüğüne bildirirler. Bu durumun ortaya
çıktığı tarihi takip eden aybaşından itibaren tazminat ödenmesine son
verilir. Zamanında bildirimde bulunmayanlara ödenen tazminat kanuni faizi
ile birlikte geri alınır.(...)
Bu
tazminatlar, ölenlerin 5434 sayılı Kanunun 67 nci maddesinde belirtilen
aylığa müstehak dul ve yetimlerine 68 inci maddesindeki oranlar üzerinden
ödenir.
Bu
ödemeler, T.C. Emekli Sandığınca ödenmesini müteakip iki ay içinde Genel
Bütçeye giren kurumlardan ayrılanlar için Hazineden, diğerleri için son
kurumlarından faturası karşılığında tahsil edilir.(...) denilmiş; 1.1.2007
tarihinde; maddenin “Bu tazminatlar,
ölenlerin 5434 sayılı Kanunun 67 nci maddesinde belirtilen aylığa müstehak
dul ve yetimlerine 68 inci maddesindeki oranlar üzerinden hesaplanır.”
şeklindeki beşinci fıkra metni ile “Bu ödemeler, T.C. Emekli Sandığınca
ödenmesini müteakip iki ay içinde Genel Bütçeye giren kurumlardan
ayrılanlar için Hazineden, diğerleri için son kurumlarından faturası
karşılığında tahsil edilir.” şeklindeki son fıkra metni yürürlükten kaldırılmıştır.
Diğer
taraftan, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun
“5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş
hükümleri” başlıklı Geçici
4. maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarih itibarıyla 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanuna göre; aylık,
tazminat, harp malûllüğü zammı, diğer ödemeler ve yardımlar ile 8/2/2006
tarihli ve 5454 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre ek ödeme verilmekte
olanlara, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanunda kendileri için belirtilmiş olan şartları haiz oldukları müddetçe bunların
ödenmesine devam olunur. Ancak, 5 ilâ 10 yıl arasında fiili hizmet süresi
olan iştirakçilerden dolayı dul ve yetim aylığı almakta olanların, aylık ve
diğer ödemeleri, bu Kanunun 32 nci, 34 üncü ve 37 nci maddelerindeki
şartları haiz oldukları müddetçe devam edilir.” hükmüne, aynı maddenin beşinci fıkrasında ise;
“ Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması,
azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı,
ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik
ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil
5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin
uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır. (Ek
cümle: 16/06/2010-5797 S.K/10. md.) Ancak, Polis Akademisinde öğrenim
görmekte olan öğrencilerin yetim aylıkları bu öğrenimleri süresince kesilmeksizin
ödenmeye devam edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434
sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal
Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi
adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde
ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu
görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan
haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir
sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve
hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi,
15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan
Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce
5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev
yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla
aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar
vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı
Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen
Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu
görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem
yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin
iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E:
2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer
alan “…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan
uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle
yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E:
2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı
redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki
uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi
olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri
uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510
sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı
sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un
öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı
görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık
Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği
işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun
varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer
kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul
ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik
Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…” Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin
ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun
hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya
başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun
hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun
değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla
ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın
158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev
uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü uyarınca
Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı
tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal
Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari
işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754
sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce, Emekli Sandığı iştirakçisi
olup isteği ile emekliye sevkedilen davacının, 15.9.1980-1.4.1984 tarihleri
arasında Belediye Başkanı olarak görevlendirilmesinden dolayı, makam ve
görev tazminatından yararlandırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine
ilişkin işlemin iptali ile yoksun kalınan tazminat tutarının yasal faiziyle
birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açtığı davanın; 5434 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınarak çözüme
kavuşturulacağı gözetildiğinde; idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Ankara 4.İdare Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 4.İdare Mahkemesi’nin 12.10.2012 gün ve E:2012/1456,
K:2012/1325 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
5-ESAS NO : 2014/292
KARAR NO : 2014/335
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu
uyarınca, eylemin kabahat olduğu değerlendirilerek Cumhuriyet savcısı
tarafından verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
G.Ç.
Vekili : Av. C.K.
Davalı : Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı
O L A Y : İstanbul Kaçakçılık İstihbarat ve
Narkotik Gümrük Muhafaza Müdürlüğü’nce, Ambarlı Gümrük Müdürlüğü’nce
tescili 18.6.2007/IM055311 tarih ve sayılı Serbest Dolaşıma Giriş
Beyannamesi muhteviyatı eşyaların alıcısı O.İletişim Bilgisayar ve Elektrik
San.Tic. Ltd. Şti. unvanlı firmanın ortağı ve imza yetkilisi davacı G.Ç.ile
gümrük müşaviri H.H.Ç. hakkında yapılan soruşturma sırasında, gerçekte TSE ve
CE belgesine tabi olan ve ithalatının uygun olmadığı bildirilen eşyaların
GTİP’ini farklı göstererek ithal ettiklerinin ihbarı üzerine, davacı ve
H.H.Ç. hakkında, “eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ithal etmek”
suçunu işledikleri ileri sürülerek cezalandırılmaları için kamu davası
açılmış; ayrıca, “İthali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli
kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olan eşyayı,
aldatıcı işlem ve davranışlarla ithal etmek” eyleminin de kabahat olduğu
değerlendirilerek, davacı ve H.H.Ç. adına, Büyükçekmece Cumhuriyet
Başsavcılığı Kabahat Bürosu’nun, 8.10.2011 gün ve Kabahat Defteri
No:2011/2151, Karar No:2011/2143 sayılı kararı ile, 5607 sayılı
Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3.maddesinin on birinci fıkrası uyarınca
ayrı ayrı 1.054.318,20 TL idari para cezası verilmiştir.
Davacı
vekili, idari yaptırım kararının kaldırılması istemiyle adli yargı yerinde
itirazda bulunmuştur.
BÜYÜKÇEKMECE 4.SULH CEZA MAHKEMESİ; 7.6.2013 gün ve D. İş No:2011/1224 sayı ile; 5607 sayılı Kanunda yapılan
değişiklik ile kaçakçılık fiiline ilişkin kabahatlerin 4458 sayılı Gümrük
Kanunu ile yeniden düzenlendiği ve bu Kanunda başvuru yolunun idare
mahkemesi olarak gösterildiği gerekçesiyle başvurunun görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 4. İDARE MAHKEMESİ; 15.11.2013 gün ve
E:2013/1980, K:2013/1906 sayı ile, savcılık tarafından verilen idari
yaptırım kararının, 5326 sayılı Yasa kapsamında kalan idari yaptırım kararı
niteliğinde bulunduğu, bu karara karşı 5326 sayılı Kanunun 27. maddesi
uyarınca sulh ceza mahkemesine itiraz edilebileceği açıklanarak, açılan
davanın görüm ve çözüm görevinin
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkûmiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...”açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen hükmün aksine,
önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden
gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, adli yargı kararının
kesinleşme durumunu gösteren onaylı bir örneğinin Mahkemesinden getirtildiği
ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3.
maddesinin on birinci fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının
kaldırılması istemiyle açılmıştır.
5607 sayılı Kanun’un “Suçlar ve Kabahatler” başlığı altında
düzenlenen 3. maddesinin on birinci fıkrasında, “İthali, lisansa, şarta,
izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik
belgesine tabi olan eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla ithal eden
kişiye, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir”,
“Nitelikli haller” başlığı altında düzenlenen 4. maddesinin ikinci
fıkrasında, “Bu Kanunda tanımlanan suçların, üç veya daha fazla kişi
tarafından birlikte işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında
artırılır”, “Yetkili merciler” başlığı altında düzenlenen 17. maddesinin
birinci fıkrasında, “Bu Kanun hükümlerine göre idari para cezasına karar
vermeye Cumhuriyet savcısı, 14 üncü madde hükümlerine göre mülkiyetin
kamuya geçirilmesine ise Cumhuriyet savcısının talebi üzerine, sulh ceza
mahkemesi yetkilidir. Bu kararlara karşı, 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir” denilmekte
iken; Kanunun 3. maddesinin başlığı “Kaçakçılık suçları”, maddenin on
birinci fıkrası ise, “Akredite laboratuvar analiz sonucuna göre Enerji
Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından belirlenen seviyede ulusal marker
içermeyen, yasal yollarla Türkiye’de serbest dolaşıma girdiği
belgelendirilemeyen veya menşei belli olmayan akaryakıtı; üreten, satışa
arz eden, satan, bulunduran, bu özelliğini bilerek ticarî amaçla satın
alan, taşıyan veya saklayan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi
bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır” şeklinde 28.3.2013 gün
ve 6455 sayılı Kanunun 54. maddesi ile yeniden düzenlenmiş, aynı Kanunun
66. maddesiyle 17. maddesinin birinci fıkrası yürürlükten kaldırılmış, aynı
Kanunun 64. maddesi ile düzenlenen geçici 8. maddesinin ikinci fıkrasında
ise, “Bu Kanunun yayımı tarihinden önce işlenen bu Kanuna muhalefet
kabahatlerinde, lehe hükümlerin uygulanması usulü 5252 sayılı Kanunun 9
uncu maddesi hükmüne göre yapılır” hükmü yer almıştır.
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 235.maddesinde, “ Teminat
alınmış olsa bile, gümrük işlemlerine başlanmadan veya bu işlemler
bitirilip gümrük idaresinin izni alınmadan antrepolardan veya gümrük
idaresince eşya konulmasına izin verilen yerlerden kısmen veya tamamen eşya
çıkarılması halinde,çıkarılan eşyanın ithalat veya ihracat vergilerinin
yanı sıra,bu vergilerin üç katı para cezası alınır ” denilmekte iken,
madde;
“ 1. Serbest dolaşıma
giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile
muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda;
a) Eşyanın genel
düzenleyici idari işlemlerle ithalinin yasaklanmış olduğunun tespiti
halinde, eşyanın gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş
değerinin dört katı idari para cezası verilir.b) (a) bendindeki eşyanın
değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari para cezası; dökme
halinde gelen eşya için ton başına otuz bin Türk Lirası, ambalajlı gelmesi
halinde kap başına altı yüz Türk Lirası olarak hesaplanır ve eşya yurtdışı
edilir.
c) Eşyanın ithali,
lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk
veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik
belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit
edilmesi halinde, eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra, eşyanın
gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.
d) (c) bendindeki
eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari para
cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına sekiz bin Türk Lirası,
ambalajlı gelmesi halinde kap başına iki yüz Türk Lirası olarak hesaplanır
ve eşya yurtdışı edilir.
2. İhracat rejimine
tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme
veya kontrol sonucunda;
a) Eşyanın genel
düzenleyici idari işlemlerle ihracının yasaklanmış olduğunun tespiti
halinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.
b) Eşyanın ihracı,
lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk
veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik
belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit
edilmesi halinde, eşyanın gümrüklenmiş değeri kadar idari para cezası
verilir.
3. Yolcuların,
gümrük mevzuatına göre kişisel ve hediyelik eşya kapsamı dışında olup
beyanlarına aykırı olarak üzerlerinde, eşyası arasında veya taşıma
araçlarında çıkan ya da başkasına ait olduğu halde kendi eşyasıymış gibi
gösterdikleri eşyanın gümrük vergileri iki kat olarak alınır ve eşya
sahibine teslim edilir. Gümrük vergileri ödenmediği takdirde, eşya gümrüğe
terk edilmiş sayılır.
4. Birinci fıkranın
(a) ve (c) bentlerinde belirtilen eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya
geçirilmesine karar verilir ve eşya 177 ila 180 inci madde hükümlerine göre
tasfiyeye tabi tutulur.
5. Türkiye Gümrük
Bölgesine getirilen ve transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda
olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste eşya
olduğunun tespiti halinde, farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki
katı idari para cezası verilir ” şeklinde
28/3/2013
gün ve 6455 sayılı Kanun’un 12 maddesi ile yeniden düzenlenmek suretiyle,
5607 sayılı Kanun’da kaçakçılık fiillerine ilişkin kabahatlerle
ilgili düzenlemeler tamamen ortadan kaldırılmış,4458 sayılı Kanun ile
kaçakçılık fiillerine ilişkin kabahatler yeniden düzenlenmiştir. Bu
Kanun’un “ İtirazlar ” başlığı altında düzenlenen 242.maddesinde ise, “1. Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve
idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst
makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz
edebilir.
2. İdareye intikal eden
itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilir.
3. İtiraz dilekçelerinin
süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz süresinde yapılmış
sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır.
4. İtirazın reddi
kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine
başvurulabilir ” hükmü yer almıştır.
30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Cumhuriyet savcısının karar verme yetkisi ”
başlığını taşıyan 23. maddesinde, “(1)
Cumhuriyet savcısı, kanunda açıkça hüküm bulunan hallerde bir kabahat
dolayısıyla idarî yaptırım kararı vermeye yetkilidir.
(2) Bir
suç dolayısıyla başlatılan soruşturma kapsamında bir kabahatin işlendiğini
öğrenmesi halinde Cumhuriyet savcısı durumu ilgili kamu kurum ve kuruluşuna
bildirebileceği gibi, kendisi de idarî yaptırım kararı verebilir.
(3) Soruşturma konusu fiilin kabahat oluşturduğunun
anlaşılması halinde Cumhuriyet savcısı bu nedenle idarî yaptırım kararı
verir. Ancak, bunun için ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından idarî
yaptırım kararı verilmemiş olması gerekir” denilmiş;
5252 sayılı “Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama
Şekli Hakkında Kanun”un, “Lehe olan hükümlerin uygulanmasında usul ”
başlığı altında düzenlenen 9. maddesinde ise,
“ ….. (3) Lehe olan hüküm, önceki ve sonraki kanunların
ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak, ortaya çıkan sonuçların
birbirleriyle karşılaştırılması suretiyle belirlenir ” hükmü yer almıştır.
Dosyanın incelenmesinden, İstanbul Kaçakçılık İstihbarat
ve Narkotik Gümrük Muhafaza Müdürlüğü’nce, 5607 sayılı Kaçakçılıkla
Mücadele Kanunu uyarınca yapılan soruşturma sırasında, Ambarlı Gümrük
Müdürlüğü’nce tescilli 18.6.2007/IM055311 tarih ve sayılı Serbest Dolaşıma
Giriş Beyannamesi muhteviyatı eşyaların alıcısı O.İletişim Bilgisayar ve
Elektrik San.Tic. Ltd. Şti. unvanlı firmanın ortağı ve imza yetkilisi olan
davacı G.Ç.ile gümrük müşaviri Hüseyin Hüsnü Çetin’in, TSE ve CE belgesine
tabi olan ve ithalatının uygun olmadığı bildirilen eşyaların GTİP’ini farklı
göstermek suretiyle ithal ettiklerinin ihbar edilmesi üzerine, “İthali,
lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk
veya yeterlilik belgesine tabi olan eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla
ithal etmek” eyleminin kabahat olduğu değerlendirilerek, Büyükçekmece
Cumhuriyet Başsavcılığı Kabahat Bürosu’nun, 8.10.2011 gün ve Kabahat
Defteri No:2011/2151, Karar No:2011/2143 sayılı kararı ile, davacı ile
Hüseyin Hüsnü Çetin adına, 5607 sayılı Kaçak-çılıkla Mücadele Kanunu’nun
3.maddesinin on birinci fıkrası uyarınca ayrı ayrı 1.054.318,20 TL idari
para cezası verildiği anlaşılmıştır.
30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı
Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, “ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır”; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27.
maddesinin 1. fıkrasında ise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygula-nacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, 5607 sayılı Kanunun olay tarihinde yürürlükte bulunan maddesi
ve yapılan soruşturma sırasında, soruşturma
konusunun kabahat olduğu değerlendirilerek, 5326
sayılı Kanun uyarınca, Cumhuriyet Savcısı tarafından davacıya
verilen idari para cezasının, 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu ve Kabahatler Kanunu’nun
5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idarî yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümlerinin dikkate alınacağı, anılan
Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca ve aynı maddenin altıncı fıkrasında, soruşturma konusu
fiilin kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idari yaptırım kararı verilmesi
halinde; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz edildiği takdirde, idari
yaptırım kararına karşı başvurunun da bu itiraz merciinde inceleneceği
açıkça belirtildiğinden, 5607 sayılı Kanun’un 28.3.2013 gün ve 6455
sayılı Kanunun 64. maddesi ile düzenlenen geçici 8. maddesinin ikinci
fıkrasında da, bu Kanunun yayımı tarihinden önce işlenen bu Kanuna
muhalefet kabahatlerinde, lehe hükümlerin uygulanması usulünün 5252 sayılı
Kanunun 9. maddesi hükmüne göre yapılacağı belirtildiğinden, davanın görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Büyükçekmece
4. Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ: Davanın çözümünde
ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Büyükçekmece
4. Sulh Ceza Mahkemesinin 7.6.2013
gün ve D. İş No:2011/1224 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
6-ESAS NO : 2014/294
KARAR NO : 2014/337
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : TRT
Genel Müdürlüğünde 29.7.2003 tarihinde Emekli Sandığı iştirakçisi olarak
kendi isteği ile emekliye ayrılarak 28.3.2004 – 29.3.2009 tarihleri
arasında Iğdır İli Melekli Beldesinde belediye başkanlığı görevinde bulunan
davacı tarafından, belediye başkanları için öngörülen makam ve görev
tazminatının ödenmesi için yaptığı başvurunun reddine ilişkin 7.5.2009
tarih ve 56.966.122 sayılı davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sosyal
Sigortalar Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik İşlemleri Daire
Başkanlığı işlemin iptali ve hak ettiğini öne sürdüğü makam ve görev
tazminatlarının 1.1.2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle
birlikte ödenmesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
S.Ç.
Vekili :
Av. U.T.
Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekilleri
: Av. B.D.Ö.
O L A Y:
Davacı vekili verdiği dava dilekçesinde; davacının 29.7.2003 tarihinde TRT
Genel Müdürlüğünden devlet memuru olarak emekliye ayrıldığını, müvekkilinin
28.3.2004 - 29.3.2009 tarihleri arasında Iğdır Melekli Belediye Başkanı
olarak görev yapması nedeniyle 2.4.2009 tarihli dilekçesi ile makam ve
görev tazminatı ödenmesini talep ettiğini, talebinin 60 yaşını dolduracağı
1.1.2016 tarihinden sonra yazılı müracaatta bulunması halinde inceleneceği
gerekçesi ile reddedildiğini, oysa 5434 sayılı Kanun’un 39. maddesinin 4447
sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce müvekkili gibi iştirakçi
olanların ise hangi yaşı doldurmaları halinde emekli olacaklarının geçici
205. maddede hüküm altına alındığını, buna göre 60 yaşını beklemeden geçiş
maddesindeki yaşları doldurmaları halinde emekli olabildiklerini,
emekliliklerinde makam ve görev tazminatı ödendiğini ileri sürerek, davalı
kurum işleminin iptaline, müvekkilinin yasal hakkı olan makam tazminatı ve
buna bağlı olarak görev tazminatının 5393 sayılı Yasının yürürlüğe girdiği
1.1.2005 tarihinden bugüne kadar geriye dönük olarak tüm alacaklarının
yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ederek, idari
yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
4. İdare Mahkemesi : 29.12.2009 gün ve E:2009/847, K:2009/1968 sayı ile,
dava tarihinden geriye doğru 120 günlük süreyi geçmemek kaydıyla, davacının
dava konusu işleme esas olan başvurunun yapıldığı 24.2.2009 tarihinden
geriye doğru 60 günlük süreden itibaren hak ettiği makam ve görev
tazminatının ödenmesi gerektiği, bu tarihten önceki döneme ilişkin makam ve
görev tazminatlarının ödenmesi isteminin ise süre aşımı nedeniyle kabulüne
imkan bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline, davalı
idareye yapılan başvurudan geriye doğru 60 günlük süreden itibaren hak
ettiği makam ve görev tazminatının başvuru tarihinden (2.4.2009) itibaren
işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, bu tarihten önceki
döneme ilişkin makam ve görev tazminatlarının ödenmesi isteminin süre aşımı
nedeniyle reddine karar vermiş, bu karar taraflarca temyiz edilmiştir.
Danıştay
11. Dairesi : 27.6.2012 gün ve E: 2010/5216, K: 2012/4980 sayı ile, her ne kadar
5510 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesinde belediye başkanlarına makam ve
görev tazminatlarının ödenebilmesi için; 5434 sayılı Kanun’un 39 ve Ek 68.
maddelerine atıf yapıldığı görülmekle birlikte, uyuşmazlığın idari başvuru
ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve
Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Geçici 4. maddesi uyarınca çözülmesi
gerektiği, 5434 sayılı Kanun’un 1.10.2008 tarihi itibarıyla yürürlükten
kalkan maddelerinin doğrudan davacıya uygulanma olanağı bulunmadığı ve
anılan Kanun’un 101. maddesinde de bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla
ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceğinin kurala
bağlandığı göz önüne alındığında; 5510 sayılı kanun’un uygulanmasından
kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin adli yargı olduğu ve
kararın bu nedenle usul hükümlerine uygun olmadığı gerekçesiyle davalı
idarenin temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının görev yönünden
bozulmasına karar vermiştir.
ANKARA 4. İDARE MAHKEMESİ: 12.10.2012 gün ve E:2012/1459, K: 2012/1337 sayı
ile, bozma kararına uyarak, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu
karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 3.İŞ MAHKEMESİ: 4.7.2013 gün ve E:2013/75, K: 2013/638 sayı ile,
seçimle belediye başkanlığı görevini yürütmüş olup, kendisine yaşlılık veya
emeklilik aylığı bağlanan ve diğer yasal koşulları taşıyanların makam
tazminatı ve buna bağlı olarak temsil veya görev tazminatı hakkını
kazanabilmeleri için 5434 sayılı Kanun’un 39. maddesinde yer alan, erkekler
yönünden 60 yaşını doldurulmuş olması şartının da gerçekleşmesinin zorunlu
olduğu ve davacının bu koşulu yerine getirmediği nedeniyle 60 yaşını
dolduracağı 1.1.2016 tarihinden önce 5510 sayılı Yasa’nın geçici 4. maddesi
gereğince makam ve görev tazminatı ödenmesinin mümkün bulunmadığı sonuç ve
kanısına varılarak HMK 114-B maddesine göre dava şartı olan yargı yolunun
caiz olmaması nedeniyle davanın reddine, idari yargının görevli olduğunun
tespitine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi
istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘nun katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında
2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının aslı ile birlikte, idari yargı
dosyasının onaylı bir örneğinin 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
TRT Genel Müdürlüğünde memur olarak görev yapmaktayken 29.7.2003 tarihinde
Emekli Sandığı iştirakçisi olarak kendi isteği ile emekliye ayrılarak
28.3.2004 – 29.3.2009 tarihleri arasında Iğdır İli Melekli Beldesinde belediye
başkanlığı görevinde bulunan davacı tarafından, belediye başkanları için
öngörülen makam ve görev tazminatının ödenmesi için yaptığı başvurunun
reddine ilişkin 7.5.2009 tarih ve 56.966.122 sayılı davalı Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığı Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri
Emeklilik İşlemleri Daire Başkanlığı işlemimin hukuka aykırı olduğu,
belediye başkanı seçilmeden önce emekliye ayrılmasının 5272 ve 5393 sayılı
Kanunlarla getirilen haklardan yararlanmasına engel olmadığı ileri
sürülerek iptali ve hak ettiğini öne sürdüğü makam ve görev tazminatlarının
1.1.2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi
istemiyle açılmıştır.
5434 sayılı T.C. Emekli
Sandığı Kanunu’nun (5510 Sayılı Kanunun 106. maddesi ile mülga edilen) Ek
68.maddesinde; “(Değişik madde: 24/11/1994 - 4049/7 md.)
(Değişik
fıkra: 23/02/1995 - KHK - 547/13 md.) Makam tazminatı ile Yüksek Hakimlik
ve temsil veya görev tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde
bulunanlardan, 10/10/1984 tarihli ve 3056 sayılı Kanunun 36 ncı maddesine
göre istihdam edilenlere, Başbakanlıkta da makam tazminatı ödenmesini
gerektiren görevlerde en az 6 ay çalışmış olmaları kaydıyla bu
tazminatlardan yüksek olanı esas alınarak ödeme yapılır. (Ek cümle: 04/07/2001
- 631 S.KHK/1. md.) Makam veya yüksek hakimlik tazminatı ödenmesini
gerektiren görevlerde toplam en az iki yıl bulunmadan veya bu görevlerde
hiç bulunmadan emekliye ayrılanlara ise, en az altı ay süreyle bulundukları
en üst görevleri için belirlenen görev tazminatı veya hizmet yılları
itibarıyla belirlenen görev tazminatından yüksek olanı ödenir. Bu halde de
iki yıllık süreyi doldurma şartı aranır. (Ek cümle: 12/02/2000 - 4505/3
md.) Ancak bu tazminatların ölenlerin dul ve yetimlerine ödenmesinde iki yıl
görev şartı aranmaz.
(...)
(Ek
fıkra:07/12/2004 - 5272 S.K./86.mad) Sandıkça emekli aylığı bağlanan
büyükşehir belediye başkanlarına 7000, il belediye başkanlarına 6000, ilçe
belediye başkanlarına 3000, diğer belediye başkanlarına 1500 gösterge rakamı
üzerinden, bu Maddede belirtilen usul ve esaslar dahilinde makam tazminatı,
buna bağlı olarak temsil veya görev tazminatı ödenir. Bu tazminatlar
ilgililere ödendikçe iki ay içinde faturası karşılığında Hazineden tahsil
olunur. Birinci fıkrada öngörülen iki yıllık sürenin hesabında iştirâkçi
olup olmadıklarına bakılmaksızın belediye başkanı olarak geçen sürelerin
tamamı dikkate alınır.
(Ek
fıkra: (12/02/2000 - 4505/3 md.) Temsil ve görev tazminatları; yönetim ve
denetim kurulu üyelikleri dahil olmak üzere kamu kesiminde her ne suretle
olursa olsun aylık veya ücret alıp almadıklarına bakılmaksızın görev alanlara
bu durumları devam ettiği sürece ödenmez. Tazminattan yararlanırken,
yararlanma şartlarını kaybedenler en geç bir ay içinde durumu Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Genel Müdürlüğüne bildirirler. Bu durumun ortaya
çıktığı tarihi takip eden ay başından itibaren tazminat ödenmesine son
verilir. Zamanında bildirimde bulunmayanlara ödenen tazminat kanuni faizi
ile birlikte geri alınır.(...)
Bu
tazminatlar, ölenlerin 5434 sayılı Kanunun 67 nci maddesinde belirtilen
aylığa müstehak dul ve yetimlerine 68 inci maddesindeki oranlar üzerinden
ödenir.
Bu
ödemeler, T.C. Emekli Sandığınca ödenmesini müteakip iki ay içinde Genel
Bütçeye giren kurumlardan ayrılanlar için Hazineden, diğerleri için son
kurumlarından faturası karşılığında tahsil edilir.(...) denilmiş; 1.1.2007
tarihinde; maddenin “Bu tazminatlar,
ölenlerin 5434 sayılı Kanunun 67 nci maddesinde belirtilen aylığa müstehak
dul ve yetimlerine 68 inci maddesindeki oranlar üzerinden hesaplanır.”
şeklindeki beşinci fıkra metni ile “Bu ödemeler, T.C. Emekli Sandığınca
ödenmesini müteakip iki ay içinde Genel Bütçeye giren kurumlardan
ayrılanlar için Hazineden, diğerleri için son kurumlarından faturası
karşılığında tahsil edilir.” şeklindeki son fıkra metni yürürlükten kaldırılmıştır.
Diğer
taraftan, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun
“5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş
hükümleri” başlıklı Geçici
4. maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarih itibarıyla 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanuna göre; aylık,
tazminat, harp malûllüğü zammı, diğer ödemeler ve yardımlar ile 8/2/2006
tarihli ve 5454 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre ek ödeme verilmekte
olanlara, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanunda kendileri için belirtilmiş olan şartları haiz oldukları müddetçe bunların
ödenmesine devam olunur. Ancak, 5 ilâ 10 yıl arasında fiili hizmet süresi
olan iştirakçilerden dolayı dul ve yetim aylığı almakta olanların, aylık ve
diğer ödemeleri, bu Kanunun 32 nci, 34 üncü ve 37 nci maddelerindeki
şartları haiz oldukları müddetçe devam edilir.” hükmüne, aynı maddenin beşinci fıkrasında ise;
“ Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması,
azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı,
ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik
ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil
5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin
uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır. (Ek
cümle: 16/06/2010-5797 S.K/10. md.) Ancak, Polis Akademisinde öğrenim
görmekte olan öğrencilerin yetim aylıkları bu öğrenimleri süresince kesilmeksizin
ödenmeye devam edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434
sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal
Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi
adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde
ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu
görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan
haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir
sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve
hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi,
15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan
Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce
5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev
yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla
aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar
vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı
Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen
Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu
görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem
yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin
iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E:
2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer
alan “…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan
uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle
yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E:
2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı
redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki
uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi
olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri
uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510
sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı
sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un
öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı
görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık
Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği
işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun
varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer
kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul
ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik
Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…” Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin
ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun
hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya
başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun
hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun
değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın
158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev
uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü uyarınca
Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı
tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal
Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari
işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754
sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce, Emekli Sandığı iştirakçisi
olan davacının, 28.3.2004 - 29.3.2009 tarihleri arasında Belediye Başkanı
olarak görev yapmasından dolayı, makam ve görev tazminatından yararlandırılması
istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile yoksun
kalınan tazminat tutarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar
verilmesi istemiyle açtığı davanın; 5434 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınarak çözüme kavuşturulacağı gözetildiğinde; idari yargı yerinde
görüleceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 4. İdare Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 4. İdare Mahkemesinin 12.10.2012 gün ve
E:2012/1459, K: 2012/1337 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
7-ESAS NO : 2014/300
KARAR NO : 2014/342
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğü ile imzalanan hizmet alımı tip sözleşmesi kapsamında, İlköğretim
Okulu öğrencilerinin bir kısmını taşıma işini üstlenen davacı tarafından,
sözü edilen sözleşme hükümlerine aykırı hareket ettiğinden bahisle 9.142.43
TL bedelin ödenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
T.K.
Vekilleri:
Av. Ü.D.& Av. M.T.
Davalı:
Develi Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 2009-2010, 2010-2011 öğretim
yıllarında Develi İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile imzalanan hizmet alımı
tip sözleşmesi kapsamında, Saray Halı İlköğretim Okulu öğrencilerinin bir
kısmını taşıma işini üstlenen davacı tarafından, sözü edilen sözleşme
hükümlerine aykırı hareket ettiğinden bahisle 9.142.43 TL para cezası ile
cezalandırılmasına ilişkin 25.5.2012 tarih ve 2398 sayılı işlemin, hukuka
aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Develi
Sulh Ceza Mahkemesi: 18.10.2012 gün, 2012/199 D.İş sayılı kararı ile
özetle; “..itiraz eden vekilinin itiraz ettiği hususun sözleşmeden kaynaklı
ceza-i şart olduğu ve bu hali ile 5326 sayılı kabahatler kanununda düzenlenen
ve itirazı mahkememizce incelenebilecek kararlardan olmaması nedeniyle 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun 28/b maddesi gereğince itiraz edenin başvuru
konusu idari yaptırım kararının Sulh Ceza Mahkemesi’nin inceleyebileceği
kararlardan olmadığından başvurunun reddine ” karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Kayseri
1. İdare Mahkemesi: 30.01.2013 gün, E:2012/1140, K:2013/61 sayı ile özetle;
“...sözleşme imzalandıktan sonra, sözleşme hükümlerinin uygulanmasından
kaynaklandığı açık olan uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargının görevine
girdiğinden mahkememizin görevsiz olduğu sonucuna varılmıştır.” demek
suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu
karara yapılan itiraz başvurusu üzerine Kayseri Bölge İdare Mahkemesi
15.05.2013 gün ve E:2013/605, K:2013/556 karar sayılı kararı ile özetle
itiraz isteminin reddine ve kararın onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, davacı vekilinin istemi üzerine, idari yargı
dosyasının son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası ile
birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile imzalanan hizmet
alımı tip sözleşmesi kapsamında, İlköğretim Okulu öğrencilerinin bir
kısmını taşıma işini üstlenen davacı tarafından, sözü edilen sözleşme
hükümlerine aykırı hareket ettiğinden bahisle 9.142.43 TL bedelin
ödenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; Develi Kaymakamlığı
İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün, davacı T.K.’a hitaben yazmış olduğu
25.05.2012 gün, 2398 sayılı yazısında, 2009 – 2010 ve 2010 – 2011 öğretim
yıllarında Sarıca Köyünden Saray Halı İlköğretim Okuluna öğrenci taşıma işi
ile ilgili Hizmet Alımları Tip Sözleşmeleri’nin İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü
ile davacı arasında yapılmış olduğu, 2009 – 2010 ve 2010 – 2011 öğretim
yıllarında Sarıca Köyünden taşıma yolu ile Saray Halı İlköğretim Okulunda
öğrenim gören öğrencilerin 2009 – 2010 öğretim yılında bazen tek araçla,
2010 – 2011 öğretim yılında genel olarak tek araçla taşındığı, özellikle bu
öğretim yılının ikinci döneminde sürekli tek araçla taşındığı hususunun
tespit edildiği, bu nedenle 2009 – 2010 ve 2010 – 2011 öğretim yıllarında
hak edilmeyen taşıma ücreti olarak Hizmet Alımları Tip Sözleşmelerinin ‘’
Cezalar ve Kesintiler ‘’ başlığı altında yer alan 17/c maddesine göre faizi
ile birlikte toplam 9.142,43 TL nin 6183 sayılı Kanun gereğince, 7201
sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edildiği tarihten itibaren
15 gün içinde İlçe Özel İdare Müdürlüğüne yatırılarak, makbuzunun İlçe
Milli Eğitim Müdürlüğü’ne teslim edilmesinin istenildiği anlaşılmıştır.
Gerek Develi Kaymakamı’nın 05.08.2009 tarihli olurunun
yer aldığı, 27.07.2009 tarihli, ‘’ 2009 – 2010 Öğretim Yılı Hizmet Alımları
Tip Sözleşmesi ‘’ nde, gerekse de Develi Kaymakamı’nın 24.08.2010 tarihli
olurunun yer aldığı, 09.08.2010 tarihli, ‘’ 2010 – 2011 Öğretim Yılı Hizmet
Alımları Tip Sözleşmesi ‘’ nde yapılan incelemede, ‘’ Sözleşmenin Tarafları
‘’ başlıklı 1.maddede; bir tarafta Develi İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün,
diğer tarafta ise davacı T.K.’ın yer aldığı, ‘’ Cezalar ve Kesintiler ‘’
başlıklı 17.maddesinin c bendinde; ‘’ Taşıma esnasında taşıtın gelmediği
günler için taşıyıcıya taşıma ücreti ödenmediği gibi,daha sonra önceki hak
ettiği üç günlük taşıma ücreti de ödenmez. ‘’ hükümlerinin yer aldığı,
davaya konu işleminin de bu madde hükmüne göre ihdas edildiği
anlaşılmıştır.
15.04.2000 tarihli Millî Eğitim Bakanlığı Taşımalı İlköğretim Yönetmeliği’nin ‘’ Amaç ‘’
başlıklı 1.maddesinde; ‘’ Bu Yönetmeliğin amacı,
ilköğretim kurumu bulunmayan,çeşitli nedenlerle eğitim ve öğretime kapalı,
birleştirilmiş sınıf uygulaması yapan ilkokul, ortaokul veya imam-hatip
ortaokulu öğrencilerinin, taşıma merkezi seçilen okullara günü birlik
taşınarak kaliteli bir eğitim ve öğretim görmelerini sağlamak için gerekli
usul ve esasları belirlemektir. ‘’ hükmü, ‘’ Kapsam ‘’ başlıklı
2.maddesinde; ‘’ Bu Yönetmelik, taşımalı ilköğretim uygulaması ile ilgili
iş ve işlemleri kapsar. ‘’ hükmü, ‘’ Taşıma ihalesi ‘’ başlıklı 15.maddesinde;
‘’ İhale işlemleri, yürürlükteki ihale mevzuatına göre yapılır. ‘’ hükmü
yer almakta olup, uyuşmazlığa konu olayda anlatılan öğrenci taşıma işi bu
yönetmelik kapsamında yapılmaktadır.
Hangi
fiil ve eylemlerin kabahat niteliğinde olduğu, idari yaptırım türleri ve bu
türler arasında sayılan İdari Para Cezalarının neler olduğu ve bunlara
itiraz yolları 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nda düzenlemiştir.
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun 2.maddesinde; ‘’ Kabahat deyiminden; kanunun,
karşılığında idari yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlaşılır. ‘’
hükmü yer almakta ve bu maddede kabahatin tanımı yapılmaktadır. ‘’
Kanunilik İlkesi ‘’ başlıklı 4.maddesinin 2.fıkrasında da ‘’ Kabahat
karşılığı olan yaptırımların türü, süresi ve miktarı, ancak kanunla
belirlenebilir. ‘’ hükmü yer almakta, böylece işlenen bir kabahatin karşılığı
olan yaptırımın türü, süresi, miktarının ancak kanun ile belirlenebileceği
ifade edilmiş olmaktadır.
‘’
Çeşitli Kabahatler ‘’ başlıklı 32 ve devamı maddelerinde ise, hangi fiillerin
ve eylemlerin kabahat oluşturduğu belirtilerek kabahat çeşitleri sayılmış,
‘’ İdari Para Cezası ‘’ başlıklı 17.maddesinde de idari para cezası türleri
belirtilmiştir.
Belirtilen
yasal düzenlemeler ışığında, somut olayda davaya konu yapılan Develi
Kaymakamlığı’nın 25.05.2012 gün ve 2398 sayılı işleminin konusunu oluşturan
taşıma esnasında taşıtın gelmemesi eylemi 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’ndaki
kabahat tanımına uygun olmadığı gibi, eylemin karşılığı olan 9.142,43 TL
ödenmesine ilişkin işlem de, anılan kanunda sayılan idari para cezası
niteliğine uygun değildir. Ayrıca, davaya konu olayda iptali istenilen
işlemin dayanağı ve kaynağı yasada belirtilenin aksine kanun değil, Develi
Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile davacı T.K. arasında akdedilen
sözleşmedir.
Bu
değerlendirmeler neticesinde, davaya konu edilen işlem ve bu cezanın sebebi
olan eylemin, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun konusuna girmeyip, Develi
Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile davacı T.K. arasında akdedilen
sözleşmeden kaynaklandığı anlaşılmıştır.
Dosya
kapsamında yapılan incelemede, Develi Kaymakamlığı’nca Sarıca Köyü’nden
Saray Halı İlköğretim okuluna öğrenci taşıma işi ile ilgili olarak açık
ihale usulüyle yapılan ihale neticesinde T.K.’ın ihaleyi kazandığı, ihale
aşamasından sonra Develi Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile T.K.
arasında Yerleşim Birimi ve taşınan okuldaki öğrencilerin Saray Halı
İlköğretim Okuluna günübirlik getirilip götürülmesi hususunda Hizmet Alımı
Tip Sözleşmesinin imzalandığı, sonrasında Develi Kaymakamlığı İlçe Milli
Eğitim Müdürlüğü’nün 25.05.2012 gün, 2398 sayılı işlemi ile,yüklenicinin sözleşme
hükümlerine aykırı hareket ettiği gerekçesiyle, 17.maddenin c bendinde yer
alan; ‘’ Taşıma esnasında taşıtın gelmediği günler için taşıyıcıya taşıma
ücreti ödenmediği gibi,daha sonra önceki hak ettiği üç günlük taşıma ücreti
de ödenmez. ‘’ hükmü uyarınca 9.142.43 TL para cezası ile
cezalandırılmasına karar verildiği, davacı tarafından bu işlemin iptali
istemiyle uyuşmazlığa konu davanın açıldığı anlaşılmıştır.
04.01.2002
tarih ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ''Amaç'' başlıklı 1.maddesinde;
''Bu Kanunun amacı, kamu hukukuna tabi olan veya kamunun denetimi altında bulunan
veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları
ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemektir.'' denilmiştir.“Kapsam” başlıklı 2. maddesinde de; “Aşağıda belirtilen
idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya
hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre
yürütülür:
a) Genel bütçe kapsamındaki kamu
idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile
bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş
şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç), tüzel
kişiler,
b) Kamu iktisadi kuruluşları ile iktisadi
devlet teşekküllerinden oluşan kamu iktisadi teşebbüsleri,
c) Sosyal güvenlik kuruluşları, fonlar, özel
kanunlarla kurulmuş ve kendilerine kamu görevi verilmiş tüzel kişiliğe
sahip kuruluşlar (mesleki kuruluşlar ve vakıf yüksek öğretim kurumları
hariç) ile bağımsız bütçeli kuruluşlar,
d) (a), (b) ve (c) bentlerinde
belirtilenlerin doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı
sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese,
birlik, işletme ve şirketler,
e) 4603 sayılı Kanun
kapsamındaki bankalar ile bu bankaların doğrudan veya dolaylı olarak
birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip
bulundukları şirketlerin yapım ihaleleri
Ancak,Tasarruf Mevduatı
Sigorta Fonu ve bu Fonun hisselerine kısmen ya da tamamen sahip olduğu
bankalar, 4603 sayılı Kanun kapsamındaki bankalar ve bu bankaların doğrudan
veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından
fazlasına sahip bulundukları şirketler ( (e) bendinde belirtilen yapım
ihaleleri hariç) 4603 sayılı Kanun kapsamındaki bankaların 2499 sayılı
Sermaye Piyasası Kanununa tabi gayrimenkul yatırım ortaklıkları ile enerji,
su, ulaştırma ve telekomünikasyon sektörlerinde faaliyet gösteren teşebbüs,
işletme ve şirketler bu Kanun kapsamı dışındadır.'' denilmiştir.
05.01.2002
tarih ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun ''Kapsam'' başlıklı
2. maddesinde; ''Bu Kanun, Kamu İhale Kanununa tabi kurum ve kuruluşlar tarafından
söz konusu Kanun hükümlerine göre yapılan ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşmeleri
kapsar.'' denilmiş, ''İlkeler'' başlıklı 4.maddenin 3.fıkrasında; ''...Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin
tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere
sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı
maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz
önünde bulundurulur.'' denilmiştir.
Belirtilen yasal düzenlemeler çerçevesinde, 4734 sayılı Kamu İhale
Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun kamu hukukunu
ilgilendiren yasalar olması nedeniyle, sözleşme aşamasına kadar yasaya dayanılarak
idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan
davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme
hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise
sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi
gerekmektedir.
4735 sayılı Kanun’un ‘’ Hizmet Sunucularının
Sorumluluğu ‘’ başlıklı 34.maddesinde;
‘’Hizmet sunucuları taahhütleri çerçevesinde
kusurlu veya standartlara uygun olmayan malzeme seçilmesi, verilmesi veya
kullanılması, tasarım hatası, uygulama yanlışlığı, denetim eksikliği,
taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmemesi
ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan doğrudan sorumludur.
Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre hizmet sunucusuna ikmal ve tazmin
ettirilir…’’ hükmü yer almakta olup, davaya konu olan işlemin dayanağı olan
sözleşmenin ‘’ Cezalar ve Kesintiler ‘’ başlıklı 17.maddesinin yasal
temelini bu madde hükmü oluşturmaktadır.
Sözü edilen Kanun maddesinde taahhüdün sözleşme ve şartname
hükümlerine uygun olarak yerine getirilmemesi ve benzeri nedenlerle ortaya
çıkan zarar ve ziyandan doğrudan sorumluluktan bahsedilmiş olup, buradaki
sorumluluk sözleşme ve şartnameye aykırılığın neticesinde meydana gelmesi
muhtemel zarar ve ziyandan doğan bir tazminat sorumluluğu olmakla,
uyuşmazlığa konu olayda da iptali istenilen işlemin kaynağı olan
sözleşmenin 17.maddesinin c bendinde
yer alan; ‘’ Taşıma esnasında taşıtın gelmediği günler için taşıyıcıya
taşıma ücreti ödenmediği gibi,daha sonra önceki hak ettiği üç günlük taşıma
ücreti de ödenmez. ‘’ hükmü de özü itibariyle
aynı şekilde meydana gelmesi muhtemel zarar ve ziyandan doğan bir tazminat
sorumluluğu kapsamında değerlendirilmeli ve dahi davaya konu olayın temelde
taraflar arasındaki sözleşme ve şartname hükümlerinin
uygulanmasından doğan bir uyuşmazlık olduğu, bu sözleşme ile taraflar arasında
Borçlar Kanunu kapsamında bir ilişki kurulduğu kabul edilmelidir.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı yeri görevli olduğundan, Develi Sulh Ceza Mahkemesi’nin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Develi Sulh
Ceza Mahkemesinin 18.10.2012 gün, 2012/199 D.İş sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
8-ESAS NO : 2014/306
KARAR NO : 2014/348
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk
davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
O.B.
Vekilleri:
Av. A.K.
Davalı:
İstanbul Anakent Belediye Başkanlığı
Vekili: Av.
Y.C.(Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 04.08.2012 tarihinde, saat 01:30
sularında davacının kendisine ait 34….. plakalı aracı ile seyir halinde
iken İstanbul Üniversitesi Avcılar Kampüsü’nün önünde bulunan ve İstanbul
Büyükşehir Belediyesi tarafından yaptırılan tünel geçidine, Firuzköy
istikametinden giriş yaptığı sırada girişe yapılan ve sürücüyü uyaran bir
ikaz ile desteklenmeyen kasis nedeni ile aracın kontrolünü kaybettiğini ve
bariyerlere çarparak maddi hasarlı kaza yaptığını belirterek, kaza nedeniyle
uğranıldığı belirtilen 15.750 TL maddi ve 5.000 TL de manevi olmak üzere
toplam 20.750 TL tazminatın davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Küçükçekmece
5. Asliye Hukuk Mahkemesi: 21.01.2013 gün, E:2012/230, K:2013/24 sayı ile
özetle; davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez İdari Yargı yerinde dava açmıştır.
İstanbul
8. İdare Mahkemesi: 15.04.2013 gün ve E:2013/641, K:2013/749 sayı ile
özetle; “…davalı idarenin gerekli tedbirleri almadığı iddiasından
kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünün 2918 Sayılı Karayolları Trafik
Kanununun 110. maddesi hükmü uyarınca adli yargının görev alanına girdiği
sonucuna varılmıştır.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiştir.
İşbu
karara karşı yapılan itiraz üzerine İstanbul Bölge İdare Mahkemesi
10.10.2013 gün, E:2013/17983, K:2013/13999 sayı ile özetle itirazın reddine
karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılı Yasa’dan
kaynaklanan sorumluluk davasında adli ve idari yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, davacı vekilinin istemi üzerine, idari yargı dosyasının son
görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek
suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıya ait 34 UK 3363 plakalı aracın kaza yapması sonucu meydana geldiği
iddia olunan 15.750,00 TL maddi, 5.000 TL manevi olmak üzere toplam 20.750
TL tazminatın yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve denetlenmesini
ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri
ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında uygulanacağı;
10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini
sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülen kavşaklara ve yerlere
trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri
yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu
belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet
verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk
davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu
fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen
tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
2918 sayılı
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.
Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz
başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile
anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle
reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında da
belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve
idari yargı ayrımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve
vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak
idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına giren
konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev
alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi
konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek
olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken
idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde
kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural,
trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın
askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana
gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918
sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda
görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de
ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı
kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek
söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı
tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların
görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç
alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda
görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu
anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi
üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına
girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu
gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi,
aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı
tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren
bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın
2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any.
Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G.
27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile
Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen
Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle
açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli
yargı yerinin görevine girdiğinden Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Küçükçekmece
5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 21.01.2013 gün, E:2012/230, K:2013/24 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde Üye Eyüp Sabri
BAYDAR’IN KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
Adli Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava açılmış,
Yargılama
sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan davaların tam yargı
davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması gerektiği"
gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden reddedilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle İdari Yargıda dava
ikame etmiş,
İdare
Mahkemesi de yargılamada sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile Mahkemenin görevsizliğine, 2247 Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince
görevli yargı kolunun belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı'na
gönderilmesine karar vermiş,
Uyuşmazlık
Mahkemesince yapılan inceleme sonucunda " 2918 Sayılı Yasa'nın
110.maddesi hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi
gerektiği" düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına, Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak
karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yolları, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
3030
Sayılı Yasa'nın 6.md. "Büyükşehir dahilindeki meydan, bulvar, cadde ve
anayolları yapma, yaptırma, bakım ve onarımım sağlama..." Büyükşehir
Belediyesinin görevleri arasında gösterilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırları içindeki yolun yapım, bakım ve onarımının yapılmadığı
nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin
görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın
ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin,
hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup
olmadığının tespitinde esas alınan idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı
İYUK 2/1 -b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari yargı
yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür... "
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görücünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918
sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet
gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit
etmektedir.
Diğer
taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali
istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava sonucunda verilen yorumlu red
kararlarım, karara dayanak almakta ise de bu görüşe de itibar edilmesi
mümkün değildir.
Zira;
"T.C. Anayasasında, Anayasa Mahkemesinin iptal veya iptal talebinin
reddi dışında yorumlu red karan verebileceğine dair bir işaret yoktur.
Tersine T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa Mahkemesi bir kanun
veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken,
kanun koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis
edemez." hükmü böyle bir anlayışın benimsenmemiş olduğunun kanıtı
olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal kararlarından bahsetmektedir,
ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin kanun koyucu gibi
hareket etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu red
kararlarının ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek ve tüzel
kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk anlamına
geldiğine şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun Ozbudun. Sh.
440 vd.)
Hakkında
yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi yürürlükte kalmaya devam eder.
Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut olaylarda o maddenin ne anlama
geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına, bundan sonra da Anayasa Mahkemesi
değil onu uygulayacak Mahkemeler karar verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu
red kararı verirken yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri bağlaması mümkün
değildir. Bir kanun maddesinin nasıl yorumlanacağına onu uygulayacak olan
Adli- idari ve Askeri Yargı organları karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli,
İdari ve Askeri kollarının üst mahkemesi olmadığına göre bu yargı kollarındaki
mahkemelere kendi yorumunu empoze etmesi mümkün değildir. O halde Anayasa
Mahkemesinin verdiği yorumlu red kararlarının kendilerinden beklenen
fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin bu
yorumlarını benimsemelerine bağlıdır. Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi
kararlarında yapılan yorumlar diğer mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi
kararlarının bağlayıcılığı bu kararların hüküm fıkralarına münhasırdır.
(Türk Anayasa Hukuku Dersleri, Kemal Gözler, sh. 444)
Keza,
Sayın çoğunluğun karan dayandırdığı T.C. Anayasasının 158. madde
hükümlerinin de uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır. Uyuşmazlık
Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının 158. maddesi
açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı
kollan arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının doğması halinde
Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin düzenlemenin,
uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik kararının
bulunmaması, diğer yargı kolları ile arasında bir görev ihtilafının
çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin istikrarlı
kararlarıyla Içtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde idari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
9-ESAS NO : 2014/314
KARAR NO : 2014/356
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının yasal faiziyle birlikte
ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
T.K.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.A.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip Özel Tüzel Kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat müvekkilinin de içerisinde olduğu devlet memurluğu haklarının saklı kalıp,
kurum yanında çalışmaya devam eden personelin de bulunduğunu, Telekom’da bu
durumda çalışanlarla kanun gereği ve yapılan sözleşme gereği kamu memur
artış oranında da artışların söz konusu olacağının belirlendiğini,
kamuoyunda memurlara ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen 31/03/2006
tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı Değişik
Adlar Altında İlave Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli Personele Ek
Ödeme Yapılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek 3.
Maddenin 1. Fıkrasında belli kamu görevlilerine her ay ek ödeme
yapılabileceğinin belirtilmiş olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde
kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise T.C. Posta, Telgraf ve Telefon
işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş olduğunu, müvekkilinin de bu
kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı özelleştirme uygulamaları
hakkında kanunun “Kuruluşlardaki personelin Nakli” başlıklı 22. Maddesinin
5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına devam ettiğini, ücretlerdeki artış
oranının da memurlara uygulanan ücret artışının esas alındığını,
müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına denge tazminatı ödemesinin ilk
aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan ödemelerin mahsup edilerek bu
konudaki ödemelerin ödenmemeye başladığını, müvekkilinin işten çıkarılıp
personel daire başkanlığına bildirildiği tarihte belirtilen ek ödemenin de
maaşına uygulanması gerekip maaşının bu şekilde belirlenmesi gerekirken bu
ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğini, müvekkilinin bu konuda
da mağdur olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla 03/06/2006 tarihinden 15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 400,00
TL ‘nin Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı
ücret alacaklarının ödenmesi gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat
faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 16.12.2011 gün, E:2011/674, K:2011/945 sayı ile özetle;
davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
12.03.2012 gün, E:2012/8556, K:2012/7976 sayılı ilamı ile hükmün esastan
bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 25.06.2012 gün, E:2012/540, K:2012/489 sayı ile özetle;
önceki kararına da ısrar ederek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
26.12.2012 gün, E:2012/9-1549, K:2012/1419 sayılı ilamı ile “...Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna
dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağının
belirlenmesi yönünden yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında
toplanmaktadır.
Hukuk Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında
5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağına ilişkin davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı
hususu ön sorun olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle konuya ilişkin
yasal mevzuatın ve davalı Türk Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta
çalışan personelin özelleştirme öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün
açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi
uyarınca,Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce yürütülen telekomünikasyon
hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine ait olacak bir anonim
şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş ve 233 ile 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi kuruluşu statüsü
verilmiştir.
29.01.2000 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak
yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin özelleştirilmesi amacıyla yapısının
yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1.
maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu,
Kamu iktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural,
23.05.2001 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı
Yasa'nın 1 maddesi ile değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak
üzere, kamu İktisâdi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın
Telekom'a uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca, Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici
3. maddesi ile 233 sayılı KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)" bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden
çıkarılmıştır.
4502 ve 4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden
düzenlenen Türk Telekom'da çalışan personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı
Yasaya 4502 sayılı Yasa ile eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve
anılan maddede Türk Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar,
Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan
personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunacağı kurallarına yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde,
4502 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel
statüsüne geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek
istemeyenlerin mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına
devam olunacağı kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon
Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı
14.11.2005 tarihinden sonra, hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk
tüzel kişisine geçen Türk Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398
sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, özelleştirme
tarihi itibarıyla Türk Telekom'da çalışmakta olan personelin haklarının
korunması amacıyla, hukuki statülerini ve kamu kuramlarına nakil
olanaklarını belirleyen bazı özel düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk
Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu
veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel,
kamu görevlerinden yüz seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı
maddeye göre, bu personel belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya
devam edecek malî ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak,
belirtilen süre içinde nakle tâbi personelden Türk Telekom tarafından
hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar tespit edildikleri tarihten, kendi isteği
ile nakil talep edenler ise talep tarihinden itibaren en geç doksan gün
içinde nakil için Türk Telekom tarafından Devlet Personel Başkanlığına
bildirileceklerdir.
Anılan yasal düzenlemeler karşısında Telekom
AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda, işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi
kısa sürede imkansız personelin isteklerine bağlı olarak makul bir süre
kamu görevlerinden aylıksız izinli sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde
çalışmalarına olanak sağlandığı anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu
personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu personeli statüleri
devam etmektedir.
Diğer yandan,imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu
hizmetini yürütmek hakkını elde eden davalı şirkete, devir sonrasında
yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne
geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların
sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu
personelin kamu kuramlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi
görevler yüklenmiştir.
Bu görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca
davalı şirket tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel
Başkanlığı'na bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler
bulunmaktadır.
Sayılan işlemler, idare hukuku alanında hukuki
sonuçlar doğurmakta ve ilgili personelin nakledilecekleri kuramdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları anlaşılmaktadır.
Öte yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve
özel yasa hükümleri gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere
sahip olması nedeniyle herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir
hukuki statü içinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk
tüzel kişilerinden farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin,
nitelikleri esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini
yürütmekle görevli ve yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel
kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere
tabi olan, 406 sayılı Yasa hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı
bulunan diğer bir ifade ile kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili
olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri
kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu
işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu
kabul edilmelidir.
Somut uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü
hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası
belirli bir süre içinde davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş
sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girmektedir. Davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde,
davalı şirkete davacının ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur
maaş artış oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı
Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet
Personel Başkanlığına bildirmesi; bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi; personelin ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemler yaptırıldığı görülmektedir. Bu işlemlerin idare hukuku alanında
hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın
ise adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473
sayılı Kanundan kaynaklanan ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan
idareye karşı açılan davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul
edilmelidir.
Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun
07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205 K. sayılı kararında da kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin bu görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği
tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari
yargı mahkemelerinin görevli olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar
verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile önceki kararda
direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ demek suretiyle Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin direnme kararının
bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyduktan
sonra 26.04.2013 gün, E:2013/264, K:2013/278 sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
1. İdare Mahkemesi: 21.06.2013 gün, E:2013/1779, K:2013/706 sayı ile özetle;
“...davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması ve davacının iş
akdi imzalamış bir işçi statüsünde olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.” demek
suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu
karara karşı Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekilince yapılan itiraz üzerine
Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi 28.10.2013 gün, E:2013/1853, K:2013/1809
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu üzerine Diyarbakır Bölge
İdare Mahkemesi 22.01.2014 gün, E:2014/116, K:2014/120 sayılı kararı ile
karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi
üzerine, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği
iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia olunan
zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin
3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında
sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir
genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi
ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler
sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk
Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel
şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları
aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı için
100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı
ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa
maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim
Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin 26.04.2013 gün, E:2013/264,
K:2013/278 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
10-ESAS NO : 2014/315
KARAR NO : 2014/357
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Sağlık Bakanlığı İzmir Bergama Devlet
Hastanesi’nde hizmetli olarak görev yapmakta iken Valilik Makamının Oluru
ile Bergama 112 Acil Yardım ve Kurtarma İstasyonuna şoför olarak
görevlendirilmesi sonrasında 08.02.2009 tarihinde İzmir’e sevki yapılan hastayı
Ege Üniversitesi Hastanesine teslim edip, dönüş esnasında meydana gelen
trafik kazası sonucu hayatını kaybeden davacıların murisi hakkında 5510
sayılı Kanunun 47.maddesinin 1.fıkrasına göre vazife malullüğü hükümlerinin
uygulanamayacağına ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Vazife
Malullüğü Tespit Kurulunun kararının iptali, müteveffanın vazife malulü
sayılması istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı :
Kendi adına asaleten; A.H.adına velayeten H.H.
Vekilleri : Av. N.M., Av. Ü.D.
Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :
Av. R.E. (Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı H.H.’in eşi, diğer davacının
babası Olan E.H.’in, Sağlık bakanlığı İzmir Devlet Hastanesi’nde hizmetli
olarak görevli olduğu halde, Valilik Oluru ile ihtiyaca binaen Bergama 112
Acil Yardım ve Kurtarma İstasyonu’nda şöfor olarak görevlendirildiğini,
08.02.2009 tarihinde İzmir’e sevki yapılan acil bir hastayı Ege
Üniversitesi Hastanesi’ne teslim ettikten sonra dönüş sırasında meydana
gelen trafik kazasında vefat ettiğini, hakkında adi malul hükümlerinin
uygulandığını, vazife malulü sayılması konusunda davalı kuruma yapılan başvurunun
reddine ilişkin 16.09.2009 tarih ve 843 sayılı kararın hukuka aykırı
olduğunu ileri sürerek iptali istemiyle 18.11.2009 tarihinde idari yargıda
dava açmıştır.
ANKARA
7. İDARE MAHKEMESİ: 09.12.2009 gün ve E:2009/1758 K:2009/1798 karar sayılı
ilamında “… 5510 sayılı Kanun’un 27. Maddesi ile değişik 47/1 maddesinde; “
bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa 4. Maddenin birinci
fıkrasının ( c) bendi kapsamında sigortalı olanlar için aşağıdaki hallerde
vazife malullüğü hükümleri uygulanır.25. maddede belirtilen malullük;
sigortalıların vazifelerini yaptıkları sırada veya vazife dışında idarelerince
görevlendirildikleri herhangi bir kamu idaresine ait başka işleri yaparken
bu işlerden veya kurumlarının menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken
ya da idarelerince sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında
veya iş yerinde meydana gelen kazadan doğmuş olursa, buna vazife malullüğü
ve bunlara uğrayanlara da vazife malulü denir.
Vazife
malullükleri;
a)
Keyif verici içki ve her çeşit maddeler
kullanmaktan,
b) Kanun, Tüzük ve emir dışında hareket etmiş
olmaktan,
b)
Yasak fiilleri yapmaktan,
d) İntihara teşebbüsten,
e) Her
ne suretle olursa olsun kendisine veya başkalarına menfaat sağlama veya
zarar verme amacından, doğmuş olursa bunlara uğrayanlar hakkında vazife
malullüğü hükümleri uygulanmaz” hükmüne yer verilmiştir.
Aynı
yasa’nın “ Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri” başlıklı 101. Maddesinde; “ Bu
Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.”
hükmü getirilmiştir…” gerekçesiyle davanın 2577 sayılı İdari yargılama
Usulü Yasasının 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine dair
verilen karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı gerekçe ile, davalı idare ile davacılar arasındaki
mevcut muarazanın giderilerek, davacıların murisi E.H.’in ilgili yasa
uyarınca hak sahipliği yönünden “vazife malulü “ olarak kabul ve tespit
edilmesi istemiyle 22.02.2010 tarihinde adli yargıda dava açmıştır.
BERGAMA
1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA): 07.05.2010 gün ve
E:2010/139 K:2010/285 sayılı kararı ile verdiği yetkisizlik kararı
18.05.2010 tarihinde temyiz edilmeksizin kesinleşmiş ve dosya talep üzerine
İzmir Nöbetçi İş Mahkemesine gönderilmiştir.
İZMİR 9.
İŞ MAHKEMESİ: 19.09.2011 gün ve E:2010/494 K:2011/586 sayılı kararında;
davanın kabulüne, davalı idare ile davacılar arasındaki mevcut muarazanın
giderilerek davacıların murisi E.H.’in vazife maluliyeti kapsamında
sayılması gerektiğine karar vermiş, kabul kararı davalı vekili tarafından
temyiz edilmiştir.
YARGITAY
21. HUKUK DAİRESİ: 24.01.2013 gün ve E: 2011/13870 K:2013/1029 sayılı
kararında “… 5510 sayılı Yasa’nın yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden
önce Emekli Sandığı iştirakçisi olan eşinin Sağlık bakanlığı Bergama Devlet
Hastanesinde hizmetli olarak görev yapmakta iken Valilik makamının onayı
ile ihtiyaca binaen 112 Acil Yardım ve Kurtarma İstasyonunda şoför olarak
görevlendirildiği 08.02.2009 tarihinde İzmir’e bir hastanın sevki sonrası
dönüş yolunda müteveffanın sevk ve idaresindeki ambulansı acil bakım
teknikeri olarak görev yapan Duran Bostancı’nın kullanmasına izin verdiği
bu şahsın yaptığı kaza sonucu öldüğü ölüm olayının vazife malulü olarak
kabulüne ilişkin istemin çözümünün idari yargının görev alanına girdiği
gözetilerek 6100 sayılı HMK’nın 114/1-b maddesine göre dava şartı olan
‘yargı yolunun caiz olmaması’ nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi…”
gerekçesiyle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün
bozulmasına karar vermiştir.
İZMİR 9.
İŞ MAHKEMESİ: 03.04.2013 gün ve E:2013/204 K:2013/171 sayılı kararı ile,
bozma ilamına uyarak, dava şartı olan yargı yolunun caiz olmaması
nedeniyle, davanın usul yönünden reddine karar vermiş ve verilen karar
temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli
yargı dosyasının; davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına
ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlıkça
idari yargı dosyasının da ilgili
Mahkemesinden getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Sağlık Bakanlığı İzmir Bergama Devlet Hastanesi’nde hizmetli olarak görev
yapmakta iken Valilik Makamının Oluru ile Bergama 112 Acil Yardım ve
Kurtarma İstasyonuna şoför olarak görevlendirilmesi sonrasında 08.02.2009
tarihinde İzmir’e sevki yapılan hastayı Ege Üniversitesi Hastanesine teslim
edip, dönüş esnasında meydana gelen trafik kazası sonucu hayatını kaybeden
E.H. hakkında 5510 sayılı Kanunun 47.maddesinin 1.fıkrasına göre vazife
malullüğü hükümlerinin uygulanamayacağına ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı Vazife Malullüğü Tespit Kurulunun 16.10.2009 gün ve 69.263.100
sayılı kararının iptali ve E.H.’in vazife malulü sayılması istemiyle
açılmıştır.
Dosya
kapsamında yer alan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Vazife Malullüğü
Tespit Kurulunun 16.10.2009 gün ve 69.263.100 sayılı kararına ilişkin
yazıda; 08.02.2009 tarihinde, ambulansta acil bakım teknikeri olarak
görevli bulunan Duran Bostan’ın kendi isteği üzerine kullandığı aracın kaza
yapması sonucu davacıların murisi E.H.’in ölüm olayının gerçekleştiği,
fiilen sürücülük görevini ifa ettiği sırada meydana gelmediği gibi, sürücü
olarak görevlendirildiği ambulansı başka birine kullandırması eylemi de
5434 sayılı Kanunun 48 maddesinin ( b) fıkrası kapsamına girdiğinden,
hakkında 5510 sayılı Kanunun 47. Maddesinin 1. Fıkrasının vazife malullüğü
hükümlerinin uygulanmasına imkan bulunmadığının belirtildiği anlaşılmıştır.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434
sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal
Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi
adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde
ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu
görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan
haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir
sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve
hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 47.maddesi
''Vazife Malullüğü'' nü düzenlemekte olup, maddenin 1.fıkrasında; ''...25
inci maddede belirtilen malûllük; sigortalıların vazifelerini yaptıkları
sırada veya vazifeleri dışında idarelerince görevlendirildikleri herhangi
bir kamu idaresine ait başka işleri yaparken bu işlerden veya kurumlarının
menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken ya da idarelerince sağlanan
bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya işyerinde meydana
gelen kazadan doğmuş olursa, buna vazife malûllüğü ve bunlara uğrayanlara
da vazife malûlü denir.'' hükmü yer almaktadır.
5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan
davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112
sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun
yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine
tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer
sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin
iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve
5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan
Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile
diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine
göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi
hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011
tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer
alan “…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan
uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle
yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E:
2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı
redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki
uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi
olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya
devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur
ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı
Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak
ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural
ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır.
5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık
esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler
idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz
etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik
Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini
korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi
idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun
yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun
kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz
konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle
Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde
iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık görülmemiştir.
Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile
ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve
idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam
edeceği açıktır…”
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve
Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin
uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra
memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510
sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı
sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun
öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli
yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın
158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev
uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü uyarınca
Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı
tartışmasızdır.
Dosya kapsamında yer alan E.H.’e ait Hizmet
Belgesinde yapılan incelemede, göreve başlama tarihinin 31.12.1993 olduğu
anlaşılmıştır.
Bu durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal
Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari
işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754
sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce emekli sandığı iştirakçisi
olan müteveffanın eşi olan davacı tarafından açılan davanın, görüm ve
çözümünde idari yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Ankara 7. İdare Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 7.
İdare Mahkemesi’nin 09.12.2009 gün ve E:2009/1758 K:2009/1798 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
11-ESAS NO : 2014/316
KARAR NO : 2014/358
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
L.G.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.A.
İhbar
Olunan: Maliye Bakanlığı ( Adli Yargıda)
Vekili : Av. E.E.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde
özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ’nin özelleştirme kapsamında 2005
yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu kurumu niteliğini kaybedip Özel
Tüzel Kişilik sıfatı kazanmış olduğunu, fakat müvekkilinin de içerisinde olduğu
devlet memurluğu haklarının saklı kalıp, kurum yanında çalışmaya devam eden
personelin de bulunduğunu, Telekom’da bu durumda çalışanlarla kanun gereği
ve yapılan sözleşme gereği kamu memur artış oranında da artışların söz
konusu olacağının belirlendiğini, kamuoyunda memurlara ödenen ve denge tazminatı
olarak bilinen 31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe
giren 5473 sayılı Değişik Adlar Altında İlave Ödemesi Bulunmayan Memurlara
ve Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnameye eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında belli kamu görevlilerine
her ay ek ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş olduğunu, 399 sayılı kanun
hükmünde kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise T.C. Posta, Telgraf ve
Telefon işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş olduğunu, müvekkilinin
de bu kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı özelleştirme uygulamaları
hakkında kanunun “Kuruluşlardaki personelin Nakli” başlıklı 22. Maddesinin
5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına devam ettiğini, ücretlerdeki artış
oranının da memurlara uygulanan ücret artışının esas alındığını,
müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına denge tazminatı ödemesinin ilk
aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan ödemelerin mahsup edilerek bu
konudaki ödemelerin ödenmemeye başladığını, müvekkilinin işten çıkarılıp
personel daire başkanlığına bildirildiği tarihte belirtilen ek ödemenin de
maaşına uygulanması gerekip maaşının bu şekilde belirlenmesi gerekirken bu
ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğini, müvekkilinin bu konuda
da mağdur olduğunu belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla 03/06/2006 tarihinden 15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00
TL‘nin Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı
ücret alacaklarının ödenmesi gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat
faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: 16.12.2011 gün ve E:2011/647 K:2011/918 sayı ile, davanın
kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine;
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 12.03.2012 gün ve E:2012/8546 K:2012/7966 sayılı
ilamı ile hükmün esastan bozulmasına karar vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: 25.06.2012 gün ve E:2012/513 K:2012/462 sayılı kararı ile,
önceki kararında direnerek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
Direnme
kararına karşı davalı vekilinin yaptığı temyiz başvurusu üzerine; YARGITAY
HUKUK GENEL KURULU 26.12.2012 gün ve E:2012/9-1525 K:2012/1395 sayılı ilamı
ile “...Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından
kaynaklanan fark ücret alacağının belirlenmesi yönünden yapılan
araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin
özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar
getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile
değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel
düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz
seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük hakları
Türk Telekom tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle tâbi
personelden Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar tespit
edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep
tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom
tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan
yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı
anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak
geçen sürede kamu personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan, İmtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde
eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği
nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı
Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde
belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına
naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını
belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri
esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan
ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan
davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ gerekçesiyle
Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin direnme kararının bozulmasına karar
vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyduktan
sonra 26.04.2013 gün ve E:2013/282 K:2013/290 sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
1. İDARE MAHKEMESİ: 03.09.2013 gün ve E:2013/1792 K:2013/901 sayı ile
özetle; davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması ve davacının iş akdi imzalamış bir işçi statüsünde olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararına karşı davalı vekilinin itirazı üzerine;
Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi 27.12.2013 gün ve E:2013/2136 K:2013/2160
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlenmesi nedeniyle oluşan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri
arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur olarak görev yapmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması için
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlenmesi
nedeniyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan
Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin 26.04.2013 gün ve E:2013/282 K:2013/290
sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2.
İş Mahkemesi’nin 26.04.2013 gün ve E:2013/282, K:2013/290 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
12-ESAS NO : 2014/328
KARAR NO : 2014/368
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
A.K.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekilleri:
Av. S.D. & Av.A.A.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip özel tüzel kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat davacının davalı kurum ile devlet memurluğu haklarını saklı tutarak
imzaladığı sözleşme ile çalışmaya devam ettiğini, kamuoyunda memurlara
ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen 31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı Değişik Adlar Altında İlave
Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılması ile
Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında
belli kamu görevlilerine her ay ek ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş
olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise
T.C. Posta, Telgraf ve Telefon işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş
olduğunu, müvekkilinin de bu kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı
özelleştirme uygulamaları hakkında kanunun “Kuruluşlardaki Personelin
Nakli” başlıklı 22. Maddesinin 5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına
devam ettiğini, ücretlerdeki artış oranının da memurlara uygulanan ücret
artışının esas alındığını, müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına
denge tazminatı ödemesinin ilk aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan
ödemelerin mahsup edilerek bu konudaki alacaklarının ödenmemeye
başladığını, müvekkilinin adının Personel Daire Başkanlığı’na bildirildiği
tarihte belirtilen ek ödemenin de maaşına uygulanması gerekirken,
uygulanmadığını, müvekkilinin bu şekilde zarara uğradığını belirterek;
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 03/06/2006 tarihinden
15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00 TL ‘nin Yüksek Planlama Kurulu
Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı ücret alacaklarının ödenmesi gereken
aylardan itibaren en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline
karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 16.12.2011 gün, 2011/669 Esas, 2011/940 Karar sayılı
kararı ile özetle; davacının ek ödemelerden yararlanması gerektiğini,
bilirkişi raporuna göre davacıya talep edilen 03.06.2006-15.09.2007
tarihleri arasında 1.273,08 TL denge tazminatı ödenmesi gerektiğini
belirtilerek; davanın kabulüne karar vermiş, karar davalı vekili tarafından
temyiz edilmiş, temyiz talebi Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 05.01.2012 gün
ve 2011/669 Esas, 2011/940 Karar sayılı kararı ile, miktar yönünden verilen
kararın kesin olduğu gerekçesi ile reddedilmiş, davalı vekillerince bu
karar da temyiz edilmiştir.
Yargıtay
9. Hukuk Dairesi; 12.03.2012 gün ve 2012/8561 Esas, 2012/7981 Karar sayılı
kararında özetle; mahkemece yapılan araştırmanın hüküm vermeye yeterli
olmadığı; davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve mali
haklarına ilişkin işverence alınan işletmesel kararlar getirtilerek,
davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı Kanunun
Ek.29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan 399
sayılı KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara uygulanan artışlardan
yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı, yapılan
artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına
hükmetmiştir
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 25.06.2012 gün ve 2012/535 Esas, 2012/484 Karar sayılı
kararı ile özetle; mahkemenin önceki kararının yerinde olduğu gerekçesi ile
önceki kararda direnilmesine, talep miktarı da göz önüne alınarak davanın
kabulüne karar vermiş, bu karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiş, bu
temyiz talebi de Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 26.09.2012 gün ve 2012/535
Esas, 2012/484 Karar sayılı kararı ile, miktar yönünden verilen kararın
kesin olduğu gerekçesi ile reddedilmiş, davalı vekilince bu karar da temyiz
edilmiştir.
Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu 26.12.2012 gün ve 2012/9-1558-1428 Esas-Karar sayılı
ilamı ile “...Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge
tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağının belirlenmesi yönünden
yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin özelleştirilmesi
amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar getiren 4502
sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1. maddesine eklenen
dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve
faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağı kuralına yer
verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak
yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile değiştirilmiş ve
Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket
olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi teşebbüsleri
de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum,
kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağı
belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki statülerini
ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel düzenlemelere
yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekom'da, Ek 22.
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 399 sayılı
KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz seksen gün aylıksız izinli
sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük hakları Türk Telekom
tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle tâbi personelden Türk
Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar tespit edildikleri
tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep tarihinden
itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom tarafından Devlet
Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan
yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı
anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak
geçen sürede kamu personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan,imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde eden
davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle
doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri
ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile
çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına naklen atanmasının
sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri
esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan
ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan
davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ denilmek
suretiyle Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin kararının davada idari yargının
görevli olması nedeni ile bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 26.04.2013 gün ve 2013/294 Esas, 2013/301 Karar sayılı
kararı ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyulmasına,
uyuşmazlığın çözümünün idari yargı görevine girdiği, adli yargının görevli
olmadığına, Yargıtay 9.Hukuk Dairesi ve Yargıtay Genel Kurul
uygulamalarının da bu yönde olduğu, 6100 sayılı yasanın 373/6.maddesi
gereğince Yargıtay Hukuk Genel Kurul kararlarına mahkemeleri uymalarının
zorunlu olduğu gerekçesiyle Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı da göz önüne
alınarak HMK 114/1-b, 115/2 maddeleri gereğince yargı yolunun caiz olmaması
nedeni ile dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiştir.
Görevsizlik
kararı taraflara 26.04.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı
Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521 sayılı
Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal sürede
taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı
vekili bu kez; aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
1. İdare Mahkemesi: 21.06.2013 gün, 2013/1798 Esas, 2013/709 Karar sayılı
kararında özetle; davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması ve davacının iş akdi imzalamış bir işçi
statüsünde olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğu, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karara davalı
vekili tarafından itiraz edilmiştir.
Diyarbakır
Bölge İdare Mahkemesi; 28.10.2013 gün ve 2013/1846 Esas, 2013/1807 Karar
sayılı kararı ile; Diyarbakır 1.İdare Mahkemesi’nin 21.06.2013 gün ve
2013/1798 Esas, 2013/709 Karar sayılı kararı ve dayandığı gerekçenin hukuka
ve usule uygun olduğu, bozulmasını gerektirecek bir neden de
bulunmadığından davalı idarenin itiraz isteminin reddi ile anılan kararın
onanmasına karar vermiş, davalı vekili karar düzeltme başvurusunda bulunmuş,
Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi; 22.01.2014 gün ve 2014/112 Esas, 2014/128
Karar sayılı kararı ile karar düzeltme talebinin reddine karar vermiştir.
Davacı
vekili, idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
başvuruda bulunmuşlardır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Davalı
Türk Telekom A.Ş. yönünden dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği, usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nde çalışmakta iken
kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, hatalı
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile uğradığı zararın tazminine
karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden
önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3.
maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki
“B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden
sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin
(a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl
tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür
ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve
Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda
istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda
öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu
bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda;
“a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki
kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli
için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık
ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile
diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek,
yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde çalışmakta iken,
406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine
göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve sonrasında başka bir
kamu kurumun emrine atanan davacı tarafından, yanlış maaş nakil ilmuhaberi
nedeni ile uğranılan zararın tazmini istemiyle; Diyarbakır 2.İş
Mahkemesi’ne dava açıldığı, Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin 16.12.2011 gün
ve 2011/669 Esas, 2011/940 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar
verildiği, temyiz edilen kararın Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin 12.03.2012 gün
ve 2012/8561 Esas, 2012/7981 Karar sayılı kararı ile bozulduğu, Diyarbakır
2.İş Mahkemesi’nin 25.06.2012 gün ve 2012/535 Esas, 2012/484 Karar sayılı
kararı ile önceki kararda direnilmesine karar verildiği, kararın temyiz
edilmesi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 26.12.2012 gün ve
2012/9-1558-1428 Esas-Karar sayılı ilamı ile mahkeme kararının davada idari
yargının görevli olduğunu belirterek bozulmasına hükmettiği, Diyarbakır
2.İş Mahkemesi’nin 26.04.2013 gün ve 2013/294 Esas, 2013/301 Karar sayılı
kararı ile davanın görev yönünden reddine karar verildiği ve kararın
kesinleştiği, davacı vekilinin aynı taleple Diyarbakır 1.İdare Mahkemesi’ne
dava açtığı, Diyarbakır 1.İdare Mahkemesi’nin 21.06.2013 gün ve 2013/1798
Esas, 2013/709 Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine karar
verdiği, kararın temyiz edilmesi üzerine Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi’nin
28.10.2013 gün ve 2013/1846 Esas, 2013/1807 Karar sayılı kararı ile
onanmasına karar verdiği, karar düzeltme başvurusunun da yine Diyarbakır
Bölge İdare Mahkemesi’nin 22.01.2014 gün ve 2014/112 Esas, 2014/128 Karar
sayılı kararı ile reddine karar verildiği, kararın bu şekilde kesinleştiği,
davacı vekilinin 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesi uyarınca oluşan olumsuz
görev uyuşmazlığı nedeni ile görevli mahkemenin belirlenmesi için mahkememize
müracaat ettiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Diyarbakır
2.İş Mahkemesi’nin 26.04.2013 gün ve 2013/294 Esas, 2013/301 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
13-ESAS NO : 2014/330
KARAR NO : 2014/370
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
A.D.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.A.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip Özel Tüzel Kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat müvekkilinin de içerisinde olduğu devlet memurluğu haklarının saklı
kalıp, kurum yanında çalışmaya devam eden personelin de bulunduğunu,
Telekom’da bu durumda çalışanlarla kanun gereği ve yapılan sözleşme gereği
kamu memur artış oranında da artışların söz konusu olacağının
belirlendiğini, kamuoyunda memurlara ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen
31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı
Değişik Adlar Altında İlave Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli
Personele Ek Ödeme Yapılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye
eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında belli kamu görevlilerine her ay ek
ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde
kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise T.C. Posta, Telgraf ve Telefon
işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş olduğunu, müvekkilinin de bu
kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı özelleştirme uygulamaları
hakkında kanunun “Kuruluşlardaki personelin Nakli” başlıklı 22. Maddesinin
5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına devam ettiğini, ücretlerdeki artış
oranının da memurlara uygulanan ücret artışının esas alındığını,
müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına denge tazminatı ödemesinin ilk
aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan ödemelerin mahsup edilerek bu
konudaki ödemelerin ödenmemeye başladığını, müvekkilinin işten çıkarılıp
personel daire başkanlığına bildirildiği tarihte belirtilen ek ödemenin de
maaşına uygulanması gerekip maaşının bu şekilde belirlenmesi gerekirken bu
ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğini, müvekkilinin bu konuda
da mağdur olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla 03/06/2006 tarihinden 15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00
TL ‘nin Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı
ücret alacaklarının ödenmesi gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat
faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 16.12.2011 gün, E:2011/636, K:2011/908 sayı ile özetle;
davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
12.03.2012 gün, E:2012/8539, K:2012/7959 sayılı ilamı ile hükmün esastan
bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 25.06.2012 gün, E:2012/503, K:2012/452 sayı ile özetle;
önceki kararına direnerek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
26.12.2012 gün, E:2012/9-1521, K:2012/1391 sayılı ilamı ile “...Uyuşmazlık,
5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağının belirlenmesi yönünden yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı
noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin
özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar
getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile
değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel
düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz
seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel
belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle
tâbi personelden Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar
tespit edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep
tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom
tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan
yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı
anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak
geçen sürede kamu personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan,imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde eden
davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle
doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri
ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile
çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına naklen
atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri
esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan
ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan
davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ demek
suretiyle Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin 25.06.2012 gün, E:2012/503,
K:2012/452 sayılı direnme kararının bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyduktan
sonra 26.04.2013 gün, E:2013/284, K:2013/292 sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
1. İdare Mahkemesi: 21.06.2013 gün, E:2013/1780, K:2013/707 sayı ile
özetle; “...davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması ve davacının iş akdi imzalamış bir işçi
statüsünde olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan itiraz üzerine Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi
28.10.2013 gün, E:2013/1854, K:2013/1845 sayılı kararı ile hükmün
onanmasına karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu üzerine Diyarbakır Bölge
İdare Mahkemesi 22.01.2014 gün, E:2014/117, K:2014/126 sayılı kararı ile
karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi
üzerine, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2.
İş Mahkemesinin 26.04.2013 gün, E:2013/284, K:2013/292 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
14-ESAS NO : 2014/336
KARAR NO : 2014/376
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Emekli Sandığı (Devredilen) iştirakçisi olan davacının kızının, serbest diş
hekimine yaptırdığı diş tedavisine ait fatura bedelinin tarafına ödenmesi
istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali ile fatura
bedelinin ödenmesi istemiyle açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: A.U.
Davalı:
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili:
Av. İ.B.
O L A Y: Davacı dava
dilekçesinde özetle; Halen Niksar Orman İşletme Müdürlüğünde döner sermaye
saymanı olarak çalıştığını, kızının diş tedavisinin Niksar Devlet Hastanesi
diş polikliniği tarafından yapılamaması nedeni ile kızının Niksar Devlet
Hastanesi tarafından Samsun 19 Mayıs Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesine
23.11.2009 tarihinde sevk edildiğini, bu hastanenin de 90 gün içinde
tedavinin yapılamayacağını belirtmesi üzerine tedavinin Samsun da özel
sağlık kuruluşunda yapıldığını ve bu tedavi nedeni ile 3.750,00 TL tedavi
gideri ödediğini, ilgili tedavi giderine ilişkin faturayı Tokat SGK İl
Müdürlüğüne ibraz ettiği halde ortodontik muayene ücretinin kurum
tarafından karşılanmadığı gerekçesi ile tedavi giderinin kurum tarafından
ödenmediğini ileri sürerek, 3.750,00 TL tedavi giderinin dava tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazmini istemiyle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
TOKAT İDARE MAHKEMESİ :
20.4.2011 gün ve E: 2011/219, K: 2011/226 sayı ile, davanın konusunun sağlık sigortası kapsamında diş tedavi ücretinin
ödenmemesi işlemi olduğu, ödememeye ilişkin ret işleminin tesis edildiği
08.03.2011 tarihinde ise 5510 sayılı Kanun'un 63. ve 101. maddelerinin
yürürlükte bulunduğu, anılan Kanun'un 101. maddesi hükmü uyarınca aksine
bir hüküm bulunmayan durumlarda bu Kanun'un uygulanmasından doğan
uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceği görülmekte olup, bakılan
davada iş mahkemelerinin görevli olduğu anlaşıldığından davanın görev yönünden reddi
gerektiği gerekçesiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı aynı istemle bu kez
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Niksar Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla): 30.3.2013
gün ve E:2011/181, K:2012/179 sayı ile, davanın kısmen kabulü ile 3.695,9
TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
davalıdan alınarak davacıya verilmesine fazlaya ilişkin istemin reddine
karar vermiş, bu karar davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi
: 9.11.2012 gün ve E: 2012/14323, K: 2012/21064 sayı ile, davacının, tedavi
başlangıcını da kapsar şekilde halen memur olarak çalıştığı, davaya konu
tedavinin ise Niksar Devlet Hastanesinin 23.11.2009 tarihli sevkiyle
başlayıp, sonrasında da devam ettiği gözetilerek; uyuşmazlığın çözümünün,
tedavinin başladığı tarihte çalışılan kamu kuruluşuna yöneltilecek husumet
ile idari yargının görev alanına girdiği nedeniyle davanın, yargı yolu
nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek yazılı
şekilde karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesi ile
hükmü bozmuş, davacı tarafından kararın düzeltilmesi isteminde bulunulmuş,
bu istem de aynı Dairenin 12.4.2013 gün ve E:2013/7187, K: 2013/7710 sayılı
kararı ile reddedilmiştir.
NİKSAR ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA): 10.7.2013
gün ve E:2013/165, K:2013/202 sayı ile, bozma kararına uyarak, tazminat
davasının idari yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle
Mahkemelerinin görevsizliği nedeniyle davanın reddine karar vermiş, bu
karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi
: 13.12.2013 gün ve E: 2013/21737, K: 2013/24266 sayı ile, temyiz
dilekçesinin süre aşımı yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı idari ve adli yargı
yerlerince verilmiş olan görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğunu ileri
sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda
bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece idari yargı dosyası da temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Niksar Orman İşletme Müdürlüğünde döner sermaye saymanı olarak görev yapan
davacı tarafından, kızı E.U.’a özel diş tabibince yapılan diş tedavisi için
ödediği 3.750,00 TL’nin tarafına ödenmesi istemiyle yaptığı başvurusunun
reddine ilişkin 8.3.2011 tarihli ve 18.696.712 sayılı işlemin iptali ile
diş tedavisi için harcanan 3.750.00 TL’nin dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
Dosyanın
incelenmesinden, davacının Niksar Orman İşletme Müdürlüğünde döner
sermaye saymanı olarak görev yaptığı, davacının bakmakla yükümlü olduğu
kızı E.U.'un rahatsızlığı nedeniyle Niksar Devlet Hastanesi Diş
Polikliniğine başvurduğu ve Samsun Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi'ne sevk
edildiği, tedavisinin yapılamaması üzerine Niksar Devlet Hastanesi
tarafından Samsun 19 Mayıs Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'ne sevk
edildiği, anılan fakültede 90 gün içinde tedavisinin tamamlanamayacağının
belirtilmesi üzerine tedavisini özel diş hekiminde devam ettirdiği ve yapılan
ortodontik tedavi sonucunda davacının 3.750,00-TL tedavi ücreti ödediği,
ödemiş olduğu diş tedavi ücreti olan 3.750,00-TL'nin ödenmesi istemiyle
davalı idareye başvurduğu, bu başvurusunun 08.03.2011 tarihli ve 18.696.712
sayılı işlemle reddedilmesi üzerine, anılan işlemin iptali ile diş tedavisi
için harcanan 3.750,00-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın
açıldığı anlaşılmaktadır.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434
sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal
Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi
adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde
ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu
görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan
haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir
sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve
hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi,
15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan
Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce
5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev
yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı
sisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu
karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510
sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci
ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim
2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu
görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem
yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin
iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E:
2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer
alan “…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan
uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle
yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E:
2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı
redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki
uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi
olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri
uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510
sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı
sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un
öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı
görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık
Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği
işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun
varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer
kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul
ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik
Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir. Bu bakımdan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda,
itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması
nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların
çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık
görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve
Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi
olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin
uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra
memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510
sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı
sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun
öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli
yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki
“…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında
Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi
kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal
Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari
işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen idari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754 sayılı
Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce emekli sandığı iştirakçisi olan
davacı tarafından açılan davanın, görüm ve çözümünün idari yargı yerinde
görüleceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Tokat İdare Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna,bu nedenle Tokat İdare Mahkemesinin 20.4.2011 gün ve E: 2011/219, K: 2011/226 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
15-ESAS NO : 2014/339
KARAR NO : 2014/379
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918
sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
HDI Sigorta A.Ş.
Vekili:
Av. S.S.
Davalı:
Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekilleri:
Av. H.Ç.(İdari Yargıda)
Av.
N.F.Ç.(Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin, sigorta poliçesi
ile, F.S.K.’ye ait olan 53……. plakalı aracı 09.11.2012 – 09.11.2013
tarihleri arasında geçerli olmak üzere sigortaladığını ve böylece taraflar
arasında sigorta akdi oluştuğunu, sigortalı aracın 20.12.2012 tarihinde,
Kırıkkale ili, Hacılar ilçesi istikametinden Karakeçili İlçesi istikametine
seyir halinde iken; yolda bulunan münferit çukurlar üzerinden geçmeye
müteakip direksiyon hakimiyetinin kaybı sonrasında, yolun orta refüjünde
bulunan ağaca çarparak maddi hasarlı ve yaralanmalı kazanın meydana
geldiğini, kaza neticesinde söz konusu aracın pert total olarak işlem
gördüğünü ve aracın piyasa değeri olan 29.000,00 TL’nin sigortalıya
ödendiğini, aracın hasarlı haliyle 9.280,00-TL bedel düşüldükten sonra
kalan bakiyenin 19.720.00-TL olduğunu belirterek, 9.860,00-TL alacağının
ödeme tarihi olan 30.01.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi
birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
Kırıkkale
İdare Mahkemesi: 01.10.2013 gün, E:2013/459, K:2013/471 sayı ile özetle;
“...bakılan davada tazmini istenilen zararların bir trafik kazasından
doğduğu, olay yerinde tutulan Trafik Kazası Tespit tutanağında, kazanın
oluşumunda davalı idarenin 2918 sayılı Yasa'nın 7/a maddesinde belirtilen
kuralı ihlal ettiği, dolayısıyla kazanın oluşumunda kusuru bulunduğunun
belirtildiği, dolayısıyla, davanın 2918 sayılı yasadan kaynaklanan bir
yükümlülüğün yerine getirilmemesi iddiasına dayanılarak açılan bir dava
niteliğinde olduğu, bu nedenle davanın görüm ve çözümünde adli yargı
düzeninin görevli olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.” demek suretiyle davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez Adli Yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
27. Asliye Hukuk Mahkemesi: 17.12.2013 gün ve E:2013/641,K:2013/215 sayı
ile özetle; “…istemin hizmet kusuruna dayandığı sonucuna varılmakta olup,
hizmet kusurundan doğan zararlardan dolayı İdari Yargılama Usulü Yasası'nın
2/1-b maddesi gereğince idareye karşı, idari yargı yerinde tam yargı davası
açılması gerekir.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş
ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılı Yasa’dan
kaynaklanan sorumluluk davasında idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, davacı vekilinin istemi üzerine, adli yargı dosyasının son
görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmek
suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacı şirket tarafından sigortalı olan 53…….. plakalı aracın, Kırıkkale
İli, Hacılar İlçesi istikametinden, Karakeçili istikametine seyir
halindeyken, yolda bulunan çukurların üzerinden geçerken direksiyon
hakimiyetinin kaybı sonucu meydana gelen kazada, davacı tarafında
sigortalıya ödenen meblağın 9.860,00 TL sinin ödeme tarihinden itibaren
işleyecek olan yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi
kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak
Anayasa’da adli ve idari yargı ayrımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların
çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu
nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,
özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu
durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli
yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir
yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının
denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden
ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya
bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker
kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya
olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı
kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk
davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu
düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari
yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği
giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul
belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi
sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu
suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz
konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin
kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı
Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan
sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma
bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin
kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir
çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında
özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan
nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine
aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve
E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,
s.136-147.)
Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile
Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen
Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle
açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli
yargı yerinin görevine girdiğinden Ankara 27. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 27.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 17.12.2013 gün ve E:2013/641, K:2013/215 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde Üye Eyüp Sabri
BAYDAR’IN KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davalı
İdarenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu meydana
gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile idari
Yargıda dava açılmış,
Yargılama
sonucunda ""Uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın 110. maddesi
gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi ile
görevsizlik kararı verilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle Adli Yargı İlk
Derece Mahkemesinde dava ikame etmiş,
Adli
Yargıda yargılama sonucunda idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan
davaların tam yargı davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması gerektiği"
gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden reddedilmiş,
2247
sayılı yasanın 19. maddesi gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi
için dosya Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiş,
Uyuşmazlık
Mahkemesince yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın
110.maddesi hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi
gerektiği" düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına, Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin
olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan kazanın meydana geldiği
iddia edilmektedir.
2918
Sayılı Yasanın KTK'nın 7.md. "Karayolları Genel Müdürlüğünün Yapım ve
Bakımından sorumlu olduğu Karayollarında can ve mal güvenliği yönünden
gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri alma ve aldırmanın"
idarenin görev ve yetkileri arasında bulunduğuna işaret edilmiş,
6001
Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkındaki
kanunun 4.md. "Hazırlayacağı programlar uyarınca karayollarını yapmak,
yaptırmak, emniyetle kullanılmalarını sağlayacak şekilde sürekli bakım
altında bulundurmak, bakımını yaptırmak, onarımını yaptırmak, işletmek ve
işlettirme" Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri arasında gösterilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluk alanındaki yolun yapım,
bakım ve onarımının yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin
amaçlanmış olması karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü
esnada kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık
konusu davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak
yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu
gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku
kurallarına ve 2577 Sayılı İYUK 2/1 -b md. sayılan tam yargı davasında
görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür... "
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından idari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918
sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet
gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit
etmektedir.
Diğer
taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali
istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava sonucunda verilen yorumlu red
kararlarını, karara dayanak almakta ise de bu görüşe de itibar edilmesi
mümkün değildir.
Zira;
"T.C. Anayasasında, Anayasa Mahkemesinin iptal veya iptal talebinin
reddi dışında yorumlu red kararı verebileceğine dair bir işaret yoktur.
Tersine T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa Mahkemesi bir kanun
veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken,
kanun koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis
edemez." hükmü böyle bir anlayışın benimsenmemiş olduğunun kanıtı
olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal kararlarından bahsetmektedir,
ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin kanun koyucu gibi
hareket etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu red
kararlarının ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek ve tüzel
kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk anlamına
geldiğine şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun Ozbudun. Sh.
440 vd.)
Hakkında
yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi yürürlükte kalmaya devam eder.
Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut olaylarda o maddenin ne anlama
geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına, bundan sonra da Anayasa Mahkemesi
değil onu uygulayacak Mahkemeler karar verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu
red kararı verirken yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri bağlaması mümkün
değildir. Bir kanun maddesinin nasıl yorumlanacağına onu uygulayacak olan
Adli- idari ve Askeri Yargı organları karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli,
idari ve Askeri kollarının üst mahkemesi olmadığına göre bu yargı
kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu empoze etmesi mümkün değildir. O
halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu red kararlarının kendilerinden
beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin
bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır. Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi
kararlarında yapılan yorumlar diğer mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi
kararlarının bağlayıcılığı bu kararların hüküm fıkralarına münhasırdır.
(Türk^4nayasa Hukuku Dersleri, Kemal Gözler, sh. 444)
Keza,
Sayın çoğunluğun kararı dayandırdığı T.C. Anayasasının 158. madde
hükümlerinin de uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır. Uyuşmazlık
Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının 158. maddesi
açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı
kolları arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının doğması halinde
Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin düzenlemenin,
uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik kararının
bulunmaması, diğer yargı kolları ile arasında bir görev ihtilafının
çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla Içtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde idari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
16-ESAS NO : 2014/340
KARAR NO : 2014/380
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918
sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
N.K.
Vekili:
Av. M.M.
Davalı:
Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekilleri:
Av. M.A. & Av. Ö.U.(Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 34…….. plakalı aracın
sahibi olduğunu, 14.03.2013 günü davacının oğlu E.K.'nun, annesine ait bu
otomobil ile saat 02:05'de Serdivan İstiklal Mah. Muhsin Yazıcıoğlu Bulv.
Duble yol kavşağında seyir halindeyken, yapılmakta olan kavşaktaki gerekli
ikaz, ışık ve uyarı işaretlerinin olmaması sebebiyle döner kavşağa vurarak
otomobilin ağır hasara uğradığını, araç üzerinde tespit yaptırdıklarını,
bilirkişi tarafından 80.000,00 TL değer biçildiğini, kasko değerinin
93.600,00 TL olduğunu, araçtaki hasarın 45.000,00 TL olduğunu belirterek,
davacının oğlu E.'ın kusuru düşürüldükten soma 20.000,00 TL maddi
tazminatın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Sakarya
1. Asliye Hukuk Mahkemesi: 30.10.2013 gün, E:2013/186,K:2013/461 sayı ile
özetle; “…davacının aracının zarar görmesine, kazanın gerçekleştiği
kavşaktaki gerekli ikaz, ışık ve uyarı işaretinin olmadığını sebep gösterdiğinden,
bu hususların davalı belediyenin hizmet kusurunu oluşturduğu, hizmet kusuru
nedeniyle verilen her türlü zarardan dolayı görülecek davaların idari
yargıda görülmesinin gerektiği, bu nedenle yargı yolu açısından idari yargı
yerinde açılması gereken davadan dolayı dava dilekçesinin görev yönünden
reddine karar vermek gerekmiştir.” demek suretiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez İdari Yargı yerinde dava açmıştır.
Sakarya
2. İdare Mahkemesi: 25.12.2013 gün ve E:2013/1207,K:2013/1317 sayı ile
özetle; “…2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun karayollarında, can ve
mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini
ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri, trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,
ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla, oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu
açıktır.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve
karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılı Yasa’dan
kaynaklanan sorumluluk davasında adli ve idari yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu,davacı vekilinin istemi üzerine, idari yargı dosyasının son
görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek
suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacı adına kayıtlı 34 GT 2896 plaka sayılı aracın davacının oğlunun sevk
ve idaresinde Sakarya İli, Serdivan İlçesi, Muhsin Yazıcıoğlu Bulvarında
seyir halinde iken döner kavşağa çarpması sonucu tek taraflı maddi hasarlı
trafik kazası meydana geldiği belirtilerek, kazadan dolayı meydana geldiği
belirtilen 20.000 TL maddi tazminatın yasal faizi ile birlikte davalıdan
tahsili istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi
kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak
Anayasa’da adli ve idari yargı ayrımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların
çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu
nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,
özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu
durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli
yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir
yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının
denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden
ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya
bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker
kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya
olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı
kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk
davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu
düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari
yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu
belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir
usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi
sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle
kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu
davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu
yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun’da
tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan
sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma
bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin
kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir
çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında
özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan
nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine
aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve
E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,
s.136-147.)
Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz olmak
üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile
Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen
Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle
açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli
yargı yerinin görevine girdiğinden Sakarya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Sakarya 1. Asliye
Hukuk Mahkemesinin 30.10.2013 gün, E:2013/186, K:2013/461 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde Üye Eyüp Sabri
BAYDAR’IN KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
Adli Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava açılmış,
Yargılama
sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan davaların tam yargı
davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması gerektiği"
gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden reddedilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle İdari Yargıda dava
ikame etmiş,
İdare
Mahkemesi de yargılamada sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile Mahkemenin görevsizliğine, 2247 Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince
görevli yargı kolunun belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığı'na gönderilmesine karar vermiş,
Uyuşmazlık
Mahkemesince yapılan inceleme sonucunda " 2918 Sayılı Yasa'nın
110.maddesi hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi
gerektiği" düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına, Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin
olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yolları, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
3030
Sayılı Yasa'nın 6.md. "Büyükşehir dahilindeki meydan, bulvar, cadde ve
anayolları yapma, yaptırma, bakım ve onarımım sağlama..." Büyükşehir
Belediyesinin görevleri arasında gösterilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırları içindeki yolun yapım, bakım ve onarımının yapılmadığı
nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin
görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın
ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin,
hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup
olmadığının tespitinde esas alınan idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı
İYUK 2/1 -b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari yargı
yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür... "
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görücünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk davaları,
2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların işletilmesi
nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki sorumluluğuna
ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan
dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm ve çözümü
konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli Yargı
organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere sözü
geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği zararlar
nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına uygun
olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918
sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet
gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit
etmektedir.
Diğer
taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali
istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava sonucunda verilen yorumlu red
kararlarım, karara dayanak almakta ise de bu görüşe de itibar edilmesi
mümkün değildir.
Zira;
"T.C. Anayasasında, Anayasa Mahkemesinin iptal veya iptal talebinin
reddi dışında yorumlu red karan verebileceğine dair bir işaret yoktur.
Tersine T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa Mahkemesi bir kanun
veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken,
kanun koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis
edemez." hükmü böyle bir anlayışın benimsenmemiş olduğunun kanıtı
olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal kararlarından bahsetmektedir,
ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin kanun koyucu gibi
hareket etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu red
kararlarının ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek ve tüzel
kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk anlamına
geldiğine şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun Ozbudun. Sh.
440 vd.)
Hakkında
yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi yürürlükte kalmaya devam eder.
Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut olaylarda o maddenin ne anlama
geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına, bundan sonra da Anayasa Mahkemesi
değil onu uygulayacak Mahkemeler karar verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu
red kararı verirken yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri bağlaması mümkün
değildir. Bir kanun maddesinin nasıl yorumlanacağına onu uygulayacak olan
Adli- idari ve Askeri Yargı organları karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli,
İdari ve Askeri kollarının üst mahkemesi olmadığına göre bu yargı
kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu empoze etmesi mümkün değildir. O
halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu red kararlarının kendilerinden
beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin
bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır. Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi
kararlarında yapılan yorumlar diğer mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi
kararlarının bağlayıcılığı bu kararların hüküm fıkralarına münhasırdır.
(Türk Anayasa Hukuku Dersleri, Kemal Gözler, sh. 444)
Keza,
Sayın çoğunluğun karan dayandırdığı T.C. Anayasasının 158. madde
hükümlerinin de uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır. Uyuşmazlık
Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının 158. maddesi
açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı
kollan arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının doğması halinde
Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin düzenlemenin,
uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik kararının
bulunmaması, diğer yargı kolları ile arasında bir görev ihtilafının
çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla Içtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde idari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
17-ESAS NO : 2014/342
KARAR NO : 2014/382
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Emekli olan davacının kalp rahatsızlığı nedeniyle 23.11.2006 ve 6.2.2008
tarihlerinde yapılan tedavisi sırasında kullanılan stentlerin bedellerinin
ödenmemesi üzerine açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
İ.B.
Vekilleri:
Av. Y.İ. - Av. Ş.Ö.
Davalı:
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekilleri:
Av. K.K., Av. G.K.
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde, 33.643.440.0 sicil numarası ile emekli
olan müvekkiline, Koroner Arter Hastalığı nedeniyle 23.11.2006 ve
06.02.2008 tarihlerinde Koroner Anjiyo Plasti (PTCA) yapıldığını ve
stentler takıldığını; müvekkilinden 24.11.2006 tarihli fatura ile
5.192.67.-TL ve 07.02.2008 tarihli fatura ile 3.555.82.-TL. olmak üzere
toplam: 8.748.49.-TL. stent bedeli alındığını; müvekkilinin, stent bedellerinin
tarafına ödenmesi için davalı kuruma 19.3.2009 tarihli dilekçe ile
başvuruda bulunduğunu, davalının başvurusuna cevap vermediğini ve
başvurunun zımnen reddedilmiş olduğunu; müvekkilinin talebinin zımnen
reddinde hukuki isabet bulunmadığını ve yargı içtihatlarına aykırılık
oluşturduğunu ifade ederek; davalı idarenin zımni ret işleminin iptali,
alımı yapılan malın bedelinin başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal
faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
7. İDARE MAHKEMESİ: 31.5.2010 gün ve E:2009/938, K:2010/1040 sayı ile, 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun “ Uyuşmazlığın
Çözüm Yeri “ başlıklı 101. maddesinde Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan
hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan
uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceği belirtilmiş olduğu, 108.
maddesinde “ Bu Kanunun; / Geçici 20 nci maddesinin son fıkrası 1/1/2008
tarihinde, / 72 nci ve 73 üncü maddeleri, geçici 6 ncı maddesinin yedinci
fıkrasının (b) bendi, geçici 7 nci maddesinin son fıkrası, geçici 9 uncu
maddesinin bir ilâ dördüncü fıkraları ile geçici 17 nci maddesi, geçici 20
nci maddesinin onikinci fıkrası 30/4/2008 tarihinde, / 60 ıncı maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendinin (3) ilâ (8) ve (10) numaralı alt bentleri
ile (f) bendinde sayılanlar için genel sağlık sigortası hükümlerinin
uygulanmasına ilişkin olarak; 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1),
(2), (8), (9), (10), (16), (17), (20), (22), (23), (24), (25), (26) ve (27)
numaralı bentleri, 63, 64, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72, 74, 75, 77, 78, 79
uncu maddeleri, 80 inci maddesinin dördüncü fıkrası, 81 inci maddesinin
birinci fıkrasının (f) bendi ve ikinci fıkrası, 82 nci maddesinin birinci,
ikinci ve üçüncü fıkraları, 87 ilâ 89 uncu maddeleri, 97 nci maddesinin son
fıkrası, geçici 1 inci maddesinin son fıkrası, geçici 3 üncü maddesi,
geçici 6 nci maddesinin dördüncü fıkrası geçici 11 inci maddesinin ikinci
fıkrası, geçici 12 inci maddesi hükümleri 1/7/2008 tarihinde, / Diğer hükümleri
2008 yılı Ekim ayı başında, yürürlüğe girer.” hükmünün yer aldığı; dava
dosyasının incelenmesinden; emekli olan davacının Ankara Mesa Hastanesinde
Kroner Arter Hastalığı nedeniyle 23.11.2006 ve 6.2.208 tarihlerinde yapılan
operasyonlarda lüzum görülen ve 24.11.2006 tarihli ve 7.1.2008 tarihli
faturalar karşılığı ödenen toplam 8.748,49.TL stent tutarının karşılanması
istemiyle 19.03.2009 tarihli dilekçe ile davalı idareye başvurduğu, bu
başvurusunun zımnen reddi üzerine bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı;
bu durumda; 5510 sayılı Yasa hükümlerinin 1.10.2008 tarihinden itibaren
yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 19.03.2009 tarihli başvurunun zımnen
reddine ilişkin dava konusu işlemden doğan uyuşmazlığın adli yargı yerince
(İş Mahkemelerinde) görülüp çözümlenmesi gerektiği sonucuna varıldığı
gerekçesiyle; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin
1/a bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemiyle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
1. İş Mahkemesi; 21.12.2011 gün ve E:2010/695, K:2011/749 sayı ile, davanın
kısmen kabulüne, fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermiş, bu kararın
davalı vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 21. Hukuk
Dairesi: 4.6.2013 gün ve E:2012/6997, K:2013/11777 sayı ile, 5510 sayılı
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortasının 01/10/2008 tarihinde
yürürlüğe girmiş olduğu, Yasa'nın 101. maddesine göre bu Kanunda aksine
hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili
ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceği; 5510 sayılı
Yasa'nın "5434 sayılı Kanuna İlişkin Geçiş Hükümleri" başlıklı
Geçici 4. maddesinin 4. fıkrasına göre "Bu Kanunda aksine bir hüküm
bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih
itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamına alınanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı
Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar
ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır."
denildiği; 5510 sayılı Yasa'nın 3. maddesinin 8. bendinde "Kişilerin
öncelikle sağlıklarının korunmasını, sağlık riskleri ile karşılaşmaları
halinde ise oluşan harcamaların finansmanını sağlayan sigorta" olarak
tanımlanan "genel sağlık sigortasından" yararlanacak kişiler ve
sağlanacak haklar, bu haklardan yararlanma şartları ile finansman ve
karşılanma yöntemlerinin Yasa'nın 60-78.maddelerinde düzenlenmiş olduğu;
5510 sayılı Yasa'nın "Genel Sağlık Sigortası Geçiş Hükümleri"
başlıklı Geçici 12. maddesinde kamu idarelerinin sağlık hizmetlerinin
sağlanmasına ilişkin görevleri, yürürlükten kaldırılan kanunlardaki hak ve
yükümlülükler çerçevesinde ilgili kayıt ve işlemler Kurum tarafından
devralınan tarihe kadar devam edeceğinin ifade edildiği, yasa koyucunun iştirakçilik
sıfatını 5510 sayılı Yasa'nın yürürlük tarihinden önce kazanmış olsa dahi
tüm sigortalıların "genel sağlık sigortası" kapsamına alınmasını
kararlaştırdığı ancak Sosyal Güvenlik Kurumunca devir işlemleri tamamlanana
kadar kamu idarelerinin sağlık hizmetlerinin sağlanmasına ilişkin
görevlerinin, yürürlükten kaldırılan kanunlardaki hak ve yükümlülükler
çerçevesinde devamını uygun görmüş olduğu; 18/12/2009 tarihli Resmi
Gazetede yayınlanan "Kamu Personelinin Genel Sağlık Sigortası
Kapsamına Alınması Hakkında Tebliğ; yine, 09/10/2010 tarihli Resmi Gazetede
yayınlanan Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görev Yapan Askeri Ve Sivil
Personelin Genel Sağlık Sigortası Kapsamına Alınması Hakkındaki Tebliğ
hükümleri gözetildiğinde, (5510 sayılı Yasanın geçici 12. maddesinin
dokuzuncu fıkrası kapsamına girenler hariç) kamu personelinin 15/01/2010
tarihinden itibaren; Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapan (ilgili
tebliğin 5. maddesinde belirtilenler hariç) asker ve sivil personel ile
bunların bakmakla yükümlü oldukları kişilerin 15/10/2010 tarihinden
itibaren Sosyal Güvenlik Kurumu’na devredildikleri ve 5510 sayılı Yasa
hükümlerine göre genel sağlık sigortalısı sayılacağının belirtildiği; devir
öncesinde kamu çalışanı olup, aktif çalışması devam edenler ile bunların
bakmakla yükümlü oldukları kişilerin sağlık yardımlarının, devir öncesi
dönem için, yürürlükten kaldırılan kanun hükümlerine göre çalıştıkları
Kurum tarafından karşılanırken, devir sonrasında Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından
karşılanacağı; pasif sigortalılar ile bunların hak sahiplerinin sağlık
yardımlarının ise Emekli Sandığı tarafından karşılandığı gözetildiğinde,
devir hükümlerinin, aktif kamu çalışanlarını kapsadığı kanaatine varılmış
bulunduğu; yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler gözetildiğinde; Emekli
Sandığı iştirakçileri açısından görevli mahkemenin belirlenmesinde,
tedavinin başladığı tarih esas alınarak; pasif sigortalılar için tedavisi
01/10/2008 tarihinden önce başlayan sigortalılar ile bunların hak sahipleri
yönünden idari yargının, tedavisi anılan tarihten sonra başlayanlar
yönünden adli yargının (iş mahkemelerinin) görevli olduğu; aktif olarak
çalışmasına devam edenler yönünden ise, sağlık sigortası açısından Sosyal
Güvenlik Kurumu’na devir tarihlerine göre, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev
yapan asker ve sivil personel ile bunların bakmakla yükümlü oldukları
kişilerden tedavisi 15/10/2010 tarihinden, diğer kamu görevlileri ile
bunların bakmakla yükümlü oldukları kişiler yönünden tedavisi 15/01/2010
tarihinden önce başlayan sigortalılar ile bunların bakmakla yükümlü
oldukları kişiler yönünden idari yargının, tedavisi anılan devir
tarihlerinden sonra başlayanlar yönünden adli yargının (iş mahkemelerinin)
görevli olduğu sonucuna varıldığı; somut olayda; 5434 sayılı Yasa
kapsamında iştirakçi iken emekli aylığı alan eşinden dolayı hak sahibi olan
davacının, davaya konu tedavisinin, sağlık sigortası açısından Sosyal
Güvenlik Kurumu’na devredildiği 01/10/2008 tarihinden önce 24.11.2006
tarihinde başladığı ve böylece sağlık giderinin Kurumdan tahsiline dair
uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görev alanına girdiği gözetilerek
6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre dava şartı olan "yargı
yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine karar
verilmesi gerekirken işin esasına girilerek yazılı şekilde karar
verilmesinin usul ve yasaya aykırı olup bozma nedeni olduğu gerekçesiyle
hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle bozulmasına karar vermiştir.
ANKARA
1. İŞ MAHKEMESİ : 6.11.2013 gün ve E:2013/791, K:2013/855 sayı ile, Mahkemelerince
bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edildiği; tarafların iddia ve
savunmaları, dosyaya alınan belge içerikleri ve Yargıtay bozma ilamı göz
önüne alındığında davacının, kurumun genel sağlık sigortalısı olup, sağlık
yardımları kapsamında olduğu, 23.11.2006 tarihinde rahatsızlığı nedeniyle
hastaneye başvurduğu ve Aterosklerotik kalp rahatsızlığı tanısının konulduğu,
yapılan incelemede %80 darlık nedeniyle ilaçlı stent takıldığı, bu
malzemenin dava dışı hastaneden davacı tarafından 24.11.2006 gün 221338
sayılı fatura ile KDV ' dahil 4.555.60 TL ödenerek satın alındığı, yine
07.02.2008 günlü fatura ile KDV hariç 3.292.42 TL ödenerek satın aldığı
kuruma 13.06.2008 tarihinde ödeme talebinde bulunduğu ancak ödeme
yapılmadığı, davacı 5434 sayılı Yasa kapsamında iştirakçi iken emekli
aylığı alan eşinden dolayı hak sahibi olan davacının, davaya konu
tedavisinin, sağlık sigortası açısından Sosyal Güvenlik Kurumu’na
devredildiği 01/10/2008 tarihinden önce 24.11.2006 tarihinde başladığı ve böylece
sağlık giderinin Kurumdan tahsiline dair uyuşmazlığın çözümünün idari
yargının görev alanına girdiği, 6100 sayılı HMK’nın 114/1-b maddesine göre
dava şartı olan "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle
mahkemelerinin görevsiz olduğu gerekçesiyle; dava dilekçesinin görevsizlik
nedeniyle reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede
belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve
usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, emekli olan davacının kalp rahatsızlığı
nedeniyle 23.11.2006 ve 6.2.2008 tarihlerinde yapılan tedavisi sırasında
kullanılan stentlerin karşılığı ödediği toplam 8.748,49TL.nin ödenmesi
istemiyle yaptığı 19.03.2009 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin
işlemin iptali ile söz konusu bedelin başvuru tarihinden itibaren
işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
Dava
dosyalarının incelenmesinden; davacının rahatsızlığının giderilmesi
amacıyla, Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü tarafından kendisine verilen, 9.11.2006
tarih, Seri 5 No:1468797 no.lu Sağlık Karnesiyle sağlık kuruluşuna
başvurduğu; bu karnede davacının, sicilinin 33.643.440.0, Ünvanının,
Öğretmen olarak belirtildiğinin görüldüğü; davacının idareye başvuru
yaptığı 19.3.2009 tarihli dilekçesinde de; halen Emekli Sandığı Genel
Müdürlüğünden emekli aylığı aldığını, koroner damar hastalığı nedeniyle
kendisine 23.11.2006 ve 6.2.2008 tarihlerinde iki kez Koroner Anjiyo
Plasti(PTCA) yapıldığını, bundan ötürü 24.11.2006 tarihli ve 7.2.2008
tarihli faturalar ile toplam 8.748.49 YTL stent bedeli ödediğini
belirterek, fatura bedelleri toplamının tarafına ödenmesini talep ettiği,
isteminin zımnen reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı görülmüştür.
Adli
yargı yerinde görülen davada, Yargıtay 21.Hukuk Dairesinin bozma ve Ankara
1.İş Mahkemesinin bozmaya uymak suretiyle verdiği görevsizlik kararında; davacının
“somut olayda; 5434 sayılı Yasa kapsamında iştirakçi iken emekli aylığı
alan eşinden dolayı hak sahibi olan” şeklinde nitelendirildiği ve bu
bağlamda hüküm kurulduğu; davacının ölen eşinin tahsis dosyasının
incelenmesinden, davacıya, ölen eşinden dolayı ölüm aylığı bağlandığı görülmekte
ise de, sosyal güvenlik açısından, bütün hak sahipliğinin eşinden geldiği
yolunda başka bir bilgi ve belgenin bulunmadığı; sonuç itibariyle,
davacının kendi görevi dolayısıyla Emekli Sandığı iştirakçisi olduğu,
tedavisini yaptırdığı dönemde de emekli statüsünde bulunduğu sonucuna
varılmıştır.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434
sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal
Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına
ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle
çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu
görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan
haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir
sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve
hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi,
15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan
Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce
5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev
yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla
aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar
vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı
Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen
Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu
görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem
yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin
iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E:
2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer
alan “…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan
uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle
yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E:
2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı
redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki
uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi
olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri
uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510
sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı
sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un
öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı
görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık
Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği
işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun
varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer
kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul
ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik
Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir.
Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve
diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının
uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki
uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve
Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin
uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra
memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510
sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı
sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun
öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli
yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın
158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev
uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü uyarınca
Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı
tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden
ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca
tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem”
niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki,
şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği tarihte devlet memuru olarak emekli olan davacı tarafından açılan
davanın, görüm ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Ankara 7.İdare Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 7.İdare Mahkemesi’nin 31.5.2010 gün ve E:2009/938,
K:2010/1040 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
18-ESAS NO : 2014/343
KARAR NO : 2014/383
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İcra takibine yapılan itirazın iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: L. Sigorta A.Ş.
Vekili:
Av. M.U.Y.
Davalı: Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili: Av. K.Ş.
O L A Y: Davacı şirket vekili dava dilekçesinde;
13.02.2008 tarihinde, müvekkilinin sigortalısı olan 44….. plakalı aracın, davalının
bakım ve onarımı ile sorumlu olduğu yolda, gerekli bakım ve onarımın
yapılmamış olması nedeni ile meydana gelen çukur ve mucur nedeni ile kaza
yaptığını, aracı pert olduğunu; müvekkilince 18.000 TL hasar bedelinin
28.03.2008 tarihinde ödendiğini; davalı kuruma bu hususta talep yazısı
yazıldığını ancak verilen cevapta, kaza yapılan yoldan ötürü
sorumluluklarını ikrar ederek ödeme yapmayacakları belirttiklerini; hasarın
ödenmesi ile mukavele şartlarına ve Ticaret Kanununun ilgili maddesi
hükmüne göre şirketlerinin, sigortalısının yerine kaim olduğunu ve
sigortalının zarara sebebiyet verenler aleyhine mevcut her türlü haklarının
şirketlerine intikal ettiğini ifade ederek; Davalının, Malatya 3. İcra
Müdürlüğünün 2010/1513 takip sayılı dosyasında başlatılan takibe karşı
yapmış olduğu itirazın iptali ile icra takibinin devamına, %40 icra inkar
tazminatına çarptırılmaları istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
MALATYA
1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 10.2.2012 gün ve E:2012/30, K:2012/73 sayı ile,
açılan dava, İ.İ.K'nun 67. Maddesinde adını bulan itirazın iptali
davasından ibaret olduğu; her ne kadar bu dava mahkemelerinde açılmış ise
de; davalının kamu tüzel kişisi olduğu, yapmış olduğu hizmetler gereği, iş
ve eylemlerinin İdari nitelikte olduğu; davalı Karayolları Genel
Müdürlüğünün, karayollarının yapım ve onarım hizmetleri sırasında verdiği
zararların, idarenin eylem ve işlemlerinden doğan zarar niteliğinde olduğu;
davalının sıfatı gereği yapmış olduğu işlem ve eylemlerden kaynaklanan
davalarda görevli mahkemenin İdari Yargıdaki mahkemeler olduğu gerekçesiyle;
dava dilekçesinin yargı yolu nedeni ile görev yönünden reddine,
Mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez dilekçesinin başında, “Alacağın kaza tarihinden itibaren
faizi ile ödenmesi taleplerinden ibarettir.” dedikten ve dava değerini
10.498,50 TL olarak bildirdikten sonra, aynı ifadelerle dava dilekçesini
oluşturmuş ve adli yargıda açılan davada verilen görevsizlik kararından
bahisle dava açmak zorunda kaldıklarını belirterek; aynen “…Davalı hakkında alacağımızın ödeme tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müvekkilimize ödenmesine
(sonuçta davalının Malatya 3. İcra Müdürlüğünün 2010/1513 takip sayılı
dosyasında başlatılan takibe karşı yapmış oldukları itirazın iptali ile icra
takibinin devamına %40 icra inkar tazminatına çarptırılmaları)…” istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
MALATYA
İDARE MAHKEMESİ: 24.5.2013 gün ve E:2012/1296, K:2013/607 sayı ile, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunun 7. maddesinde, Karayolları Genel
Müdürlüğünün, yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında can ve mal
güvenliği yönünden düzenleme ve işaretlemeleri yaparak gerekli önlemleri
almak ve aldırmakla görevli olduğunun belirtildiği, aynı Yasanın 13.
maddesinin (c) bendinde de, Karayolları Genel Müdürlüğüne zorunlu
nedenlerle meydana gelen, arıza, engel ve benzerlerini en kısa zamanda
ortadan kaldırarak karayolunu kullananlara ve araçlara zarar vermeyecek
duruma getirmek görevinin yüklendiği; anılan Yasanın 6099 sayılı Yasanın
14. maddesi ile değişik 110. maddesinin 1. fıkrasında ise, işleteni veya
sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği
zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalarının,
adli yargıda görüleceği, zarar görenin kamu görevlisi olmasının, bu fıkra
hükmünün uygulanmasını önlemeyeceği, hemzemin geçitte meydana gelen
tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümlerinin uygulanacağı kuralına yer
verilmiş olduğu; dava dosyasının incelenmesinden, davacı şirketin
sigortalısı 44 KT 828 tescil plakalı aracın 13.02.2008 tarihinde maddi
hasarlı trafik kazası yaptığı, kaza sonucu oluşan hasar nedeniyle davacı
Şirketçe sigortalıya ödeme yapıldığı, ödeme sonucunda 6762 sayılı Türk
Ticaret Kanunu hükümlerine göre sigortalıya halef olan Şirket tarafından
Malatya 3. İcra Müdürlüğünün 2010/1513 sayılı dosyasında takibe başlanıldığı,
takibe yapılan itiraz üzerine 16.1.2012 tarihinde adli yargıda dava
açıldığı, bu davanın Malatya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 10.2.2012
tarihli ve E:2012/30, K:2012/73 sayılı kararı ile davanın görüm ve
çözümünde idari yargı görevli olduğundan bahisle görev ret kararı verilmesi
üzerine 5.10.2012 havale tarihli dilekçeyle bakılmakta olan davanın
açıldığının anlaşıldığı; Karayolları Genel Müdürlüğü'nün sorumluluğu
altındaki karayollarının bakım, onarımın ve işaretlemesinden sorumlu
olduğu, bu yolları sürekli olarak can ve mal güvenliğine uygun
bulundurmakla yükümlü olduğu, bu sorumluluğun yerine getirilmemesi sonucu
oluşan trafik kazaları nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde
ise 2918 sayılı Yasanın 110/1. maddesi uyarınca adli yargının görevli
olduğu; bu durumda, davalı idarenin sorumluluğunda bulunan karayolunun
bakım ve onarımını gereği gibi yapmaması nedeniyle meydana gelen trafik
kazası sonucu oluşan zararın tazminine ilişkin olan 2918 sayılı Yasanın 110
maddesi kapsamındaki iş bu sorumluluk davasının görüm ve çözümünde adli
yargının görevli olması nedeniyle idari yargının görevsiz olduğu sonucuna
ulaşıldığı gerekçesiyle; 2577 sayılı Kanun’un 15. maddesinin l/a bendi
uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş; bu karara karşı
yapılan itiraz ve karar düzeltme istemi Malatya Bölge İdare Mahkemesince
reddedilmiş ve anılan karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Davacı vekilince adli yargı
yerinde açıkça “Davalı hakkında Malatya 3. İcra Müdürlüğünün 2010/1513
takip sayılı dosyasında başlatılan takibe karşı yapmış olduğu itirazın
iptali ile icra takibinin devamına %40 icra inkar tazminatına
çarptırılmaları” istemiyle dava açıldığı; buna karşılık, idari yargı
yerinde, sonuç itibariyle, “Davalı hakkında alacağımızın ödeme tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müvekkilimize ödenmesine
(sonuçta davalının Malatya 3. İcra Müdürlüğünün 2010/1513 takip sayılı
dosyasında başlatılan takibe karşı yapmış oldukları itirazın iptali ile
icra takibinin devamına %40 icra inkar tazminatına çarptırılmaları)”
istemiyle dava açılması nedeniyle; 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesine göre
olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için davanın
“tarafları, konusu ve sebebinin aynı” olması koşulunun öngörülmüş bulunması
karşısında, adli ve idari yargı yerleri arasında her iki yargı yerinde
ortak talep olan “davalının Malatya 3. İcra Müdürlüğünün 2010/1513 takip
sayılı dosyasında başlatılan takibe karşı yapmış oldukları itirazın iptali
ile icra takibinin devamına %40 icra inkar tazminatına çarptırılmaları” istemi”
yönünden görev uyuşmazlığın doğduğu; idari
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, icra takibine yapılan itirazın iptali istemiyle
açılmıştır.
2004
sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İlamsız takip” başlıklı Üçüncü Bap, 42-49.
maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş; değişik 58. maddesinde, takip
talebinin icra dairesine yazı ile veya sözlü olarak veya elektronik ortamda
yapılacağına işaret edilmiş; değişik 60. maddesine göre, takip talebi
üzerine icra müdürünce ödeme emri düzenleneceği ve 62-65. maddelerde
itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş olup, değişik 66. maddede, süresi
içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala bağlanmıştır.
İtiraz
nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın iptali için Yasada
iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak, ikincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine
göre tetkik merciinden itirazın kaldırılmasını istemektir.
İncelenen
uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı tarafından, değişik 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davası açılmıştır.
Söz
konusu 67. Madde (Değişik: 18/2/1965 - 538/37 md.), “(Değişik birinci
fıkra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacaklı,
itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak,
genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın
iptalini dava edebilir.
(Değişik:
9/11/1988 - 3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar
verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı;
diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan
şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde kırkından aşağı
olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.
İtiraz
eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması
kötü niyetin sübutuna bağlıdır.
(Mülga dördüncü fıkra: 17/7/2003-4949/103 md.)
Birinci
fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler
dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır” hükümlerini taşımaktadır.
Anılan
Yasanın değişik 1. maddesinin birinci fıkrasında, “Her asliye mahkemesinin
yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur” denilmekte olup,
yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü edilen “mahkeme” ile, icra
dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı olduğu asliye
mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan itirazın iptali
davasının asliye mahkemesinde görülmesi gerektiği açıktır.
Öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve
İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri:
a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b)İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları, c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.
Bu
duruma göre, İcra ve İflas Kanunu’nun değişik 67. maddesine göre açılan itirazın
iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Malatya 1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Malatya
1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 10.2.2012 gün ve E:2012/30, K:2012/73 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARIN KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
19-ESAS NO : 2014/346
KARAR NO : 2014/386
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi
nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
K.A.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili:
Av. A.A.
O L A Y: Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı 5.12.2006 tarihinde
Diyarbakır Valiliği, Bismil İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı
vekili, müvekkilinin işten çıkarılıp Devlet Personel Başkanlığına
bildirildiği tarihte, ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğinden
bahisle; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak şartıyla 03.06.2006
tarihinden 15.09.2007 tarihine kadar ödenmeyen 470,00 TL Yüksek Planlama
Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı ücret alacaklarının,
ödenmesi gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat faizi ile birlikte
tahsiline karar verilmesi istemiyle 3.6.2011 tarihinde adli yargı yerinde
Türk Telekomünikasyon A.Ş.ne karşı dava açmış; davalı tarafın talebi
üzerine dava Maliye Bakanlığına da ihbar edilmiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi; 16.12.2011 gün, E:2011/673, K:2011/944 sayı ile davanın
kabulüne karar vermiş; bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; 12.03.2012 gün, E:2012/8557, K:2012/7977 sayılı
ilamı ile hükmün esastan bozulmasına karar vermiş; Diyarbakır 2. İş
Mahkemesi; 25.06.2012 gün, E:2012/539, K:2012/488 sayı ile; önceki
kararında direnmiş ve yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu;
26.12.2012 gün ve E:2012/9-1548, K:2012/1418 sayı ile; Uyuşmazlığın, 5473
sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağının belirlenmesi yönünden yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı
noktasında toplandığı; Hukuk Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında
5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağına ilişkin davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı
hususunun ön sorun olarak değerlendirildiği; uyuşmazlığın çözümünde
öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk Telekomünikasyon
AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme öncesi ve
sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulmasının zorunlu olduğu;
bilindiği üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin, 406 sayılı
Telgraf ve Telefon Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan
4000 sayılı Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi
Genel Müdürlüğü'nce yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin
tamamı kamu kesimine ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması
suretiyle kurulduğu ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi
bir kamu iktisadi kuruluşu statüsü verildiği; 29.01.2000 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin özelleştirilmesi
amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar getiren 4502
sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1. maddesine eklenen
dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve
faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağı kuralına yer
verildiği; anılan kuralın, 23.05.2001 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe
giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile değiştirildiği ve Telekom'un, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağının
belirtildiği; ayrıca, Türk Telekom AŞ.nin 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3.
maddesi ile 233 sayılı KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları
(KİK)" bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarıldığı;4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsünün de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlendiği, anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş olduğu, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük haklarının korunmuş olduğu; hisselerin fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon
Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı
14.11.2005 tarihinden sonra, hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk
tüzel kişisine geçen Türk Telekomun kamu kuruluşu niteliğini kaybettiği;
ancak, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14.
maddesi ile değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk
Telekom'da çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kurumlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel
düzenlemelere yer verildiği, buna göre Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personelin, kamu görevlerinden yüz seksen gün
aylıksız izinli sayılacağı, aynı maddeye göre, bu personelin belirtilen
süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edeceği, malî ve özlük
haklarının Türk Telekom tarafından karşılanacağı, belirtilen süre içinde
nakle tâbi personelden Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç
duyulmayanların, tespit edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep
edenlerin ise talep tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için
Türk Telekom tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirilecekleri;
anılan yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığının
anlaşıldığı, buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak geçen
sürede kamu personeli statülerinin devam ettiği; diğer yandan, imtiyaz
Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde eden davalı
şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle doğabilecek
aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri ile
tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile
çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına naklen
atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiş olduğu; bu görevler
kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket tarafından, hak
sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na bildirmesi, bildirim ile
beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara
esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin
ilişiğinin kesilmesi gibi işlemlerin bulunduğu; sayılan işlemlerin, idare
hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin
nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını
belirlemekte esas alındığı; belirtilen nitelikleriyle, söz konusu
işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş
birer idari işlem niteliğinde olduklarının anlaşıldığı; öte yandan, davalı
şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince bazı kamusal
ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle herhangi bir özel
hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde bulunduğunun
anlaşıldığı, bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı bir
ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri esas
alınmak suretiyle de idari işlem niteliğinde bulunduğu; o halde, imtiyaz
sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili kılınması
nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi kamusal
ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa hükümleri ile
kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile kapsam dışı nakle
tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı
şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari
işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların
idari yargının görevinde bulunduğunun kabul edilmesi gerektiği; somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personelin, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde
davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında
çalıştırıldığı, nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girdiği; davacının
iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi, 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığının görüldüğü; bu
işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde
olduklarının açık olduğu, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli
yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı
Kanundan kaynaklanan ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye
karşı açılan davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğunun kabul
edilmesi gerektiği; nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun
07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205 K. sayılı kararında da kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin bu görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği
tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiş olduğu;
bu durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesinin usul ve yasaya aykırı
olduğu gerekçesiyle; Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin direnme kararının
bozulmasına karar vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ; 26.4.2013 gün, E:2013/303, K:2013/310 sayı ile, Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uymak suretiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
1. İDARE MAHKEMESİ: 21.6.2013 gün ve E:2013/1778, K:2013/708 sayı ile,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu; özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hâzineye ait bulunan hisselerden %
55’inin, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ye satıldığı; dava dosyasının incelenmesinden; davacı
ile davalı kurum arasında, davalı kurum özel hukuk tüzel kişiliği
kazandıktan sonra iş akdi sözleşmesi imzalandığı, maaşına eklenmeyen
03.6.2006-15.9.2007 tarihleri arası Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve
enflasyon farkından kaynaklı toplam 470,00TL'nin; Diyarbakır İş
Mahkemesi'nde açılan davanın görev yönüyle reddedilmesi üzerine yasal
faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığının
anlaşıldığı; incelenen uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması ve davacının iş
akdi imzalamış bir işçi statüsünde olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle; davanın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 15/1-a.maddesi hükmü uyarınca
görev yönünden reddine karar vermiş; bu karara karşı yapılan itiraz üzerine
Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi 28.10.2013 gün ve E:2013/1851, K:2013/1808
sayı ile hükmün onanmasına karar vermiş; karar düzeltme istemi Diyarbakır
Bölge İdare Mahkemesinin 22.1.2014 gün ve E:2014/115, K:2014/127 sayılı
kararı ile reddedilmiş ve Mahkeme kararı kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi üzerine, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan
ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında
kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile
kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli
ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa
koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde
davalı kuruluşta çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
3.6.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan
Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır
2.İş Mahkemesi’nin 26.4.2013 gün, E:2013/303, K:2013/310 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
20-ESAS NO : 2014/347
KARAR NO : 2014/387
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
A.A.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
İhbar
Olunan: Maliye Bakanlığı (Adli Yargıda)
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekilleri:
Av. S.D. & Av.A.A.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip özel tüzel kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat davacının davalı kurum ile devlet memurluğu haklarını saklı tutarak
imzaladığı sözleşme ile çalışmaya devam ettiğini, kamuoyunda memurlara
ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen 31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı Değişik Adlar Altında İlave
Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılması ile
Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek 3. maddenin 1. fıkrasında
belli kamu görevlilerine her ay ek ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş
olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise
T.C. Posta, Telgraf ve Telefon işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş
olduğunu, müvekkilinin de bu kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı
özelleştirme uygulamaları hakkında kanunun “Kuruluşlardaki Personelin
Nakli” başlıklı 22. Maddesinin 5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına
devam ettiğini, ücretlerdeki artış oranının da memurlara uygulanan ücret
artışının esas alındığını, müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına
denge tazminatı ödemesinin ilk aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan
ödemelerin mahsup edilerek bu konudaki alacaklarının ödenmemeye
başladığını, müvekkilinin adının Personel Daire Başkanlığı’na bildirildiği
tarihte belirtilen ek ödemenin de maaşına uygulanması gerekirken,
uygulanmadığını ve bu şekilde zarara uğradığını belirterek; fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla 03/06/2006 tarihinden 15/09/2007 tarihine
kadar ödenmeyen 1.270,00 TL ‘nin Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve
enflasyon farkından kaynaklı ücret alacaklarının ödenmesi gereken aylardan
itibaren en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 16.12.2011 gün ve 2011/635 Esas, 2011/907 Karar sayılı
kararı ile özetle; davacının ek ödemelerden yararlanması gerektiğini,
bilirkişi raporuna göre davacıya talep edilen 03.06.2006-15.09.2007
tarihleri arasında 1.273,08 TL denge tazminatı ödenmesi gerektiğini
belirtilerek; davanın kabulüne karar vermiş, karar davalı vekili tarafından
temyiz edilmiş, temyiz talebi Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 05.01.2012 gün
ve 2011/635 Esas, 2011/907 Karar sayılı kararı ile, miktar yönünden verilen
kararın kesin olduğu gerekçesi ile reddedilmiş, davalı vekillerince bu
karar da temyiz edilmiştir.
Yargıtay
9. Hukuk Dairesi; 12.03.2012 gün ve 2012/8535 Esas, 2012/7955 Karar sayılı
kararında özetle; mahkemece yapılan araştırmanın hüküm vermeye yeterli
olmadığı; davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve mali
haklarına ilişkin işverence alınan işletmesel kararlar getirtilerek,
davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı Kanunun
Ek.29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan 399
sayılı KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara uygulanan artışlardan
yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı, yapılan
artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına
hükmetmiştir
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 25.06.2012 gün ve 2012/502 Esas, 2012/451 Karar sayılı
kararı ile özetle; mahkemenin önceki kararının yerinde olduğu gerekçesi ile
önceki kararda direnilmesine, talep miktarı da göz önüne alınarak davanın
kabulüne karar vermiş, bu karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiş, bu
temyiz talebi de Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 26.09.2012 gün ve 2012/502
Esas, 2012/451 Karar sayılı kararı ile, miktar yönünden verilen kararın
kesin olduğu gerekçesi ile reddedilmiş, davalı vekilince bu karar da temyiz
edilmiştir.
Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu 26.12.2012 gün ve 2012/9-1518-1388 Esas-Karar sayılı
ilamı ile “...Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge
tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağının belirlenmesi yönünden
yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin
özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar
getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile
değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel
düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz
seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel
belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle
tâbi personelden Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar
tespit edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep
tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom
tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan
yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı
anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak
geçen sürede kamu personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan,imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde eden
davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle
doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri
ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile çalışmaya
devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına naklen atanmasının
sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri
esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan
ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan
davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ denilmek
suretiyle Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin kararının davada idari yargının
görevli olması nedeni ile bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 26.04.2013 gün ve 2013/299 Esas, 2013/306 Karar sayılı
kararı ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyulmasına, HMK
114/1-b, 115/2 maddeleri gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle
dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiştir.
Görevsizlik
kararı taraflara 26.04.2013 günü tefhim
edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen
yürürlükte olan 5521 sayılı Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren
8 günlük yasal sürede taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği
anlaşılmıştır.
Davacı
vekili bu kez; aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
1. İdare Mahkemesi: 03.09.2013 gün, 2013/1795 Esas, 2013/905 Karar sayılı
kararında özetle; davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması ve davacının iş akdi imzalamış bir işçi
statüsünde olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğu, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karara davalı
vekili tarafından itiraz edilmiştir.
Diyarbakır
Bölge İdare Mahkemesi; 27.12.2013 gün ve 2013/2134 Esas, 2013/2159 Karar
sayılı kararı ile; Diyarbakır 1.İdare Mahkemesi’nin 03.09.2013 gün ve
2013/1795 Esas, 2013/905 Karar sayılı kararı ve dayandığı gerekçenin hukuka
ve usule uygun olduğu, bozulmasını gerektirecek bir neden de
bulunmadığından davalı idarenin itiraz isteminin reddi ile anılan kararın
onanmasına karar vermiş, karar davacı vekiline 08.01.2014, davalı vekiline
14.01.2014 günü tebliğ olmuş, taraf vekillerince 15 günlük yasal süre
içinde karar düzeltme yoluna başvurulmaması üzerine kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
başvuruda bulunmuşlardır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Davalı
Türk Telekom A.Ş. yönünden dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği, usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nde tekniker statüsünde
çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan
davacının, hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile uğradığı
zararın tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti
Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı
Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla
değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin
hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında
kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile
kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde tekniker
statüsünde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen
ve sonrasında başka bir kamu kurumun emrine atanan davacı tarafından,
yanlış maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile uğranılan zararın tazmini istemiyle;
Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı, Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin
16.12.2011 gün ve 2011/635 Esas, 2011/907 Karar sayılı kararı ile davanın
kabulüne karar verildiği, temyiz edilen kararın Yargıtay 9.Hukuk
Dairesi’nin 12.03.2012 gün ve 2012/8535 Esas, 2012/7955 Karar sayılı kararı
ile bozulduğu, Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 25.06.2012 gün ve 2012/502
Esas, 2012/451 Karar sayılı kararı ile önceki kararda direnilmesine karar
verildiği, kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun
26.12.2012 gün ve 2012/9-1518-1388 Esas-Karar sayılı ilamı ile mahkeme
kararının davada idari yargının görevli olduğunu belirterek bozulmasına
hükmettiği, Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 26.04.2013 gün ve 2013/299 Esas,
2013/306 Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine karar
verildiği ve kararın kesinleştiği, davacı vekilinin aynı taleple Diyarbakır
1.İdare Mahkemesi’ne dava açtığı, Diyarbakır 1.İdare Mahkemesi’nin
03.09.2013 gün ve 2013/1795 Esas, 2013/905 Karar sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar verdiği, karara itiraz edilmesi üzerine Diyarbakır
Bölge İdare Mahkemesi’nin 27.12.2013 gün ve 2013/2134 Esas, 2013/2159 Karar
sayılı kararı ile kararın onanmasına karar verdiği, davacı vekilinin 2247
sayılı Yasa’nın 14.maddesi uyarınca oluşan olumsuz görev uyuşmazlığı nedeni
ile görevli mahkemenin belirlenmesi için mahkememize müracaat ettiği
anlaşılmıştır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır
2.İş Mahkemesi’nin 26.04.2013 gün ve 2013/299 Esas, 2013/306 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
21-ESAS NO : 2014/349
KARAR NO : 2014/389
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu uyarınca, soruşturma konusu
eylemin kabahat olduğu değerlendirilerek Cumhuriyet savcısı tarafından
verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
E.İ.
Davalılar : 1- Kaçakçılık İstihbarat ve Narkotik Gümrük
Muhafaza Müdürlüğü
2- Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı Gümrük ve
Muhafaza Başmüdürlüğü
3- Adalet Bakanlığı
O L A Y:
İstanbul Kaçakçılık İstihbarat ve Narkotik Gümrük Muhafaza Müdürlüğü’nce,
5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu uyarınca yapılan soruşturma
sırasında, TSE Avrupa Yakası İthalat Müdürlüğü tarafından ithalatının
mümkün olmadığı yönünde uygunsuzluk belgesi verilen eşyalarla ilgili sahte
TSE Uygunluk Belgesi düzenlemek suretiyle yurda eşya ithal etmek eylemiyle
ilgili olarak, B. Aydınlatma San. ve Tic. firmasının yetkilisi A.A. ile
gümrük müşaviri B.A.B. ve gümrüklerde iş takipçisi olarak çalışan davacı
E.İ.hakkında yapılan şikayet üzerine, bu kişilerin resmi belgede sahtecilik
suçunu işlediklerinden bahisle bu suçtan cezalandırılmaları istemiyle kamu
davası açılmış, ayrıca Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı Kabahat
Bürosu’nun, 6.12.2010 gün ve Kabahat Defteri No:2009/1130, Karar
No:2010/2294 sayılı kararı ile, “sahte TSE Uygunluk Belgesi ile yurda eşya
ithal etmek” eyleminin kabahat olduğu değerlendirilerek, davacı ve yukarıda
isimleri belirtilen kişiler adına, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun
3.maddesinin on birinci ve 4.maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ayrı ayrı
1.585.272,52 TL idari para cezası verilmiştir.
Davacı,
idari yaptırım kararının kaldırılması istemiyle adli yargı yerinde itirazda
bulunmuştur.
BÜYÜKÇEKMECE 1.SULH CEZA MAHKEMESİ;
10.6.2013
gün ve D. İş No:2011/200 sayı ile; 5607 sayılı
Kanunda yapılan değişiklik ile kaçakçılık fiiline ilişkin kabahatlerin 4458
sayılı Gümrük Kanunu ile yeniden düzenlendiği ve bu Kanunda başvuru yolunun
idare mahkemesi olarak gösterildiği gerekçesiyle başvurunun görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez aynı istemle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 7. İDARE MAHKEMESİ; 16.8.2013 gün ve
E:2013/1798, K:2013/1364 sayı ile, savcılık tarafından verilen idari
yaptırım kararının, 5326 sayılı Yasa kapsamında kalan idari yaptırım kararı
niteliğinde bulunduğu, bu karara karşı 5326 sayılı Kanunun 27. maddesi ve
Uyuşmazlık Mahkemesi kararları uyarınca sulh ceza mahkemesine itiraz
edilebileceği açıklanarak, açılan davanın görüm ve çözüm görevinin adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkûmiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...”açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli
yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği
ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3.
maddesinin on birinci ve 4.maddesinin ikinci fıkrası uyarınca verilen idari
para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
5607 sayılı Kanun’un “Suçlar ve Kabahatler” başlığı
altında düzenlenen 3. maddesinin on birinci fıkrasında, “İthali, lisansa,
şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya
yeterlilik belgesine tabi olan eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla
ithal eden kişiye, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para
cezası verilir”, “Nitelikli haller” başlığı altında düzenlenen 4.
maddesinin ikinci fıkrasında, “Bu Kanunda tanımlanan suçların, üç veya daha
fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı
oranında artırılır”, “Yetkili merciler” başlığı altında düzenlenen 17.
maddesinin birinci fıkrasında, “Bu Kanun hükümlerine göre idari para
cezasına karar vermeye Cumhuriyet savcısı, 14 üncü madde hükümlerine göre
mülkiyetin kamuya geçirilmesine ise Cumhuriyet savcısının talebi üzerine,
sulh ceza mahkemesi yetkilidir. Bu kararlara karşı, 30/3/2005 tarihli ve
5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir”
denilmekte iken; Kanunun 3. maddesinin başlığı “Kaçakçılık suçları”,
maddenin on birinci fıkrası ise, “Akredite laboratuvar analiz sonucuna göre
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından belirlenen seviyede ulusal
marker içermeyen, yasal yollarla Türkiye’de serbest dolaşıma girdiği
belgelendirilemeyen veya menşei belli olmayan akaryakıtı; üreten, satışa
arz eden, satan, bulunduran, bu özelliğini bilerek ticarî amaçla satın
alan, taşıyan veya saklayan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi
bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır” şeklinde 28.3.2013 gün
ve 6455 sayılı Kanunun 54. maddesi ile yeniden düzenlenmiş, aynı Kanunun
66. maddesiyle 17. maddesinin birinci fıkrası yürürlükten kaldırılmış, aynı
Kanunun 64. maddesi ile düzenlenen geçici 8. maddesinin ikinci fıkrasında
ise, “Bu Kanunun yayımı tarihinden önce işlenen bu Kanuna muhalefet
kabahatlerinde, lehe hükümlerin uygulanması usulü 5252 sayılı Kanunun 9
uncu maddesi hükmüne göre yapılır” hükmü yer almıştır.
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 235.maddesinde, “ Teminat
alınmış olsa bile, gümrük işlemlerine başlanmadan veya bu işlemler
bitirilip gümrük idaresinin izni alınmadan antrepolardan veya gümrük
idaresince eşya konulmasına izin verilen yerlerden kısmen veya tamamen eşya
çıkarılması halinde,çıkarılan eşyanın ithalat veya ihracat vergilerinin
yanı sıra,bu vergilerin üç katı para cezası alınır ” denilmekte iken,
madde;
“ 1. Serbest dolaşıma
giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile
muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda;
a) Eşyanın genel
düzenleyici idari işlemlerle ithalinin yasaklanmış olduğunun tespiti
halinde, eşyanın gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş
değerinin dört katı idari para cezası verilir.
b) (a) bendindeki
eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari para
cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına otuz bin Türk Lirası,
ambalajlı gelmesi halinde kap başına altı yüz Türk Lirası olarak hesaplanır
ve eşya yurtdışı edilir.
c) Eşyanın ithali,
lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk
veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik
belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit
edilmesi halinde, eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra, eşyanın
gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.
d) (c) bendindeki
eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari para
cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına sekiz bin Türk Lirası,
ambalajlı gelmesi halinde kap başına iki yüz Türk Lirası olarak hesaplanır
ve eşya yurtdışı edilir.
2. İhracat rejimine
tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme
veya kontrol sonucunda;
a) Eşyanın genel
düzenleyici idari işlemlerle ihracının yasaklanmış olduğunun tespiti
halinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.
b) Eşyanın ihracı,
lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk
veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik
belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit
edilmesi halinde, eşyanın gümrüklenmiş değeri kadar idari para cezası
verilir.
3. Yolcuların,
gümrük mevzuatına göre kişisel ve hediyelik eşya kapsamı dışında olup
beyanlarına aykırı olarak üzerlerinde, eşyası arasında veya taşıma
araçlarında çıkan ya da başkasına ait olduğu halde kendi eşyasıymış gibi
gösterdikleri eşyanın gümrük vergileri iki kat olarak alınır ve eşya
sahibine teslim edilir. Gümrük vergileri ödenmediği takdirde, eşya gümrüğe
terk edilmiş sayılır.
4. Birinci fıkranın
(a) ve (c) bentlerinde belirtilen eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya
geçirilmesine karar verilir ve eşya 177 ila 180 inci madde hükümlerine göre
tasfiyeye tabi tutulur.
5. Türkiye Gümrük
Bölgesine getirilen ve transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda
olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste eşya
olduğunun tespiti halinde, farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki
katı idari para cezası verilir ” şeklinde
28/3/2013
gün ve 6455 sayılı Kanun’un 12 maddesi ile yeniden düzenlenmek suretiyle,
5607 sayılı Kanun’da kaçakçılık fiillerine ilişkin kabahatlerle
ilgili düzenlemeler tamamen ortadan kaldırılmış,4458 sayılı Kanun ile
kaçakçılık fiillerine ilişkin kabahatler yeniden düzenlenmiştir. Bu
Kanun’un “ İtirazlar ” başlığı altında düzenlenen 242.maddesinde ise, “1. Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve
idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst
makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz
edebilir.
2. İdareye intikal eden
itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilir.
3. İtiraz dilekçelerinin
süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz süresinde yapılmış
sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır.
4. İtirazın reddi
kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine
başvurulabilir ” hükmü yer almıştır.
30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Cumhuriyet savcısının karar verme yetkisi ”
başlığını taşıyan 23. maddesinde, “(1)
Cumhuriyet savcısı, kanunda açıkça hüküm bulunan hallerde bir kabahat
dolayısıyla idarî yaptırım kararı vermeye yetkilidir.
(2) Bir
suç dolayısıyla başlatılan soruşturma kapsamında bir kabahatin işlendiğini
öğrenmesi halinde Cumhuriyet savcısı durumu ilgili kamu kurum ve kuruluşuna
bildirebileceği gibi, kendisi de idarî yaptırım kararı verebilir.
(3) Soruşturma konusu fiilin kabahat oluşturduğunun
anlaşılması halinde Cumhuriyet savcısı bu nedenle idarî yaptırım kararı
verir. Ancak, bunun için ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından idarî
yaptırım kararı verilmemiş olması gerekir” denilmiş;
5252 sayılı “Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama
Şekli Hakkında Kanun”un, “Lehe olan hükümlerin uygulanmasında usul ”
başlığı altında düzenlenen 9. maddesinde ise,
“ ….. (3) Lehe olan hüküm, önceki ve sonraki kanunların
ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak, ortaya çıkan sonuçların
birbirleriyle karşılaştırılması suretiyle belirlenir ” hükmü yer almıştır.
Dosyanın
incelenmesinden, İstanbul Kaçakçılık İstihbarat ve Narkotik Gümrük Muhafaza
Müdürlüğü’nce 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu uyarınca yapılan
soruşturma sırasında, B. Aydınlatma San. firmasının yetkilisi Ali Acar ile
gümrük müşaviri Birsen Aslan Bozdoğan ve gümrüklerde iş takipçisi olarak
çalışan davacı E.İ.hakkında yapılan şikayet üzerine, resmi belgede
sahtecilik suçunu işlediklerinden bahisle haklarında bu suçtan
cezalandırılmaları istemiyle kamu davası açılmış, ayrıca Büyükçekmece
Cumhuriyet Başsavcılığı Kabahat Bürosu’nun, 6.12.2010 gün ve Kabahat
Defteri No:2009/1130, Karar No:2010/2294 sayılı kararı ile, “sahte TSE
Uygunluk Belgesi ile yurda eşya ithal etmek” eyleminin kabahat olduğu
değerlendirilerek, davacı ve yukarıda isimleri belirtilen kişiler adına,
5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3.maddesinin on birinci ve
4.maddesinin ikinci fıkrası uyarınca idari para cezası verildiği anlaşılmıştır.
30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı
Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, “ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır”; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27.
maddesinin 1. fıkrasında ise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygula-nacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, 5607 sayılı Kanunun olay tarihinde yürürlükte bulunan maddesi
ve yapılan soruşturma sırasında, soruşturma
konusunun suç olmayıp, kabahat olduğu değerlendirilerek, 5326 sayılı Kanun uyarınca, Cumhuriyet Savcısı
tarafından davacıya verilen idari para cezasının, 5326 sayılı
Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu
ve Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiği
üzere, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,
diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle,
görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümlerinin dikkate
alınacağı, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca ve
aynı maddenin altıncı fıkrasında,
soruşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idari
yaptırım kararı verilmesi halinde; kovuşturmaya yer olmadığı kararına
itiraz edildiği takdirde, idari yaptırım kararına karşı başvurunun da bu
itiraz merciinde inceleneceği açıkça belirtildiğinden, 5607 sayılı
Kanun’un 28.3.2013 gün ve 6455 sayılı Kanunun 64. maddesi ile düzenlenen
geçici 8. maddesinin ikinci fıkrasında da, bu Kanunun yayımı tarihinden
önce işlenen bu Kanuna muhalefet kabahatlerinde, lehe hükümlerin
uygulanması usulünün 5252 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükmüne göre
yapılacağı belirtildiğinden, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin
görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Büyükçekmece
1. Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ: Davanın çözümünde
ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Büyükçekmece
1. Sulh Ceza Mahkemesinin 10.6.2013
gün ve D. İş No:2011/200 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
22-ESAS NO : 2014/350
KARAR NO : 2014/390
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın
Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı:
H.Ö.
Vekilleri:
Av. N.A., Av. F.B.
Davalı:
İstanbul Valiliği
O L A Y:
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34…… plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
sürücü belgesi sahibi K.K. adına 20.9.2012 tarih ve GN-599779 seri-sıra
numaralı, araç sahibi davacı adına 20.9.2012 tarih ve GN-599780 seri-sıra
numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları düzenlenerek ayrı ayrı
1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanaklara istinaden
düzenlenen 20.9.2012 tarih ve 0203837 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı
ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı vekili, davacı adına verilen idari para cezası
ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 5. İDARE MAHKEMESİ: 22.10.2012 gün ve
E:2012/1926, K:2012/2441 sayıyla; sehven davanın 20.9.2012 tarih ve
GN-599779 seri-sıra numaralı tutanak ile verilen idari para cezasının
iptali istemiyle açıldığını belirterek, 2918 sayılı Kanun’un 112.
maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak
üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Bu kez, davacı vekili aynı istemle adli yargı yerine
itirazda bulunmuştur.
BÜYÜKÇEKMECE 5. SULH CEZA MAHKEMESİ:28.6.2013 gün ve
D.İş:2013/49 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nin konu ile ilgili
benzer kararları da emsal gösterilerek, davanın çözümünün idari yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, yapılan itiraz
Büyükçekmece 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak reddedilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte
olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza
davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu
davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin
Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında, davacı adına
verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan dava yönünden
2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun
olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik
para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.
maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326
sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı
açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin
kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı
Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için kara nakil
aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.Buna göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca verilen para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün
süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı
olması dikkate alındığında:
30.3.2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren
6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin
amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun
Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının ve aracın
60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 5. İdare Mahkemesi’nce
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ: Davanın çözümünde
İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 5. İdare Mahkemesinin
22.10.2012 gün ve E:2012/1926, K:2012/2441 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
23-ESAS NO : 2014/352
KARAR NO : 2014/392
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
06.10.1980-26.03.1984 tarihleri arasında İlk Öğretim Müdürü olan ve Mersin
İli, Bozyazı Belediyesinde vekaleten belediye başkanlığı görevi yapan
davacının, bu belediye başkanlığı görevinden dolayı makam–görev tazminatı
ödenmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin 16.07.2012 gün ve
33.662.037 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri
Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığı işleminin
iptali ile geriye dönük olarak tüm alacaklarının yasal faiziyle birlikte
tazmini istemiyle açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
N.U.
Vekili:
Av. U.T.
Davalı:
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekilleri:
Av. S.U.( Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının Mersin İli, Bozyazı
İlçesinde, 06.10.1980-26.03.1984 tarihleri arasında atanmak suretiyle
belediye başkanlığı yaptığını, davacının belediye başkanı olarak görev
yapmış olması nedeniyle mülga 5434 sayılı Kanunun ek 68 inci maddesi
uyarınca makam ve görev tazminatı ödenmesi yönündeki 13.06.2012 tarihli
dilekçelerine verilen cevapta, “…08.05.2008 tarih ve 26870 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5754 sayılı Kanunun 68. Maddesi ile
değişik 5510 sayılı Kanunun Geçici 4. Maddesine göre kanunun yürürlük
tarihinden önce seçimle Belediye Başkanı olarak görev yapan Belediye
Başkanlarına makam ve görev tazminatı ödeneceği hükme bağlanmış olup, söz
konusu Kanun maddesinde atanan Belediye Başkanlarına da makam ve görev
tazminatı ödeneceğine dair bir hüküm bulunmamaktadır…” denilerek,
taleplerinin red edildiğini beyan ederek, davalı kurumun haksız olarak
uyguladığı işlemin iptaline ve davacının yasal hakkı olan makam tazminatına
bağlı görev tazminatının yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 13.
İDARE MAHKEMESİ: 13.11.2012 gün ve E:2012/1205 K:2012/2690 sayılı kararında
özetle; davacının 5510 sayılı Kanunun Geçici 4.maddesi hükümlerinin
kendisine de uygulanması isteminin reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle
açılan davanın görüm ve çözümü 5510 sayılı Kanunun 101.maddesi hükmü
uyarınca iş mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanununun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden
reddine karar verilmiş ve verilen bu karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
10. İŞ MAHKEMESİ: 04.04.2013 gün ve E:2012/1240 K:2013/490 sayılı kararında
özetle; davacının talebi 5434 sayılı Yasa kapsamında değerlendirileceğinden
davanın idare mahkemesinde açılması gerektiği gerekçesiyle, HMK
115/2maddesi gereğince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine dair
verilen karar, Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 06.06.2013 gün ve E:2013/8753
K.2013/12045 sayılı onama kararı ile kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli
yargı dosyasının; davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına
ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlıkça
idari yargı dosyasının da ilgili
Mahkemesinden getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
06.10.1980-26.03.1984 tarihleri arasında İlk Öğretim Müdürü olan ve Mersin
İli, Bozyazı Belediyesinde vekaleten belediye başkanlığı görevi yapan
davacının, bu belediye başkanlığı görevinden dolayı makam–görev tazminatı
ödenmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin 16.07.2012 gün ve
33.662.037 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri
Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığı işleminin
iptali ile geriye dönük olarak tüm alacaklarının yasal faiziyle birlikte
ödenmesi istemiyle açılmıştır.
5434 sayılı T.C. Emekli
Sandığı Kanununun (5510 sayılı kanunun 106. maddesi ile mülga edilen) Ek
68. maddesinde; “(Değişik madde: 24/11/1994 - 4049/7 md.)
(Değişik fıkra: 23/02/1995
- KHK - 547/13 md.) Makam tazminatı ile Yüksek Hakimlik ve temsil veya
görev tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde bulunanlardan, 10/10/1984
tarihli ve 3056 sayılı Kanunun 36 ncı maddesine göre istihdam edilenlere,
Başbakanlıkta da makam tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde en az 6
ay çalışmış olmaları kaydıyla bu tazminatlardan yüksek olanı esas alınarak
ödeme yapılır. (Ek cümle: 04/07/2001 - 631 S.KHK/1. md.) Makam veya yüksek
hakimlik tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde toplam en az iki yıl
bulunmadan veya bu görevlerde hiç bulunmadan emekliye ayrılanlara ise, en
az altı ay süreyle bulundukları en üst görevleri için belirlenen görev tazminatı
veya hizmet yılları itibarıyla belirlenen görev tazminatından yüksek olanı
ödenir. Bu halde de iki yıllık süreyi doldurma şartı aranır. (Ek cümle:
12/02/2000 - 4505/3 md.) Ancak bu tazminatların ölenlerin dul ve yetimlerine
ödenmesinde iki yıl görev şartı aranmaz.
(...)
(Ek fıkra:07/12/2004 -
5272 S.K./86.mad) Sandıkça emekli aylığı bağlanan büyükşehir belediye
başkanlarına 7000, il belediye başkanlarına 6000, ilçe belediye
başkanlarına 3000, diğer belediye başkanlarına 1500 gösterge rakamı
üzerinden, bu Maddede belirtilen usul ve esaslar dahilinde makam tazminatı,
buna bağlı olarak temsil veya görev tazminatı ödenir. Bu tazminatlar
ilgililere ödendikçe iki ay içinde faturası karşılığında Hazineden tahsil
olunur. Birinci fıkrada öngörülen iki yıllık sürenin hesabında iştirâkçi
olup olmadıklarına bakılmaksızın belediye başkanı olarak geçen sürelerin tamamı
dikkate alınır.
(Ek fıkra: (12/02/2000 -
4505/3 md.) Temsil ve görev tazminatları; yönetim ve denetim kurulu
üyelikleri dahil olmak üzere kamu kesiminde her ne suretle olursa olsun
aylık veya ücret alıp almadıklarına bakılmaksızın görev alanlara bu
durumları devam ettiği sürece ödenmez. Tazminattan yararlanırken,
yararlanma şartlarını kaybedenler en geç bir ay içinde durumu Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Genel Müdürlüğüne bildirirler. Bu durumun ortaya
çıktığı tarihi takip eden ay başından itibaren tazminat ödenmesine son
verilir. Zamanında bildirimde bulunmayanlara ödenen tazminat kanuni faizi
ile birlikte geri alınır.(...)
Bu tazminatlar, ölenlerin
5434 sayılı Kanunun 67 nci maddesinde belirtilen aylığa müstehak dul ve
yetimlerine 68 inci maddesindeki oranlar üzerinden ödenir.
Bu ödemeler, T.C. Emekli
Sandığınca ödenmesini müteakip iki ay içinde Genel Bütçeye giren
kurumlardan ayrılanlar için Hazineden, diğerleri için son kurumlarından
faturası karşılığında tahsil edilir.(...) denilmiş; 1.1.2007 tarihinde; maddenin “Bu tazminatlar, ölenlerin 5434
sayılı Kanunun 67 nci maddesinde belirtilen aylığa müstehak dul ve
yetimlerine 68 inci maddesindeki oranlar üzerinden hesaplanır.” şeklindeki
beşinci fıkra metni ile “Bu ödemeler, T.C. Emekli Sandığınca ödenmesini
müteakip iki ay içinde Genel Bütçeye giren kurumlardan ayrılanlar için
Hazineden, diğerleri için son kurumlarından faturası karşılığında tahsil
edilir.” şeklindeki son fıkra metni yürürlükten kaldırılmıştır.
Diğer taraftan, 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş
hükümleri” başlıklı Geçici
4. maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarih itibarıyla 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanuna göre; aylık,
tazminat, harp malûllüğü zammı, diğer ödemeler ve yardımlar ile 8/2/2006
tarihli ve 5454 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre ek ödeme verilmekte
olanlara, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanunda kendileri için belirtilmiş olan şartları haiz oldukları müddetçe bunların
ödenmesine devam olunur. Ancak, 5 ilâ 10 yıl arasında fiili hizmet süresi
olan iştirakçilerden dolayı dul ve yetim aylığı almakta olanların, aylık ve
diğer ödemeleri, bu Kanunun 32 nci, 34 üncü ve 37 nci maddelerindeki
şartları haiz oldukları müddetçe devam edilir.” hükmüne, aynı maddenin beşinci fıkrasında ise;
“ Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması,
azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı,
ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik
ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil
5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin
uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır. (Ek
cümle: 16/06/2010-5797 S.K/10. md.) Ancak, Polis Akademisinde öğrenim
görmekte olan öğrencilerin yetim aylıkları bu öğrenimleri süresince
kesilmeksizin ödenmeye devam edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434
sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal
Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi
adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde
ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu
görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan
haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme
tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve
hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında
toplamıştır.5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa
Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla,
anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden
önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev
yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla
aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar
vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı
Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen
Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu
görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem
yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin
iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E:
2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer
alan “…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan
uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle
yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E:
2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı
retle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki
uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi
olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri
uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510
sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı
sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un
öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı
görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık
Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği
işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun
varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer
kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul
ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik
Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir, Bu bakımdan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda,
itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması
nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların
çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık
görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve
Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden,5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin
uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra
memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510
sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı
sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun
öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli
yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki
“…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında
Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi
kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu durumda,5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal
Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari
işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754
sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce emekli sandığı iştirakçisi
olan davacının, 06.10.1980 - 26.03.1984 tarihleri arasında Belediye Başkanı
olarak görevlendirilmesinden dolayı, makam ve görev tazminatından
yararlandırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin
iptali ile yoksun kalınan
kazanç tutarının faizi ile birlikte
ödenmesine karar verilmesi istemiyle açtığı davanın görüm ve çözümünün
idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Ankara 13. İdare Mahkemesinin 13.11.2012 gün ve E:2012/1205,
K:2012/2690 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 13.
İdare Mahkemesi’nin 13.11.2012 gün ve E:2012/1205, K:2012/2690 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
24-ESAS NO : 2014/353
KARAR NO : 2014/393
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: H.G.
Vekili: Av. C.M.P.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekilleri:
Av. R.Y. & Av. Ç.B.Ö.
İhbar
Olunan: Maliye Bakanlığı (Adli
Yargıda)
Vekili: Av. F.K.
O L A Y: Davacı
vekili dava dilekçesinde özetle; davalı kurum nezdinde teknisyen sıfatıyla
çalışmakta iken, kurumun özelleştirilmesini müteakip, 406 sayılı yasanın Ek
29 ile 4046 sayılı Özelleştirme Kanunu’nun Ek 22.maddeleri gereğince adının,
diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilmek üzere, 02.01.2009 tarihinde
Devlet Personel Başkanlığı’na bildirildiğini, ancak; nakle esas maaş nakil
ilmuhaberi düzenlenirken davalı idareden ilişiğinin kesildiği tarih olan
02.01.2009 tarihine kadar geçen sürede devlet memurlarına yapılan zamlar
ile 40+40 olarak alınan denge tazminatı tutarlarının dikkate alınmadığını,
bu şekilde müvekkilinin zarara uğradığını belirterek; davalı şirketçe
hatalı ve eksik şekilde düzenlenmek sureti ile Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen maaş nakil ilmuhaberinin, Yüksek Planlama Kurulu’nun 2006/T-17
ve 2006/T-32 sayılı kararları uyarınca 01.01.2006-30.06.2006 arası 40 TL ve
01.07.2006-31.12.2006 arası 40 TL olmak üzere (40+40 olarak tabir edilen
denge tazminatının) 80 TL ve % 2.32 enflasyon farkı ve diğer sosyal ve ekonomik
haklarının dikkate alınarak Devlet Personel Başkanlığı’na bildirildiği
02.01.2009 tarihi itibariyle yeniden tespitine, 01.01.2006 tarihinden itibaren
davalı tarafından ödenmesi gerekip ödenmeyen fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile 2000,00 TL’nin yasal faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemi ile adli yargıda dava açmıştır.
Samsun 3. İş Mahkemesi: 15.07.2013 gün ve 2011/137 Esas, 2013/751 Karar sayılı
kararında özetle; 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete hak
sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilmesi, bildirim ile
beraber personelin nakledileceği kamu kurumundan yararlanacağı parasal haklara
esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelinin
ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırılması, bu işlemleri birer idari
işlem niteliğinde oldukları, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlıkların ise
idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle; HMK 114/1-b maddesi
gereğince yargı yolunun caiz olmaması dolayısıyla davanın reddine karar
vermiş, karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay
7. Hukuk Dairesi; 02.09.2013 gün ve 2013/22114 Esas, 2013/13396 Karar sayılı
ilamı ile ilk derece mahkemesi kararının onanmasına hükmetmiş; 1086 sayılı
Yasa’nın Geçici 2. ve 6100 sayılı Yasa’nın Geçici 3.maddesi gereğince halen
yürürlükte olan 1086 sayılı Yasa’nın 440.maddesi gereğince verilen karar
02.09.2013 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez; aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Samsun 1. İdare Mahkemesi: 03.12.2013 gün ve 2013/1395 Esas, 2013/1125 Karar
sayılı kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğu, nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi’nin
05.12.2012 tarih ve E:2012/269, K:2012/269 sayılı kararı ile 06.12.2010
tarih ve E:2010/236, K:2010/288 sayılı kararlarının da aynı yönde olduğu
gerekçesi ile davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 15/1-a
maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiştir.
Dosya
üzerinden inceleme ile verilen karar, davacı vekiline 19.12.2013 tarihinde,
davalı vekiline 17.12.2013 tarihinde tebliğ edilmiş; 2577 sayılı İYUK’nun
46. maddesi uyarınca en son tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde temyiz
yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Davalı Türk Telekom A.Ş. yönünden dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli
yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının
15.maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği,
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
Diğer
davalı Maliye Bakanlığı’nın, davacı vekilinin idari yargıda açtığı davada
hasım olarak gösterilmemesi nedeni ile; bu davalı yönünden oluşan bir görev
uyuşmazlığı bulunmadığından, mahkememizce değerlendirme yapılmamıştır.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nde teknisyen sıfatı
ile çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan
davacının, hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile uğradığı
zararın tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde teknisyen
sıfatı ile çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen
ve sonrasında başka bir kamu kurumun emrine atanan davacı tarafından,
hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile uğranılan zararın
tazmini istemiyle; Samsun 3.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı, Samsun 3. İş
Mahkemesi’nin 15.07.2013 gün ve 2011/137 Esas, 2013/751 Karar sayılı kararı
ile davanın görev yönünden reddine karar verildiği, davacı vekilinin temyiz
talebi üzerine Yargıtay 7.Hukuk Dairesi’nin 02.09.2013 gün ve 2013/22114
Esas, 2013/13396 Karar sayılı kararı ile onandığı, davacı vekilinin aynı
taleple Samsun 1.İdare Mahkemesi’ne dava açtığı, Samsun 1.İdare
Mahkemesi’nin 03.12.2013 gün ve 2013/1395 Esas, 2013/1125 Karar sayılı
kararı ile davanın görev yönünden reddine karar verdiği, davacı vekilinin
2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesi uyarınca oluşan olumsuz görev uyuşmazlığı
nedeni ile görevli mahkemenin belirlenmesi için mahkememize müracaat ettiği
anlaşılmıştır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Samsun 3.İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılmasına
karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Samsun 3.İş
Mahkemesi’nin 15.07.2013 gün ve 2011/137 Esas, 2013/751 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
25-ESAS NO : 2014/356
KARAR NO : 2014/396
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Sosyal Sigortalar Kurumu emeklisi olan eşi
nedeniyle sağlık güvencesinden faydalanan davacının, 04.07.2006 tarihinde,
Özel Hastanede gördüğü tedavi aşamasında kalbine takılan ilaçlı stent
bedelinin ödenmesi istemiyle davacının eşi vasıtasıyla yapılan başvurunun
reddine ilişkin davalı idare işleminin iptali ile ödenmeyen tedavi
giderinin faiziyle birlikte davalı idareden tahsili istemiyle açılan
davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
N.Ö.
Vekili:
Av. M.S.K.
Davalı:
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü
Vekili:
Av. H.T. & Av. S.Ö. (Adli Yargıda)
O L A Y: Davacı vekili, dava dilekçesinde
özetle; Sosyal Sigortalar Kurumu emeklisi eşinin sağlık yardımından
yararlanan davacının, 25.11.2011 tarihinde, Özel Metropol Hastanesi’nde
gördüğü tedavi aşamasında kalbine takılan ilaçlı stent bedelinin ödenmesi
istemiyle davacının eşi vasıtasıyla yapılan başvurunun reddedilmesinin
açıkça hukuka aykırı olduğunu belirterek; 29.11.2011 tarih ve
B.13.2.SGK.4.21.01 / 217141136 sayılı davalı idare işleminin iptali ile
ödenmeyen tedavi giderinin faiziyle birlikte davalı idareden tahsili
istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
BATMAN
İDARE MAHKEMESİ: 03.01.2012 gün ve E:2011/5196 K:2012/1 sayılı kararında
özetle; 5434 sayılı Kanun kapsamındaki tedavi giderlerinden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargı yerlerinde görülüp çözümlenmekte iken, 5510
sayılı Kanun ile, 5434 sayılı Kanunun tedavi giderlerine ilişkin
hükümlerinin 01.10.2008 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırıldığı, 5510
sayılı Yasa hükümleri 01.10.2008 tarihinden itibaren yürürlüğe girdiği
dikkate alındığında, yürürlük tarihinden sonra tesis edilen dava konusu
işlemden doğan uyuşmazlığın anılan Kanun’un 101. Maddesi uyarınca adli
yargı yerince (İş Mahkemelerinde) çözümlenmesi gerektiği belirtilerek
görevsizlik kararı vermiştir.
İdare
mahkemesinin kararı itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
aynı istemiyle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
BATMAN
İŞ MAHKEMESİ : 25.09.2012 gün ve E:2012/188 K:2012/1244 sayılı kararı ile,
dava konusu işlemlerin Diyarbakır SGK Müdürlüğü’nce gerçekleştirildiği,
5521 sayılı Yasa’nın 5. Maddesine göre yetkili mahkemenin Diyarbakır
Nöbetçi İş Mahkemelerinin olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı
verilmiştir.
DİYARBAKIR
1. İŞ MAHKEMESİ: 03.09.2013 gün ve E:2012/1003 K:2013/677 sayılı kararında
özetle; Uyuşmazlık Mahkemesinin kararları dikkate alınarak HMK 114/1-b
maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden
reddine dair verilen karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Dosya,
davacı vekilin talebi üzerine sehven Yargıtay’a gönderilmiş ise de;
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 24.12.2013 gün ve E:2013/19069 K:2013/18305
sayılı kararında özetle; Batman İdare Mahkemesi ile Diyarbakır İş
Mahkemesince ayrı ayrı yargı yolu bakımından görevsizlik kararı verilmesi
nedeni ile yargı yolunun belirlenmesi görevinin 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkındaki Kanun’un 14. Maddesi gereğince
Uyuşmazlık Mahkemesine ait bulunduğundan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmek üzere
mahalline gönderilmesine karar verilmiş ve bu kararın ardından dava dosyası
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli
yargı dosyasının; davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına
ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlıkça
idari yargı dosyasının da ilgili
Mahkemesinden getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Sosyal Sigortalar Kurumu emeklisi olan eşi nedeniyle sağlık güvencesinden
faydalanan davacının, 04.07.2006 tarihinde, Özel Metropol Hastanesi’nde
gördüğü tedavi aşamasında kalbine takılan ilaçlı stent bedelinin ödenmesi
istemiyle davacının eşi vasıtasıyla yapılan başvurunun reddine ilişkin
29.11.2011 tarih ve B.13.2. SGK.4.21.01/217141136 sayılı davalı idare
işleminin iptali ile ödenmeyen tedavi giderinin faiziyle birlikte davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır
Dava
dosyanın incelenmesinden; davacının eşinin 15.03.2007 tarihinde 506 sayılı
Sosyal Sigortalar Kanununa göre emekli olduğu, davacının M.Ö.’ın eşi olması
nedeniyle sağlık yardımından yararlandığı, davacıya 04.07.2006 tarihinde
tedavi gördüğü Özel Metropol Hastanesi’nde kalbine ilaçlı stent takıldığı,
stent bedelinin 07.07.2006 tarihinde davacı tarafından ödendiği, stent
bedelinin ödenmesi istemiyle davacının eşinin 25.11.2011 tarihinde davalı
idareye müracaat ettiği ve bu müracaatın 29.11.2011 tarihinde reddi
üzerine, ret işleminin iptali ile stent fatura bedelinin idare tarafından
faizi ile ödenmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
31.5.2006 tarih ve 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925,
2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle
çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı
İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik
ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı
emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir
sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla
açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K:
2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu
Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu
hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c
maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen
17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler
yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 inci ve Geçici 4 üncü maddelerle,
5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510
sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri
hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754
sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa
Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile
reddedilmiştir.
5754 sayılı Kanunun
yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet
gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem
sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır.
5510 sayılı Kanunun 101
inci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili
ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali
istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih
ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184)
davayı retle sonuçlandırmıştır.
Bu bakımdan, 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin içeriği ve
Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda,
itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması
nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların
çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık
görülmemiştir.
Davacının eşi M.Ö.’ın
sağlık güvencesinden yararlandığı, M.Ö.’ın 5510 sayılı Yasa yürürlüğe
girmeden önce, Emekli Sandığı iştirakçisi olarak değil 506 Sosyal
Sigortalar Kanunu hükümleri uyarınca emekli olduğu ve 5510 sayılı Yasanın
yürürlüğe girmesiyle emeklilik haklarının devam ettiği tartışmasızdır.
Yukarıda yer verilen
mevzuat hükümleri ve Anayasa Mahkemesi kararı birlikte
değerlendirildiğinde, uyuşmazlığa konu olayda olduğu gibi, 506 sayılı
Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olarak çalışıp emekli olanların, 5510
sayılı Kanunun yürürlüğe girmesi ile birlikte, bu Kanun hükümlerine tabi
olarak emeklilik haklarının devam edeceği ve haklarında 5510 sayılı Kanunun
öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla 5510 sayılı Yasanın
101.maddesi uyarınca da ihtilafların adli yargı yerinde çözümleneceği
açıktır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli olduğundan,
Diyarbakır 1.İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Diyarbakır 1.
İş Mahkemesi’nin 03.09.2013 gün ve E:2012/1003 K:2013/677 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
26-ESAS NO : 2014/358
KARAR NO : 2014/398
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 4207 sayılı Tütün
Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun uyarınca
verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A
R
Davacı: Uydu İletişim Basın Yayın A.Ş.
Vekili: Av. H.C.
Davalı: Radyo ve Televizyon Üst Kurulu
O L A Y: Davacının 29.12.2009 gün 21:54-22:50
saatleri arasında yayınladığı dizi filmin bazı sahnelerinde, tütün
mamullerinden sigara ve sigara içme sahnelerinin herhangi bir flulaştırma,
buzlama vb. yöntemle anlaşılmayacak hale getirilmeden açıkça ve anlaşılır
biçimde izleyiciye aktarıldığından bahisle, Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun
18.3.2010 gün ve 26 sayılı kararı ile, 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin
Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun’un 3. maddesinin altıncı
maddesine aykırı yayın yapıldığı nedeniyle, davacıya aynı Kanun’un 5.
maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca 50.000 TL idari para cezası
verilmiştir.
Davacı vekili, idari para cezasının iptali
istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
ANKARA 11. SULH
CEZA MAHKEMESİ: 17.5.2011 gün ve D. İş:2010/526 sayı ile, 19.4.2011 gün ve
2010/526 değişik iş sayıyla, davanın esası ile ilgili olarak verdiği karara
itiraz edilmesi üzerine, itirazı yerinde görerek, itirazın kabulüne esas
hakkında verilen kararın kaldırılmasına ve 6112 sayılı Radyo ve
Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un 32/9.
maddesinde, bu Kanun hükümlerine göre verilen idari yaptırım kararlarına
karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun hükümlerine göre yargı yoluna
başvurulabileceği belirtildiğinden davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle, aynı sayı ile bu defa görevsizlik kararı vermiş,
yapılan itiraz Ankara 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 7.6.2011 gün ve D.İş
No:2011/173 sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmiştir.
Davacı vekili, bu kez, aynı istemle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 8. İDARE MAHKEMESİ: 13.1.2012
gün ve E:2011/1347, K:2012/30 sayı ile, dava konusu para cezasının
verilmesine dayanak teşkil eden 4207 sayılı Yasa’da bu Kanun hükümlerine
göre verilen idari para cezasına karşı başvuru yolu gösterilmediğinden
Kabahatler Kanunu’nun 27/1. maddesi uyarınca davanın çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay 13. Dairesi’nin 4.11.2013
gün ve E:2012/2044,2013/2715 sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar verilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece,
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının
Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun’un 5. maddesinin dördüncü fıkrası
uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılmıştır.
4207
sayılı Kanun’un “Ceza hükümleri” başlığı altında düzenlenen 5. maddesinin
dördüncü fıkrasında,“3 üncü maddenin altıncı fıkrasındaki yasağın görsel
yayın yoluyla ihlal edilmesi halinde; yerel yayın yapan kuruluşlar, bin
Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar, bölgesel yayın yapan
kuruluşlar, beşbin Türk Lirasından onbin Türk Lirasına kadar, ulusal yayın
yapan kuruluşlar, ellibin Türk Lirasından yüzbin Türk Lirasına kadar idarî
para cezası ile cezalandırılır. Bu cezaya karar vermeye Radyo ve Televizyon
Üst Kurulu yetkilidir” denilmiş; “Diğer koruyucu önlemler” başlığı altında
düzenlenen 3. maddesinin altıncı fıkrasında ise, “Televizyonda yayınlanan
programlarda, filmlerde, dizilerde, müzik kliplerinde, reklam ve tanıtım
filmlerinde tütün ürünleri kullanılamaz, görüntülerine yer verilemez” hükmü
yer almıştır.
Somut olayda, dava 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin
Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun uyarınca verilen idari
para cezasının iptali istemiyle açılmış olup, 4207 sayılı Kanun’da, idari
para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı
Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, " (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında
ise "idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin
idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden
itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu
süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı
kesinleşir" düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer Kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4207 sayılı
Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun’da da
bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326
sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı
açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 11. Sulh Ceza Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ: Davanın çözümünde
ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 11. Sulh Ceza Mahkemesinin
17.5.2011 gün ve D.
İş:2010/526 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
27-ESAS NO : 2014/359
KARAR NO : 2014/399
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
O.Ö.
Vekilleri:
Av. B.Y. & Av. A.Ö.Ö.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. K.S.(Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.de kapsam dışı personel olarak çalışmakta iken,davalı
Türk Telekomünikasyon AŞ.nin 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesi sonucu
kamuya nakil hakkını saklı tutmak kaydı ile 2.tip iş sözleşmesi
imzaladığını, sonrasında 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi uyarınca başka
bir kamu kurumuna nakil olduğu, 24.03.2009 tarihine kadar aylık ücretinin
davalı şirketçe ödendiğini, sonrasında maaş artışı ve ek ödemelerin lehine
uygulanmadığının tespit edildiğini belirterek, maaş nakil belgesinin 4046
sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun
düzenlenmediğinden bahisle yeniden tespiti ile, maaşına esas net ücretine
söz konusu ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen
maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 700,00 TL alacağın faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
12. İş Mahkemesi: 27.12.2012 gün, E:2011/327, K:2012/1111 sayı ile özetle;
“...406 Sayılı Yasa hükümleri
ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan personel ile ilgili olarak bazı
kamusal görevler yüklenen davalı şirketin belirtilen görevleri kapsamında
tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden
kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul
edilmiştir.
Bu
nedenle davanın idari yargıda görülmesi gerektiği anlaşılmıştır.” demek
suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
06.05.2013 gün, E:2013/9875, K:2013/9855 sayılı ilamı ile hükmün onanmasına
karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
12. İdare Mahkemesi: 09.12.2013 gün, E:2013/1643, K:2013/2066 sayı ile
özetle; “...iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu
sonucuna varıldığından, mahkememizin görevsizliğine karar vermek
gerekmiştir.” demek suretiyle davanın görevli yönünden reddine karar vermiş
ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında
2247 sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, davacı vekilinin istemi üzerine,idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak
üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın
Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin
ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden
sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl
tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür
ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve
Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda
istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda
öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu
bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda;
“a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki
kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık
ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile
diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek,
yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 12. İş Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 12. İş
Mahkemesinin 27.12.2012 gün, E:2011/327, K:2012/1111 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
28-ESAS NO : 2014/360
KARAR NO : 2014/400
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Kredi kartı ile oyun oynatıldığının tespit edilmesi nedeniyle, davacı adına
kayıtlı spor toto bayilik ruhsatının iptaline ilişkin davalı idare
işleminin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: D. Şans Oyunları Ltd. Şti.
Vekili : Av. H.P.
Davalı: Başbakanlık Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü
Vekilleri: Av. M.A.(İdari Yargıda)
Av. S.K.(Adli Yargıda)
O L A Y: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı
ile davalı idareye bağlı Spor Toto Teşkilat Başkanlığı arasında 22.06.2006
tarihinde şans oyunları bayilik sözleşmesinin imzalandığını, imzalanan
sözleşme uyarınca davacıya 123007 nolu bayilik ruhsatının verildiğini, bu
sözleşmenin 30.09.2011 tarihine kadar yürürlükte kalacağının sözleşme
metninde belirtildiğini, ancak yapılan kontrol ve denetimlerde kredi
kartıyla oyun oynatıldığının tespit edilmesi üzerine davalı idare
tarafından 20.07.2010 tarih, B.02.1.GSM.5.01.08.00/4658 sayılı yazı ile
salt kredi kartı ile oyun oynatılması sebebiyle 123007 sayılı bayiliğin
iptal edildiğinin bildirilerek oyun sisteminin kapatıldığı belirtilerek,
davalı idarenin söz konusu işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
Ankara
8. İdare Mahkemesi; 27.08.2010 gün ve E:2010/1740, K:2010/1659 sayı ile
özetle; “…Bayilik Sözleşmesinin Genel Şartlar Başlıklı 2.maddesinde
Futbolda Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği hükümlerinin anılan
sözleşmenin vazgeçilmez parçası olduğu, bayiinin yönetmelik hükümlerinde
yer alan düzenlemelere uymayı peşinen kabul edeceği vurgulanmış olup
dolayısıyla yönetmelikte yer alan düzenlemelere aykırı hareket etmenin aynı
zamanda sözleşme hükümlerini de ihlal etme sonucunu doğuracağı açıktır.
Bu
durumda idarenin, davacı ile yapmış olduğu bayilik sözleşmesinin, idarenin
özel hukuk alanında gerçekleştirdiği bir hukuksal işlem olduğu ve bu
ilişkiden doğan hakların kullanılmasına ve takibine ilişkin davaların da
özel hukuk hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerekeceği dikkate alındığında,
taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan
uyuşmazlığın çözümü adli yargı yerinin görev alanında bulunmaktadır.” demek
suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Danıştay 10. Dairesi
27.09.2012 gün ve E:2011/225, K:2012/4281 karar sayılı ilamı ile hükmün
onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle, bu kez adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Ankara
6. Asliye Hukuk Mahkemesi; 10.09.2013 gün ve E:2013/25, K:2013/380 sayı ile özetle; “…2577 sayılı yasanın
2. Maddesine göre; idari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklara
ilişkin davalar idari yargının görevi kapsamındadır. Bu nedenle davaya
idari yargı yerinde bakılması gerektiğinden davanın usulden reddine karar
verilmiştir.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş
ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının son görevsizlik kararını
veren mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı idare ile 22.06.2006 tarihinde şans
oyunları bayilik sözleşmesi imzalayarak 123007 nolu bayilik ruhsatı alan ve
faaliyet göstermeye başlayan davacı şirketin, yapılan kontrol ve
denetimlerde kredi kartıyla oyun oynattığının tespiti üzerine, davalı idare
tarafından 20.07.2010 tarih, B.02.1.GSM.5.01.08.00/4658 sayılı yazı ile
bayiliğinin iptali üzerine, bu işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Dava konusu işlemin tesis
edildiği tarih itibariyle;
3289 sayılı Gençlik ve Spor
Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 1. maddesine göre,
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü, Başbakanlığa bağlı ve tüzelkişiliğe sahip
bir kamu kurumu iken; aynı Kanunun 4. maddesine göre Genel Müdürlüğe bağlı
bir birim olan Spor Toto Teşkilat Başkanlığının tüzelkişiliğinin
bulunmadığı; Kanunun 2. maddesinin mülga (i) bendi uyarınca, Türkiye'de
düzenlenecek futbol ve diğer spor müsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve
müşterek bahisler ile şans oyunlarının düzenlenmesi ve yürütülmesi yetki ve
görevinin Genel Müdürlüğe ait olduğu; Genel Müdürlüğün bu yetkisini, 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor
Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un
2. maddesi uyarınca Spor Toto Teşkilat Başkanlığı kanalı ile kullandığı; Başkanlığın
ise kendisine ait olan bu faaliyetini, sözleşme imzaladığı ve bayilik
ruhsatı verdiği bayileri aracılığı ile yürüttüğü görülmekte iken;
08.06.2011tarih, 27958-Mük.
Sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 638 No.lu “Gençlik ve
Spor Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname”
ile
Gençlik ve Spor Bakanlığının kuruluş, görev, yetki ve sorumlulukları
düzenlenmiş; Kararnamenin 31. maddesinin 1.fıkrasında; 21/5/1986 tarihli ve
3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanunda ve diğer mevzuatta gençlik hizmetleriyle ilgili olarak
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne yapılmış olan atıfların Bakanlığa, spor
hizmetleriyle ilgili olarak Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne yapılmış olan
atıfların Spor Genel Müdürlüğüne yapılmış sayılacağı; 2.fıkrasının c
bendinde (3289 sayılı Kanunun) 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinin
yürürlükten kaldırıldığı; ç bendi ile; 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının
(e) bendinin "e) Uluslararası Organizasyonlar Dairesi Başkanlığı"
şeklinde değiştirildiği ve aynı maddede yer alan "Bağlı Birimler: Spor Toto Teşkilat Başkanlığı" ibaresinin
yürürlükten kaldırıldığı; Kararnamenin 31. maddesinin 6.fıkrasının a
bendinde; 29/4/1959 tarihli ve 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında
Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanunun; 1 inci maddesinin
birinci fıkrasının birinci cümlesinin "Yurtiçinde ve yurtdışında spor müsabakaları üzerine sabit
ihtimalli ve müşterek bahis oyunlarını oynatmak üzere, Gençlik ve Spor
Bakanlığına bağlı, tüzel kişiliği haiz Spor Toto Teşkilat Başkanlığı
kurulmuştur." şeklinde değiştirildiği; Kararnamenin
“Düzenleyici İşlemler” başlıklı Geçici 1. maddesinde; bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin uygulanmasına ilişkin düzenlemelerin, bir yıl içinde yürürlüğe
konulacağı, bu düzenlemeler yürürlüğe girinceye kadar mevcut düzenlemelerin
bu Kanun Hükmünde Kararnameye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına
devam olunacağı; Geçici 9.maddesinde; Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün,
Spor Toto Teşkilat Başkanlığının iş ve işlemleri nedeniyle taraf olduğu her
türlü davalar ve icra takipleri ile sair hukukî ihtilaflardaki aktif ve
pasif husumet ehliyetinin, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğü
tarihinde, başka herhangi bir işleme gerek kalmaksızın Spor Toto Teşkilat
Başkanlığına devredilmiş sayılacağı hükümlerine yer verilmiştir.
638 No.lu Kanun Hükmünde
Kararname ile yapılan değişiklikler de dikkate alındığında; 7528 sayılı “Futbol
ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında
Kanun” 2. maddesinde;Teşkilat Başkanlığının yetkisini bizzat
kullanabileceği gibi kısmen veya tamamen özel hukuk tüzel kişilerine
devredebileceği veya mal ve hizmet satın alma yoluna gidebileceği
belirtilmiş; Yurt içinde ve yurt dışında yapılan her türlü spor müsabakası
üzerine yurt içinde ve yurt dışında spora dayalı bahis ve şans oyunları
düzenlemek, denetim ve gözetimi altında düzenletmek, bunlara ilişkin her
türlü izni vermek ve sözleşmeyi yapmak; spora dayalı bahis ve şans
oyunlarına yönelik mevzuata aykırı iş ve eylemlerin önlenmesi için gerekli
denetimleri yapmak, faaliyetlerde bulunmak ve tedbirleri almak; spora
dayalı bahis ve şans oyunlarının kamu yararına ve sosyal amaçlara uygun
olarak düzenlenmesi ve gelişmesini sağlayacak politikalar belirlemek ve uygulamak;
izinsiz olarak spora dayalı bahis ve şans oyunları düzenleyen, başbayilik
veya bayilik faaliyetinde bulunan veya kurallara aykırı hareket eden gerçek
ve tüzel kişilere uygulanacak yaptırımlara ilişkin esasları belirlemek ve
bunlar hakkında gerekli yasal işlemleri yapmak; spora dayalı bahis ve şans
oyunları düzenleme faaliyetinin gelişmesini sağlayacak tedbirleri almak ve
bu konuda yapılması gerekli düzenlemeleri Gençlik ve Spor Bakanlığına
önermek Teşkilat Başkanlığının görev ve yetkileri arasında sayılmış; aynı
Maddede, Teşkilat Başkanlığının
spora dayalı bahis ve şans oyunlarının düzenlenmesi ve düzenletilmesinde
tek yetkili olduğu; Gençlik ve Spor Bakanlığının izin veya onayıyla
spora dayalı bahis ve şans oyunlarının düzenlenmesi, denetim ve gözetimi
altında düzenletilmesi, oynatılması, gerekli altyapı ve organizasyonun
sağlanması ve yürütülmesi için gerçek ve tüzel kişilerle sözleşme
yapabileceği ifade edilmiş; spora
dayalı bahis ve şans oyunlarının düzenlenmesine ilişkin kararları almanın,
bayiliklerin nerede kurulacağını ve sayısını tespit etmenin, bayilere
verilecek komisyon ve teşvik primi oranlarını tespit etmenin Yönetim
Kurulunun görev ve yetkileri arasında olduğu hükümlerine yer verilmiştir.
3289 ve 7258 sayılı Kanun
hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve 28.02.2009 tarih ve 27155 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanan “Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve
Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği”nin,spor müsabakalarına
dayalı olarak düzenlenecek sabit ihtimalli ve müşterek bahislerin oynatılmasını,
oyun çeşitlerini, bu oyunlara ait kupon kabul ve değerlendirme işlemlerini,
dağıtılacak ikramiye ile sabit, gezici ve sanal ortam bayilerine ilişkin
esaslar ile uygulama şekil ve şartlarını kapsadığı belirtilmiş; “Bayilik ruhsatı” başlıklı 14. maddesinde;
“Sabit bayilik faaliyetinin yapılabilmesi için Teşkilattan ruhsat
alınması zorunlu olup, bayilik faaliyetinde bulunması uygun görülenlere
bayilik ruhsatı verilir. Ruhsat verildiği tarihten itibaren Teşkilatça
iptal edildiği tarihe kadar başka bir işleme gerek olmaksızın geçerlidir.
Ancak, Teşkilat tarafından gerekli görülen hallerde ruhsat yenilenebilir
veya vize edilebilir.”;
“Sabit bayilik sözleşmesi”
başlıklı 15. maddesinde; “(1) Sabit bayilik ruhsatı verilen gerçek veya tüzel
kişiler ile Teşkilat arasında süresi 10 yılı geçmemek üzere süreli sabit
bayilik sözleşmesi yapılır.
(2) Sabit bayilik sözleşmesi ruhsatın geçerli olduğu
sürece yürürlükte kalır, ruhsatın iptali halinde başkaca bir işleme gerek
olmaksızın kendiliğinden feshedilmiş sayılır.
(3) Teşkilatça gerekli görülen durumlarda sabit bayilik
sözleşmesi yenilenebilir.
(4) Sabit bayilik ruhsatı vermeye ve bu bayiler ile
sözleşme yapmaya Teşkilat Başkanı yetkilidir. Teşkilat Başkanı bu yetkisini
alt birimlere devredebilir.
(5) Sabit bayilikler tüzel kişilere birden fazla olarak
ve 16 ncı maddede belirtilen kriterler dahilinde verilebilir. Bu durumda
verilen bayiliklerin her türlü hukuki ve cezai sorumluluğu bu tüzel kişiye
aittir.”; denilmiş;
Yönetmeliğin 16.maddesinde
“Sabit bayilik ruhsatı verilmesi şartları”, 17.maddesinde “Bayilerin
işyerlerinde aranılacak asgari nitelikler”,18.maddesinde “Sabit
bayiliklerin verilmesinde izlenecek yöntem”, 19.maddesinde “Sabit bayilik
teminatı”, 20.maddesinde “Sabit bayi komisyonu ve ikramiye ödeme primi
oranı” 21.maddesinde “Sabit bayiinin adres değişikliği”, 22.maddesinde
“Sabit bayiliğin devredilmesi”, 23.maddesinde “Sabit bayilik faaliyetinin
sürekliliği ve yürütülmesi” ne ilişkin düzenlemelere yer verilmiş;
“Sabit bayilik ruhsatının
iptali” başlığını taşıyan 24.maddede ise “(1) Aşağıda belirtilen hallerde
bayilik ruhsatı, Teşkilat tarafından tek taraflı olarak ve herhangi bir
bildirim süresine uyulmaksızın iptal edilir:
a) Gerçek kişi bayiinin ölmesi halinde mirasçılarından
altmış gün içinde bayilik ruhsatı talebinde bulunulmaması,
b) Bayilik ruhsatını haiz olan şirketin iflas etmesi,
c) İzinli süreler ve mücbir sebepler dışında, her ne
sebeple olursa olsun bayiinin bir takvim yılı içerisinde, izinsiz toplam on
beş gün oyun oynatmaması,
ç) Teşkilatın izni olmaksızın, işyerinde Teşkilata ait
olmayan oyunlar oynatması,
d) Teşkilat tarafından her bayi için belirlenen haftalık
hasılat limitinin üzerinde oyun oynatılması,
e) Oyun bedellerinin kayıt dışı olarak bayiinin kendi
nam ve hesabına tahsil edilmesi,
f) Yetkisi dahilindeki ikramiye ödeme taleplerini geri
çevirmesi,
g) Bayi olabilme şartlarından herhangi birini kaybetmesi
veya ruhsat verildikten sonra bu şartlardan herhangi birine sahip
olmadığının anlaşılması,
ğ) Teşkilatın itibarını zedeleyecek veya Teşkilata olan
güvenin sarsılmasına neden olacak davranış, yayın veya faaliyetlerde
bulunulması, Teşkilat tarafından verilen talimat ve kurallara riayet
edilmemesi,
h) Teşkilatın veya Başbayiinin yetkili personellerine
fiili saldırı, hakaret ve tehditte bulunulması,
ı) Teşkilat veya Başbayiinin mallarına kasıtlı zarar
verilmesi,
i) 18 yaşından küçüklere oyun oynatılması veya ikramiye
ödenmesi,
j) Yılbaşından itibaren dörder aylık periyotlardaki
asgari haftalık satış hasılatı ortalamasının Yönetim Kurulunca belirlenen
limitin altında olması,
k) Teşkilattan yazılı izin almadan adresini değiştirmesi
veya bayiliği devretmesi,
l) Teşkilata ait olan oyun hasılatlarının işlemiş yasal
faiziyle birlikte veya gecikme cezalarının tamamının yatırma tarihinden itibaren
en geç on beş gün içinde ödenmemesi,
m) Teşkilata ait olan oyun hasılatının bir takvim yılı
içerisinde beş kez geç ödenmesi,
n) Güncellenen teminat miktarının süresinde
tamamlanmaması,
o) Süreli teminat mektuplarının süresi dolmadan en geç
on gün önce yenilenmemesi,
ö) Yasa dışı bahis oynatılması, oynatılmasına aracılık
edilmesi, bunlara yer veya imkan sağlanması veya bunların reklam ve
tanıtımın yapılması,
p) Haklı bir gerekçe olmadan
bilet iptal edilmesi, iptal edilen biletlerin bir yıl süresince saklanmaması
veya iptal edilen biletlerin talep tarihinden itibaren en geç on beş gün
içinde Teşkilata teslim edilmemesi,
r) Oyunları, Teşkilat tarafından belirlenen değerinden
fazla bedelle oynatması,
s) Borç mukabili veya kredi kartıyla ya da kredili hesaptan
oyun bedelini tahsil etmek suretiyle oyun oynatılması,
(2) Teşkilat tarafından bayilik ruhsatı iptal edilenlere
yeniden bayilik ruhsatı verilmez.” hükmü yer almıştır.
Öte yandan, Spor
Toto Teşkilat Müdürlüğü ile davacı arasında 22.06.2006 tarihinde, 123007
Numaralı Spor Toto Sayısal Bayilik Sözleşmesi imzalanmıştır.
Söz konusu
Sözleşmenin 2. maddesinin
(a) bendinde, 7258 sayılı Futbol Müsabakalarında Müşterek Bahisler
Tertibi Hakkında Kanun, Futbol Müsabakalarında Müşterek Bahisler Tüzüğü,
Futbolda Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği ve bunlara ait
tebliğler ve talimatların, bu sözleşmenin vazgeçilmez parçası olduğu,
bunların bayilere ait hükümlerine, bayiinin aynen uymakla yükümlü
bulunduğu; Bayiinin Teşkilatın ve Başbayiinin re’sen vereceği talimatlara,
mevcut veya değişebilecek Yönetmelik vb. düzenlemelere uymayı peşinen kabul
edeceği; 8.maddenin (b) bendinde, ödeme ile ilgili maddeler ve bayiinin
başbayie karşı olan yükümlülükleri de dahil olmak üzere, bayi tarafından iş
bu sözleşmenin maddelerine uyulmaması halinde bayilik ruhsatının Teşkilat
tarafından ayrıca herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin iptal edileceği;
(d) bendinde, bayilik ruhsatının herhangi bir sebeple iptali halinde
sözleşmenin kendiliğinden feshedilmiş sayılacağı hükme bağlanmıştır.
Uyuşmazlık konusu sözleşmenin hukuki niteliği
incelendiğinde;
İdare, özel hukuk kişileri gibi özel hukuk sözleşmeleri
yapabildiği gibi; kamusal yetkisinin verdiği üstünlük ve ayrıcalıklara
dayanarak konusu, hüküm ve koşulları bakımından özel hukuk sözleşmelerinden
farklı olan sözleşmeler de yapabilir. İdare hukuku esaslarına tabi bulunan
bu sözleşmeler “idari sözleşme” olarak adlandırılırlar. İdarenin, genel
ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi ve tarafların eşitliği
gözetilerek gerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen özel hukuk hükümlerine
tabi olması ve dolayısıyla bunların yargısal denetiminin adli yargı yerince
yapılmasına karşılık, 2577 sayılı Yasa’nın idari dava türlerinin sayıldığı
2/1-c maddesinde belirtildiği üzere, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi amacıyla ve kamusal nitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak
yaptığı idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde ise,
idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Anılan düzenlemeler uyarınca, müşterek bahisler ile şans
oyunları düzenleme hak ve yetkisi, Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı, tüzel
kişiliği haiz Spor Toto Teşkilat Başkanlığı’na ait olduğuna ve bu hak, bir
sözleşme ile bayilik ruhsatı alma koşullarını taşıyanlara
devredilebildiğine göre, buna ilişkin bayilik sözleşmesinin, bir genel
hizmetin yürütülmesi için yapılan idari sözleşme olduğu açıktır.
Olayda, davacının davalı idare ile 22.06.2006 tarihinde
şans oyunları bayilik sözleşmesi imzalayarak 123007 nolu bayilik ruhsatı
alıp, faaliyet göstermeye başladığı, sonrasında, yapılan kontrol ve
denetimlerde davacının kredi kartıyla oyun oynattığının tespiti üzerine,
davalı idare tarafından davacıya gönderilen 20.07.2010 tarih,
B.02.1.GSM.5.01.08.00/4658 sayılı yazı ile, Spor Müsabakalarına Dayalı
Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği’nin 24/s
maddesi gereğince bayiliğinin iptal edildiğinin davacıya bildirildiği,
bunun üzerine davacı tarafından bu işlemin iptali istemiyle görülmekte olan
davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, idarece, kamu gücüne dayanılarak tek yanlı
düzenlenen bayilik sözleşmesinde yer alan yaptırımların uygulanmasına
ilişkin işlemin iptali isteminden doğan uyuşmazlığın çözümünde, idari yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, dava konusu işlemin, hem bayilik
sözleşmesine, hem de Spor
Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama
Yönetmeliği hükümleri uyarınca tesis edildiği; İdarenin sözleşmeyi
anılan Yönetmelik hükümleri uyarınca tek taraflı olarak iptal etme yetkisi
göz önüne alındığında, sadece sözleşme hükümlerinin uygulanmasından
kaynaklanan bir uyuşmazlıktan söz etme olanağı da bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 8. İdare Mahkemesince
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 8.
İdare Mahkemesinin 27.08.2010 gün ve E:2010/1740, K:2010/1659 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde Üye Nurdane TOPUZ’un
KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Dava,
davalı idare tarafından yapılan kontrol ve denetimlerde kredi kartı ile
oyun oynatıldığının tespit edilmesi nedeniyle, davacı adına kayıtlı 123007
numaralı bayiliğin iptal edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle
açılmıştır.
İdare
hukukunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar idari yargının görevi alanını
oluşturmaktadır. İdare hukuku kuralları içinde, kamu hizmetinin yürütülmesi
amacıyla, kamu gücü kullanılarak tesis edilen idari işlemler ile aynı
amaçla gerçekleştirilen idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan
uyuşmazlıkların görüm ve çözümü idari yargının görev alanına girmektedir.
Bir
sözleşmenin idari sözleşme sayılabilmesi için sürekli bir kamu hizmetinin
görülmesi amacını taşıması, taraflardan birinin idare olması ve kamu
hukukuna özgü, kamu hukukundan doğan şart ve hükümlerin sözleşmede yer
alması zorunludur.
İdarenin
davacı ile yapmış olduğu bayilik sözleşmesinin, idari sözleşme niteliği
taşımadığı, idarenin özel hukuk alanında gerçekleştirdiği bir hukuksal
işlem olduğu ve bu ilişkiden doğan hakların kullanılmasına ve takibine
ilişkin davaların da özel hukuk hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi
gerekeceği dikkate alındığında, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin
uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargının
görevinde bulunmaktadır.
Bu
nedenle, davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
29-ESAS NO : 2014/362
KARAR NO : 2014/402
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasına ilişkin
kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3.maddesi ve aynı Kanun’un 27. maddesinin sekizinci fıkrası
hükmü bir arada değerlendirildiğinde İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
M.H.
Davalı:
İstanbul Valiliği
O L A Y:
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34……. plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
davacı adına 31.7.2012 tarih ve GN-006515 seri-sıra numaralı Trafik İdari
Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası
verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 31.7.2012 tarih ve
0184654 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile
trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 8. İDARE MAHKEMESİ: 22.10.2012 gün ve
E:2012/1279, K:2012/2068 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlendiği açıklanarak, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, idari para cezasına ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle adli yargı
yerine başvuruda bulunmuştur.
TUZLA SULH CEZA MAHKEMESİ: 13.8.2013 gün ve Müt.
E:2012/320,Müt.K:2013/90 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8.
maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren
kararın da verilmiş olması nedeniyle, ilgili tüm mevzuat hükümleri uyarınca
ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararları da emsal gösterilerek davanın
çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle başvurunun görev
yönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz önüne
alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında, “idari para
cezası” nın iptali istemiyle açılan dava yönünden, 2247 sayılı Yasa’nın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı
dosyasının; davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına
ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de;
Başkanlık yazısıyla, idari yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren
onaylı bir örneğinin Mahkemesinden getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin
işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda (116. maddedeki itiraz
yolu hariç) görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer
verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ile yapılan
değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada gösterilen adli cezalara
hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta
bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre idari
yargının görev alanında görmüştür.
1.6.2005
tarihinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, sözü edilen Kanun’un diğer
kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak
itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan
yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19.
maddelerinde belirtilen koşulları taşıması, 27. maddenin (1) numaralı
bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari para
cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı
1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin
genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli
yargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
Daha
sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3 üncü maddesini
değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde“(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin
kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır” denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin
amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
aracın geçici olarak trafikten men edilmesi kararı da verildiği ve idari
yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından;
idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun
Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasına karşı
açılacak davanın çözümünde idari yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 8. İdare Mahkemesi’nce
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ: Davanın çözümünde
İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 8. İdare Mahkemesinin
22.10.2012 gün ve E:2012/1279, K:2012/2068 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
30-ESAS NO : 2014/365
KARAR NO : 2014/405
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: M.M.
Vekili: Av. M.Ö.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili:
Av. B.B.(Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Burdur İl Telekom Müdürlüğü’nde
“kapsam dışı personel” olarak çalışmakta iken Kurumun özelleştirme kapsamına
alınması nedeniyle bir başka kuruma memur olarak atanan davacının, maaş
nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasa’nın 22. Maddesine uygun olarak
düzenlenmemesi nedeniyle hak kaybına uğradığını belirterek; maaş nakil
bildirim cetvellerinde net ücretindeki artışların dikkate alınarak yeniden
düzenlenerek tespiti ve fazlaya ait hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000TL
geçmişe dönük denge tazminatı alacağının faizi ile birlikte davalıdan
tahsili istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
BURDUR
1. ASLİYE HUKUK (İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA) MAHKEMESİ: 03.05.2013 gün ve E:2011/93 K:2013/284 sayılı kararında
“…davacının, davalıya ait iş yerinde TİP 2 sözleşmesi ile çalışan ve başka
kamu kurumuna nakledilen davacının ücretine sözleşme gereği zam yapılmaması
nedeni ile eksik ücret belirterek, çalıştığı kurumda eksik ödenmesine neden
olduğu ek ödeme ve denge tazminatı tutarlarının davalı işverenden tahsiline
talep ettiği, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 05.11.2012 tarih, 2012/28266 ve
2012/35984 karar sayılı ilamı dikkate alınarak; özelleştirmeden önce statü
hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası
belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş
sözleşmesi kapsamında çalıştırıldığı, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girdiği, davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde davalı
şirkette davacının ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur maaş
artış oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa
uyarıca davalı şirkete, hak sahibi personelin Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı,
bu işlemler idare hukuki alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledileceği kurumdaki statülerine özlük ve parasal haklarını
belirlediği, söz konusu işlemlerinin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde olduğu idari
işlemler ile ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil idari yargı
yerinde çözümlenmesinin gerektiği anlaşılmakla, davanın idari yargı yerinde
ve idare hukuku kuralları çerçevesinde çözümlenmesi gerekeceği, idari yargının
görevli olduğu…” şeklindeki gerekçe ile "yargı yolunun caiz
olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine dair verilen karar,
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 16.09.2013 gün ve E:2013/22429 K:2013/14555
sayılı onama ilamı sonrasında kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ISPARTA
İDARE MAHKEMESİ : 05.12.2013 gün
ve E:2013/1101, K:2013/1331 sayılı kararında “…kural olarak idari yargıda
ancak devlet ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabildiği,
idare aleyhine dava açılmayıp davalı mevkiinde özel hukuk tüzel kişisinin
bulunması durumunda ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari
davanın bulunduğundan söz edilemeyeceği, bu nedenle 14.11.2005 tarihi
itibariyle kamu kurumu olmayan tamamen özel hukuk hükümlerine tabi bir
şirket olan Türk Telekom A.Ş.’nin anılan tarihten sonra tesis ettiği işlemlerin
idari işlem olarak görülmesinin mümkün olmadığı, davacının kamu personeli
olup olmamasının da söz konusu işleme idari nitelik kazandıramayacağı…”
gerekçesi ile davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 15/1-a
maddesi hükmü gereğince görev yönünden reddine dair verilen karar, temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
Dosya
davacı vekilinin talebi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge tazminatını
alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon .İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve
406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde kapsam dışı personel olarak
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine karar verilmesi
istemiyle dava açılmıştır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Burdur 1. Asliye Hukuk Mahkemesince (İş Mahkemesi Sıfatıyla)
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Burdur 1.
Asliye Hukuk (İş Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesi’nin 03.05.2013 gün ve
E:2011/93 K:2013/284 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
31-ESAS NO : 2014/366
KARAR NO : 2014/406
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: H.D.
Vekili: Av. M.Ö.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili:
Av. B.B.(Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Burdur İl Telekom Müdürlüğü’nde
“kapsam dışı personel” olarak çalışmakta iken Kurumun özelleştirme kapsamına
alınması nedeniyle bir başka kuruma memur olarak atanan davacının, maaş
nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasa’nın 22. Maddesine uygun olarak
düzenlenmemesi nedeniyle hak kaybına uğradığını belirterek; maaş nakil
bildirim cetvellerinde net ücretindeki artışların dikkate alınarak yeniden
düzenlenerek tespiti ve fazlaya ait hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000TL
geçmişe dönük denge tazminatı alacağının faizi ile birlikte davalıdan
tahsili istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
BURDUR
1. ASLİYE HUKUK (İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA) MAHKEMESİ: 03.05.2013 gün ve E:2011/249 K:2013/316 sayılı kararında
“…davacının, davalıya ait iş yerinde TİP 2 sözleşmesi ile çalışan ve başka
kamu kurumuna nakledilen davacının ücretine sözleşme gereği zam yapılmaması
nedeni ile eksik ücret belirterek, çalıştığı kurumda eksik ödenmesine neden
olduğu ek ödeme ve denge tazminatı tutarlarının davalı işverenden tahsiline
talep ettiği, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 05.11.2012 tarih, 2012/28266 ve
2012/35984 karar sayılı ilamı dikkate alınarak; özelleştirmeden önce statü
hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası
belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş
sözleşmesi kapsamında çalıştırıldığı, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girdiği, davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde davalı
şirkette davacının ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur maaş
artış oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa
uyarıca davalı şirkete, hak sahibi personelin Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı,
bu işlemler idare hukuki alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledileceği kurumdaki statülerine özlük ve parasal haklarını
belirlediği, söz konusu işlemlerinin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde olduğu idari
işlemler ile ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil idari yargı
yerinde çözümlenmesinin gerektiği anlaşılmakla, davanın idari yargı yerinde
ve idare hukuku kuralları çerçevesinde çözümlenmesi gerekeceği, idari yargının
görevli olduğu…” şeklindeki gerekçe ile "yargı yolunun caiz
olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine dair verilen Yargıtay 7.
Hukuk Dairesi’nin 16.09.2013 gün ve E:2013/22428 K:2013/14554 sayılı onama
ilamı sonrasında kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ISPARTA
İDARE MAHKEMESİ : 04.12.2013 gün
ve E:2013/1096, K:2013/1294 sayılı kararında “…kural olarak idari yargıda
ancak devlet ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabildiği,
idare aleyhine dava açılmayıp davalı mevkiinde özel hukuk tüzel kişisinin
bulunması durumunda ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari
davanın bulunduğundan söz edilemeyeceği, bu nedenle 14.11.2005 tarihi
itibariyle kamu kurumu olmayan tamamen özel hukuk hükümlerine tabi bir
şirket olan Türk Telekom A.Ş.’nin anılan tarihten sonra tesis ettiği işlemlerin
idari işlem olarak görülmesinin mümkün olmadığı, davacının kamu personeli
olup olmamasının da söz konusu işleme idari nitelik kazandıramayacağı…”
gerekçesi ile davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 15/1-a
maddesi hükmü gereğince görev yönünden reddine dair verilen karar, temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
Dosya
davacı vekilinin talebi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir..
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge tazminatını
alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon .İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve
406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 29.1.2000
tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri
arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu
hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu
görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde kapsam dışı personel olarak
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine karar verilmesi
istemiyle dava açılmıştır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Burdur 1. Asliye Hukuk Mahkemesince (İş Mahkemesi Sıfatıyla)
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Burdur 1.
Asliye Hukuk (İş Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesi’nin 03.05.2013 gün ve
E:2011/249 K:2013/316 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
32-ESAS NO : 2014/367
KARAR NO : 2014/407
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: D.M.
Vekili: Av. M.Ö.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili:
Av. B.B. (Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Burdur İl Telekom Müdürlüğü’nde
“kapsam dışı personel” olarak çalışmakta iken Kurumun özelleştirme kapsamına
alınması nedeniyle bir başka kuruma memur olarak atanan davacının, maaş
nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasa’nın 22. Maddesine uygun olarak
düzenlenmemesi nedeniyle hak kaybına uğradığını belirterek; maaş nakil
bildirim cetvellerinde net ücretindeki artışların dikkate alınarak yeniden
düzenlenerek tespiti ve fazlaya ait hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000 TL
geçmişe dönük denge tazminatı alacağının faizi ile birlikte davalıdan
tahsili istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
BURDUR
1. ASLİYE HUKUK (İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA) MAHKEMESİ: 03.05.2013 gün ve E:2011/111 K:2013/302 sayılı kararında
“…davacının, davalıya ait iş yerinde TİP 2 sözleşmesi ile çalışan ve başka
kamu kurumuna nakledilen davacının ücretine sözleşme gereği zam yapılmaması
nedeni ile eksik ücret belirterek, çalıştığı kurumda eksik ödenmesine neden
olduğu ek ödeme ve denge tazminatı tutarlarının davalı işverenden tahsiline
talep ettiği, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 05.11.2012 tarih, 2012/28266 ve
2012/35984 karar sayılı ilamı dikkate alınarak; özelleştirmeden önce statü
hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası
belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş
sözleşmesi kapsamında çalıştırıldığı, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girdiği, davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde davalı
şirkette davacının ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur maaş
artış oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa
uyarıca davalı şirkete, hak sahibi personelin Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı,
bu işlemler idare hukuki alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledileceği kurumdaki statülerine özlük ve parasal haklarını
belirlediği, söz konusu işlemlerinin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde olduğu idari
işlemler ile ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil idari yargı
yerinde çözümlenmesinin gerektiği anlaşılmakla, davanın idari yargı yerinde
ve idare hukuku kuralları çerçevesinde çözümlenmesi gerekeceği, idari yargının
görevli olduğu…” şeklindeki gerekçe ile "yargı yolunun caiz
olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine dair verilen karar
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 16.09.2013 gün ve E:2013/22421, K:2013/14547
sayılı onama ilamı sonrasında kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ISPARTA
İDARE MAHKEMESİ : 04.12.2013 gün ve E:2013/1111, K:2013/1300 sayılı kararında
“…kural olarak idari yargıda ancak devlet ve kamu tüzel kişilerine karşı
açılan davalara bakılabildiği, idare aleyhine dava açılmayıp davalı
mevkiinde özel hukuk tüzel kişisinin bulunması durumunda ortada idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari davanın bulunduğundan söz
edilemeyeceği, bu nedenle 14.11.2005 tarihi itibariyle kamu kurumu olmayan
tamamen özel hukuk hükümlerine tabi bir şirket olan Türk Telekom A.Ş.’nin
anılan tarihten sonra tesis ettiği işlemlerin idari işlem olarak görülmesinin
mümkün olmadığı, davacının kamu personeli olup olmamasının da söz konusu
işleme idari nitelik kazandıramayacağı…” gerekçesi ile davanın 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 15/1-a maddesi hükmü gereğince görev
yönünden reddine dair verilen karar, temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Dosya
davacı vekilinin talebi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,
Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge tazminatını
alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon .İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve
406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile
belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde kapsam dışı personel olarak
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine karar verilmesi
istemiyle dava açılmıştır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Burdur 1. Asliye Hukuk Mahkemesince (İş Mahkemesi Sıfatıyla)
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Burdur 1.
Asliye Hukuk (İş Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesi’nin 03.05.2013 gün ve
E:2011/111 K:2013/302 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
33-ESAS NO : 2014/368
KARAR NO : 2014/408
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı: K.K.
Vekili: Av. M.Ö.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili:
Av. B.B. (Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Burdur İl Telekom Müdürlüğü’nde
“kapsam dışı personel” olarak çalışmakta iken Kurumun özelleştirme kapsamına
alınması nedeniyle bir başka kuruma memur olarak atanan davacının, maaş
nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasa’nın 22. Maddesine uygun olarak
düzenlenmemesi nedeniyle hak kaybına uğradığını belirterek; maaş nakil
bildirim cetvellerinde net ücretindeki artışların dikkate alınarak yeniden
düzenlenerek tespiti ve fazlaya ait hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000TL
geçmişe dönük denge tazminatı alacağının faizi ile birlikte davalıdan
tahsili istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
BURDUR
1. ASLİYE HUKUK (İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA) MAHKEMESİ: 03.05.2013 gün ve E:2011/123 K:2013/314 sayılı kararında
“…davacının, davalıya ait iş yerinde TİP 2 sözleşmesi ile çalışan ve başka
kamu kurumuna nakledilen davacının ücretine sözleşme gereği zam yapılmaması
nedeni ile eksik ücret belirterek, çalıştığı kurumda eksik ödenmesine neden
olduğu ek ödeme ve denge tazminatı tutarlarının davalı işverenden tahsiline
talep ettiği, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 05.11.2012 tarih, 2012/28266 ve
2012/35984 karar sayılı ilamı dikkate alınarak; özelleştirmeden önce statü
hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası
belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş
sözleşmesi kapsamında çalıştırıldığı, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girdiği, davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde davalı
şirkette davacının ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur maaş
artış oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa
uyarıca davalı şirkete, hak sahibi personelin Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı,
bu işlemler idare hukuki alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledileceği kurumdaki statülerine özlük ve parasal haklarını
belirlediği, söz konusu işlemlerinin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde olduğu idari
işlemler ile ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil idari yargı
yerinde çözümlenmesinin gerektiği anlaşılmakla, davanın idari yargı yerinde
ve idare hukuku kuralları çerçevesinde çözümlenmesi gerekeceği, idari yargının
görevli olduğu…” şeklindeki gerekçe ile "yargı yolunun caiz
olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine dair verilen karar,
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 16.09.2013 gün ve E:2013/22416, K:2013/14542
sayılı onama ilamı sonrasında kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ISPARTA
İDARE MAHKEMESİ : 28.11.2013 gün
ve E:2013/1116, K:2013/1287 sayılı kararında “…kural olarak idari yargıda
ancak devlet ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabildiği,
idare aleyhine dava açılmayıp davalı mevkiinde özel hukuk tüzel kişisinin
bulunması durumunda ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari
davanın bulunduğundan söz edilemeyeceği, bu nedenle 14.11.2005 tarihi
itibariyle kamu kurumu olmayan tamamen özel hukuk hükümlerine tabi bir
şirket olan Türk Telekom A.Ş.’nin anılan tarihten sonra tesis ettiği işlemlerin
idari işlem olarak görülmesinin mümkün olmadığı, davacının kamu personeli
olup olmamasının da söz konusu işleme idari nitelik kazandıramayacağı…”
gerekçesi ile davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 15/1-a
maddesi hükmü gereğince görev yönünden reddine dair verilen karar, temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
Dosya
davacı vekilinin talebi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge tazminatını
alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon .İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve
406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan;
406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c) bendinin
birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev
sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c)
bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile
eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına
düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de
olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi
ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu
İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden
çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde kapsam dışı personel olarak
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine karar verilmesi
istemiyle dava açılmıştır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Burdur 1. Asliye Hukuk Mahkemesince (İş Mahkemesi Sıfatıyla)
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Burdur 1.
Asliye Hukuk (İş Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesi’nin 03.05.2013 gün ve
E:2011/123 K:2013/314 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
34-ESAS NO : 2014/370
KARAR NO : 2014/410
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: G.A.
Vekili: Av. M.Ö.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili:
Av. B.B. (Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Burdur İl Telekom Müdürlüğü’nde
“kapsam dışı personel” olarak çalışmakta iken Kurumun özelleştirme kapsamına
alınması nedeniyle bir başka kuruma memur olarak atanan davacının, maaş
nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasa’nın 22. Maddesine uygun olarak
düzenlenmemesi nedeniyle hak kaybına uğradığını belirterek; maaş nakil
bildirim cetvellerinde net ücretindeki artışların dikkate alınarak yeniden
düzenlenerek tespiti ve fazlaya ait hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000TL
geçmişe dönük denge tazminatı alacağının faizi ile birlikte davalıdan
tahsili istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
BURDUR
1. ASLİYE HUKUK (İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA) MAHKEMESİ: 03.05.2013 gün ve E:2011/102 K:2013/293 sayılı kararında
“…davacının, davalıya ait iş yerinde TİP 2 sözleşmesi ile çalışan ve başka
kamu kurumuna nakledilen davacının ücretine sözleşme gereği zam yapılmaması
nedeni ile eksik ücret belirterek, çalıştığı kurumda eksik ödenmesine neden
olduğu ek ödeme ve denge tazminatı tutarlarının davalı işverenden tahsiline
talep ettiği, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 05.11.2012 tarih, 2012/28266 ve
2012/35984 karar sayılı ilamı dikkate alınarak; özelleştirmeden önce statü
hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası
belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş
sözleşmesi kapsamında çalıştırıldığı, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girdiği, davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde davalı
şirkette davacının ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur maaş
artış oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa
uyarıca davalı şirkete, hak sahibi personelin Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı,
bu işlemler idare hukuki alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledileceği kurumdaki statülerine özlük ve parasal haklarını
belirlediği, söz konusu işlemlerinin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde olduğu idari
işlemler ile ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil idari yargı
yerinde çözümlenmesinin gerektiği anlaşılmakla, davanın idari yargı yerinde
ve idare hukuku kuralları çerçevesinde çözümlenmesi gerekeceği, idari yargının
görevli olduğu…” şeklindeki gerekçe ile "yargı yolunun caiz
olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine dair verilen karar,
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 16.09.2013 gün ve E:2013/22425, K:2013/14551
sayılı onama ilamı sonrasında kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ISPARTA
İDARE MAHKEMESİ : 28.11.2013 gün
ve E:2013/1106, K:2013/1272 sayılı kararında “…kural olarak idari yargıda
ancak devlet ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabildiği,
idare aleyhine dava açılmayıp davalı mevkiinde özel hukuk tüzel kişisinin
bulunması durumunda ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari
davanın bulunduğundan söz edilemeyeceği, bu nedenle 14.11.2005 tarihi
itibariyle kamu kurumu olmayan tamamen özel hukuk hükümlerine tabi bir
şirket olan Türk Telekom A.Ş.’nin anılan tarihten sonra tesis ettiği işlemlerin
idari işlem olarak görülmesinin mümkün olmadığı, davacının kamu personeli
olup olmamasının da söz konusu işleme idari nitelik kazandıramayacağı…”
gerekçesi ile davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 15/1-a
maddesi hükmü gereğince görev yönünden reddine dair verilen karar, temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
Dosya
davacı vekilinin talebi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge tazminatını
alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon .İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve
406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten sonra,
anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa
ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin
altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden
önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3.
maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki
“B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde kapsam dışı personel olarak
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin
ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin maaş
nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi
ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava
açılmıştır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Burdur 1. Asliye Hukuk Mahkemesince (İş Mahkemesi Sıfatıyla)
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Burdur 1.
Asliye Hukuk (İş Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesi’nin 03.05.2013 gün ve
E:2011/102 K:2013/293 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
35-ESAS NO : 2014/372
KARAR NO : 2014/412
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi
nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
Y.A.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekilleri:
Av. S.D., Av. A.A.
O L A Y: Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı 7.2.2007 tarihinde Çevre ve
Orman Bakanlığı, Elazığ Orman Bölge Müdürlüğü, Diyarbakır Orman İşletme
Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı
vekili, müvekkilinin işten çıkarılıp Devlet Personel Başkanlığına
bildirildiği tarihte, ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğinden
bahisle; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak şartıyla 03.06.2006
tarihinden 15.09.2007 tarihine kadar ödenmeyen 650,00 TL Yüksek Planlama
Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı ücret alacaklarının,
ödenmesi gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat faizi ile birlikte
tahsiline karar verilmesi istemiyle 3.6.2011 tarihinde adli yargı yerinde
Türk Telekomünikasyon A.Ş.ne karşı dava açmış; davalı tarafın talebi
üzerine dava Maliye Bakanlığına da ihbar edilmiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi; 16.12.2011 gün, E:2011/675, K:2011/946 sayı ile davanın
kabulüne karar vermiş; bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; 12.03.2012 gün, E:2012/8555, K:2012/7975 sayılı
ilamı ile hükmün esastan bozulmasına karar vermiş; Diyarbakır 2. İş
Mahkemesi; 25.06.2012 gün, E:2012/541, K:2012/490 sayı ile; önceki
kararında direnmiş ve yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
Bu karara
karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu;
26.12.2012 gün ve E:2012/9-1550, K:2012/1420 sayı ile; Uyuşmazlığın, 5473
sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağının belirlenmesi yönünden yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı
noktasında toplandığı; Hukuk Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında
5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağına ilişkin davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı
hususunun ön sorun olarak değerlendirildiği; uyuşmazlığın çözümünde
öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk Telekomünikasyon
AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme öncesi ve
sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulmasının zorunlu olduğu;
bilindiği üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin, 406 sayılı
Telgraf ve Telefon Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan
4000 sayılı Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi
Genel Müdürlüğü'nce yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin
tamamı kamu kesimine ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması
suretiyle kurulduğu ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi
bir kamu iktisadi kuruluşu statüsü verildiği; 29.01.2000 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin özelleştirilmesi
amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar getiren 4502
sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1. maddesine eklenen
dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve
faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağı kuralına yer
verildiği; anılan kuralın, 23.05.2001 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe
giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile değiştirildiği ve Telekom'un, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin
yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına
uygulanan mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağının belirtildiği; ayrıca, Türk
Telekom AŞ.nin 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarıldığı;4502 ve 4673 sayılı Yasa'lar
ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan personelin hukuki
statüsünün de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile eklenen Ek 22. madde
ile yeniden düzenlendiği, anılan maddede Türk Telekom'daki kamu payı
%50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam
edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına yer
verilmiş olduğu, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı
Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük haklarının korunmuş olduğu; hisselerin fiilen devredildiği ve
Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi'nin
imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra, hisselerinin yüzde elliden fazlası
özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk Telekomun kamu kuruluşu niteliğini
kaybettiği; ancak, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı
Kanun'un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi
itibarıyla Türk Telekom'da çalışmakta olan personelin haklarının korunması
amacıyla, hukuki statülerini ve kamu kurumlarına nakil olanaklarını
belirleyen bazı özel düzenlemelere yer verildiği, buna göre Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu
veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personelin,
kamu görevlerinden yüz seksen gün aylıksız izinli sayılacağı, aynı maddeye
göre, bu personelin belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam
edeceği, malî ve özlük haklarının Türk Telekom tarafından karşılanacağı,
belirtilen süre içinde nakle tâbi personelden Türk Telekom tarafından
hizmetine ihtiyaç duyulmayanların, tespit edildikleri tarihten, kendi
isteği ile nakil talep edenlerin ise talep tarihinden itibaren en geç
doksan gün içinde nakil için Türk Telekom tarafından Devlet Personel
Başkanlığına bildirilecekleri; anılan yasal düzenlemeler karşısında Telekom
AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda, işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi
kısa sürede imkansız personelin isteklerine bağlı olarak makul bir süre
kamu görevlerinden aylıksız izinli sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde
çalışmalarına olanak sağlandığının anlaşıldığı, buna göre, söz konusu
personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu personeli statülerinin
devam ettiği; diğer yandan, imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini
yürütmek hakkını elde eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş
personel yetersizliği nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne
geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların
sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu
personelin kamu kuramlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi
görevler yüklenmiş olduğu; bu görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri
uyarınca davalı şirket tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel
Başkanlığı'na bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemlerin bulunduğu; sayılan işlemlerin, idare hukuku alanında hukuki
sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlemekte esas alındığı;
belirtilen nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde
olduklarının anlaşıldığı; öte yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve
özel yasa hükümleri gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere
sahip olması nedeniyle herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir
hukuki statü içinde bulunduğunun anlaşıldığı, bu nedenle diğer özel hukuk
tüzel kişilerinden farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı
işlemlerinin, nitelikleri esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğinde
bulunduğu; o halde, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle
görevli ve yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406
sayılı Yasa hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir
ifade ile kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal
görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis
ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden
kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğunun kabul
edilmesi gerektiği; somut uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku
hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personelin, özelleştirme sonrası
belirli bir süre içinde davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş
sözleşmesi kapsamında çalıştırıldığı, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girdiği; davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı
şirkete davacının ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur maaş
artış oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi, 406 sayılı
Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet
Personel Başkanlığına bildirmesi; bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi; personelin ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemler yaptırıldığının görüldüğü; bu işlemlerin idare hukuku alanında
hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde olduklarının açık olduğu, idari işlemlerle ilgili
uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi
ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan ek ödeme alacağının tahsili istemiyle,
anılan idareye karşı açılan davalarda, idari yargı yerinin görevli
olduğunun kabul edilmesi gerektiği; nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri
Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205 K. sayılı kararında da
kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu görevleri kapsamında, 5473
sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu
ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde
bulunduğuna karar verilmiş olduğu; bu durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta
idari yargı mahkemelerinin görevli olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar
verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile önceki kararda
direnilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle; Diyarbakır 2. İş
Mahkemesi’nin direnme kararının bozulmasına karar vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ; 26.4.2013 gün, E:2013/270, K:2013/279 sayı ile, Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uymak suretiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
3. İDARE MAHKEMESİ: 4.6.2013 gün ve E:2013/1639, K:2013/430 sayı ile, telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle
görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un,
tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son
düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu
payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir
kuruluş olduğu; özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hâzineye ait bulunan hisselerden % 55’inin, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ye satıldığı;
olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından; 03.6.2006-15.9.2007 tarihleri arası Yüksek
Planlama Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı ödenmeyen ücret
alacağı toplamı olan 650,00-TL'sinin; emsal yargı kararlarına karşın
Diyarbakır İş Mahkemesi'nde açılan davanın görev yönüyle reddedilmesi
üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı belirtilerek yasal faiziyle
birlikte ödenmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı; 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde,
idari dava türlerinin olarak sayıldığı, kural olarak, idari yargıda ancak
Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği; buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varıldığı; nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin 05.07.2010 tarih ve
E:2010/56, K:2010/157 sayılı kararı ile de, iş mevzuatına tabi kapsamdışı
personel olarak çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeniyle memur
olarak ataması yapılan şahsın, maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine uygun düzenlenmemesi sonucunda hak kaybına
uğradığını ileri sürerek maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve
maddi zararın faizi ile birlikte tazmin edilmesi istemiyle açtığı davada,
davanın görüm ve çözümünde Adli Yargı yerinin görevli olduğuna hükmetmiş
olduğu gerekçesiyle; davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş; bu
karara karşı yapılan itiraz üzerine Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi
28.10.2013 gün ve E:2013/1905, K:2013/1812 sayı ile hükmün onanmasına karar
vermiş; karar düzeltme istemi Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesinin 22.1.2014
gün ve E:2014/131, K:2014/119 sayılı kararı ile reddedilmiş ve Mahkeme
kararı kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi üzerine, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev
sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c)
bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile
eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına
düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de
olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi
ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu
İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden
çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl
tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür
ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve
Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda
istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda
öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu
bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda;
“a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki
kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle 3.6.2011
tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan
Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır
2.İş Mahkemesi’nin 26.4.2013 gün, E:2013/270, K:2013/279 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
36-ESAS NO : 2014/373
KARAR NO : 2014/413
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi
nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
S.Ö.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekilleri:
Av. S.D., Av. A.A.
O L A Y: Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı 2.4.2009 tarihinde Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Çalışma Bölge Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı
vekili, müvekkilinin işten çıkarılıp Devlet Personel Başkanlığına bildirildiği
tarihte, ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğinden bahisle;
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak şartıyla 03.06.2006 tarihinden
15.09.2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00 TL Yüksek Planlama Kurulu
Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı ücret alacaklarının, ödenmesi
gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat faizi ile birlikte tahsiline
karar verilmesi istemiyle 3.6.2011 tarihinde adli yargı yerinde Türk Telekomünikasyon
A.Ş.ne karşı dava açmış; davalı tarafın talebi üzerine dava Maliye Bakanlığına
da ihbar edilmiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi; 16.12.2011 gün, E:2011/656, K:2011/927 sayı ile davanın
kabulüne karar vermiş; bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; 12.03.2012 gün, E:2012/8574, K:2012/7994 sayılı
ilamı ile hükmün esastan bozulmasına karar vermiş; Diyarbakır 2. İş
Mahkemesi; 25.06.2012 gün, E:2012/522, K:2012/471 sayı ile; önceki
kararında direnmiş ve yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu;
26.12.2012 gün ve E:2012/9-1531, K:2012/1401 sayı ile; Uyuşmazlığın, 5473
sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağının belirlenmesi yönünden yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı
noktasında toplandığı; Hukuk Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında
5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağına ilişkin davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı
hususunun ön sorun olarak değerlendirildiği; uyuşmazlığın çözümünde
öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk Telekomünikasyon
AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme öncesi ve
sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulmasının zorunlu olduğu;
bilindiği üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin, 406 sayılı
Telgraf ve Telefon Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan
4000 sayılı Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi
Genel Müdürlüğü'nce yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin
tamamı kamu kesimine ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması
suretiyle kurulduğu ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi
bir kamu iktisadi kuruluşu statüsü verildiği; 29.01.2000 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin özelleştirilmesi
amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar getiren 4502
sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1. maddesine eklenen
dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve
faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağı kuralına yer
verildiği; anılan kuralın, 23.05.2001 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe
giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile değiştirildiği ve Telekom'un, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağının
belirtildiği; ayrıca, Türk Telekom AŞ.nin 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3.
maddesi ile 233 sayılı KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları
(KİK)" bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarıldığı;4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsünün de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlendiği, anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş olduğu, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı
Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük haklarının korunmuş olduğu; hisselerin fiilen devredildiği ve
Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi'nin
imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra, hisselerinin yüzde elliden fazlası
özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk Telekomun kamu kuruluşu niteliğini
kaybettiği; ancak, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı
Kanun'un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi
itibarıyla Türk Telekom'da çalışmakta olan personelin haklarının korunması
amacıyla, hukuki statülerini ve kamu kurumlarına nakil olanaklarını
belirleyen bazı özel düzenlemelere yer verildiği, buna göre Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu
veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personelin,
kamu görevlerinden yüz seksen gün aylıksız izinli sayılacağı, aynı maddeye
göre, bu personelin belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam
edeceği, malî ve özlük haklarının Türk Telekom tarafından karşılanacağı,
belirtilen süre içinde nakle tâbi personelden Türk Telekom tarafından
hizmetine ihtiyaç duyulmayanların, tespit edildikleri tarihten, kendi
isteği ile nakil talep edenlerin ise talep tarihinden itibaren en geç
doksan gün içinde nakil için Türk Telekom tarafından Devlet Personel
Başkanlığına bildirilecekleri; anılan yasal düzenlemeler karşısında Telekom
AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda, işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi
kısa sürede imkansız personelin isteklerine bağlı olarak makul bir süre
kamu görevlerinden aylıksız izinli sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde
çalışmalarına olanak sağlandığının anlaşıldığı, buna göre, söz konusu
personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu personeli statülerinin
devam ettiği; diğer yandan, imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini
yürütmek hakkını elde eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş
personel yetersizliği nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne
geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların
sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu
personelin kamu kuramlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi
görevler yüklenmiş olduğu; bu görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri
uyarınca davalı şirket tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel
Başkanlığı'na bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemlerin bulunduğu; sayılan işlemlerin, idare hukuku alanında hukuki
sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlemekte esas alındığı;
belirtilen nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde
olduklarının anlaşıldığı; öte yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve
özel yasa hükümleri gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere
sahip olması nedeniyle herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir
hukuki statü içinde bulunduğunun anlaşıldığı, bu nedenle diğer özel hukuk
tüzel kişilerinden farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı
işlemlerinin, nitelikleri esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğinde
bulunduğu; o halde, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle
görevli ve yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı
Yasa hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğunun kabul edilmesi
gerektiği; somut uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine
tabi davacı niteliğindeki personelin, özelleştirme sonrası belirli bir süre
içinde davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi
kapsamında çalıştırıldığı, nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına
girdiği; davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete
davacının ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur maaş artış
oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi, 406 sayılı Yasa
hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel
Başkanlığına bildirmesi; bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu
kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil
ilmühaberi düzenlenmesi; personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler
yaptırıldığının görüldüğü; bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki
sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde olduklarının açık olduğu, idari işlemlerle ilgili
uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi
ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan ek ödeme alacağının tahsili istemiyle,
anılan idareye karşı açılan davalarda, idari yargı yerinin görevli
olduğunun kabul edilmesi gerektiği; nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri
Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205 K. sayılı kararında da
kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu görevleri kapsamında, 5473
sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu
ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde
bulunduğuna karar verilmiş olduğu; bu durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta
idari yargı mahkemelerinin görevli olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar
verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile önceki kararda
direnilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle; Diyarbakır 2. İş
Mahkemesi’nin direnme kararının bozulmasına karar vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ; 26.4.2013 gün, E:2013/289, K:2013/296 sayı ile, Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uymak suretiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
3. İDARE MAHKEMESİ: 5.6.2013 gün ve E:2013/1653, K:2013/440 sayı ile, telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle
görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un,
tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son
düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu
payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir
kuruluş olduğu; özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hâzineye ait bulunan hisselerden % 55’inin, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ye satıldığı;
olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından; 03.6.2006-15.9.2007 tarihleri arası Yüksek
Planlama Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı ödenmeyen ücret
alacağı toplamı olan 1.270,00-TL'sinin; emsal yargı kararlarına karşın
Diyarbakır İş Mahkemesi'nde açılan davanın görev yönüyle reddedilmesi
üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı belirtilerek yasal faiziyle
birlikte ödenmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı; 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde,
idari dava türlerinin olarak sayıldığı, kural olarak, idari yargıda ancak Devlete
ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği; buna göre,
iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varıldığı; nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin 05.07.2010 tarih ve
E:2010/56, K:2010/157 sayılı kararı ile de, iş mevzuatına tabi kapsamdışı
personel olarak çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeniyle memur
olarak ataması yapılan şahsın, maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine uygun düzenlenmemesi sonucunda hak kaybına
uğradığını ileri sürerek maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve
maddi zararın faizi ile birlikte tazmin edilmesi istemiyle açtığı davada,
davanın görüm ve çözümünde Adli Yargı yerinin görevli olduğuna hükmetmiş
olduğu gerekçesiyle; davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş; bu
karara karşı yapılan itiraz üzerine Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi
28.10.2013 gün ve E:2013/1897, K:2013/1844 sayı ile hükmün onanmasına karar
vermiş; karar düzeltme istemi Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesinin 22.1.2014
gün ve E:2014/130, K:2014/124 sayılı kararı ile reddedilmiş ve Mahkeme kararı
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi üzerine, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak
üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965 tarihli ve
697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın
Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin
ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden
sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom
A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi
itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl
tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür
ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve
Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda
istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda
öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu
bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda;
“a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki
kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık
ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile
diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek,
yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
3.6.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan
Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır
2.İş Mahkemesi’nin 26.4.2013 gün, E:2013/289, K:2013/296 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
37-ESAS NO : 2014/374
KARAR NO : 2014/414
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi
nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: Ş.V.
Vekili:
Av. M.Ö.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. B.B.
O L A Y: Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 1.4.2010 tarihinde Burdur İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü emrine
atanmıştır.
Davacı vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. maddesine uygun olarak
düzenlenmemesi nedeniyle hak kaybına uğradığından, maaş nakil bildirim
cetvellerinde net ücretindeki artışların da dikkate alınarak yeniden
düzenlenerek tespiti ve fazlaya ait hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000 TL
geçmişe dönük denge tazminatı alacağının faizi ile birlikte tahsili
istemiyle 28.3.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
BURDUR
1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA): 3.5.2013 gün ve
E:2011/106, K:2013/297 sayı ile, tüm dosya kapsamı birlikte incelenip
değerlendirildiğinde; davalıya ait iş yerinde TİP 2 sözleşmesi ile çalışan
ve başka kamu kurumuna nakledilen davacının, ücretine sözleşme gereği zam
yapılmaması nedeni ile eksik ücret belirterek, çalıştığı kurumda eksik ödenmesine
neden olduğu ek ödeme ve denge tazminatı tutarlarının davalı işverenden
tahsilin talep ettiği; Yargıtay 9.Hukuk Dairesinin 05/11/2012 tarih,
2012/28266 ve 2012/35984 karar sayılı ilamı dikkate alınarak;
özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki
personelin, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine davalı ile özel
hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırıldığı,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girdiği, davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
"artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında" olacağı
yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 Sayılı Yasa hükümleri uyarınca
davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı,
bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde olduğu,
idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari
yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinin anlaşıldığı gerekçesiyle;
Mahkemelerinin yargı yolu bakımından görevsiz olduğu anlaşıldığından dava
dilekçesinin reddine karar vermiş; bu karar, Yargıtay 7.Hukuk Dairesinin
16.9.2013 gün ve E:2013/22436, K:2013/14562 sayılı kararıyla onanmak
suretiyle kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, Burdur İl Telekom
Müdürlüğünde "kapsam dışı personel" olarak çalışmakta iken
Kurumun özelleştirme kapsamına alınması nedeniyle bir başka kuruma memur
olarak atanan müvekkilinin "maaş nakil ilmühaberinin 5473 sayılı yasa
uyarınca 08.05.2006 tarihli 2006/T-17 sayılı Yüksek Planlama Kurulu kararı
ile getirilen ek ödemeye yer verilmeksizin düzenlenmesine ilişkin işlemin
iptali ve maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenerek nakil edildiği
kuruma bildirilmesi ayrıca bu işlem nedeniyle müvekkilinin yoksun kaldığı
parasal haklarının yasal faiziyle tahsili istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
ISPARTA
İDARE MAHKEMESİ;4.12.2013 gün ve E:2013/1093, K:2013/1291 sayı ile,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekte görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğunda tartışma bulunmadığı; özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hâzineye ait
bulunan hisselerden % 55’inin 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD, bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmış
bulunduğundan, Türk Telekom A.Ş.'nin kamu kuruluşu niteliğinin bu tarih
itibariyle son bulduğunun anlaşıldığı; mevzuat hükümleri ve açıklamalar
birlikte değerlendirildiğinde kural olarak idari yargıda ancak devlet ve
kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabildiği, idare aleyhine
dava açılmayıp davalı mevkiinde özel hukuk tüzel kişisinin bulunması
durumunda ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari davanın
bulunduğundan söz edilemeyeceği, bu nedenle 14.11.2005 tarihi itibariyle
kamu kurumu olmayan tamamen özel hukuk hükümlerine tabi bir şirket olan
Türk Telekom A.Ş.'nin anılan tarihten sonra tesis ettiği işlemlerin idari işlem
olarak görülmesinin mümkün olmadığı, davacının kamu personeli olup
olmamasının da söz konusu işleme idari nitelik kazandırmayacağının açık
olduğu; dava dosyasının incelenmesinden, Burdur İl Telekom Müdürlüğü’nde
görev yapmakta iken, 4046 sayılı Kanun uyarınca Burdur İl Kültür ve Turizm
Müdürlüğü’ne atanan davacının maaş nakil bildiriminin 5473 sayılı Yasa
uyarınca 08.05.2006 tarihli 2006/T-17 sayılı Yüksek Planlama Kurulu kararı
ile getirilen ek ödemeye yer verilmeksizin düzenlenmesine ilişkin işlemin
iptali ve maaş nakil bildiriminin yeniden düzenlenerek nakil edildiği
kuruma gönderilmesi ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının
yasal faiziyle tazminine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın
açıldığı anlaşılmış olup, incelenen uyuşmazlıkta davalının özel hukuk tüzel
kişisi olması karşısında idari yargının yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan işbu davanın görüm
ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varıldığı; nitekim,
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin benzer bir davada verdiği 30.09.2013 tarih ve
E:2013/1194, K2013/1337 sayılı kararının da bu yönde bulunduğu
gerekçesiyle; davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi üzerine, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli
ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacının
vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata
uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik
parasal haklarının faiziyle birlikte tazmini istemiyle 28.3.2011 tarihinde
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Burdur 1.Asliye Hukuk (İş Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Burdur
1.Asliye Hukuk (İş Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesi’nin 3.5.2013 gün ve
E:2011/106, K:2013/297 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
38-ESAS NO : 2014/375
KARAR NO : 2014/415
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasadan
kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A
R
Davacı:
E. Sigorta A.Ş.
Vekili:
Av. H.C.A.
Davalı:
Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili: Av.
İ.A.(Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket tarafından sigortası
yapılan 06….. plakalı aracın 19.09.2011 tarihinde Ağrı Patnos İlçesi
istikametinden Tutak istikametine doğru seyir halinde iken yol çalışması
nedeniyle trafiğin servis yoluna yönlendirildiği noktada yolun sağındaki
toprak yığınına çarptıktan sonra aracın devrilmesi sonucu hasar gördüğünü,
kaza sonrası düzenlenen Trafik Kazası Tespit Tutanağında yolun bakım ve
onarımından sorumlu kurum ile sigortalı araç sürücüsüne kusur tayin edilmiş
olup, tarafların kusur oranlarının % 50 olarak tespit edildiğini, davalı
kurumun yetersiz işaretleme ve gerekli güvenlik önlemlerinin alınmaması
nedeniyle kusurlu bulunduğunu, davacının sigortalısına 31.10.2011 tarihinde
5.727,00 TL ödediğini belirterek, ödenen zarar bedelinin davalının kusuruna
tekabül eden % 50 si olan 2.863,96 TL’nin ödeme tarihi olan 31.10.2011
tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
7. İdare Mahkemesi: 06.04.2012 gün, E:2012/608, K:2012/479 sayı ile özetle;
“...Karayolları Trafik Kanunu'ndan doğan sorumluluk davalarında adli
yargının görevli kılınması karşısında, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde
Mahkememizin görevli bulunmadığı sonucuna varılmıştır.” demek suretiyle
davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine; Ankara Bölge İdare Mahkemesi
1.Kurul’u 05.02.2013 gün, E:2013/1461, K:2013/1700 sayı ile itirazın
reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
3. Asliye Hukuk Mahkemesi: 10.05.2013 gün ve E:2013/250,K:2013/311 sayı ile
özetle; “…Davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün yolun bakım ve onarımına
dayalı kusuruna dayalı ihtilafın çözümünde idari yargı yeri görevli
olduğundan yargı yolu bakımından görevsizlik nedeni ile davanın usulden
reddine karar vermek gerekmiştir.” demek suretiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 17. Hukuk Dairesi
30.10.2013 gün ve E:2013/13627, K:2013/14593 sayılı ilamı ile hükmün
onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, Bahri AYDOĞAN, Sıddık YILDIZ,
Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılı Yasa’dan
kaynaklanan sorumluluk davasında idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, davacı vekilinin istemi üzerine, adli yargı dosyasının son
görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmek
suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacı şirket tarafından sigortalı olan 06 PU 720 plakalı aracın, Ağrı
Patnos İlçesi istikametinden Tutak istikametine doğru seyir halinde iken
yol çalışması nedeniyle trafiğin servis yoluna yönlendirildiği noktada
yolun sağındaki toprak yığınına çarptıktan sonra aracın devrilmesi sonucu
meydana gelen kazada, davacı tarafından sigortalıya ödenen meblağın
2.863,96 TL sinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faizi ile
birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk
davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu
fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen
tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa
3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan
itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi
ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle
reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında da
belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve
idari yargı ayrımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve
vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak
idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına giren
konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev
alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi
konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek
olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken
idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde
kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural,
trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın
askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana
gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918
sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda
görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de
ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı
kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek
söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı
tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların
görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç
alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda
görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu
anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu
şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk
alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından
kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı
gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle
aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını
gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural
Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi
gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı
kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile
Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen
Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle
açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli
yargı yerinin görevine girdiğinden Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 3.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 10.05.2013 gün ve E:2013/250,K:2013/311 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
39-ESAS NO : 2014/376
KARAR NO : 2014/416
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette çalışırken
Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş
nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı
parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: İ.Ö.
Vekili:
Av. M.Ö.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. B.B.
O L A Y: Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 26.4.2010 tarihinde Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi emrine
atanmıştır.
Davacı vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. maddesine uygun olarak
düzenlenmemesi nedeniyle hak kaybına uğradığından, maaş nakil bildirim
cetvellerinde net ücretindeki artışların da dikkate alınarak yeniden
düzenlenerek tespiti ve fazlaya ait hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000 TL
geçmişe dönük denge tazminatı alacağının faizi ile birlikte tahsili
istemiyle 28.3.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
BURDUR
1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA): 3.5.2013 gün ve
E:2011/124, K:2013/315 sayı ile, tüm dosya kapsamı birlikte incelenip
değerlendirildiğinde; davalıya ait iş yerinde TİP 2 sözleşmesi ile çalışan
ve başka kamu kurumuna nakledilen davacının, ücretine sözleşme gereği zam
yapılmaması nedeni ile eksik ücret belirterek, çalıştığı kurumda eksik
ödenmesine neden olduğu ek ödeme ve denge tazminatı tutarlarının davalı
işverenden tahsilin talep ettiği; Yargıtay 9.Hukuk Dairesinin 05/11/2012
tarih, 2012/28266 ve 2012/35984 karar sayılı ilamı dikkate alınarak;
özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki
personelin, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine davalı ile özel
hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırıldığı,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girdiği, davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
"artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında" olacağı
yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 Sayılı Yasa hükümleri uyarınca
davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı,
bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde olduğu,
idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari
yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinin anlaşıldığı gerekçesiyle;
Mahkemelerinin yargı yolu bakımından görevsiz olduğu anlaşıldığından dava
dilekçesinin reddine karar vermiş; bu karar, Yargıtay 7.Hukuk Dairesinin
16.9.2013 gün ve E:2013/22424, K:2013/14550 sayılı kararıyla onanmak
suretiyle kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, Burdur İl Telekom
Müdürlüğünde "kapsam dışı personel" olarak çalışmakta iken
Kurumun özelleştirme kapsamına alınması nedeniyle bir başka kuruma memur
olarak atanan müvekkilinin "maaş nakil ilmühaberinin 5473 sayılı yasa
uyarınca 08.05.2006 tarihli 2006/T-17 sayılı Yüksek Planlama Kurulu kararı
ile getirilen ek ödemeye yer verilmeksizin düzenlenmesine ilişkin işlemin
iptali ve maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenerek nakil edildiği
kuruma bildirilmesi ayrıca bu işlem nedeniyle müvekkilinin yoksun kaldığı
parasal haklarının yasal faiziyle tahsili istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
ISPARTA
İDARE MAHKEMESİ;5.12.2013 gün ve E:2013/1098, K:2013/1328 sayı ile,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekte görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğunda tartışma bulunmadığı; özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hâzineye ait
bulunan hisselerden % 55’inin 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD, bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmış
bulunduğundan, Türk Telekom A.Ş.'nin kamu kuruluşu niteliğinin bu tarih
itibariyle son bulduğunun anlaşıldığı; mevzuat hükümleri ve açıklamalar
birlikte değerlendirildiğinde kural olarak idari yargıda ancak devlet ve
kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabildiği, idare aleyhine
dava açılmayıp davalı mevkiinde özel hukuk tüzel kişisinin bulunması
durumunda ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari davanın
bulunduğundan söz edilemeyeceği, bu nedenle 14.11.2005 tarihi itibariyle
kamu kurumu olmayan tamamen özel hukuk hükümlerine tabi bir şirket olan
Türk Telekom A.Ş.'nin anılan tarihten sonra tesis ettiği işlemlerin idari işlem
olarak görülmesinin mümkün olmadığı, davacının kamu personeli olup
olmamasının da söz konusu işleme idari nitelik kazandırmayacağının açık
olduğu; dava dosyasının incelenmesinden, Burdur İl Telekom Müdürlüğü’nde
görev yapmakta iken, 4046 sayılı Kanun uyarınca Burdur Mehmet Akif Ersoy
Üniversitesine atanan davacının maaş nakil bildiriminin 5473 sayılı Yasa
uyarınca 08.05.2006 tarihli 2006/T-17 sayılı Yüksek Planlama Kurulu kararı
ile getirilen ek ödemeye yer verilmeksizin düzenlenmesine ilişkin işlemin
iptali ve maaş nakil bildiriminin yeniden düzenlenerek nakil edildiği
kuruma gönderilmesi ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının
yasal faiziyle tazminine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın
açıldığı anlaşılmış olup, incelenen uyuşmazlıkta davalının özel hukuk tüzel
kişisi olması karşısında idari yargının yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan işbu davanın görüm
ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varıldığı; nitekim,
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin benzer bir davada verdiği 30.09.2013 tarih ve
E:2013/1194, K2013/1337 sayılı kararının da bu yönde bulunduğu
gerekçesiyle; davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi üzerine, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil bildiriminin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile,
posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi
Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş
bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun
önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler
sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk
Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel
şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları
aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı
ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin
verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam
Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacının
vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata
uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik
parasal haklarının faiziyle birlikte tazmini istemiyle 28.3.2011 tarihinde
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Burdur 1.Asliye Hukuk (İş Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Burdur
1.Asliye Hukuk (İş Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesi’nin 3.5.2013 gün ve
E:2011/124, K:2013/315 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
40-ESAS NO : 2014/377
KARAR NO : 2014/417
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi
nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: G.E.
Vekili:
Av. M.Ö.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. B.B.
O L A Y: Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 15.4.2009 tarihinde Burdur İl Sağlık Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. maddesine uygun olarak
düzenlenmemesi nedeniyle hak kaybına uğradığından, maaş nakil bildirim
cetvellerinde net ücretindeki artışların da dikkate alınarak yeniden
düzenlenerek tespiti ve fazlaya ait hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000 TL
geçmişe dönük denge tazminatı alacağının faizi ile birlikte tahsili
istemiyle 28.3.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
BURDUR
1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA): 3.5.2013 gün ve
E:2011/98, K:2013/289 sayı ile, tüm dosya kapsamı birlikte incelenip
değerlendirildiğinde; davalıya ait iş yerinde TİP 2 sözleşmesi ile çalışan
ve başka kamu kurumuna nakledilen davacının, ücretine sözleşme gereği zam
yapılmaması nedeni ile eksik ücret belirterek, çalıştığı kurumda eksik
ödenmesine neden olduğu ek ödeme ve denge tazminatı tutarlarının davalı işverenden
tahsilin talep ettiği; Yargıtay 9.Hukuk Dairesinin 05/11/2012 tarih,
2012/28266 ve 2012/35984 karar sayılı ilamı dikkate alınarak;
özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki
personelin, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine davalı ile özel
hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırıldığı,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girdiği, davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
"artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında" olacağı
yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 Sayılı Yasa hükümleri uyarınca
davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı,
bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde olduğu,
idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari
yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinin anlaşıldığı gerekçesiyle;
Mahkemelerinin yargı yolu bakımından görevsiz olduğu anlaşıldığından dava
dilekçesinin reddine karar vermiş; bu karar, Yargıtay 7.Hukuk Dairesinin
16.9.2013 gün ve E:2013/22427, K:2013/14553 sayılı kararıyla onanmak
suretiyle kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, Burdur İl Telekom
Müdürlüğünde "kapsam dışı personel" olarak çalışmakta iken
Kurumun özelleştirme kapsamına alınması nedeniyle bir başka kuruma memur
olarak atanan müvekkilinin "maaş nakil ilmühaberinin 5473 sayılı yasa
uyarınca 08.05.2006 tarihli 2006/T-17 sayılı Yüksek Planlama Kurulu kararı
ile getirilen ek ödemeye yer verilmeksizin düzenlenmesine ilişkin işlemin
iptali ve maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenerek nakil edildiği
kuruma bildirilmesi ayrıca bu işlem nedeniyle müvekkilinin yoksun kaldığı
parasal haklarının yasal faiziyle tahsili istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
ISPARTA
İDARE MAHKEMESİ;28.11.2013 gün ve E:2013/1103, K:2013/1269 sayı ile,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekte görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğunda tartışma bulunmadığı; özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hâzineye ait
bulunan hisselerden % 55’inin 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD, bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmış
bulunduğundan, Türk Telekom A.Ş.'nin kamu kuruluşu niteliğinin bu tarih
itibariyle son bulduğunun anlaşıldığı; mevzuat hükümleri ve açıklamalar
birlikte değerlendirildiğinde kural olarak idari yargıda ancak devlet ve
kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabildiği, idare aleyhine
dava açılmayıp davalı mevkiinde özel hukuk tüzel kişisinin bulunması durumunda
ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari davanın
bulunduğundan söz edilemeyeceği, bu nedenle 14.11.2005 tarihi itibariyle
kamu kurumu olmayan tamamen özel hukuk hükümlerine tabi bir şirket olan
Türk Telekom A.Ş.'nin anılan tarihten sonra tesis ettiği işlemlerin idari
işlem olarak görülmesinin mümkün olmadığı, davacının kamu personeli olup
olmamasının da söz konusu işleme idari nitelik kazandırmayacağının açık
olduğu; dava dosyasının incelenmesinden, Burdur İl Telekom Müdürlüğü’nde
görev yapmakta iken, 4046 sayılı Kanun uyarınca Burdur Valiliğine memur
olarak atanan davacı tarafından maaş nakil bildiriminin ek ödemeye yer
verilmeksizin düzenlenmesine ilişkin işlemin iptali ve maaş nakil
bildiriminin yeniden düzenlenerek nakil edildiği kuruma gönderilmesi ve bu
işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle tazminine
karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmış olup,
incelenen uyuşmazlıkta davalının özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında
idari yargının yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
etmek olanaksız olduğundan işbu davanın görüm ve çözümünde adli yargının
görevli olduğu sonucuna varıldığı; nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin benzer
bir davada verdiği 30.09.2013 tarih ve E:2013/1194, K2013/1337 sayılı
kararının da bu yönde bulunduğu gerekçesiyle; davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi üzerine, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu emrine
atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği
iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia olunan
zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacının
vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata
uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik
parasal haklarının faiziyle birlikte tazmini istemiyle 28.3.2011 tarihinde
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Burdur 1.Asliye Hukuk (İş Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Burdur
1.Asliye Hukuk (İş Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesi’nin 3.5.2013 gün ve
E:2011/98, K:2013/289 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
41-ESAS NO : 2014/378
KARAR NO : 2014/418
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi
nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: S.B.
Vekili:
Av. M.Ö.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. B.B.
O L A Y: Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 15.3.2010 tarihinde Burdur Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü emrine
atanmıştır.
Davacı vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. maddesine uygun olarak
düzenlenmemesi nedeniyle hak kaybına uğradığından, maaş nakil bildirim
cetvellerinde net ücretindeki artışların da dikkate alınarak yeniden
düzenlenerek tespiti ve fazlaya ait hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000 TL
geçmişe dönük denge tazminatı alacağının faizi ile birlikte tahsili
istemiyle 28.3.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
BURDUR
1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA): 3.5.2013 gün ve
E:2011/107, K:2013/298 sayı ile, tüm dosya kapsamı birlikte incelenip
değerlendirildiğinde; davalıya ait iş yerinde TİP 2 sözleşmesi ile çalışan
ve başka kamu kurumuna nakledilen davacının, ücretine sözleşme gereği zam
yapılmaması nedeni ile eksik ücret belirterek, çalıştığı kurumda eksik
ödenmesine neden olduğu ek ödeme ve denge tazminatı tutarlarının davalı
işverenden tahsilin talep ettiği; Yargıtay 9.Hukuk Dairesinin 05/11/2012
tarih, 2012/28266 ve 2012/35984 karar sayılı ilamı dikkate alınarak;
özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki
personelin, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine davalı ile özel
hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırıldığı,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girdiği, davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
"artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında" olacağı
yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 Sayılı Yasa hükümleri uyarınca
davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı,
bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde olduğu,
idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari
yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinin anlaşıldığı gerekçesiyle;
Mahkemelerinin yargı yolu bakımından görevsiz olduğu anlaşıldığından dava
dilekçesinin reddine karar vermiş; bu karar, Yargıtay 7.Hukuk Dairesinin
16.9.2013 gün ve E:2013/22412, K:2013/14538 sayılı kararıyla onanmak
suretiyle kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, Burdur İl Telekom
Müdürlüğünde "kapsam dışı personel" olarak çalışmakta iken
Kurumun özelleştirme kapsamına alınması nedeniyle bir başka kuruma memur
olarak atanan müvekkilinin "maaş nakil ilmühaberinin 5473 sayılı yasa
uyarınca 08.05.2006 tarihli 2006/T-17 sayılı Yüksek Planlama Kurulu kararı
ile getirilen ek ödemeye yer verilmeksizin düzenlenmesine ilişkin işlemin
iptali ve maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenerek nakil edildiği
kuruma bildirilmesi ayrıca bu işlem nedeniyle müvekkilinin yoksun kaldığı
parasal haklarının yasal faiziyle tahsili istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
ISPARTA
İDARE MAHKEMESİ;4.12.2013 gün ve E:2013/1108, K:2013/1297 sayı ile,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekte görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğunda tartışma bulunmadığı; özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hâzineye ait
bulunan hisselerden % 55’inin 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD, bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmış
bulunduğundan, Türk Telekom A.Ş.'nin kamu kuruluşu niteliğinin bu tarih
itibariyle son bulduğunun anlaşıldığı; mevzuat hükümleri ve açıklamalar
birlikte değerlendirildiğinde kural olarak idari yargıda ancak devlet ve
kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabildiği, idare aleyhine
dava açılmayıp davalı mevkiinde özel hukuk tüzel kişisinin bulunması
durumunda ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari davanın bulunduğundan
söz edilemeyeceği, bu nedenle 14.11.2005 tarihi itibariyle kamu kurumu
olmayan tamamen özel hukuk hükümlerine tabi bir şirket olan Türk Telekom
A.Ş.'nin anılan tarihten sonra tesis ettiği işlemlerin idari işlem olarak
görülmesinin mümkün olmadığı, davacının kamu personeli olup olmamasının da
söz konusu işleme idari nitelik kazandırmayacağının açık olduğu; dava
dosyasının incelenmesinden, Burdur İl Telekom Müdürlüğü’nde görev yapmakta
iken, 4046 sayılı Kanun uyarınca Burdur Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü’ne
atanan davacının maaş nakil bildiriminin 5473 sayılı Yasa uyarınca
08.05.2006 tarihli 2006/T-17 sayılı Yüksek Planlama Kurulu kararı ile
getirilen ek ödemeye yer verilmeksizin düzenlenmesine ilişkin işlemin
iptali ve maaş nakil bildiriminin yeniden düzenlenerek nakil edildiği
kuruma gönderilmesi ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının
yasal faiziyle tazminine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın
açıldığı anlaşılmış olup, incelenen uyuşmazlıkta davalının özel hukuk tüzel
kişisi olması karşısında idari yargının yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan işbu davanın görüm
ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varıldığı; nitekim,
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin benzer bir davada verdiği 30.09.2013 tarih ve
E:2013/1194, K2013/1337 sayılı kararının da bu yönde bulunduğu
gerekçesiyle; davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi üzerine, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacının
vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata
uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik
parasal haklarının faiziyle birlikte tazmini istemiyle 28.3.2011 tarihinde
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Burdur 1.Asliye Hukuk (İş Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Burdur
1.Asliye Hukuk (İş Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesi’nin 3.5.2013 gün ve
E:2011/107, K:2013/298 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
42-ESAS NO : 2014/379
KARAR NO : 2014/419
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davalı Şirkette çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma
nakledilen davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmemesi nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle
açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: O.E.
Vekili:
Av. M.Ö.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. B.B.
O L A Y: Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 17.12.2010 tarihinde Burdur Meteoroloji İstasyon Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. maddesine uygun olarak
düzenlenmemesi nedeniyle hak kaybına uğradığından, maaş nakil bildirim
cetvellerinde net ücretindeki artışların da dikkate alınarak yeniden
düzenlenerek tespiti ve fazlaya ait hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000 TL
geçmişe dönük denge tazminatı alacağının faizi ile birlikte tahsili
istemiyle 28.3.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
BURDUR
1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA): 3.5.2013 gün ve
E:2011/114, K:2013/305 sayı ile, tüm dosya kapsamı birlikte incelenip
değerlendirildiğinde; davalıya ait iş yerinde TİP 2 sözleşmesi ile çalışan
ve başka kamu kurumuna nakledilen davacının, ücretine sözleşme gereği zam
yapılmaması nedeni ile eksik ücret belirterek, çalıştığı kurumda eksik
ödenmesine neden olduğu ek ödeme ve denge tazminatı tutarlarının davalı
işverenden tahsilin talep ettiği; Yargıtay 9.Hukuk Dairesinin 05/11/2012
tarih, 2012/28266 ve 2012/35984 karar sayılı ilamı dikkate alınarak;
özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki
personelin, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine davalı ile özel
hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırıldığı, nakledildiğinde
tekrar statü hukuku kapsamına girdiği, davacının iş sözleşmesi ile
çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda "artış
oranının, kamudaki memur maaş artış oranında" olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 Sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi,
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı, bu işlemlerin
idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin
nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını
belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku
alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde olduğu, idari
işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiğinin anlaşıldığı gerekçesiyle; Mahkemelerinin
yargı yolu bakımından görevsiz olduğu anlaşıldığından dava dilekçesinin
reddine karar vermiş; bu karar, Yargıtay 7.Hukuk Dairesinin 16.9.2013 gün
ve E:2013/22439, K:2013/14565 sayılı kararıyla onanmak suretiyle
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, Burdur İl Telekom
Müdürlüğünde "kapsam dışı personel" olarak çalışmakta iken
Kurumun özelleştirme kapsamına alınması nedeniyle bir başka kuruma memur
olarak atanan müvekkilinin "maaş nakil ilmühaberinin 5473 sayılı yasa
uyarınca 08.05.2006 tarihli 2006/T-17 sayılı Yüksek Planlama Kurulu kararı
ile getirilen ek ödemeye yer verilmeksizin düzenlenmesine ilişkin işlemin
iptali ve maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenerek nakil edildiği
kuruma bildirilmesi ayrıca bu işlem nedeniyle müvekkilinin yoksun kaldığı
parasal haklarının yasal faiziyle tahsili istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
ISPARTA
İDARE MAHKEMESİ;28.11.2013 gün ve E:2013/1113, K:2013/1284 sayı ile,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekte görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğunda tartışma bulunmadığı; özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hâzineye ait
bulunan hisselerden % 55’inin 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD, bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmış
bulunduğundan, Türk Telekom A.Ş.'nin kamu kuruluşu niteliğinin bu tarih
itibariyle son bulduğunun anlaşıldığı; mevzuat hükümleri ve açıklamalar
birlikte değerlendirildiğinde kural olarak idari yargıda ancak devlet ve
kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabildiği, idare aleyhine
dava açılmayıp davalı mevkiinde özel hukuk tüzel kişisinin bulunması durumunda
ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari davanın
bulunduğundan söz edilemeyeceği, bu nedenle 14.11.2005 tarihi itibariyle
kamu kurumu olmayan tamamen özel hukuk hükümlerine tabi bir şirket olan
Türk Telekom A.Ş.'nin anılan tarihten sonra tesis ettiği işlemlerin idari
işlem olarak görülmesinin mümkün olmadığı, davacının kamu personeli olup
olmamasının da söz konusu işleme idari nitelik kazandırmayacağının açık
olduğu; dava dosyasının incelenmesinden, Burdur İl Telekom Müdürlüğü’nde
görev yapmakta iken, 4046 sayılı Kanun uyarınca Burdur Meteoroloji
İstasyonu Müdürlüğü’ne atanan davacının maaş nakil bildiriminin 5473 sayılı
Yasa uyarınca 08.05.2006 tarihli 2006/T-17 sayılı Yüksek Planlama Kurulu
kararı ile getirilen ek ödemeye yer verilmeksizin düzenlenmesine ilişkin
işlemin iptali ve maaş nakil bildiriminin yeniden düzenlenerek nakil
edildiği kuruma gönderilmesi ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal
haklarının yasal faiziyle tazminine karar verilmesi istemiyle bakılmakta
olan davanın açıldığı anlaşılmış olup, incelenen uyuşmazlıkta davalının
özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında idari yargının yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan işbu
davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varıldığı;
nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin benzer bir davada verdiği 30.09.2013
tarih ve E:2013/1194, K2013/1337 sayılı kararının da bu yönde bulunduğu
gerekçesiyle; davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi üzerine, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi
Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa
maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacının
vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata
uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik
parasal haklarının faiziyle birlikte tazmini istemiyle 28.3.2011 tarihinde
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Burdur 1.Asliye Hukuk (İş Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Burdur
1.Asliye Hukuk (İş Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesi’nin 3.5.2013 gün ve
E:2011/114, K:2013/305 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
43-ESAS NO : 2014/381
KARAR NO : 2014/421
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
R.F.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.A.
İhbar
Olunan: Maliye Bakanlığı ( Adli Yargıda)
Vekili : Av. E.E.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde
özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin özelleştirme kapsamında 2005
yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu kurumu niteliğini kaybedip Özel
Tüzel Kişilik sıfatı kazanmış olduğunu, fakat müvekkilinin de içerisinde
olduğu devlet memurluğu haklarının saklı kalıp, kurum yanında çalışmaya
devam eden personelin de bulunduğunu, Telekom’da bu durumda çalışanlarla
kanun gereği ve yapılan sözleşme gereği kamu memur artış oranında da
artışların söz konusu olacağının belirlendiğini, kamuoyunda memurlara
ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen 31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı Değişik Adlar Altında İlave
Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılması ile
Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek 3. Maddenin 1.
Fıkrasında belli kamu görevlilerine her ay ek ödeme yapılabileceğinin
belirtilmiş olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde kararnamenin Ek 2 sayılı
cetvelinde ise T.C. Posta, Telgraf ve Telefon işletmelerinin de yer
aldığının belirlenmiş olduğunu, müvekkilinin de bu kapsamdaki personellerden
olup 4046 sayılı özelleştirme uygulamaları hakkında kanunun “Kuruluşlardaki
personelin Nakli” başlıklı 22. Maddesinin 5. Fıkrası gereği Telekom’da
çalışmasına devam ettiğini, ücretlerdeki artış oranının da memurlara uygulanan
ücret artışının esas alındığını, müvekkiline ve aynı durumdaki
arkadaşlarına denge tazminatı ödemesinin ilk aylarda ödendiğini, fakat daha
sonra yapılan ödemelerin mahsup edilerek bu konudaki ödemelerin ödenmemeye
başladığını, müvekkilinin işten çıkarılıp personel daire başkanlığına
bildirildiği tarihte belirtilen ek ödemenin de maaşına uygulanması gerekip maaşının
bu şekilde belirlenmesi gerekirken bu ek ödemenin maaş nakil belgesinde
gösterilmediğini, müvekkilinin bu konuda da mağdur olduğunu belirterek;
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 03/06/2006 tarihinden
15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00 TL‘nin Yüksek Planlama Kurulu
Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı ücret alacaklarının ödenmesi
gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat faizi ile birlikte tahsiline
karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: 16.12.2011 gün ve E:2011/655 K:2011/926 sayı ile, davanın
kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine;
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 12.03.2012 gün ve E:2012/8575 K:2012/7995 sayılı
ilamı ile hükmün esastan bozulmasına karar vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: 25.06.2012 gün ve E:2012/521 K:2012/470 sayılı kararı ile,
önceki kararında direnerek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
Direnme
kararına karşı davalı vekilinin yaptığı temyiz başvurusu üzerine; YARGITAY
HUKUK GENEL KURULU 26.12.2012 gün ve E:2012/9-1532 K:2012/1402 sayılı ilamı
ile “...Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından
kaynaklanan fark ücret alacağının belirlenmesi yönünden yapılan
araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin
özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar
getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile
değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk Telekom'daki
kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca
istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına yer
verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel
düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz
seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel
belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle
tâbi personelden Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar
tespit edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep
tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom
tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan
yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı
anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak
geçen sürede kamu personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan, İmtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde
eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği
nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı
Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde
belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına
naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri
esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile kapsam
dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen
davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan
ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan
davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ gerekçesiyle
Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin direnme kararının bozulmasına karar
vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyduktan
sonra 26.04.2013 gün ve E:2013/288 K:2013/295 sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
3. İDARE MAHKEMESİ: 04.06.2013 gün ve E:2013/1643 K:2013/433 sayı ile
özetle; davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması ve davacının iş akdi imzalamış bir işçi statüsünde olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle
davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararına karşı davalı vekilinin itirazı üzerine;
Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi 28.10.2013 gün ve E:2013/1902 K:2013/1815
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu üzerine de Diyarbakır Bölge
İdare Mahkemesi 22.01.2014 gün ve E:2014/128 K:2014/122 sayılı kararı ile
karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlenmesi nedeniyle oluşan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur olarak görev yapmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması için
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlenmesi
nedeniyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi
için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak sayılmış
olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine
karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan
Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin 26.04.2013 gün ve E:2013/288 K:2013/295
sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2.
İş Mahkemesi’nin 26.04.2013 gün ve E:2013/288, K:2013/295 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
44-ESAS NO : 2014/382
KARAR NO : 2014/422
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
E.B.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.A.
İhbar
Olunan: Maliye Bakanlığı (Adli Yargıda)
Vekili : Av. E.E.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde
özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin özelleştirme kapsamında 2005
yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu kurumu niteliğini kaybedip Özel
Tüzel Kişilik sıfatı kazanmış olduğunu, fakat müvekkilinin de içerisinde
olduğu devlet memurluğu haklarının saklı kalıp, kurum yanında çalışmaya
devam eden personelin de bulunduğunu, Telekom’da bu durumda çalışanlarla
kanun gereği ve yapılan sözleşme gereği kamu memur artış oranında da
artışların söz konusu olacağının belirlendiğini, kamuoyunda memurlara
ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen 31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı Değişik Adlar Altında İlave
Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılması ile
Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek 3. Maddenin 1.
Fıkrasında belli kamu görevlilerine her ay ek ödeme yapılabileceğinin
belirtilmiş olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde kararnamenin Ek 2 sayılı
cetvelinde ise T.C. Posta, Telgraf ve Telefon işletmelerinin de yer
aldığının belirlenmiş olduğunu, müvekkilinin de bu kapsamdaki personellerden
olup 4046 sayılı özelleştirme uygulamaları hakkında kanunun “Kuruluşlardaki
personelin Nakli” başlıklı 22. Maddesinin 5. Fıkrası gereği Telekom’da
çalışmasına devam ettiğini, ücretlerdeki artış oranının da memurlara uygulanan
ücret artışının esas alındığını, müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına
denge tazminatı ödemesinin ilk aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan
ödemelerin mahsup edilerek bu konudaki ödemelerin ödenmemeye başladığını,
müvekkilinin işten çıkarılıp personel daire başkanlığına bildirildiği
tarihte belirtilen ek ödemenin de maaşına uygulanması gerekip maaşının bu
şekilde belirlenmesi gerekirken bu ek ödemenin maaş nakil belgesinde
gösterilmediğini, müvekkilinin bu konuda da mağdur olduğunu belirterek;
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 03/06/2006 tarihinden
15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00 TL‘nin Yüksek Planlama Kurulu
Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı ücret alacaklarının ödenmesi
gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat faizi ile birlikte tahsiline
karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: 16.12.2011 gün ve E:2011/640 K:2011/911 sayı ile, davanın
kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine;
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 12.03.2012 gün ve E:2012/8536 K:2012/7956 sayılı
ilamı ile hükmün esastan bozulmasına karar vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: 25.06.2012 gün ve E:2012/506 K:2012/455 sayılı kararı ile,
önceki kararında direnerek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
Direnme
kararına karşı davalı vekilinin yaptığı temyiz başvurusu üzerine; YARGITAY
HUKUK GENEL KURULU 26.12.2012 gün ve E:2012/9-1524 K:2012/1394 sayılı ilamı
ile “...Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından
kaynaklanan fark ücret alacağının belirlenmesi yönünden yapılan araştırmanın
yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin
özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar
getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile
değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel
düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz
seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel
belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle
tâbi personelden Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar
tespit edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep
tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom
tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan
yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı
anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak
geçen sürede kamu personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan, İmtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde
eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği
nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı
Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde
belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına
naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku
alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri
esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını
belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku
alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları açık olup,
idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari
yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan ek ödeme
alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan davalarda, idari
yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ gerekçesiyle
Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin direnme kararının bozulmasına karar
vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyduktan
sonra 26.04.2013 gün ve E:2013/281 K:2013/289 sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
3. İDARE MAHKEMESİ: 05.06.2013 gün ve E:2013/1659 K:2013/439 sayı ile
özetle; davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması ve davacının iş akdi imzalamış bir işçi statüsünde olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararına karşı davalı vekilinin itirazı üzerine;
Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi 28.10.2013 gün ve E:2013/1890 K:2013/1805
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu üzerine de Diyarbakır Bölge
İdare Mahkemesi 22.01.2014 gün ve E:2014/127 K:2014/130 sayılı kararı ile
karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlenmesi nedeniyle oluşan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş
bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun
önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler
sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk
Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel
şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları
aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı
ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa
maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim
Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur olarak görev yapmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması için
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlenmesi
nedeniyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan
Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin 26.04.2013 gün ve E:2013/281 K:2013/289
sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2.
İş Mahkemesi’nin 26.04.2013 gün ve E:2013/281, K:2013/289 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
45-ESAS NO : 2014/383
KARAR NO : 2014/423
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının yasal faiziyle birlikte
ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: M.Ç.
Vekili:
Av. M.Ö.
Davalı:
Türk Telekom A.Ş.
Vekili:
Av. B.B.
O L A Y: İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı başka kamu kurum ve
kuruluşlarına atanmak üzere Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı,
14.9.2010 tarihinde kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın geriye dönük olarak yürütülecek
yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
BURDUR 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞ MAHKEMESİ
SIFATIYLA): 3.5.2013 gün ve E:2011/118, K:2013/309 sayı ile, Uyuşmazlığın 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu
hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak
çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme
ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi kapsamındaki
düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi
ve 399 sayılı KHK.’un Ek II. cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan
sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı,
nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren nakil maaş
ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği noktasında
toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun
caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması gerektiği
gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar
davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
: 16.9.2013 gün ve E: 2013/22443, K: 2013/14569 sayı ile, kararın dayandığı
delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde
bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz
itirazlarının reddi ile hükmün onanmasına karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ISPARTA İDARE MAHKEMESİ: 4.12.2013 gün ve E:2013/1094,
K:2013/1292 sayı ile, 406 sayılı Kanunun değişik 1. maddesinde “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna
varıldığından, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili adli ve idari yargı yerlerince verilmiş
olan görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen
yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını
veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin
işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146
sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55
Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş. 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında
bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Burdur 1. Asliye Hukuk
Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Burdur 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi
Sıfatıyla) 3.5.2013 gün ve E:2011/118, K:2013/309 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
46-ESAS NO : 2014/384
KARAR NO : 2014/424
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046
sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakledilen davacının,
maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin
tamamının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: M.E.
Vekili:
Av. M.Ö.
Davalı:
Türk Telekom A.Ş.
Vekili:
Av. B.B.
O L A Y: İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı başka kamu kurum ve
kuruluşlarına atanmak üzere Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı,
18.5.2006 tarihinde kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın geriye dönük olarak yürütülecek
yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
BURDUR 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞ MAHKEMESİ
SIFATIYLA): 3.5.2013 gün ve E:2011/117, K:2013/308 sayı ile, Uyuşmazlığın 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu
hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak
çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve
özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi
kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un
Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II. cetvelinde yer alan kurumlarda
çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince
yargı yolunun caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması
gerektiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu
karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
: 16.9.2013 gün ve E:2013/22415, K:2013/14541 sayı ile, kararın dayandığı
delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde
bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz
itirazlarının reddi ile hükmün onanmasına karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ISPARTA İDARE MAHKEMESİ: 28.11.2013 gün ve E:2013/1114,
K:2013/1285 sayı ile, 406 sayılı Kanunun değişik 1. maddesinde “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili adli ve idari yargı yerlerince verilmiş
olan görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında
2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş. 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile
belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Burdur 1. Asliye Hukuk
Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Burdur 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi
Sıfatıyla) 3.5.2013 gün ve E:2011/117, K:2013/308 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
47-ESAS NO : 2014/385
KARAR NO : 2014/425
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046
sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakledilen davacının,
maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin
tamamının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: M.Ö.
Vekili:
Av. M.Ö.
Davalı:
Türk Telekom A.Ş.
Vekili:
Av. B.B.
O L A Y: İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı başka kamu kurum ve
kuruluşlarına atanmak üzere Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı,
8.8.2006 tarihinde kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın geriye dönük olarak yürütülecek
yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
BURDUR 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞ MAHKEMESİ
SIFATIYLA): 3.5.2013 gün ve E:2011/99, K:2013/290 sayı ile, Uyuşmazlığın 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu
hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak
çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve
özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi
kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un
Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II. cetvelinde yer alan kurumlarda
çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren nakil
maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği noktasında
toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun
caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması gerektiği
gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar
davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
: 16.9.2013 gün ve E: 2013/22431, K: 2013/14557 sayı ile, kararın dayandığı
delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde
bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz
itirazlarının reddi ile hükmün onanmasına karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ISPARTA İDARE MAHKEMESİ: 28.11.2013 gün ve E:2013/1104,
K:2013/1270 sayı ile, 406 sayılı Kanunun değişik 1. maddesinde “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili adli ve idari yargı yerlerince verilmiş
olan görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen
yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını
veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin
işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş. 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Burdur 1. Asliye Hukuk
Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Burdur 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi
Sıfatıyla) 3.5.2013 gün ve E:2011/99, K:2013/290 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
48-ESAS NO : 2014/386
KARAR NO : 2014/426
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046
sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakledilen davacının,
maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin
tamamının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: A.B.
Vekili:
Av. M.Ö.
Davalı:
Türk Telekom A.Ş.
Vekili:
Av. B.B.
O L A Y: İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı başka kamu kurum ve
kuruluşlarına atanmak üzere Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı,
24.12.2010 tarihinde kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın geriye dönük olarak yürütülecek
yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
BURDUR 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞ MAHKEMESİ
SIFATIYLA): 3.5.2013 gün ve E:2011/95, K:2013/286 sayı ile, Uyuşmazlığın 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu
hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak
çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve
özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi
kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un
Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II. cetvelinde yer alan kurumlarda
çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince
yargı yolunun caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması
gerektiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu
karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
: 16.9.2013 gün ve E: 2013/22419, K: 2013/14545 sayı ile, kararın dayandığı
delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde
bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz
itirazlarının reddi ile hükmün onanmasına karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ISPARTA İDARE MAHKEMESİ: 5.12.2013 gün ve E:2013/1099,
K:2013/1329 sayı ile, 406 sayılı Kanunun değişik 1. maddesinde “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun 4673
sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak
satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale
sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin
%55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005 tarihinde Oger firmasına
devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan kalktığı buna göre,
iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna
varıldığından, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir. Davacı vekili adli ve idari yargı yerlerince verilmiş olan
görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen
yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını
veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin
işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş. 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Burdur 1. Asliye Hukuk
Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Burdur 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi
Sıfatıyla) 3.5.2013 gün ve E:2011/95, K:2013/286 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
49-ESAS NO : 2014/387
KARAR NO : 2014/427
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046
sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakledilen davacının,
maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin
tamamının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: V.Y.
Vekili:
Av. M.Ö.
Davalı:
Türk Telekom A.Ş.
Vekili:
Av. B.B.
O L A Y: İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı başka kamu kurum ve
kuruluşlarına atanmak üzere Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı,
23.5.2007 tarihinde kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın geriye dönük olarak yürütülecek
yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
BURDUR 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞ MAHKEMESİ
SIFATIYLA): 3.5.2013 gün ve E:2011/108, K:2013/299 sayı ile, Uyuşmazlığın 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu
hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak
çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve
özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi
kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un
Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.cetvelinde yer alan kurumlarda
çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince
yargı yolunun caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması
gerektiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu
karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
: 16.9.2013 gün ve E:2013/22437, K:2013/14563 sayı ile, kararın dayandığı
delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde
bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz
itirazlarının reddi ile hükmün onanmasına karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ISPARTA İDARE MAHKEMESİ: 4.12.2013 gün ve E:2013/1109,
K:2013/1298 sayı ile, 406 sayılı Kanunun değişik 1. maddesinde “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu
tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili adli ve idari yargı yerlerince verilmiş
olan görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen
yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını
veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin
işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli
ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş. 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek
öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi
için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup;
kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı
açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Burdur 1. Asliye Hukuk
Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Burdur 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi
Sıfatıyla) 3.5.2013 gün ve E:2011/108, K:2013/299 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
50-ESAS NO : 2014/388
KARAR NO : 2014/428
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046
sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının
yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
G.Ö.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.A.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip Özel Tüzel Kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat müvekkilinin de içerisinde olduğu devlet memurluğu haklarının saklı
kalıp, kurum yanında çalışmaya devam eden personelin de bulunduğunu,
Telekom’da bu durumda çalışanlarla kanun gereği ve yapılan sözleşme gereği
kamu memur artış oranında da artışların söz konusu olacağının
belirlendiğini, kamuoyunda memurlara ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen
31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı
Değişik Adlar Altında İlave Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli
Personele Ek Ödeme Yapılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye
eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında belli kamu görevlilerine her ay ek
ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde
kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise T.C. Posta, Telgraf ve Telefon
işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş olduğunu, müvekkilinin de bu
kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı özelleştirme uygulamaları
hakkında kanunun “Kuruluşlardaki personelin Nakli” başlıklı 22. Maddesinin
5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına devam ettiğini, ücretlerdeki artış
oranının da memurlara uygulanan ücret artışının esas alındığını,
müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına denge tazminatı ödemesinin ilk
aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan ödemelerin mahsup edilerek bu
konudaki ödemelerin ödenmemeye başladığını, müvekkilinin işten çıkarılıp
personel daire başkanlığına bildirildiği tarihte belirtilen ek ödemenin de
maaşına uygulanması gerekip maaşının bu şekilde belirlenmesi gerekirken bu
ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğini, müvekkilinin bu konuda
da mağdur olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla 03/06/2006 tarihinden 15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00
TL ‘nin Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı
ücret alacaklarının ödenmesi gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat
faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 16.12.2011 gün, E:2011/643, K:2011/914 sayı ile özetle;
davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
12.03.2012 gün, E:2012/8542, K:2012/7962 sayılı ilamı ile hükmün esastan
bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 25.06.2012 gün, E:2012/509, K:2012/458 sayı ile özetle;
önceki kararına da ısrar ederek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
26.12.2012 gün, E:2012/9-1530, K:2012/1400 sayılı ilamı ile “...Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna
dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağının
belirlenmesi yönünden yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında
toplanmaktadır.
Hukuk Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında
5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağına ilişkin davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı
hususu ön sorun olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle konuya ilişkin
yasal mevzuatın ve davalı Türk Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta
çalışan personelin özelleştirme öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün
açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi
uyarınca,Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce yürütülen telekomünikasyon
hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine ait olacak bir anonim
şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş ve 233 ile 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi kuruluşu statüsü
verilmiştir.
29.01.2000 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak
yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin özelleştirilmesi amacıyla yapısının
yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1.
maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu,
Kamu iktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural,
23.05.2001 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı
Yasa'nın 1 maddesi ile değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak
üzere, kamu İktisâdi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın
Telekom'a uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca, Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici
3. maddesi ile 233 sayılı KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)" bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden
çıkarılmıştır.
4502 ve 4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen
Türk Telekom'da çalışan personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya
4502 sayılı Yasa ile eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan
maddede Türk Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk
Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş
mevzuatı uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin
olunacağı kurallarına yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde,
4502 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel
statüsüne geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek
istemeyenlerin mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına
devam olunacağı kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon
Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı
14.11.2005 tarihinden sonra, hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk
tüzel kişisine geçen Türk Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398
sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, özelleştirme
tarihi itibarıyla Türk Telekom'da çalışmakta olan personelin haklarının
korunması amacıyla, hukuki statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını
belirleyen bazı özel düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu
veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel,
kamu görevlerinden yüz seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı
maddeye göre, bu personel belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya
devam edecek malî ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak,
belirtilen süre içinde nakle tâbi personelden Türk Telekom tarafından
hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar tespit edildikleri tarihten, kendi isteği
ile nakil talep edenler ise talep tarihinden itibaren en geç doksan gün
içinde nakil için Türk Telekom tarafından Devlet Personel Başkanlığına
bildirileceklerdir.
Anılan yasal düzenlemeler karşısında Telekom
AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda, işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi
kısa sürede imkansız personelin isteklerine bağlı olarak makul bir süre
kamu görevlerinden aylıksız izinli sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde
çalışmalarına olanak sağlandığı anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu
personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu personeli statüleri
devam etmektedir.
Diğer yandan,imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu
hizmetini yürütmek hakkını elde eden davalı şirkete, devir sonrasında
yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne
geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların
sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu
personelin kamu kuramlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler
yüklenmiştir.
Bu görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri
uyarınca davalı şirket tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel
Başkanlığı'na bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler
bulunmaktadır.
Sayılan işlemler, idare hukuku alanında hukuki
sonuçlar doğurmakta ve ilgili personelin nakledilecekleri kuramdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları anlaşılmaktadır.
Öte yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve
özel yasa hükümleri gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere
sahip olması nedeniyle herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir
hukuki statü içinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk
tüzel kişilerinden farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin,
nitelikleri esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini
yürütmekle görevli ve yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel
kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere
tabi olan, 406 sayılı Yasa hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı
bulunan diğer bir ifade ile kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili
olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri
kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu
işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu
kabul edilmelidir.
Somut uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku
hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası
belirli bir süre içinde davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş
sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girmektedir. Davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde,
davalı şirkete davacının ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur
maaş artış oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı
Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel
Başkanlığına bildirmesi; bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu
kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil
ilmühaberi düzenlenmesi; personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler
yaptırıldığı görülmektedir. Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki
sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın
ise adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473
sayılı Kanundan kaynaklanan ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan
idareye karşı açılan davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul
edilmelidir.
Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun
07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205 K. sayılı kararında da kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin bu görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği
tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden
kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar
verilmiştir.
Bu durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari
yargı mahkemelerinin görevli olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar
verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile önceki kararda
direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ demek suretiyle Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin direnme kararının
bozulmasına karar vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyduktan
sonra 26.4.2013 gün, E:2013/276, K:2013/284 sayılı kararı ile davanın görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
3. İDARE MAHKEMESİ: 4.6.2013 gün, E:2013/1655, K:2013/431 sayı ile özetle; “...davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması ve davacının iş
akdi imzalamış bir işçi statüsünde olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.” demek
suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu
karara karşı Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekilince yapılan itiraz üzerine
Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi 28.10.2013 gün, E:2013/1896, K:2013/1810
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu üzerine Diyarbakır Bölge
İdare Mahkemesi 22.1.2014 gün, E:2014/124, K:2014/121 sayılı kararı ile
karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi
üzerine, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom,
bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi
Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk
Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine
ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün
ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk
Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın
Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin
ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom
A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi
itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl
tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür
ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve
Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda
istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda
öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu
bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda;
“a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki
kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık
ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile
diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek,
yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin 26.4.2013 gün,
E:2013/276, K:2013/284 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
51-ESAS NO : 2014/389
KARAR NO : 2014/429
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046
sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakledilen davacının,
maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin
tamamının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
V.B.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.A.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip Özel Tüzel Kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat müvekkilinin de içerisinde olduğu devlet memurluğu haklarının saklı
kalıp, kurum yanında çalışmaya devam eden personelin de bulunduğunu,
Telekom’da bu durumda çalışanlarla kanun gereği ve yapılan sözleşme gereği
kamu memur artış oranında da artışların söz konusu olacağının
belirlendiğini, kamuoyunda memurlara ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen
31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı
Değişik Adlar Altında İlave Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli
Personele Ek Ödeme Yapılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye
eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında belli kamu görevlilerine her ay ek
ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde
kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise T.C. Posta, Telgraf ve Telefon
işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş olduğunu, müvekkilinin de bu
kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı özelleştirme uygulamaları
hakkında kanunun “Kuruluşlardaki personelin Nakli” başlıklı 22. Maddesinin
5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına devam ettiğini, ücretlerdeki artış
oranının da memurlara uygulanan ücret artışının esas alındığını,
müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına denge tazminatı ödemesinin ilk
aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan ödemelerin mahsup edilerek bu
konudaki ödemelerin ödenmemeye başladığını, müvekkilinin işten çıkarılıp
personel daire başkanlığına bildirildiği tarihte belirtilen ek ödemenin de
maaşına uygulanması gerekip maaşının bu şekilde belirlenmesi gerekirken bu
ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğini, müvekkilinin bu konuda
da mağdur olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla 03/06/2006 tarihinden 15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00
TL ‘nin Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı
ücret alacaklarının ödenmesi gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat
faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 16.12.2011 gün, E:2011/667, K:2011/938 sayı ile özetle;
davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
12.03.2012 gün, E:2012/8563, K:2012/7983 sayılı ilamı ile hükmün esastan
bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 25.06.2012 gün, E:2012/533, K:2012/482 sayı ile özetle;
önceki kararına da ısrar ederek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
26.12.2012 gün, E:2012/9-1556, K:2012/1426 sayılı ilamı ile “...Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna
dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağının
belirlenmesi yönünden yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında
toplanmaktadır.
Hukuk Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında
5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağına ilişkin davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı
hususu ön sorun olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle konuya ilişkin
yasal mevzuatın ve davalı Türk Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta
çalışan personelin özelleştirme öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün
açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi
uyarınca,Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce yürütülen telekomünikasyon
hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine ait olacak bir anonim
şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş ve 233 ile 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi kuruluşu statüsü
verilmiştir.
29.01.2000 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak
yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin özelleştirilmesi amacıyla yapısının
yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1.
maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu,
Kamu iktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural,
23.05.2001 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı
Yasa'nın 1 maddesi ile değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak
üzere, kamu İktisâdi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın
Telekom'a uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca, Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici
3. maddesi ile 233 sayılı KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)" bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden
çıkarılmıştır.
4502 ve 4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden
düzenlenen Türk Telekom'da çalışan personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı
Yasaya 4502 sayılı Yasa ile eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve
anılan maddede Türk Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar,
Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan
personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunacağı kurallarına yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde,
4502 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel
statüsüne geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek
istemeyenlerin mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına
devam olunacağı kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon
Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı
14.11.2005 tarihinden sonra, hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk
tüzel kişisine geçen Türk Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398
sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, özelleştirme
tarihi itibarıyla Türk Telekom'da çalışmakta olan personelin haklarının
korunması amacıyla, hukuki statülerini ve kamu kuramlarına nakil
olanaklarını belirleyen bazı özel düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre
Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına
düşmesi durumunda; Türk Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu
veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel,
kamu görevlerinden yüz seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı
maddeye göre, bu personel belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya
devam edecek malî ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak,
belirtilen süre içinde nakle tâbi personelden Türk Telekom tarafından
hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar tespit edildikleri tarihten, kendi isteği
ile nakil talep edenler ise talep tarihinden itibaren en geç doksan gün
içinde nakil için Türk Telekom tarafından Devlet Personel Başkanlığına
bildirileceklerdir.
Anılan yasal düzenlemeler karşısında Telekom
AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda, işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi
kısa sürede imkansız personelin isteklerine bağlı olarak makul bir süre
kamu görevlerinden aylıksız izinli sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde
çalışmalarına olanak sağlandığı anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu
personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu personeli statüleri
devam etmektedir.
Diğer yandan,imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu
hizmetini yürütmek hakkını elde eden davalı şirkete, devir sonrasında
yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne
geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların
sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu
personelin kamu kuramlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi
görevler yüklenmiştir.
Bu görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri
uyarınca davalı şirket tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel
Başkanlığı'na bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler
bulunmaktadır.
Sayılan işlemler, idare hukuku alanında hukuki
sonuçlar doğurmakta ve ilgili personelin nakledilecekleri kuramdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları anlaşılmaktadır.
Öte yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve
özel yasa hükümleri gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere
sahip olması nedeniyle herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir
hukuki statü içinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk
tüzel kişilerinden farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin,
nitelikleri esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini
yürütmekle görevli ve yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel
kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere
tabi olan, 406 sayılı Yasa hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı
bulunan diğer bir ifade ile kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili
olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri
kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu
işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu
kabul edilmelidir.
Somut uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü
hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası
belirli bir süre içinde davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş
sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girmektedir. Davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde,
davalı şirkete davacının ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur
maaş artış oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı
Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet
Personel Başkanlığına bildirmesi; bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi; personelin ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemler yaptırıldığı görülmektedir. Bu işlemlerin idare hukuku alanında
hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın
ise adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473
sayılı Kanundan kaynaklanan ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan
idareye karşı açılan davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul
edilmelidir.
Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun
07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205 K. sayılı kararında da kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin bu görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği
tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden
kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar
verilmiştir.
Bu durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari
yargı mahkemelerinin görevli olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar
verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile önceki kararda
direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ demek suretiyle Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin direnme kararının
bozulmasına karar vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyduktan
sonra 26.4.2013 gün, E:2013/298, K:2013/305 sayılı kararı ile davanın görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
2. İDARE MAHKEMESİ: 5.6.2013 gün, E:2013/1741, K:2013/716 sayı ile özetle; “...davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması ve davacının iş
akdi imzalamış bir işçi statüsünde olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.” demek
suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu
karara karşı Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekilince yapılan itiraz üzerine
Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi 17.9.2013 gün, E:2013/1706, K:2013/1573
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu üzerine Diyarbakır Bölge
İdare Mahkemesi 5.12.2013 gün, E:2013/2081, K:2013/2059 sayılı kararı ile
karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi
üzerine, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği
iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia olunan
zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin
3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin 26.4.2013 gün, E:2013/298,
K:2013/305 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
52-ESAS NO : 2014/390
KARAR NO : 2014/430
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046
sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakledilen davacının,
maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin
tamamının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
A.T.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.A.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip Özel Tüzel Kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat müvekkilinin de içerisinde olduğu devlet memurluğu haklarının saklı
kalıp, kurum yanında çalışmaya devam eden personelin de bulunduğunu,
Telekom’da bu durumda çalışanlarla kanun gereği ve yapılan sözleşme gereği
kamu memur artış oranında da artışların söz konusu olacağının
belirlendiğini, kamuoyunda memurlara ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen
31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı
Değişik Adlar Altında İlave Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli
Personele Ek Ödeme Yapılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye
eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında belli kamu görevlilerine her ay ek ödeme
yapılabileceğinin belirtilmiş olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde
kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise T.C. Posta, Telgraf ve Telefon
işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş olduğunu, müvekkilinin de bu
kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı özelleştirme uygulamaları
hakkında kanunun “Kuruluşlardaki personelin Nakli” başlıklı 22. Maddesinin
5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına devam ettiğini, ücretlerdeki artış
oranının da memurlara uygulanan ücret artışının esas alındığını,
müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına denge tazminatı ödemesinin ilk
aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan ödemelerin mahsup edilerek bu
konudaki ödemelerin ödenmemeye başladığını, müvekkilinin işten çıkarılıp
personel daire başkanlığına bildirildiği tarihte belirtilen ek ödemenin de
maaşına uygulanması gerekip maaşının bu şekilde belirlenmesi gerekirken bu
ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğini, müvekkilinin bu konuda
da mağdur olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
03/06/2006 tarihinden 15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 450,00 TL ‘nin
Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı ücret
alacaklarının ödenmesi gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat faizi
ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 16.12.2011 gün, E:2011/670, K:2011/941 sayı ile özetle;
davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
12.03.2012 gün, E:2012/8560, K:2012/7980 sayılı ilamı ile hükmün esastan
bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 25.06.2012 gün, E:2012/536, K:2012/485 sayı ile özetle;
önceki kararına da ısrar ederek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu karara
karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
26.12.2012 gün, E:2012/9-1545, K:2012/1415 sayılı ilamı ile “...Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna
dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağının
belirlenmesi yönünden yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında
toplanmaktadır.
Hukuk Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında
5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağına ilişkin davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı
hususu ön sorun olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle konuya ilişkin
yasal mevzuatın ve davalı Türk Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta
çalışan personelin özelleştirme öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa
kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi
uyarınca,Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce yürütülen telekomünikasyon
hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine ait olacak bir anonim
şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş ve 233 ile 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak
yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin özelleştirilmesi amacıyla yapısının
yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1.
maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu,
Kamu iktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural,
23.05.2001 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı
Yasa'nın 1 maddesi ile değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak
üzere, kamu İktisâdi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın
Telekom'a uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca, Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici
3. maddesi ile 233 sayılı KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları
(KİK)" bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve 4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden
düzenlenen Türk Telekom'da çalışan personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı
Yasaya 4502 sayılı Yasa ile eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve
anılan maddede Türk Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar,
Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan
personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunacağı kurallarına yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde,
4502 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel
statüsüne geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek
istemeyenlerin mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına
devam olunacağı kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon
Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı
14.11.2005 tarihinden sonra, hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk
tüzel kişisine geçen Türk Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398
sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, özelleştirme
tarihi itibarıyla Türk Telekom'da çalışmakta olan personelin haklarının
korunması amacıyla, hukuki statülerini ve kamu kuramlarına nakil
olanaklarını belirleyen bazı özel düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre
Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına
düşmesi durumunda; Türk Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu
veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel,
kamu görevlerinden yüz seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı
maddeye göre, bu personel belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya
devam edecek malî ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak,
belirtilen süre içinde nakle tâbi personelden Türk Telekom tarafından
hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar tespit edildikleri tarihten, kendi isteği
ile nakil talep edenler ise talep tarihinden itibaren en geç doksan gün
içinde nakil için Türk Telekom tarafından Devlet Personel Başkanlığına
bildirileceklerdir.
Anılan yasal düzenlemeler karşısında Telekom
AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda, işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi
kısa sürede imkansız personelin isteklerine bağlı olarak makul bir süre
kamu görevlerinden aylıksız izinli sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde
çalışmalarına olanak sağlandığı anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu
personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu personeli statüleri
devam etmektedir.
Diğer yandan,imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu
hizmetini yürütmek hakkını elde eden davalı şirkete, devir sonrasında
yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne
geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların
sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu
personelin kamu kuramlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi
görevler yüklenmiştir.
Bu görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri
uyarınca davalı şirket tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel
Başkanlığı'na bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler
bulunmaktadır.
Sayılan işlemler, idare hukuku alanında hukuki
sonuçlar doğurmakta ve ilgili personelin nakledilecekleri kuramdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları anlaşılmaktadır.
Öte yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve
özel yasa hükümleri gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere
sahip olması nedeniyle herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir
hukuki statü içinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk
tüzel kişilerinden farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin,
nitelikleri esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini
yürütmekle görevli ve yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel
kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere
tabi olan, 406 sayılı Yasa hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı
bulunan diğer bir ifade ile kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili
olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri
kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu
işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu
kabul edilmelidir.
Somut uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü
hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası
belirli bir süre içinde davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş
sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girmektedir. Davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde,
davalı şirkete davacının ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur
maaş artış oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı
Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet
Personel Başkanlığına bildirmesi; bildirim ile beraber personelin
nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere
memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi; personelin ilişiğinin kesilmesi
gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir. Bu işlemlerin idare hukuku
alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri
kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu
işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş
birer idari işlem niteliğinde oldukları açık olup, idari işlemlerle ilgili
uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi
ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan ek ödeme alacağının tahsili istemiyle,
anılan idareye karşı açılan davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu
kabul edilmelidir.
Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun
07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205 K. sayılı kararında da kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin bu görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği
tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden
kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar
verilmiştir.
Bu durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari
yargı mahkemelerinin görevli olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar
verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile önceki kararda
direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ demek suretiyle Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin direnme kararının
bozulmasına karar vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyduktan
sonra 26.4.2013 gün, E:2013/263, K:2013/277 sayılı kararı ile davanın görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
2. İDARE MAHKEMESİ: 14.6.2013 gün, E:2013/1739, K:2013/737 sayı ile özetle;
“...davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması ve davacının iş
akdi imzalamış bir işçi statüsünde olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.” demek
suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu
karara karşı Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekilince yapılan itiraz üzerine
Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi 17.9.2013 gün, E:2013/1707, K:2013/1572
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu üzerine Diyarbakır Bölge
İdare Mahkemesi 5.12.2013 gün, E:2013/2080, K:2013/2031 sayılı kararı ile
karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla yapılan
01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi
üzerine, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia
olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin 26.4.2013 gün,
E:2013/263, K:2013/277 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
53-ESAS NO : 2014/391
KARAR NO : 2014/431
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046
sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakledilen davacının,
maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin
tamamının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
F.A.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.A.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip Özel Tüzel Kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat müvekkilinin de içerisinde olduğu devlet memurluğu haklarının saklı
kalıp, kurum yanında çalışmaya devam eden personelin de bulunduğunu,
Telekom’da bu durumda çalışanlarla kanun gereği ve yapılan sözleşme gereği
kamu memur artış oranında da artışların söz konusu olacağının
belirlendiğini, kamuoyunda memurlara ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen
31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı
Değişik Adlar Altında İlave Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli
Personele Ek Ödeme Yapılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye
eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında belli kamu görevlilerine her ay ek
ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde
kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise T.C. Posta, Telgraf ve Telefon
işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş olduğunu, müvekkilinin de bu
kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı özelleştirme uygulamaları
hakkında kanunun “Kuruluşlardaki personelin Nakli” başlıklı 22. Maddesinin
5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına devam ettiğini, ücretlerdeki artış
oranının da memurlara uygulanan ücret artışının esas alındığını,
müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına denge tazminatı ödemesinin ilk
aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan ödemelerin mahsup edilerek bu
konudaki ödemelerin ödenmemeye başladığını, müvekkilinin işten çıkarılıp
personel daire başkanlığına bildirildiği tarihte belirtilen ek ödemenin de
maaşına uygulanması gerekip maaşının bu şekilde belirlenmesi gerekirken bu
ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğini, müvekkilinin bu konuda
da mağdur olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla 03/06/2006 tarihinden 15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.000,00
TL ‘nin Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı
ücret alacaklarının ödenmesi gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat
faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 16.12.2011 gün, E:2011/671, K:2011/942 sayı ile özetle;
davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
12.03.2012 gün, E:2012/8559, K:2012/7979 sayılı ilamı ile hükmün esastan
bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 25.06.2012 gün, E:2012/537, K:2012/486 sayı ile özetle;
önceki kararına da ısrar ederek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
26.12.2012 gün, E:2012/9-1547, K:2012/1417 sayılı ilamı ile “...Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna
dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağının
belirlenmesi yönünden yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında
toplanmaktadır.
Hukuk Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında
5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağına ilişkin davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı
hususu ön sorun olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle konuya ilişkin
yasal mevzuatın ve davalı Türk Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta
çalışan personelin özelleştirme öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün
açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi
uyarınca,Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce yürütülen telekomünikasyon
hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine ait olacak bir anonim
şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş ve 233 ile 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi kuruluşu statüsü
verilmiştir.
29.01.2000 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak
yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin özelleştirilmesi amacıyla yapısının
yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1.
maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu,
Kamu iktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural,
23.05.2001 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı
Yasa'nın 1 maddesi ile değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak
üzere, kamu İktisâdi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın
Telekom'a uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca, Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici
3. maddesi ile 233 sayılı KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)" bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve 4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden
düzenlenen Türk Telekom'da çalışan personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı
Yasaya 4502 sayılı Yasa ile eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve
anılan maddede Türk Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar,
Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan
personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunacağı kurallarına yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde,
4502 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel
statüsüne geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek
istemeyenlerin mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına
devam olunacağı kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon
Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı
14.11.2005 tarihinden sonra, hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk
tüzel kişisine geçen Türk Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398
sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, özelleştirme
tarihi itibarıyla Türk Telekom'da çalışmakta olan personelin haklarının
korunması amacıyla, hukuki statülerini ve kamu kuramlarına nakil
olanaklarını belirleyen bazı özel düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre
Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına
düşmesi durumunda; Türk Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu
veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel,
kamu görevlerinden yüz seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı
maddeye göre, bu personel belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya
devam edecek malî ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak,
belirtilen süre içinde nakle tâbi personelden Türk Telekom tarafından
hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar tespit edildikleri tarihten, kendi isteği
ile nakil talep edenler ise talep tarihinden itibaren en geç doksan gün
içinde nakil için Türk Telekom tarafından Devlet Personel Başkanlığına
bildirileceklerdir.
Anılan yasal düzenlemeler karşısında Telekom
AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda, işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi
kısa sürede imkansız personelin isteklerine bağlı olarak makul bir süre
kamu görevlerinden aylıksız izinli sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına
olanak sağlandığı anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu personelin,
aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu personeli statüleri devam
etmektedir.
Diğer yandan,imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu
hizmetini yürütmek hakkını elde eden davalı şirkete, devir sonrasında
yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne
geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların
sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu
personelin kamu kuramlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi
görevler yüklenmiştir.
Bu görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri
uyarınca davalı şirket tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel
Başkanlığı'na bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler
bulunmaktadır.
Sayılan işlemler, idare hukuku alanında hukuki
sonuçlar doğurmakta ve ilgili personelin nakledilecekleri kuramdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları anlaşılmaktadır.
Öte yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve
özel yasa hükümleri gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere
sahip olması nedeniyle herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir
hukuki statü içinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk
tüzel kişilerinden farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin,
nitelikleri esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini
yürütmekle görevli ve yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel
kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere
tabi olan, 406 sayılı Yasa hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı
bulunan diğer bir ifade ile kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili
olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri
kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu
işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu
kabul edilmelidir.
Somut uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü
hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası
belirli bir süre içinde davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş
sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girmektedir. Davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde,
davalı şirkete davacının ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur
maaş artış oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı
Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet
Personel Başkanlığına bildirmesi; bildirim ile beraber personelin
nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere
memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi; personelin ilişiğinin kesilmesi
gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir. Bu işlemlerin idare hukuku
alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri
kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu
işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş
birer idari işlem niteliğinde oldukları açık olup, idari işlemlerle ilgili
uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi
ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan ek ödeme alacağının tahsili istemiyle,
anılan idareye karşı açılan davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu
kabul edilmelidir.
Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun
07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205 K. sayılı kararında da kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin bu görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği
tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden
kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar
verilmiştir.
Bu durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari
yargı mahkemelerinin görevli olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar
verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile önceki kararda
direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ demek suretiyle Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin direnme kararının
bozulmasına karar vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyduktan
sonra 26.4.2013 gün, E:2013/302, K:2013/309 sayılı kararı ile davanın görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
3. İDARE MAHKEMESİ: 6.6.2013 gün, E:2013/1640, K:2013/445 sayı ile özetle; “...davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması ve davacının iş
akdi imzalamış bir işçi statüsünde olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.” demek
suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu
karara karşı Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekilince yapılan itiraz üzerine
Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi 28.10.2013 gün, E:2013/1900, K:2013/1843
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu üzerine Diyarbakır Bölge
İdare Mahkemesi 22.1.2014 gün, E:2014/132, K:2014/123 sayılı kararı ile
karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi
üzerine, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı
Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş;
1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve
4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve
çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2. İş
Mahkemesinin 26.4.2013 gün, E:2013/302, K:2013/309 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
54-ESAS NO : 2014/393
KARAR NO : 2014/432
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
S.A.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.A.
İhbar
Olunan: Maliye Bakanlığı ( Adli Yargıda)
Vekili : Av. E.E.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde
özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin özelleştirme kapsamında 2005
yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu kurumu niteliğini kaybedip Özel
Tüzel Kişilik sıfatı kazanmış olduğunu, fakat müvekkilinin de içerisinde
olduğu devlet memurluğu haklarının saklı kalıp, kurum yanında çalışmaya
devam eden personelin de bulunduğunu, Telekom’da bu durumda çalışanlarla
kanun gereği ve yapılan sözleşme gereği kamu memur artış oranında da artışların
söz konusu olacağının belirlendiğini, kamuoyunda memurlara ödenen ve denge
tazminatı olarak bilinen 31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 5473 sayılı Değişik Adlar Altında İlave Ödemesi Bulunmayan
Memurlara ve Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılması ile Bazı Kanun ve
Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında belli kamu
görevlilerine her ay ek ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş olduğunu, 399
sayılı kanun hükmünde kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise T.C. Posta,
Telgraf ve Telefon işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş olduğunu,
müvekkilinin de bu kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı özelleştirme
uygulamaları hakkında kanunun “Kuruluşlardaki personelin Nakli” başlıklı
22. Maddesinin 5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına devam ettiğini,
ücretlerdeki artış oranının da memurlara uygulanan ücret artışının esas
alındığını, müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına denge tazminatı
ödemesinin ilk aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan ödemelerin
mahsup edilerek bu konudaki ödemelerin ödenmemeye başladığını, müvekkilinin
işten çıkarılıp personel daire başkanlığına bildirildiği tarihte belirtilen
ek ödemenin de maaşına uygulanması gerekip maaşının bu şekilde belirlenmesi
gerekirken bu ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğini,
müvekkilinin bu konuda da mağdur olduğunu belirterek; fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla 03/06/2006 tarihinden 15/09/2007 tarihine
kadar ödenmeyen 1.270,00 TL‘nin Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve
enflasyon farkından kaynaklı ücret alacaklarının ödenmesi gereken aylardan
itibaren en yüksek mevduat faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: 16.12.2011 gün ve E:2011/665 K:2011/936 sayı ile, davanın
kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine;
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 12.03.2012 gün ve E:2012/8565 K:2012/7985 sayılı
ilamı ile hükmün esastan bozulmasına karar vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: 25.06.2012 gün ve E:2012/531 K:2012/480 sayılı kararı ile,
önceki kararında direnerek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
Direnme
kararına karşı davalı vekilinin yaptığı temyiz başvurusu üzerine; YARGITAY
HUKUK GENEL KURULU 26.12.2012 gün ve E:2012/9-1554 K:2012/1424 sayılı ilamı
ile “...Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından
kaynaklanan fark ücret alacağının belirlenmesi yönünden yapılan
araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin
özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar
getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile
değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel
düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz
seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel
belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle
tâbi personelden Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar
tespit edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep
tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom
tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan
yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı anlaşılmaktadır
Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu
personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan, İmtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde
eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği
nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı
Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde
belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına
naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri
esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan
ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan
davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ gerekçesiyle
Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin direnme kararının bozulmasına karar
vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyduktan
sonra 26.04.2013 gün ve E:2013/296 K:2013/303 sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
2. İDARE MAHKEMESİ: 07.06.2013 gün ve E:2013/1756 K:2013/728 sayı ile
özetle; davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması ve davacının iş akdi imzalamış bir işçi statüsünde olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararına karşı davalı vekilinin itirazı üzerine;
Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi 02.10.2013 gün ve E:2013/1701 K:2013/1654
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu üzerine de Diyarbakır Bölge
İdare Mahkemesi 09.01.2014 gün ve E:2014/33 K:2014/60 sayılı kararı ile
karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 01.04.2014
günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu emrine
atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlenmesi
nedeniyle oluşan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten sonra,
anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa
ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin
altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden
önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3.
maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki
“B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur olarak görev yapmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması için
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlenmesi
nedeniyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan
Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin 26.04.2013 gün ve E:2013/296 K:2013/303
sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2.
İş Mahkemesi’nin 26.04.2013 gün ve E:2013/296, K:2013/303 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
55-ESAS NO : 2014/394
KARAR NO : 2014/433
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
A.Ö.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.A.
İhbar
Olunan: Maliye Bakanlığı( Adli Yargıda)
Vekili : Av. E.E.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde
özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin özelleştirme kapsamında 2005
yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu kurumu niteliğini kaybedip Özel
Tüzel Kişilik sıfatı kazanmış olduğunu, fakat müvekkilinin de içerisinde
olduğu devlet memurluğu haklarının saklı kalıp, kurum yanında çalışmaya
devam eden personelin de bulunduğunu, Telekom’da bu durumda çalışanlarla
kanun gereği ve yapılan sözleşme gereği kamu memur artış oranında da
artışların söz konusu olacağının belirlendiğini, kamuoyunda memurlara
ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen 31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı Değişik Adlar Altında İlave Ödemesi
Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılması ile Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında
belli kamu görevlilerine her ay ek ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş
olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise
T.C. Posta, Telgraf ve Telefon işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş
olduğunu, müvekkilinin de bu kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı
özelleştirme uygulamaları hakkında kanunun “Kuruluşlardaki personelin Nakli”
başlıklı 22. Maddesinin 5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına devam
ettiğini, ücretlerdeki artış oranının da memurlara uygulanan ücret
artışının esas alındığını, müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına
denge tazminatı ödemesinin ilk aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan
ödemelerin mahsup edilerek bu konudaki ödemelerin ödenmemeye başladığını,
müvekkilinin işten çıkarılıp personel daire başkanlığına bildirildiği
tarihte belirtilen ek ödemenin de maaşına uygulanması gerekip maaşının bu
şekilde belirlenmesi gerekirken bu ek ödemenin maaş nakil belgesinde
gösterilmediğini, müvekkilinin bu konuda da mağdur olduğunu belirterek;
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 03/06/2006 tarihinden
15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00 TL‘nin Yüksek Planlama Kurulu
Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı ücret alacaklarının ödenmesi
gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat faizi ile birlikte tahsiline
karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: 16.12.2011 gün ve E:2011/666 K:2011/937 sayı ile, davanın
kabulüne karar vermiş, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine;
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 12.03.2012 gün ve E:2012/8564 K:2012/7984 sayılı
ilamı ile hükmün esastan bozulmasına karar vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: 25.06.2012 gün, E:2012/532 K:2012/481 sayılı kararı ile,
önceki kararında direnerek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
Direnme
kararına karşı davalı vekilinin yaptığı temyiz başvurusu üzerine; YARGITAY
HUKUK GENEL KURULU 26.12.2012 gün ve E:2012/9-1555 K:2012/1425 sayılı ilamı
ile “...Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından
kaynaklanan fark ücret alacağının belirlenmesi yönünden yapılan
araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin
özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar
getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile
değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel
düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz
seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel
belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle
tâbi personelden Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar
tespit edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep
tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom
tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan yasal
düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı
anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak
geçen sürede kamu personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan, İmtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde
eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği
nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı
Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde
belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına
naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri
esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan
ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan
davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ gerekçesiyle
Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin direnme kararının bozulmasına karar
vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyduktan
sonra 26.04.2013 gün ve E:2013/272 K:2013/280 sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
2. İDARE MAHKEMESİ: 06.06.2013 gün ve E:2013/1759 K:2013/721 sayı ile
özetle; davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması ve davacının iş akdi imzalamış bir işçi statüsünde olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararına karşı davalı vekilinin itirazı üzerine;
Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi 02.10.2013 gün ve E:2013/1705 K:2013/1654
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu üzerine de Diyarbakır Bölge
İdare Mahkemesi 09.01.2014 gün ve E:2014/31, K:2014/61 sayılı kararı ile
karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlenmesi nedeniyle oluşan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin
(a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl
tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür
ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve
Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda
istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen
hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri
uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam
edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent
hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a)
Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu
payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.Kanunla, Kurumda görev yapan personelden
asli ve sürekli görev yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek
konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur olarak görev yapmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması için
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlenmesi
nedeniyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan
Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin 26.04.2013 gün ve E:2013/272 K:2013/280
sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2.
İş Mahkemesi’nin 26.04.2013 gün ve E:2013/272, K:2013/280 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
56-ESAS NO : 2014/395
KARAR NO : 2014/434
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Emekli Sandığına tabi iken vefat eden babasından dolayı yetim aylığı alan
davacının, boşandığı eşiyle birlikte yaşadığı
gerekçesiyle aylığının kesilmesine ve borç çıkartılmasına ilişkin davalı
idare işleminin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
S.B.
Vekili:
Av. H.C.
Davalı:
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili:
Av. K.T.
O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının babasının, T.C. Emekli
Sandığı emeklisi iken, 5.11.2009 tarihinde vefat etmesi üzerine davacıya
babasından dolayı 1.12.2009 tarihinden itibaren yetim aylığı bağlandığını; ancak,
davalı idarenin 11.04.2011 tarih ve 9086503 sayılı işlemi ile, davacının
muvazaalı boşandığının tespit edilmesi üzerine söz konusu aylığın
kesilmesine karar verdiğini ve ödenen maaşları faizi ile birlikte geri
istediğini; davalı idarenin işleminin hukuka aykırı olduğunu belirterek;
usulsüz işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
ANKARA
12. İDARE MAHKEMESİ : 19.9.2011 gün ve E: 2011/1721, K: 2011/1534 sayı ile,
5510 sayılı Kanunun 56. ve 96. maddeleri uyarınca davacının yetim aylığının
kesilmesi ve geçmiş dönemde ödenen aylıkların borç çıkartılmasına ilişkin
işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın, aynı Kanunun 101. maddesi hükmü uyarınca
İş Mahkemesinde görülüp çözümlenmesi gerekmekte olup, bu davanın görev
yönünden Mahkemelerince incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna varıldığı
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
YALOVA
İŞ MAHKEMESİ : 1.7.2013 gün ve E: 2011/466, K: 2013/201 sayı ile, davanın yetim aylığının bağlanmasına ilişkin olduğu,
davacının ölen babasından dolayı yetim aylığı bağlanmasını talep ettiği,
davacının babasının emekli sandığına tabi olarak çalıştığı ve bu kurum
tarafından emekli aylığı bağlandığı, babasının vefatı üzerine davacının hak
sahibi olarak yetim aylığı bağlanması talebinde bulunduğu, davacının
eşinden dolayı da dul aylığı aldığı, davacının ölen eşinin de emekli
sandığından aylık alırken vefat ettiği, dolayısıyla dava konusu
uyuşmazlığın 5434 sayılı kanun hükümlerine tabi olduğu, uyuşmazlığın
çözümünde 506 veya 5510 sayılı kanun hükümlerinin uygulanma yerinin bulunmadığı,
İş Mahkemelerinin 5521 sayılı kanun ile kurulmuş, istisnai nitelikte özel
mahkemeler olduğu, bu durumda 5510 sayılı kanunun 101. maddesinde
düzenlenen hükümlere göre sınırlı yetki ile donatılmış İş Mahkemesinin
görevli olmadığı, 5434 sayılı yasanın uygulanması gereken uyuşmazlığın
idari yargının görev alanına girdiği, yine 5434 sayılı yasadan doğan
uyuşmazlıkların Uyuşmazlık Mahkemesinin 2012/536 Esas, 2012/433 Karar,
2012/531 Esas, 2012/428 Karar, 2012/532 Esas, 2012/429 Karar sayılı örnek
kararlarında da belirtiliği üzere idari yargı yoluna tabi olduğu
gerekçesiyle dava dilekçesinin yargı yolu yanlışlığı nedeniyle görev
yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, idari ve adli yargı yerlerince
verilmiş olan görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğu önesürülen olumsuz
görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla yapılan
01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı
yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, davacı vekilinin
talebi üzerine, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Emekli Sandığı emeklisi iken vefat eden babasından dolayı yetim aylığı alan
davacının, boşandığı eşiyle birlikte yaşadığı
nedeniyle aylığının kesilmesi ve geçmiş yıllara ilişkin borç çıkartılmasına
ilişkin davalı idare işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Dosya
kapsamında bulunan davacının müracaatı ve bunun üzerinde davalı kurum
tarafından düzenlenen Yetim Aylığı Bağlama kararı içeriğinden, davacının
müteveffa babasının 5434 sayılı Yasaya tabi olarak çalışırken emekli olduğu
ve 5.6.2009 tarihinde vefat ettiğinin anlaşıldığı, bu itibarla
müteveffa’nın 5434 sayılı Yasa kapsamında Emekli Sandığı İştirakçisi olarak
çalışmakta iken emekli olduğu tespit edilmiştir.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434
sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal
Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi
adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde
ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu
görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan
haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir
sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve
hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi,
15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan
Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce
5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev
yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla
aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar
vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla
5510 sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1
nci ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1
Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu
görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem
yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali
istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56,
K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer
alan “…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan
uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle
yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E:
2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı
redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki
uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi
olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri
uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510
sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı
sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un
öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı
görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık
Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği
işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun
varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer
kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul
ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik
Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari
işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin
devam edeceği açıktır…”
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve
Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin
uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra
memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510
sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı
sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun
öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli
yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın
158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev
uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü uyarınca
Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı
tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal
Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari
işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754 sayılı
Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce emekli kamu personeli olan
babasından dolayı kendisine yetim aylığı bağlanan ve boşandığı eşiyle
beraber yaşadığının tespit edildiğinden bahisle yetim aylığının kesilmesine
ilişkin davalı idare işleminin iptali istemiyle davacı tarafından açılan
davanın, görüm ve çözümünün; gerek 5510 sayılı
Yasanın 56.maddesinin, yürürlükten kaldırılan 5434 sayılı Yasanın
75.maddesinin genişletilmiş hali olması, Yasanın dava konusu olaya ilişkin
56.maddesinin son fıkrasının 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmesi; buna
karşılık davacıya, 5434 sayılı Yasa hükümlerine göre, iştirakçi babasından
dolayı yetim aylığı bağlanması işleminin 5434 sayılı Yasa uyarınca tesis
edilmesi hususları da gözetildiğinde, idari yargı yerinde görüleceği
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 12. İdare
Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 12. İdare Mahkemesinin 19.9.2011 gün ve E:
2011/1721, K: 2011/1534 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
57-ESAS NO : 2014/396
KARAR NO : 2014/435
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının yasal faiziyle birlikte
ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: M.A.
Vekili:
Av. C.M.P.
Davalı:
Türk Telekom A.Ş.
Vekili:
Av. R.Y.
O L A Y: İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı başka kamu kurum ve
kuruluşlarına atanmak üzere Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı,
26.7.2010 tarihinde kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 2.000,00 TL alacağın geriye dönük olarak yürütülecek
yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
SAMSUN 3. İŞ MAHKEMESİ: 15.7.2013 gün ve E:2011/133,
K:2013/760 sayı ile,
Uyuşmazlığın 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetvelinde yer
alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2
sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının davalının
özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen
406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki
hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek
II. cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan
artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer
aldığı ücreti gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi
gerekip gerekmediği noktasında toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b
maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığı ve davaya idare
mahkemelerince bakılması gerektiği gerekçesiyle davanın usulden reddine
karar vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
: 2.9.2013 gün ve E: 2013/22115, K: 2013/13397 sayı ile, kararın dayandığı
delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde
bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz
itirazlarının reddi ile hükmün onanmasına karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
SAMSUN 1. İDARE MAHKEMESİ: 3.12.2013 gün ve E:2013/1392,
K:2013/1124 sayı ile, 406 sayılı Kanunun değişik 1. maddesinde “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili adli ve idari yargı yerlerince verilmiş
olan görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık YILDIZ,
Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla yapılan
01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen
yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını
veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin
işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş. 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı
Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406 sayılı
Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Samsun 3. İş Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve
çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Samsun 3. İş
Mahkemesinin 15.7.2013 gün ve E:2011/133, K:2013/760 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
58-ESAS NO : 2014/398
KARAR NO : 2014/437
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: O.D.
Vekili: Av. M.Ö.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili:
Av. B.B.(Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Burdur İl Telekom Müdürlüğünde
“kapsam dışı personel” olarak çalışmakta iken Kurumun özelleştirme kapsamına
alınması nedeniyle 31.10.2007 tarihinde Burdur İl Sağlık Müdürlüğüne memur
olarak atanan davacının, maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın
22.nci maddesine uygun olarak düzenlenmemesi nedeniyle hak kaybına
uğradığını belirterek, maaş nakil ilmühaberinin davalı kurum tarafından
yeniden düzenlenerek davacının nakil edildiği kuruma bildirilmesine ve
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000 TL’nin yasal
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline kararı verilmesi istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Burdur
1. Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla): 03.05.2013 gün ve
E:2011/250, K:2013/317 sayılı kararı ile özetle; davanın idari yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiğinden bahisle, görev yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
16.09.2013 gün ve E:2013/22423, K:2013/14549 sayılı ilamı ile hükmün
onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Isparta
İdare Mahkemesi: 04.12.2013 gün ve E:2013/1095, K:2013/1293 sayılı kararı
ile özetle; davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını
veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. de görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle
yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının
davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim
ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine
ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün
ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk
Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece
paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Burdur 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş
Mahkemesi Sıfatıyla) görevsizlik kararının kaldırılmasına karar vermek
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Burdur 1.
Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 03.05.2013 gün ve
E:2011/250, K:2013/317 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
59-ESAS NO : 2014/399
KARAR NO : 2014/438
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: M.Y.
Vekili: Av. M.Ö.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili:
Av. B.B.(Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Burdur İl Telekom Müdürlüğünde
“kapsam dışı personel” olarak çalışmakta iken Kurumun özelleştirme kapsamına
alınması nedeniyle 31.10.2007 tarihinde Burdur İl Sağlık Müdürlüğüne memur
olarak atanan davacının,maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22.nci
maddesine uygun olarak düzenlenmemesi nedeniyle hak kaybına uğradığını
belirterek, maaş nakil ilmühaberinin davalı kurum tarafından yeniden düzenlenerek
davacının nakil edildiği kuruma bildirilmesine ve fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000 TL’nin yasal faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline kararı verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Burdur
1. Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla): 03.05.2013 gün ve
E:2011/92, K:2013/283 sayılı kararı ile özetle; davanın idari yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiğinden bahisle, görev yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
16.09.2013 gün ve E:2013/22417, K:2013/14543 sayılı ilamı ile hükmün
onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Isparta
İdare Mahkemesi: 05.12.2013 gün ve E:2013/1100, K:2013/1330 sayılı kararı
ile özetle; davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını
veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. de görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle
yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının
davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin
3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Burdur 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş
Mahkemesi Sıfatıyla) görevsizlik kararının kaldırılmasına karar vermek
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Burdur 1.
Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 03.05.2013 gün ve
E:2011/92, K:2013/283 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
60-ESAS NO : 2014/400
KARAR NO : 2014/439
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: S.D.
Vekili: Av. M.Ö.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili:
Av. B.B.(Adli Yargıda)
O L A
Y:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Burdur İl Telekom Müdürlüğünde “kapsam
dışı personel” olarak çalışmakta iken Kurumun özelleştirme kapsamına
alınması nedeniyle 28.05.2007 tarihinde Burdur İl Kültür ve Turizm
Müdürlüğüne memur olarak atanan davacının, maaş nakil ilmühaberinin 4046
sayılı yasanın 22.nci maddesine uygun olarak düzenlenmemesi nedeniyle hak
kaybına uğradığını belirterek, maaş nakil ilmühaberinin davalı kurum
tarafından yeniden düzenlenerek davacının nakil edildiği kuruma
bildirilmesine ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik
1.000 TL’nin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline kararı verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Burdur
1. Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla): 03.05.2013 gün ve
E:2011/100, K:2013/291 sayılı kararı ile özetle; davanın idari yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiğinden bahisle, görev yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
16.09.2013 gün ve E:2013/22420, K:2013/14546 sayılı ilamı ile hükmün
onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Isparta
İdare Mahkemesi: 28.11.2013 gün ve E:2013/1105, K:2013/1271 sayılı kararı
ile özetle; davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu,idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını
veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. de görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle
yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının
davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim
ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine
ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün
ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk
Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Burdur 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş
Mahkemesi Sıfatıyla) görevsizlik kararının kaldırılmasına karar vermek
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Burdur 1.
Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 03.05.2013 gün ve
E:2011/100, K:2013/291 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
61-ESAS NO : 2014/401
KARAR NO : 2014/440
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: M.S.
Vekili: Av. M.Ö.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili:
Av. B.B.(Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Burdur İl Telekom Müdürlüğünde
“kapsam dışı personel” olarak çalışmakta iken Kurumun özelleştirme kapsamına
alınması nedeniyle 23.03.2009 tarihinde Burdur Sanayi ve Ticaret İl
Müdürlüğüne memur olarak atanan davacının, maaş nakil ilmühaberinin 4046
sayılı yasanın 22.nci maddesine uygun olarak düzenlenmemesi nedeniyle hak
kaybına uğradığını belirterek, maaş nakil ilmühaberinin davalı kurum
tarafından yeniden düzenlenerek davacının nakil edildiği kuruma
bildirilmesine ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik
1.000 TL’nin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline kararı verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Burdur
1. Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla): 03.05.2013 gün ve
E:2011/109, K:2013/300 sayılı kararı ile özetle; davanın idari yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle, görev yönünden reddine karar
vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
16.09.2013 gün ve E:2013/22414, K:2013/14540 sayılı ilamı ile hükmün
onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Isparta
İdare Mahkemesi: 04.12.2013 gün ve E:2013/1110, K:2013/1299 sayılı kararı
ile özetle; davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını
veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. de görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle
yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının
davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Burdur 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş
Mahkemesi Sıfatıyla) görevsizlik kararının kaldırılmasına karar vermek
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Burdur 1.
Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 03.05.2013 gün ve
E:2011/109, K:2013/300 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
62-ESAS NO : 2014/402
KARAR NO : 2014/441
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: A.T.
Vekili: Av. M.Ö.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili:
Av. B.B.(Adli Yargıda)
O L A
Y:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Burdur İl Telekom Müdürlüğünde
“kapsam dışı personel” olarak çalışmakta iken Kurumun özelleştirme
kapsamına alınması nedeniyle 15.04.2009 tarihinde Burdur İl Kültür ve
Turizm Müdürlüğüne memur olarak atanan davacının, maaş nakil ilmühaberinin
4046 sayılı yasanın 22.nci maddesine uygun olarak düzenlenmemesi nedeniyle
hak kaybına uğradığını belirterek, maaş nakil ilmühaberinin davalı kurum
tarafından yeniden düzenlenerek davacının nakil edildiği kuruma
bildirilmesine ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000
TL’nin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline kararı verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Burdur
1. Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla): 03.05.2013 gün ve
E:2011/119, K:2013/310 sayılı kararı ile özetle; davanın idari yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle, görev yönünden reddine karar
vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
16.09.2013 gün ve E:2013/22409, K:2013/14535 sayılı ilamı ile hükmün
onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Isparta
İdare Mahkemesi: 28.11.2013 gün ve E:2013/1115,K:2013/1286 sayılı kararı
ile özetle; davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını
veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. de görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle
yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının
davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış düzenlenmesi
sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Burdur 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş
Mahkemesi Sıfatıyla) görevsizlik kararının kaldırılmasına karar vermek
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Burdur 1.
Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 03.05.2013 gün ve
E:2011/119, K:2013/310 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
63-ESAS NO : 2014/403
KARAR NO : 2014/442
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
M.A.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.A.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip Özel Tüzel Kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat müvekkilinin de içerisinde olduğu devlet memurluğu haklarının saklı
kalıp, kurum yanında çalışmaya devam eden personelin de bulunduğunu,
Telekom’da bu durumda çalışanlarla kanun gereği ve yapılan sözleşme gereği
kamu memur artış oranında da artışların söz konusu olacağının
belirlendiğini, kamuoyunda memurlara ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen
31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı
Değişik Adlar Altında İlave Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli
Personele Ek Ödeme Yapılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye
eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında belli kamu görevlilerine her ay ek
ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde
kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise T.C. Posta, Telgraf ve Telefon
işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş olduğunu, müvekkilinin de bu
kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı özelleştirme uygulamaları
hakkında kanunun “Kuruluşlardaki personelin Nakli” başlıklı 22. Maddesinin
5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına devam ettiğini, ücretlerdeki artış
oranının da memurlara uygulanan ücret artışının esas alındığını,
müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına denge tazminatı ödemesinin ilk
aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan ödemelerin mahsup edilerek bu
konudaki ödemelerin ödenmemeye başladığını, müvekkilinin işten çıkarılıp
personel daire başkanlığına bildirildiği tarihte belirtilen ek ödemenin de
maaşına uygulanması gerekip maaşının bu şekilde belirlenmesi gerekirken bu
ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğini, müvekkilinin bu konuda
da mağdur olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla 03/06/2006 tarihinden 15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00
TL‘nin Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı
ücret alacaklarının ödenmesi gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat
faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 16.12.2011 gün, E:2011/651, K:2011/922 sayı ile özetle;
davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
12.03.2012 gün, E:2012/8550, K:2012/7970 sayılı ilamı ile hükmün esastan
bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 25.06.2012 gün, E:2012/517, K:2012/466 sayı ile özetle;
önceki kararına direnerek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
26.12.2012 gün, E:2012/9-1541, K:2012/1411 sayılı ilamı ile “...Uyuşmazlık,
5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağının belirlenmesi yönünden yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı
noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca,Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin
özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar
getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile
değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel
düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz
seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel
belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle
tâbi personelden Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar
tespit edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep
tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom
tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan
yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı anlaşılmaktadır
Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu
personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan,imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde eden
davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle
doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri
ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile
çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına naklen
atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri
esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan
ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan
davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ demek
suretiyle Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin 25.06.2012 gün, E:2012/517,
K:2012/466 sayılı direnme kararının bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyduktan
sonra 26.04.2013 gün, E:2013/262, K:2013/276 sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili
aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
3. İdare Mahkemesi: 06.06.2013 gün, E:2013/1642, K:2013/444 sayı ile
özetle; “...davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması ve davacının iş akdi imzalamış bir işçi
statüsünde olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan itiraz üzerine Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi
28.10.2013 gün, E:2013/1899, K:2013/1814 sayılı kararı ile hükmün
onanmasına karar vermiştir.
Bu karara
karşı yapılan karar düzeltme başvurusu üzerine Diyarbakır Bölge İdare
Mahkemesi 22.01.2014 gün, E:2014/134, K:2014/131 sayılı kararı ile karar
düzeltme talebinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi
üzerine, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve
sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış düzenlenmesi sebebiyle
uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2.
İş Mahkemesinin 26.04.2013 gün,E:2013/262, K:2013/276 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
64-ESAS NO : 2014/404
KARAR NO : 2014/443
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
S.V.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.A.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip Özel Tüzel Kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat müvekkilinin de içerisinde olduğu devlet memurluğu haklarının saklı
kalıp, kurum yanında çalışmaya devam eden personelin de bulunduğunu,
Telekom’da bu durumda çalışanlarla kanun gereği ve yapılan sözleşme gereği
kamu memur artış oranında da artışların söz konusu olacağının
belirlendiğini, kamuoyunda memurlara ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen
31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı
Değişik Adlar Altında İlave Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli
Personele Ek Ödeme Yapılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye
eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında belli kamu görevlilerine her ay ek
ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde
kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise T.C. Posta, Telgraf ve Telefon
işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş olduğunu, müvekkilinin de bu
kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı özelleştirme uygulamaları
hakkında kanunun “Kuruluşlardaki personelin Nakli” başlıklı 22. Maddesinin
5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına devam ettiğini, ücretlerdeki artış
oranının da memurlara uygulanan ücret artışının esas alındığını,
müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına denge tazminatı ödemesinin ilk
aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan ödemelerin mahsup edilerek bu
konudaki ödemelerin ödenmemeye başladığını, müvekkilinin işten çıkarılıp
personel daire başkanlığına bildirildiği tarihte belirtilen ek ödemenin de
maaşına uygulanması gerekip maaşının bu şekilde belirlenmesi gerekirken bu
ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğini, müvekkilinin bu konuda
da mağdur olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla 03/06/2006 tarihinden 15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00
TL ‘nin Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı
ücret alacaklarının ödenmesi gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat
faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 16.12.2011 gün, E:2011/657, K:2011/928 sayı ile özetle;
davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
12.03.2012 gün, E:2012/8573, K:2012/7993 sayılı ilamı ile hükmün esastan
bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 25.06.2012 gün, E:2012/523, K:2012/472 sayı ile özetle;
önceki kararına direnerek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
26.12.2012 gün, E:2012/9-1533, K:2012/1403 sayılı ilamı ile “...Uyuşmazlık,
5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağının belirlenmesi yönünden yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı
noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin
özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar
getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile
değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel
düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz
seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel
belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle
tâbi personelden Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar
tespit edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep
tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom
tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan
yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin isteklerine
bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli sayılarak
özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı anlaşılmaktadır
Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu
personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan,imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde eden
davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle
doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri
ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile
çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına naklen
atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri
esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan
ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan
davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların
idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ demek
suretiyle Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin 25.06.2012 gün, E:2012/523,
K:2012/472 sayılı direnme kararının bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyduktan
sonra 26.04.2013 gün, E:2013/287, K:2013/294 sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
3. İdare Mahkemesi: 04.06.2013 gün, E:2013/1656, K:2013/432 sayı ile
özetle; “...davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması ve davacının iş akdi imzalamış bir işçi
statüsünde olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan itiraz üzerine Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi
28.10.2013 gün, E:2013/1903, K:2013/1811 sayılı kararı ile hükmün
onanmasına karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu üzerine Diyarbakır Bölge
İdare Mahkemesi 22.01.2014 gün, E:2014/125, K:2014/118 sayılı kararı ile
karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi
üzerine, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin
ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi
itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin
(b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom
çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim
Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasa
koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli
yargı görevli olduğundan Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2.
İş Mahkemesinin 26.04.2013 gün, E:2013/287, K:2013/294 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
65-ESAS NO : 2014/405
KARAR NO : 2014/444
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
N.K.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.A.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip Özel Tüzel Kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat müvekkilinin de içerisinde olduğu devlet memurluğu haklarının saklı
kalıp, kurum yanında çalışmaya devam eden personelin de bulunduğunu,
Telekom’da bu durumda çalışanlarla kanun gereği ve yapılan sözleşme gereği
kamu memur artış oranında da artışların söz konusu olacağının
belirlendiğini, kamuoyunda memurlara ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen
31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı
Değişik Adlar Altında İlave Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli
Personele Ek Ödeme Yapılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye
eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında belli kamu görevlilerine her ay ek
ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde
kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise T.C. Posta, Telgraf ve Telefon
işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş olduğunu, müvekkilinin de bu
kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı özelleştirme uygulamaları
hakkında kanunun “Kuruluşlardaki personelin Nakli” başlıklı 22. Maddesinin
5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına devam ettiğini, ücretlerdeki artış
oranının da memurlara uygulanan ücret artışının esas alındığını,
müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına denge tazminatı ödemesinin ilk
aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan ödemelerin mahsup edilerek bu
konudaki ödemelerin ödenmemeye başladığını, müvekkilinin işten çıkarılıp
personel daire başkanlığına bildirildiği tarihte belirtilen ek ödemenin de
maaşına uygulanması gerekip maaşının bu şekilde belirlenmesi gerekirken bu
ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğini, müvekkilinin bu konuda
da mağdur olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla 03/06/2006 tarihinden 15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00
TL ‘nin Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı
ücret alacaklarının ödenmesi gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat
faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 16.12.2011 gün, E:2011/653, K:2011/924 sayı ile özetle;
davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
12.03.2012 gün, E:2012/8552, K:2012/7972 sayılı ilamı ile hükmün esastan
bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 25.06.2012 gün, E:2012/519, K:2012/468 sayı ile özetle;
önceki kararına direnerek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
26.12.2012 gün, E:2012/9-1544, K:2012/1414 sayılı ilamı ile “...Uyuşmazlık,
5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağının belirlenmesi yönünden yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı
noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca,Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin
özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar
getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile
değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel
düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz
seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel
belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle
tâbi personelden Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar
tespit edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep
tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom
tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan
yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı
anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak
geçen sürede kamu personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan,imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde eden
davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle
doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri
ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile
çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına naklen
atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri
esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan
ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan
davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ demek
suretiyle Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin 25.06.2012 gün, E:2012/519, K:2012/468
sayılı direnme kararının bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyduktan
sonra 26.04.2013 gün, E:2013/297, K:2013/304 sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İdare Mahkemesi: 05.06.2013 gün, E:2013/1751, K:2013/719 sayı ile
özetle; “...davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması ve davacının iş akdi imzalamış bir işçi
statüsünde olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan itiraz üzerine Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi
17.09.2013 gün, E:2013/1698, K:2013/1574 sayılı kararı ile hükmün onanmasına
karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu üzerine Diyarbakır Bölge
İdare Mahkemesi 05.12.2013 gün, E:2013/2083, K:2013/2057 sayılı kararı ile
karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi
üzerine, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli
ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler
sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk
Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel
şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları
aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 29.1.2000
tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri
arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu
hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu
görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış düzenlenmesi
sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2.
İş Mahkemesinin 26.04.2013 gün, E:2013/297, K:2013/304 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
66-ESAS NO : 2014/406
KARAR NO : 2014/445
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
O.Ç.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.A.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip Özel Tüzel Kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat müvekkilinin de içerisinde olduğu devlet memurluğu haklarının saklı
kalıp, kurum yanında çalışmaya devam eden personelin de bulunduğunu,
Telekom’da bu durumda çalışanlarla kanun gereği ve yapılan sözleşme gereği
kamu memur artış oranında da artışların söz konusu olacağının belirlendiğini,
kamuoyunda memurlara ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen 31/03/2006
tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı Değişik
Adlar Altında İlave Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli Personele Ek
Ödeme Yapılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek 3.
Maddenin 1. Fıkrasında belli kamu görevlilerine her ay ek ödeme
yapılabileceğinin belirtilmiş olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde
kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise T.C. Posta, Telgraf ve Telefon
işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş olduğunu, müvekkilinin de bu
kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı özelleştirme uygulamaları
hakkında kanunun “Kuruluşlardaki personelin Nakli” başlıklı 22. Maddesinin
5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına devam ettiğini, ücretlerdeki artış
oranının da memurlara uygulanan ücret artışının esas alındığını,
müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına denge tazminatı ödemesinin ilk
aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan ödemelerin mahsup edilerek bu
konudaki ödemelerin ödenmemeye başladığını, müvekkilinin işten çıkarılıp
personel daire başkanlığına bildirildiği tarihte belirtilen ek ödemenin de
maaşına uygulanması gerekip maaşının bu şekilde belirlenmesi gerekirken bu
ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğini, müvekkilinin bu konuda
da mağdur olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla 03/06/2006 tarihinden 15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00
TL‘nin Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı
ücret alacaklarının ödenmesi gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat
faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 16.12.2011 gün, E:2011/654, K:2011/925 sayı ile özetle;
davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
12.03.2012 gün, E:2012/8553, K:2012/7973 sayılı ilamı ile hükmün esastan
bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 25.06.2012 gün, E:2012/520, K:2012/469 sayı ile özetle;
önceki kararına direnerek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
26.12.2012 gün, E:2012/9-1542, K:2012/1412 sayılı ilamı ile “...Uyuşmazlık,
5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağının belirlenmesi yönünden yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı
noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin
özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar
getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile
değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel düzenlemelere
yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekom'da, Ek 22.
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 399 sayılı
KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz seksen gün aylıksız izinli
sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük hakları Türk Telekom
tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle tâbi personelden Türk
Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar tespit edildikleri
tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep tarihinden
itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom tarafından Devlet
Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan
yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı
anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak
geçen sürede kamu personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan,imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde eden
davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle
doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri
ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile
çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına naklen
atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri
esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi; bildirim
ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal
haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan
ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan
davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ demek
suretiyle Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin 25.06.2012 gün, E:2012/520,
K:2012/469 sayılı direnme kararının bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyduktan
sonra 26.04.2013 gün, E:2013/304, K:2013/311 sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İdare Mahkemesi: 05.06.2013 gün, E:2013/1743,K:2013/718 sayı ile özetle;
“...davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması ve davacının iş akdi imzalamış bir işçi statüsünde olması
karşısında,idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan itiraz üzerine Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi
17.09.2013 gün, E:2013/1709, K:2013/1571 sayılı kararı ile hükmün
onanmasına karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu üzerine Diyarbakır Bölge
İdare Mahkemesi 05.12.2013 gün, E:2013/2084, K:2013/2058 sayılı kararı ile
karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu,idari yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi
üzerine, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile
belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim
Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları kadro
unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği
açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi
ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında
geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak sayılmış
olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine
karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2. İş
Mahkemesinin 26.04.2013 gün, E:2013/304, K:2013/311 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
67-ESAS NO : 2014/408
KARAR NO : 2014/447
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi
nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
H.C.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekilleri:
Av. S.D., Av. A.A.
O L A Y: Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı 29.6.2007 tarihinde
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü emrine
atanmıştır.
Davacı
vekili, müvekkilinin işten çıkarılıp Devlet Personel Başkanlığına bildirildiği
tarihte, ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğinden bahisle;
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak şartıyla 03.06.2006 tarihinden
15.09.2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.050,00 TL Yüksek Planlama Kurulu
Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı ücret alacaklarının, ödenmesi
gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat faizi ile birlikte tahsiline
karar verilmesi istemiyle 3.6.2011 tarihinde adli yargı yerinde Türk Telekomünikasyon
A.Ş.ne karşı dava açmış; davalı tarafın talebi üzerine dava Maliye Bakanlığına
da ihbar edilmiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi; 16.12.2011 gün, E:2011/672, K:2011/943 sayı ile davanın
kabulüne karar vermiş; bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; 12.03.2012 gün, E:2012/8558, K:2012/7978 sayılı
ilamı ile hükmün esastan bozulmasına karar vermiş; Diyarbakır 2. İş
Mahkemesi; 25.06.2012 gün, E:2012/538, K:2012/487 sayı ile; önceki
kararında direnmiş ve yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu;
26.12.2012 gün ve E:2012/9-1546, K:2012/1416 sayı ile; Uyuşmazlığın, 5473
sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağının belirlenmesi yönünden yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı
noktasında toplandığı; Hukuk Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında
5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağına ilişkin davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı
hususunun ön sorun olarak değerlendirildiği; uyuşmazlığın çözümünde
öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk Telekomünikasyon
AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme öncesi ve
sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulmasının zorunlu olduğu;
bilindiği üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin, 406 sayılı
Telgraf ve Telefon Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan
4000 sayılı Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi
Genel Müdürlüğü'nce yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin
tamamı kamu kesimine ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması
suretiyle kurulduğu ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi
bir kamu iktisadi kuruluşu statüsü verildiği; 29.01.2000 günlü Resmi Gazete'de
yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin özelleştirilmesi amacıyla
yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar getiren 4502 sayılı
Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu
fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve
faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağı kuralına yer
verildiği; anılan kuralın, 23.05.2001 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe
giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile değiştirildiği ve Telekom'un, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağının
belirtildiği; ayrıca, Türk Telekom AŞ.nin 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3.
maddesi ile 233 sayılı KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları
(KİK)" bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarıldığı;4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsünün de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlendiği, anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş olduğu, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı
Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük haklarının korunmuş olduğu; hisselerin fiilen devredildiği ve
Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi'nin
imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra, hisselerinin yüzde elliden fazlası
özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk Telekomun kamu kuruluşu niteliğini
kaybettiği; ancak, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı
Kanun'un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi
itibarıyla Türk Telekom'da çalışmakta olan personelin haklarının korunması
amacıyla, hukuki statülerini ve kamu kurumlarına nakil olanaklarını
belirleyen bazı özel düzenlemelere yer verildiği, buna göre Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu
veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personelin,
kamu görevlerinden yüz seksen gün aylıksız izinli sayılacağı, aynı maddeye
göre, bu personelin belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam
edeceği, malî ve özlük haklarının Türk Telekom tarafından karşılanacağı,
belirtilen süre içinde nakle tâbi personelden Türk Telekom tarafından
hizmetine ihtiyaç duyulmayanların, tespit edildikleri tarihten, kendi
isteği ile nakil talep edenlerin ise talep tarihinden itibaren en geç
doksan gün içinde nakil için Türk Telekom tarafından Devlet Personel
Başkanlığına bildirilecekleri; anılan yasal düzenlemeler karşısında Telekom
AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda, işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi
kısa sürede imkansız personelin isteklerine bağlı olarak makul bir süre
kamu görevlerinden aylıksız izinli sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde
çalışmalarına olanak sağlandığının anlaşıldığı, buna göre, söz konusu
personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu personeli statülerinin
devam ettiği; diğer yandan, imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini
yürütmek hakkını elde eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş
personel yetersizliği nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne
geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların
sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu
personelin kamu kuramlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi
görevler yüklenmiş olduğu; bu görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri
uyarınca davalı şirket tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel
Başkanlığı'na bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemlerin bulunduğu; sayılan işlemlerin, idare hukuku alanında hukuki
sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlemekte esas alındığı;
belirtilen nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde
olduklarının anlaşıldığı; öte yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve
özel yasa hükümleri gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere
sahip olması nedeniyle herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir
hukuki statü içinde bulunduğunun anlaşıldığı, bu nedenle diğer özel hukuk
tüzel kişilerinden farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı
işlemlerinin, nitelikleri esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğinde
bulunduğu; o halde, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle
görevli ve yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406
sayılı Yasa hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir
ifade ile kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal
görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis
ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden
kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğunun kabul
edilmesi gerektiği; somut uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku
hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personelin, özelleştirme sonrası
belirli bir süre içinde davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş
sözleşmesi kapsamında çalıştırıldığı, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girdiği; davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı
şirkete davacının ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur maaş
artış oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi, 406 sayılı
Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet
Personel Başkanlığına bildirmesi; bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi; personelin ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemler yaptırıldığının görüldüğü; bu işlemlerin idare hukuku alanında
hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde olduklarının açık olduğu, idari işlemlerle ilgili
uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi
ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan ek ödeme alacağının tahsili istemiyle,
anılan idareye karşı açılan davalarda, idari yargı yerinin görevli
olduğunun kabul edilmesi gerektiği; nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri
Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205 K. sayılı kararında da
kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu görevleri kapsamında, 5473
sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu
ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde
bulunduğuna karar verilmiş olduğu; bu durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta
idari yargı mahkemelerinin görevli olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar
verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile önceki kararda
direnilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle; Diyarbakır 2. İş
Mahkemesi’nin direnme kararının bozulmasına karar vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ; 26.4.2013 gün, E:2013/301, K:2013/308 sayı ile, Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uymak suretiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
2. İDARE MAHKEMESİ: 5.6.2013 gün ve E:2013/1737, K:2013/717 sayı ile,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu; özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hâzineye ait bulunan hisselerden %
55’inin, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ye satıldığı; dava dosyasının incelenmesinden; davacı
ile davalı kurum arasında, davalı kurum özel hukuk tüzel kişiliği
kazandıktan sonra iş akdi sözleşmesi imzalandığı, maaşına eklenmeyen
03.6.2006-15.9.2007 tarihleri arası Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve
enflasyon farkından kaynaklı toplam 1.050,00TL'nin; Diyarbakır İş
Mahkemesi'nde açılan davanın görev yönüyle reddedilmesi üzerine yasal
faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığının
anlaşıldığı; incelenen uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması ve davacının iş
akdi imzalamış bir işçi statüsünde olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle; davanın 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanununun 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev
yönünden reddine karar vermiş; bu karara karşı yapılan itiraz üzerine
Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi 17.9.2013 gün ve E:2013/1703, K:2013/1575
sayı ile hükmün onanmasına karar vermiş; karar düzeltme istemi Diyarbakır
Bölge İdare Mahkemesinin 5.12.2013 gün ve E:2013/2082, K:2013/2056 sayılı
kararı ile reddedilmiş ve Mahkeme kararı kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi üzerine, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile
belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim
Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları kadro
unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği
açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi
ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında
geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
3.6.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik:
18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan
Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2.
İş Mahkemesi’nin 26.4.2013 gün, E:2013/301, K:2013/308 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
68-ESAS NO : 2014/409
KARAR NO : 2014/448
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi
nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
E.S.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekilleri:
Av. S.D., Av. A.A.
O L A Y: Davalı Şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı 11.11.2008 tarihinde
Diyarbakır Valiliği, Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı
vekili, müvekkilinin işten çıkarılıp Devlet Personel Başkanlığına
bildirildiği tarihte, ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğinden
bahisle; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak şartıyla 03.06.2006
tarihinden 15.09.2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00 TL Yüksek Planlama
Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı ücret alacaklarının,
ödenmesi gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat faizi ile birlikte
tahsiline karar verilmesi istemiyle 3.6.2011 tarihinde adli yargı yerinde
Türk Telekomünikasyon A.Ş.ne karşı dava açmış; davalı tarafın talebi üzerine
dava Maliye Bakanlığına da ihbar edilmiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi; 16.12.2011 gün, E:2011/641, K:2011/912 sayı ile davanın
kabulüne karar vermiş; bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; 12.03.2012 gün, E:2012/8540, K:2012/7960 sayılı
ilamı ile hükmün esastan bozulmasına karar vermiş; Diyarbakır 2. İş
Mahkemesi; 25.06.2012 gün, E:2012/507, K:2012/456 sayı ile; önceki
kararında direnmiş ve yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu;
26.12.2012 gün ve E:2012/9-1520, K:2012/1390 sayı ile; Uyuşmazlığın, 5473
sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağının belirlenmesi yönünden yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı
noktasında toplandığı; Hukuk Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında
5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağına ilişkin davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı
hususunun ön sorun olarak değerlendirildiği; uyuşmazlığın çözümünde
öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk Telekomünikasyon
AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme öncesi ve
sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulmasının zorunlu olduğu;
bilindiği üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin, 406 sayılı
Telgraf ve Telefon Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan
4000 sayılı Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi
Genel Müdürlüğü'nce yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin
tamamı kamu kesimine ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması
suretiyle kurulduğu ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi
bir kamu iktisadi kuruluşu statüsü verildiği; 29.01.2000 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin özelleştirilmesi
amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar getiren 4502
sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1. maddesine eklenen
dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve
faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağı kuralına yer
verildiği; anılan kuralın, 23.05.2001 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe
giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile değiştirildiği ve Telekom'un, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağının
belirtildiği; ayrıca, Türk Telekom AŞ.nin 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3.
maddesi ile 233 sayılı KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları
(KİK)" bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarıldığı;4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsünün de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlendiği, anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş olduğu, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı
Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük haklarının korunmuş olduğu; hisselerin fiilen devredildiği ve
Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi'nin
imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra, hisselerinin yüzde elliden fazlası
özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk Telekomun kamu kuruluşu niteliğini
kaybettiği; ancak, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı
Kanun'un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi
itibarıyla Türk Telekom'da çalışmakta olan personelin haklarının korunması
amacıyla, hukuki statülerini ve kamu kurumlarına nakil olanaklarını
belirleyen bazı özel düzenlemelere yer verildiği, buna göre Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu
veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personelin,
kamu görevlerinden yüz seksen gün aylıksız izinli sayılacağı, aynı maddeye
göre, bu personelin belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam
edeceği, malî ve özlük haklarının Türk Telekom tarafından karşılanacağı,
belirtilen süre içinde nakle tâbi personelden Türk Telekom tarafından
hizmetine ihtiyaç duyulmayanların, tespit edildikleri tarihten, kendi
isteği ile nakil talep edenlerin ise talep tarihinden itibaren en geç
doksan gün içinde nakil için Türk Telekom tarafından Devlet Personel
Başkanlığına bildirilecekleri; anılan yasal düzenlemeler karşısında Telekom
AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda, işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi
kısa sürede imkansız personelin isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu
görevlerinden aylıksız izinli sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde
çalışmalarına olanak sağlandığının anlaşıldığı, buna göre, söz konusu
personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu personeli statülerinin
devam ettiği; diğer yandan, imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini
yürütmek hakkını elde eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş
personel yetersizliği nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne
geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların
sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu
personelin kamu kuramlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi
görevler yüklenmiş olduğu; bu görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri
uyarınca davalı şirket tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel
Başkanlığı'na bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemlerin bulunduğu; sayılan işlemlerin, idare hukuku alanında hukuki
sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlemekte esas alındığı;
belirtilen nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde
olduklarının anlaşıldığı; öte yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve
özel yasa hükümleri gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere
sahip olması nedeniyle herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir
hukuki statü içinde bulunduğunun anlaşıldığı, bu nedenle diğer özel hukuk
tüzel kişilerinden farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı
işlemlerinin, nitelikleri esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğinde
bulunduğu; o halde, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle
görevli ve yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406
sayılı Yasa hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir
ifade ile kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal
görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis
ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden
kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğunun kabul
edilmesi gerektiği; somut uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku
hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personelin, özelleştirme sonrası
belirli bir süre içinde davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş
sözleşmesi kapsamında çalıştırıldığı, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girdiği; davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı
şirkete davacının ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur maaş artış
oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi, 406 sayılı Yasa
hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel
Başkanlığına bildirmesi; bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu
kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil
ilmühaberi düzenlenmesi; personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler
yaptırıldığının görüldüğü; bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki
sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini,
özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu
personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem
niteliğinde olduklarının açık olduğu, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın
ise adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473
sayılı Kanundan kaynaklanan ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan
idareye karşı açılan davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğunun kabul
edilmesi gerektiği; nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun
07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205 K. sayılı kararında da kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin bu görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği
tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiş olduğu;
bu durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesinin usul ve yasaya aykırı
olduğu gerekçesiyle; Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin direnme kararının
bozulmasına karar vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ; 26.4.2013 gün, E:2013/283, K:2013/291 sayı ile, Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uymak suretiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
2. İDARE MAHKEMESİ: 14.6.2013 gün ve E:2013/1758, K:2013/740 sayı ile,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu; özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hâzineye ait bulunan hisselerden %
55’inin, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ye satıldığı; dava dosyasının incelenmesinden; davacı
ile davalı kurum arasında, davalı kurum özel hukuk tüzel kişiliği
kazandıktan sonra iş akdi sözleşmesi imzalandığı, maaşına eklenmeyen
03.6.2006-15.9.2007 tarihleri arası Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve
enflasyon farkından kaynaklı toplam 470,00TL'nin; Diyarbakır İş
Mahkemesi'nde açılan davanın görev yönüyle reddedilmesi üzerine yasal
faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığının
anlaşıldığı; incelenen uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması ve davacının iş
akdi imzalamış bir işçi statüsünde olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle; davanın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 15/1-a.maddesi hükmü uyarınca
görev yönünden reddine karar vermiş; bu karara karşı yapılan itiraz üzerine
Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi 2.10.2013 gün ve E:2013/1704, K:2013/1655
sayı ile hükmün onanmasına karar vermiş; karar düzeltme istemi Diyarbakır
Bölge İdare Mahkemesinin 9.1.2014 gün ve E:2014/26, K:2014/63 sayılı kararı
ile reddedilmiş ve Mahkeme kararı kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi üzerine, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile
belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim
Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
3.6.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan
Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2.
İş Mahkemesi’nin 26.4.2013 gün, E:2013/283, K:2013/291 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
69-ESAS NO : 2014/412
KARAR NO : 2014/449
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
M.L.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekilleri:
Av. S.D. & Av.A.A.
İhbar
Olunan: Maliye Bakanlığı (Adli Yargıda)
Vekili:
Av. E.E.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip özel tüzel kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat davacının davalı kurumda devlet memurluğu haklarını saklı tutarak
imzaladığı sözleşme ile çalışmaya devam ettiğini, kamuoyunda memurlara
ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen 31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı Değişik Adlar Altında İlave
Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılması ile
Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında
belli kamu görevlilerine her ay ek ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş
olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise
T.C. Posta, Telgraf ve Telefon işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş
olduğunu, müvekkilinin de bu kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı
özelleştirme uygulamaları hakkında kanunun “Kuruluşlardaki Personelin
Nakli” başlıklı 22. Maddesinin 5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına
devam ettiğini, ücretlerdeki artış oranının da memurlara uygulanan ücret
artışının esas alındığını, müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına
denge tazminatı ödemesinin ilk aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan
ödemelerin mahsup edilerek bu konudaki alacaklarının ödenmemeye
başladığını, müvekkilinin adının Personel Daire Başkanlığı’na bildirildiği
tarihte belirtilen ek ödemenin de maaşına uygulanması gerekirken,
uygulanmadığını, müvekkilinin bu şekilde zarara uğradığını belirterek;
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 03/06/2006 tarihinden
15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 470,00 TL ‘nin Yüksek Planlama Kurulu
Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı ücret alacaklarının ödenmesi
gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 16.12.2011 gün, 2011/676 Esas, 2011/947 Karar sayılı
kararı ile özetle; davacının ek ödemelerden yararlanması gerektiğini, her
ne kadar davacıya talep edilen 03.06.2006-15.09.2007 tarihleri arasında
1.273,08 TL denge tazminatı ödenmesi gerektiği bilirkişi raporunda
belirtilmiş ise de davacının 11.12.2006 tarihinde kamu kurumuna atanmasının
yapılmış olması göz önüne alındığında ve bilirkişi raporunda bu tarihe
kadar yapılan hesaplamalar dikkate alındığında davacıya 491,25 TL denge
tazminatı ödenmesi gerektiğini belirtilerek; davanın kabulüne karar vermiş,
karar davalı vekilleri tarafından temyiz edilmiş, temyiz talebi Diyarbakır
2.İş Mahkemesi’nin 06.01.2012 gün ve 2011/676 Esas, 2011/947 Karar sayılı
kararı ile, miktar yönünden verilen kararın kesin olduğu gerekçesi ile
reddedilmiş, davalı vekillerince bu karar da temyiz edilmiştir.
Yargıtay
9. Hukuk Dairesi; 12.03.2012 gün ve 2012/8554 Esas, 2012/7974 Karar sayılı
kararında özetle; mahkemece yapılan araştırmanın hüküm vermeye yeterli
olmadığı; davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve mali
haklarına ilişkin işverence alınan işletmesel kararlar getirtilerek,
davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı Kanunun
Ek.29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan 399
sayılı KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara uygulanan artışlardan
yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı, yapılan
artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına
hükmetmiştir
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 25.06.2012 gün ve 2012/542 Esas, 2012/491 Karar sayılı
kararı ile özetle; mahkemenin önceki kararının yerinde olduğu gerekçesi ile
önceki kararda direnilmesine, talep miktarı da göz önüne alınarak davanın
kabulüne karar vermiş, bu karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiş, bu
temyiz talebi de Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 26.09.2012 gün ve 2012/542
Esas, 2012/491 Karar sayılı kararı ile, miktar yönünden verilen kararın
kesin olduğu gerekçesi ile reddedilmiş, davalı vekillerince bu karar da
temyiz edilmiştir.
Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu 26.12.2012 gün ve 2012/9-1551-1421 Esas-Karar sayılı
ilamı ile “...Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge
tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağının belirlenmesi yönünden
yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin
özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar
getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile
değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağı
belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel
düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz
seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel
belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle
tâbi personelden Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar
tespit edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep
tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom
tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan
yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı
anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak
geçen sürede kamu personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan,imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde eden
davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle
doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri
ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile
çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına naklen
atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri
esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan
ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan davalarda,
idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ denilmek
suretiyle Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin kararının davada idari yargının
görevli olması nedeni ile bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 26.04.2013 gün ve 2013/273 Esas, 2013/281 Karar sayılı
kararı ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyulmasına, HMK
114/1-b, 115/2 maddeleri gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile
dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiştir.
Görevsizlik
kararı taraflara 26.04.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı
Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521 sayılı
Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal sürede
taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı
vekili bu kez; aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İdare Mahkemesi: 07.06.2013 gün, 2013/1738 Esas, 2013/725 Karar sayılı
kararında özetle; davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması ve davacının iş akdi imzalamış bir işçi
statüsünde olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğu, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karara davalı
vekilleri tarafından itiraz edilmiştir.
Diyarbakır
Bölge İdare Mahkemesi; 02.10.2013 gün ve 2013/1697 Esas, 2013/1650 Karar
sayılı kararı ile; Diyarbakır 2.İdare Mahkemesi’nin 07.06.2013 gün ve
2013/1738 Esas, 2013/725 Karar sayılı kararı ve dayandığı gerekçenin hukuka
ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir neden de bulunmadığından
davalı idarenin itiraz isteminin reddi ile anılan kararın onanmasına karar
vermiş, davalı vekilleri karar düzeltme başvurusunda bulunmuş, Diyarbakır
Bölge İdare Mahkemesi; 09.01.2014 gün ve 2014/24 Esas, 2014/62 Karar sayılı
kararı ile karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş, verilen karar bu
şekilde kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
başvuruda bulunmuşlardır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Davalı
Türk Telekom A.Ş. yönünden dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği, usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
Diğer
davalı Maliye Bakanlığı’nın, davacı vekilinin idari yargıda açtığı davada
hasım olarak gösterilmemesi nedeni ile; bu davalı yönünden oluşan bir görev
uyuşmazlığı bulunmadığından, mahkememizce değerlendirme yapılmamıştır.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nde çalışmakta iken
kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, hatalı
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile uğradığı zararın tazminine
karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde çalışmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve sonrasında
başka bir kamu kurumun emrine atanan davacı tarafından, yanlış maaş nakil
ilmuhaberi nedeni ile uğranılan zararın tazmini istemiyle; Diyarbakır 2.İş
Mahkemesi’ne dava açıldığı, Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin 16.12.2011 gün
ve 2011/676 Esas, 2011/947 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar
verdiği, davalı vekillerinin temyiz talebinde bulunduğu, temyiz talebinin Diyarbakır
2.İş Mahkemesi’nin 06.01.2012 gün ve 2011/676 Esas, 2011/947 Karar sayılı
kararı ile reddedildiği, bu kararının da davalı vekillerince temyiz
edilmesi üzerine, Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin 12.03.2012 gün ve 2012/8554
Esas, 2012/7974 Karar sayılı kararı ile bozulduğu, Diyarbakır 2.İş
Mahkemesi’nin 25.06.2012 gün ve 2012/542 Esas, 2012/491 Karar sayılı kararı
ile önceki kararda direnilmesine karar verildiği, kararın davalı
vekillerince temyiz edildiği, Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 26.09.2012 gün
ve 2012/542 Esas, 2012/491 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, bu kararın
da davalı vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu’nun 26.12.2012 gün ve 2012/9-1551 Esas, 2012/1421 Karar sayılı
kararı ile mahkeme kararının bozulmasına hükmettiği, Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin
26.04.2013 gün ve 2013/273 Esas, 2013/281 Karar sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar verildiği ve kararın kesinleştiği, davacı
vekilinin aynı taleple Diyarbakır 2.İdare Mahkemesi’ne dava açtığı,
Diyarbakır 2.İdare Mahkemesi’nin 07.06.2013 gün ve 2013/1738 Esas, 2013/725
Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine karar verildiği,
kararın temyiz edilmesi üzerine Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi’nin
02.10.2013 gün ve 2013/1697 Esas, 2013/1650 Karar sayılı kararı ile
onanmasına karar verildiği, karar düzeltme başvurusunun da yine Diyarbakır
Bölge İdare Mahkemesi’nin 09.01.2014 gün ve 2014/24 Esas, 2014/62 Karar
sayılı kararı ile reddine karar verildiği, kararın bu şekilde kesinleştiği,
davacı vekilinin 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesi uyarınca oluşan olumsuz
görev uyuşmazlığı nedeni ile görevli mahkemenin belirlenmesi için
mahkememize müracaat ettiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır
2.İş Mahkemesi’nin 26.04.2013 gün ve 2013/273 Esas, 2013/281 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
70-ESAS NO : 2014/415
KARAR NO : 2014/451
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
Z.K.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekilleri:
Av. S.D. & Av. A.A.
İhbar
Olunan: Maliye Bakanlığı (Adli Yargıda)
Vekili:
Av. E.E.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip özel tüzel kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat davacının davalı kurumda devlet memurluğu haklarını saklı tutarak
imzaladığı sözleşme ile çalışmaya devam ettiğini, kamuoyunda memurlara
ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen 31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı Değişik Adlar Altında İlave
Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılması ile
Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında
belli kamu görevlilerine her ay ek ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş
olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise
T.C. Posta, Telgraf ve Telefon işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş
olduğunu, müvekkilinin de bu kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı
özelleştirme uygulamaları hakkında kanunun “Kuruluşlardaki Personelin
Nakli” başlıklı 22. Maddesinin 5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına
devam ettiğini, ücretlerdeki artış oranının da memurlara uygulanan ücret
artışının esas alındığını, müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına
denge tazminatı ödemesinin ilk aylarda yapıldığını, fakat daha sonra
yapılan ödemelerin mahsup edilerek bu konudaki alacaklarının ödenmemeye
başladığını, müvekkilinin adının Personel Daire Başkanlığı’na bildirildiği
tarihte belirtilen ek ödemenin de maaşına uygulanması gerekirken,
uygulanmadığını, müvekkilinin bu şekilde zarara uğradığını belirterek;
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 03/06/2006 tarihinden
15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00 TL Yüksek Planlama Kurulu
Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı ücret alacaklarının ödenmesi
gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 16.12.2011 gün, 2011/659 Esas, 2011/930 Karar sayılı kararı
ile özetle; davacının ek ödemelerden yararlanması gerektiğini, bilirkişi
raporuna göre davacıya talep edilen 03.06.2006-15.09.2007 tarihleri
arasında 1.273,08 TL denge tazminatı ödenmesi gerektiğini belirtilerek;
davanın kabulüne karar vermiş, karar davalı vekili tarafından temyiz
edilmiş, temyiz talebi Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 06.01.2012 gün ve
2011/659 Esas, 2011/930 Karar sayılı kararı ile, miktar yönünden verilen
kararın kesin olduğu gerekçesi ile reddedilmiş, davalı vekillerince bu
karar da temyiz edilmiştir.
Yargıtay
9. Hukuk Dairesi; 12.03.2012 gün ve 2012/8571 Esas, 2012/7991 Karar sayılı
kararında özetle; mahkemece yapılan araştırmanın hüküm vermeye yeterli
olmadığı; davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve mali
haklarına ilişkin işverence alınan işletmesel kararlar getirtilerek,
davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı Kanunun
Ek.29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan 399
sayılı KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara uygulanan artışlardan
yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı, yapılan
artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına
hükmetmiştir
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 25.06.2012 gün ve 2012/525 Esas, 2012/474 Karar sayılı
kararı ile özetle; mahkemenin önceki kararının yerinde olduğu gerekçesi ile
önceki kararda direnilmesine, talep miktarı da göz önüne alınarak davanın
kabulüne karar vermiş, bu karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiş, bu
temyiz talebi de Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 26.09.2012 gün ve 2012/525
Esas, 2012/474 Karar sayılı kararı ile, miktar yönünden verilen kararın
kesin olduğu gerekçesi ile reddedilmiş, davalı vekillerince bu karar da
temyiz edilmiştir.
Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu 26.12.2012 gün ve 2012/9-1535-1405 Esas-Karar sayılı
ilamı ile “...Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge
tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağının belirlenmesi yönünden
yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin
özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar
getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile
değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel
düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz
seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel
belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle
tâbi personelden Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar
tespit edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep
tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom
tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan
yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı
anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak
geçen sürede kamu personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan,imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde eden
davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle
doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri
ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile
çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına naklen
atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde bulunduğu
anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı bir
ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri esas
alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan
ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan
davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ denilmek
suretiyle Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin kararının davada idari yargının
görevli olması nedeni ile bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 26.04.2013 gün ve 2013/291 Esas, 2013/298 Karar sayılı
kararı ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyulmasına, HMK
114/1-b, 115/2 maddeleri gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile
dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiştir.
Görevsizlik
kararı taraflara 26.04.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı
Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521 sayılı Yasa’nın
8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal sürede taraflarca
temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı
vekili bu kez; aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İdare Mahkemesi: 07.06.2013 gün, 2013/1757 Esas, 2013/727 Karar sayılı
kararında özetle; davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması ve davacının iş akdi imzalamış bir işçi
statüsünde olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğu, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karara davalı
vekilleri tarafından itiraz edilmiştir.
Diyarbakır
Bölge İdare Mahkemesi; 17.09.2013 gün ve 2013/1700 Esas, 2013/1570 Karar
sayılı kararı ile; Diyarbakır 2.İdare Mahkemesi’nin 07.06.2013 gün ve
2013/1757 Esas, 2013/727 Karar sayılı kararı ve dayandığı gerekçenin hukuka
ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir neden de bulunmadığından
davalı idarenin itiraz isteminin reddi ile anılan kararın onanmasına karar
vermiş, davalı vekilleri karar düzeltme başvurusunda bulunmuş, Diyarbakır
Bölge İdare Mahkemesi; 05.12.2013 gün ve 2013/2079 Esas, 2013/2032 Karar
sayılı kararı ile karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş, verilen
karar bu şekilde kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
başvuruda bulunmuşlardır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Davalı Türk Telekom A.Ş. yönünden dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli
yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının
15.maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği,
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
Diğer
davalı Maliye Bakanlığı’nın, davacı vekilinin idari yargıda açtığı davada
hasım olarak gösterilmemesi ve yargılama sonrasında da davaya dahil
edildiğine dair dosyasında bir bilgi ve belge olmaması nedenleri ile; bu
davalı yönünden oluşan bir görev uyuşmazlığı bulunmadığından, mahkememizce
değerlendirme yapılmamıştır.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nde çalışmakta iken
kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, hatalı
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile uğradığı zararın tazminine
karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan
ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında
kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile
kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli
ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde çalışmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve sonrasında
başka bir kamu kurumun emrine atanan davacı tarafından, yanlış maaş nakil ilmuhaberi
nedeni ile uğranılan zararın tazmini istemiyle; Diyarbakır 2.İş
Mahkemesi’ne dava açıldığı, Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin 16.12.2011 gün
ve 2011/659 Esas, 2011/930 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar
verdiği, davalı vekillerinin temyiz talebinde bulunduğu, temyiz talebinin Diyarbakır
2.İş Mahkemesi’nin 06.01.2012 gün ve 2011/659 Esas, 2011/930 Karar sayılı
kararı ile reddedildiği, bu kararının da davalı vekillerince temyiz
edilmesi üzerine, Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin 12.03.2012 gün ve 2012/8571
Esas, 2012/7991 Karar sayılı kararı ile bozulduğu, Diyarbakır 2.İş
Mahkemesi’nin 25.06.2012 gün ve 2012/525 Esas, 2012/474 Karar sayılı kararı
ile önceki kararda direnilmesine karar verildiği, kararın davalı
vekillerince temyiz edildiği, Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 26.09.2012 gün
ve 2012/525 Esas, 2012/474 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, bu kararın
da davalı vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu’nun 26.12.2012 gün ve 2012/9-1535-1405 Esas-Karar sayılı kararı
ile mahkeme kararının bozulmasına hükmettiği, Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin
26.04.2013 gün ve 2013/291 Esas, 2013/298 Karar sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar verildiği ve kararın kesinleştiği, davacı
vekilinin aynı taleple Diyarbakır 2.İdare Mahkemesi’ne dava açtığı,
Diyarbakır 2.İdare Mahkemesi’nin 07.06.2013 gün ve 2013/1757 Esas, 2013/727
Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine karar verildiği,
kararın temyiz edilmesi üzerine Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi’nin 17.09.2013
gün ve 2013/1700 Esas, 2013/1570 Karar sayılı kararı ile onanmasına karar
verildiği, karar düzeltme başvurusunun da yine Diyarbakır Bölge İdare
Mahkemesi’nin 05.12.2013 gün ve 2013/2079 Esas, 2013/2032 Karar sayılı
kararı ile reddine karar verildiği, kararın bu şekilde kesinleştiği, davacı
vekilinin 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesi uyarınca oluşan olumsuz görev uyuşmazlığı
nedeni ile görevli mahkemenin belirlenmesi için mahkememize müracaat ettiği
anlaşılmıştır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik
: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır
2.İş Mahkemesi’nin 26.04.2013 gün ve 2013/291 Esas, 2013/298 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
71-ESAS NO : 2014/418
KARAR NO : 2014/454
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
Ö.G.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.A.
İhbar
Olunan: Maliye Bakanlığı (Adli Yargıda)
Vekili : Av. E.E.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde
özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin özelleştirme kapsamında 2005
yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu kurumu niteliğini kaybedip Özel
Tüzel Kişilik sıfatı kazanmış olduğunu, fakat müvekkilinin de içerisinde
olduğu devlet memurluğu haklarının saklı kalıp, kurum yanında çalışmaya
devam eden personelin de bulunduğunu, Telekom’da bu durumda çalışanlarla
kanun gereği ve yapılan sözleşme gereği kamu memur artış oranında da
artışların söz konusu olacağının belirlendiğini, kamuoyunda memurlara
ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen 31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı Değişik Adlar Altında İlave
Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılması ile
Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında
belli kamu görevlilerine her ay ek ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş
olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise
T.C. Posta, Telgraf ve Telefon işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş
olduğunu, müvekkilinin de bu kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı
özelleştirme uygulamaları hakkında kanunun “Kuruluşlardaki personelin
Nakli” başlıklı 22. Maddesinin 5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına
devam ettiğini, ücretlerdeki artış oranının da memurlara uygulanan ücret
artışının esas alındığını, müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına
denge tazminatı ödemesinin ilk aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan
ödemelerin mahsup edilerek bu konudaki ödemelerin ödenmemeye başladığını,
müvekkilinin işten çıkarılıp personel daire başkanlığına bildirildiği
tarihte belirtilen ek ödemenin de maaşına uygulanması gerekip maaşının bu
şekilde belirlenmesi gerekirken bu ek ödemenin maaş nakil belgesinde
gösterilmediğini, müvekkilinin bu konuda da mağdur olduğunu belirterek; fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 03/06/2006 tarihinden 15/09/2007
tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00 TL‘nin Yüksek Planlama Kurulu Kararları
ve enflasyon farkından kaynaklı ücret alacaklarının ödenmesi gereken
aylardan itibaren en yüksek mevduat faizi ile birlikte tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: 16.12.2011 gün ve E:2011/664 K:2011/935 sayı ile, davanın
kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine;
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 12.03.2012 gün ve E:2012/8566 K:2012/7986 sayılı
ilamı ile hükmün esastan bozulmasına karar vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: 25.06.2012 gün ve E:2012/530 K:2012/479 sayılı kararı ile,
önceki kararında direnerek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
Direnme
kararına karşı davalı vekilinin yaptığı temyiz başvurusu üzerine; YARGITAY HUKUK GENEL KURULU
26.12.2012 gün ve E:2012/9-1553 K:2012/1423 sayılı ilamı ile
“...Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından
kaynaklanan fark ücret alacağının belirlenmesi yönünden yapılan
araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin
özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar
getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile
değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel
düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz
seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel
belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle
tâbi personelden Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar
tespit edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep
tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom
tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan
yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı
anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak
geçen sürede kamu personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan, İmtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde
eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği
nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı
Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde
belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına
naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri
esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan
ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan
davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ gerekçesiyle
Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin direnme kararının bozulmasına karar
vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyduktan
sonra 26.04.2013 gün ve E:2013/275 K:2013/283 sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
1. İDARE MAHKEMESİ: 21.06.2013 gün ve E:2013/1801 K:2013/705 sayı ile
özetle; davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması ve davacının iş akdi imzalamış bir işçi statüsünde olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararına karşı davalı vekilinin itirazı üzerine;
Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi 28.10.2013 gün ve E:2013/1852 K:2013/1847
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu üzerine de Diyarbakır Bölge
İdare Mahkemesi 31.01.2014 gün ve E:2014/110 K:2014/260 sayılı kararı ile
karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlenmesi nedeniyle oluşan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin
3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında
sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir
genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi
ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler
sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk
Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel
şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları
aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı için
100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı
ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa
maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim
Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur olarak görev yapmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması için
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlenmesi
nedeniyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan
Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin 26.04.2013 gün ve E:2013/275 K:2013/283
sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2.
İş Mahkemesi’nin 26.04.2013 gün ve E:2013/275 K:2013/283 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
72-ESAS NO : 2014/419
KARAR NO : 2014/455
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
K.K.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekilleri:
Av. S.D. & Av. A.A.
İhbar
Olunan: Maliye Bakanlığı (Adli Yargıda)
Vekili:
Av. E.E.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip özel tüzel kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat davacının davalı kurumda devlet memurluğu haklarını saklı tutarak
imzaladığı sözleşme ile çalışmaya devam ettiğini, kamuoyunda memurlara
ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen 31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı Değişik Adlar Altında İlave
Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılması ile
Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında
belli kamu görevlilerine her ay ek ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş
olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise
T.C. Posta, Telgraf ve Telefon işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş
olduğunu, müvekkilinin de bu kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı
özelleştirme uygulamaları hakkında kanunun “Kuruluşlardaki Personelin
Nakli” başlıklı 22. Maddesinin 5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına
devam ettiğini, ücretlerdeki artış oranının da memurlara uygulanan ücret
artışının esas alındığını, müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına
denge tazminatı ödemesinin ilk aylarda yapıldığını, fakat daha sonra
yapılan ödemelerin mahsup edilerek bu konudaki alacaklarının ödenmemeye
başladığını, müvekkilinin adının Personel Daire Başkanlığı’na bildirildiği
tarihte belirtilen ek ödemenin de maaşına uygulanması gerekirken,
uygulanmadığını, müvekkilinin bu şekilde zarara uğradığını belirterek;
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 03/06/2006 tarihinden
15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00 TL Yüksek Planlama Kurulu
Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı ücret alacaklarının ödenmesi
gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 16.12.2011 gün, 2011/646 Esas, 2011/917 Karar sayılı
kararı ile özetle; davacının ek ödemelerden yararlanması gerektiğini,
bilirkişi raporuna göre davacıya talep edilen 03.06.2006-15.09.2007
tarihleri arasında 1.273,08 TL denge tazminatı ödenmesi gerektiğini
belirtilerek; davanın kabulüne karar vermiş, karar davalı vekili tarafından
temyiz edilmiş, temyiz talebi Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 05.01.2012 gün
ve 2011/646 Esas, 2011/917 Karar sayılı kararı ile, miktar yönünden verilen
kararın kesin olduğu gerekçesi ile reddedilmiş, davalı vekillerince bu
karar da temyiz edilmiştir.
Yargıtay
9. Hukuk Dairesi; 12.03.2012 gün ve 2012/8545 Esas, 2012/7965 Karar sayılı
kararında özetle; mahkemece yapılan araştırmanın hüküm vermeye yeterli
olmadığı; davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve mali
haklarına ilişkin işverence alınan işletmesel kararlar getirtilerek, davacının
kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı Kanunun Ek.29 ve
sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan 399 sayılı
KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara uygulanan artışlardan
yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı, yapılan
artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına
hükmetmiştir
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 25.06.2012 gün ve 2012/512 Esas, 2012/461 Karar sayılı
kararı ile özetle; mahkemenin önceki kararının yerinde olduğu gerekçesi ile
önceki kararda direnilmesine, talep miktarı da göz önüne alınarak davanın
kabulüne karar vermiş, bu karar davalı vekilleri tarafından temyiz edilmiş,
bu temyiz talebi de Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 26.09.2012 gün ve
2012/512 Esas, 2012/461 Karar sayılı kararı ile, miktar yönünden verilen
kararın kesin olduğu gerekçesi ile reddedilmiş, davalı vekillerince bu
karar da temyiz edilmiştir.
Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu 26.12.2012 gün ve 2012/9-1527-1397 Esas-Karar sayılı
ilamı ile “...Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge
tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağının belirlenmesi yönünden
yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin
özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar
getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile
değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağı
belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel
düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz
seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel
belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle
tâbi personelden Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar
tespit edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep
tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom
tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan
yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı
anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak
geçen sürede kamu personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan,imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde eden
davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle
doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri
ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile
çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına naklen
atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri
esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen
davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan
ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan davalarda,
idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ denilmek
suretiyle Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin kararının davada idari yargının
görevli olması nedeni ile bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 26.04.2013 gün ve 2013/277 Esas, 2013/285 Karar sayılı
kararı ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyulmasına, HMK
114/1-b, 115/2 maddeleri gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile
dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiştir.
Görevsizlik
kararı taraflara 26.04.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı
Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521 sayılı
Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal sürede
taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı
vekili bu kez; aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
3. İdare Mahkemesi: 04.06.2013 gün, 2013/1652 Esas, 2013/434 Karar sayılı
kararında özetle; iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğunu, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğunu,
nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 05.07.2010 tarih ve E:2010/56, K:2010/157
sayılı kararı ile de benzer bir davada davanın görüm ve çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğuna karar verildiğini belirterek, davanın görev
yönünden reddine karar vermiş, karara davalı vekilleri tarafından itiraz
edilmiştir.
Diyarbakır
Bölge İdare Mahkemesi; 28.10.2013 gün ve 2013/1898 Esas, 2013/1813 Karar
sayılı kararı ile; Diyarbakır 3.İdare Mahkemesi’nin 04.06.2013 gün ve
2013/1652 Esas, 2013/434 Karar sayılı kararı ve dayandığı gerekçenin hukuka
ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir neden de bulunmadığından
davalı idarenin itiraz isteminin reddi ile anılan kararın onanmasına karar
vermiş, davalı vekilleri karar düzeltme başvurusunda bulunmuş, Diyarbakır
Bölge İdare Mahkemesi; 22.01.2014 gün ve 2014/129 Esas, 2014/117 Karar
sayılı kararı ile karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş, verilen
karar bu şekilde kesinleşmiştir.
Davacı vekili,
idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları nedeniyle
oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda
bulunmuşlardır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Davalı Türk Telekom A.Ş. yönünden dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli
yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının
15.maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği,
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
Diğer
davalı Maliye Bakanlığı’nın, davacı vekilinin idari yargıda açtığı davada
hasım olarak gösterilmemesi ve yargılama sonrasında da davaya dahil
edildiğine dair dosyasında bir bilgi ve belge olmaması nedenleri ile; bu
davalı yönünden oluşan bir görev uyuşmazlığı bulunmadığından, mahkememizce
değerlendirme yapılmamıştır.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nde şef mühendis olarak
çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan
davacının, hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile uğradığı
zararın tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak
üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın
Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin
ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden
sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl
tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür
ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve
Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda
istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda
öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu
bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda;
“a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki
kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık
ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile
diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek,
yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde şef mühendis
olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve
sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, yanlış
maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile uğranılan zararın tazmini istemiyle;
Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı, Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin
16.12.2011 gün ve 2011/646 Esas, 2011/917 Karar sayılı kararı ile davanın
kabulüne karar verdiği, davalı vekillerinin temyiz talebinde bulunduğu,
temyiz talebinin Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 05.01.2012 gün ve 2011/646
Esas, 2011/917 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, bu kararının da davalı
vekillerince temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin
12.03.2012 gün ve 2012/8545 Esas, 2012/7965 Karar sayılı kararı ile eksik
inceleme ile karar verilmesi nedeni ile bozulduğu, Diyarbakır 2.İş
Mahkemesi’nin 25.06.2012 gün ve 2012/512 Esas, 2012/461 Karar sayılı kararı
ile önceki kararda direnilmesine karar verildiği, kararın davalı
vekillerince temyiz edildiği, Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 26.09.2012 gün
ve 2012/512 Esas, 2012/461 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, bu kararın
da davalı vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu’nun 26.12.2012 gün ve 2012/9-1527-1397 Esas-Karar sayılı
kararı ile mahkeme kararının görev yönünden bozulmasına hükmettiği,
Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 26.04.2013 gün ve 2013/277 Esas, 2013/285
Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine karar verildiği ve
kararın kesinleştiği, davacı vekilinin aynı taleple Diyarbakır 3.İdare
Mahkemesi’ne dava açtığı, Diyarbakır 3.İdare Mahkemesi’nin 04.06.2013 gün
ve 2013/1652 Esas, 2013/434 Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden
reddine karar verildiği, kararın temyiz edilmesi üzerine Diyarbakır Bölge
İdare Mahkemesi’nin 28.10.2013 gün ve 2013/1898 Esas, 2013/1813 Karar
sayılı kararı ile onanmasına karar verildiği, karar düzeltme başvurusunun
da yine Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi’nin 22.01.2014 gün ve 2014/129
Esas, 2014/117 Karar sayılı kararı ile reddine karar verildiği, kararın bu
şekilde kesinleştiği, davacı vekilinin 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesi
uyarınca oluşan olumsuz görev uyuşmazlığı nedeni ile görevli mahkemenin
belirlenmesi için mahkememize müracaat ettiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır
2.İş Mahkemesi’nin 26.04.2013 gün ve 2013/277 Esas, 2013/285 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
73-ESAS NO : 2014/420
KARAR NO : 2014/456
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
A.Z.G.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekilleri:
Av. S.D. & Av. A.A.
İhbar
Olunan: Maliye Bakanlığı (Adli Yargıda)
Vekili:
Av. E.E.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip özel tüzel kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat davacının davalı kurumda devlet memurluğu haklarını saklı tutarak
imzaladığı sözleşme ile çalışmaya devam ettiğini, kamuoyunda memurlara
ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen 31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı Değişik Adlar Altında İlave
Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılması ile
Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında
belli kamu görevlilerine her ay ek ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş
olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise
T.C. Posta, Telgraf ve Telefon işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş olduğunu,
müvekkilinin de bu kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı özelleştirme
uygulamaları hakkında kanunun “Kuruluşlardaki Personelin Nakli” başlıklı
22. Maddesinin 5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına devam ettiğini,
ücretlerdeki artış oranının da memurlara uygulanan ücret artışının esas
alındığını, müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına denge tazminatı ödemesinin
ilk aylarda yapıldığını, fakat daha sonra yapılan ödemelerin mahsup edilerek
bu konudaki alacaklarının ödenmemeye başladığını, müvekkilinin adının
Personel Daire Başkanlığı’na bildirildiği tarihte belirtilen ek ödemenin de
maaşına uygulanması gerekirken, uygulanmadığını, müvekkilinin bu şekilde
zarara uğradığını belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
03/06/2006 tarihinden 15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00 TL
Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı ücret
alacaklarının ödenmesi gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat faizi
ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 16.12.2011 gün, 2011/638 Esas, 2011/910 Karar sayılı
kararı ile özetle; davacının ek ödemelerden yararlanması gerektiğini,
bilirkişi raporuna göre davacıya talep edilen 03.06.2006-15.09.2007
tarihleri arasında 1.273,08 TL denge tazminatı ödenmesi gerektiğini
belirtilerek; davanın kabulüne karar vermiş, karar davalı vekili tarafından
temyiz edilmiş, temyiz talebi Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 05.01.2012 gün
ve 2011/638 Esas, 2011/910 Karar sayılı kararı ile, miktar yönünden verilen
kararın kesin olduğu gerekçesi ile reddedilmiş, davalı vekillerince bu
karar da temyiz edilmiştir.
Yargıtay
9. Hukuk Dairesi; 12.03.2012 gün ve 2012/8537 Esas, 2012/7957 Karar sayılı
kararında özetle; mahkemece yapılan araştırmanın hüküm vermeye yeterli
olmadığı; davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve mali
haklarına ilişkin işverence alınan işletmesel kararlar getirtilerek,
davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı Kanunun
Ek.29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan 399
sayılı KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara uygulanan artışlardan
yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı, yapılan
artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına
hükmetmiştir
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 25.06.2012 gün ve 2012/505 Esas, 2012/454 Karar sayılı
kararı ile özetle; mahkemenin önceki kararının yerinde olduğu gerekçesi ile
önceki kararda direnilmesine, talep miktarı da göz önüne alınarak davanın
kabulüne karar vermiş, bu karar davalı vekilleri tarafından temyiz edilmiş,
bu temyiz talebi de Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 26.09.2012 gün ve
2012/505 Esas, 2012/454 Karar sayılı kararı ile, miktar yönünden verilen
kararın kesin olduğu gerekçesi ile reddedilmiş, davalı vekillerince bu
karar da temyiz edilmiştir.
Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu 26.12.2012 gün ve 2012/9-1523-1393 Esas-Karar sayılı
ilamı ile “...Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge
tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağının belirlenmesi yönünden
yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin
özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar
getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile
değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca
istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına yer
verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel
düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz
seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel
belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle
tâbi personelden Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar
tespit edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep
tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom
tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan
yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı
anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak
geçen sürede kamu personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan,imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde eden
davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle
doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri
ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile
çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına naklen
atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri
esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan
ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan
davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ denilmek
suretiyle Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin kararının davada idari yargının
görevli olması nedeni ile bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 26.04.2013 gün ve 2013/280 Esas, 2013/288 Karar sayılı
kararı ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyulmasına, HMK
114/1-b, 115/2 maddeleri gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile
dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiştir.
Görevsizlik
kararı taraflara 26.04.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı
Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521 sayılı
Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal sürede
taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı
vekili bu kez; aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
3. İdare Mahkemesi: 05.06.2013 gün, 2013/1660 Esas, 2013/438 Karar sayılı
kararında özetle; iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğunu, uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğunu,
nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 05.07.2010 tarih ve E:2010/56, K:2010/157
sayılı kararı ile de benzer bir davada davanın görüm ve çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğuna karar verildiğini belirterek, davanın görev
yönünden reddine karar vermiş, karara davalı vekilleri tarafından itiraz
edilmiştir.
Diyarbakır
Bölge İdare Mahkemesi; 28.10.2013 gün ve 2013/1892 Esas, 2013/1804 Karar
sayılı kararı ile; Diyarbakır 3.İdare Mahkemesi’nin 05.06.2013 gün ve
2013/1660 Esas, 2013/438 Karar sayılı kararı ve dayandığı gerekçenin hukuka
ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir neden de bulunmadığından
davalı idarenin itiraz isteminin reddi ile anılan kararın onanmasına karar
vermiş, davalı vekilleri karar düzeltme başvurusunda bulunmuş, Diyarbakır
Bölge İdare Mahkemesi; 22.01.2014 gün ve 2014/122 Esas, 2014/129 Karar
sayılı kararı ile karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş, verilen
karar bu şekilde kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
başvuruda bulunmuşlardır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Davalı
Türk Telekom A.Ş. yönünden dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği, usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
Diğer
davalı Maliye Bakanlığı’nın, davacı vekilinin idari yargıda açtığı davada
hasım olarak gösterilmemesi ve yargılama sonrasında da davaya dahil
edildiğine dair dosyasında bir bilgi ve belge olmaması nedenleri ile; bu
davalı yönünden oluşan bir görev uyuşmazlığı bulunmadığından, mahkememizce
değerlendirme yapılmamıştır.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nde tekniker statüsünde
çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan
davacının, hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile uğradığı
zararın tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin
3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında
sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir
genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi
ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler
sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk
Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel
şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları
aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı için
100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı
ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin
verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam
Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde tekniker
statüsünde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen
ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, yanlış
maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile uğranılan zararın tazmini istemiyle;
Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı, Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin
16.12.2011 gün ve 2011/638 Esas, 2011/910 Karar sayılı kararı ile davanın
kabulüne karar verdiği, davalı vekillerinin temyiz talebinde bulunduğu,
temyiz talebinin Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 05.01.2012 gün ve 2011/638
Esas, 2011/910 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, bu kararının da davalı
vekillerince temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin
12.03.2012 gün ve 2012/8537 Esas, 2012/7957 Karar sayılı kararı ile eksik
inceleme ile karar verilmesi nedeni ile bozulduğu, Diyarbakır 2.İş
Mahkemesi’nin 25.06.2012 gün ve 2012/505 Esas, 2012/454 Karar sayılı kararı
ile önceki kararda direnilmesine karar verildiği, kararın davalı
vekillerince temyiz edildiği, Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 26.09.2012 gün
ve 2012/505 Esas, 2012/454 Karar sayılı kararı ile reddedildiği, bu kararın
da davalı vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu’nun 26.12.2012 gün ve 2012/9-1523-1393 Esas-Karar sayılı
kararı ile mahkeme kararının görev yönünden bozulmasına hükmettiği,
Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 26.04.2013 gün ve 2013/280 Esas, 2013/288
Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine karar verildiği ve
kararın kesinleştiği, davacı vekilinin aynı taleple Diyarbakır 3.İdare
Mahkemesi’ne dava açtığı, Diyarbakır 3.İdare Mahkemesi’nin 05.06.2013 gün
ve 2013/1660 Esas, 2013/438 Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden
reddine karar verildiği, kararın temyiz edilmesi üzerine Diyarbakır Bölge
İdare Mahkemesi’nin 28.10.2013 gün ve 2013/1892 Esas, 2013/1804 Karar
sayılı kararı ile onanmasına karar verildiği, karar düzeltme başvurusunun
da yine Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi’nin 22.01.2014 gün ve 2014/122
Esas, 2014/129 Karar sayılı kararı ile reddine karar verildiği, kararın bu
şekilde kesinleştiği, davacı vekilinin 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesi
uyarınca oluşan olumsuz görev uyuşmazlığı nedeni ile görevli mahkemenin
belirlenmesi için mahkememize müracaat ettiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır
2.İş Mahkemesi’nin 26.04.2013 gün ve 2013/280 Esas, 2013/288 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
74-ESAS NO : 2014/421
KARAR NO : 2014/457
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
O.T.
Vekili :
Av. M.Ö.
Davalı :
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. B.B.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Burdur İl Telekom Müdürlüğünde
“kapsam dışı personel” olarak çalışmakta iken kurumun özelleştirme kapsamına
alınması nedeniyle 22.10.2007 tarihinde Burdur Halk Eğitim Merkezi ve
A.S.O.Müdürlüğü’ne memur olarak atanan davacının, maaş nakil ilmühaberinin
4046 sayılı yasanın 22.nci maddesine uygun olarak düzenlenmemesi nedeniyle
hak kaybına uğradığını belirterek, yer değiştirme suretiyle atamalarda
aylık bildirim tablosunun maaş nakil ilmuhaberinin davalı tarafından
yeniden düzenlenerek, davacının nakil edildiği kuruma bildirilmesine ve
yeniden düzenlenecek maaş nakil ilmuhaberinden doğacak maaş farklarının hak
ettiği tarihten itibaren geriye dönük yasal gün sayısını kapsayacak şekilde
5473 sayılı yasa gereğince 01.01.2006 tarihinden 01.07.2006 tarihine kadar
aylık 40 TL, 01.07.2006 tarihinden 31.12.2006 tarihine kadar ayrıca aylık
40 TL olmak üzere toplam 82,50 TL olarak hesaplanmasını ve fazlaya ait
hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000 TL’sinin yasal faizi ile
birlikte davalıdan tahsiline kararı verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır
Burdur
1.Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla): 03.05.2013 gün, 2011/283
Esas, 2013/318 Karar sayılı kararı ile özetle; 406 sayılı Yasa hükümleri
uyarınca davalı şirkete hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumundan
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelinin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler
yaptırıldığını, bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar
doğurduğunu, ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini,
özlük ve parasal haklarını etkilediğini, bu nedenle söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde olduğunu, bu nedenle davaya idari yargı yerinde bakılması
gerektiğini belirterek; davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karar
davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay
7. Hukuk Dairesi; 16.09.2013 gün ve 2013/22422 Esas, 2013/14548 Karar
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiş; 1086 sayılı Yasa’nın
Geçici 2. ve 6100 sayılı Yasa’nın Geçici 3.maddesi gereğince halen
yürürlükte olan 1086 sayılı Yasa’nın 440.maddesi gereğince verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle; idari yargı yerinde dava açmıştır.
Isparta
İdare Mahkemesi: 04.12.2013 gün ve 2013/1097 Esas, 2013/1295 Karar sayılı
kararı ile özetle; davalının özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında
idari yargının yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
etmenin olanaksız olduğunu, uyuşmazlığın, görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğunu, nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 30.09.2013 tarih
ve E:2013/1194, K:2013/1337 sayılı kararının da bu yönde olduğunu
belirterek, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, dava dosyasında
bulunan onaylı karar örneğine şerh edildiği üzere karar; taraflarca temyiz
edilmeksizin 27.01.2014 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle yanlış düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptali ile bu nedenle
uğradığı zararın tazmini istemi yönünden oluşan olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle 04.02.2014 tarihinde başvuruda
bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Davalı
Türk Telekom A.Ş. yönünden dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği, usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nde şef teknisyen
sıfatıyla çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma
atanan davacının, hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptali ile bu
nedenle uğradığı zararın tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde şef teknisyen
sıfatıyla çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumun emrine atanan davacı
tarafından, yanlış düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin yeniden tespitine ve
yanlış maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile uğranılan zararın tazmini
istemiyle; Burdur 1.Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)’ne dava
açıldığı, Burdur 1.Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)’nin
03.05.2013 gün ve 2011/283 Esas, 2013/318 Karar sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar verdiği, davacı vekilinin temyiz talebinde
bulunduğu, temyiz edilen kararın Yargıtay 7.Hukuk Dairesi’nin 16.09.2013
gün ve 2013/22422 Esas, 2013/14548 Karar sayılı kararı ile onandığı ve bu
şekilde kararın kesinleştiği, davacı vekilinin aynı taleple Isparta İdare
Mahkemesi’ne dava açtığı, Isparta İdare Mahkemesi’nin 04.12.2013 tarih ve
2013/1097 Esas, 2013/1295 Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine
karar verildiği, kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği, davacı vekilinin
2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesi uyarınca oluşan olumsuz görev uyuşmazlığı
nedeni ile görevli mahkemenin belirlenmesi için mahkememize müracaat ettiği
anlaşılmıştır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Burdur 1.Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)’nin
görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Burdur
1.Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)’nin 03.05.2013 gün,
2011/283 Esas, 2013/318 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
75-ESAS NO : 2014/422
KARAR NO : 2014/458
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
U.İ.
Vekili:
Av. M.Ö.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. B.B.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Burdur İl Telekom Müdürlüğünde
“kapsam dışı personel” olarak çalışmakta iken kurumun özelleştirme kapsamına
alınması nedeniyle 24.12.2010 tarihinde Burdur Sanayi ve Ticaret İl
Müdürlüğü’ne memur olarak atanan davacının, maaş nakil ilmühaberinin 4046
sayılı yasanın 22.nci maddesine uygun olarak düzenlenmemesi nedeniyle hak
kaybına uğradığını belirterek, yer değiştirme suretiyle atamalarda aylık
bildirim tablosunun maaş nakil ilmuhaberinin davalı tarafından yeniden
düzenlenerek, davacının nakil edildiği kuruma bildirilmesine ve yeniden
düzenlenecek maaş nakil ilmuhaberinden doğacak maaş farklarının hak ettiği
tarihten itibaren geriye dönük yasal gün sayısını kapsayacak şekilde 5473
sayılı yasa gereğince 01.01.2006 tarihinden 01.07.2006 tarihine kadar aylık
40 TL, 01.07.2006 tarihinden 31.12.2006 tarihine kadar ayrıca aylık 40 TL
olmak üzere toplam 82,50 TL olarak hesaplanmasını ve fazlaya ait hakları
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000 TL’sinin yasal faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline kararı verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır
Burdur
1.Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla): 03.05.2013 gün, 2011/94
Esas, 2013/285 Karar sayılı kararı ile özetle; 406 sayılı Yasa hükümleri
uyarınca davalı şirkete hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumundan
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelinin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler
yaptırıldığını, bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar
doğurduğunu, ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini,
özlük ve parasal haklarını etkilediğini, bu nedenle söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde olduğunu, bu nedenle davaya idari yargı yerinde bakılması
gerektiğini belirterek; davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karar
davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay
7. Hukuk Dairesi; 16.09.2013 gün ve 2013/22434 Esas, 2013/14560 Karar
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiş; 1086 sayılı Yasa’nın
Geçici 2. ve 6100 sayılı Yasa’nın Geçici 3.maddesi gereğince halen
yürürlükte olan 1086 sayılı Yasa’nın 440.maddesi gereğince verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle; idari yargı yerinde dava açmıştır.
Isparta
İdare Mahkemesi: 05.12.2013 gün ve 2013/1102 Esas, 2013/1332 Karar sayılı
kararı ile özetle; davalının özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında
idari yargının yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
etmenin olanaksız olduğunu, uyuşmazlığın, görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğunu, nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 30.09.2013 tarih
ve E:2013/1194, K:2013/1337 sayılı kararının da bu yönde olduğunu
belirterek, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, dava dosyasında
bulunan onaylı karar örneğine şerh edildiği üzere karar; taraflarca temyiz
edilmeksizin 27.01.2014 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle yanlış düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptali ile bu nedenle
uğradığı zararın tazmini istemi yönünden oluşan olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle 04.02.2014 tarihinde başvuruda
bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Davalı
Türk Telekom A.Ş. yönünden dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği, usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nde tekniker sıfatıyla
çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan
davacının, hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptali ile bu nedenle
uğradığı zararın tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde tekniker
sıfatıyla çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen
ve sonrasında başka bir kamu kurumun emrine atanan davacı tarafından,
yanlış düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin yeniden tespitine ve yanlış maaş
nakil ilmuhaberi nedeni ile uğranılan zararın tazmini istemiyle; Burdur
1.Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)’ne dava açıldığı, Burdur
1.Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)’nin 03.05.2013 gün ve
2011/94 Esas, 2013/285 Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine
karar verdiği, davacı vekilinin temyiz talebinde bulunduğu, temyiz edilen
kararın Yargıtay 7.Hukuk Dairesi’nin 16.09.2013 gün ve 2013/22434 Esas,
2013/14560 Karar sayılı kararı ile onandığı ve bu şekilde kararın
kesinleştiği, davacı vekilinin aynı taleple Isparta İdare Mahkemesi’ne dava
açtığı, Isparta İdare Mahkemesi’nin 05.12.2013 tarih ve 2013/1102 Esas,
2013/1332 Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine karar
verildiği, davacı vekilinin 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesi uyarınca oluşan
olumsuz görev uyuşmazlığı nedeni ile görevli mahkemenin belirlenmesi için
mahkememize müracaat ettiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Burdur 1.Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)’nin
görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Burdur
1.Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)’nin 03.05.2013 gün,
2011/94 Esas, 2013/285 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
76-ESAS NO : 2014/423
KARAR NO : 2014/459
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
S.A.
Vekili:
Av. M.Ö.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. B.B.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Burdur İl Telekom Müdürlüğünde
“kapsam dışı personel” olarak çalışmakta iken kurumun özelleştirme kapsamına
alınması nedeniyle 17.07.2008 tarihinde Burdur İl Kültür ve Turizm
Müdürlüğü’ne memur olarak atanan davacının, maaş nakil ilmühaberinin 4046
sayılı yasanın 22.nci maddesine uygun olarak düzenlenmemesi nedeniyle hak
kaybına uğradığını belirterek, yer değiştirme suretiyle atamalarda aylık
bildirim tablosunun maaş nakil ilmuhaberinin davalı tarafından yeniden
düzenlenerek, davacının nakil edildiği kuruma bildirilmesine ve yeniden
düzenlenecek maaş nakil ilmuhaberinden doğacak maaş farklarının hak ettiği
tarihten itibaren geriye dönük yasal gün sayısını kapsayacak şekilde 5473
sayılı yasa gereğince 01.01.2006 tarihinden 01.07.2006 tarihine kadar aylık
40 TL, 01.07.2006 tarihinden 31.12.2006 tarihine kadar ayrıca aylık 40 TL
olmak üzere toplam 82,50 TL olarak hesaplanmasını ve fazlaya ait hakları
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000 TL’sinin yasal faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline kararı verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır
Burdur
1.Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla): 03.05.2013 gün, 2011/105
Esas, 2013/296 Karar sayılı kararı ile özetle; 406 sayılı Yasa hükümleri
uyarınca davalı şirkete hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumundan
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelinin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler
yaptırıldığını, bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar
doğurduğunu, ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini,
özlük ve parasal haklarını etkilediğini, bu nedenle söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde olduğunu, bu nedenle davaya idari yargı yerinde bakılması
gerektiğini belirterek; davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karar
davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay
7. Hukuk Dairesi; 16.09.2013 gün ve 2013/22441 Esas, 2013/14567 Karar
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiş; 1086 sayılı Yasa’nın
Geçici 2. ve 6100 sayılı Yasa’nın Geçici 3.maddesi gereğince halen
yürürlükte olan 1086 sayılı Yasa’nın 440.maddesi gereğince verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle; idari yargı yerinde dava açmıştır.
Isparta
İdare Mahkemesi: 28.11.2013 gün ve 2013/1107 Esas, 2013/1273 Karar sayılı
kararı ile özetle; davalının özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında
idari yargının yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
etmenin olanaksız olduğunu, uyuşmazlığın, görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğunu, nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 30.09.2013 tarih
ve E:2013/1194, K:2013/1337 sayılı kararının da bu yönde olduğunu
belirterek, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, dava dosyasında
bulunan onaylı karar örneğine şerh edildiği üzere karar; taraflarca temyiz
edilmeksizin 27.01.2014 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle yanlış düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptali ile bu nedenle
uğradığı zararın tazmini istemi yönünden oluşan olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle 04.02.2014 tarihinde başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Davalı
Türk Telekom A.Ş. yönünden dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği, usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nde teknisyen sıfatıyla
çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan
davacının, hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptali ile bu nedenle
uğradığı zararın tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde teknisyen
sıfatıyla çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen
ve sonrasında başka bir kamu kurumun emrine atanan davacı tarafından,
yanlış düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin yeniden tespitine ve yanlış maaş
nakil ilmuhaberi nedeni ile uğranılan zararın tazmini istemiyle; Burdur
1.Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)’ne dava açıldığı, Burdur
1.Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)’nin 03.05.2013 gün ve
2011/105 Esas, 2013/296 Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden
reddine karar verdiği, davacı vekilinin temyiz talebinde bulunduğu, temyiz
edilen kararın Yargıtay 7.Hukuk Dairesi’nin 16.09.2013 gün ve 2013/22441
Esas, 2013/14567 Karar sayılı kararı ile onandığı ve bu şekilde kararın
kesinleştiği, davacı vekilinin aynı taleple Isparta İdare Mahkemesi’ne dava
açtığı, Isparta İdare Mahkemesi’nin 28.11.2013 tarih ve 2013/1107 Esas,
2013/1273 Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine karar
verildiği, kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği, davacı vekilinin 2247
sayılı Yasa’nın 14.maddesi uyarınca oluşan olumsuz görev uyuşmazlığı nedeni
ile görevli mahkemenin belirlenmesi için mahkememize müracaat ettiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Burdur 1.Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)’nin
görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Burdur
1.Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)’nin 03.05.2013 gün,
2011/105 Esas, 2013/296 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
77-ESAS NO : 2014/424
KARAR NO : 2014/460
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
A.O.E.
Vekili:
Av. M.Ö.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. B.B.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Burdur İl Telekom Müdürlüğünde
“kapsam dışı personel” olarak çalışmakta iken kurumun özelleştirme kapsamına
alınması nedeniyle 26.04.2010 tarihinde Burdur Mehmet Akif Ersoy
Üniversitesi’ne memur olarak atanan davacının, maaş nakil ilmühaberinin
4046 sayılı yasanın 22.nci maddesine uygun olarak düzenlenmemesi nedeniyle
hak kaybına uğradığını belirterek, yer değiştirme suretiyle atamalarda
aylık bildirim tablosunun maaş nakil ilmuhaberinin davalı tarafından
yeniden düzenlenerek, davacının nakil edildiği kuruma bildirilmesine ve
yeniden düzenlenecek maaş nakil ilmuhaberinden doğacak maaş farklarının hak
ettiği tarihten itibaren geriye dönük yasal gün sayısını kapsayacak şekilde
5473 sayılı yasa gereğince 01.01.2006 tarihinden 01.07.2006 tarihine kadar
aylık 40 TL, 01.07.2006 tarihinden 31.12.2006 tarihine kadar ayrıca aylık
40 TL olmak üzere toplam 82,50 TL olarak hesaplanmasını ve fazlaya ait
hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000 TL’sinin yasal faizi ile
birlikte davalıdan tahsiline kararı verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır
Burdur
1.Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla): 03.05.2013 gün, 2011/113
Esas, 2013/304 Karar sayılı kararı ile özetle; 406 sayılı Yasa hükümleri
uyarınca davalı şirkete hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumundan
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelinin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler
yaptırıldığını, bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar
doğurduğunu, ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini,
özlük ve parasal haklarını etkilediğini, bu nedenle söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde olduğunu, bu nedenle davaya idari yargı yerinde bakılması
gerektiğini belirterek; davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karar
davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay
7. Hukuk Dairesi; 16.09.2013 gün ve 2013/22438 Esas, 2013/14564 Karar
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiş; 1086 sayılı Yasa’nın
Geçici 2. ve 6100 sayılı Yasa’nın Geçici 3.maddesi gereğince halen
yürürlükte olan 1086 sayılı Yasa’nın 440.maddesi gereğince verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle; idari yargı yerinde dava açmıştır.
Isparta
İdare Mahkemesi: 04.12.2013 gün ve 2013/1112 Esas, 2013/1301 Karar sayılı
kararı ile özetle; davalının özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında
idari yargının yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
etmenin olanaksız olduğunu, uyuşmazlığın, görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğunu, nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 30.09.2013 tarih
ve E:2013/1194, K:2013/1337 sayılı kararının da bu yönde olduğunu
belirterek, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, dava dosyasında
bulunan onaylı karar örneğine şerh edildiği üzere karar; taraflarca temyiz
edilmeksizin 27.01.2014 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle yanlış düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptali ile bu nedenle
uğradığı zararın tazmini istemi yönünden oluşan olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle 04.02.2014 tarihinde başvuruda
bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Davalı
Türk Telekom A.Ş. yönünden dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği, usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nde teknisyen sıfatıyla
çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan
davacının, hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptali ile bu nedenle
uğradığı zararın tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin
3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında
sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir
genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi
ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler
sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk
Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel
şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları
aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı için
100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı
ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin
verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam
Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde teknisyen
sıfatıyla çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen
ve sonrasında başka bir kamu kurumun emrine atanan davacı tarafından,
yanlış düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin yeniden tespitine ve yanlış maaş
nakil ilmuhaberi nedeni ile uğranılan zararın tazmini istemiyle; Burdur
1.Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)’ne dava açıldığı, Burdur
1.Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)’nin 03.05.2013 gün ve
2011/113 Esas, 2013/304 Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden
reddine karar verdiği, davacı vekilinin temyiz talebinde bulunduğu, temyiz
edilen kararın Yargıtay 7.Hukuk Dairesi’nin 16.09.2013 gün ve 2013/22438
Esas, 2013/14564 Karar sayılı kararı ile onandığı ve bu şekilde kararın
kesinleştiği, davacı vekilinin aynı taleple Isparta İdare Mahkemesi’ne dava
açtığı, Isparta İdare Mahkemesi’nin 04.12.2013 tarih ve 2013/1112 Esas,
2013/1301 Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine karar
verildiği, kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği, davacı vekilinin 2247
sayılı Yasa’nın 14.maddesi uyarınca oluşan olumsuz görev uyuşmazlığı nedeni
ile görevli mahkemenin belirlenmesi için mahkememize müracaat ettiği
anlaşılmıştır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Burdur 1.Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)’nin
görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Burdur
1.Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)’nin 03.05.2013 gün,
2011/113 Esas, 2013/304 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
78-ESAS NO : 2014/429
KARAR NO : 2014/464
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: E.A.
Vekili: Av. A.B.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili: Av. M.K.
O L A Y: Davacı
vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı kurum nezdinde
çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile memur olarak bir kuruma
atandığını; ancak, bu nakil sırasında maaş nakil bildiriminin 4046 sayılı
Yasa’nın 22.maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın ek 29.maddesine uygun
düzenlenmediğini, bu nedenle müvekkilinin zarara uğradığını belirtilerek;
5473 sayılı yasadan kaynaklanan ek ödemenin hesaplanmaması nedeniyle
alamadığı parasal haklarına ilişkin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla 1.500,00 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle
birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesi istemi ile
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 14. İş Mahkemesi: 30.07.2013 gün ve 2012/1444 Esas, 2013/513 Karar sayılı
kararında; uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı mercileri olduğu
hususunun, Hukuk Genel Kurulu’nun 26.12.2012 gün ve 2012/1388 Karar sayılı
ilamı ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 07.04.2011 tarih ve
2011/205 Karar sayılı ilamı ile içeriklerinden anlaşılacağı üzere, yargı
yolunun caiz olmaması sebebiyle davanın usulden reddine, davalı taraf
lehine ücreti vekalet takdirine yer olmadığına karar vermiş, karar davalı
vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay
22. Hukuk Dairesi; 07.10.2013 gün ve 2013/31160 Esas, 2013/20904 Karar
sayılı kararı ile temyiz olunan kararın hüküm kısmındaki yargı yolunun caiz
olmaması sebebiyle davanın usulden reddine ifadesinden sonra gelen ve
yargılama giderlerinin yer aldığı fıkraların hükümden çıkarılmasına,
yerine; “2)-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 331/2.maddesi gereği
yargılama giderlerinin görevli mahkemece değerlendirilmesine, davaya
görevli mahkemede devam edilmemesi durumunda, mahkemece talep üzerine dosya
üzerinden durumun tespiti ile yargılama giderlerinin hüküm altına
alınmasına” rakam ve sözcüklerinin yazılmasına, hükmün bu şekilde
düzeltilerek onanmasına karar vermiş; mahkeme kararı yargılama giderleri
yönünden düzeltilerek, 1086 sayılı Yasa’nın Geçici 2. ve 6100 sayılı
Yasa’nın Geçici 3.maddesi gereğince halen yürürlükte olan 1086 sayılı
Yasa’nın 440.maddesi gereğince verilen karar 07.10.2013 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle; idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
18.İdare Mahkemesi: 15.11.2013 gün ve 2013/1223 Esas, 2013/291 Karar sayılı
kararı ile özetle; davalının özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında
idari yargının yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
etmenin olanaksız olduğunu, uyuşmazlığın, görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğunu, nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 14.01.2013 tarih
ve E:2013/250, K:2013/13 sayılı, 03.10.2011 tarih ve E:2011/124, K:2011/193
sayılı, 05.07.2010 tarih ve E:2010/56, K:2010/157 sayılı kararlarının da bu
yönde olduğunu belirterek, davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
Dosya
üzerinden inceleme ile verilen karar, davacı vekiline 03.12.2013 tarihinde,
davalı vekiline 27.11.2013 tarihinde tebliğ edilmiş; 2577 sayılı İYUK’nun
46. maddesi uyarınca en son tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde temyiz
yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Davalı
Türk Telekom A.Ş. yönünden dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği, usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nde teknisyen sıfatıyla
çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan
davacının, hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptali ile bu nedenle
uğradığı zararın tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde teknisyen
sıfatıyla çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen
ve sonrasında başka bir kamu kurumun emrine atanan davacı tarafından,
yanlış düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin yeniden tespitine ve yanlış maaş
nakil ilmuhaberi nedeni ile uğranılan zararın tazmini istemiyle; Ankara
14.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı, Ankara 14.İş Mahkemesi’nin 30.07.2013 gün
ve 2012/1444 Esas, 2013/513 Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden
reddine karar verdiği, davalı vekilinin temyiz talebinde bulunduğu, temyiz
edilen kararın Yargıtay 22.Hukuk Dairesi’nin 07.10.2013 gün ve 2013/31160
Esas, 2013/20904 Karar sayılı kararı ile düzeltilerek onandığı ve bu
şekilde kararın kesinleştiği, davacı vekilinin aynı taleple Ankara 18. İdare
Mahkemesi’ne dava açtığı, Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin 15.11.2013 tarih
ve 2013/1223 Esas, 2013/291 Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden
reddine karar verildiği, kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği, davacı
vekilinin 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesi uyarınca oluşan olumsuz görev
uyuşmazlığı nedeni ile görevli mahkemenin belirlenmesi için mahkememize
müracaat ettiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Ankara 14.İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılmasına
karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 14.İş
Mahkemesi’nin 30.07.2013 gün
ve 2012/1444 Esas, 2013/513 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
79-ESAS NO : 2014/431
KARAR NO : 2014/466
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
M.G.
Vekili:
Av. H.B.H.
Davalı: Türk
Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.T.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Afyonkarahisar İl Telekom Müdürlüğü
emrinde kapsam dışı sözleşmeli tekniker unvanıyla çalışmakta iken kurumun
özelleştirme kapsamına alınması sonucunda 4046 sayılı Kanun'un 22. maddesi
uyarınca nakle tabi personel olarak 3.1.2010 tarihinde Devlet Personel
Başkanlığı'na bildirilen, 22.4.2010 tarihinde Afyonkarahisar İl Sağlık
Müdürlüğü Bolvadin H.İ.Özsoy Devlet Hastanesi emrine atanan davacının, maaş
nakil ilmühaberinde yaptığı kontrolde bir kısım ek ödemelerin eksik
bildirildiğini fark etmesi üzerine Afyonkarahisar İI Telekom Müdürlüğü'ne
yaptığı başvurunun zımnen reddedildiğini belirterek, söz konusu ek ödeme
tutarlarının maaş nakil ilmühaberine konulmak suretiyle nakil maaşının
yeniden hesaplanarak kurumuna bildirilmesi, 1.1.2006 tarihinden yeni nakil
belgesi düzenleninceye kadar geçen süre içerisinde tahakkuk eden zam ve
tazminatları ile maaş nakil ilmühaberinin düzenlendiği 20.4.2010 tarihinden
itibaren ödenmesi gerekirken kurumun yaptığı eksik bildirim nedeniyle
ödenmeyen ücretlerinin yasal faiziyle birlikte tazmini yolunda
Afyonkarahisar İI Telekom Müdürlüğü'ne yaptığı 3.11.2010 günlü başvurusunun
zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile 370,69 TL tutarındaki ek ödemenin
yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
Afyonkarahisar
İdare Mahkemesi: 23.02.2011 gün, E:2011/23, K:2011/148 sayı ile özetle;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğundan bahisle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
Afyonkarahisar
İş Mahkemesi: 12.02.2013 gün, E:2011/365, K:2013/86 sayılı kararı ile
özetle; H.M.K.’nun 114/1-b maddesi uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle
H.M.K.’nun 115/2. maddesi gereğince davanın usulden reddine karar
vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
19.11.2013 gün ve E:2013/28242, K:2013/25275 sayılı ilamı ile hükmün
onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu,adli yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi
üzerine, idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği
iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia olunan
zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Afyonkarahisar İş Mahkemesi’nin görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Afyonkarahisar
İş Mahkemesinin 12.02.2013 gün, E:2011/365, K:2013/86 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
80-ESAS NO : 2014/432
KARAR NO : 2014/467
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
H.Ö.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.A.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip Özel Tüzel Kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat müvekkilinin de içerisinde olduğu devlet memurluğu haklarının saklı
kalıp, kurum yanında çalışmaya devam eden personelin de bulunduğunu,
Telekom’da bu durumda çalışanlarla kanun gereği ve yapılan sözleşme gereği
kamu memur artış oranında da artışların söz konusu olacağının
belirlendiğini, kamuoyunda memurlara ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen
31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı
Değişik Adlar Altında İlave Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli
Personele Ek Ödeme Yapılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye
eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında belli kamu görevlilerine her ay ek
ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde
kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise T.C. Posta, Telgraf ve Telefon
işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş olduğunu, müvekkilinin de bu
kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı özelleştirme uygulamaları
hakkında kanunun “Kuruluşlardaki personelin Nakli” başlıklı 22. Maddesinin
5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına devam ettiğini, ücretlerdeki artış
oranının da memurlara uygulanan ücret artışının esas alındığını,
müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına denge tazminatı ödemesinin ilk
aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan ödemelerin mahsup edilerek bu
konudaki ödemelerin ödenmemeye başladığını, müvekkilinin işten çıkarılıp
personel daire başkanlığına bildirildiği tarihte belirtilen ek ödemenin de
maaşına uygulanması gerekip maaşının bu şekilde belirlenmesi gerekirken bu
ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğini, müvekkilinin bu konuda
da mağdur olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla 03/06/2006 tarihinden 15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00
TL ‘nin Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı
ücret alacaklarının ödenmesi gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat
faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 16.12.2011 gün, E:2011/645, K:2011/916 sayı ile özetle;
davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
12.03.2012 gün, E:2012/8544, K:2012/7964 sayılı ilamı ile hükmün esastan
bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 25.06.2012 gün, E:2012/511, K:2012/460 sayı ile özetle;
önceki kararına direnerek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
26.12.2012 gün, E:2012/9-1528, K:2012/1398 sayılı ilamı ile “...Uyuşmazlık,
5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağının belirlenmesi yönünden yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı
noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca,Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin
özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar
getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile
değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk Telekom'daki
kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca
istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına yer
verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel
düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekom'da,
Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 399
sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz seksen gün
aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük hakları
Türk Telekom tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle tâbi personelden
Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar tespit edildikleri
tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep tarihinden
itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom tarafından Devlet
Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan
yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı
anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak
geçen sürede kamu personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan, imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde
eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği
nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı
Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde
belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına
naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri
esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan
ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan
davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ demek
suretiyle Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin 25.06.2012 gün, E:2012/511,
K:2012/460 sayılı direnme kararının bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyduktan
sonra 26.04.2013 gün, E:2013/279, K:2013/287 sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
1. İdare Mahkemesi: 21.06.2013 gün,E:2013/1794, K:2013/704 sayı ile özetle;
davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğundan bahisle
davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan itiraz üzerine Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi
28.10.2013 gün, E:2013/1850, K:2013/1846 sayılı kararı ile hükmün
onanmasına karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu üzerine Diyarbakır Bölge
İdare Mahkemesi 31.01.2014 gün, E:2014/118, K:2014/261 sayılı kararı ile
karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi
üzerine, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri
arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2.
İş Mahkemesinin 26.04.2013 gün, E:2013/279, K:2013/287 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
81-ESAS NO : 2014/433
KARAR NO : 2014/468
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918
sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
Ankara Anonim Türk Sigorta Şirketi
Vekilleri:
Av. C.Y. & Av. H.K. & Av. E.E.
Davalı:
Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekilleri:
Av. N.Ö.(İdari Yargıda)
Av. E.A.
& Av. E.E.A.(Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 13.11.2012 tarihinde davacı şirkete
sigortalı, 34……. plaka sayılı araç ile Afyon ilinden Gazlıgöl ilçesi
istikametine gitmekte olan F.S.Ö.’ün, davalı kurumun sorumluluğu dahilindeki
gevşek malzemeli zemin sebebiyle direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu
orta refüje çarparak maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, kaza
sonrasında sürücü F.S.Ö.’ün yaralandığını, meydana gelen kaza sonucu aracın
zarara uğramasına yolun yapım, bakım ve onarımından sorumlu davalı kurumun
2918 sayılı KTK’nun yoldan kaynaklanan sorunlar başlıklı 6. Maddesinde
belirtilen “yol sathında gevşek malzeme” kuralı ihlal edildiğinden %75 asli
kusurlu bulunduğunu, araçtaki hasar dolayısıyla araç maliki olan
sigortalısı G.S.’ye 15.000 TL ödemede bulunulduğunu belirterek, davacı
şirketin sigortalısına ödediği 15.000 TL’nin davalı kurumun kusuru oranında
ödemekle yükümlü olduğu 11,250 TL’lik kısmının ödeme tarihi olan 04.01.2013
tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi birlikte davalıdan tahsiline
karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Konya 2.
İdare Mahkemesi: 11.03.2013 gün, E:2013/346, K:2013/174 sayı ile özetle;
davanın adli yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle görev
yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine Konya Bölge İdare Mahkemesi
15.07.2013 gün ve E:2013/1288, K:2013/1345 sayılı kararı ile hükmün
onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez Adli Yargı yerinde dava açmıştır.
Konya 1.
Asliye Hukuk Mahkemesi: 09.12.2013 gün ve E:2013/526, K:2013/643 sayı ile
özetle; davada idari yargının görevli olduğundan bahisle dava dilekçesinin
dava şartı olan yargı yolu yönünden reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılı Yasa’dan kaynaklanan
sorumluluk davasında idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, davacı vekilinin istemi üzerine, adli yargı dosyasının son
görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmek
suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacı şirket tarafından sigortalı olan 34 CZN 93 plakalı aracın, Afyon
ilinden Gazlıgöl ilçesi istikametine gitmekteyken, sürücü Fatma Sevinç
Öztürk’ün gevşek malzemeli zemin sebebiyle direksiyon hakimiyetini kaybederek
orta refüje çarpması sonucu meydana geldiği belirtilen kazada, davacı
tarafından sigortalıya ödenen meblağın 11.250,00 TL sinin ödeme tarihinden
itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi
kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak
Anayasa’da adli ve idari yargı ayrımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların
çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu
nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,
özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu
durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli
yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir
yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının
denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden
ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya
bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker
kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya
olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı
kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk
davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu
düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari
yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu
belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir
usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi
sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu
suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz
konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin
kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı
Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan
sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma
bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin
kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir
çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında
özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan
nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine
aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve
E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,
s.136-147.)
Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle
açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli
yargı yerinin görevine girdiğinden Konya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Konya 1.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 09.12.2013 gün ve E:2013/526, K:2013/643 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde Üye Eyüp Sabri
BAYDAR’IN KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davalı
İdarenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu meydana
gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile idari
Yargıda dava açılmış,
Yargılama
sonucunda ""Uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın 110. maddesi
gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi ile
görevsizlik kararı verilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle Adli Yargı İlk
Derece Mahkemesinde dava ikame etmiş,
Adli
Yargıda yargılama sonucunda idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan
davaların tam yargı davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması
gerektiği" gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden
reddedilmiş,
2247
sayılı yasanın 19. maddesi gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi
için dosya Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiş,
Uyuşmazlık
Mahkemesince yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın
110.maddesi hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi
gerektiği" düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına, Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin
olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan kazanın meydana geldiği
iddia edilmektedir.
2918
Sayılı Yasanın KTK'nın 7.md. "Karayolları Genel Müdürlüğünün Yapım ve
Bakımından sorumlu olduğu Karayollarında can ve mal güvenliği yönünden
gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri alma ve aldırmanın"
idarenin görev ve yetkileri arasında bulunduğuna işaret edilmiş,
6001
Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkındaki
kanunun 4.md. "Hazırlayacağı programlar uyarınca karayollarını yapmak,
yaptırmak, emniyetle kullanılmalarını sağlayacak şekilde sürekli bakım
altında bulundurmak, bakımını yaptırmak, onarımını yaptırmak, işletmek ve
işlettirme" Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri arasında gösterilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluk alanındaki yolun yapım,
bakım ve onarımının yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin
amaçlanmış olması karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü
esnada kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık
konusu davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak
yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu
gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku
kurallarına ve 2577 Sayılı İYUK 2/1 -b md. sayılan tam yargı davasında
görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür... "
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından idari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918
sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet
gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit
etmektedir.
Diğer
taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali
istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava sonucunda verilen yorumlu red
kararlarını, karara dayanak almakta ise de bu görüşe de itibar edilmesi
mümkün değildir.
Zira;
"T.C. Anayasasında, Anayasa Mahkemesinin iptal veya iptal talebinin
reddi dışında yorumlu red kararı verebileceğine dair bir işaret yoktur.
Tersine T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa Mahkemesi bir kanun
veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken,
kanun koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis
edemez." hükmü böyle bir anlayışın benimsenmemiş olduğunun kanıtı olarak
kabul edilebilir. Gerçi madde iptal kararlarından bahsetmektedir, ama
Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin kanun koyucu gibi hareket
etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu red kararlarının
ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri
bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk anlamına geldiğine
şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun Ozbudun. Sh. 440 vd.)
Hakkında
yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi yürürlükte kalmaya devam eder.
Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut olaylarda o maddenin ne anlama
geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına, bundan sonra da Anayasa Mahkemesi
değil onu uygulayacak Mahkemeler karar verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu
red kararı verirken yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri bağlaması mümkün
değildir. Bir kanun maddesinin nasıl yorumlanacağına onu uygulayacak olan
Adli- idari ve Askeri Yargı organları karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli,
idari ve Askeri kollarının üst mahkemesi olmadığına göre bu yargı
kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu empoze etmesi mümkün değildir. O
halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu red kararlarının kendilerinden
beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin
bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır. Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi
kararlarında yapılan yorumlar diğer mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi
kararlarının bağlayıcılığı bu kararların hüküm fıkralarına münhasırdır.
(Türk^4nayasa Hukuku Dersleri, Kemal Gözler, sh. 444)
Keza,
Sayın çoğunluğun kararı dayandırdığı T.C. Anayasasının 158. madde
hükümlerinin de uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır. Uyuşmazlık
Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının 158. maddesi
açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı
kolları arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının doğması halinde
Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin düzenlemenin,
uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik kararının bulunmaması,
diğer yargı kolları ile arasında bir görev ihtilafının çıkmaması nedeniyle
uygulanması mümkün değildir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla Içtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde idari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
82-ESAS NO : 2014/435
KARAR NO : 2014/470
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği, aynı konuda daha önce Uyuşmazlık
Mahkemesince karar verildiğinden yeniden karar verilmesi gerekmediği hk.
K A R A R
Davacı:
İ.D.
Vekili:
Av. İ.T. (Adli Yargıda)
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili:
Av. A.T.
O L A Y:
Davacı, dava dilekçesinde özetle; Afyonkarahisar İl Telekom Müdürlüğü’nde
399 sayılı KHK tabi sözleşmeli tekniker olarak çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi sonucu Afyonkarahisar Valiliği Gazi Teknik ve Endüstri
Meslek Lisesi Müdürlüğü’ne atandığını, 01.01.2006 tarihinden itibaren,
Bakanlar Kurulunun 2006/10971 sayılı kararına ve Başbakanlık Devlet
Personel Başkanlığı’nın 2006/3 sayılı tebliğine göre devlet memurlarının
2006 yılının ilk altı ayından itibaren ve daha sonra uygulanacak ek
ödemenin maaş nakil ilmühaberine yansıtılmadığını, bu durumun düzeltilmesi
için yaptığı başvurunun reddedildiğini belirterek; davalı idarenin
15.02.2010 tarih ve 956 sayılı idari işlemin iptali ile geçmiş döneme ait
mahrum bırakıldığı 01.01.2006 tarihinden adının Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirildiği 18.04.2006 tarihine kadar ve bu tarihten
02.02.2010 tarihine kadar ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesi ve maaş nakil
ilmühaberinin yeni halde yapılarak çalıştığı kuruma gönderilmesi istemiyle
24.03.2010 tarihinde idari yargıda dava açmıştır.
Davalı
vekili süresi içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
AFYONKARAHİSAR
İDARE MAHKEMESİ: 13.05.2010 gün ve E:2010/210 sayılı gönderme kararında
“…davacının 399 sayılı KHK’ya tabi olarak Afyonkarahisar İl Telekom
Müdürlüğü’nde sözleşmeli statüde çalışmakta iken Ek 29. Maddenin birinci
fıkrası uyarınca hisse devrinin yapıldığı 14.11.2995 tarihinden sonraki 180
gün içinde ( 18.04.2006) Türk Telekomünikasyon A.Ş. tarafından Devlet
Personel Başkanlığı’na bildirildiği ve 01.12.2006 tarihinde Afyonkarahisar
Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nde göreve başladığı, bu süre içinde
bulunduğu statü ve yaptığı görev itibariyle kamu görevi yürüttüğü göz
önünde bulundurulduğunda 406 sayılı Yasa’nın 5398 sayılı yasa ile değişik
Ek-29 maddesi uygulamasından doğan bu uyuşmazlığın idari yargıda
çözümlenmesi…” gerektiği gerekçesiyle, davalı vekilinin görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı
vekilince süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası
ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY
CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI özetle; özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden %55’i,
Bakanlar Kurulu’nun 25.07.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi’nin % 55 oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin
Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar’ı
uyarınca 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satıldığı, işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.7nin
olması nedeniyle ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari
dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden açılan davada adli yargının
görevli olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı kanun’un 10. ve 13. maddeleri
gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığı’na gönderilmesine karar vermiştir.
UYUŞMAZLIK
MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ: 06.12.2010 gün ve E:2010/246 K:2010/297 sayılı kararında
“…Dava, davalı şirkette sözleşmeli personel statüsünde tekniker olarak
görev yapmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen,
1.12.2006 tarihinde Afyonkarahisar Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü
emrine atanan davacı tarafından; Yüksek Planlama Kurulu'nun 8.5.2006
gün/2006/T-17, 10.11.2006 gün/2006/T-32 ve 31.7.2007 gün/2007/T-17 sayılı
kararları uyarınca belirlenen ek ödeme tutarlarının maaş nakil ilmühaberine
konulmak suretiyle nakil maaşının yeniden hesaplanarak kurumuna bildirilmesi,
1.1.2006 tarihinden yeni nakil belgesi düzenleninceye kadar geçen süre
içerisinde tahakkuk eden zam ve tazminatları ile maaş nakil ilmühaberinin düzenlendiği
1.12.2006 tarihinden itibaren ödenmesi gerekirken kurumun yaptığı eksik
bildirim nedeniyle ödenmeyen ücretlerinin yasal faiziyle birlikte tazmini
istemiyle Afyonkarahisar İl Telekom Müdürlüğü'ne yaptığı başvurunun reddine
ilişkin 01.3.2010 gün ve 1406 sayılı işlemin iptali ile 1.1.2006 tarihinden
itibaren mahrum kaldığı ek ödeme farklarının yasal faiziyle birlikte
tarafına ödenmesi istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli
ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün
ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu
iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü:(Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır.(Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010(Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 29.1.2000
tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri
arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde sözleşmeli personel statüsünde
tekniker olarak görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına
naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve
1.12.2006 tarihinde Afyonkarahisar Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü
emrine atanan davacı tarafından, Yüksek Planlama Kurulu'nun 8.5.2006
gün/2006/T-17, 10.11.2006 gün/2006/T-32 ve 31.7.2007 gün/2007/T-17 sayılı
kararları uyarınca belirlenen ek ödeme tutarlarının maaş nakil ilmühaberine
konulmak suretiyle nakil maaşının yeniden hesaplanarak kurumuna
bildirilmesi, 1.1.2006 tarihinden yeni nakil belgesi düzenleninceye kadar
geçen süre içerisinde tahakkuk eden zam ve tazminatları ile maaş nakil
ilmühaberinin düzenlendiği 1.12.2006 tarihinden itibaren ödenmesi
gerekirken kurumun yaptığı eksik bildirim nedeniyle ödenmeyen ücretlerinin
yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle Afyonkarahisar İl Telekom Müdürlüğü'ne
yaptığı başvurunun reddine ilişkin 01.3.2010 gün ve 1406 sayılı işlemin
iptali ile 1.1.2006 tarihinden itibaren mahrum kaldığı ek ödeme farklarının
yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır…”
şeklindeki gerekçe ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun
kabulü ile Afyonkarahisar İdare Mahkemesi’nin 13.05.2010 gün ve E:2010/210
sayılı Görevlilik Kararının kaldırılmasına karar vermiştir.
AFYONKARAHİSAR
İDARE MAHKEMESİ: 23.02.2011 gün ve E:2010/210 K:2011/132 sayılı kararı ile
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin kararı doğrultusunda davanın görev yönünden
reddine karar vermiş ve verilen bu karar 07.04.2011 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı
bu kez vekili vasıtasıyla aynı istemle 18.04.2011 tarihinde adli yargıda dava
açmıştır.
AFYONKARAHİSAR
İŞ MAHKEMESİ: 12.02.2013 gün ve E:2011/367 K:2013/87 sayılı kararında
özetle; benzer uyuşmazlıklarda Danıştay ve Yargıtay kararlarını emsal
göstererek, dava konusu idari işlem niteliğindeki uyuşmazlığın adli yargı
yerinde değil, idari yargı yerinde görülmesi gerektiğini açıklayarak
HMK’nun 114/1-b maddesi uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile
HMK’nun 115/2. Maddesi gereğince davanın usulden reddine karar vermiştir.
Adli
yargıda verilen görevsizlik kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiş
ve sonrasında verilen ek dilekçede de Uyuşmazlık Mahkemesinin yukarıda
açıklanan kararı da dosyaya ibraz edilmiştir.
Dosyanın
Yargıtay 22.Hukuk Dairesi’ne gitmesinin ardından, Dairece 13.05.2013 gün ve
E:2013/8219 K:2013/10697 sayılı kararı ile, yargılama süreci içerisinde
olumlu görev uyuşmazlığı kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulup
başvurulmadığının araştırılıp tespit edilmesi, başvurulmuş ise Uyuşmazlık
Mahkemesince verilen kararın eklenerek gönderilmesi için dosya mahalline
iade edilmiştir.
Afyonkarahisar
İş Mahkemesi; Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 06.12.2010 gün ve E:2010/246
K:2010/297 sayılı kararını temin ederek dosyayı Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’ne
yeniden göndermiştir.
YARGITAY
22. HUKUK DAİRESİ: 19.11.2013 gün ve E:2013/ 28238 K:2013/25271 sayılı
kararında “…dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni
gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik
görülmemesine göre, yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddi ile
usul ve kanuna uygun olan hükmün onanmasına…” karar vermiştir. Adli yargıda
verilen görevsizlik kararı onama kararı ile kesinleşmiştir.
Davacı
vekili ortaya çıkan görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 14. maddesine göre; olumsuz görev
uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmekte olup, bu uyuşmazlığın
giderilmesi istemi ise, hukuk uyuşmazlıklarında ancak davanın taraflarınca
ileri sürülebilmektedir. Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık
Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin
istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya
süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer
verilmektedir
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasanın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre;
Adli ve
idari yargı yerleri arasında anılan Yasanın 14. maddesinde öngörülen
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, idari
yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Mahkememize gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari
yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve başka kuruma atanması nedeniyle yeni görevine başlayan
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan
ek ödemelerin ve denge tazminatını alacağının davalıdan tahsiline
ilişkindir.
Dosya
kapsamında yapılan incelemede; davacının 24.03.2010 tarihinde idari yargıda
dava açtığı, yargılama sırasında davalı tarafın görev itirazında bulunması
üzerine Mahkemece görevlilik kararı verildiği, davalı vekili tarafından
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması isteğinde bulunduğu, davalı vekilinin
dilekçesinin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nca yapılan inceleme ile,
2247 sayılı Kanun’un 10 ve 13. Maddeleri uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı, bunun üzerine; Mahkememize dosyanın geldiği ve yapılan
inceleme sonucu, 06.112.2010 gün ve E:2010/246 K:2010/297 sayılı ile
davanın adli yargıda çözümlenmesi gerektiğine karar verildiği, idare
mahkemesince Uyuşmazlık Mahkemesinin kararı doğrultusunda görevsizlik
kararı verildiği ve kararın 07.04.11 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı
vekili, bu kararın kesinleşmesinin ardından 18.04.2011 tarihide aynı
istemle adli yargıda dava açmış, adli yargıda yapılan yargılama soncu
görevsizlik kararı verilmiş, kararın temyizi üzerine; Temyiz Mahkemesince,
dava konusu uyuşmazlığın hangi yargı merciinde görülmesi gerektiğine
ilişkin daha önce çıkan uyuşmazlığın, Uyuşmazlık Mahkemesince karara
bağlandığı tespit edildiği halde bu husus dikkate alınmadan yerel
mahkemenin kararı onanmış ve bu karar da kesinleşmiştir.
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un “Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarma” başlıklı 10.
Maddesinde; “Görev uyuşmazlığı çıkarma; adli, idari ve askeri bir yargı
merciinde açılmış olan davada ileri sürülen görev itirazının reddi üzerine
ilgili Başsavcı veya Başkanunsözcüsü tarafından görev konusunun incelenmesinin
Uyuşmazlık Mahkemesinden istenmesidir.
Yetkili Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık
Mahkemesinden istekte bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk
mahkemelerinde en geç birinci oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin
ikamesine başlamadan önce; idari yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma
evresi tamamlanmadan yapılmış olması ve yargı yerlerinin de kendilerinin
görevli olduklarına karar vermiş bulunmaları şarttır.
Görev itirazının yargı merciince yerinde görülerek
görevsizlik kararı verilmesi halinde, görev konusunun Uyuşmazlık
Mahkemesince incelenebilmesi, temyizen bu kararın bozulmuş ve yargı
merciince de bozmaya uyularak görevli olduğuna karar verilmiş bulunmasına
bağlıdır.
Uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili
makam; reddedilen görevsizlik itirazı adli yargı yararına ileri sürülmüş
ise Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı yararına ileri sürülmüş ise Danıştay
Başkanunsözcüsü, askeri ceza yargısı yararına ileri sürülmüş ise Askeri
Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin
Başkanunsözcüsüdür.
Görev itirazının reddine ilişkin karara karşı
itiraz yolunun açık bulunduğu ceza davalarında ret kararı kesinleşmeden
uyuşmazlık çıkarma istenemez” hükmü,
“Yargı merciince yapılacak işlemler” başlıklı
12.maddesinde; “Görev itirazında bulunan kişi veya makam itirazının reddine
ilişkin kararın verildiği tarihten, şayet bu kararın tebliği gerekiyorsa
tebliğ tarihinden, itiraz yolu açık bulunan ceza davalarında ise ret kararının
kesinleştiği tarihten başlayarak 15 gün içinde, uyuşmazlık çıkarılmasını
istemeye yetkili makama sunulmak üzere iki nüsha dilekçeyi itirazı reddeden
yargı merciine verir.
Bu yargı mercii dilekçenin bir nüshasını ve varsa
eklerini yedi gün içinde cevabını bildirmesi için diğer tarafa tebliğ eder.
Tebligat yapılan taraf, süresi içinde bu yargı merciine cevabını
bildirmezse cevap vermekten vazgeçmiş sayılır.
Yargı mercii, itiraz dilekçesi üzerine verdiği
itirazı ret kararını kaldırarak görevsizlik kararı vermediği takdirde
yetkili makama sunulmak üzere kendisine verilen dilekçeyi alınan cevabı ve
görevsizlik itirazının reddine ilişkin kararını, dava dosyası müktevasının
onaylı örnekleriyle birlikte uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili
makama gönderir.
Bir davada uyuşmazlık çıkarılması için yalnız bir
kez başvurabilir.” hükmü,
“Olumsuz görev uyuşmazlığı” başlıklı 14.
Maddesinde; “ Olumsuz
görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın
taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.”
Hükmü
“Yargı meirciince yapılacak işler” başlıkılı 15.
Maddesinde; (Değişik madde: 21/01/1982 - 2592/4 md.;Değişik madde:
23/07/2008-5791 S.K./6.mad)
Olumsuz görev uyuşmazlıklarında dava dosyaları, son
görevsizlik kararını veren yargı merciince, bu kararın kesinleşmesinden
sonra, ceza davalarında doğrudan doğruya diğer davalarda ise taraflardan
birinin istemi üzerine, ilk görevsizlik kararını veren yargı merciine ait
dava dosyası da temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir ve görevli
yargı merciinin belirlenmesi istenir.” hükmü,
“İncelemede izlenecek sıra” başlıklı 27.
Maddesinde; “Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddeder” hükmü, “Kararların Bildirilmesi” başlıklı 28.
Maddesinde; “Uyuşmazlık Mahkemesi, vereceği bütün kararların sonuçlarını
ilgili Başsavcı ve Başkanunsözcüsüne, görev uyuşmazlığının çözülmesi için
kendisine başvuran yargı merciine, kararı beklemesi için yazı yazılmış
bulunan yargı merciine veya mercilerine uyuşmazlığın çözülmesi için
başvurmuş olan kişilere veya makamlara hemen tebliğ eder.
İlgili yargı mercileri ile bütün makam, kuruluş ve
kişiler; mahkeme kararlarına uymak, geciktirmeksizin onları uygulamakla
ödevlidirler.
Gerekçeli kararın birer örneği de birinci fıkrada
yazılı yerlere ve kişilere gönderilir.” hükmü,
“Kararların kesinliği ve Yayımlanması” başlıklı 29.
Maddesinde; “ Bölümlerin ve Genel Kurulun kararları kesindir.
İlke kararları ile Başkanın uygun göreceği Bölümlerin kararları Resmi
Gazete'de yayımlanır.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda sözü edilen Kanun hükümlerine uyarınca;
bir davada uyuşmazlık çıkarılması için bir kez başvurulabileceği ve
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin verdiği kararların kesin ve bağlayıcı olduğu
tartışmasızdır.
Bu durumda somut uyuşmazlığa baktığımızda;
davacının idari yargıda açtığı dava sırasında 2247 sayılı Yasa’nın 10.
Maddesine göre Mahkememizce yapılan inceleme sonucu, davada adli yargının
görevli olduğuna karar verilmesine ilişkin kararın, 2247 sayılı Yasa’nın
28. Maddesi uyarınca tüm yargı mercilerini bağlayıcı olduğu, bu kararın
ardından adli yargıda görevsizlik kararının verilerek aynı dosyada olumsuz
görev uyuşmazlığı çıkarılması sonucu değiştirmeyeceğinden adli yargı
kararının kaldırılmasının gerektiği açıktır.
Açıklanan nedenlerle, Afyonkarahisar
İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması ve aynı konuda
Uyuşmazlık Mahkemesince 06.12.2010 gün ve E:2010/246 K:2010/297 sayılı
kararı ile uyuşmazlık hakkında karar verildiğinden aynı konuda yeniden
karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Afyonkarahisar
İş Mahkemesi’nin 12.02.2013 gün ve E:2011/367 K:2013/87 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA ve aynı konuda Uyuşmazlık Mahkemesince 06.12.2010
gün ve E:2010/246 K:2010/297 sayılı kararı ile uyuşmazlık hakkında karar
verildiğinden aynı konuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına
01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
83-ESAS NO : 2014/438
KARAR NO : 2014/473
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının yasal faiziyle birlikte
ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: C.U.
Vekili: Av. H.B.H.
Davalı:
Türk Telekom A.Ş.
Vekili: Av.
A.T.
O L A Y: İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı başka kamu kurum ve
kuruluşlarına atanmak üzere Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı,
17.3.2009 tarihinde kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ile geriye
dönük alacaklarının yürütülecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle
davalı idareye başvuruda bulunmuş, ancak bu talebinin zımnen reddi üzerine
idari yargı yerinde dava açmıştır.
AFYONKARAHİSAR İDARE MAHKEMESİ: 23.2.2011 gün ve
E:2011/9, K:2011/150 sayı ile, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme
kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı suretiyle
özelleştirilmesi için 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale sonucunda
2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin %55
oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005 tarihinde Oger firmasına
devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan kalktığı buna göre,
iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna varıldığından,
davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı bu kez aynı istemle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
AFYONKARAHİSAR İŞ MAHKEMESİ: 12.2.2013 gün ve
E:2011/363, K:2013/85 sayı ile, Uyuşmazlığın 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek
II. cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı
kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının davalının
özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen
406 sayılı Kanunun Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki
hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek
II.cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan
artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer
aldığı ücreti gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi
gerekip gerekmediği noktasında toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b
maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığı ve davaya idare
mahkemelerince bakılması gerektiği gerekçesiyle davanın usulden reddine
karar vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi: 19.11.2013 gün ve
E:2013/28234, K:2013/25267 sayılı ilamı ile hükmün onanmasına karar vermiş
ve karar kesinleşmiştir
Davacı adli ve idari yargı yerlerince verilmiş olan
görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede
belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını
veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin
işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının
yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş. 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve
sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Afyonkarahisar İş
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve
çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Afyonkarahisar İş
Mahkemesinin 12.2.2013 gün ve E:2011/363, K:2013/85 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
84-ESAS NO : 2014/442
KARAR NO : 2014/476
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İcra takibine
yapılan itirazın iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
İ.K.
Vekilleri
: Av. C.M. & Av. S.A.
Davalı :
Gıda Tarım ve Hayvancılık Bak. (Bozcaada İlçe Gıda Tarım ve Hayv.
Md.İzafeten)
Vekili :
Av. Y.E.
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde; davalı/borçlu hakkında, alacağın tahsili
amacıyla Çanakkale İcra Müdürlüğünün 2011/2299 E. Sayılı dosyası ile
10.000,00 TL fatura bedeli ve 3.743,84 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam
13.743,84 TL nin tahsili amacıyla icra takibi yapıldığını, ödeme emrinin
borçluya 26.04.2011 tarihinde tebliğ edildiğini, borçlu tarafından
(26.4.2011 tarih, …/73 sayılı)29.04.2011 havale tarihli dilekçe ile borcun
tamamına itiraz edildiğinden dolayı icra takibinin durdurulmasına karar
verilmiş olduğunu; müvekkilinin fidan üretimi ve pazarlama işi yaptığını; Bozcaada
Tarım İlçe Müdürlüğüne 500 adet 4.000,00 TL değerindeki badem fidanı ve
1200 adet 6.000,00 TL değerindeki nar fidanı için toplam 10.000,00 TL.lik
fatura kesildiğini; fatura ve sevk irsaliyesi ile fidanların Müdürlüğe
teslim edildiğini; müvekkilinin fidan bedellerinin ödenmesi için önceleri
sözlü başvuruda bulunduğunu, ödeneceğinin beyan edilmesi üzerine
beklediğini, ödemenin gecikmesi nedeniyle yazılı başvuruda bulunduğunu;
ancak yine ödeme yapılmadığını; noter kanalı ile çekilen ihtarnameye
karşılık da ödeme yapılmadığını; bunun üzerine yapılan icra takibine de
davalı tarafından haksız olarak itiraz edildiğini, bu nedenlerle yapılan
itirazın iptali ile alacağın % 40’dan az olmamak üzere icra inkar
tazminatına mahkum edilmelerine karar verilmesi için iş bu davanın açılması
zorunluluğunun doğduğunu ifade ederek; Çanakkale 2. İcra Müdürlüğünün
2011/2299 E. Sayılı dosyasındaki itirazın iptaline, alacağın % 40 icra
inkar tazminatı ve faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
ÇANAKKALE
1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:7.3.2013 gün ve E:2012/204, K:2013/60 sayı ile,
dava dilekçesini özetledikten sonra; davalı vekilinin, idarece yapılan
sözleşmelerin Devlet ihale Kanunu'nda düzenlenen şekil şartlarında
yapılması gerektiğini, dava konusu olayda, idare ile davacı arasında
sözleşme ilişkisi bulunmadığını, davalının, dava konusu satımın tarafı
olmadığını, adli yargının görevinin sözleşme ilişkisinin kurulmasından
sonra başladığını, yargı yolu bakımından davanın reddi gerektiğini savunmuş
olduğu; Çanakkale 2. İcra Müdürlüğünün 2011/2299 sayılı dosyasının
incelenmesi ile; davacı tarafından, Bozcaada Tarım ilçe Müdürlüğü aleyhine,
16/03/2009 tarihli faturaya dayanılarak 10.000 TL asıl alacak, 3.743,84 TL
işlemiş faiz, toplam: 13.743,84 TL'nin, takip tarihinden asıl alacağa
işleyecek %15 faizi istemi ile takip başlatıldığı, borçluya ödeme emrinin
26/04/2011 tarihinde tebliğ edilip, aynı tarihte Bozcaada İlçe Tarım Müdürü
vekili tarafından, davalıdan fidan alınmadığından, borç bulunmadığını bildiren
itiraz üzerine takibin durduğunun belirlendiği; Mahkemelerince Bozcaada
İlçe Tarım Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen cevap ile; 2009 yılında
müdürlük kayıtlarında, İsmail Karagöz'den 500 adet badem fidanı, 1200 adet
nar fidanı alındığına ilişkin bir belgeye rastlanmadığı, 14/03/2009 tarihli
sevk irsaliyeli faturanın müdürlük kayıtlarında mevcut bulunmadığı,
müdürlükçe yapılan fidan ve benzeri alımlarda 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu
kapsamında alımların yapıldığını, müdürlüğün 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu
kapsamı dışında, sözleşme yapmaksızın, doğrudan fidan alma yetkisi mevcut
bulunmadığının bildirildiği; tüm dosya kapsamı ile; taraflar arasındaki
uyuşmazlığın, davalıya bağlı Bozcada İlçe Tarım Müdürlüğü tarafından, 2009
yılında davalıdan, dava konusu fidanların alımı konusunda sözleşme yapılıp
yapılmadığı noktasında toplandığı; davanın tarafının idare olduğu, taraflar
arasında sözleşme ilişkisinin kurulup kurulmadığının incelenmesinde, adli
yargının görevli bulunmadığı, adli yargının görevinin sözleşme ilişkisinin
kurulmasından sonra çıkan itilaflarda başladığı gerekçesiyle; davanın
konusunun; idarenin dava konusu fidanları alıp almadığı, bu konuda taraflar
arasında sözleşme ilişkisi bulunup bulunmadığından kaynaklanıp, davalı
tarafından, taraflar arasında sözleşme ilişkisi bulunmadığı iddia
edildiğinden, idare ile davacı arasında kurulan bir sözleşme ilişkisi olup
olmadığını belirlemenin, idari yargının görev alanı bulunduğundan, dava
dilekçesinin yargı yolu bakımından reddine karar vermiş, bu karar temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili dilekçesinde bu kez, davasını ve davanın safahatını anlattıktan
sonra; davalı tarafından yapılan itirazın hukuka aykırılık teşkil ettiğini,
müvekkilinin mağduriyetine ve zarara uğramasına neden olduğunu, davalı
tarafından Çanakkale 2. İcra Müdürlüğünün 2011/2299 E. Sayılı dosyasına
yapılan itiraz işleminin iptaline, 10.000,00 TL. lik fatura bedelinin faizi
ile birlikte taraflarına ödenmesine karar verilmesini istediklerini ifade
ederek; Bozcada Tarım İlçe Müdürlüğünün 26.04.2011 tarih ve 73 sayılı
takibe itiraz edilmesine ilişkin idari işleminin iptali ile vekil edenin
alacaklı olduğu 10.000,00 TL fatura bedelinin fatura tarihinden itibaren
işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ÇANAKKALE
İDARE MAHKEMESİ:10.10.2013 gün ve E:2013/842, K:2013/714 sayı ile, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14/3-a maddesinde, dava
dilekçelerinin görev ve yetki yönünden de incelenecekleri, 15/1 -a
maddesinde; 14. maddenin 3/a bendine göre adli ve askeri yargının görevli
olduğu konularda açılan davaların reddine karar verileceği, 14/6.
maddesinde de, maddede sayılan hususların ilk incelemeden sonra tespit
edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı
hükmüne yer verildiği; anılan Kanunun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
/ "a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler hakkında yetki,
şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından
dolayı iptaleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal
davaları, / İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklan doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, / (Değişik
:18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar"ın idari dava türleri
olarak sayılmış olduğu; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu
tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği; yukarıya alınan yasa
hükümlerine göre, idare hukuku kuralları içinde kamu hizmetinin yürütülmesi
amacıyla kamu gücü kullanılarak tesis edilen idari işlemler, idari eylemler
ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar nedeniyle açılan davaların
görüm ve çözümünün idari yargıya ait bulunduğu; dosyanın incelenmesinden;
Çanakkale 2. İcra Müdürlüğünün 2011/2299 sayılı dosyada belirtilen
davacıdan herhangi bir fidan alımı yapılmadığı, müdürlüklerine gönderilen
icra takibinin kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği içerikli 26.04.2011
tarih ve 73 sayılı Bozcaada Kaymakamlığı Tarım İlçe Müdürlüğü işleminin
iptali ile alacaklı olduğu 10.000 TL fatura bedelinin yasal faiziyle
birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılan davanın konusunun,
davacı tarafından başlatılan icra takibine Bozcaada Kaymakamlığınca yapılan
itiraz mahiyetinde bir yazı olduğunun anlaşıldığı; bu veriler ışığında,
davacı ile davalı idare arasındaki icra takibine ilişkin özel hukuk
ilişkisinden kaynaklandığı anlaşılan uyuşmazlığın, adli yargı yerlerinde
çözümlenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varıldığı gerekçesiyle; davanın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca
görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Davacı vekilince adli yargı
yerinde, Çanakkale 2. İcra Müdürlüğünün E:2011/2299 Sayılı dosyasındaki
itirazın iptaline, alacağın % 40 icra inkar tazminatı ve faiziyle birlikte
tahsiline karar verilmesi istemiyle; idari yargı yerinde ise; Çanakkale 2.
İcra Müdürlüğünün E:2011/2299 sayılı dosyasında belirtilen davacıdan
herhangi bir fidan alımı yapılmadığı, müdürlüklerine gönderilen icra
takibinin kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği içerikli 26.04.2011
tarih ve 73 sayılı Bozcaada Kaymakamlığı Tarım İlçe Müdürlüğü işleminin
iptali ile alacaklı olduğu 10.000 TL fatura bedelinin yasal faiziyle
birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle dava açılması nedeniyle; 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesine göre olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için davanın “tarafları, konusu ve
sebebinin aynı” olması koşulunun öngörülmüş bulunması karşısında, adli ve
idari yargı yerleri arasında aynı davalı aleyhine açılan davada, her iki
yargı yerinde ortak talep olan, Çanakkale 2. İcra Müdürlüğünün E:2011/2299
Sayılı dosyasındaki itirazın/ ya da icra takibinin kaldırılmasına karar
verilmesi yolundaki 26.04.2011 tarih ve 73 sayılı Bozcaada Kaymakamlığı
Tarım İlçe Müdürlüğü işleminin iptali istemi yönünden
olumsuz görev uyuşmazlığın doğduğu;
idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, adli yargıda icra takibine yapılan itirazın iptali
istemiyle açılmış, görevsizlik kararının ardından, idari yargıda icra
takibine yapılan itirazın iptali ile birlikte alacak talebinde
bulunulmuştur.
2004
sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İlamsız takip” başlıklı Üçüncü Bap, 42-49.
maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş; değişik 58. maddesinde, takip
talebinin icra memuruna yazı ile veya sözlü olarak yapılacağına işaret
edilmiş; değişik 60. maddesine göre, takip talebi üzerine icra dairesince
düzenlenen ödeme emrinin değişik 61. maddede öngörülen şekilde takip
borçlusuna tebliğ edileceği ve 62-65. maddelerde itiraza ilişkin hükümlere
yer verilmiş olup, değişik 66. maddede, süresi içinde yapılan itirazın
takibi durduracağı kurala bağlanmıştır.
İtiraz
nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın iptali için Yasada
iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak, ikincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine
göre icra hakiminden itirazın kaldırılmasını istemektir.
İncelenen
uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı tarafından, değişik 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davası açılmıştır.
Söz
konusu 67. Madde (Değişik: 18/2/1965 - 538/37 md.), “(Değişik birinci
fıkra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacaklı,
itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak,
genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın
iptalini dava edebilir.
(Değişik:
9/11/1988 - 3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar
verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı;
diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan
şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde kırkından aşağı
olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.
İtiraz
eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması
kötü niyetin sübutuna bağlıdır.
(Mülga dördüncü fıkra: 17/7/2003-4949/103 md.)
Birinci
fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler
dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır” hükümlerini taşımaktadır.
Anılan
Yasanın değişik 1. maddesinin birinci fıkrasında, “Her asliye mahkemesinin
yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur” denilmekte olup, yukarıda
hükmü yazılı 67. maddede sözü edilen “mahkeme” ile, icra dairesinin
bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı olduğu asliye mahkemesinin
anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan itirazın iptali davasının asliye
mahkemesinde görülmesi gerektiği açıktır.
Öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve
İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri:
a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b)İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları, c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden
doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için
yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.
Olayda,
davacının fidan satışından kaynaklanan alacağının davalı Bozcaada Tarım
İlçe Müdürlüğünden tahsili için Çanakkale 2.İcra Müdürlüğünde ilamsız takip
başlattığı, davalı idarenin 26.04.2011 tarih ve 73 sayılı yazı ile takibe
yaptığı itiraz sonucu takibin durdurulmasına karar verilmesi üzerine; icra
işlemine yapılan itirazın iptali için önce adli yargıda, yapılan itirazın
görevsizlik nedeniyle reddedilmesinin ardından idari yargı yerinde dava
açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, İcra ve İflas Kanunu’nun değişik 67. maddesine göre açılan itirazın
iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Çanakkale 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Çanakkale 1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 7.3.2013 gün ve
E:2012/204, K:2013/60 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
85-ESAS NO : 2014/443
KARAR NO : 2014/477
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi
nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: O.T.
Vekili:
Av. H.B.H.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. A.T.
O L A Y: Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı, 3.4.2009 tarihinde Afyonkarahisar İl Tarım Müdürlüğü emrine
atanmıştır.
Davacı,
01.01.2006 tarihinden itibaren, Bakanlar Kurulunun 2006/10971 Sayılı kararına
ve Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının Resmi Gazetedeki 2006/3 sayılı
tebliğine göre Devlet Memurlarının 2006 yılının ilk altı ayından itibaren
ve daha sonra uygulanacak Ek ödemenin maaş nakil ilmühaberine yansıtılması
gerektiğine ilişkin 01.02.2010 tarihli isteminin reddine ilişkin İl Türk
Telekom Müdürlüğünün 15.02.2010 tarih ve 943 sayılı idari işleminin iptali
ile 21.3.2006 tarihinden itibaren mahrum kaldığı ek ödeme farklarının yasal
faiziyle birlikte tarafına ödenmesine karar verilmesi istemiyle 5.3.2010
tarihinde idari yargı yerinde dava açmıştır.
AFYONKARAHİSAR
İDARE MAHKEMESİ:23.2.2011 gün ve E:2010/143, K:2011/135 sayı ile, telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak
yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk
Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki
kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan
bir kuruluş olduğu; Türk Telekomünikasyon A.Ş.deki tamamı Hâzineye ait
bulunan hisselerden % 55’inin, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)'nin
%55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar’ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş'ne satıldığı; olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde Afyonkarahisar İI Telekom Müdürlüğü emrinde kapsam
dışı tekniker unvanıyla çalışmakta iken, 4046 sayılı Kanun'un 22. maddesi
uyarınca diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması için adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve 3.4.2009 tarihinde
Afyonkarahisar İI Tarım Müdürlüğü emrine atanan davacı tarafından, Yüksek
Planlama Kurulunun 8.5.2006 gün/2006/T-17, 10.11.2006 gün/2006/T-32 ve
31.7.2007 gün/2007/T-17 sayılı kararları uyarınca belirlenen ek ödeme
tutarlarının maaş nakil ilmühaberine konulmak suretiyle nakil maaşının
yeniden hesaplanarak kurumuna bildirilmesi, 1.1.2006 tarihinden yeni nakil
belgesi düzenleninceye kadar geçen süre içerisinde tahakkuk eden zam ve
tazminatları ile maaş nakil ilmühaberinin düzenlendiği 3.4.2009 tarihinden
itibaren ödenmesi gerekirken kurumun yaptığı eksik bildirim nedeniyle ödenmeyen
ücretlerinin yasal faiziyle birlikte tazmini yolunda Afyonkarahisar İl
Telekom Müdürlüğü’ne yaptığı başvurunun reddine ilişkin 15.2.2010 gün ve
943 sayılı işlemin iptali ile 21.3.2006 tarihinden itibaren mahrum kaldığı
ek ödeme farklarının yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesine karar
verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı; 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde: /
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler hakkında yetki, şekil,
sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal
davaları, / İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, / (Değişik:18.12.1999-4492/6
md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan
uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan
her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar”ın idari dava türleri olarak sayıldığı;
kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı
açılan davalara bakılabileceği; buna göre, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varıldığı; nitekim, benzer nitelikteki uyuşmazlıklarda
Mahkemelerince verilen Görevlilik Kararlarının adli yargının görevli
görülerek kaldırılmasına ilişkin Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün
06.12.2010 tarih ve E:2010/244, K:2010/296, 06.12.2010 tarih ve E:2010/246,K:2010/297,
06.12.2010 tarih ve E:2010/250, K:2010/301 sayılı kararlarının da bu yönde
olduğu gerekçesiyle; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a.
maddesi hükmü uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu
karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Bu kez,
Davacı vekili; müvekkilinin maaş nakil ilmuhaberinde 40+ 40-TL. denge
tazminatı ve devamında verilen ek ödemelerin gösterilmemesi sebebiyle
yeniden düzenlenmesi ve uğradığı hak kaybının tazmin ve tahsili istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
AFYONKARAHİSAR
İŞ MAHKEMESİ:12.2.2013 gün ve E:2011/347, K:2013/81 sayı ile, Yargıtay
9.Hukuk Dairesi'nin 2011/52885 Esas 2012/20230 Karar nolu bozma ilamında;
'Taraflar arasındaki uyuşmazlık 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek
II cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı
kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi olarak çalışan davacının davalının
özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen
406 sayılı Kanunun Ek. 29. Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki
hüküm nedeni ile 375 sayılı KHK. ’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK. ’un Ek
II. cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan
artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer
aldığı ücreti gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi
gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.
406
sayılı Kanunun 29. Maddesinin 3. Fıkrasının birinci cümlesine göre; “399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak sözleşmeli personel ve kapsam
dışı personel statüsünde çalışanlar hakkında, 4046 sayılı Kanunun 22 nci
maddesinin dördüncü ve beşinci fıkrası hükümlerinin uygulanmasında, Devlet
Personel Başkanlığı'na bildirildikleri tarihteki Unvanları esas alınarak
Yönetim Kurulu'nca 15.04.2004 tarihi itibarıyla bu ünvana göre belirlenmiş
olan ücret ve diğer mali haklarına bu tarihten Devlet Personel
Başkanlığı'na bildirildikleri tarihteki kadro ve pozisyonlarına ilişkin
olarak bildirim tarihine kadar geçen süre içinde kamu görevlilerine
yapılacak artış oran ve/veya miktarları uygulanmak suretiyle bulunacak
tutar dikkate alınır. Kapsam dışı personelden Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirilenlerin 15.04.2004 tarihi itibarıyla unvanlarına göre ücretinin
belirlenmemiş olması durumunda, benzer görevlerde bulunanlar dikkate alınarak
bu tarih için ücret ve diğer mali hakları tespit etmeye Yönetim Kurulu
yetkilidir”.
Davalı
ile nakle tabi kapsamdışı personel arasından imzalanan TİP 2 sözleşmenin
7.maddesindeki kurallara göre; “Nakil hakkını saklı tutan çalışanın
ikramiye, yardım vs gibi mali ve özlük hakları için iş mevzuatına tabi kapsam
dışı personel esaslarında yer alan hükümler uygulanır(2.f). Ancak ücretlerde
yapılacak artış oranı, kamudaki memur maaş artış oranında olacaktır(3.f)”.
Diğer
taraftan özelleştirme uygulamaları nedeni ile nakilleri düzenleyen 4046
sayılı Özelleştirme Kanunu'nun 22/5 maddesi; özelleştirme nedeniyle kamu
kurum ve kuruluşlarına nakledilen sözleşmeli ve iş kanunlarına tabi personelin
Devlet Personel Başkanlığı'na bildirildikleri tarihteki kadro ve
pozisyonlarına göre almakta oldukları ücret yanında, bildirim tarihi
itibarı ile almakta oldukları ikramiye, ek ödeme gibi vs ek ödemelerin de
sabit bir değer olarak bildirileceği hükmünü içermektedir.
Gerek
yasal düzenleme ve gerekse sözleşmedeki hükümler dikkate alındığında,
davalı kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı olarak çalışan ve 399 sayılı
KHK hükümlerine tabi olarak ücreti belirlenen davacının özelleştirme
sonrası çalıştıktan sonra nakledildiği tarihe kadar kamuda aynı statüde
çalışanlar için getirilen özlük haklarından yararlandırılarak, nakil
edildiklerinde haklarının korunması amaçlanmıştır. Kısaca davacı kapsamdışı
olarak kamuda çalışmış gibi sayılmaktadır.
Dairemizce
yukarda belirtilen kapsamda bulunan nakle tabi işçilerle davalı Türk
Telekomünikasyon A.Ş. arasındaki uyuşmazlıklarda daha önce esasa yönelik
kararlar vermiştir. Ancak Danıştay İdari Dava Daireleri’nin 07.04.2011 gün
ve 2011/55-205 sayılı kararından sonra uyuşmazlığın adli yargı yerinde görüleceği
konusunda yeniden değerlendirme yapılması gerekmiştir. Anılan karara göre
“yasal düzenleme ile Türk Telekom A.Ş.’nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı, söz
konusu personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu personeli
statülerinin ettiği, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek
hakkını elde eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel
yetersizliği nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için,
406 sayılı Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da,
bünyesinde belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu
kurumlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklendiği,
406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket tarafından, hak sahibi
personelinin Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile beraber
personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas
olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin
kesilmesi gibi işlemler bulunduğu, bu işlemlerin idare hukuku alanında
hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarım belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları, davalı şirketin, Telekomünikasyon Kurumu ile
Türk Telekom arasında imzalanan “Telekomünikasyon Hizmetlerinin
Yürütülmesine ilişkin imtiyaz Sözleşmesi ” ile belli bir kamu hizmetini
yürütmek görev ve yetkisi ile donatıldığı, bu görev ve yetkiler dahilinde
bazı kamusal ayrıcalıkları ve yükümlülükleri bulunduğu, belirtilen statüsü
ve özel yasa hükümleri gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve
yükümlülüklere sahip olması nedeniyle davalı şirketin, herhangi bir özel
hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde bulunduğu, bu
durumda, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve
yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı
olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı
Yasa hükümleri ile, kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan personeli ile
ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen
görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu
ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde
bulunduğu” kabul edilmiştir.
Danıştay
idari Dava Dairelerinin gerekçeleri Dairemizce benimsenmiştir. Gerçekten
özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki
personel, özelleştirme sonrası belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk
hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında" olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi,
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemler idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açıktır, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil,
idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir, "belirlemesinin yapılmış
olduğu, karar içeriğinde belirtildiği üzere; nakle tabi işçilerle, davalı
şirket arasındaki uyuşmazlıklarda daha önce adli yargı yerel mahkemeleri
ile temyiz mercii olan Yargıtay Daireleri tarafından davanın esasına
yönelik kararlar verildiği gibi,(örneğin; Yargıtay 9.Hukuk Dairesi;
2011/50707 E 2012/4753 K sayılı kararı) İdari yargı mahkemeleri ile temyiz
mercileri tarafından da esasa yönelik kararlar(örneğin; Danıştay 5.
Dairesi'nin 2010/88-4718 sayılı kararı)verilmiş olduğu; adli yargı
mercileri-idari yargı mercileri arasında çıkartılan olumlu-olumsuz görev
uyuşmazlıkları sonrasında konuya ilişkin alınan Uyuşmazlık Mahkemesi
kararlarının da bulunduğu; Danıştay İdari Dava Daireleri'nin 07.04.2011
gün, 2011/55-205 sayılı kararı, yukarıya aktarılan güncel Yargıtay ilamı ve
dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde dava konusu idari işlem
niteliğindeki uyuşmazlığın adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği kanaatinin mahkemelerinde de hasıl olduğu
gerekçesiyle; H.M.K.'nun 114/1-b maddesi uyarınca yargı yolunun caiz
olmaması nedeni ile H.M.K.'nun 115/2. Maddesi gereğince davanın usulden
REDDİNE karar vermiş; temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 22.Hukuk Dairesinin
19.11.2013 tarih ve E:2013/28235, K:2013/25268 sayılı kararıyla onanan
mahkeme kararı kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre; Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin eksik ve hatalı olduğundan bahisle; Yüksek Planlama
Kurulu'nun kararları uyarınca belirlenen ek ödeme tutarlarının maaş nakil
ilmühaberine konulmak suretiyle nakil maaşının yeniden hesaplanarak
kurumuna bildirilmesi, 1.1.2006 tarihinden yeni nakil belgesi düzenleninceye
kadar geçen süre içerisinde tahakkuk eden zam ve tazminatları ile maaş
nakil ilmühaberinin düzenlendiği tarihten itibaren ödenmesi gerekirken
kurumun yaptığı eksik bildirim nedeniyle ödenmeyen ücretlerinin yasal
faiziyle birlikte tazmini yolunda yaptığı başvurusunun reddine ilişkin
15.2.2010 gün ve 943 sayılı Afyonkarahisar İl Telekom Müdürlüğü işleminin
iptali ile 21.3.2006 tarihinden itibaren mahrum kaldığı ek ödeme
farklarının yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesine karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun
ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten sonra,
anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa
ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin
altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden
önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3.
maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki
“B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan
ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında
kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile
kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli
ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde
davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin eksik ve hatalı olduğundan bahisle, eksik ücretlerinin
ödenmesi isteminin reddine davalı idare işleminin iptali ile mahrum kaldığı
ek ödeme farklarının faiziyle birlikte tarafına ödenmesi istemiyle 5.3.2010
tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Afyonkarahisar İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Afyonkarahisar
İş Mahkemesi’nin 12.2.2013 gün ve E:2011/347, K:2013/81 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
86-ESAS NO : 2014/446
KARAR NO : 2014/478
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
İ.Y.
Vekili:
Av. İ.T.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.T.
O L A Y:
Davacı dava dilekçesinde özetle; Afyonkarahisar İl Telekom Müdürlüğü Erişim
Şebekesi Müdürlüğü’nde kapsam dışı Şef Teknisyen olarak çalışmakta iken
kurumun özelleştirme kapsamına alınması sonucunda 4046 sayılı Kanun'un 22.
maddesi kapsamında 02.01.2009 tarihinde Devlet Personel Başkanlığı'na
adının bildirildiğini, 06.04.2009 tarihinde Bayat İlçe Tarım Müdürlüğü’ne
Teknisyen olarak atandığını, maaş nakil ilmühaberinde yaptığı kontrolde bir
kısım ek ödemelerin eksik bildirildiğini fark etmesi üzerine Afyonkarahisar
İI Telekom Müdürlüğü'ne yaptığı başvurunun zımnen reddedildiğini
belirterek, söz konusu ek ödeme tutarlarının maaş nakil ilmühaberine konulmak
suretiyle nakil maaşının yeniden hesaplanarak kurumuna bildirilmesi,
01.01.2009 tarihinden itibaren ödenmesi gerekirken kurumun yaptığı eksik
bildirim nedeniyle ödenmeyen ücretlerinin yasal faiziyle birlikte tazmini
yolunda Afyonkarahisar İI Telekom Müdürlüğü'ne yaptığı 3.11.2010 günlü
başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile 345,64 TL tutarındaki
ek ödemenin yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesine karar verilmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Afyonkarahisar
İdare Mahkemesi: 24.02.2011 gün, 2011/2 Esas, 2011/193 Karar sayılı kararı
ile özetle; davalının kamu kuruluşu niteliği taşımaması karşısında, idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğini, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğunu, nitekim Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin 06.12.2010 tarih ve E:2010/244, K:2010/296, 06.12.2010 tarih
ve E:2010/246, K:2010/297, 06.12.2010 tarih ve E:2010/250, K:2010/301
sayılı kararlarının da bu yönde olduğunu belirterek, davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, taraflara tebliğ edilen karar, dosyada bulunan
kesinleşme tutanağından anlaşıldığı üzere 12.04.2011 tarihinde
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, denge tazminatı ve ek ödemelere müstehak olduğu halde bu
tutarın maaş nakil ilmuhaberine eklenmemiş olduğunu, fazlaya dair hak ve
alacağı saklı kalmak kaydıyla müvekkilinin adının Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirim tarihi olan 02.01.2009 tarihinden 01.02.2011 tarihine kadar ve bu
ay dahil olmak üzere verilmeyen belirtilen ödemelerin şimdilik 100 TL’sinin
yasal faiziyle birlikte davalı tarafından tahsiline karar verilmesi istemi
ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Afyonkarahisar
İş Mahkemesi: 12.02.2013 tarih ve 2011/435 Esas, 2013/91 Karar sayılı
kararı ile özetle; konuya ilişkin Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin 2011/52885
Esas, 2012/20230 Karar sayılı kararında; 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca
davalı şirkete hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumundan
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelinin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığını,
bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğunu, ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını etkilediğini, bu nedenle söz konusu işlemlerin kamu personeli
hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem
niteliğinde olduğunu, bu itibarla davaya idari yargı yerinde bakılması
gerektiğini, yine Danıştay İdari Dava Daireleri’nin 07.04.2011 gün ve 2011/55-205
sayılı kararında da benzer bir davada idari yargının görevli olduğunun
belirtildiğini, bu görüşlerin mahkemece de benimsendiğini belirterek;
davanın görevsizlik nedeni ile reddine karar vermiş, karar davacı vekili
tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay
22.Hukuk Dairesi: 19.11.2013 gün ve 2013/28232 Esas, 2013/25265 Karar
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiş; 1086 sayılı Yasa’nın
Geçici 2. ve 6100 sayılı Yasa’nın Geçici 3.maddesi gereğince halen
yürürlükte olan 1086 sayılı Yasa’nın 440.maddesi gereğince verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle yanlış düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptali ile bu nedenle
uğradığı zararın tazmini istemi yönünden oluşan olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle 04.02.2014 tarihinde başvuruda
bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Davalı
Türk Telekom A.Ş. yönünden dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği, usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nde şef teknisyen
sıfatıyla çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma
atanan davacının, hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin yeniden
düzenlenmesine ilişkin başvurusunun reddine ilişkin kararın iptali ile
yanlış maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile uğradığı zararın tazminine karar
verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan
hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı
“Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde şef teknisyen
sıfatıyla çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumun emrine atanan davacı
tarafından,yanlış düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesine
ilişkin başvurunun reddine ilişkin kararın iptali ile yanlış maaş nakil
ilmuhaberi nedeni ile uğranılan zararın tazmini istemiyle; Afyonkarahisar
İdare Mahkemesi’ne dava açıldığı, Afyonkarahisar İdare Mahkemesi’nin
24.02.2011 tarih ve 2011/2 Esas, 2011/193 Karar sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar verdiği, kararın 12.04.2011 tarihinde
kesinleştiği, davacı vekilinin aynı taleple Afyonkarahisar İş Mahkemesi’ne
dava açtığı, Afyonkarahisar İş Mahkemesi’nin 12.02.2013 gün ve 2011/435
Esas, 2013/91 Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine karar
verdiği, kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay
22.Hukuk Dairesi’nin 19.11.2013 gün ve 2013/28232 Esas, 2013/25265 Karar sayılı
kararı ile onandığı ve bu şekilde kesinleştiği, davacı vekilinin 2247
sayılı Yasa’nın 14.maddesi uyarınca oluşan olumsuz görev uyuşmazlığı nedeni
ile görevli mahkemenin belirlenmesi için mahkememize müracaat ettiği
anlaşılmıştır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Afyonkarahisar İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Afyonkarahisar
İş Mahkemesi’nin 12.02.2013 tarih ve 2011/435 Esas,2013/91 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
87-ESAS NO : 2014/447
KARAR NO : 2014/479
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
M.S.
Vekili:
Av. İ.T.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.T.
O L A Y:
Davacı dava dilekçesinde özetle; Afyonkarahisar İl Telekom Müdürlüğü
bünyesinde Telekominikasyon Sistemleri Müdürlüğü’nde kapsam dışı Tekniker
olarak çalışmakta iken kurumun özelleştirme kapsamına alınması sonucunda
4046 sayılı Kanun'un 22. maddesi kapsamında 04.01.2010 tarihinde Devlet
Personel Başkanlığı'na adının bildirildiğini, 03.05.2010 tarihinde
Afyonkarahisar Orman İşletme Müdürlüğü’ne Tekniker olarak atandığını, maaş
nakil ilmühaberinde yaptığı kontrolde bir kısım ek ödemelerin eksik
bildirildiğini fark etmesi üzerine Afyonkarahisar İI Telekom Müdürlüğü'ne
yaptığı başvurunun zımnen reddedildiğini belirterek, söz konusu ek ödeme
tutarlarının maaş nakil ilmühaberine konulmak suretiyle nakil maaşının
yeniden hesaplanarak kurumuna bildirilmesi, 01.01.2010 tarihinden itibaren
ödenmesi gerekirken kurumun yaptığı eksik bildirim nedeniyle ödenmeyen
ücretlerinin yasal faiziyle birlikte tazmini yolunda Afyonkarahisar İI
Telekom Müdürlüğü'ne yaptığı 21.10.2010 günlü başvurusunun zımnen reddine
ilişkin işlemin iptali ile 370,69 TL tutarındaki ek ödemenin yasal faiziyle
birlikte tarafına ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
Afyonkarahisar
İdare Mahkemesi: 24.02.2011 gün, 2011/52 Esas, 2011/180 Karar sayılı kararı
ile özetle; davalının kamu kuruluşu niteliği taşımaması karşısında, idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğini, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğunu, nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi’nin
06.12.2010 tarih ve E:2010/244, K:2010/296, 06.12.2010 tarih ve E:2010/246,
K:2010/297, 06.12.2010 tarih ve E:2010/250, K:2010/301 sayılı kararlarının
da bu yönde olduğunu belirterek, davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, taraflara tebliğ edilen karar, dosyada bulunan kesinleşme tutanağından
anlaşıldığı üzere 14.04.2011 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, denge tazminatı ve ek ödemelere müstehak olduğu halde bu
tutarın maaş nakil ilmuhaberine eklenmemiş olduğunu, fazlaya dair hak ve
alacağı saklı kalmak kaydıyla müvekkilinin adının Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirim tarihi olan 04.01.2010 tarihinden 01.02.2011 tarihine kadar ve bu
ay dahil olmak üzere verilmeyen belirtilen ödemelerin şimdilik 100 TL’sinin
yasal faiziyle birlikte davalı tarafından tahsiline karar verilmesi istemi
ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Afyonkarahisar
İş Mahkemesi: 12.02.2013 tarih ve 2011/443 Esas, 2013/94 Karar sayılı
kararı ile özetle; konuya ilişkin Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin 2011/52885
Esas, 2012/20230 Karar sayılı kararında; 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca
davalı şirkete hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumundan
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelinin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığını,
bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğunu, ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını etkilediğini, bu nedenle söz konusu işlemlerin kamu personeli
hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem
niteliğinde olduğunu, bu itibarla davaya idari yargı yerinde bakılması
gerektiğini, yine Danıştay İdari Dava Daireleri’nin 07.04.2011 gün ve
2011/55-205 sayılı kararında da benzer bir davada idari yargının görevli
olduğunun belirtildiğini, bu görüşlerin mahkemece de benimsendiğini
belirterek; davanın görevsizlik nedeni ile reddine karar vermiş, karar
davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay
22.Hukuk Dairesi: 19.11.2013 gün ve 2013/28231 Esas, 2013/25264 Karar
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiş; 1086 sayılı Yasa’nın
Geçici 2. ve 6100 sayılı Yasa’nın Geçici 3.maddesi gereğince halen
yürürlükte olan 1086 sayılı Yasa’nın 440.maddesi gereğince verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle yanlış düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptali ile bu nedenle
uğradığı zararın tazmini istemi yönünden oluşan olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle 20.01.2014 tarihinde başvuruda
bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,
Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan
1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Davalı
Türk Telekom A.Ş. yönünden dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği, usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nde tekniker sıfatıyla
çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan
davacının, hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin yeniden
düzenlenmesine ilişkin başvurusunun reddine ilişkin kararın iptali ile
yanlış maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile uğradığı zararın tazminine karar
verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev
sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c)
bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile
eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına
düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de
olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi
ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu
İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden
çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde tekniker
sıfatıyla çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen
ve sonrasında başka bir kamu kurumun emrine atanan davacı tarafından,
yanlış düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesine ilişkin
başvurunun reddine ilişkin kararın iptali ile yanlış maaş nakil ilmuhaberi
nedeni ile uğranılan zararın tazmini istemiyle; Afyonkarahisar İdare
Mahkemesi’ne dava açıldığı, Afyonkarahisar İdare Mahkemesi’nin 24.02.2011
tarih ve 2011/52 Esas, 2011/180 Karar sayılı kararı ile davanın görev
yönünden reddine karar verdiği, kararın 14.04.2011 tarihinde kesinleştiği,
davacı vekilinin aynı taleple Afyonkarahisar İş Mahkemesi’ne dava açtığı,
Afyonkarahisar İş Mahkemesi’nin 12.02.2013 gün ve 2011/443 Esas, 2013/94
Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine karar verdiği,
kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 22.Hukuk
Dairesi’nin 19.11.2013 gün ve 2013/28231 Esas, 2013/25264 Karar sayılı
kararı ile onandığı ve bu şekilde kesinleştiği, davacı vekilinin 2247
sayılı Yasa’nın 14.maddesi uyarınca oluşan olumsuz görev uyuşmazlığı nedeni
ile görevli mahkemenin belirlenmesi için mahkememize müracaat ettiği
anlaşılmıştır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Afyonkarahisar İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Afyonkarahisar
İş Mahkemesi’nin 12.02.2013 tarih ve 2011/443 Esas, 2013/94 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
88-ESAS NO : 2014/451
KARAR NO : 2014/482
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca
verilen para cezasına ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3.maddesi ve aynı Kanun’un 27.
maddesinin sekizinci fıkrası hükmü bir arada değerlendirildiğinde İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
B.B.
Vekilleri:
Av. Y.T., Av. T.Ş.
Davalı:
İstanbul Valiliği
O L A Y:
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34……. plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
sürücü belgesi sahibi davacı adına 11.7.2012 tarih ve GN-700353 seri-sıra,
araç sahibi Oran Yapı İnş. Taah. San. ve Tic.Ltd.Şti. adına 11.7.2012 tarih
ve GN-700354 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları
düzenlenerek ayrı ayrı 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu
tutanağa istinaden düzenlenen 11.7.2012 tarih ve 0178016 sayılı Araç
Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza
altına alınmıştır.
Davacı vekili, davacı adına verilen idari para cezası
ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle adli yargı
yerine başvuruda bulunmuştur.
İSTANBUL ANADOLU 30. SULH CEZA MAHKEMESİ: 28.2.2013 gün
ve D.İş:2013/33 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle, ilgili tüm mevzuat hükümleri uyarınca ve
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararları da emsal gösterilerek davanın
çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle başvurunun görev
yönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden
kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle araç sahibi
tarafından ayrıca idari yargı yerinde dava açıldığını belirterek, davacı
adına verilen idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 10. İDARE MAHKEMESİ: 11.12.2013 gün ve
E:2013/1293, K:2013/2333 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlendiği ve davanın idari para cezasının iptal edilmesi
istemiyle açıldığı açıklanarak, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararları
da emsal gösterilerek davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında, “davacı adına
verilen idari para cezası” nın iptali istemiyle açılan dava yönünden, 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine,
önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden
gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, adli yargı kararının
kesinleşme durumunu gösteren onaylı bir örneğinin Mahkemesinden
getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık
bulun-madığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye
sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine,
bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda (116. maddedeki itiraz
yolu hariç) görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer
verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ile yapılan
değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada gösterilen adli cezalara
hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir
atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre
idari yargının görev alanında görmüştür.
1.6.2005
tarihinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, sözü edilen Kanun’un diğer
kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak
itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan
yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19.
maddelerinde belirtilen koşulları taşıması, 27. maddenin (1) numaralı
bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari para
cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı
1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin
genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli
yargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
Daha
sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3 üncü
maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31.
maddesinde“(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır” denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin
amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir
müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev
kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
aracın geçici olarak trafikten men edilmesi kararı da verildiği ve idari yargı
yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından;
idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun
Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasına karşı
açılacak davanın çözümünde idari yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 10. İdare Mahkemesi’nce
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ: Davanın çözümünde
İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 10. İdare Mahkemesinin
11.12.2013 gün ve E:2013/1293, K:2013/2333 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
89-ESAS NO : 2014/452
KARAR NO : 2014/483
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
M.G.
Vekili:
Av. Ö.C.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili:
Av. H.G.(Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Eskişehir İl Telekom Müdürlüğünde
kapsam dışı statüsünde teknisyen unvanıyla görev yapmakta iken, kurumun
özelleştirilme kapsamına alınması neticesinde 406 sayılı yasanın ek 29.
Maddesi ve atıfta bulunduğu 4046 sayılı Kanunun 22.Maddesi kapsamında
14.04.2006 tarihinde Devlet Personel Başkanlığı’na adı bildirilen ve
akabinde 21.07.2006 tarihinde Eskişehir İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nde
göreve başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiğinin
tespiti üzerine,maaş nakil ilmühaberinde gerekli düzeltmenin yapılması,
noksan ödenen ek ödeme tutarlarının hak ettiği tarihlerden itibaren işlemiş
faizleriyle birlikte ödenmesine yönelik yapmış olduğu 26.10.2010 tarihli
başvurunun Eskişehir İl Telekom Müdürlüğü’nce zımnen reddi üzerine, zımni
ret işleminin iptali ile maaş nakil ilmühaberinde gerekli düzeltmenin
yapılması, noksan ödenen ek ödeme tutarlarının hak ettiği tarihlerden
itibaren işleyecek yasal faizleriyle birlikte ödenmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açılmıştır.
Eskişehir
1. İdare Mahkemesi: 07.03.2011 gün,E:2011/212, K:2011/236 sayı ile özetle;
davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğundan bahisle
davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
Eskişehir
İş Mahkemesi: 08.06.2011 gün, E:2011/697, K:2011/800 sayı ile özetle; “...5521 sayılı Yasanın
1.maddesinde İş Mahkemelerinin hangi tür davalara bakacağı açıkça
düzenlenmiştir. Sözkonusu yasa maddesinde de belirtildiği üzere işçi ile
işveren arasında doğan alacak davaları ile sigortalılar ile SGK arasında
sosyal güvenlikten kaynaklanan davalara bakacağı düzenlenmiştir. Dolayısı
ile 5521 Sayılı Yasanın 1.maddesi ve yukarıda belirtilen gerekçeler
çerçevesinde yapılan işlemde İdari Yargı'nın görevli olması nedeni ile dava
dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.” demek suretiyle davanın
görev yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9.Hukuk Dairesi
03.10.2011 gün, E:2011/37485, K:2011/34423 sayılı ilamı ile özetle;
“...İptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır. Saptanan bu durum karşısında mahkemece işin esasına
girilmesi gerekirken dava dilekçesinin yargı yolu yanlışlığı nedeniyle
reddine karar verilmesi isabetsizdir.” demek suretiyle hükmün bozulmasına
karar vermiştir.
Eskişehir
İş Mahkemesi: Yargıtay'ın bozma ilamına uyduktan sonra, işin esasına girip
yargılama yaparak 16.05.2013 gün, E:2012/47, K:2013/581 sayı ile özetle
“...İdari işleme yönelik söz konusu uyuşmazlığın idari yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği kanaatine varılarak; davanın HMK.nun 114/1-b maddesi
uyarınca "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle aynı yasanın
115/2. maddesi uyarınca usulden reddine karar vermek gerekmiştir.” demek
suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22.Hukuk Dairesi
23.09.2013 gün, E:2013/25934, K:2013/19457 sayılı ilamı ile özetle; hükmün
onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, davacı vekilinin istemi üzerine, adli yargı dosyasının, son
görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmek
suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim
ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine
ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün
ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk
Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Eskişehir İş Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Eskişehir İş
Mahkemesinin 16.05.2013 gün, E:2012/47, K:2013/581 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
90-ESAS NO : 2014/457
KARAR NO : 2014/488
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu
uyarınca, eylemin kabahat olduğu değerlendirilerek Cumhuriyet savcısı
tarafından verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
A.T.
Vekili : Av. Ö.F.Ö.
Davalı : Gümrük ve Ticaret Bakanlığı
O L A Y : İstanbul Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve
İstihbarat Müdürlüğünce yapılan soruşturma sırasında, Ö.Reklam Hizmetleri
İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. yetkilisi davacı A.T. ile gümrük müşaviri
İhsan Bekir Sakman’ın ithal ettikleri iki adet KIP marka C7800 model
1750097 ve 1250098 numaralı baskı makinelerinin ithalatında verilen beyannamede,
kullanılmamış makine olarak bildirildiği, ancak soruşturma sonunda makinelerin
kullanılmış ikinci el makine olduklarının anlaşıldığı ve ikinci el
makinelerin ithalatlarının mümkün olmadığının ihbarı üzerine, davacı ve
ihsan Bekir Sakman adına, “ithali bazı şartlara ve belgelere tabi bulunan
eşyayı aldatıcı işlem ve davranışlarla ithal etmek” eyleminin kabahat
olduğu değerlendirilerek, Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı Kabahat
Bürosu’nun 17.1.2013 gün ve Kabahat Defteri No: 2013/77, Karar No:2013/63
sayılı kararı ile, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun
3.maddesinin on birinci fıkrası uyarınca ayrı ayrı 561.287,18 TL idari para
cezası verilmiştir.
Davacı
vekili ile İ.B.S. vekili ayrı ayrı idari yaptırım kararının iptal edilmesi
istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuşlar, Mahkemece açılan
davaların Mahkemenin 2013/132 esas sayılı dosyasında birleştirilmesine ve
bu esas üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir.
KÜÇÜKÇEKMECE 6. SULH CEZA MAHKEMESİ;
25.6.2013
gün ve D.İş:2013/132 sayı ile; 5607 sayılı
Kanunda yapılan değişiklik ile kaçakçılık fiiline ilişkin kabahatlerin 4458
sayılı Gümrük Kanunu ile yeniden düzenlendiği ve bu Kanunda başvuru yolunun
idare mahkemesi olarak gösterildiği gerekçesiyle başvurunun görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez idari yargı
yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 6. İDARE MAHKEMESİ; 31.7.2013 gün ve
E:2013/1679, K:2013/1429 sayı ile, savcılık tarafından verilen idari
yaptırım kararının, 5326 sayılı Yasa kapsamında kalan idari yaptırım kararı
niteliğinde bulunduğu, bu karara karşı 5326 sayılı Kanunun 27. maddesi
uyarınca sulh ceza mahkemesine itiraz edilebileceği açıklanarak, açılan
davanın görüm ve çözüm görevinin
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkûmiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...”açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında davacı Ahmet
Taşcı’nın açtığı dava yönünden 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde
öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının
15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine
son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek
suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3.
maddesinin on birinci fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının
kaldırılması istemiyle açılmıştır.
5607 sayılı Kanun’un “Suçlar ve Kabahatler” başlığı
altında düzenlenen 3. maddesinin on birinci fıkrasında, “İthali, lisansa,
şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya
yeterlilik belgesine tabi olan eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla
ithal eden kişiye, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para
cezası verilir”, “Nitelikli haller” başlığı altında düzenlenen 4.
maddesinin ikinci fıkrasında, “Bu Kanunda tanımlanan suçların, üç veya daha
fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı
oranında artırılır”, “Yetkili merciler” başlığı altında düzenlenen 17.
maddesinin birinci fıkrasında, “Bu Kanun hükümlerine göre idari para
cezasına karar vermeye Cumhuriyet savcısı, 14 üncü madde hükümlerine göre
mülkiyetin kamuya geçirilmesine ise Cumhuriyet savcısının talebi üzerine,
sulh ceza mahkemesi yetkilidir. Bu kararlara karşı, 30/3/2005 tarihli ve
5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir”
denilmekte iken; Kanunun 3. maddesinin başlığı “Kaçakçılık suçları”,
maddenin on birinci fıkrası ise, “Akredite laboratuvar analiz sonucuna göre
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından belirlenen seviyede ulusal
marker içermeyen, yasal yollarla Türkiye’de serbest dolaşıma girdiği
belgelendirilemeyen veya menşei belli olmayan akaryakıtı; üreten, satışa
arz eden, satan, bulunduran, bu özelliğini bilerek ticarî amaçla satın
alan, taşıyan veya saklayan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi
bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır” şeklinde 28.3.2013 gün
ve 6455 sayılı Kanunun 54. maddesi ile yeniden düzenlenmiş, aynı Kanunun
66. maddesiyle 17. maddesinin birinci fıkrası yürürlükten kaldırılmış, aynı
Kanunun 64. maddesi ile düzenlenen geçici 8. maddesinin ikinci fıkrasında
ise, “Bu Kanunun yayımı tarihinden önce işlenen bu Kanuna muhalefet
kabahatlerinde, lehe hükümlerin uygulanması usulü 5252 sayılı Kanunun 9
uncu maddesi hükmüne göre yapılır” hükmü yer almıştır.
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 235.maddesinde, “ Teminat
alınmış olsa bile, gümrük işlemlerine başlanmadan veya bu işlemler
bitirilip gümrük idaresinin izni alınmadan antrepolardan veya gümrük
idaresince eşya konulmasına izin verilen yerlerden kısmen veya tamamen eşya
çıkarılması halinde,çıkarılan eşyanın ithalat veya ihracat vergilerinin
yanı sıra,bu vergilerin üç katı para cezası alınır ” denilmekte iken,
madde;
“ 1. Serbest dolaşıma giriş
rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve
denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda;
a) Eşyanın genel
düzenleyici idari işlemlerle ithalinin yasaklanmış olduğunun tespiti
halinde, eşyanın gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş
değerinin dört katı idari para cezası verilir.
b) (a) bendindeki
eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari para
cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına otuz bin Türk Lirası,
ambalajlı gelmesi halinde kap başına altı yüz Türk Lirası olarak hesaplanır
ve eşya yurtdışı edilir.
c) Eşyanın ithali,
lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk
veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik
belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit
edilmesi halinde, eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra, eşyanın
gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.
d) (c) bendindeki
eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari para
cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına sekiz bin Türk Lirası,
ambalajlı gelmesi halinde kap başına iki yüz Türk Lirası olarak hesaplanır
ve eşya yurtdışı edilir.
2. İhracat rejimine
tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme
veya kontrol sonucunda;
a) Eşyanın genel
düzenleyici idari işlemlerle ihracının yasaklanmış olduğunun tespiti
halinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.
b) Eşyanın ihracı,
lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk
veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik
belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit
edilmesi halinde, eşyanın gümrüklenmiş değeri kadar idari para cezası
verilir.
3. Yolcuların,
gümrük mevzuatına göre kişisel ve hediyelik eşya kapsamı dışında olup
beyanlarına aykırı olarak üzerlerinde, eşyası arasında veya taşıma
araçlarında çıkan ya da başkasına ait olduğu halde kendi eşyasıymış gibi
gösterdikleri eşyanın gümrük vergileri iki kat olarak alınır ve eşya
sahibine teslim edilir. Gümrük vergileri ödenmediği takdirde, eşya gümrüğe
terk edilmiş sayılır.
4. Birinci fıkranın
(a) ve (c) bentlerinde belirtilen eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya
geçirilmesine karar verilir ve eşya 177 ila 180 inci madde hükümlerine göre
tasfiyeye tabi tutulur.
5. Türkiye Gümrük
Bölgesine getirilen ve transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda
olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste eşya
olduğunun tespiti halinde, farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki
katı idari para cezası verilir ” şeklinde
28/3/2013
gün ve 6455 sayılı Kanun’un 12 maddesi ile yeniden düzenlenmek suretiyle,
5607 sayılı Kanun’da kaçakçılık fiillerine ilişkin kabahatlerle
ilgili düzenlemeler tamamen ortadan kaldırılmış,4458 sayılı Kanun ile
kaçakçılık fiillerine ilişkin kabahatler yeniden düzenlenmiştir. Bu
Kanun’un “ İtirazlar ” başlığı altında düzenlenen 242.maddesinde ise, “1. Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve
idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst
makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz
edebilir.
2. İdareye intikal eden
itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilir.
3. İtiraz dilekçelerinin
süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz süresinde yapılmış
sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır.
4. İtirazın reddi
kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabilir
” hükmü yer almıştır.
30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Cumhuriyet savcısının karar verme yetkisi ”
başlığını taşıyan 23. maddesinde, “(1)
Cumhuriyet savcısı, kanunda açıkça hüküm bulunan hallerde bir kabahat
dolayısıyla idarî yaptırım kararı vermeye yetkilidir.
(2) Bir
suç dolayısıyla başlatılan soruşturma kapsamında bir kabahatin işlendiğini
öğrenmesi halinde Cumhuriyet savcısı durumu ilgili kamu kurum ve kuruluşuna
bildirebileceği gibi, kendisi de idarî yaptırım kararı verebilir.
(3) Soruşturma konusu fiilin kabahat oluşturduğunun
anlaşılması halinde Cumhuriyet savcısı bu nedenle idarî yaptırım kararı
verir. Ancak, bunun için ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından idarî
yaptırım kararı verilmemiş olması gerekir” denilmiş;
5252 sayılı “Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama
Şekli Hakkında Kanun”un, “Lehe olan hükümlerin uygulanmasında usul ”
başlığı altında düzenlenen 9. maddesinde ise,
“ ….. (3) Lehe olan hüküm, önceki ve sonraki kanunların
ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak, ortaya çıkan sonuçların
birbirleriyle karşılaştırılması suretiyle belirlenir ” hükmü yer almıştır.
Dosyanın incelenmesinden, İstanbul Gümrük Muhafaza
Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürlüğünce yapılan soruşturma sırasında,
Ö.Reklam Hizmetleri İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şirket yetkilisi davacı
Ahmet Taşcı ile gümrük müşaviri İhsan Bekir Sakman’ın ithal ettikleri iki
adet KIP marka C7800 model 1750097 ve 1250098 numaralı baskı makinelerinin
ithalatında verilen beyannamede kullanılmamış makine olarak bildirildiği,
ancak soruşturma sonunda makinelerin kullanılmış ikinci el makine
olduklarının anlaşıldığı ve ikinci el makinelerin ithalatlarının mümkün
olmadığının ihbar edilmesi üzerine, “ithali bazı şartlara ve belgelere tabi
bulunan eşyayı aldatıcı işlem ve davranışlarla ithal etmek” eyleminin
kabahat olduğu değerlendirilerek, Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı
Kabahat Bürosu’nun 17.1.2013 gün ve Kabahat Defteri No: 2013/77, Karar
No:2013/63 sayılı kararı ile, davacı ile İhsan Bekir Sakman adına 5607 sayılı
Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3.maddesinin on birinci fıkrası uyarınca
ayrı ayrı 561.287,18 TL idari para cezası verildiği anlaşılmıştır.
30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı
Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, “ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır”; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27.
maddesinin 1. fıkrasında ise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygula-nacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme,
artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiği
için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, 5607 sayılı Kanunun olay tarihinde yürürlükte bulunan maddesi
ve yapılan soruşturma sırasında, soruşturma konusunun
kabahat olduğu değerlendirilerek, 5326
sayılı Kanun uyarınca, Cumhuriyet Savcısı tarafından davacıya
verilen idari para cezasının, 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu ve Kabahatler Kanunu’nun
5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli
mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümlerinin dikkate
alınacağı, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca ve
aynı maddenin altıncı fıkrasında,
soruşturma konusu fiilin kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idari yaptırım
kararı verilmesi halinde; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz
edildiği takdirde, idari yaptırım kararına karşı başvurunun da bu itiraz
merciinde inceleneceği açıkça belirtildiğinden, 5607 sayılı Kanun’un
28.3.2013 gün ve 6455 sayılı Kanunun 64. maddesi ile düzenlenen geçici 8.
maddesinin ikinci fıkrasında da, bu Kanunun yayımı tarihinden önce işlenen
bu Kanuna muhalefet kabahatlerinde, lehe hükümlerin uygulanması usulünün
5252 sayılı Kanunun 9. maddesi hükmüne göre yapılacağı belirtildiğinden,
davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Küçükçekmece
6. Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ: Davanın çözümünde
ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Küçükçekmece
6. Sulh Ceza Mahkemesinin 25.6.2013
gün ve D.İş:2013/132 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
91-ESAS NO : 2014/458
KARAR NO : 2014/489
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının davalı idarenin sorumluluk sahasında
kalan yolda meydana gelen kaza nedeniyle oluştuğu öne sürülen maddi ve
manevi tazminata hükmedilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: H.K.
Vekili: Av.
M.E.D.
Davalı:
Kahramanmaraş Belediye Başkanlığı
Vekili:
Av. N.Ş.K.
O L A Y: Davacı vekili
dilekçesinde özetle;09.06.2013 tarihinde müvekkilinin eşi A.K.'un sevk ve
idaresinde bulunan 46……. plaka sayılı aracın Esentepe konutları önünde bir
kaza yaptığını, kazanın sebebinin aşırı yağış nedeniyle su tahliyesi için
kullanılan kanalların rögar kapaklarının yerinden çıkmış olmasından
kaynaklandığını, tekerin boş olan kanala girdiğini, bu nedenle aracın takla
attığını, raporda da aracın kaza sebebinin rögar kapağı olduğunun
belirtildiğini, yaptırdıkları tespite göre aracın 12.537,10 TL maddi hasarı
olduğunu, araç içinde bulunan A.K., H.K., M.T.K., F.K. veT.K.'in
yaralandıklarını, ayrıca kazadan dolayı müvekkilinin psikolojik çöküntüye
maruz kaldığını, kazadan sonra rögar kapaklarının kapatıldığını, olayda
ciddi anlamda ihmal ve idarenin kusuru olduğunu, bu nedenle 12.537,10 TL
maddi, 5.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesi istemiyle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
KAHRAMANMARAŞ
İDARE MAHKEMESİ : 26.8.2013 gün ve E: 2013/82, K: 2013/9 sayı ile, 2918
Sayılı Kanunda yapılan değişikle, 2918 Sayılı Kanunda kamu kurum ve
kuruluşlarına verilen görevlerin yada yüklenen sorumlulukların ilgili idare
tarafından gereği gibi yerine getirilmemesi nedeniyle meydana gelen trafik
kazası neticesi ortaya çıkan zararın tazmini istemiyle açılacak davaların
adli yargı mercilerinde çözüme kavuşturulacağının öngörüldüğü dolayısıyla,
2918 Sayılı Kanun uyarınca idareye karşı hizmet kusuru bulunduğundan
bahisle açılacak tazminat davalarının adli yargının görev alanına girdiği,
olayda, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununda belediyeye yüklenen
görevlerin sayıldığı, tazminat davasına konu uyuşmazlığın 2918 Sayılı Kanun
ile davalı idareye yüklenen görevlerin gereği gibi yerine getirilmediği
iddiasından başka bir ifadeyle 2918 Sayılı Kanunun uygulanmasından
kaynaklandığının görüldüğü bu durumda, davalı idarenin gerekli tedbirleri
almadığı iddiasından kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünün 2918
Sayılı Karayolları Trafik Kanununun 110. maddesi hükmü uyarınca adli
yargının görev alanına girdiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın
görev nedeniyle reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
KAHRAMANMARAŞ
4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ : 25.11.2013 gün ve E:2013/400, K:2013/240 sayı
ile, İdari Yargılama Usulü Yasasının 2/1-b maddesi, 11.2.1959 gün ve 17/15
sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve Yargıtay 4. H.D’nin çeşitli
kararlarına istinaden dava tam yargı davasının konusunu oluşturduğundan
idari yargının görevine girdiği, bu nedenle mahkemelerinin görevsizliğine,
davacının idari yargı yerinde dava açmakta muhtariyetine karar vermek
gerektiği gerekçesiyle dava dilekçesinin görev nedeniyle reddine karar
vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, idari ve adli yargı yerlerince verilmiş olan görevsizlik kararları
nedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi
istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede
belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule
ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı
idarenin sorumluluk sahasında kalan yolda meydana gelen kaza nedeniyle
oluştuğu öne sürülen maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet
verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk
davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu
fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen
tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, davacının eşinin sevk ve idaresindeki 46…….. plakalı
aracın 09.06.2013 tarihinde rögar kapağının yerinden çıkması nedeniyle
aracın tekerinin boş olan tahliye kanalına girmesiyle meydana gelen kaza
neticesi oluşan 12.537,10 TL tutarındaki hasar bedeli ve 5.000,00 TL manevi
zararın idarenin hizmet kusurundan kaynaklandığından bahisle ödenmesi
talebiyle bakılan bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
2918 sayılı
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa
3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan
itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi
ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle
reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında da
belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve
idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare
ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel
olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına
giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının
görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi
konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek
olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken
idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde
kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural,
trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın
askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana
gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918
sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda
görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de
ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kolları
arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu
davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür
davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve
çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının
olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği
yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu
anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu
şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk
alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından
kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı
gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle
aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını
gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural
Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi
gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı
kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz olmak
üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı
ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,
bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların
görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı,
dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının
görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen manevi
zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Kahramanmaraş 4. Asliye Hukuk
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve
çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kahramanmaraş 4.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 25.11.2013 gün ve E:2013/400, K:2013/240 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde Üyelerden Eyüp
Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
İdari Yargıda dava açılmış,
Yargılama
sonucunda "Uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasanın 110. Maddesi gereğince
Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi ile Mahkemenin
görevsizliğine karar verilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle Adli Yargıda dava
ikame
etmiş,
Yargılama
sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan davaların tam yargı
davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması gerektiği"
gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden reddedilmiş,
Adli
Yargı kararının kesinleşmesi üzerine 2247 Sayılı Yasa'nın 19.maddesi
gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi için dosya Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığı'na gönderilmiş,
Uyuşmazlık
Mahkemecesince yapılan inceleme sonucunda " 2918 Sayılı Yasa'nın
llO.maddesi hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi
gerektiği" düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına, Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak
karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yollan, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davalan, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırlan içindeki yolun yapım, bakım ve onanmının
yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması
karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada
kişilere verdiği zarann ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu
davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku kurallanna ve
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari
yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1 .fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşlan olan araçlann sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanlan dahil
bu kanundan doğan sorumluluk davalan Adli Yargıda görülür... " hükmü
getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918
sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet
gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit
etmektedir.
Diğer
taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali
istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava sonucunda verilen yorumlu red
kararlarını, karara dayanak almakta ise de bu görüşe de itibar edilmesi
mümkün değildir.
Zira; "T.C. Anayasasında, Anayasa Mahkemesinin
iptal veya iptal talebinin reddi dışında yorumlu red kararı verebileceğine
dair bir işaret yoktur. Tersine T.C. Anayasasının 153/2 maddesi
"Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını
veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu hareketle yeni bir uygulamaya
yol açacak biçimde hüküm tesis edemez. " hükmü böyle bir anlayışın
benimsenmemiş olduğunun kanıtı olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal
kararlarından bahsetmektedir, ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa
Mahkemesinin kanun koyucu gibi hareket etmesini önlemek olduğu açıkça
anlaşılmaktadır. Yorumlu red kararlarının ise diğer mahkemeleri, idare
makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit
pozitif kanun koyuculuk anlamına geldiğine şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku
Prof. Dr. Ergun Özbudun. Sh. 440 vd.)
Hakkında yorumlu red kararı verilen bir kanun
maddesi yürürlükte kalmaya devam eder. Dolayısıyla somut olaylara
uygulanır. Somut olaylarda o maddenin ne anlama geldiğine, yani nasıl
yorumlanacağına, bundan sonra da Anayasa Mahkemesi değil onu uygulayacak
Mahkemeler karar verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu red kararı verirken
yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri bağlaması mümkün değildir. Bir kanun
maddesinin nasıl yorumlanacağına onu uygulayacak olan Adli- idari ve Askeri
Yargı organları karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli, idari ve Askeri kollarının
üst mahkemesi olmadığına göre bu yargı kollarındaki mahkemelere kendi
yorumunu empoze etmesi mümkün değildir. O halde Anayasa Mahkemesinin
verdiği yorumlu red kararlarının kendilerinden beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri,
diğer mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin bu yorumlarını benimsemelerine
bağlıdır. Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi kararlarında yapılan yorumlar
diğer mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı
bu kararların hüküm fıkralarına münhasırdır. (Türk Anavasa Hukuku Dersleri,
Kemal Gözler, sh. 444)
Keza,
Sayın çoğunluğun karan dayandırdığı T.C. Anayasasının 158. madde
hükümlerininde uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır. Uyuşmazlık
Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının 158. maddesi
açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı
kollan arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının doğması halinde
Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin düzenlemenin,
uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik kararının
bulunmaması, diğer yargı kolları ile arasında bir görev ihtilafının
çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlanyla İçtihad edildiği gibi Danıştay kararlannda da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan zararlardan
dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme
altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
92-ESAS NO : 2014/459
KARAR NO : 2014/490
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk
davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
A. Sigorta A.Ş.
Vekilleri:
Av. M.R.B. & Av. A.Ç.C. & Av. Ö.B.U.
Davalı:
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili: Av.
E. (E.) Ç.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket tarafından kasko
sigorta poliçesiyle sigortalanan S.O.’a ait 34…….. plaka sayılı aracın,
09.01.2011 tarihinde davalı idarenin sorumluluk alanında bulunan
Sultangazi/Mevlana Bulvarından Eski Edime Asfaltı istikametine seyir
halinde iken, herhangi bir uyarıcı levha olmayan kavşak çalışmasına
geldiğinde araç şoförünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi neticesinde
maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, söz konusu kaza neticesinde
araçta 5.000,00 TL tutarında maddi hasarın oluştuğunu, bu miktarın sigorta
tazminatı kapsamında araç sahibine ödendiğini ifade edip, bu kazada davalı
idarenin de hizmet kusuru kapsamında sorumluluğunun bulunduğunu belirterek,
sigortalıya ödenen miktardan davalı idarenin hizmet kusuru kapsamında sorumlu
olduğunu belirttiği 2.500,00 TL.nin yasal faizi ile birlikte davalı
idareden tazminine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
İstanbul
2. İdare Mahkemesi: 05.04.2012 gün, E:2012/492, K:2012/613 sayı ile özetle;
davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev yönünden
reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
İstanbul
8. Asliye Hukuk Mahkemesi: 07.01.2013 gün ve E:2012/552, K:2013/10 sayı ile
özetle; “…6102 sayılı TTK 5. maddesi, 6335 sayılı kanunun 2. maddesi ile
değiştirilerek, Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemeleri ve
diğer Hukuk Mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu ve
göreve ilişkin usul hükümlerinin uygulanacağı belirtildiğinden, görev kamu
düzeninden olup resen nazara alınması gerektiğinden, Mahkememizin
görevsizliğine, dosyanın talep halinde Asliye Ticaret Mahkemesine
gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.” demek suretiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İstanbul
42. Asliye Ticaret Mahkemesi: 13.11.2013 gün ve E:2013/205, K:2013/295 sayı
ile özetle; davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle,
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılı Yasa’dan
kaynaklanan sorumluluk davasında idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, davacı vekilinin istemi üzerine, adli yargı dosyasının son
görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyasına ilişkin evrak
da temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacı şirket tarafından kasko sigorta poliçesiyle sigortalanan S.O.’a ait
34….. plaka sayılı aracın Sultangazi/Mevlana Bulvarından Eski Edime Asfaltı
istikametine seyir halinde iken, herhangi bir uyarıcı levha olmayan kavşak
çalışmasına geldiğinde araç şoförünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi
neticesinde meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası dolayısıyla sigorta
tazminatı kapsamında araç sahibine ödenen 5.000,00 TL tutarındaki
tazminatın, 2.500,00 TL.sinin hizmet kusuru kapsamında sorumlu olduğunu
belirttiği davalı idareden yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde,Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi
kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak
Anayasa’da adli ve idari yargı ayrımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların
çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu
nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,
özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu
durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli
yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir
yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının
denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden
ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya
bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker
kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya
olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı
kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk
davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu
düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari
yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu
belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir
usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi
sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu
suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz
konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin
kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı
Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan
sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma
bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin
kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir
çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında
özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan
nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine
aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve
E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,
s.136-147.)
Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir
karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz olmak
üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile
Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen
Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle
açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli
yargı yerinin görevine girdiğinden, İstanbul 42. Asliye Ticaret
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın
çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 42. Asliye
Ticaret Mahkemesinin 13.11.2013 gün ve E:2013/205, K:2013/295 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde Üye Eyüp Sabri
BAYDAR’IN KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
İdari Yargıda dava açılmış,
Yargılama
sonucunda ""uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın 110. maddesi
gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi ile
görevsizlik kararı verilmiş
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle Adli Yargı İlk
Derece Mahkemesinde dava ikame etmiş,
Adli
Yargıda yargılama sonucunda idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan
davaların tam yargı davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması
gerektiği" gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden
reddedilmiş,
2247
sayılı yasanın 19. maddesi gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi
için dosya Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiş,
Uyuşmazlık
Mahkemesi’nce yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın
110.maddesi hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi
gerektiği" düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına, Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin
olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yolları, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
3030
Sayılı Yasa'nın 6.md. "Büyükşehir dahilindeki meydan, bulvar, cadde ve
anayolları yapma, yaptırma, bakım ve onarımını sağlama..." Büyükşehir
Belediyesinin görevleri arasında gösterilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırları içindeki yolun yapım, bakım ve onaranının yapılmadığı
nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin
görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın
ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin,
hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup
olmadığının tespitinde esas alınan idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı
İYUK 2/1 -b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari yargı
yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür... "
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görücünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından idari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918
sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet
gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit
etmektedir.
Diğer
taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali
istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava sonucunda verilen yorumlu red
kararlarını, karara dayanak almakta ise de bu görüşe de itibar edilmesi
mümkün değildir.
Zira;
"T.C. Anayasasında, Anayasa Mahkemesinin iptal veya iptal talebinin
reddi dışında yorumlu red kararı verebileceğine dair bir işaret yoktur. Tersine
T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa Mahkemesi bir kanun veya
kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun
koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez.
" hükmü böyle bir anlayışın benimsenmemiş olduğunun kanıtı olarak
kabul edilebilir. Gerçi madde iptal kararlarından bahsetmektedir, ama
Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin kanun koyucu gibi hareket
etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu red kararlarının
ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri
bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk anlamına geldiğine
şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun Ozbudun. Sh. 440 vd.)
Hakkında
yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi yürürlükte kalmaya devam eder.
Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut olaylarda o maddenin ne anlama
geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına, bundan sonra da Anayasa Mahkemesi
değil onu uygulayacak Mahkemeler karar verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu
red kararı verirken yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri bağlaması mümkün
değildir. Bir kanun maddesinin nasıl yorumlanacağına onu uygulayacak olan
Adli- idari ve Askeri Yargı organları karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli,
İdari ve Askeri kollarının üst mahkemesi olmadığına göre bu yargı
kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu empoze etmesi mümkün değildir. O
halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu red kararlarının kendilerinden
beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin
bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır. Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi
kararlarında yapılan yorumlar diğer mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi
kararlarının bağlayıcılığı bu kararların hüküm fıkralarına münhasırdır.
(Türk Anayasa Hukuku Dersleri, Kemal Gözler, sh. 444)
Keza,
Sayın çoğunluğun kararı dayandırdığı T.C. Anayasasının 158. madde
hükümlerinin de uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır. Uyuşmazlık
Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının 158. maddesi
açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı
kollan arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının doğması halinde
Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin düzenlemenin,
uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik kararının
bulunmaması, diğer yargı kollan ile arasında bir görev ihtilafının
çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla İçtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde,
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde
İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
93-ESAS NO : 2014/460
KARAR NO : 2014/491
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
A.K.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.A.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip Özel Tüzel Kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat müvekkilinin de içerisinde olduğu devlet memurluğu haklarının saklı
kalıp, kurum yanında çalışmaya devam eden personelin de bulunduğunu,
Telekom’da bu durumda çalışanlarla kanun gereği ve yapılan sözleşme gereği
kamu memur artış oranında da artışların söz konusu olacağının
belirlendiğini, kamuoyunda memurlara ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen
31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı
Değişik Adlar Altında İlave Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli
Personele Ek Ödeme Yapılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye
eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında belli kamu görevlilerine her ay ek
ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde
kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise T.C. Posta, Telgraf ve Telefon
işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş olduğunu, müvekkilinin de bu
kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı özelleştirme uygulamaları
hakkında kanunun “Kuruluşlardaki personelin Nakli” başlıklı 22. Maddesinin
5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına devam ettiğini, ücretlerdeki artış
oranının da memurlara uygulanan ücret artışının esas alındığını,
müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına denge tazminatı ödemesinin ilk
aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan ödemelerin mahsup edilerek bu
konudaki ödemelerin ödenmemeye başladığını, müvekkilinin işten çıkarılıp
personel daire başkanlığına bildirildiği tarihte belirtilen ek ödemenin de
maaşına uygulanması gerekip maaşının bu şekilde belirlenmesi gerekirken bu
ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğini, müvekkilinin bu konuda
da mağdur olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla 03/06/2006 tarihinden 15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00
TL ‘nin Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı
ücret alacaklarının ödenmesi gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat
faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 16.12.2011 gün, E:2011/637, K:2011/909 sayı ile özetle;
davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
12.03.2012 gün, E:2012/8538, K:2012/7958 sayılı ilamı ile hükmün esastan
bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 25.06.2012 gün, E:2012/504, K:2012/453 sayı ile özetle;
önceki kararına direnerek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
26.12.2012 gün, E:2012/9-1522, K:2012/1392 sayılı ilamı ile “...Uyuşmazlık,
5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağının belirlenmesi yönünden yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı
noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca,Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin
özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar
getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile
değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel
düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz
seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel
belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle
tâbi personelden Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar
tespit edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep
tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom
tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan
yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı
anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak
geçen sürede kamu personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan,imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde eden
davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle
doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri
ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile
çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına naklen
atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri
esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan
ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan
davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ demek
suretiyle Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin 25.06.2012 gün, E:2012/504,
K:2012/453 sayılı direnme kararının bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyduktan
sonra 26.04.2013 gün, E:2013/286, K:2013/293 sayılı kararı ile özetle;
davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğundan bahisle,
davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
1. İdare Mahkemesi: 03.09.2013 gün, E:2013/1797,K:2013/904 sayı ile özetle;
davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğundan bahisle, davanın
görev yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan itiraz üzerine Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi
20.12.2013 gün, E:2013/2133, K:2013/2139 sayılı kararı ile hükmün
onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün
Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane
TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014
günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi
üzerine, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2.
İş Mahkemesinin 26.04.2013 gün, E:2013/286, K:2013/293 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
94-ESAS NO : 2014/461
KARAR NO : 2014/492
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046
sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakledilen davacının,
maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının
yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
M.Ş.B.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. S.D.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip Özel Tüzel Kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat müvekkilinin de içerisinde olduğu devlet memurluğu haklarının saklı
kalıp, kurum yanında çalışmaya devam eden personelin de bulunduğunu,
Telekom’da bu durumda çalışanlarla kanun gereği ve yapılan sözleşme gereği
kamu memur artış oranında da artışların söz konusu olacağının
belirlendiğini, kamuoyunda memurlara ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen
31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı
Değişik Adlar Altında İlave Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli
Personele Ek Ödeme Yapılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye
eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında belli kamu görevlilerine her ay ek
ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş olduğunu, 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise T.C. Posta, Telgraf ve Telefon
işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş olduğunu, müvekkilinin de bu
kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı özelleştirme uygulamaları
hakkında kanunun “Kuruluşlardaki Personelin Nakli” başlıklı 22. Maddesinin
5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına devam ettiğini, ücretlerdeki artış
oranının da memurlara uygulanan ücret artışının esas alındığını,
müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına denge tazminatı ödemesinin ilk
aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan ödemelerin mahsup edilerek bu
konudaki ödemelerin ödenmemeye başladığını, müvekkilinin işten çıkarılıp
personel daire başkanlığına bildirildiği tarihte belirtilen ek ödemenin de
maaşına uygulanması gerekip maaşının bu şekilde belirlenmesi gerekirken bu
ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğini, müvekkilinin bu konuda
da mağdur olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla 03/06/2006 tarihinden 15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00
TL ‘nin Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı
ücret alacaklarının ödenmesi gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat
faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 16.12.2011 gün, E:2011/650, K:2011/921 sayı ile özetle;
davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
12.03.2012 gün, E:2012/8549, K:2012/7969 sayılı ilamı ile hükmün esastan
bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 25.06.2012 gün, E:2012/516, K:2012/465 sayı ile özetle;
önceki kararında ısrar ederek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
26.12.2012 gün, E:2012/9-1540, K:2012/1410 sayılı ilamı ile “...Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna
dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağının
belirlenmesi yönünden yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında
toplanmaktadır.
Hukuk Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında
5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret
alacağına ilişkin davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı
hususu ön sorun olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle konuya ilişkin
yasal mevzuatın ve davalı Türk Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta
çalışan personelin özelleştirme öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün
açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi
uyarınca,Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce yürütülen telekomünikasyon
hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine ait olacak bir anonim
şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş ve 233 ile 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi kuruluşu statüsü
verilmiştir.
29.01.2000 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak
yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin özelleştirilmesi amacıyla yapısının
yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1.
maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada,
Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu,
Kamu iktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural,
23.05.2001 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı
Yasa'nın 1 maddesi ile değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak
üzere, kamu İktisâdi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın
Telekom'a uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca, Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici
3. maddesi ile 233 sayılı KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)" bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden
çıkarılmıştır.
4502 ve 4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden
düzenlenen Türk Telekom'da çalışan personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı
Yasaya 4502 sayılı Yasa ile eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve
anılan maddede Türk Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar,
Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan
personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunacağı kurallarına yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde,
4502 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel
statüsüne geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek
istemeyenlerin mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına
devam olunacağı kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon
Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı
14.11.2005 tarihinden sonra, hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk
tüzel kişisine geçen Türk Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398
sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, özelleştirme
tarihi itibarıyla Türk Telekom'da çalışmakta olan personelin haklarının
korunması amacıyla, hukuki statülerini ve kamu kuramlarına nakil
olanaklarını belirleyen bazı özel düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre
Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına
düşmesi durumunda; Türk Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu
veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel,
kamu görevlerinden yüz seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı
maddeye göre, bu personel belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya
devam edecek malî ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak,
belirtilen süre içinde nakle tâbi personelden Türk Telekom tarafından
hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar tespit edildikleri tarihten, kendi isteği
ile nakil talep edenler ise talep tarihinden itibaren en geç doksan gün
içinde nakil için Türk Telekom tarafından Devlet Personel Başkanlığına
bildirileceklerdir.
Anılan yasal düzenlemeler karşısında Telekom
AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda, işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi
kısa sürede imkansız personelin isteklerine bağlı olarak makul bir süre
kamu görevlerinden aylıksız izinli sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde
çalışmalarına olanak sağlandığı anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu
personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu personeli statüleri
devam etmektedir.
Diğer yandan,imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu
hizmetini yürütmek hakkını elde eden davalı şirkete, devir sonrasında
yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne
geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların
sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu
personelin kamu kuramlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi
görevler yüklenmiştir.
Bu görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca
davalı şirket tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel
Başkanlığı'na bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler
bulunmaktadır.
Sayılan işlemler, idare hukuku alanında hukuki
sonuçlar doğurmakta ve ilgili personelin nakledilecekleri kuramdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları anlaşılmaktadır.
Öte yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve
özel yasa hükümleri gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere
sahip olması nedeniyle herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir
hukuki statü içinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk
tüzel kişilerinden farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin,
nitelikleri esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini
yürütmekle görevli ve yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel
kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere
tabi olan, 406 sayılı Yasa hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı
bulunan diğer bir ifade ile kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili
olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri
kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu
işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu
kabul edilmelidir.
Somut uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü
hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası
belirli bir süre içinde davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş
sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girmektedir. Davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde,
davalı şirkete davacının ücreti konusunda “artış oranının, kamudaki memur
maaş artış oranında” olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı
Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet
Personel Başkanlığına bildirmesi; bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi; personelin ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemler yaptırıldığı görülmektedir. Bu işlemlerin idare hukuku alanında
hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın
ise adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473
sayılı Kanundan kaynaklanan ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan
idareye karşı açılan davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul
edilmelidir.
Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun
07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205 K. sayılı kararında da kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin bu görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği
tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari
yargı mahkemelerinin görevli olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar
verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile önceki kararda
direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ demek suretiyle Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin direnme kararının
bozulmasına karar vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyduktan
sonra 26.04.2013 gün, E:2013/306, K:2013/313 sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
1. İDARE MAHKEMESİ: 3.9.2013 gün, E:2013/1781, K:2013/902 sayı ile özetle; “...davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması ve davacının iş
akdi imzalamış bir işçi statüsünde olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.” demek suretiyle davanın
görev yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu
karara karşı Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekilince yapılan itiraz üzerine
Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi 20.12.2013 gün, E:2013/2137, K:2013/2136
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiş, karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri Baydar, Ali Çolak, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, davacı vekilinin talebi
üzerine, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev
sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c)
bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile
eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına
düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de
olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi
ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu
İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden
çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin 26.04.2013 gün,
E:2013/306, K:2013/313 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
95-ESAS NO : 2014/465
KARAR NO : 2014/493
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
A.A.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.A.
İhbar
Olunan: Maliye Bakanlığı ( Adli Yargıda)
Vekili : Av. E.E.
O L A Y :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip Özel Tüzel Kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat müvekkilinin de içerisinde olduğu devlet memurluğu haklarının saklı
kalıp, kurum yanında çalışmaya devam eden personelin de bulunduğunu,
Telekom’da bu durumda çalışanlarla kanun gereği ve yapılan sözleşme gereği
kamu memur artış oranında da artışların söz konusu olacağının
belirlendiğini, kamuoyunda memurlara ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen
31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı
Değişik Adlar Altında İlave Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli
Personele Ek Ödeme Yapılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye
eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında belli kamu görevlilerine her ay ek
ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde
kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise T.C. Posta, Telgraf ve Telefon
işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş olduğunu, müvekkilinin de bu
kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı özelleştirme uygulamaları
hakkında kanunun “Kuruluşlardaki personelin Nakli” başlıklı 22. Maddesinin
5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına devam ettiğini, ücretlerdeki artış
oranının da memurlara uygulanan ücret artışının esas alındığını,
müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına denge tazminatı ödemesinin ilk
aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan ödemelerin mahsup edilerek bu
konudaki ödemelerin ödenmemeye başladığını, müvekkilinin işten çıkarılıp
personel daire başkanlığına bildirildiği tarihte belirtilen ek ödemenin de
maaşına uygulanması gerekip maaşının bu şekilde belirlenmesi gerekirken bu
ek ödemenin maaş nakil belgesinde gösterilmediğini, müvekkilinin bu konuda
da mağdur olduğunu belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla 03/06/2006 tarihinden 15/09/2007 tarihine kadar ödenmeyen 1.270,00
TL‘nin Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve enflasyon farkından kaynaklı
ücret alacaklarının ödenmesi gereken aylardan itibaren en yüksek mevduat
faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: 16.12.2011 gün ve E:2011/668 K:2011/939 sayı ile, davanın
kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine;
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 12.03.2012 gün ve E:2012/8562 K:2012/7982 sayılı
ilamı ile hükmün esastan bozulmasına karar vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: 25.06.2012 gün ve E:2012/534 K:2012/483 sayılı kararı ile,
önceki kararında direnerek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
Direnme
kararına karşı davalı vekilinin yaptığı temyiz başvurusu üzerine; YARGITAY
HUKUK GENEL KURULU 26.12.2012 gün ve E:2012/9-1557 K:2012/1427 sayılı ilamı
ile “...Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge tazminatından
kaynaklanan fark ücret alacağının belirlenmesi yönünden yapılan
araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin
özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar
getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile
değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel
düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz
seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel
belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle
tâbi personelden Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar
tespit edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep
tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom
tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan
yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı
anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak
geçen sürede kamu personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan, İmtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde
eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği
nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı
Yasa hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde
belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına
naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri
esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan
ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan
davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ gerekçesiyle
Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin direnme kararının bozulmasına karar
vermiştir.
DİYARBAKIR
2. İŞ MAHKEMESİ: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyduktan
sonra 26.04.2013 gün ve E:2013/293 K:2013/300 sayılı kararı ile davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
1. İDARE MAHKEMESİ: 03.09.2013 gün ve E:2013/1799 K:2013/903 sayı ile
özetle; davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması ve davacının iş akdi imzalamış bir işçi statüsünde olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararına karşı davalı vekilinin itirazı üzerine;
Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi 20.12.2013 gün ve E:2013/2145 K:2013/2137
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
14. maddesinde öngörülen biçimde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlenmesi nedeniyle oluşan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom,
bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi
Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk
Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine
ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün
ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk
Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl
tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür
ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve
Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda
istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda
öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu
bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda;
“a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki
kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca,Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde memur olarak görev yapmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması için
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlenmesi
nedeniyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan
Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin 26.04.2013 gün ve E:2013/293 K:2013/300
sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 2.
İş Mahkemesi’nin 26.04.2013 gün ve ve E:2013/293 K:2013/300sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
96-ESAS NO : 2014/471
KARAR NO : 2014/498
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
İ.H.D.
Vekili:
Av. M.R.Ç.
İhbar
Olunan: Maliye Bakanlığı (Adli Yargıda)
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekilleri:
Av. S.D. & Av.A.A.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Türk Telekomünikasyon AŞ.nin
özelleştirme kapsamında 2005 yılında %55 lik hissesinin satışı ile kamu
kurumu niteliğini kaybedip özel tüzel kişilik sıfatı kazanmış olduğunu,
fakat davacının davalı kurum ile devlet memurluğu haklarını saklı tutarak
imzaladığı sözleşme ile çalışmaya devam ettiğini, kamuoyunda memurlara
ödenen ve denge tazminatı olarak bilinen 31/03/2006 tarihli Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 5473 sayılı Değişik Adlar Altında İlave
Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılması ile
Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek 3. Maddenin 1. Fıkrasında
belli kamu görevlilerine her ay ek ödeme yapılabileceğinin belirtilmiş
olduğunu, 399 sayılı kanun hükmünde kararnamenin Ek 2 sayılı cetvelinde ise
T.C. Posta, Telgraf ve Telefon işletmelerinin de yer aldığının belirlenmiş
olduğunu, müvekkilinin de bu kapsamdaki personellerden olup 4046 sayılı
özelleştirme uygulamaları hakkında kanunun “Kuruluşlardaki Personelin
Nakli” başlıklı 22. Maddesinin 5. Fıkrası gereği Telekom’da çalışmasına
devam ettiğini, ücretlerdeki artış oranının da memurlara uygulanan ücret
artışının esas alındığını, müvekkiline ve aynı durumdaki arkadaşlarına
denge tazminatı ödemesinin ilk aylarda ödendiğini, fakat daha sonra yapılan
ödemelerin mahsup edilerek bu konudaki alacaklarının ödenmemeye
başladığını, müvekkilinin adının Personel Daire Başkanlığı’na bildirildiği
tarihte belirtilen ek ödemenin de maaşına uygulanması gerekirken, uygulanmadığını,
müvekkilinin bu şekilde zarara uğradığını belirterek; fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla 03/06/2006 tarihinden 15/09/2007 tarihine
kadar ödenmeyen 1.270,00 TL ‘nin Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve
enflasyon farkından kaynaklı ücret alacaklarının ödenmesi gereken aylardan
itibaren en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 16.12.2011 gün, 2011/648 Esas, 2011/919 Karar sayılı
kararı ile özetle; davacının ek ödemelerden yararlanması gerektiğini,
bilirkişi raporuna göre davacıya talep edilen 03.06.2006-15.09.2007
tarihleri arasında 1.273,08 TL denge tazminatı ödenmesi gerektiğini
belirtilerek; davanın kabulüne karar vermiş, karar davalı vekili tarafından
temyiz edilmiş, temyiz talebi Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 06.01.2012 gün,
2011/648 Esas, 2011/919 Karar sayılı kararı ile, miktar yönünden verilen
kararın kesin olduğu gerekçesi ile reddedilmiş, davalı vekillerince bu
karar da temyiz edilmiştir.
Yargıtay
9. Hukuk Dairesi; 12.03.2012 gün ve 2012/8547 Esas, 2012/7967 Karar sayılı
kararında özetle; mahkemece yapılan araştırmanın hüküm vermeye yeterli
olmadığı; davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve mali
haklarına ilişkin işverence alınan işletmesel kararlar getirtilerek,
davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı Kanunun
Ek.29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan 399
sayılı KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara uygulanan artışlardan
yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı, yapılan
artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına
hükmetmiştir
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 25.06.2012 gün ve 2012/514 Esas, 2012/463 Karar sayılı
kararı ile özetle; mahkemenin önceki kararının yerinde olduğu gerekçesi ile
önceki kararda direnilmesine, talep miktarı da göz önüne alınarak davanın
kabulüne karar vermiş, bu karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiş, bu
temyiz talebi de Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 26.09.2012 gün ve 2012/514
Esas, 2012/463 Karar sayılı kararı ile, miktar yönünden verilen kararın
kesin olduğu gerekçesi ile reddedilmiş, davalı vekilince bu karar da temyiz
edilmiştir.
Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu 26.12.2012 gün ve 2012/9-1526-1396 Esas-Karar sayılı
ilamı ile “...Uyuşmazlık, 5473 sayılı Kanuna dayalı olarak denge
tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağının belirlenmesi yönünden
yapılan araştırmanın yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Hukuk
Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında 5473 sayılı Kanuna dayalı
olarak denge tazminatından kaynaklanan fark ücret alacağına ilişkin
davalarda adli yargı mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususu ön sorun
olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümünde öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ'nin ve bu kuruluşta çalışan personelin özelleştirme
öncesi ve sonrasındaki hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulması zorunludur.
Bilindiği
üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu'nun, 18.06.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı
Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi uyarınca, Posta işletmesi Genel Müdürlüğü'nce
yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine
ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş
ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi
kuruluşu statüsü verilmiştir.
29.01.2000
günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom AŞ'nin
özelleştirilmesi amacıyla yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar
getiren 4502 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'nın 1.
maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu iktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Yasa'nın 1 maddesi ile
değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir
anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu İktisâdi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a
uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca,
Türk Telekom AŞ 4502 sayılı Yasa'nın Geçici 3. maddesi ile 233 sayılı
KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)" bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
4502 ve
4673 sayılı Yasa'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan
personelin hukuki statüsü de, 406 sayılı Yasaya 4502 sayılı Yasa ile
eklenen Ek 22. madde ile yeniden düzenlenmiş ve anılan maddede Türk
Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklar dışında kalan personelin iş mevzuatı
uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından tayin olunacağı kurallarına
yer verilmiş, ayrıca bu yasanın geçici 4. maddesinde, 4502 sayılı Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne
geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin
mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı
kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal
ve özlük hakları korunmuştur.
Hisselerin
fiilen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin
İmtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra,
hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk
Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.
Ancak,
406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile
değişik birinci fıkrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'da
çalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla, hukuki
statülerini ve kamu kuramlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel
düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekom'da, Ek 22. maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 399 sayılı KHK'ye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz
seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynı maddeye göre, bu personel
belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek malî ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle
tâbi personelden Türk Telekom tarafından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar
tespit edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep
tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom
tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan
yasal düzenlemeler karşısında Telekom AŞ.'nin özelleştirilmesi sonucunda,
işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin
isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu görevlerinden aylıksız izinli
sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı
anlaşılmaktadır Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak
geçen sürede kamu personeli statüleri devam etmektedir.
Diğer
yandan,imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde eden
davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle
doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa hükümleri
ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile
çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kuramlarına naklen
atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu
görevler kapsamında 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirket
tarafından, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlığı'na
bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi
düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.
Sayılan
işlemler, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurmakta ve ilgili
personelin nakledilecekleri kuramdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.
Belirtilen
nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare
hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
anlaşılmaktadır.
Öte
yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince
bazı kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle
herhangi bir özel hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden
farklı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemlerinin, nitelikleri
esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.
O halde,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan diğer bir ifade ile
kapsam dışı nakle tabi personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul edilmelidir.
Somut
uyuşmazlıkta özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine tabi davacı
niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası belirli bir süre içinde davalı
ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakta,
nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmektedir. Davacının iş
sözleşmesi ile çalıştığı dönemde, davalı şirkete davacının ücreti konusunda
“artış oranının, kamudaki memur maaş artış oranında” olacağı yönünde
yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı
şirkete, hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi;
bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı
parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi;
personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmektedir.
Bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili
personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve
idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde oldukları
açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde
değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi ve 5473 sayılı Kanundan kaynaklanan
ek ödeme alacağının tahsili istemiyle, anılan idareye karşı açılan
davalarda, idari yargı yerinin görevli olduğu kabul edilmelidir.
Nitekim,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07.04.2011 gün 2011/55 E. 2011/205
K. sayılı kararında da kamusal görevler yüklenen davalı şirketin bu
görevleri kapsamında, 5473 sayılı Kanun gereği tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğuna karar verilmiştir.
Bu
durumda mahkemece; somut uyuşmazlıkta idari yargı mahkemelerinin görevli
olduğunun kabulü ile bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, yanılgılı
değerlendirme ile önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.’’ denilmek
suretiyle Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin kararının davada idari yargının
görevli olması nedeni ile bozulmasına karar vermiştir.
Diyarbakır
2. İş Mahkemesi: 26.04.2013 gün ve 2013/307 Esas, 2013/314 Karar sayılı
kararı ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyulmasına,
uyuşmazlığın çözümünün idari yargı görevine girdiği, adli yargının görevli
olmadığına, Yargıtay 9.Hukuk Dairesi ve Yargıtay Genel Kurul
uygulamalarının da bu yönde olduğu, 6100 sayılı yasanın 373/6.maddesi
gereğince Yargıtay Hukuk Genel Kurul kararlarına mahkemeleri uymalarının
zorunlu olduğu gerekçesiyle Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı da göz önüne
alınarak HMK 114/1-b, 115/2 maddeleri gereğince yargı yolunun caiz olmaması
nedeni ile dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiştir.
Görevsizlik
kararı taraflara 26.04.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı
Yasa’nın Geçici 1. Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521 sayılı
Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal sürede
taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı
vekili bu kez; aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
1. İdare Mahkemesi: 03.09.2013 gün, 2013/1793 Esas, 2013/906 Karar sayılı
kararında özetle; davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması ve davacının iş akdi imzalamış bir işçi
statüsünde olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğu, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karara davalı
vekili tarafından itiraz edilmiştir.
Diyarbakır
Bölge İdare Mahkemesi; 20.12.2013 gün ve 2013/2135 Esas, 2013/2138 Karar
sayılı kararı ile; Diyarbakır 1.İdare Mahkemesi’nin 03.09.2013 gün ve 2013/1793
Esas, 2013/906 Karar sayılı kararı ve dayandığı gerekçenin hukuka ve usule
uygun olduğu, bozulmasını gerektirecek bir neden de bulunmadığından davalı
idarenin itiraz isteminin reddi ile anılan kararın onanmasına karar vermiş,
karar davacı vekiline 15.01.2014, davalı vekiline 20.01.2014 tarihinde
tebliğ edilmiş, taraf vekillerince karar düzeltme yoluna başvurulmaksızın
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
başvuruda bulunmuşlardır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Davalı
Türk Telekom A.Ş. yönünden dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247
sayılı yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği, usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nde çalışmakta iken
kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, hatalı
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile uğradığı zararın tazminine
karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun
önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler
sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk
Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel
şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları
aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128.maddesinde,“Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı nezdinde çalışmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve sonrasında
başka bir kamu kurumun emrine atanan davacı tarafından, yanlış maaş nakil
ilmühaberi nedeni ile uğranılan zararın tazmini istemiyle; Diyarbakır 2.İş
Mahkemesi’ne dava açıldığı, Diyarbakır 2. İş Mahkemesi’nin 16.12.2011 gün
ve 2011/648 Esas, 2011/919 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar
verildiği, temyiz edilen kararın Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin 12.03.2012
gün ve 2012/8547 Esas, 2012/7967 Karar sayılı kararı ile bozulduğu,
Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 25.06.2012 gün ve 2012/514 Esas, 2012/463
Karar sayılı kararı ile önceki kararda direnilmesine karar verildiği,
kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 26.12.2012
gün ve 2012/9-1526-1396 Esas-Karar sayılı ilamı ile mahkeme kararının
davada idari yargının görevli olduğunu belirterek bozulmasına hükmettiği,
Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin 26.04.2013 gün ve 2013/307 Esas, 2013/314
Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine karar verildiği ve
kararın kesinleştiği, davacı vekilinin aynı taleple Diyarbakır 1.İdare
Mahkemesi’ne dava açtığı, Diyarbakır 1.İdare Mahkemesi’nin 03.09.2013 gün
ve 2013/1793 Esas, 2013/906 Karar sayılı kararı ile davanın görev yönünden
reddine karar verdiği, kararın temyiz edilmesi üzerine Diyarbakır Bölge
İdare Mahkemesi’nin 20.12.2013 gün ve 2013/2135 Esas, 2013/2138 Karar
sayılı kararı ile onanmasına karar verdiği, kararın bu şekilde
kesinleştiği, davacı vekilinin 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesi uyarınca
oluşan olumsuz görev uyuşmazlığı nedeni ile görevli mahkemenin belirlenmesi
için mahkememize müracaat ettiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Diyarbakır 2.İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır
2.İş Mahkemesi’nin 26.04.2013 gün ve 2013/307 Esas, 2013/314 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
V- 2247 SAYILI KANUN’UN 19.
MADDESİ GEREĞİNCE VERİLEN (BAŞVURU – İLK DERECE MAHKEME) KARARLAR
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
1-ESAS NO : 2013/1865
KARAR NO : 2014/316
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046
sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakledilen davacının,
maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal
faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: B.E.
Vekili:
Av. B.Y.
Davalı:
Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. M.E.
O L A Y: İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı 24.8.2006 tarihinde kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 40,00 TL alacağın yürütülecek yasal faiziyle birlikte
iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 15. İş Mahkemesi: 14.2.2012 gün ve E:2011/361,
K:2012/257 sayı ile, davacının
1.1.2006 tarihinden nakil edilerek işe başladığı tarihe kadar ki dönemde ek
ödeme alması gerektiği ve düzenlenen maaş nakil ilmuhaberlerinde de bu ek
ödemelerinin yansıtılması gerektiği kanaatine varıldığı, bilirkişice
yapılan hesaplamalar doğrultusunda davacının nakil ilmuhaberinde bildirilmesi
gereken aylık net ücretinin tespiti ile bilirkişice hesaplanan eködeme ve
denge tazminatının tahsiline karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın
kabulüne karar vermiş, bu karar davalı irade vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. HD. 27.4.2012
gün ve E:2012/14996, K:2012/14852 sayı ile, davacı ile ilgili davalı
işyerinde tüm bordrolar, ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan
tüm işletmesel kararların getirtilmesi, davacının kapsamdışı nakle tabi
olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı Kanun'un ek 29 ve sözleşmenin 7.
maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan ve 399 sayılı
KHK'nın ek II. cetveline tabî çalışanlara uygulanan artışlardan
yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı, yapılan
artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınması ve sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği ayrıca fark olduğu ve maaş nakil ilmühaberinin fark
ücrete göre düzenlenmediği tespit edildiği takdirde, maaş nakil
ilmühaberinin gerçek ödenmesi gereken ücrete göre düzenlenmesi gerektiğinin
tespitine de karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle temyiz olunan kararın
bozulmasına karar vermiştir.
ANKARA 15. İŞ
MAHKEMESİ: 26.3.2013 gün ve E:2012/421 K:2013/193 sayı ile, 406 sayılı Yasa hükümleri gereğince davalı şirketin hak
sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi ile beraber,
personelin nakledileceği Kamu Kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas
olmak üzere Memur maaşına nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personel
ilişiğinin kesilmesi gibi işlemlerin yaptırıldığı, bu gibi işlemlerin idare
hukuku alanında tesis edilmiş
idari işler olduğu, bu nedenle
uyuşmazlığın çözüm yerinin İdari Yargı olduğu, Mahkemelerinin görevli
olmadığı kanaatine varıldığı, gerekçesiyle dava dilekçesinin görev yönünden
reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 3. İDARE MAHKEMESİ: 22.11.2013 gün ve E:2013/711
sayı ile, 406 sayılı Kanunun değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak
satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale
sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda şirketin
%55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005 tarihinde Oger firmasına
devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan kalktığı buna göre,
iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna
varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık
Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu
yolundaki İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 3. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 15. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile
Ankara 15. İş Mahkemesi’nin 26.3.2013 gün ve E:2012/421 K:2013/193 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
2-ESAS NO : 2014/250
KARAR NO : 2014/321
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının kullandığı araca, Belediye Başkanlığına
ait çöp kamyonunun çarpması nedeniyle uğradığını ileri sürdüğü maddi,
manevi zararın yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılan davanın,
2918 sayılı Yasa’nın 106. maddesi uyarınca ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
Ü.Y.C.
Vekili:
Av. B.Y.
Davalılar:
Adli Yargıda
1- F.G.
Vekili:
Av. B.Ö.
2-
Karabağlar Belediye Başkanlığı
Vekili:
Av. G.A.T.
3-
Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi
Vekili: Av.
Ş.K.
İdari
Yargıda
Karabağlar Belediye Başkanlığı
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle, müvekkili
Dr. Ü.Y.C.'un 18 Mart 2011 tarihinde yönetimindeki 35….... plakalı aracıyla
Yeşildere çevre yolundan Bornova –Karşıyaka istikametine gitmekte iken
Karabağlar Belediye Başkanlığı'na ait ve davalı F.G.'un sevk ve
idaresindeki 35….. plakalı çöp kamyonunun asli kusurlu olarak arkadan
çarpması sonucu yaralandığını, müvekkilinin aracının pert olduğunu, kaza
esnasında dizinden yaralandığını, sinir harabiyeti olduğunu ayrıca boyun
omurgasında düzleşme ve zedelenmenin söz konusu olduğunu, kendisinin doktor
olduğunu ve uzun süre çalışamadığını, bu kazadan sonra müvekkilinin
psikolojik olarak da etkilendiğini, trafiğe çıkamaz hale geldiğini, işine
taksi ile gitmek zorunda kaldığını, merdiven çıkamadığını, Buca - Dıaverum
diyaliz merkezindeki net 4.988,55 TL aylık aldığı işini kaybettiğini,
fiziki durumu itibariyle hareketleri kısıtlanan müvekkilinin özel sektörde
iki ayrı işe daha girdiğini, fakat merdiven çıkamadığı ve devamlı ağrıları
olması sebebi ile maaşının 1/2 oranında düştüğünü ve girdiği işlerden
ayrılmak zorunda kaldığını, müvekkilinin hayatını tehlikeye sokan sürücü
F.G.'un yağışlı havada Yeşildere çevre yolunda insanların hayatını hiçe
sayarak sol şeritten çok süratli olarak seyrettiğini, bunun sonucunda
trafik sıkıştığında duramadığını, müvekkiline 7 tonluk kamyon ile arkadan
çarptığını müvekkilinin şans eseri ölmekten kurtulduğunu belirterek fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile müvekkili için kaza tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte 1.000,00 TL maddi tazminat ve
30.000,00-TL manevi tazminat olmak üzere 31.000,00 TL tazminata
hükmedilmesine karar verilmesi istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
İzmir 5.
Asliye Hukuk Mahkemesi : 11.2.2013 gün ve E:2012/212 sayı ile, davalı
belediye başkanlığı aleyhine açılan davanın bu davadan tefriki ile yeni
esasa kaydına karar vermiş, Karabağlar Belediye Başkanlığı husumetiyle
açılan davayı E: 2013/96 esas sayılı dosyaya kaydetmiştir.
İZMİR 5.
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 4.4.2013 gün ve E: 2013/96, K: 2013/179 sayı ile,
davanın davalı Belediye'ye ait çöp aracının davacının aracına arkadan
çarpmak sureti ile meydana gelen maddi ve manevi zararların tazminine
ilişkin olduğu, davaya konu olayda, davalı Karabağlar Belediye
Başkanlığı'na ait ancak işleteni şahıs olan çöp aracının davacı aracına
arkadan çarpması neticesinde davacının aracında meydana gelen maddi hasar
ile kaza neticesinde yaralanması ve psikolojik olarak kazadan etkilenmesi
sebebi ile uğranılan manevi zararının tazmininin sözkonusu olduğu; davacı
vekilinin 11/02/2013 tarihli oturumda davalı belediye aleyhine açmış
oldukları davada hizmet kusuruna dayandığını belirttiği; olayda, davalı
Karabağlar Belediye Başkanlığının görevli personelinin hizmet kusuru
nedeniyle davacıyı zarara uğratmalarının söz konusu olduğu; buna göre,
davalı Buca Belediye Başkanlığı yönünden idari yargının görevli olması
nedeniyle yargı yolu yönünden mahkemelerinin görevsiz bulunduğu, mahkemelerinin
görevsizliğine karar verilmesi yoluna gidildiği gerekçesiyle davanın yargı
yolu yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle ve Karabağlar Belediye Başkanlığına karşı idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İZMİR 1.
İDARE MAHKEMESİ: 3.1.2014 gün ve E: 2013/1851 sayı ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1., 90., ve
106. maddelerinden söz ederek, kamu kurum ve kuruluşlarının
sahip oldukları motorlu araçların sebep olduğu zararlardan dolayı Borçlar
Kanunu'nun haksız fiillere ilişkin hükümlerine tabi olduğu, 2918 sayılı
Kanunun motorlu araçların işletilmesinden doğan zararların tazmini
konusunda özel veya kamu tüzel kişisi olması bakımından bir ayrım
gözetmediği, dava konusu olayda, 18.03.2011 tarihinde davacının 35…..
plakalı aracı ile Yeşildere çevre yolundan Bornova-Karşıyaka yönüne
gitmekte iken, davalı idareye ait 35…… plakalı çöp kamyonunun arkadan
çarpması sonucu yaralandığı ve aracın pert olduğu, bu nedenle uğranılan
1.000,00 TL maddi, 30.000,00 TL manevi zararın tazmini istemiyle bakılan
davanın açıldığı; bu durumda, belediyeye ait aracın karayolunda seyir
halinde iken meydana gelen trafik kazası sonucu neden olduğu zararın
tazmini istemiyle açılan davanın, işletenin hukuki sorumluluğu çerçevesinde
özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görüm ve çözümünün gerektiği
ancak, daha önce İzmir 5nci Asliye Hukuk Mahkemesince görevsizlik kararı
verilip, bu karar kesinleştiğinden, görevli yargı yerinin belirlenmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesine başvuru zorunluluğu doğduğu gerekçesiyle 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, bu konuda verilecek karara
değin davanın incelenmesinin ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacının kullandığı araca, Belediye Başkanlığına ait çöp kamyonunun
çarpması nedeniyle uğradığını ileri sürdüğü maddi, manevi zararın yasal
faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun, trafik kazalarına ilişkin yedinci
kısmını izleyen hukuki sorumluluk ve sigorta hakkındaki sekizinci kısmının,
“ İşleten ve Araç İşleticisinin Bağlı Olduğu Teşebbüs Sahibinin Hukuki
Sorumluluğu” başlıklı birinci bölümünde aynı başlıkla yer alan 85. maddesi,
değişik birinci fıkrasında “ Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin
ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa
motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs
tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve
bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen
sorumlu olurlar.” ve değişik beşinci fıkrasında “İşleten ve araç işleticisi
teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına yardımcı
kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerini taşımakta;
bu bölümün sonunda yer alan, 90. maddesinde. “ Maddi tazminatın biçimi ve
kapsamı ile manevi tazminat konularında Borçlar Kanununun haksız fillere
ilişkin hükümleri uygulanır.” denilmekte; aynı kısmın “Özel Durumlar”
başlıklı üçüncü bölümünde Devlete ve kamu kuruluşlarına ait araçların
durumunu düzenleyen değişik 106. maddesi ise, “ Genel bütçeye dahil
dairelerle katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine ve belediyelere,
kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların
sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır.” hükmüne yer verilmektedir.
Anılan
hükümlerin incelenmesinden,106.maddede sayılan kamu kurum ve
kuruluşlarının, sahip oldukları motorlu araçların sebep olduğu zararlardan
dolayı idare hukuku kurallarına değil, bu Yasa’da düzenlenen “ işleten ve
araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin hukuki sorumluluğu”
çerçevesinde Borçlar Kanunu’nun haksız fiillere ilişkin hükümlerine tabi
kılındığı; bu suretle 2918 sayılı Yasa’da, motorlu aracın işletilmesinden
doğan zararların tazmini konusunda, motorlu aracın sahibinin özel ya da
kamu tüzel kişisi olması bakımından bir farklılık gözetilmeyerek işaret
edilen kamu kurum ve kuruluşlarının da özel hukuk tüzel kişileri gibi aynı
esaslara göre sorumlu olduklarının kabul edildiği anlaşılmaktadır.
Dosyanın
incelenmesinden, 18.03.2011 tarihinde davacının 35…… plakalı aracı ile
Yeşildere çevre yolundan Bornova-Karşıyaka yönüne gitmekte iken, davalı
idareye ait 35…… plakalı çöp kamyonunun arkadan çarpması sonucu yaralandığı
ve aracın pert olduğu, bu nedenle uğranılan 1.000,00 TL maddi, 30.000,00 TL
manevi zararın tazmini istemiyle bakılan davanın açıldığı görülmektedir.
Yukarıda sözü edilen Kanun hükümlerine
ek olarak, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının karayollarında
can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafik
güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı belirtilmiş, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi
Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik
110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan
araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan
doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
2918 sayılı
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa
3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan
itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi
ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle
reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında da
belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve
idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare
ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel
olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına
giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının
görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi
konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek
olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken
idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde
kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural,
trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın
askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana
gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918
sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda
görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de
ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı
kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek
söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı
tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların
görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç
alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda
görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu
anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu
şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk
alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından
kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı
gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle
aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını
gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural
Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi
gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı
kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli
yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumluluk
davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya aykırı
bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir
karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz olmak
üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir.
Bu
durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,
bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak açılacak sorumluluk önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle
ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını
ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve
sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik
kazası nedeniyle davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli
olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli
yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
2918
sayılı Yasa’nın anılan açık hükümleri karşısında, kamu idaresine ait
motorlu aracın, trafik kural ve gereklerine tabi olarak karayolunda seyir
halinde iken neden olduğu zararların tazmini istemiyle açılan davanın,
işletenin hukuki sorumluluğu çerçevesinde özel hukuk hükümlerine göre adli
yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümünde
adli yargının görevli olduğu, dolayısıyla İzmir 1. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile, İzmir 5. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle İzmir 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,
İzmir 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 4.4.2013 gün ve E: 2013/96, K: 2013/179
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
3-ESAS NO : 2014/287
KARAR NO : 2014/330
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi
nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: M.K.
Vekili:
Av. B.Y.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. K.S.
O L A Y: Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 21.4.2009 tarihinde Amasya Orman Bölge Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı
yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile
maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların
eklenerek davalı kurumda çalıştığı 21.4.2009 tarihine kadar hak ettiği,
ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla
şimdilik 700,00 TL alacağın ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek
en yüksek banka mevduat faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle
31.3.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
12.İŞ MAHKEMESİ: 27.12.2012 gün ve E:2011/321, K:2012/1105 sayı ile, Ankara
İş Mahkemelerinde aynı konuda birçok davalar olduğu, Ankara 1.İş
Mahkemesinin 2011/282 Esas, 2012/495 Karar sayılı dosyasında verilen kararın,
Yargıtay 9.Hukuk Dairesi'nin 01.10.2012 tarih 2012/27088 Esas, 2012/32353
Karar sayılı bozma ilamı ile; "Davalı kurumda özelleştirme öncesi
kapsam dışı olarak çalışan ve 399 Sayılı KHK Hükümlerine tabi olarak ücreti
belirlenen davacının özelleştirme sonrası çalıştıktan sonra nakledildiği
tarihe kadar kamuda aynı statüde çalışanlar için getirilen özlük
haklarından yararlandırılarak nakil edildiklerinde haklarının korunması
amaçlanmıştır. Kısaca davacı kapsam dışı olarak kamuda çalışmış gibi
sayılmaktadır. / Dairemizce yukarıda belirtilen kapsamda bulunan nakle tabi
işçilerle davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. arasındaki uyuşmazlıklarda daha
önce esasa yönelik kararlar verilmiştir. Ancak Danıştay İdari Dava
Dairelerinin 07.04.2011 gün ve 2011/55-205 sayılı kararından sonra
uyuşmazlığın adli yargı yerinde görüleceği konusunda yeniden değerlendirme
yapılması gerekmiştir. Anılan karara göre 406 Sayılı Yasa hükümleri ile
kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan personeli ile ilgili olarak bazı
kamusal görevler yüklenen davalı şirketin belirtilen görevleri kapsamında
tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden
kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul
edilmiştir. / Danıştay İdari Dava Dairelerinin gerekçeleri dairemizce de
benimsenmiştir, idari işlemler ile ilgili uyuşmazlığın adli yargı yerinde
değil idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir" gerekçesiyle
bozulmasına karar verilmiş olduğu; Mahkemelerindeki aynı konudaki işbu
dosyada Yargıtay'ın bozma ilamının nazara alındığı gerekçesiyle; Davada
İdare Mahkemesinin görevli olduğu anlaşıldığından dava dilekçesinin
görevsizlik nedeniyle reddine karar vermiş; bu karar Yargıtay 22.H D.nin
06.05.2013 gün ve E:2013/9856, K: 2013/9836 sayılı kararıyla onanmış ve
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin maaş
nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın
Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil bildiriminin
iptal edilerek yeniden tespiti ile iş mahkemesi yargılamasındaki bilirkişi
incelemesi çerçevesinde maaşına esas net ücretine söz konusu tespit
doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile
değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları
saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek faizi
ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
4.İDARE MAHKEMESİ:30.1.2014 gün ve E:2013/1689 sayı ile, 406 sayılı kanunun
değişik 1. maddesinin 7. fıkrasında "Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak
üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom'a uygulanmaz." hükmüne yer verilerek Türk Telekom'a özgü
farklı bir statü oluşturulmuş olduğu; aynı kanunun 4673 sayılı yasayla
değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekom'daki kamu payı % 50'nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların dışında kalan
personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunacağının hükme bağlandığı; ayrıca, Türk Telekomünikasyon A.Ş'nin
özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı
suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005 tarihinde yapılan ihale
sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kururlu Kararı doğrultusunda
şirketin%55 oranındaki hissesinin satılarak 14.11.2005 tarihinde Ojer
Telekomünikasyon Anonim Şirketi'ne devredildiği, şirketin kamusal
niteliğinin ortadan kalktığının da anlaşıldığı; dava dosyasının
incelenmesinden, davalı idare bünyesi çalışmakta iken davalı idare
tarafından tek taraflı iş akdinin feshi neticesinde, 406 sayılı yasanın
Ek.29 ve devamı hükümleri ile 4046 sayılı yasanın 22. maddesi hükümlerine
dayanılarak diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması için adı
Devlet Personel Başkanlığı'na bildirilen davacı tarafından, başka kamu
kurumuna naklen atanması neticesinde, maaş nakil bildiriminin 406 sayılı
yasanın Ek.29 ve 4046 sayılı yasanın 22. maddesi hükümlerine uygun olarak
düzenlenmemesine ilişkin işlemin iptali ile hatalı maaş nakil bildirimi
nedeniyle yoksun kaldığı tutarların yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebi
ile Ankara 12. İş Mahkemesi'nde açılan dava neticesinde 27.07.2012 tarihli
ve E.2011/321, K.2012/1105 sayılı kararı ile idare mahkemelerinin görevli
olduğu gerekçesi ile "Görev Ret" kararı verildiği ve bu kararın
kesinleşmesi üzerine Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğüne karşı görülmekte
olan davanın açıldığının anlaşıldığı; buna göre, ilk olarak adli yargı
meciinde davanın açıldığı 14.02.2011 tarihinde ve halen Türk
Telekomünikasyon A.Ş'nin özel hukuk tüzel kişisi olması ve özel hukuk tüzel
kişilerin işlemlerine karşı idari yargıda dava açılmasına hukuken imkan
bulunmaması karşısında, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının
faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılan davanın çözümünün adli yargıya
ait bulunduğu; nitekim, benzer bir olayda Uyuşmazlık Mahkemesi'nce verilen
08.04.2013 tarihli, E:2013/82, K:2013/502 sayılı kararında, idari yargıda
ancak devlete ve kamu tüzel kişiliklerine açılan davalara bakılabileceği,
idare aleyhine dava açılmayıp, işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
bulunması durumunda, ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir dava
bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğu, dolayısıyla davanın adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiğinin belirtildiği gerekçesiyle; mahkemelerinin
görevsizliğine, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve işleyişi
Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca, önceki görevsizlik kararın ilişkin
dava dosyası ile birlikte dava dosyalarının, görevli yargı yerinin belirlenmesi
için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine ve dosya incelemesinin
Uyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceye kadar ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve
bu yüzden yeni kurumunda eksik ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile
ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu
yolundaki İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek
öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacının
vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata
uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik
ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının
faiziyle birlikte tazmini istemiyle 31.3.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Ankara 4.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 12.İş
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 4.İdare
Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 12.İş Mahkemesi’nin 27.12.2012
gün ve E:2011/321, K:2012/1105 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
4-ESAS NO : 2014/289
KARAR NO : 2014/332
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: S.B.
Vekili: Av. S.Ö.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. A.İ. (Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’de nakle tabi personel olarak çalışmakta iken; özelleştirme nedeniyle
24.11.1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine
ilişkin Kanunun 22. Maddesi ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanununun Ek
29. Maddeleri gereğince Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilerek akabinde
kamuya atanarak 27.01.2010 tarihinde Sağlık Bakanlığı’nda göreve başladığı
halde alması gereken ücret ve ek ödemeleri alamadığını belirterek,
davacının adının Devlet Personel Başkanlığı’na bildirim tarihi olan
31.08.2010 tarihi itibariyle davalı kurumdan alması gerekli olan ancak alamadığı
ücret ve ücrete eklenmesi gereken farklar ile ayrıca 112 günlük ikramiye
tutarının sabit bir değer olarak eklenecek şekilde maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve bu şekli ile Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilmesi ile 31.08.2009 tarihinden itibaren eksik ücret alması
nedeniyle uğramış olduğu alacak haklarından fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak üzere şimdilik 1000 TL’nin 27.01.2010 tarihinden itibaren bankaların
mevduata uyguladığı en yüksek faiz ile davalıdan tahsili istemiyle adli
yargıda dava açmıştır.
ANKARA
6. İŞ MAHKEMESİ: 15.07.2013 gün
ve E:2012/1599 K:2013/864 sayılı kararında “… Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu’nun 26.12.2013 gün E:2012/9-1518 K:2012/1388 sayılı içtihadı
birleştirme kararı verilmiş olup, verilen kararın içeriğinin mahkememizdeki
dava ile aynı içerikte olduğu, HGK kararlarının bağlayıcı özelliği nedeni
ile mahkememizdeki davanın HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz
olmadığı, davaya İdare Mahkemezince bakılması gerektiği, Danıştay İdari
Dava Kurulu Dairelerinin saptamasına göre de; 5473 S.Y. gereği test edilen
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu belirlenmesi sonucu Yüksek Yargı
Mahkemeleri adarsındaki çelişki giderilmiş ve davaya idari mahkemesinde
bakılacağı sabit olmuştur…” şeklindeki gerekçe ile, HMK 114/1-b maddesi
gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile HMK 115/2 maddesi
gereğince davanın usulden reddine dair verilen karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle idari yargıda dava açmıştır.
İZMİR 1.
İDARE MAHKEMESİ : 14.11.2013 gün
ve E:2013/1670 sayı ile vermiş olduğu gönderme kararında özetle;
uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden;
uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli yargının görevli
olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı
merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine
karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ikramiyelerin tahsili isteğine
ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu
yolundaki İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile
belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde nakle tabi personel olarak
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle İzmir 1. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 6.
İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 1. İdare
Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 6. İş Mahkemesi’nin
15.07.2013 gün ve E:2012/1599, K:2013/864 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
5-ESAS NO : 2014/290
KARAR NO : 2014/333
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: H.D.
Vekili: Av. S.Ö.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. A.İ. (Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’de nakle tabi personel olarak çalışmakta iken; özelleştirme nedeniyle
24.11.1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine
ilişkin Kanunun 22. Maddesi ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanununun Ek
29. Maddeleri gereğince Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilerek akabinde
kamuya atanarak 12.12.2007 tarihinde Konya Valiliği Bayındırlık ve İskan
Müdürlüğü kurumunda göreve başladığı halde alması gereken ücret ve ek
ödemeleri alamadığını belirterek, davacının adının Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirim tarihi olan 05.10.2007 tarihi itibariyle davalı
kurumdan alması gerekli olan ancak alamadığı ücret ve ücrete eklenmesi
gereken farklar ile ayrıca 112 günlük ikramiye tutarının sabit bir değer
olarak eklenecek şekilde maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve
bu şekli ile Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilmesi ile 05.10.2007
tarihinden itibaren eksik ücret alması nedeniyle uğramış olduğu alacak
haklarından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 1000 TL’nin
12.12.2007 tarihinden itibaren bankaların mevduata uyguladığı en yüksek
faiz ile davalıdan tahsili istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
ANKARA
6. İŞ MAHKEMESİ: 15.07.2013 gün ve E:2012/1602 K:2013/867 sayılı kararında
“… Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 26.12.2013 gün E:2012/9-1518 K:2012/1388
sayılı içtihadı birleştirme kararı verilmiş olup, verilen kararın
içeriğinin mahkememizdeki dava ile aynı içerikte olduğu, HGK kararlarının
bağlayıcı özelliği nedeni ile mahkememizdeki davanın HMK 114/1-b maddesi
gereğince yargı yolunun caiz olmadığı, davaya İdare Mahkemezince bakılması
gerektiği, Danıştay İdari Dava Kurulu Dairelerinin saptamasına göre de;
5473 S.Y. gereği test edilen işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu
belirlenmesi sonucu Yüksek Yargı Mahkemeleri adarsındaki çelişki giderilmiş
ve davaya idari mahkemesinde bakılacağı sabit olmuştur…” şeklindeki gerekçe
ile, HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile
HMK 115/2 maddesi gereğince davanın usulden reddine dair verilen karar
temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle idari yargıda dava açmıştır.
İZMİR 2.
İDARE MAHKEMESİ : 15.11.2013 gün
ve E:2013/1595 sayı ile vermiş olduğu gönderme kararında özetle;
uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden;
uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli yargının görevli
olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 15. Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı
merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine
karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ikramiyelerin tahsili isteğine
ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden
sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu
yolundaki İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde nakle tabi personel olarak görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle İzmir 2. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 6.
İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 2. İdare
Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 6. İş Mahkemesi’nin
15.07.2013 gün ve E:2012/1602 K:2013/867 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
6-ESAS NO : 2014/291
KARAR NO : 2014/334
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
5149 sayılı Spor Müsabakalarında
Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun uyarınca verilen
idari para cezası ile 6 ay süreyle spor müsabakalarını seyirden men
cezasının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
H.Y.B.’ya Velayeten M.B.
Vekili:
Av. H.G.
Davalı:
Antalya Valiliği İl Spor Müdürlüğü
O L A Y:
Antalya Valililiği İl Spor Güvenlik Kurulu’nun 9.2.2007 gün ve 2007/2
sayılı kararı ile, rakip takımın taraftarlarını taşıyan otobüsü
taşladığından bahisle,5149 sayılı Spor Müsabakalarında Şiddet ve
Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun’un 11. maddesine aykırı davranıştan
dolayı, aynı Kanun’un 18. maddesinin birinci fıkrası uyarınca davacının,
1221 YTL idari para cezası ve 6 ay süreyle spor müsabakalarını seyirden men
cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Davacı vekili, idari para cezası ile 6 ay süreyle spor
müsabakalarını seyirden men cezasının kaldırılması istemiyle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
Antalya
2. İdare Mahkemesi'nce, davanın reddine karar verilmesi üzerine, karar
davacı tarafından temyiz edilmiş, Danıştay 10. Dairesi, davanın görev
yönünden reddi yolunda karar verilmesi gerekirken işin esasına geçilmek
suretiyle karar verilmesinde hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle, hükmün
bozulmasına karar vermiştir.
ANTALYA
2. İDARE MAHKEMESİ: 28.9.2012 gün E:2012/1176, K:2012/1315 sayı ile; dava
konusu işlem ile verilen cezaların, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen
idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5149 sayılı Spor Müsabakalarında
Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun'da idari yaptırımlara itiraz
konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, bu durumda, Kabahatler
Kanunu'nun 5560 sayılı Kanunla değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere,
idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli
mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından,
anılan Kanun'un 27. maddesinin (l) numaralı bendi uyarınca adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde itirazda bulunmuştur.
ANTALYA 8. SULH CEZA MAHKEMESİ: 4.9.2013 gün ve D.İş No:
2013/12 sayı ile, 5326 sayılı Yasanın 27/8. maddesine göre idari yaptırım
kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari
yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde idari
yaptırım kararına ilişkin hukuki aykırılık iddialarının bu işlemin iptali
talebi ile birlikte idari yargı merciinde görüleceğinin belirtilmesi
nedeniyle, men cezasına ilişkin işlemle birlikte idari para cezasının
iptali istemiyle açılan davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı ile dosyanın görev uyuşmazlığının
çözümlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar vermiş,
verilen karar itiraz edilmeden kesin-leşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre:
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay
kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada;
idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş
ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine
kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler
ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın
taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme
ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren
yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden
doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
adli yargı yerince, görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla
yetinilmemiş, görevli merciin belirtilmesi için dava dosyasının re’sen
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen
yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı
gözetilerek, Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı
Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin
önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava
ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
5149 sayılı Spor Müsabakalarında Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun’a
göre verilen idari para cezası ile 6 ay süreyle spor müsabakalarını
seyirden men cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
28.4.2004 tarih ve 5149 sayılı Spor Müsabakalarında
Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun’un “Amaç” başlıklı 1.
maddesinde, “Bu Kanunun amacı; spor müsabakalarının yapıldığı alanlar ile
bunların eklenti ve çevresinde müsabaka öncesinde, müsabaka esnasında veya
sonrasında şiddetli rekabet ve bunun doğurduğu fanatizm sonucu patlayıcı,
parlayıcı, yanıcı, yakıcı, kesici veya delici maddelerin kullanılmasının,
şiddet ve düzensizliğin, kişilik haklarına, ailevî veya manevî değerlere
yönelik hakaret, sövme ve aşağılayıcı slogan ve davranışların yer aldığı
sporun ruhuna, ilke ve kurallarına uymayan kötü tezahüratın önlenmesi
suretiyle huzur ve güvenliğin, kişi dokunulmazlığı ve kamu düzeninin
sağlanmasına yönelik olarak alınacak önlemler ve uygulanacak yaptırımlarla
ilgili usul ve esasları düzenlemektir” ve 18. maddesinin birinci
fıkrasında, “Spor
müsabakalarının yapıldığı kapalı veya açık alanlara 11 inci maddede sayılan
her türlü silâh, kesici ve delici alet, sis veya ses bombasını sokan
kişiler, fiil daha ağır cezayı gerektiren bir suç oluşturmadığı takdirde üç
aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.
Ayrıca, altı aydan bir yıla kadar müsabakaları seyirden men edilir.
Yukarıda sayılanlar dışında 11 inci maddede sayılan maddeleri sokan
kişilere; dört ay süreyle spor müsabakalarını seyirden men ve bin Türk
Lirası, fiilin tekrarı halinde sekiz ay süreyle spor müsabakalarını
seyirden men ve ikibinbeşyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu maddeleri
kullanan kişilere; altı ay süre ile müsabakaları seyirden men ve binbeşyüz
Türk Lirası, fiilin tekrarı halinde bir yıl süre ile müsabakaları seyirden
men ve üçbin Türk Lirası idarî para cezası verilir” denilmiş;
28. maddesinde ise, bu Kanuna aykırı eylemlerde bulunanlar hakkında spor
güvenlik kurulunun re'sen veya kendisine gelen şikâyet ve ihbarlar üzerine
yapacağı inceleme sonucunda mahallin en büyük mülkî idare amiri tarafından
ilgili hakkında bu Kanundaki idarî para cezaları veya tedbirlerin
uygulanmasına karar verileceği, bu Kanunda yazılı olan idarî para
cezalarına dair kararların ilgililere 11.2.1959 tarihli ve 7201 sayılı
Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edileceği, bu cezalara karşı tebliğ
tarihinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine itiraz edilebileceği,
itirazın cezanın yerine getirilmesini durdurmayacağı, itiraz üzerine
verilen kararın kesin olduğu, itirazın zaruret görülmeyen hallerde evrak
üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılacağı, idarî para
cezalarının 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunacağı öngörülmüşken, bu
madde, 23.1.2008 gün ve 5728 sayılı Kanun’un 537. maddesiyle, “Bu Kanuna aykırı eylemlerde bulunanlar hakkında
büyükşehir ve il belediye sınırları içinde il spor güvenlik kurulunun,
bunun dışındaki yerlerde ilçe spor güvenlik kurulunun re’sen veya kendisine
gelen şikâyet ve ihbarlar üzerine yapacağı inceleme sonucunda mahallin en
büyük mülkî idare amiri tarafından ilgili hakkında bu Kanundaki idarî para
cezaları veya tedbirlerin uygulanmasına karar verilir.
Bu Kanun hükümlerine göre verilen idarî
para cezalarından tahsil edilen miktarın tamamı Gençlik ve Spor Genel
Müdürlüğü hesabına aktarılır. Bu paralar Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü
tarafından çıkarılacak yönetmelik esaslarına göre yüzde ellisi Engelliler
Spor Federasyonu ile engelliler kulüp ve faaliyetlerine, yüzde ellisi ise
fair play kurallarına uygun hareket eden amatör spor kulüpleri ile okul
sporlarının geliştirilmesine ayrılır.
Bu Kanunda belirtilen yasaklara uymayan
kişilerin kimlik bilgileri, müsabakanın veya eylemin yapıldığı mahallin
emniyet birimlerince fotoğraflı olarak kaydedilir ve bu kayıtlardaki
kişiler takibe alınır” şeklinde
değiştirilmiştir. 5728 sayılı Kanun hükümleri 8.2.2008 tarihinde yürürlüğe
girmiştir.
Olayda, 6 ay süreyle spor müsabakalarını seyirden men ve
idari para cezasının kaldırılması istemiyle dava açılmış olup; 5149 sayılı
Spor Müsabakalarında Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun’da yapılan
değişiklikle söz konusu idari yaptırıma karşı kanun yoluna ilişkin bir
düzenlemeye yer verilmemiştir.
Ancak, 5149 sayılı “Spor Müsabakalarında Şiddet ve
Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun”, 14.04.2011 tarih ve 27905 sayılı
Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, 31.03.2011 tarih ve 6222
sayılı “Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun”un 25.
maddesi ile yürürlükten kaldırılmış, anılan Kanun’un, “Yargılama ve usul
hükümleri” başlıklı 23. maddesinde,
“(1) Bu Kanun kapsamına giren suçlardan dolayı yargılama
yapmaya Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun ihtisas mahkemesi olarak
görevlendireceği asliye veya ağır ceza mahkemeleri yetkilidir.
(2) Ceza Muhakemesi Kanununun 135 inci maddesi
hükümleri, 11 inci maddede tanımlanan suç bakımından da uygulanır.
(3) Bu Kanun hükümlerine göre idari para cezasına ve
diğer idari yaptırımlara karar vermeye, Cumhuriyet savcısı yetkilidir”
denilmiştir.
1.6.2005
tarihinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, sözü edilen Kanun’un diğer
kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak
itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan
yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19.
maddelerinde belirtilen koşulları taşıması, 27. maddenin (1) numaralı bendinde
belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari para cezaları ve
mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı 1.6.2005
tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin genel
görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli yargı
yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
Daha
sonra, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Genel kanun niteliği” başlıklı 3.
maddesi, Anayasa Mahkemesi’nin 1.3.2006 gün ve E:2005/108, K:2006/35 sayılı
kararıyla iptal edilmiş ve gerekçeli kararı 22.7.2006 gün ve 26236 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanmış ve iptal hükmünün, kararın Resmi Gazetede
yayımlanmasından başlayarak altı ay sonra yürürlüğe girmesine karar
verilmiş; yasama organı tarafından iptal hükmü doğrultusunda yasal
düzenleme yapılmaması sürecinde, anılan madde hükmünün yürürlükte bulunduğu
düşüncesiyle, aynı doğrultuda karar verilmeye devam edilmiş; yasama organı
tarafından, Anayasa Mahkemesi’nce verilen altı aylık süre içinde iptal
hükmü doğrultusunda yasal düzenleme yapılması halinde ise, işaret edilen
yargı yerinin yeni düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren görevli
olacağı belirtilmiştir.
Son olarak, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı
Kabahatler Kanununun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560
sayılı Yasa’nın 31. maddesinde "(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır";
16. maddesinde, “(1)
Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para
cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.
(2)
İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer
alan diğer tedbirlerdir”; 19. maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat
karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
Gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır”; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında
ise, “İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari
yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren
en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre
içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir”
düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Öte yandan, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Cumhuriyet
savcısının karar verme yetkisi” başlığını taşıyan 23. maddesinde, “(1) Cumhuriyet savcısı, kanunda açıkça hüküm
bulunan hallerde bir kabahat dolayısıyla idarî yaptırım kararı vermeye
yetkilidir.
(2) Bir
suç dolayısıyla başlatılan soruşturma kapsamında bir kabahatin işlendiğini
öğrenmesi halinde Cumhuriyet savcısı durumu ilgili kamu kurum ve kuruluşuna
bildirebileceği gibi, kendisi de idarî yaptırım kararı verebilir.
(3)
Soruşturma konusu fiilin kabahat oluşturduğunun anlaşılması halinde
Cumhuriyet savcısı bu nedenle idarî yaptırım kararı verir. Ancak, bunun
için ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından idarî yaptırım kararı
verilmemiş olması gerekir” hükmüne
yer verilmiştir.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, 5149 sayılı Yasa uyarınca verilen 6 ay süreyle spor
müsabakalarını seyirden men cezası ile idari para cezasının, 5326 sayılı
Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden olduğu, 5149
sayılı Spor Müsabakalarında Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair
Kanun’da bu idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği ancak, anılan Kanun’un 14.04.2011 tarihinde yürürlüğe giren,
6222 sayılı Kanun’un 25. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığı; 6222 sayılı
Kanun’da, bu Kanun hükümlerine göre idari para cezasına ve diğer idari
yaptırımlara karar vermeye Cumhuriyet savcısının yetkili olduğunun
belirtildiği ancak gerek idari para cezasına itiraz konusunda ve gerekse
idari yaptırım konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, davanın görüm ve çözümünde, anılan
Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin
görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Antalya 8. Sulh Ceza Mahkemesinin 19. madde kapsamında görülen başvurusunun
reddi ile, aynı Mahkemece verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ: Davanın çözümünde
ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Antalya 8. Sulh Ceza Mahkemesinin
19. madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN REDDİ ile, aynı Mahkemenin
4.9.2013 gün ve D.İş No:2013/12 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
7-ESAS NO : 2014/293
KARAR NO : 2014/336
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: Ş.O.M.
Vekili:
Av. B.Y.
Davalı:
Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. K.S.
O L A Y: İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı 5.6.2007 tarihinde kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 700,00 TL alacağın geriye dönük olarak yürütülecek yasal
faiziyle birlikte iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 12. İŞ MAHKEMESİ: 27.12.2012 gün ve E:2011/351,
K:2012/1135 sayı ile, Uyuşmazlığın
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetvelinde yer alan ve
özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile
nakle tabi olarak çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi
olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun
Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375
sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince
yargı yolunun caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması
gerektiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu
karar davalı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
: 6.5.2013 gün ve E: 2013/9868, K: 2013/9848 sayı ile, kararın dayandığı
delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde
bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz
itirazlarının reddi ile hükmün onanmasına karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 18. İDARE MAHKEMESİ: 5.2.2014 gün ve E:2013/1592
sayı ile, 406 sayılı Kanunun değişik 1. maddesinin 7. fıkrasında “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya
incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar
ertelenmesine, karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu
yolundaki İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 18. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 12. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 18. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile
Ankara 12. İş Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve E:2011/351, K:2012/1135
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
8-ESAS NO : 2014/301
KARAR NO : 2014/343
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi
nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: Ş.Ş.
Vekili:
Av. B.Y.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekilleri
: Av. H.A.Ö., Av. H.İ.K.
O L A Y: Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı 16.9.2010 tarihinde Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen davacı 24.1.2011 tarihinde İzmir Valiliği, İl
Sosyal Hizmetler Müdürlüğü emrine atanmıştır.
Davacı vekili, mevzuat gereği 16.9.2010 tarihinde davalı
nezdinde çalışmasına son verilerek başka kamu kurumuna nakil edilen
müvekkilinin “yer değiştirme sureti ile atamalarda aylık bildirim” adı ile
düzenlenen nakil ilmühaberinde belirtilen ücreti üzerine, ayrılış tarihi
itibari ile ödenmesinde istikrar kazanılan 654,83 TL ikramiyenin eklenerek
maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve Devlet Personel
Başkanlığına bildirimin yapılması istemiyle 14.9.2012 tarihinde adli yargı
yerinde dava açmıştır.
ANKARA
18.İŞ MAHKEMESİ:9.7.2013 gün ve E:2012/857, K:2013/472 sayı ile, tarafların
iddia ve savunmaları, emsal karar örnekleri ve diğer belgelerin
incelenmesinden; davalı tarafından dosyaya ibraz edilen Yargıtay 9.HD nin
01.10.2012 tarih ve 2012/27071 E, 2012/32336 K sayılı kararında
"Dairemizce yukarda belirtilen kapsamda bulunan nakle tabi işçilerle
davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. arasındaki uyuşmazlıklarda daha önce
esasa yönelik kararlar vermiştir. Ancak Danıştay İdari Dava Daireleri'nin
07.04.2011 gün ve 2011/55-205 sayılı kararından sonra uyuşmazlığın adli yargı
yerinde görüleceği konusunda yeniden değerlendirme yapılması gerekmiştir.
Anılan karara göre "yasal düzenleme ile Türk Telekom A.Ş.'nin
özelleştirilmesi sonucunda, işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa
sürede imkansız personelin isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamu
görevlerinden aylıksız izinli sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde
çalışmalarına olanak sağlandığı, söz konusu personelin, aylıksız izinli
olarak geçen sürede kamu personeli statülerinin devam ettiği. İmtiyaz
sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde eden davalı
şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle
doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile tanınan ayrıcalıkların sonucu olarak da, bünyesinde belli
süre ile çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kurumlarına naklen
atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklendiği, 406 sayılı Yasa
hükümleri uyarınca davalı şirket tarafından, hak sahibi personelinin Devlet
Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemler bulunduğu, bu işlemlerin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar
doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini,
özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin kamu
personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem
niteliğinde oldukları, davalı şirketin, Telekomünikasyon Kurumu ile Türk
Telekom arasında imzalanan "Telekomünikasyon Hizmetlerinin
Yürütülmesine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi" ile belli bir kamu hizmetini
yürütmek görev ve yetkisi ile donatıldığı, bu görev ve yetkiler dahilinde
bazı kamusal ayrıcalıkları ve yükümlülükleri bulunduğu, belirtilen statüsü
ve özel yasa hükümleri gereğince bazı kamusal ayrıcalıklara ve
yükümlülüklere sahip olması nedeniyle davalı şirketin, herhangi bir özel
hukuk tüzel kişisinden farklı bir hukuki statü içinde bulunduğu, bu durumda,
imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili
kılınması nedeniyle, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi
kamusal ayrıcalıklara ve yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa
hükümleri ile, kamu kurumlarına nakil hakla bulunan personeli ile ilgili
olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri
kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu
işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde
bulunduğunun" kabul edilmiştir. Danıştay idari dava Dairelerinin
gerekçeleri Dairemizce benimsenmiştir. Gerçekten özelleştirmeden önce statü
hukuku hükümlerine tabi davacı niteliğindeki personel, özelleştirme sonrası
belirli bir süreliğine davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş
sözleşmesi kapsamında çalıştırılmakla, nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girmektedir. Davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde,
davalı şirkete davacının ücreti konusunda "artış oranının, kanundaki memur
maaş artış oranında" olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406
sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete, hak sahibi personeli Devlet
Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile beraber personelin
nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal hakkını esas olmak üzere
memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi
gibi işlemler yaptırıldığı görülmekledir. Bu işlemlerin idare hukuku
alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri
kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu
işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş
birer idari işlem niteliğinde oldukları açıktır. İdari işlemlerle ilgili
uyuşmazlığın ise adli vargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi
gerekir. Mahkemece davanın HMK.nun 114/1-b maddesi uyarınca "yargı
yolunun caiz olmaması" nedeniyle aynı yasanın 115/2. maddesi uyarınca
usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde esasa girilerek
davanın reddine karar verilmesi hatalıdır..." yönünde hüküm kurduğu,
yine Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 26.12.2012 tarih ve 2012/9-1518 Esas,
2012/1388 Karar nolu ilamıyla da, bu tür uyuşmazlıklarda idari yargının
görevli olduğu belirtilmiş olduğundan, davanın idari yargıda görülmesi
gerektiğinin anlaşıldığı gerekçesiyle; görevsizlik kararı vermiş, bu karar
temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin ayrıldığı
16.09.2010 tarihi itibari ile verilmekte olan 654,83 TL ikramiyenin, 4046
sayılı yasanın 22/5 uyarınca sabit değer olarak maaş nakil ilmühaberindeki
ücrete eklenerek Devlet Personel Başkanlığına bildirimin yapılması
gerektiği halde, maaş nakil ilmühaberinde yer almaması ve ikramiye
sütununun boş bırakılarak eksik bildirim yapılması sebebi ile 654,83 TL
ikramiyenin maaş nakil ilmühaberine yazılması sureti ile yeniden
düzenlenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
8.İDARE MAHKEMESİ: 15.1.2014 gün ve E:2013/1248 sayı ile, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinde, idari dava türlerinin; “idari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel haklan doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden
doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için
yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar” olarak tanımlandığı, aynı Yasanın 15/1-a
maddesinde, idari yargının görev alanına girmeyip adli veya askeri yargının
görev alanına giren davaların reddedileceğinin hükme bağlandığı; söz konusu
Kanun maddesine göre kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu
tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği sonucuna varıldığı;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
"tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri
kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten,
ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip
olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu
kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu; Özelleştirme kapsamında
bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hâzineye ait bulunan
hisselerden % 55’inin, Bakanlar Kurulu’nun 25.07.2005 tarih ve 2005/9146
sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55
Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar"ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satıldığı; Anayasa’nın 128. maddesinde,
"Devletin, kamu İktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin
genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin
gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri
eliyle görülür." Denildiği; 406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin
03.07.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında,
"Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin
altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu
Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve
sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.01.1990 tarihli ve 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır..." denilerek, yasa koyucu tarafından
Türk Telekom’da 22.01.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye
tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı
personelin, kamu personeli sayıldığı; dosyanın incelenmesinden; Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'de görev yapmakta iken 16.9.2010 tarihinde buradaki
görevi ile ilişiği kesilerek başka kamu kurumuna nakledilen ve 2. tip
sözleşmesi feshedilen davacı tarafından, "Yer değiştirme suretiyle
atamalarda aylık bildirim" adı ile düzenlenen nakil ilmühaberinde
belirtilen ücreti üzerine, ayrılış tarihi itibari ile 654,83 TL ikramiyenin
eklenerek, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi istemiyle bakılan
davanın açıldığının anlaşıldığı; bu itibarla, bakılan davanın konusunu
oluşturan istem ile Ankara 18. İş Mahkemesi'nde açılan ve 09.07.2013 karar
tarihinde Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin kamu kuruluşu niteliği taşımadığı
anlaşılmakla, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varıldığı; nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 11.11.2013 tarih ve
E:2013/1431; K:2013/1619 sayılı kararının da bu yönde olduğu gerekçesiyle;
görüm ve çözümü idari yargının görevinde bulunmayan davada 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19.maddesi
uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için iş bu dava dosyası ile
Ankara 18. İş Mahkemesi'nin 2012/857 esasına kayıtlı dava dosyasının
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda
karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre
başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli
yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından;
16.09.2010 tarihi itibari ile verilmekte olan 654,83 TL ikramiyenin, 4046
sayılı yasanın 22/5 uyarınca sabit değer olarak maaş nakil ilmühaberindeki
ücrete eklenerek Devlet Personel Başkanlığına bildirimin yapılması
gerektiği halde, maaş nakil ilmühaberinde yer almaması ve ikramiye
sütununun boş bırakılarak eksik bildirim yapılması sebebi ile 654,83 TL
ikramiyenin maaş nakil ilmühaberine yazılması sureti ile yeniden
düzenlenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu
yolundaki İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6.
md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk
Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme
genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme
şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.)
Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu
tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci
paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık
ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından
tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacının
vekili tarafından; 16.09.2010 tarihi itibari ile verilmekte olan 654,83 TL
ikramiyenin, 4046 sayılı yasanın 22/5 uyarınca sabit değer olarak maaş
nakil ilmühaberindeki ücrete eklenerek Devlet Personel Başkanlığına
bildirimin yapılması gerektiği halde, maaş nakil ilmühaberinde yer almaması
ve ikramiye sütununun boş bırakılarak eksik bildirim yapılması sebebi ile
654,83 TL ikramiyenin maaş nakil ilmühaberine yazılması sureti ile yeniden
düzenlenmesine karar verilmesi istemiyle 14.9.2012 tarihinde dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Ankara 8.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 18.İş
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 8.İdare
Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 18.İş Mahkemesi’nin 9.7.2013
gün ve E:2012/857, K:2013/472 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
9-ESAS NO : 2014/302
KARAR NO : 2014/344
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 5434 sayılı Kanuna
göre göre Emekli Sandığı iştirakçisi iken 27.3.2000 tarihinde isteği ile
emekliye sevkedilen ve 01.10.1980-31.03.1984 tarihleri arasında, atanmak
suretiyle Belediye Başkanlığı yapan davacı tarafından, makam ve görev
tazminatından yararlandırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine
ilişkin işlemin iptali ile yoksun kalınan tazminat tutarının yasal faiziyle
birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın; İDARİ
YARGI YERİNDE görüleceği hk.
K A R A R
Davacı : İ.D.
Vekili : Av. U.T.
Davalı : Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı
Vekilleri:
Av. K.T.
O L A Y:
Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilinin 01.10.1980-31.03.1984 tarihleri arasında
İzmir ili, Bergama İlçesi, Bölcek beldesinde Sıkıyönetim Komutanlığının
kararı ile atanmak suretiyle iki yıldan fazla süre ile belediye başkanlığı
yapmış olduğunu; bu nedenle mülga 5434 sayılı Kanunun ek 68. inci maddesi
uyarınca belediye başkanlarına ödenen makam ve görev tazminatından
yararlanmak için 02.08.2010 tarihinde davalı kuruma başvurduğunu, davalı kurum
tarafından, 01.09.2010 tarih ve B.13.2.SGK.0.10.02.13/50.263.114 sayılı
yazı ile; “İlgi dilekçenizde, müvekkilinizin 01.10.1980-31.03.1984
tarihleri arasında Belediye Başkanlığına atandığını belirterek tarafına
makam-görev tazminatı ödenmesini istemekte iseniz de; / 8.5.2008 tarih ve
26870 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren 5754 sayılı
Kanunun 68. Maddesi ile değişik 5510 sayılı Kanunun Geçici 4.üncü maddesine
göre kanunun yürürlük tarihinden önce seçimle Belediye Başkanı olarak görev
yapan Belediye Başkanlarına makam ve görev tazminatı ödeneceği hükme
bağlanmış olup, söz konusu Kanun maddesinde atanan Belediye Başkanlarına da
makam ve görev tazminatı ödeneceğine dair bir hüküm bulunmamaktadır. / Bu
nedenle, müvekkilinize ait emeklilik sicil dosyasının incelenmesinde, 1980
yılında atanmak suretiyle Belediye Başkanlığı görevi yaptığı
anlaşıldığından, tarafına makam ve görev tazminatı ödenmesine imkan
bulunmamaktadır.” denilmek suretiyle taleplerinin reddedildiğini; mülga
5434 Sayılı Kanunun Ek 68 inci maddesinin birinci fıkrasının; “Makam
tazminatları ile yüksek hakimlik tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde
toplam iki yıl bulunduktan sonra emekliye ayrılanlara makam veya yüksek hakimlik
ve temsil veya görev tazminatları bulundukları en üst görevleri esas
alınarak ödenir. (Ek:4.7.2001-KHK 631/Md.) Makam ve yüksek hakimlik
tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde toplam en az iki yıl bulunmadan
emekliye ayrılanlara ise, en az altı ay süreyle bulundukları en üst görevleri
için belirlenen görev tazminatı veya hizmet yılları itibariyle belirlenen
görev tazminatından yüksek olanı ödenir …..” hükmünü; aynı maddenin
03.07.2005 tarih ve 5393 sayılı kanunun 85.maddesinin a fıkrasının 2.bendi
ile değişik dördüncü fıkrasının ise; “Sandıkça emekli aylığı bağlanan
Büyükşehir belediye başkanlarına 7000, il belediye başkanlarına 6000, ilçe
ve ilk kademe belediye başkanlarına 3000, diğer belediye başkanlarına 1500
gösterge rakamı üzerinden, bu maddede belirtilen usul ve esaslar dahilinde
makam tazminatı, buna bağlı olarak temsil veya görev tazminatı ödenir. Bu
tazminatlar ilgililere ödendikçe iki ay içinde faturası karşılığında,
Hâzineden tahsil olunur. Birinci fıkrada öngörülen iki yıllık sürenin
hesabında, iştirakçi olup olmadıklarına bakılmaksızın, belediye başkanı
olarak geçen sürelerin tamamı dikkate alınır.” hükmünü taşıdığını; bu durum
karşısında, yasanın tanıdığı bu haktan müvekkilinin yararlanması
gerektiğini; davalı kurumun, 5510 Sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesini
ile sürerek seçimle değil atanma ile belediye başkanlığı yapma gerekçesine
dayandırdığını; oysa yukarıda belirtilen yasa maddelerinden anlaşılacağı
üzere, Belediye Başkanlarına makam ve görev tazminatı ödenmesi için
belediye başkanlığı görevini ister seçimle gelerek isterse atama ile
yürütmede herhangi bir ayırım yapılmadığını; Danıştay On Birinci Daire
kararlarında ve 5434 Sayılı mülga Emekli sandığı Kanununun ek 68.
maddesinin değişik şeklinde de açıkça belirtildiği gibi makam ve buna bağlı
olarak görev tazminatının ödenebilmesi için, belediye başkanlığı görevinin
seçilerek veya atanarak yürütülmüş olması konusunda her hangi bir ayırım
bulunmadığını ifade ederek; davalı kurum bünyesinde hizmet veren, Kamu
Görevlileri Emeklilik İşlemleri Daire Başkanlığı’nın, müvekkilinin “görev
ve temsil tazminatı ödenmesi" talebinin reddine ilişkin 01.09.2010
Tarih ve B.13.2.SGK.0.10.02.13/50.263.114 sayılı kararının iptaline; makam tazminatı
ve buna bağlı olarak görev tazminatının 5272 ve 5393 Sayılı Yasaların
yürürlüğe girdiği 01.01.2005 tarihinden bugüne kadar geriye dönük olarak
tüm alacaklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi
istemiyle 15.10.2010 tarihinde idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 12.İdare Mahkemesi:11.5.2011 gün ve E:2010/2168, K:2011/556 sayı ile,
uyuşmazlığın esasını inceleyerek;
kısmen iptal kabul, kısmen ret kararı vermiş; bu kararın temyiz
edilmesi üzerine DANIŞTAY ONBİRİNCİ
DAİRESİ: 27.6.2012 ve E:2011/6558, K:2012/4984 sayı ile, mevzuat
hükümlerinin ve dosyanın incelenmesinden, davacının 5434 sayılı Kanunun ek
68. maddesi uyarınca makam ve görev tazminatından yararlandırılmak
istemiyle 2.8.2010 tarihinde davalı idareye başvurduğu, Sosyal Güvenlik
Kurumunun 1.9.2010 tarihli dava konusu işlemi ile davacının 5510 sayılı
Kanun’un geçici 4. maddesinde belirtilen şartları taşımadığı gerekçesiyle
isteminin reddedildiği, davacının başvurusundan önce, 1.10.2008 tarihi
itibarıyla 5434 sayılı Kanun'un ilgili kurallarının yürürlükten kalktığı ve
anılan tarihten itibaren 5510 sayılı Kanunun ilgili maddesinin yürürlüğe
girdiğinin görüldüğü; 5510 sayılı Kanun'un geçici 4. maddesinde belediye
başkanlarına makam ve görev tazminatlarının ödenebilmesi için; 5434 sayılı
Kanun'un 39. ve Ek 68. maddelerine atıf yapıldığı görülmekle birlikte,
uyuşmazlığın idareye başvuru ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Geçici
4.maddesi uyarınca çözülmesi gerektiği, 5434 sayılı Kanun'un 1.10.2008
tarihi itibarıyla yürürlükten kalkan maddelerinin doğrudan davacıya
uygulanma olanağı bulunmadığı ve anılan Kanun'un 101. maddesinde de bu
Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde
görüleceğinin kurala bağlandığı göz önüne alındığında; 5510 sayılı Kanun'un
uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın
görüm ve çözüm yerinin adli yargı olduğu ve kararın bu nedenle usul
hükümlerine uygun olmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle; davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının görev yönünden
bozulmasına, yukarıda belirtilen husus dikkate alınarak bir karar
verilmek üzere dosyanın Mahkemeye gönderilmesine karar vermiştir.
ANKARA 12.İDARE MAHKEMESİ: 23.11.2012 gün ve E:2012/1434, K:2012/2486 sayı
ile, Danıştay 11.Dairesinin bozma kararına uyarak dosyayı yeniden incelemiş
ve anılan Daire kararındaki gerekçeler doğrultusunda davanın görev yönünden
reddine karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle, 31.12.2012 tarihinde adli yargı yerinde dava
açmıştır.
ANKARA
8.İŞ MAHKEMESİ: 1.11.2013 gün ve E:2012/1201, K.2013/1163 sayı ile, 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 01.10.2008
tarihinde yürürlüğe girdiği, Yasa'nın 101.maddesine göre bu Kanunda aksine
hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili
ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceği; 5510 sayılı
Yasa'nın "5434 sayılı Kanuna İlişkin Geçiş Hükümleri" başlıklı Geçici
4.maddesinin 4.fıkrasına göre "Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı
takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar,
bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının c
bendinde tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve
yetimleri hakkında bu kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil
5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.” Denildiği; 5510 sayılı
Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “...bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla
ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.” bölümünün
iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesinin,
22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla iptal
isteminin reddine karar verdiği; Anayasa'nın 153/son maddesine göre Anayasa
Mahkemesi kararlarının Resmi Gazetede yayımlandığı ve yasama, yürütme ve
yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağladığı; Anayasa
Mahkemesi kararları ile ilgili doktrindeki ağırlıklı görüşün; Anayasa
Mahkemesi kararlarının gerekçesinin de bağlayıcı olduğu yönünde bulunduğu; 17.4.2008
günlü 5754 sayılı “Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu İle
Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun” ile Anayasa Mahkemesi’nin 15.12.2006 günlü, E.2006/111, K.2006/112
sayılı iptal kararı doğrultusunda 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler
yapıldığı ve anılan Kanun’a eklenen Geçici 1 inci ve Geçici 4 üncü
maddelerle 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarih itibariyle bu
Kanun’un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar
ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağının
hüküm altına alınmış olduğu; 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanların, evvelce
olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tâbi olacağı ve bunların
emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam
edeceği; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve
diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı
Kanun’un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tâbi sigortalı
sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil 5510 sayılı Kanun’un
öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı; ihtilaf halinde de adli yargının
görevli bulunacağı; 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce
iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile
emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı
almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride
emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis
edeceği işlem ve yapacağı muamelelerin idari işlem niteliğini korumaya
devam edeceği; bunlara ilişkin ihtilaflarda idari yargının görevli olmaya
devam edeceği; öte yandan Uyuşmazlık Mahkemesinin 4.9.2012 tarihli
2012/64-83 Esas ve Karar sayılı kararında, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden
ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca
tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem”
niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki,
şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri, ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafın
davaları kapsamında bulunan, emekli kamu personeli olan davacı tarafından
açılan davanın, görüm ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği, 5510
sayılı bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi
olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca
bu kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı
Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği sonucuna
varılmış olduğu; somut olayda; uyuşmazlığın 5434 SY kapsamında davacıya
bağlanan yaşlılık aylığının 5434 Sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun ek 48 ve
ek 68.maddelerine göre 01.01.2005 tarihinden itibaren makam ve görev
tazminatına hak kazandığı kabul edilerek bu tazminatlarının ödenmesine ve
aksine kurum işleminin iptaline ilişkin olduğu, davacının 01.03.1975
tarihinden itibaren iştirakçi olduğu ve yaşlılık aylığının 5434 sayılı
yasaya göre bağlandığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünün idari Yargı'nın
görev alanına girdiği gerekçesiyle; Mahkemelerinin yargı yolu nedeniyle
görevsizliğine, dava dilekçesinin bu nedenle reddine, kararın
kesinleşmesinden sonra dosyanın çıkan olumsuz görev uyuşmazlığının
incelenmesi için uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine karar vermiş; bu
karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un
katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Olay kısmında belirtildiği
üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince
adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir
görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı
inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar
bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasa’nın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada
görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli
bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar
vermesine değin erteler.” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma
görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi
hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın
taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme
ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren
yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden
doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
adli yargı yerince, öncelikle görevsizlik kararı verilmekle birlikte,
bununla yetinilmemiş ve görevli merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne başvurulmasına da karar verilmiştir.
Bu
haliyle, Ankara 8.İş Mahkemesince re’sen yapılan başvuru, 2247 sayılı
Yasa’da öngörülen yönteme uymamaktadır.
Ancak,
adli ve idari yargı yerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu,
adli yargı dosyasının, davacı vekilinin de dilekçesi üzerine son
görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde idari yargı dosyası ile
birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
5434 sayılı Kanuna göre Emekli Sandığı iştirakçisi iken 27.3.2000 tarihinde
isteği ile emekliye sevkedilen ve 01.10.1980-31.03.1984 tarihleri arasında
İzmir ili, Bergama İlçesi, Bölcek Beldesinde, atanmak suretiyle Belediye
Başkanlığı yapan davacı tarafından, makam ve görev tazminatından
yararlandırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali
ile yoksun kalınan tazminat tutarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine
karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
5434 sayılı T.C. Emekli
Sandığı Kanununun (5510 sayılı Kanunun 106. maddesi ile mülga edilen) Ek
68.maddesinde; “(Değişik madde: 24/11/1994 - 4049/7 md.)
(Değişik
fıkra: 23/02/1995 - KHK - 547/13 md.) Makam tazminatı ile Yüksek Hakimlik
ve temsil veya görev tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde
bulunanlardan, 10/10/1984 tarihli ve 3056 sayılı Kanunun 36 ncı maddesine
göre istihdam edilenlere, Başbakanlıkta da makam tazminatı ödenmesini
gerektiren görevlerde en az 6 ay çalışmış olmaları kaydıyla bu
tazminatlardan yüksek olanı esas alınarak ödeme yapılır. (Ek cümle:
04/07/2001 - 631 S.KHK/1. md.) Makam veya yüksek hakimlik tazminatı
ödenmesini gerektiren görevlerde toplam en az iki yıl bulunmadan veya bu
görevlerde hiç bulunmadan emekliye ayrılanlara ise, en az altı ay süreyle
bulundukları en üst görevleri için belirlenen görev tazminatı veya hizmet
yılları itibarıyla belirlenen görev tazminatından yüksek olanı ödenir. Bu
halde de iki yıllık süreyi doldurma şartı aranır. (Ek cümle: 12/02/2000 -
4505/3 md.) Ancak bu tazminatların ölenlerin dul ve yetimlerine ödenmesinde
iki yıl görev şartı aranmaz.
(...)
(Ek
fıkra:07/12/2004 - 5272 S.K./86.mad) Sandıkça emekli aylığı bağlanan
büyükşehir belediye başkanlarına 7000, il belediye başkanlarına 6000, ilçe
belediye başkanlarına 3000, diğer belediye başkanlarına 1500 gösterge
rakamı üzerinden, bu Maddede belirtilen usul ve esaslar dahilinde makam
tazminatı, buna bağlı olarak temsil veya görev tazminatı ödenir. Bu
tazminatlar ilgililere ödendikçe iki ay içinde faturası karşılığında
Hazineden tahsil olunur. Birinci fıkrada öngörülen iki yıllık sürenin
hesabında iştirâkçi olup olmadıklarına bakılmaksızın belediye başkanı
olarak geçen sürelerin tamamı dikkate alınır.
(Ek
fıkra: (12/02/2000 - 4505/3 md.) Temsil ve görev tazminatları; yönetim ve
denetim kurulu üyelikleri dahil olmak üzere kamu kesiminde her ne suretle
olursa olsun aylık veya ücret alıp almadıklarına bakılmaksızın görev
alanlara bu durumları devam ettiği sürece ödenmez. Tazminattan
yararlanırken, yararlanma şartlarını kaybedenler en geç bir ay içinde
durumu Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Genel Müdürlüğüne bildirirler. Bu
durumun ortaya çıktığı tarihi takip eden aybaşından itibaren tazminat
ödenmesine son verilir. Zamanında bildirimde bulunmayanlara ödenen tazminat
kanuni faizi ile birlikte geri alınır.(...)
Bu
tazminatlar, ölenlerin 5434 sayılı Kanunun 67 nci maddesinde belirtilen
aylığa müstehak dul ve yetimlerine 68 inci maddesindeki oranlar üzerinden
ödenir.
Bu
ödemeler, T.C. Emekli Sandığınca ödenmesini müteakip iki ay içinde Genel
Bütçeye giren kurumlardan ayrılanlar için Hazineden, diğerleri için son
kurumlarından faturası karşılığında tahsil edilir.(...) denilmiş; 1.1.2007
tarihinde; maddenin “Bu tazminatlar,
ölenlerin 5434 sayılı Kanunun 67 nci maddesinde belirtilen aylığa müstehak
dul ve yetimlerine 68 inci maddesindeki oranlar üzerinden hesaplanır.”
şeklindeki beşinci fıkra metni ile “Bu ödemeler, T.C. Emekli Sandığınca
ödenmesini müteakip iki ay içinde Genel Bütçeye giren kurumlardan
ayrılanlar için Hazineden, diğerleri için son kurumlarından faturası
karşılığında tahsil edilir.” şeklindeki son fıkra metni yürürlükten kaldırılmıştır.
Diğer
taraftan, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun
“5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş
hükümleri” başlıklı Geçici
4. maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarih itibarıyla 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanuna göre; aylık,
tazminat, harp malûllüğü zammı, diğer ödemeler ve yardımlar ile 8/2/2006
tarihli ve 5454 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre ek ödeme verilmekte
olanlara, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanunda kendileri için belirtilmiş olan şartları haiz oldukları müddetçe
bunların ödenmesine devam olunur. Ancak, 5 ilâ 10 yıl arasında fiili hizmet
süresi olan iştirakçilerden dolayı dul ve yetim aylığı almakta olanların,
aylık ve diğer ödemeleri, bu Kanunun 32 nci, 34 üncü ve 37 nci
maddelerindeki şartları haiz oldukları müddetçe devam edilir.” hükmüne, aynı maddenin beşinci fıkrasında ise;
“ Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması,
azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı,
ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik
ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil
5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin
uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır. (Ek
cümle: 16/06/2010-5797 S.K/10. md.) Ancak, Polis Akademisinde öğrenim
görmekte olan öğrencilerin yetim aylıkları bu öğrenimleri süresince kesilmeksizin
ödenmeye devam edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434
sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal
Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi
adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde
ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu
görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan
haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir
sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve
hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi,
15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan
Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce
5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev
yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla
aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar
vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı
Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen
Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu
görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem
yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin
iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E:
2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer
alan “…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan
uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle
yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E:
2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı
redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki
uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi
olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri
uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510
sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı
sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un
öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı
görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık
Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği
işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun
varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer
kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul
ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik
Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…” Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin
ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun
hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya
başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun
hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun
değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın
158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev
uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü uyarınca
Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı
tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal
Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari
işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754
sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce, Emekli Sandığı iştirakçisi
olup isteği ile emekliye sevkedilen davacının, 01.10.1980-31.03.1984
tarihleri arasında Belediye Başkanı olarak görevlendirilmesinden dolayı, makam
ve görev tazminatından yararlandırılması istemiyle yaptığı başvurunun
reddine ilişkin işlemin iptali ile yoksun kalınan tazminat tutarının yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açtığı davanın; 5434 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınarak çözüme
kavuşturulacağı gözetildiğinde; idari yargı yerinde görüleceği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Ankara 8.İş Mahkemesinin yönteme aykırı başvurusunun kabulü
ile, Ankara 12.İdare Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle Ankara 8.İş Mahkemesinin yönteme aykırı BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile
Ankara 12.İdare Mahkemesince verilen, 23.11.2012 gün ve E:2012/1434,
K:2012/2486 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA 1.4.2014 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
10-ESAS NO : 2014/303
KARAR NO : 2014/345
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi
nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: A.Y.
Vekilleri:
Av. A.H.S. & Av. B.K.G.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.Genel Müdürlüğü
Vekili:
Av. S.A.
İhbar
Olunan: Maliye Bakanlığı (Yalnızca Adli Yargıda)
Vekili:
Haz.Av. A.D.
O L A Y: Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 11.9.2008 tarihinde İzmir Valiliği, İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü
emrine atanmıştır.
Davacı
vekili, ıslah ve fazlaya ilişkin tüm dava ve talep hakları saklı kalmak
kaydı ile müvekkilinin nakil işlemine tabi tutulmak üzere Devlet Personel
Başkanlığı'na bildirilmesi ve devamında anılan kurumca belirlenen kamu
kurum ve kuruluşuna nakline esas maaş nakil ilmühaberinde yer alan Devlet
Personel Başkanlığı'na bildirim tarihindeki net maaşının, tespit edilecek
rakam olarak tespit olunarak düzeltilmesi; ücret artışlarında, 5473 sayılı
yasa ile öngörülen denge tazminatının ücretlere yansıtılmaması suretiyle
eksik ödenen ücret alacaklarının ve bunlara ilişkin temerrüt faizinin
tahsili ile taraflarına ödenmesi istemiyle, Türk Telekomünikasyon A.Ş.Genel
Müdürlüğüne karşı, 21.3.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmış; daha
sonra. İhbar edilmesi üzerine Maliye Bakanlığı da davaya katılmıştır.
İZMİR
3.İŞ MAHKEMESİ:21.2.2013 gün ve E:2011/225, K.2013/92 sayı ile, Danıştay
İdari Dava Daireleri Genel Kurulu'nun 07/04/2011 tarih ve 2011/55 E -
2011/205 K sayılı kararı ile; Yargıtay 9. HD'nin 2012/28267 E - 2012/35985
K sayılı 05/11/2012 tarihli ilamı gereğince nakle tabi işçilerle davalı
Türk Telekomünikasyon AŞ arasındaki uyuşmazlıklarda daha önce esasa yönelik
kararlar verildiği, ancak Danıştay İdari Dava Dairelerinin 07/04/2011 gün
ve 2011/55 E - 205 K sayılı kararından sonra uyuşmazlığın Adli Yargı
yerinde görüleceği konusunda yeniden değerlendirme yapılması gerektiği,
anılan karara göre, Danıştay İdari Dava Dairelerinin gerekçelerinin dairece
benimsendiğinin belirtilerek, özelleştirmeden önce statü hukuku hükümlerine
tabi davacı niteliğindeki personelin özelleştirme sonrası belirli bir
süreliğine davalı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak iş sözleşmesi kapsamında
çalıştırılmakta, nakledildiğinde tekrar statü hukuku kapsamına girmekte
olduğu, davacının iş sözleşmesi ile çalıştığı dönemde davalı şirkete
davacının ücreti konusunda "artış oranının kamudaki memur maaş artış
oranında" olacağı yönünde yükümlülük getirildiği gibi 406 sayılı Yasa
hükümleri uyarınca davalı şirkete hak sahibi personeli Devlet Personel
Başkanlığı'na bildirmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı, parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemler yaptırıldığının görüldüğü, bu işlemlerin İdare Hukuku alanında
hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki
statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde olduklarının açık bulunduğu, idari işlemler ile ilgili
uyuşmazlığın ise Adli Yargı yerinde değil, İdari Yargı yerinde çözülmesi
gerektiğinden Mahkemece davanın HMK'nın 114/1-b md. uyarınca "Yargı
yolunun caiz olmaması" nedeniyle aynı Yasanın 155-2. md. uyarınca
usulden reddine karar verilmesi gerekeceği, belirtildiğinden; uyuşmazlığın
niteliği gereğince ve Yargıtay 7. HD'nin görüş ve kabulleri doğrultusunda
dava konusu uyuşmazlığın İdari Yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sebebi
ile Mahkemelerinde açılan davanın HMK 114/1-b ve 115/2. md. uyarınca
usulden reddine karar vermenin gerektiğini belirterek; davanın HMK 114/1-b
maddesi uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle aynı Yasanın 115/2.
Maddesi uyarınca usulden reddine karar vermiş; bu karar, Yargıtay 22.Hukuk
Dairesinin 22.4.2013 gün ve E:2013/8015, K:2013/8485 sayılı kararıyla,
vekalet ücreti ve diğer yargılama giderleri yönünden düzeltilerek onanmak
suretiyle kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu defa, ıslah ve fazlaya ilişkin tüm dava ve talep hakları saklı
kalmak kaydı ile; müvekkilinin kamu kurum ve kuruluşlarına nakle esas maaş
nakil ilmühaberinde eksik tespit edilen ücret sebebiyle (denge tazminatının,
Davalı Türk Telekomünikasyon AŞ. Tarafından maaş nakil ilmühaberinde yer
alan ücrete yansıtılmaması sebebiyle) mahrum kalınan 2.217,00.TL ücret
alacağına ve buna ilişkin temerrüt faizinin tahsili istemiyle Türk Telekomünikasyon
A.Ş.Genel Müdürlüğüne karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.
İZMİR
5.İDARE MAHKEMESİ: 27.12.2013 gün ve E:2013/1575 sayı ile, Türk Telekom’un
%55 oranındaki hissesinin blok olarak satışına ilişkin yapılan ihalenin,
25/07/2005 tarih ve 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylandığı
ve 02.08.2005 tarih ve 25894 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe
girdiği, Türk Telekom’un özelleştirmesine yönelik Hissedarlar Sözleşmesi ve
Hisse Rehni Sözleşmesi ve imtiyaz Sözleşmesinin ise 14.11.2005 tarihinde
imzalandığı, bu sözleşmelerin imzalanmasından sonra, Türk Telekom’un %55
oranındaki hissesinin Oger Telekomünikasyon A.Ş.‘ne devredildiği ve Türk
Telekom bir kamu şirketi olmaktan çıktığı; bakılan davada, davacının çalıştığı
Türk Telekomünikasyon A.Ş’nin özelleştirilmesi sonucu sermayesindeki kamu
payının %50’nin altına düştüğü, bu anlamda kamu kuruluşu niteliğini
kaybettiği, davacının maaş nakil bildiriminin düzenlendiği tarihte, davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş. Genel
Müdürlüğünün olduğu anlaşıldığından, davacının maaş nakil ilmühaberinin
yanlış düzenlenmesine ilişkin işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünün
adli yargı yerine ait bulunduğu; nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi'nin
05/07/2010 gün ve E:2010/56, K:2010/157 sayılı kararı ile 06/12/2010 gün ve
E:2010/66, K:2010/144 sayılı kararında uyuşmazlığın çözümünde idari
yargının değil adli yargının görevli olduğuna hükmedildiği gerekçesiyle;
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
19.maddesi uyarınca görevli yargı merciin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine, uyuşmazlığın anılan Mahkemece
verilecek karardan sonra görülmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari yargı yerleri arasında
davalılardan Türk Telekomünikasyon A.Ş.Genel Müdürlüğü aleyhine açılan dava
yönünden görev uyuşmazlığın doğduğu idari
yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmediğinden bahisle, yoksun
kaldığı parasal haklarının faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun
ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten sonra,
anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa
ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin
altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden
önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3.
maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki
“B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan
ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında
kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile
kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu
yolundaki İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli
ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde
davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından;
yoksun bırakıldığı denge tazminatından kaynaklanan parasal haklarının
ödenmesi istemiyle 21.3.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle İzmir 5.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile İzmir 3.İş
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 5.İdare
Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İzmir 3.İş Mahkemesi’nin 21.2.2013 gün
ve E:2011/225, K.2013/92 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
11-ESAS NO : 2014/304
KARAR NO : 2014/346
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Sulh Hukuk Mahkemesi Satış Memurluğunun satış dosyasında taşınmaz
satışından elde edilen paranın borçlu adına düşen hissesinin, satış
memurunun hatalı işlemi sonucu davacının alacaklı olduğu icra dosyasına
gönderilmek yerine icra dosyası borçlusuna ödenmesi nedeniyle uğranıldığı
öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: Ş.G.
Vekili: Av. E.D.
Davalı: Adalet Bakanlığı
Vekili: Av. İ.A.
O L A Y: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle;
davacının Gaziosmanpaşa 1. İcra Müdürlüğü’nün E:2012/255 sayılı icra
dosyası ile borçlular E.B. ve Ü.B. aleyhine icra takibine giriştiğini,
takibin kesinleşmesi üzerine borçlular ve murisleri adına kayıtlı olan
taşınmazlar üzerine haciz konulması için muhtelif tapu sicil müdürlükleri
ve Muratlı Tapu Sicil Müdürlüğü’ne haciz tezkereleri gönderildiğini,
12.12.2012 tarihinde gönderilen haciz isteğinin 15.10.2012 tarihinde tapu
kayıtlarına işlendiğini; bu arada Tekirdağ ili, Muratlı ilçesi, Yeşil sırt
Köyü 1360, 1433,1009, 1216, 1490, 680, 734 ve 1534 parsel sayılı ve haciz
konulan taşınmazlar hakkında Muratlı Satış Memurluğu’nun 2011/10 sayılı
satış dosyasının da derdest olduğunu, davacının alacaklı olduğu satış
dosyasına bildirildiği halde 26.11.2012-05.12.2012 tarihlerinde yapılan
satış sonrasında borçlu Ü.B. hissesine düşen paranın, satış memurunun
hatalı işlemi sonucu icra dosyasına gönderilmesi yerine Ü.B.’ya ödendiğini
belirterek; satış memurluğu yetkililerinin kusurlu davranışları nedeni ile
oluşan 12.747 TL zararın faiziyle birlikte davalı idareden tahsili
istemiyle adli yargıda dava açılmıştır.
MURATLI
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 04.07.2013 gün ve E:2013/55 K:2013/164 sayılı
kararında; “…zarar doğmasına sebep olan görevli (Mahkeme Yazı İşleri
Müdürü) İİK.nun 5. maddesinde anılan "İcra ve İflas Dairesi
görevlisi" değildir. Ortaklığın giderilmesi davasını sonuçlandırmış
olan mahkeme satış işlemini yapmak üzere "satış memuru" olarak
icra işini de yapan adliye memurunu görevlendirmiştir. Uygulamada, bu tür
satışlarda HUMK’nun 571 (HMK 322) maddesindeki "menkul ve gayrimenkul
malların müzayedesi icra Kanununa tevfikan yapılır." hükmü gereği ve
icra memurlarının konuya yatkınlıklarından da yararlanmak için, ekseriyetle
icra memurluğundaki görevliler kullanılmaktadır. Ancak amaç ne olursa olsun
zarara sebep olan kişi "İcra ve iflas dairesi görevlisi" değil
"satış memurudur. Satış memurlarının görevlerinden doğan zararlardan
devletin doğrudan sorumluluğunu düzenleyen bir madde yoktur. Davanın hizmet
kusurundan dolayı idari yargı yerinde açılması gerekir…” gerekçesi ile
yargı yolu farklılığı nedeni ile davacının dava dilekçesinin reddi ile
görevsizlik kararı verilmiş ve verilen karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez aynı istemle idari yargıda dava açmıştır.
TEKİRDAĞ
İDARE MAHKEMESİ:31.12.2013 gün ve E:2013/1345 sayılı gönderme kararında
“…Uyuşmazlık konusu olayda; İcra ve İflas Yasasının 5 inci maddesi
kapsamında icra ve iflas dairesi görevlilerinin kusurlarından doğan
tazminat davalarının adli yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur. Ancak;
olayda olduğu gibi Sulh Hukuk Hakiminin satış memuru sıfatıyla görevlendirdiği
yazı işleri müdürünün yaptığı iş ve işlemler, fonksiyonel anlamda idari
işlem kapsamında bulunmadığı gibi bu işlemlerin yargısal denetiminin de
icra ve iflas yasasının 4/son ve Hukuk Muhakemeleri Kanununun 322/2
maddeleri uyarınca adli yargı mercilerince yapılacağı tartışmasızdır.
Öte
yandan; görevli yargı yeri, "satış memuru"nun icra ve iflas
dairesi görevlisi olup olmadığına bakılarak değil, görevlinin icra ettiği
görevin icra ve İflas Kanunu hükümleri dairesince icra edilip edilmediği,
başka bir deyişle iş ve işlemlerin icra ve iflas hükümlerine göre yürütülüp
yürütülmediği noktasından hareketle tayin edilmesi gerektiği, nitekim Sulh
Hukuk Mahkemesi Hâkimliğince "satış memuru"nun HMK'nın 322/2. maddesine
göre tayin edildiği, olayda olduğu gibi taşınmaz malların satışının da İcra
ve iflas Kanunu hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiği açık olduğundan,
satışın icra müdürlüğünce ya da "satış memurluğunca yapılmış olması ya
da satışın icrai takiple ilgili olmaması ya da icra müdürünün veya Mahkeme
Yazı işleri Müdürünün satış memuru sıfatı ile işlem yapmasının kanunun
amaçsal yorumunun bir sonucu olarak sonuca etkili olmadığı, aksi takdirde;
Sulh Hukuk Hâkiminin taşınmazın satışı amacıyla "satış memuru"
sıfatıyla icra müdürünü görevlendirmesi durumunda ortaya çıkan zararın
tazmini istemiyle icra ve iflas yasasının 5 inci maddesi uyarınca adli
yargı merciinde, "satış memuru" sıfatıyla mahkeme yazı işleri
müdürünü görevlendirilmesi durumunda ise idari yargı merciinde dava
açılması gerektiği gibi bir sonuç ortaya çıkacağından aynı konunun iki
farklı yargı yerinde çözümlenmesinin mümkün olamayacağı anlaşıldığından
"satış memuru" olarak görevlendirilen mahkeme yazı İşleri
müdürünün iş ve işlemlerinden doğan zararın tazmini istemiyle açılan iş bu
davanın görüm ve çözüm yerinin adli yargı merciilerine ait olduğu sonucuna
varılmıştır…” gerekçesi ile, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı
merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine
karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Muratlı Sulh Hukuk Mahkemesi Satış Memurluğu’nun 2011/10 Esas sayılı
dosyasında 26.11.2012 ve 05.12.2012 tarihlerinde yapılan ve akabinde
kesinleşen taşınmaz satışından elde edilen paranın borçlu Ümit Balta adına
düşen hissesinin, satış memurunun hatalı işlemi sonucu davacının alacaklı
olduğu icra dosyasına gönderilmek yerine icra dosyası borçlusuna ödenmesi
nedeniyle uğranıldığını ileri sürdüğü zararın faiziyle birlikte tahsili
istemiyle açılmıştır.
Dosyanın
incelenmesinden; 25.05.2010 tarihinde yetki belgesine istinaden alacaklı
Durmaz Kardeşler Tar. Al. San.Ltd. Ştd. Tarafından Ümit Balta ve
müşterekleri aleyhine,Muratlı İlçesi, Yeşilsırt Köyü 734, 680, 1534, 1490,
1433, 1360, 1216 ve 1009 parsel sayılı taşınmazların davalıların murisi
İbrahim Balta adına kayıtlı olduğu, davalıların borçları nedeniyle,
davacının alacağını tahsil edebilmesi için dava konusu gayrimenkullerin
satılarak bedellerinin veraset ilamındaki hisseleri oranında
paylaştırılması istemiyle adli yargıda dava açıldığı; 1216 parsel sayılı
taşınmaz hakkında açılan davadan feragat edildiği; yapılan yargılama sonucu
Muratlı Sulh Hukuk Mahkemesinin 09.06.2011 gün ve E:2010/167 K:2011/197 sayılı
kararında “… davanın kısmen kabulüne, dava konusu 734, 680, 1534, 1490,1360
ve 1009 parsel sayılı taşınmazların, mevcut elbirliği ile mülkiyet
şeklindeki ortaklığın tüm takyidatlarıyla birlikte açık arttırma ile satış
suretiyle giderilmesine, satış memuru olarak Muratlı Adliyesi Yazı İşleri
Vekili Ekrem Değirmenci’nin görevlendirilmesine…” şeklinde hüküm kurularak
satış memuru olarak Muratlı Yazı İşleri Vekili görevlendirildiği ve verilen
kararın temyiz edilmeksizin kesinleşmesinin ardından satış işlemlerinin
başladığı, eldeki dosyanın bu karar sonrası satış işlemlerinin
gerçekleştirildiği Muratlı Sulh Hukuk Mahkemesi İzale-i Şuyu Satış Memurluğu’nun
2011/10 sayılı dosyasında satış memurunun yaptığı işlemler sonucu
uğranıldığı ileri sürülen zararın karşılanması istemiyle açıldığı
anlaşılmıştır.
Yine
yapılan incelemede; davacı Şefik Gören’in, Gaziosmanpaşa 1. İcra
Müdürlüğü’nün E: 2012/255 sayılı icra dosyası ile borçlular Emine Balta ve
Ümit Balta aleyhine icra takibine giriştiği, takibin kesinleşmesi üzerine
borçlular ve murisleri adına kayıtlı olan taşınmazlar üzerine haciz
konulması için muhtelif tapu sicil müdürlükleri ve Muratlı Tapu Sicil
Müdürlüğü’ne haciz tezkereleri gönderildiği, 12.12.2012 tarihinde
gönderilen haciz isteğinin 15.10.2012 tarihinde tapu kayıtlarına
işlendiğini; bu arada Tekirdağ ili, Muratlı ilçesi, Yeşil sırt Köyü 1360,
1433,1009, 1216, 1490, 680, 734 ve 1534 parsel sayılı ve haciz konulan
taşınmazlar hakkında Muratlı Satış Memurluğu’nun 2011/10 sayılı satış
dosyasının da derdest olduğunu, davacının alacaklı olduğu satış dosyasına
bildirildiği görülmüştür.
Anayasa’nın
“Mahkemelerin Kuruluşu” başlıklı 142. Maddesinde, Mahkemelerin
kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri kanunla
düzenleneceği belirlenmiştir.
6100
sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Sulh Hukuk Mahkemelerinin Görevi”
başlıklı 4. Maddesinde, “ (1) Sulh hukuk
mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın;… b) Taşınır
ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine
ilişkin davaları, görürler.”
Basit
Yargılama Usulüne ilişkin hükümlerin uygulanmasına ilişkin 322. maddesinin
2. fıkrasında; “Paylaştırma ve ortaklığın
giderilmesi için satış yapılması gereken hâllerde, hâkim satış için bir
memur görevlendirir. Taşınır ve taşınmaz malların satışı İcra ve İflas
Kanunu hükümlerine göre yapılır.” denilmek suretiyle ortaklığın giderilmesi
davalarında görevli mahkemenin “Sulh Hukuk Mahkemeleri” olduğu ve
ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi halinde satış
memurunun görevlendirilmesi ve satış işlemleri sırasında uygulanacak
hükümlerin İcra İflas Kanunun hükümleri olduğu açıklanmıştır.
Buradan
hareketle İcra İflas Kanununa baktığımızda; 2004 sayılı İcra ve İflas
Kanunu’nun İcra Mahkemeleri başlıklı 4. Maddesinde(Değişik madde:
03/07/1940 - 3890/1 md.); “(Değişik fıkra: 17/07/2003 - 4949 S.K./1. md.)
İcra ve iflas dairelerinin muamelelerine karşı
yapılan şikayetlerle itirazların incelenmesi icra mahkemesi hakimi yahut
kanun gereğince bu görev kendisine verilmiş olan hakim tarafından yapılır.
İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun
olumlu görüşü ile Adalet Bakanlığınca icra mahkemesinin birden fazla dairesi
kurulabilir. Bu durumda icra mahkemesi daireleri numaralandırılır. İcra
mahkemesinin birden fazla dairesi bulunan yerlerde iş dağılımı ve buna
ilişkin esaslar, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir. Her icra
mahkemesi hakimi, kendisine Adli Yargı Adalet Komisyonu Başkanlığınca
dönüşümlü olarak bağlanan icra ve iflas dairelerinin muamelelerine yönelik
şikayetleri ve itirazları inceler, bu dairelerin gözetim ve denetimlerini
yapar, idari işlerine bakar.
İcra yetkisini haiz sulh
mahkemelerinin muamelelerine karşı vuku bulacak şikayet ve itirazların
tetkik mercii o mahkemenin hâkimidir.”
Aynı Kanunun “Sorumluluk” başlıklı 5. Maddesinde ; (Değişik madde: 06/06/1985 - 3222/1 md.) İcra ve
İflas Dairesi görevlilerinin kusurlarından doğan tazminat davaları, ancak idare aleyhine açılabilir. Devletin, zararın
meydana gelmesinde kusuru bulunan görevlilere rücu hakkı saklıdır. Bu
davalara adliye mahkemelerinde bakılır.” hükümleri ile de bu kanun
kapsamında ortaya çıkacak zararlardan dolayı ancak devlete karşı
açılabilecek tazminat davalarının adliye mahkemelerinde görüleceği
düzenlenmiştir.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. Maddesinde; “1.
( Değişik bent: 10/06/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesi'nin 21/09/1995 tarih
ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden düzenleme: 08/06/2000 -
4577/5. md) İdari işlemler hakkında yetki,
şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları,
c) ( Değişik bent: 18/12/1999 - 4492/6 md.)
Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem
ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari
mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda
gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini
kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir
yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. Cumhurbaşkanının doğrudan doğruya
yaptığı işlemler idari yargı denetimi dışındadır” şeklinde düzenleme ile
idari davaların kapsamı belirlenmiştir.” hükümleri ile idari yargının görev
alanı belirlenmiştir.
Yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler birlikte somut olay
birlikte ele alındığında; Sulh Hukuk Mahkemesinin ortaklığın giderilmesi
davası sonunda, dava konusunun satılarak ortaklığın giderilmesi
işlemlerinde görevlendirilen satış memurunun yapmış olduğu işlemlere karşı
yapılan şikâyetlerin ilgili Sulh Mahkemesine yapılacağı ve satış memurunun
İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre satışı gerçekleştireceği ve
görevlerinden doğan devlete karşı açılacak tazminat davalarının adli
yargıda görüleceği anlaşılmaktadır.
Hal
böyle iken, satış memuru tarafından yürütülen satış işlemlerine ilişkin
olarak yapılan satış sonrasında, tapuda hissedar olan borçlunun payına
düşen paranın, dosyaya bildirilen hacze rağmen borçluya ödenmesinin kanuna
aykırılığı iddiası ile uğranılan zarara ilişkin incelemenin, söz konusu
satış dosyası üzerinden yapılarak, anılan işlemin kanuna uygun olup
olmadığı hususunda karar verileceği kuşkusuzdur. Adli yargılamanın bir parçasını
oluşturan bu uyuşmazlığın, satış memurunun tesis ettiği bir işlemden
kaynaklandığı gözetildiğinde, bu işlemin yasaya uygun olup olmadığı ve
bunun sonucunda satış memurunun kusurlu davranışının zarar oluşturup
oluşturmadığını adli yargı yerince çözümlenmesinin gerektiği sonucuna
varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli olduğundan,
Tekirdağ İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile, Muratlı Asliye Hukuk
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Tekirdağ İdare
Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Muratlı Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
04.07.2013 gün ve E:2013/55 K:2013/164 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
12-ESAS NO : 2014/308
KARAR NO : 2014/350
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: S.D.
Vekili:
Av. M.S.
Davalı:
Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. A.K.
O L A Y: İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı 18.5.2010 tarihinde kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla alacağının yürütülecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
1. İş Mahkemesi: 23.9.2011 gün ve E:2010/609, K:2011/455 sayı ile, davacının 1.1.2006 tarihinden
nakil edilerek işe başladığı tarihe kadar ki dönemde ek ödeme alması
gerektiği ve düzenlenen maaş nakil ilmuhaberlerinde de bu ek ödemelerinin
yansıtılması gerektiği kanaatine varıldığı, bilirkişice yapılan
hesaplamalar doğrultusunda davacının nakil ilmuhaberinde bildirilmesi
gereken aylık net ücretinin tespiti ile bilirkişice hesaplanan eködeme ve
denge tazminatının tahsiline karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın
kısmen kabulüne kısmen reddine karar vermiş, bu karar davalı idare
vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 9. HD. 27.2.2012 gün ve
E:2011/49856, K:2012/5846 sayı ile, davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm
bordrolar, ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan tüm işletmesel
kararların getirtilmesi, davacının kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı
dönemde 406 sayılı Kanun'un ek 29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda
çalışan ve 399 sayılı KHK'nın ek II. cetveline tabî
çalışanlara uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı,
artış yapılıp yapılmadığı, yapılan artışın tebliğlerle getirilen artışların
altında kalıp kalmadığı, tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak
şekilde maaş nakil ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark
alacağı olup olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınması ve
sonucuna göre karar verilmesi gerektiği ayrıca fark olduğu ve maaş nakil
ilmühaberinin fark ücrete göre düzenlenmediği tespit edildiği takdirde,
maaş nakil ilmühaberinin gerçek ödenmesi gereken ücrete göre düzenlenmesi
gerektiğinin tespitine de karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle temyiz
olunan kararın bozulmasına karar vermiştir.
ANKARA 1. İŞ
MAHKEMESİ: 21.5.2013 gün ve E:2012/429, K:2013/323 sayı ile, Bozma kararına
uyularak, 406 sayılı Yasa hükümleri gereğince
davalı şirketin hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığına
bildirmesi ile beraber, personelin nakledileceği Kamu Kurumunda
yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere Memur maaşına nakil
ilmühaberi düzenlenmesi, personel ilişiğinin kesilmesi gibi işlemlerin
yaptırıldığı, bu gibi işlemlerin idare hukuku alanında tesis edilmiş idari işler
olduğu, bu nedenle uyuşmazlığın çözüm yerinin İdari Yargı olduğu,
Mahkemelerinin görevli olmadığı kanaatine varıldığı, gerekçesiyle dava
dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 8. İDARE MAHKEMESİ: 5.2.2014 gün ve E:2013/977
sayı ile, 406 sayılı Kanunun değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer verilerek
Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun 4673 sayılı
Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu
tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya
incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar
ertelenmesine, karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla
değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin
hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu
yolundaki İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler hakkında
yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 8. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 1. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 8. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile
Ankara 1. İş Mahkemesi’nin 21.5.2013 gün ve E:2012/429, K:2013/323 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
13-ESAS NO : 2014/310
KARAR NO : 2014/352
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı müfettişlerince,
ilçelere bağlı bazı belde belediye başkanlıkları tarafından amatör at
yarışı düzenlenmiş gibi evrak tanzim edilerek ilgili fondan para
alındığının tespiti üzerine, müfettişlerin raporlarında adları geçen
belediyeler ve kişilere yazı ile tebligat yapılarak belirlenen miktarda
paranın faizi ile birlikte davalılar tarafından belirtilen hesaba
yatırılmasının istenilmesine rağmen bu meblağın yatırılmamış olması
nedeniyle, davalıların yatırmamış oldukları bedele karşılık olarak, yersiz
ödenen paranın yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle
açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı
Vekilli:
Av. B.P.
Davalılar:
1- Sızır Belediye Başkanlığı
2- G.U.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Tarım ve Köy işleri Bakanlığı
müfettişlerinin inceleme raporlarına göre, Sivas’a bağlı bazı belde
belediye başkanlıkları ve ilçelere bağlı bazı belde belediye başkanlıkları
tarafından 2001 ve 2002 yıllarında amatör at yarışı düzenlenmiş gibi evrak
tanzim edilerek ilgili fondan para alındığının belirtildiğini, Tarım
Bakanlığı müfettişlerinin raporlarında adı geçen belediyeler ile isimleri
geçen kişilere 30.03.2004 tarihli makam onayından sonra, Tarım ve Köyişleri
Bakanlığı Yüksek Komiserler Kurulunun 15.07.2004 tarihli yazı ile tebligat
yapılarak belirlenen miktarda paranın faizi ile birlikte Türkiye Jokey
Kulübünün Türkiye Halk Bankası Bakırköy şubesi nezdindeki 21226 sayılı
hesabına ödenmesi, ödenmediği takdirde Borçlar Kanunu hükümlerine göre
hükmen tahsil edileceği ihtarında bulunulduğu halde davalılar tarafından
belirtilen hesaba herhangi bir ödemenin yapılmamış olduğunu, bunun üzerine
Tarım ve Köy işleri Bakanlığı Yüksek Komiserliğince 01.08.2007 tarihli yazı
ile belediye başkanlıklarına tekrar yazı yazılarak yersiz ödemenin Türkiye
Jokey Kulübünün Türkiye Vakıflar Bankası Zeytinburnu şubesindeki 2030318
sayılı hesabına yatırılmasının istenildiğini, ancak bu meblağın
yatırılmamış olduğunu belirterek, davalıların Türkiye Jokey Kulübü hesabına
yatırmamış oldukları bedele karşılık olarak, fazlaya dair hakları saklı
kalmak kaydıyla yersiz ödenen 8.000. TL. paranın, 5.000. TL.’sine
06.07.2001, 3.000 TL.’sine 12.09.2002 tarihinden itibaren işleyecek yasal
faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Gemerek
Asliye Hukuk Mahkemesi: 16.09.2008 gün, E:2008/27, K:2008/324 sayı ile
özetle; “…davacı kurum tarafından dönemin belediye başkanı olarak görev
yapan davalı Galip Ulutaş ve Sızır Belediyesi Başkanlığı aleyhine,
belediyeye yersiz ödenen 8.000,00 TL’nin tazmini davası açılmış ise de;
davalılardan Galip Ulutaş’ın olay sırasında davalı belediyede belediye
başkanı olarak görev yaptığı, görevi sırasında ve görevinden dolayı yaptığı
çalışma sırasında zararlandırıcı olayın gerçekleştiğinin anlaşıldığı, kamu
hizmetinin görülmesi sırasında meydana geldiği ileri sürülen zararlardan
dolayı, bu hizmeti gerçekleştiren kamu görevlileri aleyhine doğrudan
doğruya tazminat davası açılamayacağı, kamu görevlisine rücu edilebilmek
şartı ile ancak kamu görevlisinin bağlı oldukları kurum aleyhine dava
açılabileceği, ayrıca kamu hizmetinin görülmesi sırasında, hizmet nedeniyle
meydana gelen zararlardan dolayı idare aleyhine tazminat davalarının tam
yargı davası olarak, idare mahkemelerinde açılabileceği anlaşıldığından
davalı Galip Ulutaş aleyhine açılan davanın, zarara sebebiyet verdiği iddia
edilen eylem idari bir işlem sonucu meydana geldiğinden ve bu konularda
kamu görevlileri aleyhine doğrudan dava açılamayacağından husumet
yokluğundan reddine; davalı idare aleyhine açılan davanın, söz konusu
davalara bakma görevinin idare mahkemelerinin görevine girdiğinden dava
dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermek gerekmiştir.” demek
suretiyle davalı Galip Ulutaş yönünden davanın husumet nedeniyle, Sızır
Belediye Başkanlığı yönünden ise davanın görev yönünden reddine karar
vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesi
01.06.2009 gün, E:2009/5453, K:2009/7358 sayılı ilamı ile hükmün onanmasına
karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Sivas
İdare Mahkemesi: 26.08.2009 gün, E:2009/826, K:2009/859 sayı ile özetle; “...dava
konusunun kamu zararının tazminine yönelik olduğu, kamu zararının ödenmesinin
davalı belediye başkanından istendiği halde zararın ödenmediği, kamu
zararının bir ay içinde rızaen ödenmemesi halinde alacağın hükmen (2004
sayılı icra İflas Kanunu uyarınca) tahsili yoluna gidileceği açık olup,
kamu zararının tahsili için açılacak davanın çözüm yerinin adli yargı
olduğundan davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerektiği
sonucuna ulaşılmıştır.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Danıştay Onuncu Dairesi
2.7.2013 gün, E:2009/15846, K:2013/5724 sayılı ilamı ile özetle; “...İdare
Mahkemesince, bakılan davanın, aynı konuda adli yargı yerinde açılmış olan
davada verilen görevsizlik kararı üzerine idari yargıda açıldığı dikkate
alınarak, doğrudan davanın görev yönünden reddine karar verilmesi yerine,2247
sayılı Yasanın 19. maddesine göre görevli yargı merciinin belirlenebilmesi
için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerekmektedir.’’ demek suretiyle
hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Sivas
İdare Mahkemesi: Danıştay'ın bozma ilamına uyduktan sonra, 27.11.2013 gün,
E:2013/1846 sayı ile özetle; davanın adli yargının görev alanına
girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacı Tarım ve Köyişleri Bakanlığı müfettişlerince, Sivas’a bağlı bazı
belde belediye başkanlıkları ve ilçelere bağlı bazı belde belediye
başkanlıkları tarafından 2001 ve 2002 yıllarında amatör at yarışı
düzenlenmiş gibi evrak tanzim edilerek ilgili fondan para alındığının
tespiti üzerine, müfettişlerin raporlarında adları geçen belediyeler ile
kişilere yazı ile tebligat yapılarak belirlenen miktarda paranın faizi ile
birlikte Türkiye Jokey Kulübünün Türkiye Halk Bankası Bakırköy şubesi
nezdindeki hesabına ödenmesi, ödenmediği takdirde Borçlar Kanunu
hükümlerine göre hükmen tahsil edileceği ihtarında bulunulduğu halde
davalılar tarafından belirtilen hesaba herhangi bir ödemenin yapılmamış
olması üzerine, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Yüksek Komiserliğince belediye
başkanlıklarına tekrar yazı yazılarak yersiz ödemenin Türkiye Jokey
Kulübünün Türkiye Vakıflar Bankası Zeytinburnu şubesindeki hesaba yatırılmasının
istenilmesine rağmen bu meblağın da yatırılmamış olması nedeniyle,
davalıların Türkiye Jokey Kulübü hesabına yatırmamış oldukları bedele
karşılık olarak, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla yersiz ödenen
8.000. TL. paranın, 5.000. TL.’sine 06.07.2001, 3.000 TL.’sine 12.09.2002
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalılardan
müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
6132
sayılı At Yarışları Hakkında Kanun’un 1.maddesinde; ‘’Türkiye sınırları
içerisinde at yarışları düzenlemeye, yurt içinde ve yurt dışında düzenlenen
yarışlar üzerine yurt içinden ve yurt dışından müşterek bahis kabul etmeye
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı yetkilidir.’’ amir hükmü yer almakta olup, 5.maddesinde;
‘’ Tarım Vekaletinin birinci maddede yazılı hak ve salahiyetleri at
yetiştirme ve ıslahını teşvik gayesi ile kurulmuş ve amme menfaatine
çalıştığı usulen onanmış derneklerden uygun görülecek bir veya bir kaçına
muayyen şartlarla ve 30 seneyi geçmemek üzere Tarım Vekaletinin teklifi ve
İcra Vekilleri Heyetinin kararı ile devredilebilir.
Devredilen
hak ve salahiyetler derneğin kanun, nizamname veya anlaşma hükümlerine
riayet etmemesi halinde müddet dolmadan önce geri alınabileceği gibi
müddetini dolduran derneğe aynı hak ve salahiyetlerin yine bu madde hükümleri
dairesinde yeniden verilmesi caizdir.
Tarım
Vekaleti bu derneğin bilumum muamelat, kayıt ve hesabatını her zaman teftiş
ve murakabe etmeye, direktifler vermeye salahiyetlidir. Derneğin statüsünde
yazılı murakıplardan ayrı olarak Vekalet kendi memurlarından uygun
gördüklerini murakıplıkla vazifelendirebilir.’’ denilmektedir.
6132
sayılı Kanun’un Ek 1.maddesinde; ‘’ At yarışları hakkındaki 10/07/1953 tarihli
ve 6132 sayılı kanunun 3 üncü maddesinde yazılı yarış ikramiyeleri bir
evvelki takvim yılında elde edilen gayrisafi yarış gelirinin yekunu
üzerinden hesaplanır.
Cari
yılda, yarış gelirlerinin bir evvelki takvim yılındaki yarış geliri
toplamından fazla olması halinde, aradaki farkın yüzde kırklık kısmı Kamu
Haznedarlığı Sistemine dahil bir kamu bankasında Tarım ve Köyişleri
Bakanlığı emrine açılacak özel hesaba aktarılır. Bu hesapta biriken para,
at ıslahı ve tesisleri ile hayvancılığın geliştirilmesi amacıyla Tarım ve
Köyişleri Bakanlığınca sarf edilir veya yarış müessesesine sarf ettirilir.
Cari
yılda yarış gelirinin bir evvelki takvim yılındaki yarış geliri toplamından
az olması halinde yarış ikramiyelerinin açığı bu hesaptan kapatılır.’’
denilmektedir.
Davaya
konu olayda Tarım ve Köyişleri Bakanlığı müfettişlerince yapılan
incelemede, davalı belediye tarafından atçılığın geliştirilmesi amacıyla
amatör at yarışı düzenleneceğine dair Yarış Komiserler Kurulu’na müracaat
edildiği, müracaat yerinde görülerek belediyenin hesabına para aktarıldığı,
davalı belediye ve belediye görevlilerinin de parayı almalarına karşın, at
yarışı düzenlememiş olmalarına rağmen düzenlemiş gibi evrak tanzim
ettiklerinin tespiti sonrasında davalılara tebligat yapılarak belirlenen
miktarda paranın faizi ile birlikte Türkiye Jokey Kulübü’nün Türkiye Halk
Bankası Bakırköy şubesi nezdindeki hesabına ödenmesi, ödenmediği takdirde
Borçlar Kanunu hükümlerine göre hükmen tahsil edileceğinin ihtarı edildiği,
bu ihtarata uyulmaması üzerine Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Yüksek
Komiserliğince tekrar yazı yazılarak yersiz ödemenin Türkiye Jokey
Kulübü’nün Türkiye Vakıflar Bankası Zeytinburnu şubesindeki hesabına
yatırılmasının istenildiği, herhangi bir ödeme yapılmaması üzerine de
görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
5018
sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71. Maddesinde; "Kamu
zararı; kamu görevlilerinin kasıt,kusur veya ihmallerinden kaynaklanan
mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında
artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır." şeklinde tanımlanarak,
maddenin son fıkrasında, "kamu zararlarının tahsiline ilişkin usul ve
esasların Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından
çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği" kuralına yer verilmiştir.
Kamu
Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Kamu
zararından doğan alacakların tahsil şekilleri" başlıklı 12.
maddesinde, "Kamu zararından doğan alacaklar, sorumlulardan ve/veya
ilgililerden, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak
faiziyle birlikte tahsil edilir. Tespit edilen kamu zararları;
Rızaen
ve sulh yolu ile ödenmek,
22/4/1926
tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanunu hükümlerine göre takas yapılmak,
2004
sayılı Kanun (İcra İflas Kanunu) hükümleri uygulanmak, suretiyle tahsil
edilir." kuralına yer verilmiştir.
Yukarıda
ilgili hükümleri aktarılan 5018 sayılı Kanun ve Kamu Zararlarının Tahsiline
İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik birlikte değerlendirildiğinde,
kamu zararından doğan alacakların ilgilisinden tahsilinin rızaen ve sulh
yolu ile sağlanamaması halinde, adli yargı mahkemelerinde açılacak dava
sonucunda sağlanabileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Sivas İdare Mahkemesince yapılan başvurunun
kabulü ile, Gemerek Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Sivas İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Gemerek Asliye Hukuk Mahkemesinin
16.09.2008 gün, E:2008/27, K:2008/324 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
14-ESAS NO : 2014/311
KARAR NO : 2014/353
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 44/1-b. maddesi uyarınca verilen
idari para cezasına karşı yapılan itirazın, sürücü belgesi geri alma
tutanağı hakkında ayrıca idari yargı yerine dava açılmış olsa dahi, aynı
Kanun’un 112. maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: V.H.
Vekili: Av. D.K.
Davalı: Giresun Valiliği, Giresun Trafik Tescil ve
Denetleme Şube Müdürlüğü
O L A Y: Giresun Merkez Jandarma Komutanlığınca yapılan
denetimler sırasında 28…… plaka sayılı araç sürücüsü davacı V.H. hakkında,
16.6.2013 gün ve EH-415580 seri-sıra sayılı Trafik İdari Para Cezası Karar
Tutanağı düzenlenerek, alkol ölçmeyi kabul etmediği ve sürücü belgesini
yanında bulundurmadığından bahisle, sürücü belgesinin iki yıl süre ile geri
alınması işleminin başlatıldığı belirtilerek, davacıya 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/9, 44/1-b. maddeleri uyarınca toplam
olarak 2.166,00 TL idari para cezası verilmiştir.
Davacı vekili, 1.7.2013 günü,16.6.2013 gün ve
EH-415580 seri-sıra sayılı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı ile
verilen idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda
bulunmuştur.
GİRESUN 1. SULH CEZA MAHKEMESİ: 27.12.2013 gün ve
D.İş:2013/547 sayı ile; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararlarını
da emsal göstererek, davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, 1.8.2013 günü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 44/1-b
maddesi uyarınca verilen 166,00 TL idari para cezası ile sürücü belgesinin
iki yıl süre ile geri alınması işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ORDU İDARE MAHKEMESİ: 19.8.2013 gün ve E:2013/1078,
K:2013/756 sayı ile; davacının 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun
48/9 maddesi uyarınca verilen 2.000,00 TL idari para cezası ile sürücü
belgesinin iki yıl süre ile geri alınması işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde ayrıca dava
açtığını, bu nedenle bu davanın, sürücü belgesinin iki yıl
süre ile geri alınmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan kısmının
derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine, idari para cezası yönünden
ise, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici
olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili
davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki
verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında,
idari para cezasına yönelik davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili, 18.9.2013 günü, ikinci kez 16.6.2013
gün ve EH-415580 seri-sıra sayılı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı
ile verilen idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine
başvuruda bulunmuştur.
GİRESUN 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 21.1.2014 gün ve
D.İş:2013/649 sayı ile; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararlarını
da emsal göstererek, davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine ve görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de
karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
Olay
kısmında belirtildiği üzere, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun
44/1-b maddesi uyarınca verilen 166,00 TL idari para cezasının iptali
istemiyle açılan dava yönünden tarafları, konusu ve sebebi aynı olan
davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle
verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun
üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu
seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması
gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın
taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme
ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren
yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden
doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
adli yargı yerince, görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla
yetinilmemiş, görevli merciin belirtilmesi için dava dosyasının re’sen
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen
yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı
gözetilerek, Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı
Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin
önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava
ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın 44/1-b maddesi uyarınca
verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
13.10.1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun “Adres değişikliklerinin bildirilmesi ve sürücü belgelerinin
taşınması zorunluluğu” başlığı altında düzenlenen 44. maddesinde, “Sürücü
belgesi sahipleri:
a) İkamet adresi değişikliklerini belgeyi veren
kuruluşa otuz gün içinde bildirmek,
b) Araç kullanırken sürücü belgelerini yanlarını
bulundurmak ve yetkililerin her isteyişinde göstermek,
Zorundadırlar” denilmiş; “Alkol, uyuşturucu veya
uyarıcı maddelerin etkisi altında araç sürme yasağı” başlığı altında
düzenlenen 48. maddesi, 24.5.2013 tarihli 6487 sayılı Kanun’un
19.maddesiyle yeniden düzenlenerek maddeye;
“Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp
kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla, kollukça
teknik cihazlar kullanılmasını kabul etmeyen sürücülere 2.000 Türk Lirası
idari para cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır”
denilmek suretiyle dokuzuncu fıkra;
“Sürücü belgelerinin geçici geri alma işlemleri bu
Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır ” denilmek
suretiyle de onikinci fıkra eklenmiştir.
Anılan Kanun’un, “Trafik zabıtasının görev ve yetki
sınırı ile genel zabıtanın trafik hizmetlerini yürütmeye ilişkin yetkisi” başlığı
altında düzenlenen 6. maddesinde ise, “Trafik zabıtası ve genel zabıtanın
görev ve yetki sınırı;
a)Trafik
zabıtası:
Trafik
zabıtası görevi sırasında karşılaştığı acil ve zorunlu hallerde genel
zabıta görevi yapmakla da yetkilidir.
Mülki
idare amirlerince, emniyet ve asayiş bakımından zorunlu görülen haller
dışında, trafik zabıtasına genel zabıta görevi verilemez, araç, gereç ve
özel teçhizatı trafik hizmetleri dışında kullanılamaz.
b)Genel
Zabıta:
Trafik
zabıtasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis; polisin ve
trafik teşkilatının görev alanı dışında kalan yerlerde de jandarma, trafik
eğitimi almış subay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmelikte
belirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye ve trafik
suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir” denilmektedir.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ile yapılan
değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada gösterilen adli cezalara
hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta
bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre idari
yargının görev alanında görmüştür.
1.6.2005 tarihinde 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce,
sözü edilen Kanun’un diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile
bunlara karşı yapılacak itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki
etkisinin incelenmesi sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari
yaptırımın, dayanağı olan yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun
1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşulları taşıması, 27. maddenin
(1) numaralı bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari
para cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı
1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin
genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli
yargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
Daha
sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3 üncü maddesini
değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde,“(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin
kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır.” denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin
amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye
göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı ancak;
idari yaptırım kararının
verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev
alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım
kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle
birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve Cezaların
Uygulanması başlıklı Dokuzuncu Kısım’a dahil “Bu Kanundaki suçlarla ilgili
davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri ” başlığı altında düzenlenen 112.
maddesinin ilk paragrafında; sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki hafif para cezasını veya bu kanundaki
hafif hapis cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin
kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik
mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza
mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle sürücü belgelerinin
geçici olarak geri alınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza
mahkemelerinin görevi dışında tutulmuş iken;12.7.1013 tarihli 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesiyle yapılan değişiklik ile, maddenin başlığı, “Sürücü
belgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki”; şeklinde,
madde ise, “Bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik
tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği haller hariç olmak üzere, sürücü
belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.
Bu
Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci ve üçüncü
fıkralarında yazılı “100 ceza puanını doldurmak” eylemi nedeniyle sürücü
belgelerinin geri alınmasına yine bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan
görevliler yetkilidir.
Sürücü
belgelerinin geçici olarak geri alınması veya iptaline dair verilen
kesinleşmiş mahkeme kararı örnekleri, sürücülerin sicillerine işlenmek
üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir.
Bu
Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlara göre görülen davalarla
birleştiri-lemez.
……. ”
denilerek yeniden düzenlenmiştir.
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına
ilişkin karar, 2918 sayılı Kanun’un 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un
20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki 112. maddesi ve 5326 sayılı
Kanun uyarınca incelendiğinde, 2918 sayılı Kanun’un, bu Kanun’daki suçlarla
ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkilerinin düzenlendiği 112. maddesi
uyarınca, sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin
davaların sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı
Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; sürücü belgelerinin geçici
olarak geri alınmasına ilişkin davalara bakma görevinin idare mahkemesine
ait olduğu kuş-kusuzdur.
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce, idari para
cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya
içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması
halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka
aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak,
idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar
verilmiştir.
Somut
olayda, idari para cezasına
konu işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak sürücü belgesi geri alma tutanağı da düzenlendiği
ve idari yargı yerinde dava konusu
edildiği anlaşılmış ise de; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı
tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde, “diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için, ….. ehliyetin geri
alınması, …….gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun
hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilerek, ilgili
kanununda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklı
tutulan, başka bir deyişle, belirtilen istisnalar içinde sayılan
yaptırımlardan biri olan “ehliyetin geri alınması”na ilişkin hükmün,
12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesiyle, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun 112. maddesinde yapılan değişiklik ile
yukarıda belirtilen şekilde yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun
yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gözetildiğinde, idari para
cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının çözümünde, sürücü
belgesi geri alma tutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde açılan
davanın bir öneminin bulunmadığı açıktır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nda son olarak 12.7.2013 gün ve 6495 sayılı
Kanun’la değişiklik yapıldığı, bu haliyle de idari para cezasına karşı
kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşıl-mıştır. Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı
nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri
dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve
çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Giresun 2. Sulh Ceza Mahkemesi’nin
19. madde kapsamında görülen başvurusunun reddi ile, aynı Mahkemece ve
Giresun 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararlarının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ: Davanın çözümünde
ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Giresun 2. Sulh Ceza Mahkemesinin
19. madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN REDDİ ile, aynı Mahkemenin
21.1.2014 gün ve D.İş:2013/649 sayılı
ve Giresun
1. Sulh Ceza Mahkemesinin 27.12.2013 gün ve D.İş:2013/547 sayılı GÖREVSİZLİK KARARLARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OYBİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
15-ESAS NO : 2014/312
KARAR NO : 2014/354
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın
Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı:
B.C.
Davalı:
İstanbul Valiliği
O L A Y:
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34……. plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
davacı adına 6.10.2012 tarih ve GO-106777 seri-sıra numaralı Trafik İdari
Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası
verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 06.10.2012 tarih ve
0211011 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile
trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı,
idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 6. İDARE MAHKEMESİ: 31.10.2012 gün ve
E:2012/1837, K:2012/2060 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı,
bu kez, aynı istemle adli yargı
yerine itirazda bulunmuştur.
BAKIRKÖY 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 5.4.2013 gün ve
D.İş:2013/717 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen
karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
Olay
kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada;
idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş
ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine
kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler
ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın
taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme
ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren
yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden
doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
adli yargı yerince, görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla
yetinilmemiş, görevli merciin belirtilmesi için dava dosyası re’sen
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen
yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı
gözetilerek, Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı
Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin
önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava
ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik
para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.
maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326
sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı
açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varmıştır.
Uyuşmazlığın,
motorlu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmına
gelince:
5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19.
maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın
çözümü için, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca incelendiğinde, idari davaya
konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı
Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen
belirli bir süre için kara nakil
aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin
üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının çözüm yerinin adli yargı,
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlemin çözüm
yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:30.3.2005 tarihli ve 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü,
5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"
denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada
ise; idari yaptırım kararının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına
ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin
gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin
amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra
hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun
Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının ve aracın
60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Bakırköy 2. Sulh Ceza
Mahkemesi’nce yapılan başvurunun 19.madde kapsamında kabulü ile, İstanbul
6. İdare Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ: Davanın çözümünde
İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Bakırköy 2. Sulh Ceza Mahkemesinin
19. madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İstanbul 6. İdare
Mahkemesinin 31.10.2012 gün ve E:2012/1837, K:2012/2060 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OYBİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
16-ESAS NO : 2014/313
KARAR NO : 2014/355
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 4904 sayılı Türkiye
İş Kurumu Kanunu uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle
açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: Stratonikeia Kazısı Başkanlığı
Vekili:
Av. T.B., Av. M.U.
Davalı: Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü
O L A Y: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Türkiye İş
Kurumu Muğla İl Müdürlüğü’nün 25.12.2006 gün ve .....99301 sayılı işlemi
ile, 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu’nun 3. maddesinin (d) bendine
aykırılıktan dolayı (Kurum aracılığı olmadan işçi alımı) davacıya aynı
Kanun’un 20. maddesi (d) bendi uyarınca 28.242.00 YTL idari para cezası
verilmiştir.
Davacı
vekili, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulun-muştur.
YATAĞAN
SULH CEZA MAHKEMESİ: 12.1.2007 gün ve Müt.E:2007/11, Müt.
K:2007/10
sayı ile, 4904 sayılı Kanunun 20. maddesinde, bu Kanun uyarınca verilen
idari para cezalarına karşı idari yargı yerine başvuruda bulunulacağı
belirtildiğinden, itirazın incelenmesinin idare mahkemesine ait olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, karara yapılan itiraz üzerine,
Muğla 1. Ağır Ceza Mahkemesince itirazın reddine karar verilmiştir.
Davacı vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
MUĞLA 1.
İDARE MAHKEMESİ: 31.10.2012 gün ve E:2012/1179, K:2012/1360 sayı ile,
davanın esası hakkında verdiği kararın Danıştay 10. Dairesi'nce bozulması
üzerine, bozma kararına uyarak, 4904 sayılı Kanun’un 5728 sayılı Kanun ile
20. maddesinde yapılan değişiklik ile idari para cezalarına karşı idari
yargı yoluna başvurulacağına dair düzenlemenin yürürlükten kaldırıldığı, bu
nedenle Kabahatler Kanunu uyarınca davanın çözümünün adli yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen
karar kesinleşmiştir.
Bu kez, davacı vekili aynı istemle ikinci kez adli yargı
yerine başvuruda bulunmuş, Yatağan Sulh Ceza Mahkemesi'nce itirazın
kabulüne, idari para cezasının kaldırılmasına karar verilmiş, yapılan
itiraz üzerine, Yatağan Asliye Ceza Mahkemesi, öncelikle Yatağan Sulh Ceza
Mahkemesinin Müt.E:2007/11, Müt.K:2007/10 sayılı kararı ile Muğla 1. İdare
Mahkemesinin E:2012/1179, K:2012/1360 sayılı kararı arasında oluştuğu
anlaşılan görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderilmesinin gerektiğini açıklayarak, Yatağan Sulh Ceza
Mahkemesi'nce idari para cezasının kaldırılma-sına dair verilen kararın
kaldırılmasına, itirazın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına,
görev uyuşmazlığının çözümü için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderilmek üzere Mahkemesine iadesine karar vermiş, dava dosyası Yatağan
Sulh Ceza Mahkemesi'nce, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek
davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
Olay
kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada;
idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş
ve kesinleşmiş, adli yargı yerince de idari yargı yerinin görevli olduğu
gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş görevsizlik kararları bulunmakta olup,
ikinci kez yapılan itiraz üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı
yerinin verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde
her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın
taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme
ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren
yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden
doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
adli ve idari yargı yerleri arasında meydana gelen olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi amacıyla, görevli merciin belirtilmesi için,
aynı konuda ikinci kez başvuruda bulunulan adli yargı yerince, dava dosyası
re’sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen
yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı
gözetilerek, Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı
Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin
önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava
ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
4904 sayılı Kanun’un 3. maddesinin (d) bendine aykırılık nedeniyle 20.
maddesinin (d) bendi uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması
istemiyle açılmıştır.
4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
görevleri” başlığı altında düzenlenen 3. maddesinin (d) bendinde, “İşçi isteme ve iş aramanın düzene bağlanmasına ilişkin
çalışmalar yapmak, işgücünün yurt içinde ve yurt dışında uygun oldukları
işlere yerleştirilmelerine ve çeşitli işler için uygun işgücü bulunmasına
ve yurt dışı hizmet akitlerinin yapılmasına aracılık etmek, istihdamında
güçlük çekilen işgücü ile işyerlerinin yasal olarak çalıştırmak zorunda
oldukları işgücünün istihdamlarına katkıda bulunmak, özel istihdam
bürolarına ilişkin Kuruma verilen görevleri yerine getirmek, işverenlerin
yurt dışında kendi iş ve faaliyetlerinde çalıştıracağı işçileri temin
etmesi ile tarım işlerinde ücretli iş ve işçi bulma aracılığına izin
verilmesi ve kaldırılmasına ilişkin işlemleri yapmak” denilmiş, 20.
maddesinin (d) bendinde, “ Bu Kanunun 3 üncü maddesinin (d) bendine aykırı
davranan gerçek ve tüzel kişiler hakkında eylem başka bir suçu oluştursa
dahi bir milyar lira, ayrıca Kuruma onaylatılmayan her bir yurt dışı hizmet
akdi için de ikiyüzelli milyon Lirası,
…………
…………
İdari para cezası verilir”
…………
İdari para cezaları tebliğ tarihinden itibaren yedi
gün içinde Kuruma ödenir veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebilir.
İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler idari yargı yoluna
başvurabilirler. Yargı yoluna başvurulması cezanın takip ve tahsilini
durdurmaz.” hükmü yer almakta iken, 8.2.2008 gün ve 26781 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren 23.1.2008 gün ve 5728 sayılı Kanun’un 503 üncü
maddesi ile, “……(d) Bu Kanunun 3 üncü maddesinin (d) bendine aykırı
davranan kişilere ikibin Türk Lirasından ellibin Türk Lirasına kadar,
ayrıca Kuruma onaylatılmayan her bir yurt dışı hizmet akdi için de üçyüz
Türk Lirası
(e)……
İdari para cezası verilir.
Kanun hükümlerine göre verilen idari para
cezalarından tahsil edilen miktarın tamamı Kurum hesabına aktarılır”
şeklinde değiştirilmiştir.
4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu’nda idari para
cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenleme yer almamaktadır.
Öte
yandan; 30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve
5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, " (1)
Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı
27. maddesinin 1. fıkrasında ise "idari para cezası ve mülkiyetin
kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği
veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza
mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde
idari yaptırım kararı kesinleşir" düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu’nda da
idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinde belirtildiği
üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,
diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacak olması
nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri
dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve
çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Yatağan Sulh Ceza Mahkemesinin 19. madde kapsamında görülen başvurusunun
reddi ile, aynı Mahkemece verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yatağan Sulh
Ceza Mahkemesinin 19. madde kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN REDDİ ile, aynı
Mahkemenin 12.1.2007 gün ve Müt.E:2007/11, Müt.K:2007/10 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
17-ESAS NO : 2014/317
KARAR NO : 2014/359
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: M.Y.
Vekili: Av. B.Y.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. K.S. (Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı kurumdan geçiş yapan
davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. Maddesi ve 406
sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden
tespiti ile maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda
zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği ancak
kendisine ödenmeyen, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye
tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
700,00TL nin alacağın ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek en
yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle
31.03.2011 tarihinde adli yargıda dava açmıştır.
ANKARA
12. İŞ MAHKEMESİ: 27.12.2012 gün ve E:2011/307 K:2012/1091 sayılı kararında
özetle; davacının kapsam dışı personel olarak kamuda çalıştığı, Yargıtay ve
Danıştay kararlarında açıklandığı üzere; 406 sayılı Yasa hükümleri ile kamu
kurumlarına nakil hakkı bulunan personel ile ilgili olarak bazı kamusal
görevler yüklenen davalı şirketin belirtilen görevleri kapsamında tesis
ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden
kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görev alanına girdiği
açıklanarak dava dilekçesinin görevsizlik nedeniyle reddine karar vermiştir.
Davanın
reddine ilişkin karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
YARGITAY
22. HUKUK DAİRESİ: 06.05.2013
gün ve E:2013/9824 K:2013/9854 sayılı ilamıyla verilen karar onanmıştır.
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle 02.12.2013 tarihinde idari yargıda dava açmıştır.
ANKARA
1. İDARE MAHKEMESİ : 30.01.2014
gün ve E:2013/2356 sayı ile vermiş olduğu gönderme kararında özetle;
uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın
çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu
gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar
vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ikramiyelerin tahsili isteğine
ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu
yolundaki İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde kapsam dışı personel olarak
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 12.
İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 1.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 12. İş Mahkemesi’nin
27.12.2012 gün ve E:2011/307 K:2012/1091 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
18-ESAS NO : 2014/318
KARAR NO : 2014/360
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Trafik kazası
nedeniyle meydana gelen maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan
davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
R.D.
Vekili:
Av. İ.D. & Av. A.A.
Davalı:
Döşemealtı Belediye Başkanlığı
O L A Y: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle;
03.07.2011 tarihinde Antalya- Döşemealtı ilçesi Yeniköy Mahallesi Atatürk
Caddesi ile Karain Caddesi’nin kesiştiği kavşakta davacı R.D.’in kullanmış
olduğu 42….. plakalı araç ile M.Y.T.’in kullanmış olduğu 07…. plakalı
aracın çarpışması sonucu meydana gelen trafik kazasında davacının eşi ve
çocuğunu kaybettiğini, kazanın trafik güvenliğinden sorumlu davalı belediye
başkanlığının yoldaki trafik levhalarının anlamlarına uygun olarak
bulundurmadığından tali kusurlu olduğunu belirterek; öncelikle eldeki
dosyanın, söz konusu kaza nedeniyle sürücü ve sigorta şirketine karşı
açtıkları Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2012/413 Esas sayılı dosya
birleştirilmesine, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak trafik kazasında
eşini ve çocuğunu kaybeden davacıya 2.500 TL destekten yoksun kalma
tazminatı ve 150.000,00 TL manevi tazminatın 03.07.2011 tarihinden itibaren
işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı Döşemealtı Belediye
Başkanlığı’ndan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANTALYA 8. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 01.10.2013 gün ve
E:2013/447 K:2013/439 sayılı kararında “…Dava, davalı idarenin hizmet
kusuru bulunduğu iddiası ile açılmış maddi ve manevi tazminat olup tam
yargı davasına konu teşkil eder. 6100 sayılı Yasa’nın 3. Maddesi Anayasa
Mahkemesince iptal edildiğinden mahkememiz bu davaya bakmaya görevli
değildir. Davanın idari yargıda açılması gereken davalardan olduğu
anlaşıldığından…” şeklindeki gerekçe ile davanın yargı yolu nedeniyle
usulden reddine dair verilen görevsizlik kararı temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargıda dava
açmıştır.
ANTALYA
3. İDARE MAHKEMESİ: 31.12.2013 gün ve E:2013/1477 sayılı gönderme kararında
özetle; uyuşmazlığın maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği yolun
bakım ve onarım sorumluluğuna ilişkin olması ve 2918 sayılı Yasa
hükümlerinin uygulanması suretiyle çözümlenebilecek mahiyette olması
nedeniyle, 2918 sayılı yasa hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili uyuşmazlığın
görüm ve çözümünde aynı Yasa’nın 110. Maddesi hükmü uyarınca adli yargı
yerleri görevli olduğunu, gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan
Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda
bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
görülmediğinden esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, trafik kazası nedeniyle meydana gelen
maddi ve manevi zararın tazmini talebine ilişkindir.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet
verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk
davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu
fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen
tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden;davaya neden olan kazanın,
03.07.2011 tarihinde davacının kullandığı aracın Mehmet Yücel Türker’in
kullandığı araçla çarpışması sonucu meydana geldiği, kazada davacının eşini
ve çocuğunu hayatını kaybettiği, ceza dosyasındaki bilirkişi raporlarında
davacının asli kusurlu olduğu kabul edilmiş ise de davacı tarafın aldığı
özel bilirkişi raporunda ise; davacının ve davalı belediyenin kazada tali
kusurlu, kazaya karışan diğer şahsın ise asli kusurlu olduğunun tespit
edildiği açıklanarak maddi ve manevi tazminat istemiyle önce adli yargıda
ve sonrasında da idari yargıda dava açıldığı anlaşılmaktadır.
2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi
kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak
Anayasa’da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari
uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili
kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda
idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli
olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın
çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak
bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari
yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü,
haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından
adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar
görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin
olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre
farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan
tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz
konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari
yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan
yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak
yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda
çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin
hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı
kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda
getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte
yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç
trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği
konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden
kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı
karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür
risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir
neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın
2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any.
Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G.
27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısiyle 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle
davanın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden Antalya 3.
İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
01.10.2013 gün ve E:2013/447, K:2013/439 sayılı görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Antalya 3.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
01.10.2013 gün ve E:2013/447, K:2013/439 sayılı GÖREVSİZLİK KARARIN
KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve
OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
Adli Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava açılmış,
Yargılama
sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan davaların tam yargı
davası niteliğinde bulunduğu, idari Yargıda açılması gerektiği"
gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden reddedilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle İdari Yargıda dava
ikame
etmiş,
İdare
Mahkemesi de yargılamada sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile Mahkemenin görevsizliğine, 2247 Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince
görevli yargı kolunun belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığı'na gönderilmesine karar vermiş,
Uyuşmazlık
Mahkemecesince yapılan inceleme sonucunda " 2918 Sayılı Yasa'nın
110.maddesi hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi
gerektiği" düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına, Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak
karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yolları, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırları içindeki yolun yapım, bakım ve onanmının
yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması karşısında,
idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği
zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin,
hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup
olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı
İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari yargı
yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk'cfevaları Adli Yargıda görülür..."
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından idari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918
sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet
gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit
etmektedir.
Diğer
taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali
istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava sonucunda verilen yorumlu red
kararlarını, karara dayanak almakta ise de bu görüşe de itibar edilmesi
mümkün değildir.
Zira;
"T.C. Anayasasında, Anayasa Mahkemesinin iptal veya iptal talebinin
reddi dışında yorumlu red kararı verebileceğine dair bir işaret yoktur. Tersine
T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa Mahkemesi bir kanun veya
kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun
koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis
edemez." hükmü böyle bir anlayışın benimsenmemiş olduğunun kanıtı
olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal kararlarından bahsetmektedir,
ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin kanun koyucu gibi
hareket etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu red
kararlarının ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek ve tüzel
kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk anlamına
geldiğine şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun Ozbudun. Sh.
440 vd.)
Hakkında
yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi yürürlükte kalmaya devam eder.
Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut olaylarda o maddenin ne anlama
geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına, bundan sonra da Anayasa Mahkemesi
değil onu uygulayacak Mahkemeler karar verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu
red kararı verirken yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri bağlaması mümkün
değildir. Bir kanun maddesinin nasıl yorumlanacağına onu uygulayacak olan
Adli- idari ve Askeri Yargı organları karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli,
İdari ve Askeri kollarının üst mahkemesi olmadığına göre bu yargı
kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu empoze etmesi mümkün değildir. O
halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu red kararlarının kendilerinden
beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin
bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır. Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi
kararlarında yapılan yorumlar diğer mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi
kararlarının bağlayıcılığı bu kararların hüküm fıkralarına münhasırdır.
(Türk Anavusa Hukuku Dersleri, Kemal Gözler, sh. 444)
Keza,
Sayın çoğunluğun kararı dayandırdığı T.C. Anayasasının 158. madde
hükümlerininde uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır. Uyuşmazlık
Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının 158. maddesi
açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı
kollan arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının doğması halinde
Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin düzenlemenin,
uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik kararının
bulunmaması, diğer yargı kolları ile arasında bir görev ihtilafının
çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlanyla İçtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da
uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10.
Daire E 2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
19-ESAS NO : 2014/322
KARAR NO : 2014/362
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: B.A.
Vekili: Av. S.Ö.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili: Av. A.İ.
O L A Y: Davacı
vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı kurum nezdinde tekniker
olarak çalışmakta iken özelleştirme nedeniyle 24.11.1994 tarih ve 4046
sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine ilişkin kanunun 22.
Maddesi ve 406 sayılı yasanın ek 29.maddeleri gereğince adının Devlet
Personel Başkanlığına bildirilerek akabinde kamuya atandığını, 27.05.2010
tarihinde Aliağa İlçe Tarım kurumunda göreve başladığını, süresi
dolmamasına rağmen davalı şirket tarafından Devlet Personel Başkanlığı’na
kamu kurumuna nakli için bildiriminin yapıldığını, bildirim sırasında maaşına
eklenmesi gereken ek ücretlerin maaş nakil ilmuhaberine yansıtılmadığını,
bu şekilde davacının zarara uğradığını belirterek; davalı Türk
Telekomünikasyon A.Ş. tarafından yaratılan muarazanın önlenmesine,
müvekkilinin Devlet Personel Başkanlığı’na bildirim tarihi olan 31.08.2010
tarihi itibariyle davalı kurumdan alması gerekli olan ancak alamadığı ücret
ve ücrete eklenmesi gereken farkların ayrıca 112 günlük ikramiye tutarının
sabit bir değer olarak eklenecek şekilde maaş nakil ilmuhaberinin yeniden
düzenlenmesi ve düzenlenen yeni maaş nakil ilmuhaberinin düzenlenmiş
haliyle Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilmesi gerektiğinin tespitine,
maaş nakil ilmuhaberinin eksik ve hatalı düzenlenmesi nedeniyle kamuya
çalışmaya başladığı tarih olan 27.05.2010 tarihinden itibaren eksik ücret
alması nedeniyle uğramış olduğu alacak haklarından fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak üzere şimdilik 1.000 TL’sinin kamuya başladığı tarih olan
27.05.2010 tarihinden itibaren bankaların mevduata uyguladığı en yüksek
faizi ile birlikte ödenmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 11. İş Mahkemesi: 17.07.2013 gün
ve 2012/1245 Esas, 2013/948 Karar sayılı kararında; “…406 sayılı Yasa
hükümleri uyarınca davalı şirkete hak sahibi personeli Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumundan yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelinin ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemler yapıldığı, bu işlemler idare hukuku alanında hukuki sonuçlar
doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerinin,
özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerini kamu
personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem
niteliğinde olduğu, idari işlemlerle ilgili olduğu…” gerekçe gösterilmek
suretiyle, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine
karar vermiştir.
Dava
dosyasında bulunan onaylı karar örneğine şerh edildiği üzere karar;
taraflarca temyiz edilmeksizin 06.11.2013 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bunun üzerine; aynı taleple, Devlet Personel Başkanlığı’na bildirim
tarihinde almaya hak ettiği ancak maaş nakil ilmuhaberinin yanlış
düzenlenmesinden dolayı alamadağı 112 günlük ikramiye tutarının sabit bir
değer olarak müvekkilinin kamuya başladığı tarih olan 27.05.2010 tarihinden
itibaren yasal faiziyle birlikte tazminine, yani Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirim tarihindeki net ücreti 2.082,77 TL/30X112/12:647,97
TL aylık ikramiye tutarı 27.05.2010 tarihinden itibaren ise toplam 22.679
TL’nin yasal faiziyle beraber tazminine, dava tarihinden itibaren işleyecek
maaşlara da ikramiye tutarının yansıtılmasına karar verilmesi istemiyle
idari yargıda dava açmıştır.
İzmir 1.İdare Mahkemesi: 16.12.2013 gün ve 2013/1775 Esas sayılı ara
kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu, nitekim benzer konudaki Uyuşmazlık Mahkemesi’nin
06.12.2010 tarih ve E:2010/66, K:2010/244 sayılı kararının da bu yönde
olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı merciinin
belirlenmesi için dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine
karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde tekniker sıfatı ile çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi
sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu
hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat
faizi üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kurum nezdinde tekniker
sıfatı ile çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen
ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni
ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Ankara 11.İş Mahkemesi’ne dava
açıldığı; Ankara 11. İş Mahkemesi’nin 17.07.2013 gün ve 2012/1245 Esas,
2013/948 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile reddine karar
verdiği ve kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine
davacının aynı istemle İzmir 1. İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, İzmir 1.
İdare Mahkemesi’nce 2247 sayılı kanunun 19. maddesi koşullarına uygun
olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği
anlaşılmaktadır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, İzmir 1. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 11.
İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 1.İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 11.İş Mahkemesi’nin
17.07.2013 gün ve 2012/1245
Esas, 2013/948 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
20-ESAS NO : 2014/323
KARAR NO : 2014/363
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: G.Ö.
Vekili: Av. S.Ö.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili: Av. A.İ.
O L A Y: Davacı
vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı kurum nezdinde memur
olarak çalışmakta iken davalı kurumun özelleştirilmesi nedeni ile 4046
sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine ilişkin kanunun 22.
Maddesi ve 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi gereğince adının Devlet
Personel Başkanlığı’na bildirilerek akabinde kamuya atandığını, 28.04.2010
tarihinde Defterdarlık Personel Müdürlüğü kurumunda göreve başladığını,
süresi dolmamasına rağmen davalı şirket tarafından Devlet Personel
Başkanlığı’na kamu kurumuna nakli için bildiriminin yapıldığını, bildirim
sırasında maaşına eklenmesi gereken ek ücretlerin maaş nakil ilmuhaberine
yansıtılmadığını, bu şekilde davacının zarara uğradığını belirterek; davalı
Türk Telekomünikasyon A.Ş. tarafından yaratılan muarazanın önlenmesine,
müvekkilinin Devlet Personel Başkanlığı’na bildirim tarihi olan 18.01.2010
tarihi itibariyle davalı kurumdan alması gerekli olan ancak alamadığı ücret
ve ücrete eklenmesi gereken farkların ayrıca 112 günlük ikramiye tutarının
sabit bir değer olarak eklenecek şekilde maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi
ve düzenlenen yeni maaş nakil ilmuhaberinin düzenlenmiş haliyle Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirilmesi gerektiğinin tespitine, maaş nakil ilmuhaberinin
eksik ve hatalı düzenlenmesi nedeniyle kamuya çalışmaya başladığı tarih
olan 28.04.2010 tarihinden itibaren eksik ücret alması nedeniyle uğramış
olduğu alacak haklarından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere
şimdilik 1.000 TL’sinin kamuya başladığı tarih olan 28.04.2010 tarihinden
itibaren bankaların mevduata uyguladığı en yüksek faizi ile birlikte
ödenmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 11. İş Mahkemesi: 17.07.2013 gün
ve 2012/1250 Esas, 2013/953 Karar sayılı kararında; “…406 sayılı Yasa
hükümleri uyarınca davalı şirkete hak sahibi personeli Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumundan yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelinin ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemler yapıldığı, bu işlemler idare hukuku alanında hukuki sonuçlar
doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerinin,
özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerini kamu
personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem
niteliğinde olduğu, idari işlemlerle ilgili olduğu…” gerekçe gösterilmek
suretiyle, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine
karar vermiştir.
Dava
dosyasında bulunan karar örneğine şerh edildiği üzere karar; taraflarca
temyiz edilmeksizin 06.11.2013 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bunun üzerine; aynı taleple, Devlet Personel Başkanlığı’na bildirim
tarihinde almaya hak ettiği ancak maaş nakil ilmuhaberinin yanlış
düzenlenmesinden dolayı alamadağı 112 günlük ikramiye tutarının sabit bir
değer olarak müvekkilinin kamuya başladığı tarih olan 28.04.2010 tarihinden
itibaren yasal faiziyle birlikte tazminine, yani Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirim tarihindeki net ücreti 1.699,17 TL/30X112/12:528,63
TL aylık ikramiye tutarı 28.04.2010 tarihinden itibaren ise toplam 19.030
TL’nin yasal faiziyle beraber tazminine, dava tarihinden itibaren işleyecek
maaşlara da ikramiye tutarının yansıtılmasına karar verilmesi istemiyle
idari yargıda dava açmıştır.
İzmir 2.İdare Mahkemesi: 13.12.2013 gün ve 2013/1697 Esas sayılı ara
kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında, davacının
maaş nakil ilmuhaberesinin yanlış düzenlenmesine ilişkin işlemden
kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğunu, nitekim
benzer konudaki Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 06.12.2010 tarih ve E:2010/66,
K:2010/144 sayılı kararının da bu yönde olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
maddesi uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dava dosyasının
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vererek dosya Mahkememize
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Dosya
üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye
göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde memur olarak çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi
nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas düzenlenen maaş nakil
ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi sureti ile maaş nakil
ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu hatalı işlem nedeni ile
uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat faizi üzerinden davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla
değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin
hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu
yolundaki İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kurum nezdinde memur
olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve
sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin ek ücretler eklenmek suretiyle yeniden tespiti ile
almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini
istemiyle; Ankara 11.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 11. İş Mahkemesi’nin
17.07.2013 gün ve 2012/1250 Esas, 2013/953 Karar sayılı kararı ile davanın
görev nedeni ile reddine karar verdiği ve kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği;
bunun üzerine davacının aynı istemle İzmir 2. İdare Mahkemesi’nde dava
açtığı, İzmir 2. İdare Mahkemesi’nce 2247 sayılı kanunun 19. maddesi
koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine
karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, İzmir 2. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 11.
İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 2.İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 11.İş Mahkemesi’nin
17.07.2013 gün ve 2012/1250
Esas, 2013/953 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
21-ESAS NO : 2014/324
KARAR NO : 2014/364
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: A.Y.A.
Vekili: Av. B.Y.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekillerİ:
Av. A.Ö. & Av. H.İ.K. (Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı şirkette
sözleşmeli teknisyen statüsünde çalışmakta iken davalının özelleştirme
sürecine girmesi üzerine, müvekkil ile davalı arasında 22.03.2006 tarihinde
5 yıl içinde başka kamu kurumuna nakil hakkı saklı tutularak 2. Tip
sözleşme imzalandığını, bu sözleşme çerçevesinde de 31.03.2010 tarihinde
davalı nezdindeki çalışmasının sona erdiğini, başka kamu kurumu bünyesinde
göreve başlatıldığını, müvekkilin ayrıldığı 31.03.2010 tarihi itibari ile verilmekte
olan 654,83 TL ikramiyenin, 4046 sayılı yasanın 22/5 maddesi uyarınca sabit
değer olarak maaş nakil ilmuhaberindeki ücrete eklenerek Devlet Personel
Başkanlığı’na bildiriminin yapılması gerektiği halde maaş nakil
ilmuhaberinde yer almaması ve ikramiye sütununun boş bırakılarak eksik
bildirim yapılması sebebi davacının zarara uğradığını belirterek; 654,83 TL
ikramiyenin maaş nakil ilmuhaberine yazılması sureti ile yeniden
düzenlenmesi ve Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilmesinin gerektiğinin
tespitine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
18.İş Mahkemesi; 09.07.2013 gün ve 2012/860 Esas, 2013/475 Karar sayılı
kararı ile; dava dosyasında emsal niteliğindeki Yargıtay 9. Hukuk
Dairesi’nin 01.10.2012 gün ve 2012/27071 Esas, 2012/32336 Karar sayılı
ilamında; “nakle tabi personel ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğunu ve bu işlemlerden kaynaklanan
davalara bakma görevinin idari yargıya ait bulunduğu” şeklindeki gerekçesi
ile davada idari yargının görevli olduğuna hükmettiğini, yine Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu’nun 26.12.2012 gün ve 2012/9-1518 Esas, 2012/1388 Karar sayılı
kararı ile dava konusu uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğuna
karar verdiğini belirterek; davada idari yargının görevli olduğu gerekçesi
ile davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
Mahkemenin
karar örneğine şerh edildiği üzere karar; taraflarca temyiz edilmeksizin
18.07.2013 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez; davalının, müvekkilin kamu kurumuna nakil olduğu süreçte
düzenlediği müvekkilin maaş ve diğer ücretlerinin belirtildiği 02.04.2010
tarih ve 001075 sayılı “yer değiştirme sureti ile atamalarda aylık bildirim
işleminin” iptali istemi ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
6.İdare Mahkemesi: 20.12.2013 gün ve 2013/1623 Esas sayılı kararı ile;
uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğunu, bu
nedenle davanın adli yargı mercilerinde görülmesi gerektiğini belirterek, mahkemelerinin görevine girmeyen ve adli yargı yerince
de görevsizlik kararı verilen bu davada, görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Dosya
üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye
göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde sözleşmeli teknisyen statüsünde çalışmakta iken
kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, hatalı
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptaline ve ek ücretin maaş nakil
ilmuhaberine yansıtılması sureti ile yeniden düzenlenmesine karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu
yolundaki İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı nezdinde sözleşmeli teknisyen statüsünde çalışmakta iken,
406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine
göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve sonrasında başka bir
kamu kurumun emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin
iptali ile almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın
tazmini istemiyle; Ankara 18.İş Mahkemesi’ne dava açtığı, Ankara 18. İş
Mahkemesi’nin 09.07.2013 gün ve 2012/860 Esas 2013/475 Karar sayılı kararı
ile davanın görev nedeni ile reddine karar verdiği ve kararın temyiz
edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine davacının yer değiştirme sureti
ile atamalarda aylık bildirim işleminin iptali istemiyle Ankara 6.İdare
Mahkemesi’ne dava açtığı, Ankara 6. İdare Mahkemesi’nin 20.12.2013 gün ve
2013/1623 sayılı ara kararı ile 2247 sayılı kanunun 19. Maddesi koşullarına
uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verdiği
anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Ankara 6. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara
18.İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi
gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 6.İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 18.İş Mahkemesi’nin
09.07.2013 gün ve 2012/860 Esas, 2013/475 Karar sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
22-ESAS NO : 2014/325
KARAR NO : 2014/365
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: A.S.
Vekili: Av. M.S.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili: Av. A.K.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı şirkette Teknik
Uzman olarak çalışırken başka bir kuruma atandığını, 5473 sayılı kanunla
01.01.2006 tarihinden itibaren uygulanan denge tazminatının (40+40)
müvekkiline ödenmediğini, 5473 sayılı kanun ile kamu personeline
01.01.2006-30.06.2006 tarihleri için geçerli olmak üzere 40 TL denge
tazminatının yine 01.07.2006 tarihinden itibaren ise 80 TL ek ödeme
yapılmasının öngörüldüğü, yine anılan kanuna dayalı olarak, 08.05.2006
tarih ve 2006/7-17 sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararının 9.maddesinde yer
alan 80 TL ek ödemenin 82.5 TL’ye yükseltildiğini, davalı şirketin kanunla
tanınan bu hakkı müvekkiline vermediğini, bu nedenle müvekkilinin zarara
uğradığını belirtilerek; müvekkiline ödenmeyen ek ödemenin 500 TL temerrüt
tarihinden itibaren bankaların vadeli mevduata verdiği en yüksek faiziyle
birlikte davacıya ödenmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davacı
vekili bila tarihli dilekçesi ile; yapılan bilirkişi incelemesinde
müvekkilin alacağı miktarın 7.724,47 TL olduğu tespit edildiğinden; fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak üzere davanın 7.724,47 TL olarak kabulüne,
alacağa hak ediş ve en geç başvuru tarihinden itibaren, işlemiş ve
işleyecek faizleriyle birlikte davalıdan tahsil edilmesini talep ederek
davayı ıslah etmiştir.
Ankara
1. İş Mahkemesi: 23.09.2011 gün ve 2010/620 Esas, 2011/466 Karar sayılı kararında
özetle; Türk Telekom personelinin 5473 sayılı yasada ön görülen ek ödemeden
01.01.2006 tarihinden iş sözleşmesinin feshedildiği tarihe kadar diğer kamu
görevlilerinin parasal haklarına yapılan artışlar kapsamında
değerlendirilmesi gerektiğini ve ek ödemeden dolayı davacının bilirkişinin
belirlemiş olduğu miktar kadar alacağının olduğunu belirterek; davanın
kısmen kabulüne karar vermiş, bu karar davalı vekili tarafından temyiz
edilmiştir.
Yargıtay
9. Hukuk Dairesi; 27.02.2012 gün ve 2011/49867 Esas, 2012/5857 Karar sayılı
kararında özetle; mahkemece yapılan araştırmanın hüküm vermeye yeterli olmadığı;
davacı ile ilgili davalı işyerinde tüm bordrolar, ücret ve mali haklarına
ilişkin işverence alınan işletmesel kararlar getirtilerek, davacının
kapsamdışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde 406 sayılı Kanunun Ek.29 ve
sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan 399 sayılı
KHK’nun ek II. Cetveline tabi çalışanlara uygulanan artışlardan
yararlandırılıp yararlandırılmadığı, artış yapılıp yapılmadığı, yapılan
artışın tebliğlerle getirilen artışların altında kalıp kalmadığı,
tebliğlere göre yapılacak artışları kapsayacak şekilde maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenip düzenlenmediği, davacının fark alacağı olup
olmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar
verilmesi gerektiği belirtilerek, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına
hükmetmiştir.
Ankara
1. İş Mahkemesi: 21.05.2013 gün ve 2012/440 Esas, 2013/334 Karar sayılı kararında
özetle; 406 sayılı yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete hak sahibi
personeli Devlet Personel Başkanlığına bildirmesi, bildirim ile beraber
personelin nakledileceği kamu kurumundan yararlanacağı parasal haklara esas
olmak üzere memur maaş nakil ilmuhaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin
kesilmesi gibi işlemler yaptırıldığı görülmekle, bu işlemler idare
statülerinin özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin
kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş birer idari
işlem niteliğinde oldukları açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın
ise adli yargı yerine değil idari yargı yeri olduğunu belirterek; HMK
114/1-b maddesi uyarınca aynı yasanın 115/2 maddesi uyarınca açılan
davanın,HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeni
ile usulden reddine karar vermiştir.
Görevsizlik
kararı taraflara 21.05.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın 5521 sayılı
Yasa’nın Geçici 1.maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521 sayılı
Yasa’nın 8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal sürede taraflarca
temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı
vekili bunun üzerine; davalının hak ettiği halde müvekkiline vermediği
7.724.47 TL tutarındaki ek ödeme alacağının kendisine ödenmesine, ayrıca
davalı kurumda çalışırken aldığı ikramiyelerin maaşına ilave edilerek, ek
ödeme ve ikramiye ilaveli yeni bir maaş nakil ilmuhaberinin tanzim edilmesi
istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Ankara
8. İdare Mahkemesi: 06.02.2014 gün ve 2013/979 Esas sayılı kararında
özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu, nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 06.12.2010
tarih ve E:2010/250, K:2010/301 sayılı kararının da bu yönde olduğunu
gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 19. maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine
karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde Teknik Uzman olarak çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi
sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu
hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat
faizi üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu
yolundaki İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kurum nezdinde
çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve
sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni
ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Ankara 1.İş Mahkemesi’ne dava
açıldığı; Ankara 1. İş Mahkemesi’nin 21.05.2013 gün ve 2012/440 Esas,
2013/334 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile reddine karar
verdiği ve kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine
davacının aynı istemle Ankara 8. İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 8.
İdare Mahkemesi’nce 2247 sayılı kanunun 19. maddesi koşullarına uygun
olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği
anlaşılmaktadır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Ankara 8. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 1.
İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 8.İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 1.İş Mahkemesi’nin
21.05.2013 gün ve 2012/440 Esas, 2013/334 Karar sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
23-ESAS NO : 2014/326
KARAR NO : 2014/366
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: Y.H.
Vekilleri:
Av. B.Y. & Av. A.Ö.Ö.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili: Av. K.S.
O L A Y: Davacı
vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı kurum nezdinde
kontrolör olarak çalışmakta iken; kurumun 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesinden
sonra başka kuruma nakledildiğini; ancak bu nakil sırasında maaş nakil
ilmuhaberinin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek
29.Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeni ile zarara uğradığını belirterek;
maaş nakil ilmuhaberine dava konusu artış ve zamların düzenleme tarihi baz
alınarak yeniden tespitine ve davacının davalı kurumda çalıştığı sürelerde
hak ettiği; ancak, kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı maaş nakil
bildirimi nedeniyle davacının halen çalıştığı kurumda eksik aldığı
tutarların yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına eklenen ikramiye tutarı farkının
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 700,00 TL’sinin
ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile
birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemi ile adli yargıda dava
açmıştır.
Ankara 12. İş Mahkemesi: 27.12.2012 gün ve 2011/325 Esas, 2012/1109 Karar
sayılı kararında özetle; Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin 01.10.2012 gün ve
2012/27088 Esas, 2012/32353 Karar sayılı kararında benzer bir olayda davalı
kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı çalışan personelin
nakledildiklerinde özlük haklarının korunması yönünden kapsam dışı personel
olarak kamuda çalışan gibi değerlendirildiğini, yine Danıştay İdari Dava
Daireleri’nin 07.04.2011 gün ve 2011/55-205 sayılı kararında da benzer bir
davada idari yargının görevli olduğunun belirtildiğini, bu görüşlerin
mahkemece de benimsendiğini belirterek; davanın görevsizlik nedeni ile
reddine karar vermiş, karar taraf vekillerince temyiz edilmiş, davacı
vekili vermiş olduğu 25.04.2013 tarihli dilekçe ile temyiz isteminden
vazgeçmiştir.
Yargıtay
22. Hukuk Dairesi; 06.05.2013 gün ve 2013/9871 Esas, 2013/9851 Karar sayılı
ilamı ile 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunu’nun geçici 3.maddesi
uyarınca uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü
Muhakemeleri Kanunu’nun 432/4.maddesi uyarınca davacı vekilinin temyiz
isteminin reddine, davalı vekilinin temyiz istemi yönünden ise ilk derece
mahkemesi kararının onanmasına hükmetmiş; 1086 sayılı Yasa’nın Geçici 2. ve
6100 sayılı Yasa’nın Geçici 3.maddesi gereğince halen yürürlükte olan 1086
sayılı Yasa’nın 440.maddesi gereğince verilen karar 12.11.2013 tarihinde
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez; davalı kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil
ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın Ek
29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil ilmühaberinin iptal
edilerek, müvekkilinin davalı kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği ancak
kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı maaş bildirimi nedeniyle
müvekkilinin halen çalıştığı kurumda eksik maaş almasına sebep olduğu
tutarların, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının
ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile
birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Ankara 4. İdare Mahkemesi: 30.01.2014 gün
ve 2013/1690 Esas sayılı ara kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin kamu kuruluşu niteliği taşımaması karşısında,
uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargının görevinde bulunduğunu,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer bir olaya ilişkin olarak verdiği 08.04.2013
tarih ve E:2013/82, K:2013/502 sayılı kararı ile davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğuna karar verildiğini gerekçe göstererek, 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi
hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar
verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde kontrolör olarak çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi
sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu
hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat
faizi üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak
üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın
Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin
ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom
A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi
itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu
yolundaki İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl
tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür
ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve
Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda
istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda
öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu
bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda;
“a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki
kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık
ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile
diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek,
yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kurum nezdinde
kontrolör olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış olduğunun tespiti ile almaktan
mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini istemiyle;
Ankara 12.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 12. İş Mahkemesi’nin
27.12.2012 gün ve 2011/325 Esas, 2012/1109 Karar sayılı kararı ile davanın
görev nedeni ile reddine karar verdiği, kararın temyizi üzerine inceleme
yapan Yargıtay 22.Hukuk Dairesi verdiği 06.05.2013 gün ve 2013/9871 Esas,
2013/9851 Karar sayılı kararı ile davacı vekilinin temyiz isteminin
reddine, davalı vekilinin temyiz istemi yönünden ise ilk derece mahkemesi
kararının onanmasına karar verdiği ve bu şekilde ilk derece mahkemesi kararının
kesinleştiği, bunun üzerine davacının aynı istemle Ankara 4. İdare
Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 4. İdare Mahkemesi’nin 2247 sayılı
kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar verdiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Ankara 4. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara
12. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 4.İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 12.İş Mahkemesi’nin
27.12.2012 gün ve 2011/325 Esas, 2012/1109 Karar sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
24-ESAS NO : 2014/327
KARAR NO : 2014/367
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: M.E.
Vekili: Av. B.Y.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekilleri:
Av. A.Ö. & Av. H.İ.K.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı şirkette
sözleşmeli teknisyen statüsünde çalışmakta iken davalının özelleştirme
sürecine girmesi üzerine, müvekkil ile davalı arasında 03.04.2006 tarihinde
5 yıl içinde başka kamu kurumuna nakil hakkı saklı tutularak 2. Tip
sözleşme imzalandığını, bu sözleşme çerçevesinde de 02.01.2009 tarihinde
davalı nezdindeki çalışmasının sona erdiğini, başka kamu kurumu bünyesinde
göreve başlatıldığını, ancak bu nakil sırasında maaş nakil ilmuhaberinde
belirtilmesi gereken 4046 sayılı Yasa’nın 22.maddesi gereğince ikramiye
tutarının belirtilmediğini, maaşına esas net ücretin ise yanlış
bildirildiğini, davacının bu şekilde zarara uğradığını belirterek; davalı
tarafından düzenlenen “yer değiştirme sureti ile atamalarda aylık bildirim”
formunda belirlenen 1.637,39 TL net ücretinin 02.01.2009 tarihinden itibaren
geçerli olmak üzere 2.516,21 TL olarak Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Ankara
18.İş Mahkemesi; 09.07.2013 gün ve 2012/863 Esas, 2013/478 Karar sayılı
kararı ile; dava dosyasında emsal niteliğindeki Yargıtay 9. Hukuk
Dairesi’nin 01.10.2012 gün ve 2012/27071 Esas, 2012/32336 Karar sayılı
ilamında özetle, nakle tabi personel ile ilgili olarak bazı kamusal
görevler yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis
ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğunu ve bu işlemlerden kaynaklanan
davalara bakma görevinin idari yargıya ait bulunduğu belirterek, davada
idari yargının görevli olduğuna hükmettiğini, yine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun
26.12.2012 gün ve 2012/9-1518 Esas, 2012/1388 Karar sayılı kararı ile dava
konusu uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğuna karar verdiğini
belirterek; davada idari yargının görevli olduğu gerekçesi ile davanın
görev yönünden reddine karar vermiştir.
Mahkemenin
karar örneğine şerh edildiği üzere karar; taraflarca temyiz edilmeksizin
18.07.2013 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez; kamu kurumuna nakil olunan 2.Tip sözleşmesi feshedilen ve
mevzuat gereği 02.01.2009 tarihinde davalı nezdinde çalışmasına son
verilerek başka kamu kurumuna nakil edilen müvekkilinin, “yer değiştirme
sureti ile atamalarda aylık bildirim” adı ile düzenlenen nakil ilmuhaberinde
belirtilen net ücretinin 1.923,46 TL olarak düzeltilmesi ve ayrılış tarihi
itibariyle ödenmesinde istikrar kazanılan 592,75 TL ikramiyenin de
eklenerek maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi isteminin reddinin
iptali istemi ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
18.İdare Mahkemesi: 12.02.2014 gün ve 2013/1394 Esas sayılı kararı ile;
uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğunu, bu
nedenle davanın adli yargı mercilerinde görülmesi gerektiğini belirterek, mahkemelerinin görevine girmeyen ve adli yargı yerince
de görevsizlik kararı verilen bu davada, görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde sözleşmeli memur statüsünde çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, hatalı
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptaline ve ek ücretin maaş nakil
ilmuhaberine yansıtılması sureti ile yeniden düzenlenmesine karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel”
olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan
Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki
son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu
payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş
olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu
yolundaki İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı nezdinde memur statüsünde çalışmakta iken, 406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve sonrasında başka bir kamu
kurumun emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmuhaberinde net
maaşının 2.516,21 TL olarak gösterilmesi gerektiğinin tespitine karar
verilmesi istemiyle; Ankara 18.İş Mahkemesi’ne dava açtığı, Ankara 18. İş
Mahkemesi’nin 09.07.2013 gün ve 2012/863 Esas, 2013/478 Karar sayılı kararı
ile davanın görev nedeni ile reddine karar verdiği ve kararın temyiz
edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine davacının yer değiştirme sureti
ile atamalarda aylık bildirim işleminin iptali istemiyle Ankara 18.İdare
Mahkemesi’ne dava açtığı, Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin 12.02.2014 gün ve
2013/1394 Esas sayılı ara kararı ile 2247 sayılı kanunun 19. Maddesi
koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine
karar verdiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Ankara 18. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara
18.İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi
gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara
18.İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 18.İş
Mahkemesi’nin 09.07.2013 gün ve 2012/863 Esas, 2013/478 Karar sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
25-ESAS NO : 2014/329
KARAR NO : 2014/369
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
A.A.
Vekilleri:
Av. B.Y. & Av. A.Ö.Ö.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. K.S.(Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı Türk
Telekomünikasyon AŞ.de kapsam dışı personel olarak çalışmakta iken,davalı
Türk Telekomünikasyon AŞ.nin 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesi sonucu
kamuya nakil hakkını saklı tutmak kaydı ile 2.tip iş sözleşmesi
imzaladığını, sonrasında 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi uyarınca başka
bir kamu kurumuna nakil olduğu, 09.03.2009 tarihine kadar aylık ücretinin
davalı şirketçe ödendiğini, sonrasında maaş artışı ve ek ödemelerin lehine
uygulanmadığının tespit edildiğini belirterek, maaş nakil belgesinin 4046
sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın ek 29.maddesine uygun
düzenlenmediğinden bahisle yeniden tespiti ile, maaşına esas net ücretine
söz konusu ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen
maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 700,00 TL alacağın faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
12. İş Mahkemesi: 27.12.2012 gün, E:2011/319, K:2012/1103 sayı ile özetle;
“...406 Sayılı Yasa hükümleri
ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan personel ile ilgili olarak bazı
kamusal görevler yüklenen davalı şirketin belirtilen görevleri kapsamında
tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden
kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu kabul
edilmiştir.
Bu
nedenle davanın idari yargıda görülmesi gerektiği anlaşılmıştır.” demek
suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
06.05.2013 gün, E:2013/9858, K:2013/9838 sayılı ilamı ile hükmün onanmasına
karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
1. İdare Mahkemesi: 30.01.2014 gün, E:2013/2355 sayı ile özetle; “...iptali
istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu
sonucuna varıldığından, mahkememizin görevsizliğine karar vermek gerekmiştir.”
demek suretiyle davanın adli yargının görev alanına girdiğinden bahisle
2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu
yolundaki İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 29.1.2000
tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri
arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış düzenlenmesi
sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 1. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Ankara 12. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 1.
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 12. İş
Mahkemesinin 27.12.2012 gün, E:2011/319, K:2012/1103 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
26-ESAS NO : 2014/332
KARAR NO : 2014/372
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Karayolu üzerinde seyreden belediye aracı (tramvayın) ile davacıya ait
aracın çarpışması sonucu meydana gelen trafik kazası nedeniyle oluşan
zararın tazmin istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk
K A R A R
Davacı:
O.K.
Vekili:
Av. Z.Ş.
Davalılar:
Adli Yargıda
1-E.U.
2-Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili:
Av. H.E.
3-F. Sigorta A.Ş. Genel Müdürlüğü
Vekili:
Av. A.K.
Davalı:
İdari Yargıda
Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili:
Av. R.B.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 42…... plakalı ticari
aracı (minibüs) ile Yeni İstanbul Caddesinin otogar kavşağından, Doktor
Halil Ürün caddesine geçerken aracın ön kısmı ile solundan Cumhuriyet
Kavşağı istikametinden gelen 109 sayılı tramvayın sağ ön kısmı ile
çarpıştığını, kazada maddi hasarın meydana geldiğini, kaza sonucunda
davacıya ait aracın hasar gördüğünü, Konya 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin
2008/239 D.İş sayılı dosyası ile hasar, malzeme ve işçilik ücretleri ile
değer ve kazanç kaybı hususlarında tespit yaptırdıklarını, dava konusu
aracın ticari araç olduğunu, Samanpazarı-Kampüs hattında dolmuş olarak
çalıştığını, günlük kazancının 70, 00 YTL olduğunu, aracın yenileme ve
onarımı 10 günde tamamlandığını, zararın 700,00 YTL olduğunu, 2007 model olan
araçta kazadan önce herhangi bir hasarının bulunmadığını, bilirkişi
raporuna göre aracın 1.000,00 YTL değer kaybı olacağının tespit edildiğini,
fazlaya ilişkin yasal haklarının saklı kalmak kaydıyla, davacının aracında
oluşan 700,00 YTL kazanç kaybı, 1.000,00 YTL kıymet kaybı, 2.400,00 YTL
onarı ve işçilik 3.000,00 YTL değişen parçalardan oluşan toplam 7.100,00
YTL maddi zararın haksız fiil tarihinden itibaren davalılardan (davalı
sigorta şirketin sorumluluğunun limiti ile sınırlı kalmak kaydıyla) müştereken
ve müteselsilen tahsili istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
KONYA 4.
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 22.03.2013 gün ve E:2008/160 K:2013/163 sayılı
kararında özetle, Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi ve istinabe
yoluyla alınan bilirkişi raporları ile alınan bilirkişi raporlarında davalı
Konya Belediyesine %75 nispetinde kusur izafe edilmiş ise de bu kusurun
dayanağının davalı belediyenin kazanın meydana geldiği sinyalizasyon
programının trafik emniyetini sağlayacak nitelikte olmaması olarak
belirtildiğinden davalı belediyenin kusura dayanarak gösterilen eylemin
hizmet kusuruna ilişkin olduğu hizmet kusuruna dayalı eylemden dolayı
açılan davanın da yargı yolu yanlışlığı nedeniyle usulden reddine dair
karar verilmiş; temyiz edilmeyen karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez aynı istemle Konya Büyükşehir Belediyesi’ne karşı idari
yargıda dava açmıştır.
KONYA 2.
İDARE MAHKEMESİ : 31.01.2014 gün
ve E:2013/926 sayılı gönderme kararında “… karayolunda meydana gelen trafik
kazası nedeniyle İdare Mahkemesinde açılan tam yargı davasında, İdare
Mahkemesi 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin 1. fıkrasının birinci ve
ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare
Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen
Anayasa Mahkemesi 08.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı ve
08.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayılı aynı içerikli iki karan
ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci
fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda
görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare
mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” kararına
varmıştır.
Bu
durumda, 2918 sayılı Kanun'un 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin benzer bir konuda İdare Mahkemesi’nin
davaya bakmakla görevli bulunmadığı yolundaki kararlan gözetildiğinde,
bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,
şartlan, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,
ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla karayollarında oluşan trafik kazaları
nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının
görevli olduğu; karayolunda meydana gelen trafik kazası sonucunda oluşan
zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Nitekim,
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin (Hukuk Bölümü) 13.05.2013 tarih ve E:2013/748,
K:2013/848 sayılı kararı da bu yöndedir…” şeklindeki gerekçe ile 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi
uyarınca görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
başvurulmasına, dava dosyasının ve Konya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin
E:2008/160 sayılı dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine
karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. Maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. Maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği
ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
karayolu üzerinde seyreden belediye aracı (tramvayın) ile davacıya ait
aracın çarpışması sonucu meydana gelen trafik kazası nedeniyle oluşan
zararın tazmin istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3. maddesinde,
“Tramvay: Genellikle yerleşim birimleri içinde insan taşımasında
kullanılan, karayolunda tekerlekleri raylar üzerinde hareket eden ve
hareket gücünü dışarıdan sağlayan taşıttır.” şeklinde tanımlanmış; trafik
kazalarına ilişkin yedinci kısmını izleyen hukuki sorumluluk ve sigorta
hakkındaki sekizinci kısmının, “İşleten ve Araç İşleticisinin Bağlı Olduğu
Teşebbüs Sahibinin Hukuki Sorumluluğu” başlıklı ikinci bölümünde aynı
başlıkla yer alan 85. maddesi, değişik birinci fıkrasında “Bir motorlu
aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin
zarara uğramasına sebep olursa motorlu aracın bir teşebbüsünün unvanı veya
işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi
halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan
zarardan müştereken ve müteselsilin sorumlu olurlar.” ve değişik beşinci
fıkrasında “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın
sürücüsünün veya aracın kullanılmasına yardımcı kişilerin kusurundan kendi
kusuru gibi sorumludur.” hükümlerini taşımakta; bu bölümün sonunda yer
alan, 90. maddesinde. “Maddi tazminatın biçimi ve kapsamı ile manevi
tazminat konularında Borçlar Kanunun haksız fiillere ilişkin hükümleri
uygulanır.” denilmekte; aynı kısmın “Özel Durumlar” başlıklı üçüncü
bölümünde Devlete ve kamu kuruluşlarına ait araçların durumunu düzenleyen
değişik 106. maddesi ise, “Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli
idarelere, il özel idarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi
teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları
zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin
hükümleri uygulanır.” hükmüne yer verilmektedir.
Anılan
hükümlerin incelenmesinden, 106. maddede sayılan kamu kurum ve
kuruluşlarının, sahip oldukları araçların sebep olduğu zararlardan dolayı
idare hukuku kurallarına değil, bu Yasada düzenlenen “ işleten ve araç işleticisinin
bağlı olduğu teşebbüs sahibinin hukuki sorumluluğu” çerçevesinde Borçlar
Kanunu’nun haksız fiillere ilişkin hükümlerine tabi kılındığı; bu suretle 2918
sayılı Yasa ile bu Yasa’da tanımlanan araçların işletilmesinden doğan
zararların tazmini konusunda araç sahibinin özel ya da kamu tüzel kişisi
olması bakımından bir farklılık gözetilmeyerek işaret edilen kamu kurum ve
kuruluşlarının da özel hukuk tüzel kişileri gibi aynı esaslara göre sorumlu
olduklarının kabul edildiği anlaşılmaktadır.
Dosyanın
incelenmesinden; davacının 42
M 8616 plakalı ticari aracı (minibüs) ile Yeni
İstanbul Caddesinin otogar kavşağından, Doktor Halil Ürün caddesine
geçerken aracın ön kısmı ile solundan Cumhuriyet Kavşağı istikametinden
gelen 109 sayılı tramvayın sağ ön kısmı ile çarpışması sonucu davacıya ait
aracın hasar gördüğü ve bu nedenle uğranılan zararın tazmini istemiyle dava
açıldığı anlaşılmıştır.
Yukarıda sözü edilen Kanun hükümlerine
ek olarak, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının karayollarında
can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafik
güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu;
“Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve denetlenmesini
ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri
ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında uygulanacağı
belirtilmiş, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik
110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan
araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan
doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde
de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin
birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce
idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara
uygulanmaz” denilmiştir.
2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi
kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak
Anayasa’da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari
uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili
kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda
idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli
olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın
çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak
bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari
yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü,
haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından
adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar
görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin
olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre
farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan
tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz
konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari
yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan
yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak
yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda
çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı,
bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz
konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin
kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı
Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan
sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma
bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin
kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir
çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında
özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan
nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine
aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve
E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,
s.136-147.)
Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısiyle 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir.
Bu
durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi
geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
açılacak sorumluluk önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve
denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve
sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik
kazası nedeniyle davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli
olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli
yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
2918
sayılı Yasa’nın anılan açık hükümleri karşısında, belediyeye ait tramvayın,
trafik kural ve gereklerine tabi olarak karayolunda seyir halinde iken
neden olduğu zararların tazmini istemiyle açılan davanın, işletenin hukuki
sorumluluğu çerçevesinde özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Açıklanan
nedenlerle davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu,
dolayısıyla Konya 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Konya 4.
Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Konya 2. İdare
Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Konya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
22.03.2013 gün ve E:2008/160, K:2013/163 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve
OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
Adli Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava açılmış,
Yargılama
sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan davaların tam yargı
davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması gerektiği"
gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden reddedilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle İdari Yargıda dava
ikame
etmiş,
İdare
Mahkemesi de yargılamada sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile Mahkemenin görevsizliğine, 2247 Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince
görevli yargı kolunun belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığı'na gönderilmesine karar vermiş,
Uyuşmazlık
Mahkemecesince yapılan inceleme sonucunda " 2918 Sayılı Yasa'nın
110.maddesi hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi
gerektiği" düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına, Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak
karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yolları, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
3030
Sayılı Yasa'nın 6.md. "Büyükşehir dahilindeki meydan, bulvar, cadde ve
anayolları yapma, yaptırma, bakım ve onarımını sağlama..." Büyükşehir
Belediyesinin görevleri arasında gösterilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırları içindeki yolun yapım, bakım ve onanrımının
yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması
karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada
kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu
davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde esas alınan idare hukuku kurallarına ve
2577 Sayılı İYUK 2/1 -b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde
idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanımdan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür... "
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından idari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'mn amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918
sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet
gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit
etmektedir.
Diğer
taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali
istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava sonucunda verilen yorumlu red
kararlarını, karara dayanak almakta ise de bu görüşe de itibar edilmesi
mümkün değildir.
Zira;
"T.C. Anayasasında, Anayasa Mahkemesinin iptal veya iptal talebinin
reddi dışında yorumlu red kararı verebileceğine dair bir işaret yoktur.
Tersine T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa Mahkemesi bir kanun
veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken,
kanun koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis
edemez." hükmü böyle bir anlayışın benimsenmemiş olduğunun kanıtı
olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal kararlarından bahsetmektedir,
ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin kanun koyucu gibi
hareket etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu red
kararlarının ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek ve tüzel
kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk anlamına
geldiğine şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun Ozbudun. Sh.
440 vd.)
Hakkında
yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi yürürlükte kalmaya devam eder.
Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut olaylarda o maddenin ne anlama
geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına, bundan sonra da Anayasa Mahkemesi
değil onu uygulayacak Mahkemeler karar verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu
red kararı verirken yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri bağlaması mümkün
değildir. Bir kanun maddesinin nasıl yorumlanacağına onu uygulayacak olan
Adli- idari ve Askeri Yargı organları karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli,
idari ve Askeri kollarının üst mahkemesi olmadığına göre bu yargı
kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu empoze etmesi mümkün değildir. O
halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu red kararlarının kendilerinden
beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin
bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır. Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi
kararlarında yapılan yorumlar diğer mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi
kararlarının bağlayıcılığı bu kararların hüküm fıkralarına münhasırdır.
(Türk,-Anayasa Hukuku Dersleri, Kemal Gözler, sh. 444)
Keza,
Sayın çoğunluğun karan dayandırdığı T.C. Anayasasının 158. madde
hükümlerinin de uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır. Uyuşmazlık
Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının 158. maddesi
açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı
kolları arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının doğması halinde
Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin düzenlemenin,
uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik kararının
bulunmaması, diğer yargı kollan ile arasında bir görev ihtilafının
çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla İçtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da
uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10.
Daire E 2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı,
vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
27-ESAS NO : 2014/334
KARAR NO : 2014/374
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İcra ve İflas Kanunu’nun 67. maddesine göre açılan itirazın iptali
davasının, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.K.
Vekili: Av. G.B.
Davalı: Tatvan Belediye Başkanlığı
O L A Y: Davacı vekili, dava dilekçesinde
özetle; davacının, davalı Tatvan Belediye Başkanlığı’nda yıllarca çalıştıktan
sonra emekli olduğunu, ancak memuriyeti sırasında ödenmeyen tasarruf teşvik
ve bunlara ait nemaların ödenmesi istemiyle Tatvan İcra Müdürlüğü’nün 2011/
409 Esas sayılı dosyası nedeniyle icra takibi yapıldığını, bu takibe davalı
tarafından itiraz edilmesi üzerine iş bu itirazın iptali davasını açma
gereğinin doğduğunu belirterek; Tatvan İcra Müdürlüğü’nün 2011/409 Esas
sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline, takibin devamı ile davalının
itirazının haksız olması nedeniyle alacağının %40’ından az olmamak üzere
icra inkar tazminatı ödemesine mahkum edilmesi istemiyle adli yargıda dava
açmıştır.
TATVAN
SULH HUKUK MAHKEMESİ: 26.11.2012 gün ve E:2011/307 K:2012/207 sayılı
kararında “…dava konusu olayda, meydana geldiği ileri sürülen zararın
ödetilmesi isteminin bir idari işlem ile reddedildiği anlaşıldığından ve
2577 sayılı İYUK md.2/1-b maddesi gereğince idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan zarara uğrayanlar tarafından, ilgili
idareye karşı açılması gerekir ve bu davalar idari yargının görev alanına
girer…” gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş ve verilen bu karar temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez itirazın iptali ile tasarruf kesintisi ve nema alacağının
davacının emeklilik tarihinden itibaren aksi halde ödeme emrinin tebliği
tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte, ödeme tarihindeki nema
oranı üzerinden hesap edilerek davalı idareden tahsili istemiyle idari
yargıya başvurmuştur.
VAN 1.
İDARE MAHKEMESİ : 23.08.2013 gün ve E:2013/686 K:2013/880 sayılı kararında;
“…Tatvan İcra Müdürlüğünün 2011/409 sayılı dosyası ile tasarruf teşvik ve
bunlara ait nemaların ödenmesine dair göndermiş olduğu ödeme emrine karşı
idarece icra işlemine yapılan itiraz işleminin iptali ile ödenmeyen nema
alacaklarının yasal faizi ile tazmini istemiyle bakılmakta olan davanın
açıldığı, icra işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlığın adli yargı mercilerinin
görev alanına girdiği hususu da gözetildiği, bu işleme karşı ayri bir dava
açılması gerektiği, yine nema alacaklarının ödenmesi istemiyle idareye
başvuru yapılıp yapılmadığının dilekçe içeriğinden anlaşılamadığı, idareye
bu yönde bir başvuru var ise başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile
birlikte ödenmeyen nema alacaklarının ödenmesi istemiyle dava açma süresi
içerisinde ayrı bir dava açılması veya ödenmeyen nema alacaklarının
ödenmesi istemiyle dava açılması gerekirken birlikte açılan dava
dilekçesinin yukarıda anılan yasal düzenlemeye uygun olmadığı sonucuna varılmıştır…”
gerekçesiyle dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
15. maddesinin 1. bendi (d) fıkrası gereğince bu kararın tebliğ tarihini
izleyen günden itibaren 30 gün içinde 3. ve 5. maddeye uygun şekilde
düzenlenerek idarece yapılan itiraz işlemine karşı ayrı nema alacakları ile
ilgili işleme karşı ayrı dilekçe ile yeniden dava açılmak üzere reddine
karar vermiştir.
Davacı
vekili yine aynı şekilde, itirazın iptali ile tasarruf kesintisi ve nema
alacağının davacının emeklilik tarihinden itibaren aksi halde ödeme emrinin
tebliği tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte, ödeme tarihindeki
nema oranı üzerinden hesap edilerek davalı idareden tahsili istemiyle idari
yargıya başvurmuştur.
VAN 1.
İDARE MAHKEMESİ: 08.11.2013 gün ve E: 2013/1964 sayılı gönderme kararında
“…Davacı Hasan KÖSE vekili AV. Gülhan BAYRAM tarafından, Tatvan İcra
Müdürlüğünün 2011/409 sayılı dosyası ile tasarruf teşvik ve bunlara ait
nemaların ödenmesine dair göndermiş olduğu ödeme emrine karşı idarece
yapılan itiraz işleminin iptali ile ödenmeyen nema alacaklarının yasal
faizi ile tazmini istemiyle Tatvan Belediye Başkanlığı’na karşı açılan
davada işin gereği düşünüldü.
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi’nin Kuruluş ve işleyişi Hakkında Kanun’un yargı
mercilerinin “Uyuşmazlık Mahkemesine Başvurmaları” başlıklı 19. maddesinde,
"Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş
görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan
veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren
merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli
merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
Yargı
merciince, önceki görevsizlik kararma ilişkin dava dosyası da temin
edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilir" hükmüne yer verilmiştir.
2576
sayılı Kanunun idare Mahkemelerinin Görevleri başlıklı 5. maddesinin 1.
fıkrasında, İdare Mahkemelerinin, Vergi Mahkemelerinin görevine giren
davalar ile ilk derece Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışındaki iptal davaları
ile tam yargı davalarını, tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinin birinin
yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında
çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar ve diğer kanunlarla verilen işleri
çözümleyeceği hükme bağlanmıştır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14. maddesinin 3/a bendinde; dava
dilekçelerinin görev ve yetki yönünden ilk incelemeye tabi tutulacağı; aynı
Kanununun 15 nci maddesinin 1 /a bendinde ise; adli ve askeri yargının
görevli olduğu konularda açılan davaların görev yönünden reddine karar
verileceği belirtilmiştir.
Öte
yandan, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 4. Maddesinde; "icra ve
iflas dairelerinin muamelelerine karşı yapılan şikayetlerle itirazların
incelenmesi icra mahkemesi hakimi yahut kanun gereğince bu görev kendisine
verilmiş olan hakim tarafından yapılır. İş durumunun gerekli kıldığı
yerlerde Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü ile Adalet
Bakanlığınca icra mahkemesinin birden fazla dairesi kurulabilir. Bu durumda
icra mahkemesi daireleri numaralandırılır. İcra mahkemesinin birden fazla
dairesi bulunan yerlerde iş dağılımı ve buna ilişkin esaslar, Hakimler ve
Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir. Her icra mahkemesi hakimi, kendisine
Adli Yargı Adalet Komisyonu Başkanlığınca dönüşümlü olarak bağlanan icra ve
iflas dairelerinin muamelelerine yönelik şikayetleri ve itirazları inceler,
bu dairelerin gözetim ve denetimlerini yapar, idari işlerine bakar. İcra yetkisini
haiz sulh mahkemelerinin muamelelerine karşı vuku bulacak şikayet ve
itirazların tetkik mercii o mahkemenin hakimidir." Hükmüne yer
verilmiş, aynı Kanunun alacak takiplerinde ödeme emrine itirazın hükmünün
düzenlendiği 66. maddesinde, müddeti içinde yapılan itirazın takibi
durduracağı, 67. maddesinde ise; takip talebine itiraz edilen alacaklının,
itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak,
genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın
iptalini dava edebileceği kurala bağlanmıştır.
Dava
dilekçesinin incelenmesinden, davacının 4.000,00 TL tutarındaki nema
alacağının davalı Tatvan Belediyesinden tahsili için Tatvan icra Dairesi
tarafından ödeme emri düzenlendiği, bu ödeme emrine davalı idarece itiraz
edilmesi üzerine takibin durduğu, davacının itirazın iptali için Tatvan
Sulh Hukuk Mahkemesinde dava açtığı, anılan davada verilen görevsizlik
kararı üzerine bu defa Mahkememizde bakılmakta olan davanın açıldığı
anlaşılmaktadır.
Olayda,
2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun yukarıda yer verilen hükümlerinin
birlikte değerlendirilmesinden, İcra ve iflas dairelerinin muamelelerine
kargı yapılan şikayetlerle itirazlara ilişkin incelemenin icra mahkemesi
hakimi yahut kanun gereğince bu görev kendisine verilmiş olan hakim
tarafından yapılacağı, icra mahkemesi bulunmayan yerlerde ise bu
itirazların icra yetkisini haiz sulh mahkemeleri tarafından inceleneceği
anlaşılmakta olup, uyuşmazlığın çözümünde adli yargı merciilerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır…” şeklindeki gerekçe ile, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari yargı yerleri arasında
davalı Tatvan Belediyesi aleyhine açılan davalarda, icra takibine yapılan
itirazın iptali yönünden görev uyuşmazlığın
doğduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası
ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Adli yargıda icra takibine yapılan itirazın iptali
istemiyle açılan dava, görevsizlik kararının ardından, idari yargıda icra
takibine yapılan itirazın iptali ve alacak davası olarak açılmıştır.
2004
sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İlamsız takip” başlıklı Üçüncü Bap, 42-49.
maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş; değişik 58. maddesinde, takip
talebinin icra memuruna yazı ile veya sözlü olarak yapılacağına işaret
edilmiş; değişik 60. maddesine göre, takip talebi üzerine icra dairesince
düzenlenen ödeme emrinin değişik 61. maddede öngörülen şekilde takip
borçlusuna tebliğ edileceği ve 62-65. maddelerde itiraza ilişkin hükümlere
yer verilmiş olup, değişik 66. maddede, süresi içinde yapılan itirazın
takibi durduracağı kurala bağlanmıştır.
İtiraz
nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın iptali için Yasada
iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak, ikincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine
göre icra hakiminden itirazın kaldırılmasını istemektir.
İncelenen
uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı tarafından, değişik 67. maddeye
göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davası açılmıştır.
Söz
konusu 67. Madde (Değişik: 18/2/1965 - 538/37 md.), “(Değişik birinci
fıkra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacaklı,
itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak,
genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın
iptalini dava edebilir.
(Değişik:
9/11/1988 - 3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar
verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı;
diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan
şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde kırkından aşağı
olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.
İtiraz
eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması
kötü niyetin sübutuna bağlıdır.
(Mülga dördüncü fıkra: 17/7/2003-4949/103 md.)
Birinci
fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler
dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır” hükümlerini taşımaktadır.
Anılan
Yasanın değişik 1. maddesinin birinci fıkrasında, “Her asliye mahkemesinin
yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur” denilmekte olup,
yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü edilen “mahkeme” ile, icra
dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı olduğu asliye
mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan itirazın iptali
davasının asliye mahkemesinde görülmesi gerektiği açıktır.
Öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve
İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri:
a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b)İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan
tam yargı davaları, c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.
Olayda,
davacının 4.000,00 TL tutarındaki nema alacağının davalı Tatvan
Belediyesi’nden tahsili için Tatvan İcra Dairesi’nde ilamsız takip
başlattığı, davalı belediyenin takibe yaptığı itiraz sonucu takibin
durdurulmasına karar verilmesi üzerine; icra işlemine yapılan itirazın
iptali için önce adli yargıda, yapılan itirazın görevsizlik nedeniyle reddedilmesinin
ardından idari yargıya başvurulduğu anlaşılmaktadır.
Bu
duruma göre, İcra ve İflas Kanunu’nun değişik 67. maddesine göre açılan itirazın
iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Van 1. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun “itirazın iptali” kısmına
ilişkin bölümünün kabulü ile, Tatvan Sulh Hukuk Mahkemesinin 26.11.2012 gün
ve E:2011/307 K:2012/207 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Van 1. İdare
Mahkemesi’nin başvurusunun “itirazın iptali” kısmına ilişkin bölümünün
KABULÜ ile, Tatvan Sulh Hukuk Mahkemesinin 26.11.2012 gün ve E:2011/307
K:2012/207 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
28-ESAS NO : 2014/337
KARAR NO : 2014/377
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece
giderilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
H. Sigorta A.Ş.
Vekili:
Av. H.T.
Davalı:
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
O L A Y: Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; 5.8.2012 tarihinde meydana gelen trafik kazası
sonucunda müvekkili şirketin kasko sigortalısı bulunan 06…… plakalı aracın
Etiler Caddesinde seyir halinde iken gece saat 02.30’da yolda bulunan beton
taşlara çarpması sonucunda araçta hasar meydana geldiğini, sürücünün
herhangi bir kural ihlali yapmadığını, yolda bulunan beton taşlara ilişkin
çalışma alanında aydınlatma ve yansıtıcı ikaz lambaları veya herhangi bir
uyarı lambasının bulunmadığını, davalı belediyeye söz konusu ödeme ile
ilgili başvurulduğunu, meydana gelen hasar nedeniyle 11.10.2012 tarihinde
sigortalısına 1.744,00 TL, 27.9.2012 tarihinde Otostart’a 1.023,00 TL,
17.10.2012 tarihinde ekspertiz raporu için 177,00 TL, 10.10.2012 tarihinde
Ç.O.’ya 2.549,00 TL olmak üzere toplam 5.493,00 TL ödeme yapıldığını ileri
sürerek, fazlaya dair her türlü hakları saklı kalmak kaydıyla 5.8.2012
tarihinde meydana gelen kaza sonucunda zarar gören hak sahiplerine ödenen
2.746,00 TL tazminatın ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile
birlikte tazmini istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ: 5.3.2013 gün ve
E:2013/85, K:2013/68 sayı ile, davacı yanın rücuen tahsilini istediği
tazminatı gerektiren haksız eylemin davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı’nın tüzel kişiliği yönünden kamu hizmetinin ifasına dair olduğu
ve hizmet kusuru ile bağımlı bulunduğu, o halde uyuşmazlığın tam yargı
davasının konusunu oluşturacağı, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü
Hakkındaki Kanunu’nun 2. maddesi uyarınca hizmet kusurundan doğan
zararlardan dolayı idareye karşı idari yargı yerinde tam yargı davası
açılması gerekeceği, davacı yanın davasını rücuya dayalı haksız fiil
kurallarına göre açmış olmasının bu olguyu değiştirmeyeceği, görev
kurallarının kamu düzenine dair olduğu ve mahkemelerce istek olmasa bile
kendiliğinden dikkate alınacağı, bu itibarla, davada mahkemelerinin değil
idare mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle, yargı yolu caiz
bulunmadığından dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar
vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi : 11.9.2013 gün ve E:
2013/9079, K: 2013/12021 sayı ile, kararın onanmasına karar vermiş, bu
karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istem ile idari yargı yerinde
dava açmıştır.
ANKARA 8. İDARE MAHKEMESİ : 18.2.2014 gün ve E:2013/1702
sayı ile, dava konusu uyuşmazlığın 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun uygulanmasına ilişkin bir tazminat davası olduğu, anılan Kanunun
110. maddesi uyarınca davanın görüm ve çözümünde adli yargı mercilerinin
görevli olduğu gerekçesiyle adli yargının görev alanına giren davanın 2577
sayılı Yasa’nın 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca görev yönünden reddi
gerektiğinden, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi’nin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin
bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının
Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece
giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet
verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk
davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu
fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen
tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, dava dosyasında mevcut bilgi
ve belgelerin incelenmesi sonucunda; Şirkete sigortalı vasıtanın geçirdiği
trafik kazası neticesinde hasarlandığı, bahis konusu olay neticesinde
vasıtada maddi hasarın meydana geldiği; tespit edilen hasar bedelinin
sigortalı vasıta sahibine ödendiği, olayın meydana gelişinde davalı
idarenin yol kusurunun tespit edildiği, meydana gelen hasar nedeniyle
sigortalısına tazminat ödeyen şirketin kusur nispetine göre avans faiziyle
birlikte davalıdan tahsili istemiyle davanın açılmış olduğu
anlaşılmaktadır.
2918 sayılı
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa
3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan
itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi
ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle
reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında da
belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve
idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare
ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel
olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına
giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının
görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi
konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek
olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken
idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde
kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural,
trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın
askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana
gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918
sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda
görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de
ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı
kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek
söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı
tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların
görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç
alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda
görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu
anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu
şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk
alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından
kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı
gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle
aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını
gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural
Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi
gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı
kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir
karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz olmak
üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir.
Bu
durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,
bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,
ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümünde
adli yargının görevli olduğu dolayısıyla, Ankara 8. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile, Ankara 17. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara
8. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 17. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin
5.3.2013 gün ve E:2013/85, K:2013/68 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde Üyelerden Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU
ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
Adli Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava açılmış,
Yargılama
sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan davaların tam yargı
davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması gerektiği"
gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden reddedilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle İdari Yargıda dava
ikame
etmiş,
İdare
Mahkemesi de yargılamada sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile Mahkemenin görevsizliğine, 2247 Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince
görevli yargı kolunun belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığı'na gönderilmesine karar vermiş,
Uyuşmazlık
Mahkemesince yapılan inceleme sonucunda " 2918 Sayılı Yasa'nın
110.maddesi hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi
gerektiği" düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına, Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin
olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın lO.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yolları, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
3030
Sayılı Yasa'nın 6.md. "Büyükşehir dahilindeki meydan, bulvar, cadde ve
anayolları yapma, yaptırma, bakım ve onanmını sağlama..." Büyükşehir
Belediyesinin görevleri arasında gösterilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1 -b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırları içindeki yolun yapım, bakım ve onanmının
yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması karşısında,
idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği
zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin,
hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup
olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı
İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari yargı
yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK
110. maddesine eklenen 1 .fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve
diğer kamu kuruluşları olan araçlann sebebiyet verdiği zararlara ilişkin
olanları dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda
görülür... " hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görücünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nm amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918
sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet
gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit
etmektedir.
Diğer
taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali
istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava sonucunda verilen yorumlu red
kararlarını, karara dayanak almakta ise de bu görüşe de itibar edilmesi
mümkün değildir.
Zira; "T.C. Anayasasında, Anayasa
Mahkemesinin iptal veya iptal talebinin reddi dışında yorumlu red kararı
verebileceğine dair bir işaret yoktur. Tersine T.C. Anayasasının 153/2
maddesi "Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin
tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu hareketle yeni bir
uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez." hükmü böyle bir
anlayışın benimsenmemiş olduğunun kanıtı olarak kabul edilebilir. Gerçi
madde iptal kararlarından bahsetmektedir, ama Anayasa koyucunun amacının
Anayasa Mahkemesinin kanun koyucu gibi hareket etmesini önlemek olduğu
açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu red kararlarının ise diğer mahkemeleri,
idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit
pozitif kanun koyuculuk anlamına geldiğine şüphe yoktur. (Türk Anayasa
Hukuku Prof. Dr. Ergun Ozbudun. Sh. 440 vd.)
Hakkında yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi
yürürlükte kalmaya devam eder. Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut
olaylarda o maddenin ne anlama geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına,
bundan sonra da Anayasa Mahkemesi değil onu uygulayacak Mahkemeler karar
verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu red kararı verirken yaptığı yorumunun
diğer mahkemeleri bağlaması mümkün değildir. Bir kanun maddesinin nasıl
yorumlanacağına onu uygulayacak olan Adli- idari ve Askeri Yargı organları
karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli, idari ve Askeri kollarının üst mahkemesi
olmadığına göre bu yargı kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu empoze
etmesi mümkün değildir. O halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu red
kararlarının kendilerinden beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer
mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır.
Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi kararlarında yapılan yorumlar diğer
mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı bu
kararların hüküm fıkralarına münhasırdır. (Türk Anayasa Hukuku Dersleri,
Kemal Gözler, sh. 444)
Keza,
Sayın çoğunluğun karan dayandırdığı T.C. Anayasasının 158. madde
hükümlerinin de uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır. Uyuşmazlık
Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının 158. maddesi
açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı
kollan arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının doğması halinde
Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin düzenlemenin,
uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik kararının
bulunmaması, diğer yargı kollan ile arasında bir görev ihtilafının
çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla Içtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
29-ESAS NO : 2014/338
KARAR NO : 2014/378
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046
sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakledilen davacının,
maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal
faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: H.G.
Vekili:
Av. B.Y.
Davalı:
Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. K.S.
O L A Y: İl Telekom Müdürlüğünde
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 17.4.2008 tarihinde kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve düzeltilmesi
ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
700,00 TL alacağın geriye dönük olarak yürütülecek yasal faiziyle birlikte
iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 12. İŞ MAHKEMESİ: 27.12.2012 gün ve E:2011/340,
K:2012/1124 sayı ile, Uyuşmazlığın
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetvelinde yer alan ve
özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile
nakle tabi olarak çalışan davacının, davalının özelleştirmeden önce tabi
olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun
Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375
sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince yargı
yolunun caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması gerektiği
gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar
davalı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
: 6.5.2013 gün ve E: 2013/9879, K: 2013/9859 sayı ile, kararın dayandığı
delillerle kanuni gerektirici sebepler ve özellikle delillerin takdirinde
bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz
itirazlarının reddi ile hükmün onanmasına karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 11. İDARE MAHKEMESİ: 6.2.2014 gün ve E:2013/1768
sayı ile, 406 sayılı Kanunun değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya
incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar
ertelenmesine, karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine
ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan
ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında
kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile
kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu
yolundaki İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom
çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim
Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli
ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde
Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için
Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret,
harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali
ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde
çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve
sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 11. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 12. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 11. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile
Ankara 12. İş Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve E:2011/340, K:2012/1124
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
30-ESAS NO : 2014/345
KARAR NO : 2014/385
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi
nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: İ.U.
Vekili:
Av. B.Y.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. K.S.
O L A Y: Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 7.4.2009 tarihinde Sağlık Bakanlığı emrine atanmıştır.
Davacı vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı
yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile
maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların
eklenerek davalı kurumda çalıştığı 7.4.2009 tarihine kadar hak ettiği,
ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla
şimdilik 700,00 TL alacağın ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek
en yüksek banka mevduat faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle
31.3.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 12.İŞ MAHKEMESİ: 27.12.2012 gün ve E:2011/305,
K:2012/1089 sayı ile, Ankara İş Mahkemelerinde aynı konuda birçok davalar
olduğu, Ankara 1.İş Mahkemesinin 2011/282 Esas 2012/495 Karar sayılı
dosyasında verilen kararın Yargıtay 9.Hukuk Dairesi'nin 01.10.2012 tarih
2012/27088 Esas 2012/32353 Karar sayılı bozma ilamı ile; "Davalı
kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı olarak çalışan ve 399 Sayılı KHK.
Hükümlerine tabi olarak ücreti belirlenen davacının özelleştirme sonrası
çalıştıktan sonra nakledildiği tarihe kadar kamuda aynı statüde çalışanlar
için getirilen özlük haklarından yararlandırılarak nakil edildiklerinde
haklarının korunması amaçlanmıştır. Kısaca davacı kapsam dışı olarak kamuda
çalışmış gibi sayılmaktadır. / Dairemizce yukarıda belirtilen kapsamda
bulunan nakle tabi işçiler ile davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. Arasındaki
uyuşmazlıklarda daha önce esasa yönelik kararlar verilmiştir. Ancak
Danıştay İdari Dava Dairelerinin 07.04.2011 gün ve 2011/55-205 sayılı
kararından sonra uyuşmazlığın adli yargı yerinde görüleceği konusunda
yeniden değerlendirme yapılması gerekmiştir. Anılan karara göre 406 Sayılı Yasa
hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan personeli ile ilgili
olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin belirtilen görevleri
kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu
işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu
kabul edilmiştir. / Danıştay İdari Dava Dairelerinin gerekçeleri dairemizce
de benimsenmiştir, idari işlemler ile ilgili uyuşmazlığın adli yargı
yerinde değil idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir" gerekçesiyle
bozulmasına karar verilmiş olduğu; Mahkemelerindeki aynı konudaki işbu
dosyada Yargıtay'ın bozma ilamı nazara alınarak aşağıdaki şekilde karar
vermenin gerektiğinden bahisle; davada İdare Mahkemesinin görevli olduğu
anlaşılmakla, dava dilekçesinin görevsizlik nedeniyle reddine karar vermiş,
bu karar Yargıtay 22. HD Başkanlığının 6.5.2013 tarih, E/K: 2013/9853-9833
sayılı ilamı ile onanmış ve anılan karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin maaş
nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın
Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil bildiriminin
iptal edilerek yeniden tespiti ile iş mahkemesi yargılamasındaki bilirkişi
incelemesi çerçevesinde maaşına esas net ücretine söz konusu tespit
doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile
değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları
saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek faizi
ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
18.İDARE MAHKEMESİ: 5.2.2014 gün ve E:2013/1593 sayı ile, 406 sayılı
Kanunun 1. maddesinin 7. fıkrasında, "Türk Telekom, bu kanun ve özel
kanun hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu kanun hükümleri saklı
kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz." hükmüne yer verilerek Türk
Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturulduğu; aynı Kanunun 4673 sayılı
Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de; Türk Telekomdaki kamu payı % 50'nin
altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlanmış olduğu; ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda, şirketin %55 oranındaki hissesinin satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığının görüldüğü; dava dosyasının incelenmesinden; Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketinde görev yapmakta iken 4046 sayılı Kanunun 22. maddesi ile
406 sayılı Kanunun ek 29. maddesi uyarınca başka bir kamu kurumuna atanarak
Kurumu ile ilişiği kesilen davacının, denge tazminatı, enflasyon farkı ve
ikramiyelerin maaş nakil ilmühaberine yansıtılmadığından bahisle, anılan
ödemelerin yansıtılarak maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve bu
işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte
ödenmesine karar verilmesi istemiyle Ankara 18. İş Mahkemesinde açılan davanın,
idari yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle görev yönünden reddine
karar verildiği, bu kararın kesinleşmesi üzerine, Mahkemeleri nezdinde
bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı; 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesinde, “Adli,
idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş
görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya
incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin
görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin
belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesi'nin karar vermesine kadar erteler. /
Mahkemenin gerekçeli kararı, dava dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilir.” hükmünün yer aldığı; bu durumda; iptali istenilen
işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin olması karşısında, idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek
olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu sonucuna varıldığından,
Mahkemelerinin görevsizliğine, 2247 sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye
kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve
bu yüzden yeni kurumunda eksik ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile
ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun
önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler
sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk
Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel
şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları
aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacının
vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata
uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik
ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının
faiziyle birlikte tazmini istemiyle 31.3.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Ankara 18.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara
12.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara
18.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 12.İş Mahkemesi’nin 27.12.2012
gün ve E:2011/305, K:2012/1089 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
31-ESAS NO : 2014/348
KARAR NO : 2014/388
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: K.K.
Vekilleri: Av. B.Y. & Av. A.Ö.Ö.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili: Av. K.S.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı kurum nezdinde
teknisyen sıfatı ile çalışmakta iken; kurumun 14.11.2005 tarihinde özelleştirilmesinden
sonra başka kuruma nakledildiğini; ancak bu nakil sırasında maaş nakil
ilmuhaberinin 4046 sayılı yasanın 22.maddesi ve 406 sayılı yasanın Ek
29.Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeni ile zarara uğradığını belirterek;
maaş nakil ilmuhaberine dava konusu artış ve zamların düzenleme tarihi baz
alınarak yeniden tespitine ve davacının davalı kurumda çalıştığı sürelerde
hak ettiği ancak kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı maaş nakil
bildirimi nedeniyle davacının halen çalıştığı kurumda eksik aldığı
tutarların yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına eklenen ikramiye tutarı farkının
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 700,00 TL’sinin
ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile
birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemi ile adli yargıda dava
açmıştır.
Ankara
12. İş Mahkemesi: 27.12.2012 gün ve 2011/317 Esas, 2012/1101 Karar sayılı
kararında özetle; Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin 01.10.2012 gün ve 2012/27088
Esas, 2012/32353 Karar sayılı kararında benzer bir olayda davalı kurumda
özelleştirme öncesi kapsam dışı çalışan personelin nakledildiklerinde özlük
haklarının korunması yönünden kapsam dışı personel olarak kamuda çalışan
gibi değerlendirildiğini, yine Danıştay İdari Dava Daireleri’nin 07.04.2011
gün ve 2011/55-205 sayılı kararında da benzer bir davada idari yargının
görevli olduğunun belirtildiğini, bu görüşlerin mahkemece de benimsendiğini
belirterek; davanın görevsizlik nedeni ile reddine karar vermiş, karar
taraf vekillerince temyiz edilmiş, davacı vekili vermiş olduğu 25.04.2013
tarihli dilekçe ile temyiz isteminden vazgeçmiştir.
Yargıtay
22. Hukuk Dairesi; 06.05.2013 gün ve 2013/9859 Esas, 2013/9839 Karar sayılı
ilamı ile 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunu’nun geçici 3.maddesi
uyarınca uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü
Muhakemeleri Kanunu’nun 432/4.maddesi uyarınca davacı vekilinin temyiz
isteminin reddine, davalı vekilinin temyiz istemi yönünden ise ilk derece
mahkemesi kararının onanmasına hükmetmiş; 1086 sayılı Yasa’nın Geçici 2. ve
6100 sayılı Yasa’nın Geçici 3.maddesi gereğince halen yürürlükte olan 1086
sayılı Yasa’nın 440.maddesi gereğince verilen karar 12.11.2013 tarihinde
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez; davalı kurumdan geçiş yapan davacının maaş nakil
ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi ve 406 sayılı Yasa’nın Ek
29. maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil ilmühaberinin iptal
edilerek, müvekkilinin davalı kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği ancak
kendisine ödenmeyen ve davalı kurumun hatalı maaş bildirimi nedeniyle
müvekkilinin halen çalıştığı kurumda eksik maaş almasına sebep olduğu
tutarların, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve
buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının
ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faiziyle birlikte
davalı kurumdan tahsili istemiyle idari yargıda dava açmıştır.
Ankara
11. İdare Mahkemesi: 06.02.2014 gün ve 2013/1766 Esas sayılı ara kararında
özetle; uyuşmazlıkta, davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin özel hukuk
tüzel kişisi olması karşısında, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli
yargının görevinde bulunduğunu, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer bir olaya
ilişkin olarak verdiği 05.07.2010 tarih ve E:2010/56, K:2010/157 sayılı ve
08.04.2013 tarih ve E:2013/82, K:2013/502 sayılı kararlarında da uyuşmazlığın
görüm ve çözüm yerinin adli yargı olduğu yönünde karar verildiğini gerekçe
göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 15. ve 19. maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı
merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın
ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Dosya
üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye
göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN
ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde teknisyen sıfatı ile çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi
sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu
hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat
faizi üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6.
md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk
Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme
genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme
şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.)
Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu
tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci
paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık
ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından
tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kurum nezdinde
teknisyen sıfatı ile çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış olduğunun tespiti ile almaktan
mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini istemiyle;
Ankara 12.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 12. İş Mahkemesi’nin
27.12.2012 gün ve 2011/317 Esas, 2012/1101 Karar sayılı kararı ile davanın
görev nedeni ile reddine karar verdiği ve kararın taraf vekillerince temyiz
edildiği, davacı vekilinin 25.04.2013 tarihli dilekçesi ile temyiz
talebinden vazgeçtiği; Yargıtay 22.Hukuk Dairesi’nin 06.05.2013 gün ve
2013/9859 Esas, 2013/9839 Karar sayılı ilamı ile davacı vekilinin temyiz
isteminin reddine, davalı vekilinin temyiz istemi yönünden ise ilk derece
mahkemesi kararının onanmasına karar verildiği ve bu şekilde ilk derece
mahkemesi kararının kesinleştiği, bunun üzerine davacının aynı istemle
Ankara 11. İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin
2247 sayılı kanunun 19. maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verdiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara
12. İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara
11.İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 12.İş
Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve 2011/317 Esas, 2012/1101 Karar sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
32-ESAS NO : 2014/351
KARAR NO : 2014/391
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/5. maddesinin 3.defa ihlal
edildiğinden bahisle düzenlenen Trafik Suç Tutanağının iptali istemiyle
açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: A.İ.Ş.
Davalı: Antalya Valiliği
O L A Y:
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü görevlilerince, Davacı hakkında 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanununun 48.maddesinin 5.fıkrasına(3.defa) aykırı
davranışı nedeniyle 1.4.2013 gün, 563296 sayılı Trafik Suç Tutanağı
düzenlenmiştir.
Bu
tutanaktaki matbu yazıda; kimliği belirlenen şahsın, Karayolları Trafik
Kanununun yukarıda belirlenen maddesine aykırı hareketinden dolayı
cezalandırılması için Trafik/Sulh Ceza Mahkemesine verilmek üzere tanzim
edilmiş olduğu belirtilmiştir.
Davacı
dilekçesinde, 01.04.2013 tarihinde trafik polis memurlarının ehliyetine el
koyup 563296 sayılı işlemi tebliğ ettiğini, ancak bu zamana kadar
beklemesine rağmen idari yaptırım kararının tarafına ulaşmadığını; anılan
tarihte saat 22:30 sularında görevlilerin alkolmetre ile alkol tespiti
yapmak istediğini, kendisinin bu ölçüme itiraz ettiğini, hastaneye gitmek
ve kan tahlili yaptırmak istediğini söylediğini; itirazının kabul edilmediğini,
hiç istemediği halde tartışmaya yol açmasın diye doğru sonuç vereceğine inanmadığı
alkolmetre cihazına üflemek ve imza atmak zorunda bırakıldığını; solunum
yollarından rahatsız olduğunu, boğaz spreyi kullandığını, alkolmetre ile
yapılan testin sağlıklı olmadığını; bu ölçüm üzerine yapılan idari işlemde
hukuka uygunluk bulunmadığını; Danıştay kararlarında Alkolmetre cihazı
ölçümünün geçersiz kılındığını, kandaki alkol oranının esas alınması
gerektiğine hükmedildiğini ifade ederek; Antalya Valiliği tarafından sürücü
belgesine el konulmasına ilişkin kararın yürütülmesinin durdurulmasına,
ardından 1.4.2013 gün ve 563296 sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANTALYA
2.İDARE MAHKEMESİ: 16.5.2013 gün ve E:2013/593, K:2013/595 sayı ile, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 48/5 maddesinde "Yönetmelik ile
belirtilen miktarların üzerinde alkollü araç kullandığı tespit edilen
sürücülerin, suçun işlendiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde;
birinci defasında sürücü belgeleri altı ay süreyle geri alınır ve
haklarında 265 300 000 lira para cezası uygulanır. İkinci defasında sürücü
belgeleri iki yıl süreyle geri alınır ve haklarında 332 600 000 lira para
cezası uygulanır ve bu sürücüler Sağlık Bakanlığınca, esas ve usulleri
Sağlık ve içişleri Bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilen
sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine tabi tutulurlar, eğitimi başarıyla
tamamlayanların belgeleri süresi sonunda iade edilir. Üç veya üçten
fazlasında ise, sürücü belgeleri beş yıl süreyle geri alınır ve altı aydan
aşağı olmamak üzere hafif hapis cezası ile birlikte 532 600 000 lira hafif
para cezası uygulanır. Ayrıca, psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri
uzmanı muayenesine tabi tutulurlar. Bu değerlendirme ve muayene sonrasında
uygun görülenlere, geri alma süresi sonunda sürücü belgeleri iade edilir.
Psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesinin yapılmasına
dair esas ve usuller yönetmelikte gösterilir." hükmünün, 112.
maddesinde "Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç
olmak üzere bu Kanundaki; hafif para cezasını veya bununla birlikte hafif
hapis cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılması
cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde,
bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde
bakılır." hükmünün, Ek 13'üncü maddesinde ise "Bu Kanunda yazılı
suçlardan 48 inci maddede gösterilen "alkollü araç kullanmak"
suçunu birinci ve ikinci defasında işlemek, 51 inci maddenin üçüncü
fıkrasında geçen "bir yıl içinde hız sınırını 5 defa ihlal
etmek", 118 inci maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarında yazılı
"100 ceza puanını doldurmak" suçlarından birinin tespiti halinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması işlemlerine bu Kanunun 6
ncı maddesinde sayılan trafik görevlileri yetkilidir."hükmünün
getirilmiş olduğu; yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre, suçun işlendiği
tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde üç defa Yönetmelik ile belirtilen
miktarların üzerinde alkollü araç kullandığı tespit edilen sürücülerin,
sürücü belgelerinin beş yıl süreyle geri alınacağı ve altı aydan aşağı
olmamak üzere hafif hapis cezası ile birlikte 532 600 000 lira hafif para
cezası uygulanacağı, sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç
olmak üzere kanundaki hafif para cezasını veya bununla birlikte hafif hapis
cezasını, belgelerin geri alınmasını gerektiren suçlarla ilgili davalara
trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh
ceza mahkemelerinde bakılacağının anlaşıldığı; olayda; davacının üçüncü
defa alkollü olarak araç kullandığından bahisle sürücü belgesinin 5 yıl
süreyle geri alınmasına esas teşkil etmek ve ilgili mahkemeye gönderilmek
amacıyla düzenlenen tutanağın iptali istemiyle açılan dava, yukarıda yer
verilen düzenlemeler uyarınca adli yargının görevine girdiğinden, bu
davanın görev yönünden reddinin gerektiğinden bahisle; davanın görev
yönünden reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANTALYA
8.SULH CEZA MAHKEMESİ: 13.6.2013 gün ve Değ.İş: 2013/717 sayı ile, itiraz
edenin, hakkında Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü
tarafından 01/04/2013 tarih ve 563296 seri nolu idari para cezası ile B
sınıfı 68466 seri nolu sürücü belgesinin geri alınması kararlarının
iptalini istemiş olduğu; itiraz konusu idari para cezasının 2918 Sayılı
Kanunun 48/5 maddesine dayalı olarak düzenlendiği; 5326 Sayılı Kabahatler Kanunun
3.maddesinin Anayasa Mahkemesinin 01.03.2006 tarih ve 2005/108 Esas 2006/35
Karar sayılı kararı ile iptal edildiği, 6 aylık, yeniden düzenlenme
yönünden süre verildiği, 5560 Sayılı Kanunun 31.maddesi gereğince 5326
Sayılı Kabahatler Kanunun 3.maddesinde; (Bu kanun; / a-)İdari yaptırım
kararların karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlardan aksine
hüküm bulunmaması halinde, / b-) Diğer genel hükümleri, idari para cezası
veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında uygulanır) şekliğinde değiştirilmiş olduğu ve yasanın 19.12.2006
tarih 26381 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiği; 2918 Sayılı
Kanunun 48/5 maddesinin, idari para cezası yönünden ehliyetin birinci ve
ikinci kez alkollü kullanmaktan dolayı 1.sinde 6 ay süreli 2.seferinde 2
yıl süreli ve 3. seferinde 5 yıl süreli sürücü belgesinin geri alınması
hükmünü de içerdiği; 5326 Sayılı Kabahatler Kanunun (5560 Sayılı Kanunla
Değişik) 27/8 maddesinin, idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişiyle ilgili olarak idari yargının görev alanına giren
karan da verilmiş olması halinde idari yaptırım kararına ilişkin hukuka
aykırılık iddialarının bu işlemin iptali talebi ile birlikte idari yargı
yolunda görüleceğini açıkça hükme bağladığı ve itiraz konusu idari para
cezasının yanında ehliyetin de geçici geri alınması hükmünde ehliyetin bu
işleme dayalı olarak iade edilip edilemeyeceğinin idari yargının görevine
girdiğinin açık olduğu; ehliyetin geri alınması işlemi ve dosya kapsamına
göre, mahkemelerin görevi kamu düzeni ile ilgili olduğundan ve yargılamanın
her aşamasında verilebileceğinden re'sen görev yönü ile itiraz dosyası ele
alınıp incelendiği, yukarıda açıklanan sebeplerle yapılan itirazı
değerlendirme ve sonuçlandırma görevinin idare mahkemesinde olduğu
gerekçesiyle; 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu'nun 28/b maddesi gereğince
mahkemelerinin görevsiz olması nedeniyle idari yaptırım kararının Sulh Ceza
Mahkemesinde incelebilecek kararlardan olmadığı anlaşıldığından görevsizlik
nedeniyle itiraz edenin başvurusunun reddine; Mahkemeler arasında görev
yönünden uyuşmazlık çıktığı anlaşılmakla mevcut uyuşmazlığın giderilmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar
temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasanın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve
nedeni aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli
olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun
üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu
seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması
gerekmektedir.
1- 2247
sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,
idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı
yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde,
olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri
sürülebilecektir.
2- 2247
sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler.” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya
bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait
olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev
konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin
incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.
Yasakoyucu,
14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı
merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma istencini davanın
taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözüme
ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren
yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden
doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda,
adli yargı yerince, davada idari yargının görevli olduğu belirtilerek
görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ve kararın
kesinleşmesinden sonra re’sen Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmuştur.
Bu
haliyle, Antalya 8.Sulh Ceza Mahkemesi’nce re’sen yapılan başvuru, 2247
sayılı Yasa’da öngörülen yönteme uymamaktadır.
Ancak,
adli ve idari yargı yerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu,
Sulh Ceza Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 14 ve 19. maddelerinde
öngörülen durumun aksine, idari yargı kararının kesinleşme durumu açıklığa
kavuşturulmadan ve önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin
edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu görüldüğünden, dava
dosyasının iade edildiği; bunun üzerine Sulh Ceza Mahkemesince idari yargı
dosyasının onaylı bir örneği temin edilerek tekrar Mahkememize başvurulduğu
ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/5. maddesinin 3.defa ihlal
edildiğinden bahisle düzenlenen Trafik Suç Tutanağının iptali istemiyle
açılmıştır.
Davacının
ehliyetine el konulmasına ilişkin, davacının beyanı dışında dosyada
herhangi bir belge bulunmamaktadır. Her iki yargı yerinde açılan davalarda
Mahkemeler, idareden savunma almadan görevsizlik kararı verdiklerinden, davacının
ehliyetinin alınıp alınmadığı, alınmış ise işlemin gerekçesinin ne olduğu
anlaşılamamaktadır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun, dava
konusu Trafik Suç Tutanağının düzenlendiği tarihte yürürlükte bulunan
48.maddesinin 5.fıkrasında, “(Değişik
fıkra: 08/01/2003 - 4785 S.K./3. md.) Yönetmelik ile belirtilen miktarların
üzerinde alkollü araç kullandığı tespit edilen sürücülerin, suçun işlendiği
tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde; birinci defasında sürücü belgeleri
altı ay süreyle geri alınır ve haklarında 265 300 000 lira para cezası uygulanır.
İkinci defasında sürücü belgeleri iki yıl süreyle geri alınır ve haklarında
332 600 000 lira para cezası uygulanır ve bu sürücüler Sağlık Bakanlığınca,
esas ve usulleri Sağlık ve İçişleri Bakanlıklarınca çıkarılacak
yönetmelikte gösterilen sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine tabi
tutulurlar, eğitimi başarıyla tamamlayanların belgeleri süresi sonunda iade
edilir. Üç veya üçten fazlasında ise, sürücü belgeleri beş yıl süreyle geri
alınır ve altı aydan aşağı olmamak üzere hafif hapis cezası ile birlikte
532 600 000 lira hafif para cezası uygulanır. Ayrıca, psiko-teknik
değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesine tabi tutulurlar. Bu
değerlendirme ve muayene sonrasında uygun görülenlere, geri alma süresi
sonunda sürücü belgeleri iade edilir. Psiko-teknik değerlendirme ve
psikiyatri uzmanı muayenesinin yapılmasına dair esas ve usuller
yönetmelikte gösterilir.” denilmiş; 24/5/2013 tarihli, 6487 sayılı Yasanın
19.maddesiyle anılan 48. maddede değişiklik yapılmış; buna göre maddenin
5.fıkrasında; “Yapılan tespit sonucunda, 0.50 promilin üzerinde alkollü
olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında, fiili bir suç
oluştursa bile, 700 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi
altı ay süreyle geri alınır. Hususi otomobil dışındaki araçları alkollü
olarak kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak
uygulanır. Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri
alınan kişiye, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş
yıl içinde; ikinci defasında 877 Türk Lirası idari para cezası verilir ve
sürücü belgeleri iki yıl süreyle, üç veya üçten fazlasında ise, 1.407 Türk
Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri her seferinde beşer
yıl süreyle geri alınır. Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici
olarak geri alınmış olması hâlinde belirtilen süreler, geçici alma
süresinin bitiminde başlar.” hükmü yer almış, aynı maddede ayrıca; alkolün
kandaki miktarını tespit amacıyla, kollukça teknik cihazlar kullanılmasını
kabul etmeyen sürücülere idari para cezası verileceği, sürücü belgesinin
iki yıl süreyle geri alınacağı, alkollü olarak araç kullanması nedeniyle
son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde
sürücü belgeleri ikinci defa geri alınan sürücülerin Sağlık Bakanlığınca,
usul ve esasları İçişleri, Millî Eğitim ve Sağlık bakanlıklarınca
çıkarılacak yönetmelikte gösterilen sürücü davranışlarını geliştirme
eğitimine; üç veya üçten fazla geri alınan sürücülerin ise psiko-teknik
değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanının muayenesine tabi tutulacakları;
sürücü belgelerinin geçici geri alma işlemlerinin bu Kanunun 6 ncı
maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılacağı yolunda hükümlere yer verilmiş;
aynı Yasanın “Ceza puanı
uygulaması, puanlama ve trafik kazası nedeniyle sürücü belgelerinin geri
alınması” başlıklı 118. maddesinin yedinci fıkrasında; “(Değişik
fıkra: 21/05/1997 - 4262/4 md.) Bu madde ve diğer ilgili maddelerdeki
hükümlere göre sürücü belgeleri geri alınanlardan, geri alma süresi içinde
araç kullandığı tespit edilenler, bu Kanunun 36 ncı maddesinin üçüncü
fıkrasına göre cezalandırılırlar.” hükmüne;
Yine, işlem tarihinde yürürlükte
bulunan aynı Kanunun, “Bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler
ve yetkileri” başlıklı 112. maddesinde, “(Değişik fıkra: 08/03/2000 -
4550/2. md.) Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak
üzere bu Kanundaki; hafif para cezasını veya bununla birlikte hafif hapis
cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılması
cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde,
bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde
bakılır.
Bu Kanunda yazılı suçları işleyenler hakkındaki
duruşmalar, 3005 sayılı Meşhut Suçların Muhakeme Usulü Hakkında Kanunun 1
inci maddesinin (A) bendindeki yer ve aynı Kanunun 4 üncü maddesindeki
zaman kayıtlarına bakılmaksızın sözü edilen kanun hükümlerine göre yapılır.
Trafik suçlarına ait kesinleşen karar
örnekleri, sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili
trafik şubelerine gönderilir.
Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer
kanunlara göre görülen davalarla birleştirilemez.
Bu Kanunun uygulanmasında, suçun
tekrarından söz edilen maddelerinin dışında tekerrür hükümleri uygulanmaz.
Bu Kanuna göre verilen hükümlere diğer
kanunlara göre; diğer kanunlara göre verilen hükümler bu Kanuna göre
işlenen suçlarda tekerrüre esas olmaz.
Bu Kanunda yer alan "Suçun
Tekrarından" maksat, daha önce verilmiş hükmün kesinleşme tarihinden
itibaren bir yıl içinde aynı suçun tekrar işlenmesidir.
Askeri araçları süren kişiler ile asker
kişilerin bu Kanunda yazılı suçlarla ilgili davalarına da bu mahkemelerde
bakılır.
Askeri görev ve hizmetlerin yürütülmesi
sırasında askeri araç sürücülerinin asker kişilere karşı işledikleri trafik
kazaları ile ilgili suçlarda 353 sayılı Kanun hükümleri saklıdır.
Bu
Kanunun; hafif para cezası veya hafif para cezası ile birlikte hafif hapis
cezası yanında veya tek başına belgelerin geri alınması, iptali veya
işyerlerinin kapatılması cezası öngörülmüş olan maddelerindeki suçlarda,
Türk Ceza Kanununun 119 uncu maddesindeki "Kanun maddesinde ayrıca bir
meslek veya sanatın tatili cezasının bulunması bu madde hükmünün
uygulanmasına engel olmaz" hükmü uygulanmaz.” denilmiş; 112 maddenin
başlığı “Sürücü belgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki” olarak, maddenin
kendisi de “ (Değişik:
12/7/2013-6495/20 md.)
Bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescil
kuruluşlarının yetkilendirildiği hâller hariç olmak üzere, sürücü
belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.
Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci
ve üçüncü fıkralarında yazılı “100 ceza puanını doldurmak” eylemi nedeniyle
sürücü belgelerinin geri alınmasına yine bu Kanunun 6 ncı maddesinde
sayılan görevliler yetkilidir.
Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması veya iptaline dair
verilen kesinleşmiş mahkeme kararı örnekleri, sürücülerin sicillerine
işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir.
Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlara göre görülen
davalarla birleştirilemez.
Askeri araçları süren kişiler ile asker kişilerin bu Kanunda yazılı
suçlarla ilgili davalarına da bu mahkemelerde bakılır.
Askeri görev ve hizmetlerin yürütülmesi sırasında askeri araç
sürücülerinin asker kişilere karşı işledikleri trafik kazalarıyla ilgili
suçlarda 25/10/1963 tarihli ve 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve
Yargılama Usulü Kanunu hükümleri saklıdır.” şeklinde değiştirilmiştir.
Kanunun
"Suç ve ceza tutanakları" başlıklı 114.maddesinde ise; Bu Kanunda
yazılı trafik suçlarını işleyenler hakkında yetki sınırları içinde Emniyet
Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı personeli ile Ulaştırma
Bakanlığının ve Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili birimlerinin il ve
ilçe kuruluşlarında görevli ve yetkili kılınmış personelince tutanak
düzenleneceği; birkaç trafik suçunun bir arada işlenmesi halinde her suç
için ayrı ceza uygulanacağı; yargı yetkisine giren suçlarla ilgili
tutanağın bir suretinin ilgili mahkemeye 7 iş günü içinde gönderileceği…,
bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceği hususları
hükme bağlanmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na
dayanılarak çıkarılmış bulunan Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin “Adli kovuşturma ve cezaların
uygulanması” başlıklı Dokuzuncu Kısma ait 160-168 maddelerde; Trafik
suçlarına bakacak mahkemeler, Suç veya ceza (alındı veya ihbarname)
tutanağı düzenlenmesi, Tutanak düzenleyenlerin yükümlülüğü, Diplomatik
muafiyeti olanlar hakkında suç veya ceza tutanağı düzenlenmesi, Para
cezalarının ödeme şekli, Para cezalarının ödeme süresi, Tescil plakalarına
göre tutanak düzenlenmesi, Ceza puanı uygulaması ve sürücü belgelerinin
geçici olarak geri alınması, Sürücü belgesi alındıktan sonra çeşitli
suçlardan mahkum olanların sürücü belgelerinin geri alınması esasları
ayrıntılı olarak kurallara bağlanmıştır.
Diğer taraftan, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki,
şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Bu
düzenlemelere göre, trafik suç tutanağı; Karayolları Trafik Kanununa aykırı
fiilleri tespit edilen kişilere, anılan Kanun uyarınca adli yargı
yerlerince verilecek cezalara esas olmak üzere trafik zabıtasınca
düzenlenecek bir belge olup; bu belgenin, adli yargı yerlerinde
çözümlenecek uyuşmazlıkların görümü sırasında o mahkemelerce değerlendirileceği
açık olduğundan, trafik suç tutanağının iptaline yönelik davanın idari
yargı yerinde görülmesi olanağı bulunmamaktadır.
Bu
durumda, trafik suç tutanağına itirazen açılan ve idari yargı yerinde
görülmesi olanağı bulunmayan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin
görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Antalya 8.Sulh Ceza Mahkemesince yapılan başvurunun reddi ile
aynı Mahkemece ayrıca verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Antalya 8.Sulh
Ceza Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN REDDİ ile aynı Mahkemece ayrıca
verilen 13.6.2013 gün ve Değ.İş:2013/717 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
33-ESAS NO : 2014/355
KARAR NO : 2014/395
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: M.Ş.
Vekili: Av. B.Y.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekilleri:
Av. M.A.P.( Adli Yargıda)
Av. Ş.K.(İdari Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı kurumdan geçiş yapan
davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. Maddesi ve 406
sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden
tespiti ile maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda
zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği ancak
kendisine ödenmeyen, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye
tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
700,00 TL nin alacağın ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek en
yüksek faizi ile birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle 14.02.2011
tarihinde adli yargıda dava açmış, 12.10.2011 tarihli ıslah dilekçesi ile
de alacak miktarını 6.155,63 TL olduğunu bildirmiştir
ANKARA
2. İŞ MAHKEMESİ: 22.03.2013 gün
E: 2011/294 K:2013/319 sayılı kararında “…Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, daha
önceki tarihlerde nakle tabi işçilerle davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş.
arasındaki uyuşmazlıklarda esasa yönelik kararlar vermiş ise de, Danıştay
İdari Dava dairelerinin 07.04.2011 gün ve 2011/55-205 sayılı kararından
sonra uyuşmazlığın Adli yargı yerinde görüleceğine dair görüşünü
değiştirmiş, 01.10.2012 gün ve 2012/27071-32336 E ve K nolu kararında da
görüleceği üzere uyuşmazlığın İdari Yargı yerinde görülmesi gerektiğini
kabul etmiştir.Ayrıca Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 26.12.2012 gün
2012/9-1518 E, 2012/1388 K nolu kararı da nazara alındığında HMK’nun
114/1-b maddesi gereğince ‘yargı yolunun caiz olmaması’ nedeniyle aynı
yasanın 115/2 maddesi uyarınca davanın usulden reddi gerektiği…”
gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiştir. Görevsizlik kararı
taraflara 22.03.2013 günü tefhim edilmiştir. Kararın, 5521 sayılı Yasa’nın
Geçici 1. Maddesi gereğince halen yürürlükte olan 5521 sayılı Yasa’nın
8.maddesi gereğince tefhimden itibaren 8 günlük yasal sürede taraflarca
temyiz edilmediğinden kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle 29.04.2013 tarihinde idari yargıda dava
açmıştır.
ANKARA
7. İDARE MAHKEMESİ : 31.12.2013 gün E:2013/677 sayı ile vermiş olduğu
gönderme kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu
niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk
hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin
düzeltilmesi ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerin ve denge tazminatını
alacağının davalıdan tahsiline ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev
sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c)
bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile
eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına
düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de
olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi
ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu
İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden
çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl
tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür
ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve
Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda
istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda
öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu
bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda;
“a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki
kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık
ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile
diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek,
yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde kapsam dışı personel olarak
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ek ödemelerin ödenmesine karar verilmesi
istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle Ankara 7. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 2.
İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 7.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 2. İş Mahkemesi’nin
22.03.2013 gün E: 2011/294 K:2013/319 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
34-ESAS NO : 2014/357
KARAR NO : 2014/397
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: N.T.
Vekili:
Av. S.Ö.
Davalı:
Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. M.E.
O L A Y: İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı 24.12.2010 tarihinde kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın geriye dönük olarak yürütülecek
yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 10. İŞ MAHKEMESİ: 26.3.2013 gün ve E:2012/1288,
K:2013/364 sayı ile, Uyuşmazlığın
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetvelinde yer alan ve
özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile
nakle tabi olarak çalışan davacının, davalının özelleştirmeden önce tabi
olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun
Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375
sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince
yargı yolunun caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması
gerektiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 8. İDARE MAHKEMESİ: 20.2.2014 gün ve E:2013/744
sayı ile, 406 sayılı Kanunun değişik 1. maddesinde “Türk Telekomun, bu
kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi olduğu, bu kanun
hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın,
özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna
varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya incelemesinin
Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine, karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının
yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 8. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 10. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 8. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile
Ankara 10. İş Mahkemesi’nin 26.3.2013 gün ve E:2012/1288, K:2013/364 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
35-ESAS NO : 2014/361
KARAR NO : 2014/401
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Ankara
Büyükşehir Belediyesi Eğitim ve Kültür Dairesi Başkanlığı tarafından
düzenlenen BELMEK kurslarında, imzaladığı taahhütnameye istinaden Usta
Eğiticisi olarak geçici görevli statüde çalışmakta iken emeklilik nedeniyle
iş akdi feshedilen davacının,iş akdinin feshi nedeniyle, kıdem tazminatı,
eksik ödenen ücret, ücretli izin ve ilave tediye alacaklarının ödenmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı: A.T.
Vekilleri:
Av. T.T., Av. B.K.,
Av. H.B., Av. B.E.
Davalı:
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ö.E.
O L A Y: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
davacının 03.11.2007 tarihinden itibaren Ankara Büyükşehir Belediyesi
Eğitim ve Kültür Dairesi Başkanlığı tarafından Eylül ayı başından Haziran
Ayı Sonuna kadar düzenlenen BELMEK kurslarında Usta Eğiticisi olarak görev
aldığını, 29.03.2012 tarihi itibariyle emeklilik nedeniyle iş akdinin
feshedildiğini, kurumca kendisine yaşlılık aylığı bağlandığını, davalı
belediyede işe başlamasından itibaren "taahhütname" başlıklı
evrak imzalatıldığını, anılı belgede Devlet Memurları Kanunu’nun 176.
maddesinde düzenlenen ders ücreti karşılığı çalışacağı, çalışacağı süre
boyunca ücret ödeneceği, verdiği aylık ders saatinin 7,5 bölünerek
bulunacak gün sayısının sigortalı primine esas gün sayılacağının
belirtildiğini, çalışmalarının, haftanın 5 günü, devlet memurlarının
çalışma saatlerine uyumlu olarak 08:30 - 17:00 saatleri olduğunu, ancak
hafta tatili günleri için herhangi bir ödeme olmadığını, bazı hafta sonları
seminerlere, sergileri açıldığı haftalarda da işe gidildiği halde herhangi
bir ödeme yapılmadığını, prim bildirimlerinin son bir kaç yıla kadar günlük
7,5 ders saatine göre ayda 20 - 27 gün olarak bildirildiğini, 1475 sayılı
İş Kanunu ve 3945 sayılı kanunun 7. maddesi uyarınca, çalışanlara hafta
tatili günlerinde çalışılmadan ücret ödenmesi öngörüldüğü gibi çalışılmayan
Resmi ve Dini tatil günlerinde de çalışmadığı halde ücret ödenmesi
zorunluluğu bulunduğunu,ancak davacıya bu günler için herhangi bir ödeme
yapılmadığını, böylece, hem ders saat ücretlerinin eksik olarak
belirlendiğini, hem de iş yerinin tatilde olduğu Cumartesi ve Pazar günleri
ile resmi ve dini tatil günleri için herhangi bir ödeme yapılmadığını, bu
şekilde çalışma dönemi boyunca ücret ödemelerinin eksik yapıldığını, 6772
sayılı Devlet ve Ona Bağlı müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye
Yapılması hakkındaki Kanun'un 1. maddesine göre belirtilen işyerlerinde
çalışan işçilere ücret sistemleri ne olursa olsun her yıl için birer aylık
ücret tutarında ilave tediye ücreti ödeneceğinin belirtildiğini, aynı
yasanın 3.maddesinde de bu işyerlerince çalışan işçilere mezkur maddeler
gereğince yapılan tediyelerden ayrı olarak her yıl için bir aylık
istihkakları tutarında ödeme de yapılacağının hükme bağlandığını, böylece
bu işyerlerinde çalışan işçilere yılda iki aylık ücretleri tutarında
"ilave tediye" yapılması emredici düzenlemesine rağmen davacı ve
işyerinde çalışan diğer usta öğreticilere bu ödemelerin yapılmadığını
belirterek, fazlaya ilişkin talep hakları saklı tutularak 100,00 TL kıdem
tazminatı, 15.000,00 TL eksik ödenen ücret, 100,00 TL ücretli izin alacağı,
4.800,00 TL ilave tediye alacağı olmak üzere toplam 20.000,00 TL alacağın
faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
4. İş Mahkemesi: 01.03.2013 gün ve E:2012/1013, K:2013/289 karar sayılı
kararı ile özetle; “…4857 sayılı İş Kanunu’nun 1.maddesinin 2. fıkrası ve
4. maddesinde belirtilen ayrık durumlar dışında kalan bütün işyerlerinde,işverenler
ile işveren vekillerine ve çalışma şekline bakılmaksızın işçilere bu
Kanun’un uygulanacağı belirtilmiştir.
Uyuşmazlığın
normatif dayanağını oluşturan; 657 sayılı yasanın 89. maddesindeki
düzenlemeye göre; “ Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumlan ile
Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın
eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi
bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara
veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir.
Ücretle
okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve
diğer hususlar ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile
tespit olunur.”
Anılan
yasanın 176. madde sinde; “ Bu Kanunun 89 uncu maddesine göre kendilerine
ders görevi verilenlere, ders saati başına gündüz öğretimi için 140, örgün
ve yaygın eğitim kurumlarında yarıyıl ve yaz tatillerinde,cumartesi ve
pazar günleri ile saat 18.00'den sonra başlayan öğretim faaliyetleri için
150 gösterge rakamının bu Kanuna göre belirlenen aylık katsayısı ile
çarpımından oluşan miktar üzerinden ek ders ücreti ödenir.
Bu
ücretler, özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitim ve öğretim gördüğü
kurumlarda görevli öğretmen ve yöneticiler ile bu öğrencilere yönelik
olarak açılan özel sınıf öğretmenlerine ve cezaevlerinde görevli
öğretmenlere % 25 fazlasıyla ödenir.
Bu madde
kapsamında ücretle ders vermek üzere yükseköğretim kurumlarından
görevlendirilen öğretim elemanlarına 2914 sayılı Kanun hükümlerine göre ek
ders ücreti ödenir.
Konferans
ücreti her yıl bütçe kanunlarında gösterilir.” Hükmünü içermektedir.
5216
sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunun Büyükşehir Belediyesinin Görev, Yetki
Ve Sorumluluklarını düzenleyen 7/ v) maddesinde “ meslek ve beceri
kazandırma kursları açmak, işletmek veya işlettirmek, bu hizmetleri
yürütürken üniversiteler, yüksek okullar, meslek liseleri, kamu kuruluşları
ve sivil toplum örgütleri ile işbirliği yapmak.” Düzenlemesi yer
almaktadır.
Netice
itibarıyla yukarıda belirtilen 657 sayılı yasanın 89 ve 176 maddeleri ve
Yargıtay’ın usta öğreticiler konusunda verdiği ilkesel kararlar bir
değerlendirmeye tabi tutulduğunda davacının statü hukukuna tabi olduğu,uyuşmazlığın
çözüm yerinin idari yargı olduğu sonuç ve kanaati ile yargı yolun caiz
olmaması nedeniyle davanın reddine karar vermek gerekmiştir.” demek
suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu
karara yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
27.05.2013 gün ve E:2013/10970, K:2013/12399 karar sayılı ilamı ile hükmün
onanmasına karar vermiştir.
Bu
karara karşı yapılan karar düzeltme istemine ilişkin Yargıtay 22. Hukuk
Dairesi 01.10.2013 gün ve E:2013/23239,K:2013/20510 sayılı ilamı ile karar
düzeltme isteminin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
5. İdare Mahkemesi: 28.11.2013 gün,E:2013/1151 sayı ile özetle;
“…davacının; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda tanımlanan şekliyle,
memur, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçi kapsamında bulunmadığı;
idareye verdiği bir taahhütnameye istinaden, idareyle arasında bir hizmet
ilişkisi kurulduğu; taahhütnamede, ek ders ücretinin hesaplanmasında 657
sayılı Kanununun 176. maddesinden esinlenmiş olunmasının, davacının kamu
personeli statüsünde değerlendirilmesi için yeterli olamayacağı gibi,
taahhütnameyi de idari sözleşme haline getirmeyeceği; dolayısıyla,
taahhütnameyle kurulan ilişkinin, daha ziyade Türk Borçlar Kanununda
tanımını bulan hizmet sözleşmesi niteliğinde olduğunun kabulü gerektiği
değerlendirilmiştir.
Buna
göre;davacının statüsü dikkate alındığında ve iş mevzuatından kaynaklanan
talepleri gözetildiğinde; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.’’
demek suretiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
hakkında Kanun’un 19.maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu,idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Ankara Büyükşehir Belediyesi Eğitim ve Kültür
Dairesi Başkanlığı tarafından düzenlenen BELMEK kurslarında, imzaladığı
taahhütnameye istinaden Ev Tekstili Usta Öğretici olarak geçici görevli
statüde çalışmakta iken emeklilik nedeniyle iş akdi feshedilen davacının,
eksik yapıldığını iddia ettiği ödemelere karşılık, fazlaya ilişkin talep
hakları saklı tutularak 100,00 TL kıdem tazminatı, 15.000,00 TL eksik
ödenen ücret, 100,00 TL ücretli izin alacağı, 4.800,00 TL ilave tediye
alacağı olmak üzere toplam 20.000,00 TL alacağın, faiziyle birlikte
ödenmesi istemiyle açılmıştır.
506
Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. Maddesinde “Bir hizmet akdine
dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu kanuna göre
sigortalı sayılırlar…” denilmiş, aynı Yasanın “Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”
Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasından doğan
uyuşmazlıklar,yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli
mahkemelerde görülür” hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasa hükümleri
01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
5510 sayılı Kanunun 3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları
bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi
gereken kişi sigortalı olarak tanımlanmış; 79.madde ile başlayan Dördüncü
Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yer verilmiş; 101. maddesinde “Bu
kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür”
denilmiştir.
Öte
yandan, 4857 sayılı İş Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının, işverenler
ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları
ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemek olduğu
belirtilmiş; aynı zamanda, bakılan davanın da konusunu oluşturan “İş
Sözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususuna Kanunun 8.maddesi ve devamında,
kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük
ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunun değişik maddelerinde yer verilmiştir.
Diğer
taraftan;5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde, “İş Kanununa
göre işçi sayılan kimselerle (o kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D
ve E fıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlar hariç) işveren veya işveren
vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hak
iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesi ile görevli olarak
lüzum görülen yerlerde iş mahkemeleri kurulur.
Bu
mahkemeler:
A)
(Mülga: 18/10/2012-6356/81 md.)
B) İşçi
Sigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerine kaim olan hak sahipleri
arasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz ve davalara da bakarlar.
İş mahkemesi
kurulmamış olan yerlerdeki bu davalara o yerde görevlendirilecek mahkeme
tarafından, temsilci üyeler alınmaksızın, bu kanundaki esas ve usullere
göre bakılır.
Fiili ve
hukuki imkansızlıklar dolayısıyla iş mahkemesinin toplu olarak görevini
yapamadığı hallerde de yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.
(Ek
fıkra: 2/7/2012-6352/39 md.) Birden fazla iş mahkemesi bulunan yerlerde,
sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanan davaların görüleceği iş mahkemeleri,
Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından belirlenebilir.” denilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden; davacının, davalı idareye verdiği ve tek taraflı olarak
imzaladığı bir taahhütnameye istinaden,Ankara Büyükşehir Belediyesi Eğitim
ve Kültür Dairesi Başkanlığı bünyesinde düzenlenen Meslek Edindirme
Kurslarında usta eğitici sıfatıyla çalıştığı anlaşılmıştır.
Somut
durum dikkate alındığında, davacının; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda
tanımlanan şekliyle, memur, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçi
kapsamında bulunmadığı; idareye verdiği bir taahhütnameye istinaden,
idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu; taahhütnamede, ek ders
ücretinin hesaplanmasında 657 sayılı Kanununun 176. maddesinden esinlenmiş
olunmasının,davacının kamu personeli statüsünde değerlendirilmesi için
yeterli olamayacağı gibi, taahhütnameyi de idari sözleşme haline
getirmeyeceği; dolayısıyla, taahhütnameyle kurulan ilişkinin, daha ziyade
Türk Borçlar Kanununda tanımını bulan hizmet sözleşmesi niteliğinde
olduğunun kabulünde zorunluluk bulunmaktadır.
Buna
göre; davacının statüsü dikkate alındığında ve iş mevzuatından kaynaklanan
talepleri gözetildiğinde; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır
Açıklanan nedenlerle, Ankara 5. İdare Mahkemesince
yapılan başvurunun kabulü ile, Ankara 4. İş Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 5.
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 4. İş Mahkemesinin
01.03.2013 gün ve E:2012/1013, K:2013/289 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
36-ESAS NO : 2014/363
KARAR NO : 2014/403
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
A.B.
Vekili:
Av. H.B.H.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. A.T.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının Afyonkarahisar İl Telekom
Müdürlüğünde kapsam dışı sözleşmeli teknisyen olarak çalışırken 4046 SK.
uyarınca 02.09.2008 tarihinde naklen gönderildiği Afyon Kocatepe
Üniversitesi Şuhut Meslek Yüksekokulunda teknisyen olarak göreve
başladığını, davacının maaş nakil ilmühaberinde yapılan incelemede 40+40
TL. denge tazminatı ve devamında verilen ek ödemelerin düzenlenmediğinin
tespit edildiğini belirterek, maaş nakil belgesinin yeniden düzenlenerek,
uğranıldığı iddia olunan hak kaybının tazmini istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Afyonkarahisar
İş Mahkemesi: 12.02.2013 gün, E:2011/1151, K:2013/106 sayı ile özetle;
HMK’nun 114/1-b maddesi uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın
görev yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu
karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
19.11.2013 gün ve E:2013/28237, K:2013/25270 sayılı ilamı ile hükmün
onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Afyonkarahisar
İdare Mahkemesi: 31.04.2014 gün, E:2014/62 sayılı kararı ile özetle; ”...
Davacının, davasını ilk defa açtığı tarihte Türk Telekomünikasyon A.Ş’nin
tamamen özel hukuk tüzel kişisi olması ve özel hukuk tüzel kişilerin
işlemlerine karşı idari yargıda dava açılmasına hukuken imkan bulunmaması
karşısında, davacının personel nakli sırasında ek ödemelerin maaş nakil
ilmühaberine yansıtılmadığından bahisle 01/01/2006 tarihinden bu yana
mahrum bırakıldığı ek ödemenin geriye dönük farkının işletilecek yasal
faiziyle birlikte tazmini ile bundan sonraki zamlarında ilave edilerek
yeniden maaş nakil ilmühaberi düzenlenerek çalıştığı kuruma gönderilmesine
karar verilmesi isteminden doğan uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargıya
ait bulunmaktadır.” demek suretiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu,idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri
uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan
hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı
“Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı
Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış düzenlenmesi sebebiyle
uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Afyonkarahisar İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Afyonkarahisar İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Afyonkarahisar
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Afyonkarahisar İş
Mahkemesinin 12.02.2013 gün, E:2011/1151, K:2013/106 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
37-ESAS NO : 2014/364
KARAR NO : 2014/404
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: E.K.
Vekili: Av. B.Y.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili:
Av. M.A.P.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı şirkette
teknisyen statüsünde çalışmakta iken davalı şirketin özelleştirilmesi
üzerine 01.01.2006 tarihinde sözleşme imzalayarak davalı kurumda çalışmaya
devam ettiğini, 10.05.2010 tarihinde de Sağlık Bakanlığı’na nakledilerek
burada göreve başladığını ancak bu nakil sırasında düzenlenen maaş nakil
ilmuhaberinde almaya hak kazandığı ek ücretlerin gösterilmesini, bu nedenle
müvekkilinin zarara uğradığını belirterek; maaş nakil ilmuhaberinin ayrılış
tarihi itibari ile verilmesi gereken 370,25 TL ek ödemenin de ilave
edilmesi suretiyle yeniden düzenlenmesine ve fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak koşulu ile ilk olarak 5473 sayılı yasa gereği 01.01.2006 tarihinde
verilmeye başlanılan ek ödemenin Yüksek Planlama Kurulu’nun mütebaki kararları
uyarınca ek ödemenin arttırıldığı gözetilerek 01.01.2006-10.05.2010
tarihleri arasından doğan ancak ödenmeyen 7.280,00 TL ek ödemenin, davalıya
sunulan 29.08.2010 tarih ve 17585 sayılı yazı ile istenilmesi dikkate
alındığında davalı 29.08.2010 tarihinde temerrüde düşürülmüş olacağından bu
tarihten itibaren en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
11.İş Mahkemesi; 20.02.2013 gün ve 2012/763 Esas, 2013/174 Karar sayılı
kararı ile; “…406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete hak sahibi
personeli Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilmesi, bildirim ile beraber
personelin nakledileceği kamu kurumundan yararlanacağı parasal haklara esas
olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelinin
ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yapıldığı, bu işlemler idare hukuku
alanında hukuki sonuçlar doğurduğu ve ilgili personelin nakledilecekleri
kurumdaki statülerinin, özlük ve parasal haklarını belirlediği, söz konusu
işlemlerini kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş
birer idari işlem niteliğinde olduğu, idari işlemlerle ilgili olduğu…”
gerekçe gösterilmek suretiyle; davanın idari yargının görev alanına
girdiğinden bahisle dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar
vermiştir.
Mahkemenin
karar örneğine şerh edildiği üzere karar; taraflarca temyiz edilmeksizin
01.03.2013 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez; aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
7.İdare Mahkemesi: 31.12.2013 gün ve 2013/493 Esas sayılı kararı ile;
uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğunu, bu
nedenle davanın adli yargı mercilerinde görülmesi gerektiğini, nitekim
benzer bir davada Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 04.07.2011 tarihli ve
E:2011/147, K:2011/178 sayılı kararı ile mahkemelerinin 27.10.2010 tarihli
görevlilik kararının kaldırılarak davanın çözümünde adli yargının görevli
olduğunun kesin olarak hükme bağlandığını belirterek, mahkemelerinin
görevsizliğine, mahkemelerinin görevine girmeyen
ve adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilen bu davada, görevli
yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi
uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Dosya
üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye
göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk
Telekom A.Ş.'nde teknisyen statüsünde çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, hatalı
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin ek ücretler yer verilmek sureti ile
yeniden düzenlenmesi ile yanlış düzenlenen maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile
davacının uğradığı zararın davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)”
tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin
3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci
fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında
sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir
genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi
ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen
kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında
bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı
uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin
kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer
verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler
sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk
Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel
şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları
aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı için
100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı
ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa
maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim
Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle
yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı nezdinde sözleşmeli teknisyen statüsünde çalışmakta iken,
406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine
göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve sonrasında başka bir
kamu kurumun emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin dava
konusu artış ve zamlar dikkate alınarak yeniden tespiti ile almaktan mahrum
kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini istemiyle; Ankara
11.İş Mahkemesi’ne dava açtığı, Ankara 11. İş Mahkemesi’nin 20.02.2013 gün
ve 2012/763 Esas 2013/174 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile
reddine karar verdiği ve kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği; bunun
üzerine davacının aynı istemle Ankara 7.İdare Mahkemesi’ne dava açtığı,
Ankara 7. İdare Mahkemesi’nin 31.12.2013 gün ve 2013/493 Esas sayılı ara
kararı ile 2247 sayılı kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun olarak
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verdiği
anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Ankara 7. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara
11.İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi
gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 7.İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 11.İş Mahkemesi’nin
20.02.2013 gün ve 2012/763 Esas, 2013/174 Karar sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
38-ESAS NO : 2014/369
KARAR NO : 2014/409
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: A.T.
Vekili: Av. H.B.H. & Av. İ.T.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. A.T.(Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının Afyonkarahisar İl Telekom
Müdürlüğünde "kapsam dışı sözleşmeli" teknisyen olarak çalışırken
4046 Sayılı Kanun uyarınca 20.12.2010 tarihinde naklen gönderildiği
Afyonkarahisar İl Vatandaşlık ve Nüfus Müdürlüğü’nde tekniker olarak göreve
başladığını, davacının maaş nakil ilmühaberinde 40+40 TL. denge tazminatı
ve devamında verilen ek ödemelerin gösterilmemesi sebebiyle yeniden düzenlenmesi
ve uğradığı hak kaybının tazmini istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
AFYONKARAHİSAR
İŞ MAHKEMESİ: 12.02.2013 gün, E:2011/545 K:2013/99 sayılı kararında özetle;
uyuşmazlığa konu işlemin idari işlem niteliğinde olduğu gerekçesiyle
HMK’nun 114/1-b maddesi uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle
davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
Davacı
vekilinin temyiz başvurusu üzerine; Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 19.11.2013
gün ve E:2013/28240 K:2013/25273 sayılı ilamı ile hükmün onanmasına karar
vermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
AFYONKARAHİSAR
İDARE MAHKEMESİ: 31.01.2014 gün ve E:2014/61 sayı ile vermiş olduğu gönderme
kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli
yargının görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı Devlet
Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu emrine
atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış düzenlendiği
iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu iddia olunan
zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece,Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146
sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55
Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında
bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde kapsam dışı sözleşmeli personel olarak çalışmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu
kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi ve yanlış düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan
zararın tazmini istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan
Afyonkarahisar İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile,
Afyonkarahisar İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Afyonkarahisar
İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ İle, Afyonkarahisar İş Mahkemesi’nin
12.02.2013 gün, E:2011/545 K:2013/99 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
39-ESAS NO : 2014/371
KARAR NO : 2014/411
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi
nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: Y.P.
Vekili:
Av. B.Y.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekilleri:
Av. A.D.Y.
O L A Y: Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 25.8.2008 tarihinde Erzincan Valiliği, Tarım İl Müdürlüğü emrine
atanmıştır.
Davacı vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı
yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile
maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların
eklenerek davalı kurumda çalıştığı 28.8.2008 tarihine kadar hak ettiği,
ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla
şimdilik 700,00 TL alacağın(bu miktar daha sonra 2.710,42 TL olarak ıslah
edilmiştir) ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka
mevduat faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle 14.2.2011 tarihinde
adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
2.İŞ MAHKEMESİ: 22.3.2013 gün ve E:2011/276, K:2013/310 sayı ile,
uyuşmazlığın, 399 sayılı KHK'nin ek Il.cetvelinde yer alan ve özelleştirme
sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile nakle tabi
olarak çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve
özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı KHK'nin 3.maddesi ve 399
sayılı KHK'nin ek ikinci cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli
personele yapılan artışlardan yararlanıp yararlanamayacağı, nakledilirken
bu artışların yer aldığı ücreti gösteren nakil maaş ilmühaberinin buna göre
düzenlenmesi gerekip gerekmediği hususundan kaynaklanmakta olduğu; Yargıtay
9.Hukuk Dairesinin, daha önceki tarihlerde nakle tabi işçilerle davalı Türk
Telekomünikasyon A.Ş arasındaki uyuşmazlıklarda esasa yönelik kararlar
vermiş ise de, Danıştay İdari Dava Dairelerinin 07/04/2011 gün ve
2011/55-205 sayılı kararından sonra uyuşmazlığın Adli Yargı yerinde
görüleceğine dair görüşünü değiştirmiş bulunduğu, 01/10/2012 gün ve
2012/27071 -32336 E ve K nolu kararında da görüleceği üzere, uyuşmazlığın
idari Yargı yerinde görülmesi gerektiğini kabul ettiği, ayrıca Yargıtay
Hukuk Genel Kurulunun 26/12/2012 gün ve 2012/9-1518 E, 2012/1388 K nolu
kararı da nazara alındığında, HMK'nun 114/1-b maddesi gereğince "yargı
yolunun caiz olmaması" nedeniyle aynı yasanın 115/2 maddesi uyarınca
davanın usulden reddi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle; davanın
usulden reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin maaş
nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın
Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil bildiriminin
iptal edilerek yeniden tespiti ile iş mahkemesi yargılamasındaki bilirkişi incelemesi
çerçevesinde maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda
zamların eklenerek kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme
ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına
uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı
kalmak kaydıyla ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek faizi
ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
8.İDARE MAHKEMESİ: 17.2.2014 gün ve E:2013/701 sayı ile, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinde, idari dava türlerinin; “idari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel haklan doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden
doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için
yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar” olarak tanımlandığı, aynı Yasanın 15/1-a
maddesinde, idari yargının görev alanına girmeyip adli veya askeri yargının
görev alanına giren davaların reddedileceğinin hükme bağlandığı; söz konusu
Kanun maddesine göre kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu
tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği sonucuna varıldığı;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
"tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri
kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten,
ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip
olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu
kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu; Özelleştirme kapsamında
bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hâzineye ait bulunan
hisselerden % 55’inin, Bakanlar Kurulu’nun 25.07.2005 tarih ve 2005/9146
sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55
Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar"ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satıldığı; Anayasa’nın 128. maddesinde,
"Devletin, kamu İktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin
genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin
gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri
eliyle görülür." Denildiği; 406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin
03.07.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında,
"Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin
altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu
Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve
sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.01.1990 tarihli ve 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır..." denilerek, yasa koyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.01.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personelin, kamu personeli sayıldığı; dosyanın incelenmesinden;
davacı tarafından, maaş nakil bildiriminin 4046 sayılı yasanın 22. ve 406
sayılı yasanın Ek 29. maddelerine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil
bildiriminin iptal edilerek Ankara 2. İş Mahkemesi yargılamasında yapılan
söz konusu tespit doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödemeyen,
yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı
olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya
ilişkin tüm haklarının saklı kalması kaydıyla ödemesi gereken tarihten
itibaren faiziyle birlikte ödemesi istemiyle bakılan davanın açıldığının
anlaşıldığı; bu itibarla, bakılan davanın konusunu oluşturan istem ile
Ankara 2. İş Mahkemesi'nde açılan davanın karar tarihinde (22.03.2013) Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin kamu kuruluşu niteliği taşımadığı anlaşılmakla,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmış olduğu;
nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 06.12.2010 tarih ve E:2010/250, K:2010/301
sayılı kararının da bu yönde bulunduğu gerekçesiyle; görüm ve çözümü idari
yargının görevinde bulunmayan davada 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için iş bu dava dosyası ile Ankara 2. İş Mahkemesi'nin
2011/276 esasına kayıtlı dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda karar verilinceye kadar ertelenmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve
bu yüzden yeni kurumunda eksik ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile
ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar,
Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna
atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacının
vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata
uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik
ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının
faiziyle birlikte tazmini istemiyle 14.2.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Ankara 8.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 2.İş
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 8.İdare
Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 2.İş Mahkemesi’nin 22.3.2013
gün ve E:2011/276, K:2013/310 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
40-ESAS NO : 2014/380
KARAR NO : 2014/420
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi
nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: L.K.
Vekili:
Av. B.Y.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. M.H.B.
O L A Y: Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 4.5.2006 tarihinde İçişleri Bakanlığı emrine atanmıştır.
Davacı vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı
yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile
maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların
eklenerek davalı kurumda çalıştığı 5.5.2006 tarihine kadar hak ettiği,
ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla
şimdilik 40,00 TL alacağın ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek
en yüksek banka mevduat faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle
14.2.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 11.İş Mahkemesi: 26.4.2012 gün ve E:2011/281,
K:2012/247 sayı ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek davanın kabulüne karar
vermiş; temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 22.Hukuk Dairesi, 21.12.2012 gün
ve E:2012/22059, K:2012/29125 sayı ile, yargı yolunun caiz olmaması
sebebiyle, davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğinden bahisle
Mahkeme kararını bozmuştur.
ANKARA 11.İŞ
MAHKEMESİ:11.7.2013 gün ve E:2013/658, K:2013/924 sayı ile, tarafların
iddia ve savunmaları, davacıya ait iş yeri kayıtları, İdare Mahkemesi emsal
kararları, Emsal İş Mahkemesi kararları, bilirkişi raporu, Yargıtay
kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek Mahkemelerince
davanın kabulüne karar verilmiş olduğu, kararın davalı tarafından temyiz
edilmesi üzerine Yargıtay 22.Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonucunda,
daha önce Danıştay İdari Dava Dairelerinin gerekçelerinin de Dairece benimsenerek,
özelleştirmeden önce statü hükümlerine tabi olan personelin özelleştirme
sonrası belirli bir süreliğine Özel Hukuk Hükümlerine tabi olarak İş Sözleşmesi
kapsamında çalıştırılmakta iken nakledildiğinde tekrar statü hukuku
kapsamına girdiği, ayrıca İş Sözleşmesi ile davacının çalıştığı dönemde
davalı şirkete ücret artışı konusunda Kamudaki memur maaş oranında
hükümlülük getirildiği gibi, yine davalı şirkete hak sahibi personelin
Devlet Personel Başkanlığı'na bildirilmesi hükümlülüğünü de getirdiği,
bütün bu işlemlerin İdari Hüküm alanında Hukuki sonuçlar doğurduğu, ilgili
personelin nakledilecekleri Kurumdaki statülerini özlük ve parasal
haklarını belirlediği, söz konusu işlemlerin Kamu personeli hakkında ve
İdare Hukuku alanında tesis edilmiş birer idari işlem niteliğinde olduğu,
İdari işlemlerin ise uyuşmazlıklarda İdari Yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği
gerekçesi ile hükmün bozulmuş olduğu; Mahkemelerince usul ve Yasaya uygun
olan bozma ilamına uyularak Dairenin görüşüne de katılmak sureti ile dava dilekçesinin
Yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile reddine karar vermek gerektiğinden
bahisle; dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiş; bu karar
temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin maaş
nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın
Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil bildiriminin
iptal edilerek yeniden tespiti ile iş mahkemesi yargılamasındaki bilirkişi
incelemesi çerçevesinde maaşına esas net ücretine söz konusu tespit
doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile
değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları
saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek faizi
ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
18.İDARE MAHKEMESİ: 19.2.2014 gün ve E:2013/1225 sayı ile, 406 sayılı
Kanunun 1. maddesinin 7. fıkrasında, "Türk Telekom, bu kanun ve özel
kanun hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu kanun hükümleri saklı
kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz." hükmüne yer verilerek Türk
Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturulduğu; aynı Kanunun 4673 sayılı
Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de; Türk Telekomdaki kamu payı % 50'nin
altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlanmış olduğu; ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005 tarihinde
yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda,
şirketin %55 oranındaki hissesinin satılarak 14.11.2005 tarihinde Oger
firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan kalktığının
görüldüğü; dava dosyasının incelenmesinden; Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketinde görev yapmakta iken 4046 sayılı Kanunun 22. maddesi ile 406
sayılı Kanunun ek 29. maddesi uyarınca başka bir kamu kurumuna atanarak
Kurumu ile ilişiği kesilen davacının, denge tazminatı, enflasyon farkı ve
ikramiyelerin maaş nakil ilmühaberine yansıtılmadığından bahisle, anılan
ödemelerin yansıtılarak maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve bu
işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte
ödenmesine karar verilmesi istemiyle Ankara 11. İş Mahkemesinde açılan davanın,
idari yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle görev yönünden reddine
karar verildiği, bu kararın kesinleşmesi üzerine, Mahkemeleri nezdinde
bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı; 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesinde, “Adli,
idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş
görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya
incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin
görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin
belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesi'nin karar vermesine kadar erteler. /
Mahkemenin gerekçeli kararı, dava dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilir.” hükmünün yer aldığı; bu durumda; iptali istenilen
işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin olması karşısında, idari
yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek
olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu sonucuna varıldığından,
Mahkemelerinin görevsizliğine, 2247 sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince
karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve
bu yüzden yeni kurumunda eksik ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile
ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacının
vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata
uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik
ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının
faiziyle birlikte tazmini istemiyle 14.2.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin
olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Ankara 18.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara
11.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara
18.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 11.İş Mahkemesi’nin
11.7.2013 gün ve E:2013/658, K:2013/924 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
41-ESAS NO : 2014/397
KARAR NO : 2014/436
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: Ö.Y.
Vekili:
Av. S.Ö.
Davalı:
Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. M.E.
O L A Y: İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı, 4.1.2011 tarihinde kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın geriye dönük olarak yürütülecek
yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 10. İŞ MAHKEMESİ: 26.3.2013 gün ve E:2012/1292,
K:2013/368 sayı ile, Uyuşmazlığın
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetvelinde yer alan ve
özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile
nakle tabi olarak çalışan davacının, davalının özelleştirmeden önce tabi
olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun
Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375
sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince
yargı yolunun caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması
gerektiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İZMİR 5. İDARE MAHKEMESİ: 13.12.2013 gün ve E:2013/998
sayı ile, 406 sayılı Kanunun değişik 1. maddesinde “Türk Telekomun, bu
kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi olduğu, bu kanun
hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya
incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar
ertelenmesine, karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının
yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli
ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi
için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup;
kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı
açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle İzmir 5. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 10. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle İzmir 5. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile
Ankara 10. İş Mahkemesi’nin 26.3.2013 gün ve E:2012/1292, K:2013/368 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
42-ESAS NO : 2014/413
KARAR NO : 2014/450
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: H.Ö.
Vekili: Av. N.S.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili: Av. U.Ö.
İhbar Olunan: Maliye Bakanlığı (Adli
Yargıda)
Vekili: Av. E.E.
O L A Y: Davacı
vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı kurum nezdinde kapsam
dışı personel statüsünde, Teknik Hizmetler Sınıfında Mühendis ünvanı ile
görev yapmakta iken, 406 sayılı yasanın Ek 29.maddesi ve 4046 sayılı
yasanın 22 maddesi 4 ve 5.fıkralarına göre 27/09/2010 tarihinde adının
Devlet Personel Başkanlığı’na bildirildiğini, 21/01/2011 tarihinde Telekom
İl Müdürlüğü’nden ayrılarak Konya Karayolları 3.Bölge Müdürlüğü’nde göreve
başladığını, müvekkilinin ek ödemenin başlangıç tarihi olan 01.01.2006
tarihinden Devlet Personel Başkanlığı’na bildirildiği tarihe kadar ek
ödemeye hak kazanmış olduğunu, ancak maaş nakil ilmuhaberinin
incelenmesinde davalı kurumca denge tazminatlarına ve ek ödemelerine yer
verilmediğinin görüldüğünü, bu nedenle müvekkilinin zarara uğradığını belirtilerek;
davacının davalı kurumda çalıştığı süre içinde denge tazminatı ve ek
ödemelerden mahrum bırakıldığı 1.500,00 TL’nin fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla faiziyle birlikte tahsili ile bu denge tazminatları
ve ek ödemeler dikkate alınmadan tanzim edilen “Yer Değiştirme suretiyle
Atamalarda Aylık Bildirim” cetvelinin davacının adının Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirim tarihi itibariyle yeniden tespitine karar verilmesi
istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Konya 2.İş Mahkemesi: 09.10.2013 gün ve 2011/612 Esas, 2013/647 Karar sayılı
kararında; davalı tarafça dosyaya sunulan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun
26.12.2012 tarih ve 2012/9-1518 Esas, 2012/1388 Karar sayılı kararıyla,
aynı nitelikteki uyuşmazlığın çözümünün Danıştay İdari Dava Daireleri
Kurulu’nun 07.04.2011 tarih 2011/55 Esas, 2011/205 Karar sayılı kararında
da açıklandığı şekilde İdari Yargının görevi kapsamında bulunduğunun
bildirildiğini, bu görüşün mahkemece de benimsendiğini belirterek; yargı
yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, karar
davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay
22. Hukuk Dairesi; 16.12.2013 gün ve 2013/36396 Esas, 2013/29388 Karar sayılı
kararı ile temyiz olunan kararın hüküm kısmının 2,3,4.bentlerinin
çıkartılarak yerine; “6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun
331/2.maddesi gereği yargılama giderlerinin görevli mahkemece
değerlendirilmesine, davaya görevli mahkemede devam edilmemesi durumunda,
mahkemece talep üzerine dosya üzerinden durumun tespiti ile yargılama
giderlerinin hüküm altına alınmasına” bendinin eklenmesine, hükmün bu şekilde
düzeltilerek onanmasına karar vermiş; verilen karar karara şerh edildiği
üzere 16.12.2013 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez; Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de görev yapmakta iken özelleştirme
sonucu Karayolları Konya 3.Bölge Müdürlüğü’ne mühendis olarak atanan davacının;
eski ve yeni kurumlarındaki parasal hakları arasındaki farkın ödenmesi
sırasında dikkate alınan eski görevinin parasal haklarının yer aldığı
21.01.2011 tarihli yer değiştirme suretiyle atamalarda aylık bildirim
tablosunda ek ödemeye yer verilmeksizin düzenleme yapılması sebebiyle
davalı kurumca düzenlenen yer değiştirme suretiyle atamalarda aylık
bildirim tablosunun iptali ile 400,22 TL ek ödemenin ilave edilmek
suretiyle Devlet Personel Başkanlığı’na bildirim tarihindeki net ücretin
4.029,31 TL olarak yeniden düzenlenmesine ve mahrum bırakıldığı ek ödeme
miktarlarının ödenmesine karar verilmesi istemi ile idari yargı yerinde
dava açmıştır.
Konya
2.İdare Mahkemesi: 14.01.2014 gün ve 2014/18 Esas sayılı kararı ile özetle;
davalı kurumun özelleştirildikten sonraki dönemde özel hukuk hükümlerine
tabi olması karşısında, uyuşmazlığın, görüm ve çözümünde adli yargı yerinin
görevli olduğunu, nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi’nin E:2009/272, K:2010/129
ve E:2012/60, K:2012/124 sayılı kararlarının da bu yönde olduğunu
belirterek, davanın görev yönünden reddine karar
vermiştir.
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
maddesi uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dava dosyasının
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vererek dosya Mahkememize
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Dosya
üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye
göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
Diğer
davalı Maliye Bakanlığı’nın, davacı vekilinin idari yargıda açtığı davada
hasım olarak gösterilmemesi ve yargılama sonrasında da davaya dahil
edildiğine dair dosyasında bir bilgi ve belge olmaması nedenleri ile; bu
davalı yönünden oluşan bir görev uyuşmazlığı bulunmadığından, mahkememizce
değerlendirme yapılmamıştır.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde mühendis sıfatı ile
çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan
davacının, nakle esas düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinde gösterilmeyen
tazminatların eklenmesi sureti ile maaş nakil ilmuhaberinin yeniden
düzenlenmesi ve dava konusu hatalı işlem nedeni ile uğradığı tüm zararların
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla
değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin
hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı
Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel
hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında
bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne
ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve 24010
(Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı için 100
ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve
82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin
verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam
Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kurum nezdinde mühendis
sıfatı ile çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen
ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, yanlış
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin yeniden tespiti ile yanlış maaş nakil
ilmuhaberi nedeni ile almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile
uğradığı zararın tazmini istemiyle; Konya 2.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Konya
2. İş Mahkemesi’nin 09.10.2013 gün ve 2011/612 Esas, 2013/647 Karar sayılı
kararı ile davanın görev nedeni ile reddine karar verdiği ve kararın davacı
vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; Yargıtay 22.Hukuk Dairesi’nin
16.12.2013 gün ve 2013/36396 Esas, 2013/29388 Karar sayılı kararı ile
düzeltilerek onandığı ve bu şekilde kesinleştiği, bunun üzerine davacının
aynı istemle, Konya 2.İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, Konya 2.İdare
Mahkemesi’nin 14.10.2014 gün ve 2014/18 Esas sayılı kararı ile 2247 sayılı
kanunun 19. maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Konya 2. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Konya 2.
İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Konya 2.İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Konya 2.İş Mahkemesi’nin 09.10.2013 gün ve 2011/612 Esas,
2013/647 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
43-ESAS NO : 2014/416
KARAR NO : 2014/452
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: İ.D.
Vekili: Av. H.B.H.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekilleri:
Av. A.T.
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının Afyonkarahisar İl Telekom
Müdürlüğü’nde sözleşmeli teknisyen olarak çalışırken 4046 sayılı kanun uyarınca
22.03.2011 tarihinde naklen gönderildiği Afyonkarahisar İl Yazı İşleri
Müdürlüğü’nde teknisyen olarak göreve başladığını, davacının maaş nakil
ilmühaberinde yapılan incelemede 40+40 TL denge tazminatı ve devamında
verilen ek ödemelerin düzenlenmediğinin tespit edildiğini belirterek,
fazlaya dair hak ve alacakları saklı kalmak kaydıyla müvekkilinin adının
Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığı’na bildirim tarihi olan 04.01.2010
tarihinden 01.02.2011 tarihine kadar ve bu ay dahil olmak üzere verilmeyen,
belirtilen ödemelerin şimdilik 100,00 TL’sinin yasal faiziyle birlikte
tazmin ve tahsiline karar verilmesi ile bu ödemelerin Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirim tarihi itibariyle maaş nakil ilmuhaberine eklenmiş
haliyle yeniden düzenlenerek naklen çalıştığı kurumuna göndertilmesine
karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Afyonkarahisar
İş Mahkemesi: 12.02.2013 gün ve 2011/681 Esas, 2013/103 Karar sayılı
kararında özetle; Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin 2011/52885 Esas, 2012/20230
Karar sayılı kararında; 406 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davalı şirkete
hak sahibi personeli Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilmesi, bildirim
ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumundan yararlanacağı parasal
haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi,
personelinin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler yaptırılması, bu işlemleri
birer idari işlem niteliğinde oldukları, idari işlemlerle ilgili
uyuşmazlıkların ise idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğine karar
verildiğini, yine Danıştay İdari Dava Daireleri’nin 07.04.2011 gün ve
2011/55-205 sayılı benzer nitelikteki kararı da göz önüne alındığında, dava
konusu idari işlem niteliğindeki uyuşmazlığın adli yargı yerinde değil,
idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğini belirterek, HMK’nun 114/1-b
maddesi uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile HMK’nun 115/2
maddesi gereğince davanın usulden reddine karar vermiş, karar davacı vekili
tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay
22. Hukuk Dairesi; 19.11.2013 gün ve 2013/28245 Esas, 2013/25278 Karar
sayılı ilamı ile ilk derece mahkemesi kararının onanmasına hükmetmiş; 1086
sayılı Yasa’nın Geçici 2. ve 6100 sayılı Yasa’nın Geçici 3.maddesi
gereğince halen yürürlükte olan 1086 sayılı Yasa’nın 440.maddesi gereğince
verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Afyonkarahisar
İdare Mahkemesi: 31.01.2014 gün ve 2014/63 Esas sayılı kararı ile; ”...
Davacının, davasını ilk defa açtığı tarihte Türk Telekomünikasyon A.Ş’nin
tamamen özel hukuk tüzel kişisi olması ve özel hukuk tüzel kişilerin
işlemlerine karşı idari yargıda dava açılmasına hukuken imkan bulunmaması
karşısında, davacının personel nakli sırasında ek ödemelerin maaş nakil
ilmühaberine yansıtılmadığından bahisle 01/01/2006 tarihinden bu yana
mahrum bırakıldığı ek ödemenin geriye dönük farkının işletilecek yasal
faiziyle birlikte tazmini ile bundan sonraki zamlarında ilave edilerek
yeniden maaş nakil ilmühaberi düzenlenerek çalıştığı kuruma gönderilmesine
karar verilmesi isteminden doğan uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargıya
ait bulunmaktadır.” denilmek suretiyle davanın adli yargı mercilerinde
görülmesi gerektiğini belirterek, mahkemelerinin
görevine girmeyen ve adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilen bu
davada, görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı
Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Dosya
üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye
göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde sözleşmeli teknisyen statüsünde çalışmakta iken
kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma atanan davacının, hatalı
düzenlenen maaş nakil ilmuhaberinin iptaline ve ek ücretin maaş nakil
ilmuhaberine yansıtılması sureti ile yeniden düzenlenmesine, bu nedenle
uğradığı zararların davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini
ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak
yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk
Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki
son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu
payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş
olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı nezdinde sözleşmeli teknisyen statüsünde çalışmakta iken,
406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine
göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve sonrasında başka bir
kamu kurumun emrine atanan davacı tarafından, yanlış düzenlenen maaş nakil
ilmuhaberinin yeniden tespitine ve yanlış maaş nakil ilmuhaberi nedeni ile
uğradığı zararın tazmini istemiyle; Afyonkarahisar İş Mahkemesi’ne dava
açtığı, Afyonkarahisar İş Mahkemesi’nin 12.02.2013 gün ve 2011/681 Esas
2013/103 Karar sayılı kararı ile davanın görev nedeni ile reddine karar
verdiği ve kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine;
Yargıtay 22.Hukuk Dairesi’nin 19.11.2013 tarih ve 2013/28245 Esas,
2013/25278 Karar sayılı kararı ile onandığı ve bu şekilde kesinleştiği,
bunun üzerine davacının aynı istemle Afyonkarahisar İdare Mahkemesi’ne dava
açtığı, Afyonkarahisar İdare Mahkemesi’nin 31.01.2014 gün ve 2013/63 Esas
sayılı ara kararı ile 2247 sayılı kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun
olarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verdiği
anlaşılmaktadır.
Mahkememizce yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Afyonkarahisar İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile
Afyonkarahisar İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar
verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Afyonkarahisar
İdare Mahkemesi’nce yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Afyonkarahisar İş
Mahkemesi’nin 12.02.2013 gün ve 2011/681 Esas, 2013/103 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
44-ESAS NO : 2014/417
KARAR NO : 2014/453
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: Ş.D.
Vekili: Av. B.Y.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. K.S.(Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı kurumdan geçiş yapan
davacının maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı Yasa’nın 22. Maddesi ve 406
sayılı Yasa’nın ek 29 maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden
tespiti ile maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda
zamların eklenerek davalı kurumda çalıştığı sürelerde hak ettiği ancak
kendisine ödenmeyen, yıllar itibariyle değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye
tutarları farkının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
700,00TL nin alacağın ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek en
yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalı kurumdan tahsili istemiyle
adli yargıda dava açmıştır.
ANKARA
12. İŞ MAHKEMESİ: 27.12.2012 gün ve E:2011/338 K:2012/1122 sayılı kararında
özetle; davacının kapsam dışı personel olarak kamuda çalıştığı, Yargıtay ve
Danıştay kararlarında açıklandığı üzere; 406 sayılı Yasa hükümleri ile kamu
kurumlarına nakil hakkı bulunan personel ile ilgili olarak bazı kamusal
görevler yüklenen davalı şirketin belirtilen görevleri kapsamında tesis
ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görev alanına girdiği açıklanarak dava
dilekçesinin görevsizlik nedeniyle reddine karar vermiştir.
Davanın
reddine ilişkin karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
YARGITAY
22. HUKUK DAİRESİ: 06.05.2013 gün ve E:2013/9865 K:2013/9845 sayılı
ilamıyla verilen karar onanmıştır.
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle idari yargıda dava açmıştır.
ANKARA
3. İDARE MAHKEMESİ : 18.02.2014
gün ve E:2013/2122 sayı ile vermiş olduğu gönderme kararında özetle;
uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden;
uyuşmazlığın çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli yargının görevli
olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine
karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ikramiyelerin tahsili isteğine
ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli
ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde kapsam dışı personel olarak
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle Ankara 3. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 12.
İş Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve E:2011/338, K:2012/1122 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 3.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 12. İş Mahkemesi’nin 27.12.2012
gün ve E:2011/338, K:2012/1122 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
45-ESAS NO : 2014/425
KARAR NO : 2014/461
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının, kendi sevk ve idaresindeki motosikleti ile ikametgahından çarşı
merkezine giderken, davalı Belediye Başkanlığı tarafından açılıp daha sonra
kapatılmayan, herhangi bir uyarıcı levha da konulmayan, aydınlatması
olmayan sokaktaki çukura düşmesi sonucu meydana gelen kazada, beyin
kanaması geçirmesi, tedavisi nedeni ile kayıtlı ve kayıtsız bir çok masraf
yapmak zorunda kalması, Emniyet Müdürlüğü’ndeki işinden zorunlu olarak
emekli olması nedenleri ile uğradığı zararın davalıdan tahsili istemiyle
açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: N.Y.
Vekil: Av. Y.Ç.
Davalı: Germencik Belediye Başkanlığı
Vekili: Av. İ.K.
O L A Y: Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; müvekkilinin 13.05.2010 günü gece saat 01:30
sıralarında kendi sevk ve idaresindeki motosikleti ile ikametgahından çarşı
merkezine giderken, Belediye Başkanlığı tarafından açılıp daha sonra
kapatılmayan sokaktaki çukura düşüp beyin kanaması geçirdiğini, bu nedenle
uzun süre tedavi gördüğünü, ameliyat geçirdiğini, Emniyet Müdürlüğü’ndeki
görevinden zorunlu olarak emekli olmak zorunda kaldığını, bu şekilde maddi
ve manevi zarara uğradığını belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile 60.000 TL maddi ve 20.000 TL manevi tazminatın davalıdan
alınarak davacıya verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Germencik Asliye Hukuk
Mahkemesi:
03.10.2012 gün ve 2011/135 Esas, 2012/327 Karar sayılı kararında özetle; davacının
dava konusu olayda davalı Belediye Başkanlığı’nın açtığı çukuru kapatmaması
ve herhangi bir uyarıcı levha da koymaması nedeni ile kazadan sorumlu
olduğu iddiasına dayandığını, bu nedenle meydana gelen kazanın idarenin
eylemine dayalı olduğunu, idari işlem ve eylemlerden kaynaklanan zararlara
ilişkin davaların idari yargı yerinde görülmesi gerektiğini, Anayasa
Mahkemesi’nin 16.02.2012 gün ve 2011/35 Esas, 2012/23 Karar sayılı
kararının gerekçesinden de bu sonuca ulaşıldığını, bu nedenle davada Aydın
İdare Mahkemelerinin görevli olduğunu belirterek; davanın görev nedeni ile
reddine karar vermiş, verilen karar taraflarca temyiz edilmeksizin
08.11.2013 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez İdari yargı yerinde
dava açmıştır.
Aydın 1. İdare Mahkemesi; 22.01.2014 gün ve
2013/496 Esas sayılı ara kararı ile, 2918 sayılı Yasanın 110. maddesi ile
karayolunda meydana gelen trafik kazası sonucu ortaya çıktığı iddia edilen
maddi ve manevi zararın tazmini istemi ile açılan davada adli yargının
görevli olduğunu belirterek; 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Dosya
üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye
göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava;
13.05.2010 günü gece saat 01:30 sıralarında davacının, kendi sevk ve
idaresindeki motosikleti ile ikametgahından çarşı merkezine giderken,
davalı Belediye Başkanlığı tarafından açılıp daha sonra kapatılmayan, herhangi
bir uyarıcı levha da konulmayan, aydınlatması olmayan sokaktaki çukura
düşmesi sonucu meydana gelen kazada, beyin kanaması geçirmesi, tedavisi
nedeni ile kayıtlı ve kayıtsız bir çok masraf yapmak zorunda kalması,
Emniyet Müdürlüğü’ndeki işinden zorunlu olarak emekli olması nedenleri ile
uğradığı zarar bedeli olarak; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile 60,000 TL maddi ve 20.000 TL tazminatın olay tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemi ile açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet
verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk
davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu
fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen
tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden; davanın, 13.05.2010 günü meydana gelen tek taraflı maddi
hasarlı trafik kazasında; yolda gerekli bakım çalışmasını yapmaması, yolun
gözetimini yapmaması, gerekli ve zorunlu uyarıcı levhalandırmaların
konulmaması nedenleri ile kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunan
davalıdan, meydana gelen zararın tahsili istemiyle Germencik Asliye Hukuk
Mahkemesi’nde açıldığı; ancak, davanın görevsizlik nedeniyle reddine karar
verilmesi üzerine, bu kez aynı istemle Aydın 1.İdare Mahkemesi’ne dava
açıldığı; Aydın 1. İdare Mahkemesi’nce, 2918 sayılı Yasa’nın 110. Maddesi
uyarınca, davada adli yargı yerinin görevli olduğu belirtilerek; 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kanunu’nun 19. Maddesi gereğince görevli yargı
yerinin belirlenmesi amacı ile dosyayı Mahkememize gönderdiği anlaşılmaktadır.
2918 sayılı
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa
3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan
itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi
ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle
reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında da
belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve
idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare
ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel
olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına
giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının
görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi
konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek
olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken
idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde
kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural,
trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın
askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana
gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918
sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda
görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de
ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı
kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek
söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı
tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların
görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç
alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda
görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu
anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu
şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk
alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından
kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı
gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle
aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını
gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural
Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi
gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı
kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilen
kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli
yargının görevine verebileceğine, dolayısiyle 2918 sayılı Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumluluk
davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya aykırı
bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir
karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz olmak
üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; karayolundaki kusur sonucu meydana
geldiği ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli
yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden
Aydın 1. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile; Germencik Asliye
Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Aydın 1.İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Germencik Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 03.10.2012 gün ve 2011/135 Esas, 2012/327 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde Üye Eyüp Sabri
BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
Adli Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava açılmış,
Yargılama
sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan davaların tam yargı
davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması gerektiği"
gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden reddedilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle İdari Yargıda dava
ikame
etmiş,
İdare
Mahkemesi de yargılamada sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile Mahkemenin görevsizliğine, 2247 Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince
görevli yargı kolunun belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığı'na gönderilmesine karar vermiş,
Uyuşmazlık
Mahkemecesince yapılan inceleme sonucunda " 2918 Sayılı Yasa'nın
110.maddesi hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi
gerektiği" düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına, Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak
karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yolları, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırları içindeki yolun yapım, bakım ve onarımının
yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması
karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada
kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu
davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku kurallarına ve 577
Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari
yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumtuRlık davaları Adli Yargıda görülür... "
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görücünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk davaları,
2918 Sayılı Yasa'nm 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların işletilmesi
nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki sorumluluğuna
ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan
dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm ve çözümü
konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli Yargı
organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere sözü
geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği zararlar
nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nm amacına uygun olarak
Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918
sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet
gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit
etmektedir.
Diğer
taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali
istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava sonucunda verilen yorumlu red
kararlarını, karara dayanak almakta ise de bu görüşe de itibar edilmesi
mümkün değildir.
Zira;
"T.C. Anayasasında, Anayasa Mahkemesinin iptal veya iptal talebinin
reddi dışında yorumlu red kararı verebileceğine dair bir işaret yoktur.
Tersine T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa Mahkemesi bir kanun
veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken,
kanun koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis
edemez." hükmü böyle bir anlayışın benimsenmemiş olduğunun kanıtı
olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal kararlarından bahsetmektedir,
ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin kanun koyucu gibi
hareket etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu red kararlarının
ise diğer mahkemeleri, idare makamlarım, gerçek ve tüzel kişileri bağlaması
itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk anlamına geldiğine şüphe
yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun Ozbudun. Sh. 440 vd.)
Hakkında
yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi yürürlükte kalmaya devam eder.
Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut olaylarda o maddenin ne anlama
geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına, bundan sonra da Anayasa Mahkemesi
değil onu uygulayacak Mahkemeler karar verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu
red kararı verirken yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri bağlaması mümkün
değildir. Bir kanun maddesinin nasıl yorumlanacağına onu uygulayacak olan
Adli- idari ve Askeri Yargı organları karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli,
İdari ve Askeri kollarının üst mahkemesi olmadığına göre bu yargı
kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu empoze etmesi mümkün değildir. O
halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu red kararlarının kendilerinden
beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin
bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır. Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi
kararlarında yapılan yorumlar diğer mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi
kararlarının bağlayıcılığı bu kararların hüküm fıkralarına münhasırdır.
(TürjKfltfayasa Hukuku Dersleri, Kemal Gözler, sh. 444)
Keza,
Sayın çoğunluğun karan dayandırdığı T.C. Anayasasının 158. madde
hükümlerininde uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır. Uyuşmazlık
Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının 158. maddesi
açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı
kollan arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının doğması halinde
Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin düzenlemenin,
uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik karannın
bulunmaması, diğer yargı kollan ile arasında bir görev ihtilafının
çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlanyla Içtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde idari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
46-ESAS NO : 2014/426
KARAR NO : 2014/462
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: A.H.A.
Vekili:
Av. S.Ö.
Davalı:
Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. A.İ.
O L A Y: İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı 1.12.2010 tarihinde kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağın geriye dönük olarak yürütülecek
yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 6. İŞ MAHKEMESİ: 15.7.2013 gün ve E:2012/1598,
K:2013/863 sayı ile, Uyuşmazlığın
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetvelinde yer alan ve
özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile
nakle tabi olarak çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi
olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun
Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375
sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplandığı, davanın devamı sırasında YGHK’nin 26.12.2012 gün ve
2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı birleştirme kararı verildiği, görülen
davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığı ve
davaya idare mahkemelerince bakılması gerektiği gerekçesiyle davanın
usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İZMİR 3. İDARE MAHKEMESİ: 17.1.2014 gün ve E:2014/4 sayı
ile, 406 sayılı Kanunun değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya
incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar
ertelenmesine, karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle İzmir 3. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 6. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle İzmir 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile
Ankara 6. İş Mahkemesi’nin 15.7.2013 gün ve E:2012/1598, K:2013/863 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
47-ESAS NO : 2014/427
KARAR NO : 2014/463
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046
sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakledilen davacının,
maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal
faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: B.K.
Vekili:
Av. A.B.
Davalı:
Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. M.K.
O L A Y: İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.500,00 TL alacağın geriye dönük olarak yürütülecek
yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 14. İŞ MAHKEMESİ: 30.7.2013 gün ve E:2012/1447,
K:2013/516 sayı ile, Uyuşmazlığın
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetvelinde yer alan ve
özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile
nakle tabi olarak çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi
olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun
Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375
sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince
yargı yolunun caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması
gerektiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu
karar davalı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
: 7.10.2013 gün ve E: 2013/31163, K: 2013/20907 sayı ile, kararın dayandığı
delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde
bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz
itirazlarının reddi ile hükmün yargılama giderleri yönünden düzeltilerek
onanmasına karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ZONGULDAK İDARE MAHKEMESİ: 23.1.2014 gün ve E:2013/1757
sayı ile, 406 sayılı Kanunun değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya
incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar
ertelenmesine, karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin
(a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl
tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür
ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve
Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda
istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen
hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri
uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam
edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent
hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a)
Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu
payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini
atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Zonguldak İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 14. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Zonguldak İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile
Ankara 14. İş Mahkemesi’nin 30.7.2013 gün ve E:2012/1447, K:2013/516 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
48-ESAS NO : 2014/430
KARAR NO : 2014/465
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
V.K.
Vekili:
Av. N.S.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. Ü.G.V.( Adli Yargıda )
O L A Y:
Davacı vekili 10.06.2011 havale tarihli dava dilekçesinde özetle; davacının
Antalya İI Telekom Müdürlüğünde kapsam dışı personel statüsünde Şef Mühendis
Unvanı ile görev yapmakta iken 4046 sayılı Yasanın 22. maddesi uyarınca
adının Devlet Personel Başkanlığına bildirildiğini ve 03.01.2011 tarihinde
Telekom İl Müdürlüğünden ayrılarak Konya Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü’nde
göreve başladığını,nakil sırasında düzenlenen maaş nakil ilmühaberinde
yapılması gereken ek ödemelerin ilave edilmediğinin, maaş nakil
ilmühaberinin 4046 sayılı Yasanın 22. maddesi ve 406 sayılı Yasanın ek 29
ve 9. maddelerine uygun düzenlenmediğinin tespiti üzerine eksikliklerin
giderilmesi için davalı idareye başvurulduğunu, ancak başvuruya yanıt
alınmadığını belirterek, maaş nakil ilmühaberinin yeniden tespiti ve
davacının davalı kurumda çalıştığı süre içinde denge tazminatı ve ek
ödemelerden mahrum bırakıldığı 1.500 TL”nin faizi ile birlikte tahsili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Antalya
2 .İş Mahkemesi: 13.06.2013 gün, E:2011/372, K:2013/311 sayı ile özetle;
davaya konu uyuşmazlığın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden
bahisle davanın görev
yönünden reddine karar vermiştir.
İş bu karara karşı yapılan temyiz
başvurusu üzerine Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 25.11.2013 gün ve E:2013/25800,
K:2013/20055 sayılı ilamı ile özetle hükmün onanmasına karar vermiş ve
karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Konya 2.
İdare Mahkemesi: 22.01.2014 gün, E:2014/45 sayı ile özetle; davanın adli
yargının görev alanına girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi
uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu,idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi
kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994
tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf
tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce
(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6.
md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk
Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme
genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme
şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.)
Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu
tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci
paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık
ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından
tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Konya 2. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Antalya 2. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Konya 2. İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Antalya 2. İş Mahkemesinin
13.06.2013 gün, E:2011/372, K:2013/311 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
49-ESAS NO : 2014/437
KARAR NO : 2014/472
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü’nde usta öğretici
olarak görev yapan davacının, haksız olarak görevine son verilmesi
nedeniyle talep ettiği kıdem ve ihbar tazminatının ödenmesi istemiyle
açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
F.Ş.
Vekili:
Av. C.A.
Davalı:
1-Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili:
Av. İ.P.
2-SSK
Genel Müdürlüğü
Vekili:
Av. Y.D.
O L A Y
: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Nusaybin Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 18.04.2007 gün ve E:2005/75 K:2007/101 sayılı kesinleşen
kararı ile, davacının SSK’ya bildirilen günler dışında 01.12.1995 ve
28.12.2001 tarihleri arasında 1112 gün Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı Halk
Eğitim Müdürlüğü’nde asgari ücretle çalıştığının tespitine karar
verildiğini, davacının 01.12.1995-15.031998 arası sigortalı, sonrasında
sigortasız olarak çalıştığını, 08.01.2002 tarihinde yasal hiçbir gerekçe
olmadan iş akdinin keyfi olarak feshedildiğini belirterek; fazlaya ilişkin
haklarını saklı tutarak 300.00 YTL ihbar tazminatı ile 600.000 YTL kıdem
tazminatının fesih tarihinden itibaren işleyecek bankalarca uygulanan en
yüksek faiziyle birlikte tahsili istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
NUSAYBİN
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İş mahkemesi
sıfatıyla): 28.11.2008 gün ve E:2008/15 K:2008/343 sayılı kararı
ile, davalı Milli Eğitim Bakanlığı yönünden davanın kabulüne, diğer davalı
SSK Genel Müdürlüğüne karşı açılan davanın husumetten reddine karar vermiş;
verilen karar davalılardan Milli Eğitim Bakanlığı tarafından temyiz
edilmiştir.
YARGITAY
9. HUKUK DAİRESİ: 20.04.2011gün ve E:2009/10500 K:2011/12073 sayılı BOZMA
İLAMINDA: “…somut olayda, davacının Mardin Halk Eğitim Müdürlüğü’nün istemi
ve Mardin Valiliği’nin 201.12.1995 tarihli onayı ile dikiş kursunda usta
öğretici olarak görevlendirildiği anlaşılmakta ise de, tüm çalışma dönemi
açısından taraflar arasındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olup
olmadığının, aradaki hukuki ilişkinin iş sözleşmesi olarak nitelendirilip
nitelendirilmeyeceğinin belirlenmesi için, davacının fesih tarihine kadar
Valilik onayına bağlı olarak çalıştırılıp çalıştırılmadığı araştırılmalı,
bu hususta düzenlenen Valilik Olurlarının tamamı getirtilerek sonucuna göre
hüküm kurulmalıdır…” gerekçesiyle temyiz olunan kararın bozulmasına karar verilmiştir.
NUSAYBİN
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA): 11.10.2012 gün ve
E:2011/598 K:2012/358 sayılı kararında “…Yargıtay bozma ilamı ve delillerin
değerlendirilmesi sonucunda; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 89.
Maddesi ve davacının Valilik Oluru ile görev yaptığı hususu dikkate alındığında
taraflar arasındaki hukuki ilişkinin iş sözleşmesi olarak
nitelendirilemeyeceği …” gerekçe gösterilmek suretiyle “Mahkememizin
görevsizliğine, Mardin İdare Mahkemesinin görevli olduğuna, bu davaya
bakmakla görevli Mardin İdare Mahkemesi olduğu anlaşıldığından kararın
kesinleşmesinin ardından 2 haftalık yasal süre içerisinde başvurulmadığı
takdirde dava dosyasının Mardin İdare Mahkemesine gönderilmesine” karar
verilmiş; verilen karar SSK Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz
edilmiştir.
YARGITAY
7.HUKUK DAİRESİ: 21.05.2013 gün ve E:2013/10468 K:2013/9305 sayılı
DÜZELTEREK verdiği ONAMA ilamında ;“…İdari nitelikteki bir davanın hukuk
mahkemesine açılması durumunda izlenecek sürece ilişkin olarak, 01.10.2011
günü yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile 2577 sayılı
İdari Yargılama Usul Kanununda birbirini tamamlayan düzenlemeler yer
almaktadır. 6100 sayılı Kanunun “Dava şartları” başlığını taşıyan 114.
maddesinde, yargı yolunun caiz olması durumu, dava koşulları arasında
sıralanmış, “Dava şartlarının incelenmesi” başlıklı 115. maddesinde, dava
koşulu eksikliğini saptayan mahkemece davanın usulden reddine karar
verileceği belirtilmiştir. Diğer taraftan 2577 sayılı Kanunun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlığını taşıyan 2. maddesinde;
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönlerinden biri
ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları ile idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan zarar görenlerce açılan tam yargı davaları idari
dava türleri olarak sıralanmış; “Görevli Olmayan Yerlere Başvurma” başlıklı
9. maddesinde; çözümlenmesi Danıştay’ın, idare ve vergi mahkemelerinin
görevlerine girmesine karşın, adli yargı yerlerine açılmış bulunan
davaların görev noktasından reddi durumunda, bu konudaki kararların
kesinleşmesini izleyen günden itibaren (30) gün içinde görevli mahkemede dava
açılabileceği, görevsiz yargı makamına başvuru tarihinin, Danıştay’a, idare
ve vergi mahkemelerine başvurma tarihi olarak kabul edileceği, adli yargı
yerlerine açılan ve görevsizlik sebebiyle reddedilen davalarda, görevsizlik
kararının kesinleşmesinden sonra, anılan (30) günlük süre geçirilmiş olsa
da, idari dava açılması için öngörülen süre henüz dolmamış ise bu süre
içinde idari dava açılabileceği bildirilmiştir.
Yukarıdaki
yasal düzenleme ve açıklamalar ışığı altında inceleme konusu dava
değerlendirildiğinde; idari yargı alanına giren davanın dava koşulu
eksikliğine dayalı olarak usulden reddine karar verilmesi gerekirken,
mahkemece eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu, 6100 sayılı
Kanunun hukuk mahkemeleri arasındaki görev konusunda uygulama olanağına
sahip 20. maddesi uyarınca karar oluşturulması isabetsiz olduğu gibi,
ayrıca, idari yargıda görülmesi gereken davanın yargı yolu yanlışlığı
nedeniyle adli yargıda açılması durumunda görevli idari yargı mahkemesi
belirtilerek dosyanın anılan mahkemeye gönderilmesi yönünde hüküm
oluşturulamayacağı da dikkate alınmaksızın karar verilmesi, usul ve yasaya
aykırı olup bozma nedenidir.
Ne var
ki, bu aykırılıkların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını
gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, kararı diğer davalının temyiz
etmediği de gözetilerek HMK'nun 370/2.maddesi gereğince düzeltilerek
onanmalıdır…” gerekçesiyle hüküm fıkrasının tümü ile çıkarılarak yerine;
“1-Davaya
bakmaya adli yargı değil idari yargı yeri görevli olduğundan dava
dilekçesinin yargı yolu yanlışlığı nedeniyle reddine… hükmün bu düzeltilmiş
şekliyle ONANMASINA…” şeklinde verilen karar kesinleşmiştir.
Dava
dosyası, davacı vekilinin talebi üzerine İdare Mahkemesine gönderilmiştir.
MARDİN
İDARE MAHKEMESİ: 22.11.2013 gün ve E:2013/1930 K:2013/2175 sayılı
kararında; “…dava yenilenmek isteniyorsa, Mahkememize hitaben yazılmış, iki
nüsha dilekçe ile davanın yenilenmesi ve davacı tarafından davacı vekiline
verilmiş ve üzerine baro pulu yapıştırılmış vekaletnamenin de dava
dilekçesine eklenmesi gerekmektedir.
Bunun
yanında, davacının ücretli öğretmen olarak görevlendirme işlemleri Mardin
Valiliği tarafından yapıldığından, yenilenecek dava dilekçesinde davalı
olarak yalnızca Mardin Valiliği’nin gösterilmesi gerekmektedir…” gerekçesiyle;
2577 sayılı Kanunun 3. Maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin, aynı
Kanunun 15. maddesinin 1/d bendi gereğince reddine karar vermiştir.
Davacı
vekili bunun üzerine aynı istemle Mardin Valiliği’ne karşı ihbar ve kıdem
tazminatı için idari yargıda dava açmıştır.
MARDİN
İDARE MAHKEMESİ: 03.03.2014 gün ve E:2014/80 sayılı gönderme kararında
“…bakılan davada davacının hak iddiasında bulunduğu dönemde her ne kadar
statü hukukuna tabi ve kamu görevlisi olarak görev yaptığı görülmekte ise
de; talep edilen ihbar ve kıdem tazminatı, statü hukukundan kaynaklanan
haklardan olmayıp, İş Kanununda düzenlenen haklardan olduğu, bu
uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı görevlidir…” şeklindeki gerekçe
ile, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un
19. Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü’nde usta öğretici olarak görev yapan
davacının, haksız olarak görevine son verilmesi nedeniyle talep ettiği
kıdem ve ihbar tazminatının ödenmesi istemiyle açılmıştır.
506
Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. Maddesinde “Bir hizmet akdine
dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu kanuna göre
sigortalı sayılırlar…” denilmiş, aynı Yasanın “Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”
Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar,
yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde
görülür” hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasa hükümleri 01.10.2008 tarihinde
yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanunun 3.maddesinde;
kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi
gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olarak
tanımlanmış; 79.madde ile başlayan Dördüncü Kısmında, primlere ilişkin
hükümlere yer verilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hüküm bulunmayan
hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan
uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür” denilmiştir.
Öte
yandan, 4857 sayılı İş Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının, işverenler
ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları
ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemek olduğu
belirtilmiş; aynı zamanda, bakılan davanın da konusunu oluşturan “İş
Sözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususuna Kanunun 8.maddesi ve devamında,
kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük
ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunun değişik maddelerinde yer
verilmiştir.
Diğer
taraftan; 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde, “İş Kanununa
göre işçi sayılan kimselerle (o kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D
ve E fıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlar hariç) işveren veya işveren
vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hak
iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesi ile görevli olarak
lüzum görülen yerlerde iş mahkemeleri kurulur.
Bu
mahkemeler:
A)
(Mülga: 18/10/2012-6356/81 md.)
B) İşçi
Sigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerine kaim olan hak sahipleri
arasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz ve davalara da bakarlar.
İş mahkemesi
kurulmamış olan yerlerdeki bu davalara o yerde görevlendirilecek mahkeme
tarafından, temsilci üyeler alınmaksızın, bu kanundaki esas ve usullere
göre bakılır.
Fiili ve
hukuki imkânsızlıklar dolayısıyla iş mahkemesinin toplu olarak görevini
yapamadığı hallerde de yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.
(Ek
fıkra: 2/7/2012-6352/39 md.) Birden fazla iş mahkemesi bulunan yerlerde,
sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanan davaların görüleceği iş mahkemeleri,
Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından belirlenebilir.” denilmiştir.
Dosya
kapsamında yapılan incelemede; davacı Fikriye Şahin’in 1991-2002 yılları
arasında Singer Dikiş Makinaları Ltd. Ştd. ve Milli Eğitim Bakanlığı’nın
ortaklaşa düzenlediği dikiş makinaları kursunda usta öğretici olarak
çalıştığı, 08.01.2002 tarihinde işine son verildiği, Nusaybin Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 18.04.2007 gün ve E:2005/ 75 K:2007/101 sayılı kesinleşen kararı
ile, davacının SSK’ya bildirilen günler dışında 01.12.1995 ve 28.12.2001
tarihleri arasında 1112 gün Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı Halk Eğitim
Müdürlüğü’nde asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verildiği,
davanın bu döneme ait kıdem ve ihbar tazminatının ödenmesi istemiyle
açıldığı anlaşılmıştır.
Davacının,
506 sayılı Yasa yürürlükte iken mahalli mülkü amirin tasarrufu ile
çalıştığı, idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen
ihbar ve kıdem tazminatının iş kanunundan kaynaklanan haklardan olduğu
dikkate alındığında, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, Mardin İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Nusaybin
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) verdiği görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Mardin İdare
Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Nusaybin Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
(İş Mahkemesi Sıfatıyla) 11.10.2012 gün ve E:2011/598 K:2012/358 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
50-ESAS NO : 2014/440
KARAR NO : 2014/474
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi
nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: M.B.
Vekili:
Av. S.Ö.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş. Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. A.İ.
O L A Y: Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı, 8.2.2010 tarihinde Tokat Valiliği, İl Sağlık Müdürlüğü emrine
atanmıştır.
Davacı
vekili, müvekkilinin Devlet Personel Başkanlığı'na bildirim tarih olan
30.9.2009 tarihi itibariyle davalı kurumdan alması gerekli olan ancak
alamadığı ücret ve ücrete eklenmesi gereken farkların, ayrıca 112 günlük
ikramiye tutarının sabit bir değer olarak eklenecek şekilde maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve düzenlenen yeni maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenmiş haliyle Devlet Personel Başkanlığı'na bildirilmesi
gerektiğinin tespiti; maaş nakil ilmühaberinin eksik ve hatalı düzenlenmesi
nedeniyle, kamuda çalışmaya başladığı tarih olan 8.2.2010 tarihinden
itibaren eksik ücret alması nedeniyle uğramış olduğu alacak haklarından,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, şimdilik 1.000TL'nin kamuya
başladığı tarih olan 8.2.2010.tarihinden itibaren bankaların mevduata uyguladığı
en yüksek faiz ile tahsili istemiyle 28.12.2012 tarihinde adli yargı
yerinde dava açmıştır.
ANKARA
6.İŞ MAHKEMESİ: 15.7.2013 gün ve E:2012/1594, K:2013/859 sayı ile, dava ve
cevap dilekçelerindeki istemlere yer verdikten sonra; davanın, 399 sayılı
KHK'nın ek 2 cetvelinde yer alan ve özelleştirme sonucu hissesi devredilen
davalı T.T.A.Ş'de Tip 2 sözleşme ile nakle tabi olarak çalışan davacının,
davalının özelleştirmeden önce tabi olduğu ve özelleştirme ile bazı
hükümleri değişen 406 sayılı yasanın Ek 29 Maddesi kapsamındaki düzenleme
ve sözleşmedeki hüküm sebebi ile 375 Sayılı KHK'in Ek 3 Maddesi ve 399
Sayılı KHK'nin Ek 2 cetvelinde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele
yapılan artışlardan yararlanıp yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların
yer aldığı maaş nakil ilmühaberinin buna göre düzenlenip düzenlenmediği
noktasında toplandığı; davanın devamı sırasında YGHK'nun 26/012/2012 tarih
2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı birleştirme kararının verilmiş olduğu,
verilen kararın içeriğinin mahkemelerindeki dava ile aynı içerikte olduğu,
HGK kararlarının bağlayıcı özelliği nedeni ile mahkemelerindeki davanın HMK
114/1-b Maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığı, davaya İdare Mahkemesince
bakılmasının gerektiği; Danıştay İdari Dava Kurulu Dairelerinin saptamasına
göre de; 5473 S.Y gereği test edilen işlemlerin idari işlem niteliğinde
olduğu belirlenmesi sonucu, Yüksek Yargı Mahkemeleri arasındaki çelişkinin
giderildiği ve davaya idare mahkemesince bakılacağı sabit olduğu gerekçesiyle;
HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile HMK.
115/2 maddesi gereğince davanın usulden reddine karar vermiş; bu karar
temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, müvekkilinin maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlenmesinden doğan zararın tazmini olarak; DPB’na bildirim tarihindeki
net ücreti 2064,29 TL/ 30 X 112/ 12: 642.22 TL aylık ikramiye tutarı
08.02.2010 tarihinden itibaren (Göreve başlama tarihi) ise toplam
24.404TL.nin tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İZMİR
3.İDARE MAHKEMESİ: 17.1.2014 gün ve E:2014/3 sayı ile, telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle
görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un,
tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son
düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu
payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir
kuruluş olduğu; Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hâzineye ait bulunan
hisselerden % 55 ’inin, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146
sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin% 55
Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar’ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satıldığı; olayda, davalının hisse devir
(14.11.2005) tarihinde bu kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın
Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumuna atanan davacı
tarafından; ödenmesi gereken ek ödemelerinin ödenmediğinden maaş nakil
ilmühaberinin ek ödemeleri ihtiva edecek şekilde düzeltilmesi ve tahsiline
karar verilmesi istemiyle İş Mahkemesinde açılan davanın görev yönünden reddi
üzerine Mahkemeleri kaydına 05.11.2013 tarihinde giren dilekçe ile
bakılmakta olan davanın açıldığı; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sının” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde: / “a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları, / İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları, / (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar”ın
idari dava türleri olarak sayıldığı; kural olarak, idari yargıda ancak
Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği; buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı
gerekçesiyle; Mahkemelerinin bu davaya bakmakla görevli olmadığına,
görevsizlik kararı veren İş Mahkemesinin görevli olduğu kanısına
varıldığından önceden adli yargı yerince verilmiş görevsizlik kararı olması
nedeniyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve işleyişi Hakkında
Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı merciinin belirtilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, işin incelenmesinin Uyuşmazlık
Mahkemesince karar verilmesine değin ertelenmesine, İş Mahkemesine ilişkin
dava dosyası getirildikten sonra bu ve dava dosyalarının Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmediğinden bahisle, yoksun
kaldığı bir kısım parasal haklarının faiziyle birlikte ödenmesine karar
verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile
belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun
düzenlenmediğinden bahisle, yoksun kaldığı bir kısım parasal haklarının
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle 28.12.2012 tarihinde
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler hakkında
yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan
sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle İzmir 3.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 6.İş
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 3.İdare
Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 6.İş Mahkemesi’nin 15.7.2013
gün ve E:2012/1594, K:2013/859 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
51-ESAS NO : 2014/441
KARAR NO : 2014/475
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi
nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: N.K.
Vekili:
Av. B.Y.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. K.S.
O L A Y: Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 26.3.2009 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığı emrine atanmıştır.
Davacı vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı
yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile
maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların
eklenerek davalı kurumda çalıştığı 30.3.2009 tarihine kadar hak ettiği,
ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge
tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan
ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla şimdilik
700,00 TL alacağın ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek en
yüksek banka mevduat faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle
31.3.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 12.İŞ MAHKEMESİ: 27.12.2012 gün ve E:2011/324,
K:2012/1108 sayı ile, Ankara İş Mahkemelerinde aynı konuda birçok davalar
olduğu, Ankara 1.İş Mahkemesinin 2011/282 Esas 2012/495 Karar sayılı
dosyasında verilen kararın Yargıtay 9.Hukuk Dairesi'nin 01.10.2012 tarih
2012/27088 Esas 2012/32353 Karar sayılı bozma ilamı ile; "Davalı
kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı olarak çalışan ve 399 Sayılı KHK.
Hükümlerine tabi olarak ücreti belirlenen davacının özelleştirme sonrası
çalıştıktan sonra nakledildiği tarihe kadar kamuda aynı statüde çalışanlar
için getirilen özlük haklarından yararlandırılarak nakil edildiklerinde
haklarının korunması amaçlanmıştır. Kısaca davacı kapsam dışı olarak kamuda
çalışmış gibi sayılmaktadır. / Dairemizce yukarıda belirtilen kapsamda
bulunan nakle tabi işçiler ile davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. Arasındaki
uyuşmazlıklarda daha önce esasa yönelik kararlar verilmiştir. Ancak
Danıştay İdari Dava Dairelerinin 07.04.2011 gün ve 2011/55-205 sayılı
kararından sonra uyuşmazlığın adli yargı yerinde görüleceği konusunda
yeniden değerlendirme yapılması gerekmiştir. Anılan karara göre 406 Sayılı
Yasa hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan personeli ile
ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin belirtilen
görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu
ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde
bulunduğu kabul edilmiştir. / Danıştay İdari Dava Dairelerinin gerekçeleri
dairemizce de benimsenmiştir, idari işlemler ile ilgili uyuşmazlığın adli
yargı yerinde değil idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir"
gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiş olduğu; Mahkemelerindeki aynı
konudaki işbu dosyada Yargıtay'ın bozma ilamı nazara alınarak aşağıdaki
şekilde karar vermenin gerektiğinden bahisle; davada İdare Mahkemesinin
görevli olduğu anlaşılmakla, dava dilekçesinin görevsizlik nedeniyle
reddine karar vermiş, bu karar Yargıtay 22. HD Başkanlığının 6.5.2013
tarih, E/K: 2013/9872-9852 sayılı ilamı ile onanmış ve anılan karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin maaş
nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın
Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil bildiriminin
iptal edilerek yeniden tespiti ile iş mahkemesi yargılamasındaki bilirkişi
incelemesi çerçevesinde maaşına esas net ücretine söz konusu tespit
doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile
değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları
saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek faizi
ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA
13.İDARE MAHKEMESİ:2.1.2014 gün ve E:2013/1726 sayı ile, telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar "tekel"
olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan
Türk Telekom'un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu; Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki
tamamı Hâzineye ait bulunan hisselerden % 55'i, Bakanlar Kurulu'nun
25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi (Türk Telekom)'nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına
İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında
Karar"ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ne satılmış olduğu;
olayda, davacı şirket bünyesinde memur olarak görev yapmakta iken çalıştığı
kurumun özelleştirilmesi sonucu tek taraflı iş akdi feshi neticesinde 406
sayılı Yasanın Ek:29 ve devamı hükümleri ile 4046 sayılı Yasanın 22.maddesi
uyarınca başka kamu kurum ve kuruluşlarına atanmak üzere Devlet Personel
Başkanlığına bildirimi yapılan davacı tarafından, nakil sırasında düzenlenen
maaş nakil ilmühaberinde denge tazminatının, enflasyon farkının ve aldığı
ikramiyenin yansıtılmaması nedeniyle eksik ödeme yapılmasına ilişkin
işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının tazminine karar
verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı; 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı
bendinde:"a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler hakkında
yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları, / İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, / Tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden
dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar"ın idari
dava türleri olarak sayıldığı; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve
kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği; buna göre,
iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı; nitekim,
benzer bir davada Uyuşmazlık Mahkemesinin (Hukuk Bölümü) 04.07.2011 tarih
ve E:2011/147, K:2011/178 sayılı kararı ile Mahkemelerinin 27.10.2010 günlü
görevlilik kararının kaldırılarak, davanın çözümünde adli yargının görevli
olduğunun kesin olarak hükme bağlandığı gerekçesiyle; adli yargının görev
alanına giren davada Mahkemelerinin görevli olmadığına, 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi
uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda uyuşmazlık
mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve
bu yüzden yeni kurumunda eksik ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile
ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin
(b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom
çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim
Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile
diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek,
yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar
ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacının
vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata
uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik
ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının
faiziyle birlikte tazmini istemiyle 31.3.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Ankara 13.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara
12.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara
13.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 12.İş Mahkemesi’nin
27.12.2012 gün ve E:2011/324, K:2012/1108 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
52-ESAS NO : 2014/449
KARAR NO : 2014/480
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve
alacağının faizi ile birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: M.Ö.
Vekili: Av. S.Ö.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. A.İ. (Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’de nakle tabi personel olarak çalışmakta iken; özelleştirme nedeniyle
24.11.1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine
ilişkin Kanunun 22. Maddesi ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanununun Ek
29. Maddeleri gereğince Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilerek akabinde
kamuya atanarak 09.12.2009 tarihinde İl Sağlık Müdürlüğü İdari ve Mali
İşler Şube Müdürlüğünde göreve başladığı halde alması gereken ücret ve ek
ödemeleri alamadığını belirterek, davacının adının Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirim tarihi olan 31.07.2009 tarihi itibariyle davalı kurumdan
alması gerekli olan ancak alamadığı ücret ve ücrete eklenmesi gereken
farklar ile ayrıca 112 günlük ikramiye tutarının sabit bir değer olarak
eklenecek şekilde maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve bu şekli
ile Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilmesi ile 31.07.2009 tarihinden
itibaren eksik ücret alması nedeniyle uğramış olduğu alacak haklarından
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 1000 TL’nin 09.12.2009
tarihinden itibaren bankaların mevduata uyguladığı en yüksek faiz ile davalıdan
tahsili istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
ANKARA
6. İŞ MAHKEMESİ: 15.07.2013 gün
ve E:2012/1603 K:2013/868 sayılı kararında “… Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu’nun 26.12.2013 gün E:2012/9-1518 K:2012/1388 sayılı içtihadı
birleştirme kararı verilmiş olup, verilen kararın içeriğinin mahkememizdeki
dava ile aynı içerikte olduğu, HGK kararlarının bağlayıcı özelliği nedeni
ile mahkememizdeki davanın HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz
olmadığı, davaya İdare Mahkemezince bakılması gerektiği, Danıştay İdari
Dava Kurulu Dairelerinin saptamasına göre de ; 5473 S.Y. gereği test edilen
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu belirlenmesi sonucu Yüksek Yargı
Mahkemeleri adarsındaki çelişki giderilmiş ve davaya idari mahkemesinde
bakılacağı sabit olmuştur…” şeklindeki gerekçe ile, HMK 114/1-b maddesi
gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile HMK 115/2 maddesi
gereğince davanın usulden reddine dair verilen karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle idari yargıda dava açmıştır.
İZMİR 3.
İDARE MAHKEMESİ : 19.11.2013 gün E:2013/1612, K:2013/1856 sayılı kararında
özetle; Ankara 6. İş Mahkemesi’nin E:2012/1603 sayılı dosyasında açılan
davada verilen 18.07.2013 gün ve K:2013/868 sayılı kararın kesinleşip
kesinleşmediğinin, kesinleşti ise hangi tarihte kesinleştiğinin dilekçede
belirtilmediği ve kesinleşme şerhli kararın dosyaya sunulmadığı, bu haliyle
davanın süresinde açılıp açılmadığı hususunda tereddüde düşülmüş olması nedeniyle,
2577 sayılı Kanun’un 3. maddesi hükmüne uygun bulunmayan dava dilekçesinin
aynı Kanun’un 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca bu kararın
bildirim tarihinden itibaren otuz gün içinde belirtilen noksanların
tamamlanarak yeniden dava açılmak üzere reddine, sözü edilen Kanunun 15. maddesinin
3. fıkrası uyarınca yeni dilekçe düzenlenerek dava açılmasına karar
verilmiştir.
Bunun
üzerine, davacı vekili yeni bir dilekçe düzenleyerek yeniden idari yargıya
başvurmuştur.
İZMİR 3.
İDARE MAHKEMESİ : 08.01.2014 gün
ve E:2014/5 sayı ile vermiş olduğu gönderme kararında özetle; uyuşmazlıkta,
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden; uyuşmazlığın
çözümünde, özel hukuk hükümlerine göre adli yargının görevli olduğunu gerekçe
göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 15. Maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine,
Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine
karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ikramiyelerin tahsili isteğine
ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden
yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146
sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55
Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği
açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi
ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında
geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin
genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin
gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri
eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde nakle tabi personel olarak
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin
maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle İzmir 3. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 6.
İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 3. İdare
Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 6. İş Mahkemesi’nin
15.07.2013 gün ve E:2012/1603 K:2013/868 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
53-ESAS NO : 2014/450
KARAR NO : 2014/481
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davalının sevk ve idaresindeki aracın davacıların murisine çarpması ve
ölümüne sebebiyet vermesi şeklinde meydana gelen kaza nedeni ile
davacıların uğradığı maddi ve manevi zararın davalıdan tahsili istemiyle
açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar: 1-
F.B., 2- H.B., 3- M.B., 4- D.B. (B.), 5- Ş.A. (B.), 6- Y.D. (B.)., 7- S.B.
Vekili: Av.
Ö.S.
Davalı:
İ.Ü. (Adli Yargıda)
Vekili: Av.
H.K.
İhbar Olunan:
E. Sigorta A.Ş.(Adli Yargıda)
Vekili:
Av. Ö.H.
Birleşen Dosya
Davacıları :1-F.B.,
2-H.B., 3-M.B., 4-D.B. (B.).,5-Ş.A.(B.),6-Y.D.(B.),7-S.B.,8-G.D.B.
Birleşen Dosya
Davalısı: Altındağ
Belediye Başkanlığı (Adli ve İdari Yargıda)
Vekili: Av.
İ.G.
O L A Y: Davacılar vekili
dava dilekçesinde özetle; davalılardan İsa Ülker isimli kişinin 06 RBC 37
plakalı araç ile 02.03.2007 günü Orhan Kemal Caddesi, Gazi, PTT önünde, davacıların
murisi Hacı Aslan Bilen’e çarparak ölümüne sebebiyet verdiğini; trafik
tespit tutanağında, meydana gelen olayda davalının tam kusurlu olduğunun
belirtildiğini, olay nedeni ile müteveffanın eşi Fendiye Bilen’in hem maddi
ve hem de manevi yönden, müteveffanın çocukları olan diğer davacıların ise
manevi yönden zarar gördüklerini belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile F.B.için 100,00 TL maddi ve 20.000 TL manevi tazminatın,
diğer davacılar için her birine 5000,00 TL olmak üzere 30.000 TL manevi
tazminatın davalıdan alınarak davacılara verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Yargılama devam ederken, davacılar vekili tarafından,
müteveffanın 7. çocuğu olan Güler Demirel Bilen de dahil edilmek sureti ile
tüm davacılar için, davalı Altındağ Belediye Başkanlığı’na karşı aynı
istemle tazminat davası açılmış, dosya Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
2011/100 Esas numarasına kaydedilmiş, Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesi,
07.04.2011 gün ve 2011/100 Esas, 2011/92 Karar sayılı kararı ile davanın
Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2007/304 Esas sayılı dosyası ile
birleştirilmesine karar vermiş ve bu şekilde her iki dava tek bir dosya
üzerinden yürütülmeye başlanmıştır.
Ankara 7. Asliye Hukuk
Mahkemesi:
20.09.2011 gün ve 2007/304 Esas, 2011/371 Karar sayılı kararı ile yargılama
sırasında aldırılan bilirkişi raporundan, meydana gelen olayda davalıların
%50’şer oranında kusurlu olduğunun tespit edilmesi, davacının ise kusuru
olmadığının anlaşılması nedenleri ile davacıların davasının kısmen kabulüne
karar vermiş, verilen karar davalı Altındağ Belediye Başkanlığı vekili
tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi; 27.03.2013 gün ve 2013/3263
Esas, 2013/5720 Karar sayılı kararı ile; tazminata konu olayın, kamu
hizmetinin görüldüğü sırada ve hizmetle ilgili bulunduğunu, idarenin hizmet
kusuru niteliğindeki eylemi sonucu meydana gelen zararlardan dolayı İdari
Yargılama Usulü Kanunu 2/1-b maddesi gereğince idareye karşı idari yargı
yerinde dava açılması gerektiğini belirterek, ilk derece mahkemesi kararını
bozmuştur.
Ankara 7. Asliye Hukuk
Mahkemesi;
Yargıtay bozma ilamına uymak sureti ile verdiği 27.06.2013 gün ve 2013/297
Esas, 2013/408 Karar sayılı kararı ile; tazminata konu olayın, kamu
hizmetinin görüldüğü sırada ve hizmetle ilgili bulunduğunu, idarenin hizmet
kusuru niteliğindeki eylemi sonucu meydana gelen zararlardan dolayı İdari
Yargılama Usulü Kanunu 2/1-b maddesi gereğince idareye karşı idari yargı
yerinde dava açılması gerektiğini belirterek; davanın görev nedeni ile reddine
karar vermiş, verilen karar, gerekçeli karar evrakına şerh edildiği üzere
25.10.2013 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacılar vekili, bu kez aynı talep ile davalılardan
Altındağ Belediye Başkanlığı aleyhine idari yargıda, dava açmıştır.
Ankara 11. İdare Mahkemesi; 14.02.2014 gün ve
2013/1709 Esas sayılı ara kararı ile, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011
tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Uyuşmazlık Mahkemesi’nin
05.11.2012 gün ve 2012/144 Esas, 2012/224 Karar sayılı kararı birlikte
değerlendirildiğinde, trafik kazasından kaynakla maddi ve manevi tazminat
istemli davaya adli yargıda bakılması gerektiğini belirterek; 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Dosya
üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye
göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
02.03.2007 tarihinde, Orhan Kemal Caddesi, Gazi, PTT önünde, İsa Ülker ‘in
sevk ve idaresindeki aracın davacıların murisi Hacı Aslan Bilen’e çarpması
ve ölümüne sebebiyet vermesi şeklinde meydana gelen kaza nedeni ile
davacıların uğradığı maddi ve manevi zararın davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemi ile açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet
verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk
davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu
fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen
tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden; davanın, 02.03.2007 günü meydana gelen ölümlü trafik
kazasında; asfalt çalışması nedeni ile kapatılan yol bölümü ve yaklaşımında
sürücüleri uyarıcı nitelikte levhalar koymamak ve sürücüleri yönlendirmemek
şeklindeki ihmali ile kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunan davalıdan,
meydana gelen kaza nedeni ile uğranılan maddi ve manevi zararın tahsili
istemiyle Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açıldığı; davanın Ankara 7.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 27.06.2013 gün ve 2013/297 Esas, 2013/408 Karar
sayılı kararı ile görev yönünden reddine karar verilmesi üzerine, bu kez
idari yargı yerinde aynı istemle dava açıldığını; Ankara 11.İdare
Mahkemesi’nce, 2918 sayılı Yasa’nın 110. Maddesi uyarınca, davada adli
yargı yerinin görevli olduğu belirtilerek; 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi
Kanunu’nun 19. Maddesi gereğince görevli yargı yerinin belirlenmesi amacı
ile dosyayı Mahkememize gönderdiği anlaşılmaktadır.
2918 sayılı
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa
3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan
itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi
ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle
reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında da
belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve
idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare
ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel
olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına
giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının
görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi
konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek
olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken
idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde
kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik
kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri
hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına
göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan
kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini
öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği
gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında
uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla
ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı
yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve
çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının
olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği
yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu
anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu
şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk
alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından
kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı
gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle
aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını
gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural
Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi
gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı
kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısiyle 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir.
Bu
durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,
bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,
şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,
ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden
Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile; Ankara 7. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara
11.İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 7.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 27.06.2013 gün ve 2013/297 Esas, 2013/408 Karar sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde Üye Eyüp Sabri
BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile Adli
Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava açılmış,
Yargılama
sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan davaların tam yargı
davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması gerektiği"
gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden reddedilmiş,
Karann
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle İdari Yargıda dava
ikame
etmiş,
İdare
Mahkemesi de yargılamada sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile Mahkemenin görevsizliğine, 2247 Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince
görevli yargı kolunun belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığı'na gönderilmesine karar vermiş,
Uyuşmazlık
Mahkemecesince yapılan inceleme sonucunda " 2918 Sayılı Yasa'nın
110.maddesi hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi
gerektiği" düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına, Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak
karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yollan, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırları içindeki yolun yapım, bakım ve onanmının
yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması
karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada
kişilere verdiği zarann ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu
davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir
husus olup olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku kurallanna ve
2577 Sayılı İYUK 2/1 -b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde
idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşlan olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk: davaları Adli Yargıda görülür... "
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nm 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nm amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918
sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet
gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit
etmektedir.
Diğer
taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali
istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava sonucunda verilen yorumlu red
kararlarını, karara dayanak almakta ise de bu görüşe de itibar edilmesi
mümkün değildir.
Zira;
"T.C. Anayasasında, Anayasa Mahkemesinin iptal veya iptal talebinin
reddi dışında yorumlu red kararı verebileceğine dair bir işaret yoktur.
Tersine T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa Mahkemesi bir kanun
veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken,
kanun koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis
edemez." hükmü böyle bir anlayışın benimsenmemiş olduğunun kanıtı
olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal kararlarından bahsetmektedir,
ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin kanun koyucu gibi
hareket etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu red kararlarının
ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri
bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk anlamına geldiğine
şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun Ozbudun. Sh. 440 vd.)
Hakkında
yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi yürürlükte kalmaya devam eder.
Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut olaylarda o maddenin ne anlama
geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına, bundan sonra da Anayasa Mahkemesi
değil onu uygulayacak Mahkemeler karar verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu
red kararı verirken yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri bağlaması mümkün
değildir. Bir kanun maddesinin nasıl yorumlanacağına onu uygulayacak olan
Adli- idari ve Askeri Yargı organları karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli,
idari ve Askeri kollarının üst mahkemesi olmadığına göre bu yargı
kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu empoze etmesi mümkün değildir. O
halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu red kararlarının kendilerinden
beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin
bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır. Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi
kararlarında yapılan yorumlar diğer mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi
kararlarının bağlayıcılığı bu kararların hüküm fıkralarına münhasırdır.
(Türk Anavasa Hukuku Dersleri, Kemal Gözler, sh. 444)
Keza,
Sayın çoğunluğun karan dayandırdığı T.C. Anayasasının 158. madde hükümlerininde
uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır. Uyuşmazlık Mahkemesinin görev
ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının 158. maddesi açık hükmünden de
anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı kolları arasında olumlu
veya olumsuz görev uyuşmazlığının doğması halinde Anayasa Mahkemesi
görüşünün üstün tutulacağına ilişkin düzenlemenin, uyuşmazlıkta Anayasa
Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik karannın bulunmaması, diğer yargı
kollan ile arasında bir görev ihtilafının çıkmaması nedeniyle uygulanması
mümkün değildir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlanyla İçtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde idari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|
Karşı Oy
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
54-ESAS NO : 2014/453
KARAR NO : 2014/484
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası
uyarınca verilen idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle açılan davanın ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği HK.
K A R A R
Davacı:
S.S Ballıdağ Minibüsçüler ve Otobüsçüler Mot.Taşıyıcılar Koop.Temsilen
M.S., A.T.
Davalı:
Daday Kaymakamlığı
O L A Y: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan
denetimler sırasında, ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın yolcu
taşımacılığı yaptığından bahisle, 37 M 0160 plaka sayılı araç sahibi davacı
adına, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, 20.9.2013 tarih ve GH-675229 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para
Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 3.503,00 TL idari para cezası verilmiş,
araç 60 gün süre ile trafikten men edilmiştir.
Davacı, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı
yerine başvuruda bulunmuştur.
KASTAMONU 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 6.12.2013 gün ve D.
İş: 2013/397 sayı ile; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması ve trafikten men kararının iptali istemiyle idari yargı
yerinde 2013/596 esas sayısı ile görülmekte olan davanın açılmış olması
nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
KASTAMONU İDARE MAHKEMESİ:27.1.2014 gün ve E:2013/749
sayı ile, adli yargı kararında bahsedilen
davanın bu dava ile bir ilgisinin bulunmadığı açıklanarak, 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu uyarınca davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi
için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına ve işin incelenmesinin
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin karar vermesine değin ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari yargı yerince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının, Mahkemece ekinde
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması” başlığı
altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü
fıkrasında, “(Ek fıkra:
31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın,
belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç
sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına
birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat
olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten
men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil
plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari
para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında
bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini
açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı
Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüştür.
30.3.2005
gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı
Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır"; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında
ise "idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin
idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden
itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu
süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir"
düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer Kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli
mahkemenin gösterilmediği, adli yargı yerince verilen görevsizlik kararında
araç men tutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde 2013/596 esas
sayısı ile görülmekte olan davanın açılmış olduğu gerekçesine yer verilmiş
ise de, dosya içinde mevcut Kastamonu İdare Mahkemesinin 2013/596 esasında
kayıtlı dava dosyasının “yürütmenin durdurulmasına” ilişkin karar
örneğinden, davacısının Halit Demircioğlu ve men tutanağının 37 M 0117 plaka sayılı
araca ilişkin olduğu anlaşıl-mıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560
sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Kastamonu İdare Mahkemesince
yapılan başvurunun kabulü ile, Kastamonu 2. Sulh Ceza Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ: Davanın çözümünde
ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kastamonu İdare Mahkemesince
yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Kastamonu 2. Sulh Ceza Mahkemesinin 6.12.2013
gün ve D. İş: 2013/397 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ
KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
55-ESAS NO : 2014/454
KARAR NO : 2014/485
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi
uyarınca başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin iptali
ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: M.Ö.
Vekili:
Av. B.Y.
Davalı:
Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. K.S.
O L A Y: İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı 28.11.2008 tarihinde kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 700,00 TL alacağın geriye dönük olarak yürütülecek yasal
faiziyle birlikte iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 12. İŞ MAHKEMESİ: 27.12.2012 gün ve E:2011/339,
K:2012/1123 sayı ile, Uyuşmazlığın
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetvelinde yer alan ve
özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile
nakle tabi olarak çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi
olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun
Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375
sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplandığı, görülen davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince
yargı yolunun caiz olmadığı ve davaya idare mahkemelerince bakılması
gerektiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu
karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
: 6.5.2013 gün ve E: 2013/9878, K: 2013/9858 sayı ile, kararın dayandığı
delillerle kanuni gerektirici sebepler ve özellikle delillerin takdirinde
bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz
itirazlarının reddi ile hükmün onanmasına karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 7. İDARE MAHKEMESİ: 11.2.2014 gün ve E:2013/1664
sayı ile, 406 sayılı Kanunun değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki hissesinin
blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005 tarihinde
yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya
incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından
yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine
ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün
ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk
Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı için 100
ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve
82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin
verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam
Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 7. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 12. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 7. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile
Ankara 12. İş Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve E:2011/339, K:2012/1123
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
56-ESAS NO : 2014/455
KARAR NO : 2014/486
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davalı Şirkette
çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi
nedeniyle uğradığı parasal kaybın giderilmesi istemiyle açtığı davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: E.E.
Vekili:
Av. B.Y.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. K.S.
O L A Y: Davalı Şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
davacı 18.5.2009 tarihinde Sağlık Bakanlığı, Beypazarı Devlet Hastanesi
Başhekimliği emrine atanmıştır.
Davacı vekili, davalı kurumdan geçiş yapan müvekkilinin
maaş nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı
yasanın Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle yeniden tespiti ile
maaşına esas net ücretine söz konusu tespit doğrultusunda zamların
eklenerek davalı kurumda çalıştığı 18.5.2009 tarihine kadar hak ettiği,
ancak kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen ek ödeme ve denge tazminatlarının
ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları
farkının fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kaydıyla şimdilik 700,00 TL
alacağın ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek banka
mevduat faizi ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle 31.3.2011 tarihinde
adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 12.İŞ MAHKEMESİ: 27.12.2012 gün ve E:2011/315,
K:2012/1099 sayı ile, Ankara İş Mahkemelerinde aynı konuda birçok davalar
olduğu, Ankara 1.İş Mahkemesinin 2011/282 Esas 2012/495 Karar sayılı
dosyasında verilen kararın Yargıtay 9.Hukuk Dairesi'nin 01.10.2012 tarih
2012/27088 Esas 2012/32353 Karar sayılı bozma ilamı ile; "Davalı
kurumda özelleştirme öncesi kapsam dışı olarak çalışan ve 399 Sayılı KHK.
Hükümlerine tabi olarak ücreti belirlenen davacının özelleştirme sonrası
çalıştıktan sonra nakledildiği tarihe kadar kamuda aynı statüde çalışanlar
için getirilen özlük haklarından yararlandırılarak nakil edildiklerinde
haklarının korunması amaçlanmıştır. Kısaca davacı kapsam dışı olarak kamuda
çalışmış gibi sayılmaktadır. / Dairemizce yukarıda belirtilen kapsamda
bulunan nakle tabi işçiler ile davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. Arasındaki
uyuşmazlıklarda daha önce esasa yönelik kararlar verilmiştir. Ancak
Danıştay İdari Dava Dairelerinin 07.04.2011 gün ve 2011/55-205 sayılı
kararından sonra uyuşmazlığın adli yargı yerinde görüleceği konusunda
yeniden değerlendirme yapılması gerekmiştir. Anılan karara göre 406 Sayılı
Yasa hükümleri ile kamu kurumlarına nakil hakkı bulunan personeli ile
ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen davalı şirketin belirtilen
görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu
ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargının görevinde
bulunduğu kabul edilmiştir. / Danıştay İdari Dava Dairelerinin gerekçeleri
dairemizce de benimsenmiştir, idari işlemler ile ilgili uyuşmazlığın adli
yargı yerinde değil idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir"
gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiş olduğu; Mahkemelerindeki aynı konudaki
işbu dosyada Yargıtay'ın bozma ilamı nazara alınarak aşağıdaki şekilde
karar vermenin gerektiğinden bahisle; davada İdare Mahkemesinin görevli
olduğu anlaşılmakla, dava dilekçesinin görevsizlik nedeniyle reddine karar
vermiş, bu karar Yargıtay 22. HD Başkanlığının 6.5.2013 tarih, E/K:
2013/9880-9860 sayılı ilamı ile onanmış ve anılan karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, müvekkilinin maaş
nakil ilmühaberinin 4046 sayılı yasanın 22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın
Ek 29. Maddesine uygun düzenlenmemesi nedeniyle maaş nakil bildiriminin
iptal edilerek yeniden tespiti ile iş mahkemesi yargılamasındaki bilirkişi
incelemesi çerçevesinde maaşına esas net ücretine söz konusu tespit
doğrultusunda zamların eklenerek kendisine ödenmeyen, yıllar itibari ile değişen
ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş
tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının fazlaya ilişkin tüm hakları
saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek faizi
ilavesi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 16.İDARE MAHKEMESİ:29.1.2014 gün ve
E:2013/1794 sayı ile, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal
ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar "tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve
çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom'un, tekel kapsamında
kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile
kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50'nin altına
düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu; Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hâzineye ait bulunan hisselerden % 55'i,
Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı "Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)'nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar"ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.'ne satılmış olduğu; dava dosyasının incelenmesinden;
Türk Telekom A.Ş.'nin hisse devri (14.11.2005) tarihinde görev yapmakta
iken 406 sayılı Kanunun Ek 29. maddesi ile 4046 sayılı Kanun'un 22.
maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması için adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve bir başka kuruma naklen ataması
yapılan davacı tarafından, nakle esas alman maaş nakil bildiriminin iptali
ile ek ödeme, denge tazminatı ve ikramiye farkının yasal faiziyle birlikte
ödenmesine karar verilmesi isteğiyle bakılan davanın açıldığının
anlaşıldığı; 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde idari dava türleri sayılmış
olup, kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine
karşı açılan davalara bakılmakta olduğu; buna göre; iptali istenilen işlemin
tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden,
uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı; nitekim; Uyuşmazlık
Mahkemesi'nin 24.12.2012 günlü, E:2012/494, K:2012/416 sayılı kararıyla,
Mahkemelerinin 30.05.2012 tarih ve E.2011/424 sayılı dosyasında verilen
"görevlilik" kararının kaldırılmasına karar verilmiş olduğu, aksi
yöndeki yorumun aynı uyuşmazlığın esasının iki farklı yargı yerince
denetlenmesi sorununu gündeme getireceği gerekçesiyle; Mahkemelerinin
görevsizliğine, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve işleyişi
Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve işin incelemesinin
bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceye kadar ertelenmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri
BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet
AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde
adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve
bu yüzden yeni kurumunda eksik ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile
ikramiye tutarları farkının faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
1953
tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve
Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon
Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi
ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta
İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden
önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3.
maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki
“B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler
birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden
sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin
(a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin
gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl
tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür
ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve
Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda
istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda
öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu
bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda;
“a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki
kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini
atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde davalı kuruluşta çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacının
vekili tarafından; müvekkilinin maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata
uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptali ve bu yüzden yeni kurumunda eksik
ödenen ek ödeme ve denge tazminatları ile ikramiye tutarları farkının
faiziyle birlikte tazmini istemiyle 31.3.2011 tarihinde dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle Ankara 16.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara
12.İş Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara
16.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 12.İş Mahkemesi’nin
27.12.2012 gün ve E:2011/315, K:2012/1099 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
57-ESAS NO : 2014/456
KARAR NO : 2014/487
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
1608 sayılı Kanun’un 1.maddesi uyarınca verilen idari para cezası ile
işyerinin 2 hafta süre ile faaliyetten men edilmesine ilişkin Çorlu
Belediyesi Encümen Kararının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: L.G.
Vekili: Av. A.Ş.E.
Davalı: Çorlu Belediye Başkanlığı
O L A Y:
Çorlu Belediye Başkanlığının 4.9.2013 gün ve 2013/1313 sayılı Encümen
Kararı ile, Çorlu İlçesi, Reşadiye Mahallesi, Kumyol Caddesi No:….
adresinde faaliyet gösteren davacıya ait “R.P.” isimli işyerinde şikayet
üzerine 30.8.2013 günü yapılan incelemede, canlı müzik izni almadan canlı
müzik yapıldığının belirlendiğinden bahisle, Çorlu Belediyesi Zabıta
Yönetmeliğinin 20. maddesinin dördüncü fıkrasının beşinci kez ihlal
edildiği gerekçesiyle, davacının 1608 sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca
183,00 TL para cezası ile cezalandırılmasına, işyerinin 2 hafta süre ile
faaliyetten men edilmesine karar verilmiştir.
Davacı
vekili, idari yaptırım kararının iptal edilmesi istemiyle adli yargı yerine
başvuruda bulunmuştur.
ÇORLU 2. SULH CEZA MAHKEMESİ; 30.9.2013 gün ve D. İş:
2013/570 sayı ile, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesi
uyarınca, idari para cezası ile birlikte aynı kişi hakkında idari yargı yerinin
görev alanına giren kararın da verildiği anlaşıldığından itirazın çözümünün
idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş,
verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
TEKİRDAĞ İDARE MAHKEMESİ; 13.11.2013 gün ve E:2013/1215
sayı ile, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararlarını emsal göstererek ve
aynı gerekçelerle davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi
için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına ve işin incelenmesinin
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin karar vermesine değin ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari yargı yerince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine
göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının, Mahkemece ekinde
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
1608 sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca, davacının 183,00 TL para cezası
ile cezalandırılmasına, işyerinin 2 hafta süre ile faaliyetten men
edilmesine ilişkin Çorlu Belediyesi Encümen Kararının iptali istemiyle
açılmıştır.
Umuru
Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 (1924) Tarih ve
486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil 15.5.1930 tarih ve 1608
sayılı Kanun’un, 3.1.1940 tarih ve 3764 sayılı Kanun’la değişik 1. maddesi,
“Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve
talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri
kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve
talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya
yapmayanlara elli liraya kadar hafif para cezası tertibine ve üç günden
onbeş güne kadar ticaret ve sanat icrasından men’e ve Türk Ceza Kanununun
536,538,557,559 ve 577. maddeleriyle 553. maddesinin birinci fıkrasında
yazılı cezaları tayine belediye encümenleri salahiyettardır. Şubelere
ayrılan belediyelerde bu cezaları encümen namına ve yerine şube müdürleri
tayin ederler”; 5.7.1934 tarih ve 2575 sayılı Yasa ile değişik 5.
maddesinin birinci fıkrasında, “Ceza kararlarına tebliğ tarihinden itibaren
beş gün içinde mahsus hakimlere ve bulunmayan yerlerde sulh hakimliğine
müracaatla şifahi veya yazılı itiraz olunabilir. İtiraz şifahi ise bir
zabıt tutularak muterize imza ettirilir” denilmekte; 6. maddesinde de,
itiraz üzerine tetkikatın evrak üstünde yapılacağı, itirazlar varit ise
hakimin ceza kararını iptal ve para cezası alınmış ise belediyenin geri
vermesine hükmedeceği, itiraz varit görülmezse kararın tasdik olunacağı,
itirazın otuz gün içinde neticelendirilmesinin mecburi olduğu, Hakimin
izahat almak üzere lüzum görürse muterizi veya vekilini celbederek
dinleyebileceği belirtilmekte ve 7. madde ile, yazılı emir ile bozma yolu
saklı kalmak kaydıyla, itiraz sonucunda hakim tarafından verilecek
kararların kesin olduğuna ve temyiz edilemeyeceğine işaret edilmekte iken
Uyuşmazlık Mahkemesi, Yasada sözü edilen “mahsus hakim” ibaresinden, sadece
belediye işleriyle ilgili cezalara yapılan itirazları çözümlemekle görevli
olacak özel hakimlerin amaçlandığı; ancak, mahsus hakimin bulunmadığı
yerlerde sulh hakimliğine başvurulacağının açıkça belirtilmiş olması
karşısında, bu tür cezalara karşı yapılan itirazın görüm ve çözümünün adli
yargı yerinin görevine girdiği sonucuna varmıştır.
1608
sayılı Yasa’nın, 8.2.2008 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 23.1.2008 gün
ve 5728 sayılı Kanun’un 66. maddesi ile değişik 1. maddesinde, “Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun,
nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz
ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve
talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya
yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi
hükmüne göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar
verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir.
Belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre
zarfında yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişi
tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte
tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirilir.
Bu madde hükümleri ilgili kanunda
ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır” denilmiş, 5728 sayılı Kanun’un
578. maddesinin (g) bendi ile, 15.5.1930 tarihli ve 1608 sayılı Kanun’un 3,
4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, ek 1 ve ek 2. maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır. 5728 sayılı Kanun hükümleri 8.2.2008 tarihinde
yürürlüğe girmiştir.
Bu haliyle,
1608 sayılı Yasa’da, idari para cezası ile işyerinin 2 hafta süre ile
faaliyetten men edilmesine ilişkin karara karşı kanun yoluna ilişkin bir
düzenleme yer almamaktadır.
Öte
yandan; 30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve
5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, “ (1) Bu
Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya
mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller
hakkında,
uygulanır”;
16. maddesinde, “(1)
Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para
cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.
(2)
İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer
alan diğer tedbirlerdir”; 19. maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat
karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir
meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)
İşyerinin kapatılması,
c)
Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
Gibi
yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun
değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır”; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında
ise, “İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari
yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren
en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre
içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir”
düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, davacıya ait işyerinin 1608 sayılı Kanun’un 1. maddesine
dayanılarak ve bu maddede öngörülen sürelere uygun olarak süresiz değil,
belirli bir süre (2 hafta) faaliyetten men edilmesine ve davacının idari
para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, kararın bu haliyle 5326
sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
olduğu, 1608 sayılı Kanun’da bu idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda
görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.
Bu
durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı
nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri
dikkate alınacağından, “183,00 TL para cezası ile cezalandırılmasına,
işyerinin 2 hafta süre ile faaliyetten men edilmesine” dair karara karşı
açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Tekirdağ İdare Mahkemesince
yapılan başvurunun kabulü ile, Çorlu 2. Sulh Ceza Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ: Davanın çözümünde
ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Tekirdağ İdare Mahkemesince
yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Çorlu 2. Sulh Ceza Mahkemesinin 30.9.2013
gün ve D.İş: 2013/570 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014
gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
58-ESAS NO : 2014/466
KARAR NO : 2014/494
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Trafik kazası nedeniyle meydana gelen
maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
B.G.
Vekili: Av. Z.Ç.
Davalı:
Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü / Diyarbakır
Vekili : Av. Y.P.(Adli Yargıda)
O L A Y: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle;
davacının, 10.02.2012 tarihinde Bismil – Batman Karayolunun Korucuk Köyü
yol ayrımına yakın bir mevkide karayolunda meydana gelen büyük çukurlar
nedeniyle davacıya ait 06….. plaka sayılı aracı ile tek taraflı trafik
kazası yaptığını, meydana gelen bu kazanın Karayolları 9. Bölge
Müdürlüğü’nün ihmali ve kusurundan kaynaklandığını belirterek; fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL maddi
tazminatın yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsili istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
BİSMİL ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 25.01.2013 gün ve
E:2012/328 K:2013/46 sayılı kararında “ Davanın kısmen kabul – kısmen
reddine, 4.000,00 TL tazminatın olay tarihi olan 10.02.2012 tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı taraftan alınarak davacı
tarafa verilmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine…” şeklinde karar
vermiştir.
Kısmen kabul kararı, davalı vekili tarafından temyiz
edilmiştir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 13.05.2013 gün ve E:2013/5253
K:2013/6874 sayılı ilamı ile özetle; “...karayolunda bulunan çukurlar ve
tümsekler nedeniyle gerekli onarımları yapmayan ve önlemleri almayan
Karayolları Genel Müdürlüğü aleyhine hizmet kusuruna dayanılarak dava
açıldığından, mahkemece adli yargının yargı yolu bakımından görevsiz
bulunması nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekirken,
uyuşmazlığın esası incelenerek yazılı biçimde hüküm kurulması doğru
görülmemiştir.” demek suretiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
BİSMİL ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: Yargıtay 17. Hukuk
Dairesi'nin bozma ilamına uyduktan sonra 28.11.2013 gün, E:2013/703,
K:2013/943 sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı gerekçe ile 4.000,00 TL tazminatın
olay tarihinden itibaren yasa faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle bu kez
idari yargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR
3. İDARE MAHKEMESİ: 06.03.2014 gün ve E:2014/2 sayılı gönderme kararında
özetle; “...2918 sayılı Kanunda yapım ve bakımından sorumlu olduğu
karayolunu can ve mal güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve
işaretlemeleri yaparak trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmakla
görevli kılınan Karayolları Genel Müdürlüğü’nün, söz konusu trafik
kazasının oluşumunda sorumluluğunun bulunup bulunmadığı tespitine yönelik
olduğu, dolayısıyla davanın 2918 sayılı Kanundan doğan bir sorumluluk
davası niteliğini taşıdığından, davanın görüm ve çözümünde adli yargı
mahkemelerinin görevli olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.” demek
suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, 2247 sayılı Kanunun
19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan
Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda
bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
görülmediğinden esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Bismil
– Batman Karayolunun Korucuk Köyü yol ayrımına yakın bir mevkide
karayolunda meydana gelen büyük çukurlar nedeniyle davacıya ait 06 AG 4263
plaka sayılı aracın tek taraflı trafik kazası yapması sonucu oluşan maddi
zararın giderilmesine ilişkindir.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun, “Karayolları Genel Müdürlüğünün
görev ve yetkileri” başlıklı 7. maddesinde; “ Karayolları Genel Müdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev ve
yetkileri şunlardır:
a) Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve mal
güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri
almak ve aldırmak,
b) Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek,
yayınlamak ve kontrol etmek,
c) (Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.)
d) Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek, karayolu
güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek ve onaylamak,
e) Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında, İçişleri
Bakanlığının uygun görüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenen hız
sınırlarının üstünde veya altında hız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f) Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verileri hazırlamak ve
karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirleri almak veya aldırmak, (1)
g) Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında trafik
güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri, aydınlatma, yol dışı park
yerleri ve benzeri tesisleri yapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca
hazırlanan projeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h) Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik
kaza analizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ile işaretlemeye dayalı
kaza sebepleri göz önünde bulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak, (1)
i) (Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j) (Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafik
zabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmak üzere Bu Kanunun
13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddeleri hükümlerine aykırı hareket edenler
hakkında suç veya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d)
bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir
tutanakla belirlemek ve gerekli işlemin yapılması için en yakın trafik
kuruluşuna teslim etmek, (2)(3)
k) Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olan yönetmeliklerle
verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Son fıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüne yer
verilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet
verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk
davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu
fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen
tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, meydana gelen trafik kazası nedeniyle davacıya ait araçta
maddi hasar meydana geldiği, olayın meydana gelişinde davalı Karayolları
Genel Müdürlüğünün kusuru bulunduğundan bahisle, oluşan zararın tazmininin
istenildiği anlaşılmaktadır.
2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi
kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak
Anayasa’da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari
uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili
kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda
idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli
olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın
çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak
bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari
yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü,
haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından
adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar
görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin
olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre
farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan
tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz
konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari
yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan
yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak
yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda
çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin
hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı
kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda
getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte
yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç
trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği
konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden
kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı
karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür
risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir
neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın
2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any.
Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G.
27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısiyle 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa
Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun
maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin
sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Diyarbakır 3. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Bismil
Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 3.
İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Bismil Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 28.11.2013 gün, E:2013/703, K:2013/943 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARIN KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI
OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davalı
İdarenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu meydana
gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile Adli
Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava açılmış,
Adli
Yargıda yapılan yargılama sonucunda "İdarenin Hizmet Kusuruna dayalı
açılan davaların tam yargı davası niteliğinde bulunduğu, idari yargıda
açılması gerektiği" gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden
reddedilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekilince aynı istekle İdari Yargıda
dava ikame edilmiş,
İdare
Mahkemesince yargılama sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile yargı yolu yönünden davanın reddine, karar verilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine 2247 Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince görevli
yargı kolunun belirlenmesi için dosya Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı'na
gönderilmiş,
Yüksek
Mahkemece yapılan inceleme sonucunda "2918 Sayılı Yasa’nın 110.maddesi
hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği"
düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına,
Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan kazanın meydana geldiği
iddia edilmektedir.
2918
Sayılı Yasanın KTK'nın 7.md. "Karayolları Genel Müdürlüğünün Yapım ve
Bakımından sorumlu olduğu Karayollarında can ve mal güvenliği yönünden
gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri alma ve aldırmanın"
idarenin görev ve yetkileri arasında bulunduğuna işaret edilmiş,
6001
Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkındaki
kanunun 4.md. "Hazırlayacağı programlar uyarınca karayollarını yapmak,
yaptırmak, emniyetle kullanılmalarını sağlayacak şekilde sürekli bakım
altında bulundurmak, bakımını yaptırmak, onarımını yaptırmak, işletmek ve
işlettirme" Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri arasında gösterilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1 -b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluk alanındaki yolun yapım,
bakım ve onarımını yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin
amaçlanmış olması karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini
yürüttüğü esnada kişilere verdiği zarann ödetilmesine yönelik bulunan
uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun
olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin
sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde esas alman
idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı IYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı
davasında görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sâvilı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür... "
hükmü getirilmiştir.
Sayın çoğunluk
görüşünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nm amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918
sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet
gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit
etmektedir.
Diğer
taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali
istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava sonucunda verilen yorumlu red
kararlarını, karara dayanak almakta ise de bu görüşe de itibar edilmesi
mümkün değildir.
Zira;
"T.C. Anayasasında , Anayasa Mahkemesinin iptal veya iptal talebinin
reddi dışında yorumlu red kararı verebileceğine dair bir işaret yoktur.
Tersine T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa Mahkemesi bir kanun
veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken,
kanun koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis
edemez." hükmü böyle bir anlayışın benimsenmemiş olduğunun kanıtı
olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal kararlarından bahsetmektedir,
ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin kanun koyucu gibi
hareket etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu red
kararlarının ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek ve tüzel
kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk anlamına
geldiğine şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun Ozbudun. Sh.
440 vd.)
Hakkında
yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi yürürlükte kalmaya devam eder.
Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut olaylarda o maddenin ne anlama
geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına, bundan sonra da Anayasa Mahkemesi
değil onu uygulayacak Mahkemeler karar verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu
red kararı verirken yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri bağlaması mümkün
değildir. Bir kanun maddesinin nasıl yorumlanacağına onu uygulayacak olan
Adli- idari ve Askeri Yargı organları karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli,
idari ve Askeri kollarının üst mahkemesi olmadığına göre bu yargı
kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu empoze etmesi mümkün değildir. O
halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu red kararlarının kendilerinden
beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin
bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır. Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi
kararlarında yapılan yorumlar diğer mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi
kararlarının bağlayıcılığı bu kararların hüküm fıkralarına münhasırdır.
(Türk Ananasta. Hukuku Dersleri, Kemal Gözler, sh. 444)
Keza,
Sayın çoğunluğun kararı dayandırdığı T.C. Anayasasının 158. madde
hükümlerinin de uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır. Uyuşmazlık
Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının 158. maddesi
açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı
kollan arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının doğması halinde
Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin düzenlemenin,
uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik kararının
bulunmaması, diğer yargı kolları ile arasında bir görev ihtilafının
çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla İçtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı IYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde İdari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
59-ESAS NO : 2014/467
KARAR NO : 2014/495
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: A.Ö.
Vekili: Av. S.Ö.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. A.İ.(Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’de nakle tabi personel olarak çalışmakta iken; özelleştirme nedeniyle
24.11.1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine
ilişkin Kanunun 22. Maddesi ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanununun Ek
29. Maddeleri gereğince Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilerek akabinde
kamuya atanarak 10.12.2010 tarihinde Gelir İdareler Başkanlığı kurumunda
göreve başladığı halde alması gereken ücret ve ek ödemeleri alamadığını
belirterek, davacının adının Devlet Personel Başkanlığı’na bildirim tarihi
olan 31.08.2010 tarihi itibariyle davalı kurumdan alması gerekli olan ancak
alamadığı ücret ve ücrete eklenmesi gereken farklar ile ayrıca 112 günlük
ikramiye tutarının sabit bir değer olarak eklenecek şekilde maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve bu şekli ile Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilmesi ile 10.12.2010 tarihinden itibaren eksik ücret alması
nedeniyle uğramış olduğu alacak haklarından fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak üzere şimdilik 1.000 TL’nin 10.12.2010 tarihinden itibaren
bankaların mevduata uyguladığı en yüksek faiz ile davalıdan tahsili
istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
ANKARA
6. İŞ MAHKEMESİ: 15.07.2013 gün
ve E:2012/1596 K:2013/861 sayılı kararında “… Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu’nun 26.12.2013 gün E:2012/9-1518 K:2012/1388 sayılı içtihadı
birleştirme kararı verilmiş olup, verilen kararın içeriğinin mahkememizdeki
dava ile aynı içerikte olduğu, HGK kararlarının bağlayıcı özelliği nedeni
ile mahkememizdeki davanın HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz
olmadığı, davaya İdare Mahkemesince bakılması gerektiği, Danıştay İdari
Dava Kurulu Dairelerinin saptamasına göre de; 5473 S.Y. gereği test edilen
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu belirlenmesi sonucu Yüksek Yargı
Mahkemeleri adarsındaki çelişki giderilmiş ve davaya idari mahkemesinde
bakılacağı sabit olmuştur…” şeklindeki gerekçe ile, HMK 114/1-b maddesi gereğince
yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile HMK 115/2 maddesi gereğince davanın
usulden reddine dair verilen karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir
Davacı
vekili bu kez, aynı istemle idari yargıda dava açmıştır.
İZMİR 5.
İDARE MAHKEMESİ: 10.02.2014 gün
ve E:2013/1620 sayı ile vermiş olduğu gönderme kararında özetle; davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel
Müdürlüğü’nün olduğu anlaşıldığından, davacının maaş nakil ilmühaberinin
yanlış düzenlemesine ilişkin işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünün
adli yargı olduğunu gerekçe göstererek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri uyarınca
görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine
gönderilmesine, uyuşmazlığın anılan mahkemece verilecek karardan sonra
görülmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan Akarsu ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilmesi nedeniyle yeni görevine başlayan davacının, maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesi ve ödenmeyen ikramiyelerin tahsili isteğine
ilişkindir.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146
sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55
Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında
bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekom daki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde nakle tabi personel olarak
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklinin yapılması
için adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi nedeniyle yeni görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen ödemenin
maaş nakil ilmühaberine eklenmesi, maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve dava açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle İzmir 5. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 6.
İş Mahkemesince verilen 15.07.2013 gün E:2012/1596 K:2013/861 sayılı görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, İzmir 5.
İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 6. İş Mahkemesi’nin
15.07.2013 gün E:2012/1596 K:2013/861 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
60-ESAS NO : 2014/469
KARAR NO : 2014/496
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken 4046
sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma nakledilen davacının,
maaş nakil ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerin yasal
faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: H.A.
Vekili: Av.
B.Y.
Davalı:
Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. M.A.P.
O L A Y: İl Telekom
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasanın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı 24.4.2009 tarihinde kamu kurumu emrine atanmıştır.
Davacı vekili maaş nakil ilmühaberinin iptali ve
düzeltilmesi ile eksik ödemelerin fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 700,00 TL alacağın geriye dönük olarak yürütülecek yasal
faiziyle birlikte iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 2. İŞ MAHKEMESİ: 22.3.2013 gün ve E:2011/282,
K:2013/313 sayı ile, Uyuşmazlığın
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetvelinde yer alan ve
özelleştirme sonucu hissesi devredilen davalı kurumda TİP 2 sözleşmesi ile
nakle tabi olarak çalışan davacının davalının özelleştirmeden önce tabi
olduğu ve özelleştirme ile bazı hükümleri değişen 406 sayılı Kanunun
Ek.29.Maddesi kapsamındaki düzenleme ve sözleşmedeki hüküm nedeni ile 375
sayılı KHK.’un Ek 3 maddesi ve 399 sayılı KHK.’un Ek II.cetvelinde yer alan
kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanıp
yararlanmayacağı, nakledilirken bu artışların yer aldığı ücreti gösteren
nakil maaş ilmühaberinin buna göre düzenlenmesi gerekip gerekmediği
noktasında toplandığı, davanın devamı sırasında YGHK’nin 26.12.2012 gün ve
2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı birleştirme kararı verildiği, görülen
davada HMK’nun 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığı ve
davaya idare mahkemelerince bakılması gerektiği gerekçesiyle davanın
usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 3. İDARE MAHKEMESİ: 21.1.2014 gün ve E:2013/693
sayı ile, 406 sayılı Kanunun değişik 1. maddesinin 9. fıkrasında “Türk
Telekomun, bu kanun ve özel kanun hükümlerine tabi bir anonim şirketi
olduğu, bu kanun hükümleri saklı kalmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri de
dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş
ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz” hükmüne yer
verilerek Türk Telekom’a özgü farklı bir statü oluşturduğu, aynı Kanunun
4673 sayılı Yasayla değişik Ek 22. maddesinde de Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartlarının aranacağı, bunların
dışında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği ve iş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunacağının hükme bağlandığı, ayrıca, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin özelleştirme kapsamında iken %55 oranındaki
hissesinin blok olarak satışı suretiyle özelleştirilmesi için 01.07.2005
tarihinde yapılan ihale sonucunda 2005/9146 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
doğrultusunda şirketin %55 oranındaki hissesi satılarak 14.11.2005
tarihinde Oger firmasına devredildiği, şirketin kamusal niteliğinin ortadan
kalktığı buna göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın
açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın adli yargının görev alanına
girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosya
incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar
ertelenmesine, karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT‘un katılımlarıyla
yapılan 01.04.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı
dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı şirkette görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş nakil
ilmühaberinin iptali ile, geriye dönük eksik ödemelerinin tamamının yasal
faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu personel
hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne
yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler
sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk
Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim
Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel
şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları
aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk Telekomünikasyon
A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun
31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe
konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları kadro
unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği
açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi
ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında
geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından; maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptal istemi tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Ankara 3. İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Ankara 2. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile
Ankara 2. İş Mahkemesi’nin 22.3.2013 gün ve E:2011/282, K:2013/313 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.04.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
61-ESAS NO : 2014/470
KARAR NO : 2014/497
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun
özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
L.C.A.
Vekilleri
: Av. N.B.D. & Av. K.Ç.L.
Davalı:
Türk Telekomünikasyon AŞ.
Vekili:
Av. M.H.B.(Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili dilekçesinde özetle; davacının, davalı şirkette mühendis
unvanı ile çalışmakta iken, 16.09.2010 tarihinde davalı tarafından yapılan
tek taraflı iş akdi feshi neticesinde, 406 sayılı yasanın Ek 29 ve 4046
sayılı yasanın 22 maddesi hükümlerine dayanılarak başka kamu kurum ve
kuruluşlarına atanmak üzere adının Devlet Personel Başkanlığına
bildirildiğini, bildirimin yapıldığı tarih itibariyle, bildirime esas
ücretine dair düzenlenen nakil bildirim cetvelinde yer alan ücret
hesaplanmasında hata yapıldığını belirterek, davacının maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesine ve ücretine yansıtılmayan ek ödemelerinden
denge tazminatı alacağı olarak, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla,
2.000 TL.nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
1.İş Mahkemesi: 15.05.2012 gün, E:2011/282, K:2012/495 sayı ile özetle,
davanın esastan reddine karar vermiş olup,iş bu karara karşı yapılan temyiz
başvurusu üzerine, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 01.10.2012 gün, E:2012/27088,
K:2012/32353 sayı ile özetle; davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi
gerektiğini belirterek, mahkemece görevsizlik kararı verilmesi
gerektiğinden bahisle hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Ankara
1.İş Mahkemesi: Yargıtay bozma ilamına uyarak yapılan yargılama
neticesinde, 25.12.2012 gün, E:2012/1310, K:2012/1394 sayı ile özetle;
davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görev yönünden
reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
6. İdare Mahkemesi: 27.12.2013 gün, E:2013/738 sayı ile özetle; davanın
adli yargının görev alanına girdiğinden bahisle 2247 sayılı Kanunun
19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde görev
uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, adli yargı dosyası da temin
edilmek suretiyle, son görevsizlik kararını veren mahkemece, Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davalı kurumda görev yapmakta iken,406 sayılı
Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre adı
Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında başka bir kamu kurumu
emrine atanan davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlendiği iddiasıyla yeniden düzenlenmesi ve bundan kaynaklı olduğu
iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145
sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş;
1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve
4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.16.7.1965
tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev
sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c)
bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile
eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına
düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de
olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi
ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu
İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden
çıkarılmıştır.
Bu
düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak yürütmekle görevli
kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom’un, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler
ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50’nin
altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu
tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca,
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle)
Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu
sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasa koyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve yanlış
düzenlenmesi sebebiyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemiyle
dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari
Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte
davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı görevli olduğundan Ankara 6. İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile, Ankara 1. İş Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 6.
İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 1. İş Mahkemesinin
25.12.2012 gün, E:2012/1310,K:2012/1394 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
62-ESAS NO : 2014/472
KARAR NO : 2014/499
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı: H.A.
Vekili: Av. S.Ö.
Davalı: Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili: Av. A.İ.
O L A Y: Davacı
vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı kurum nezdinde nakli
tabi personel olarak çalışmakta iken davalı kurumun özelleştirilmesi nedeni
ile 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine ilişkin kanunun
22. Maddesi ve 406 sayılı yasanın ek 29.maddesi gereğince adının Devlet
Personel Başkanlığı’na bildirilerek akabinde kamuya atandığını, 15.10.2010
tarihinde Karabağlar Kaymakamlığı Halk Eğitim Merkezi kurumunda göreve
başladığını, süresi dolmamasına rağmen davalı şirket tarafından Devlet
Personel Başkanlığı’na kamu kurumuna nakli için bildiriminin yapıldığını,
bildirim sırasında maaşına eklenmesi gereken ek ücretlerin maaş nakil
ilmühaberine yansıtılmadığını, bu şekilde davacının zarara uğradığını
belirterek; davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. tarafından yaratılan
muarazanın önlenmesine, müvekkilinin Devlet Personel Başkanlığı’na bildirim
tarihi olan 29.06.2010 tarihi itibariyle davalı kurumdan alması gerekli
olan ancak alamadığı ücret ve ücrete eklenmesi gereken farkların ayrıca 112
günlük ikramiye tutarının sabit bir değer olarak eklenecek şekilde maaş
nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve düzenlenen yeni maaş nakil
ilmühaberinin düzenlenmiş haliyle Devlet Personel Başkanlığı’na
bildirilmesi gerektiğinin tespitine, maaş nakil ilmühaberinin eksik ve hatalı
düzenlenmesi nedeniyle kamuya çalışmaya başladığı tarih olan 15.10.2010
tarihinden itibaren eksik ücret alması nedeniyle uğramış olduğu alacak
haklarından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 1000
TL’sinin kamuya başladığı tarih olan 15.10.2010 tarihinden itibaren
bankaların mevduata uyguladığı en yüksek faizi ile birlikte ödenmesi istemi
ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 6. İş Mahkemesi: 15.07.2013 gün
ve 2012/1595 Esas, 2013/860 Karar sayılı kararında; “…Yargıtay Hukuk Genel
Kurulunun 26/12/2012 tarih 2012/9-1518-1388 E-K sayılı içtihadı birleştirme
kararı verilmiş olup, verilen kararın içeriğinin mahkememizdeki dava ile
aynı içerikte olduğu HGK kararlarının bağlayıcı özelliği nedeni ile mahkememizdeki
davanın HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığı...”
gerekçe gösterilmek suretiyle, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle
davanın usulden reddine karar vermiştir.
Dava
dosyasında bulunan karar örneğine şerh edildiği üzere karar; taraflarca
temyiz edilmeksizin 11.10.2013 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı
vekili bunun üzerine; aynı taleple, Devlet Personel Başkanlığı’na bildirim
tarihinde almaya hak ettiği ancak maaş nakil ilmühaberinin yanlış
düzenlenmesinden dolayı alamadığı 112 günlük ikramiye tutarının sabit bir
değer olarak müvekkilinin kamuya başladığı tarih olan 15.10.2010 tarihinden
itibaren yasal faiziyle birlikte tazminine, yani Devlet Personel
Başkanlığı’na bildirim tarihindeki net ücreti 1.507,93 TL/30X112/12:469,13
TL aylık ikramiye tutarı 15.10.2010 tarihinden itibaren ise toplam 14.074
TL’nin yasal faiziyle beraber tazminine, dava tarihinden itibaren işleyecek
maaşlara da ikramiye tutarının yansıtılmasına karar verilmesi istemiyle
idari yargıda dava açmıştır.
İzmir 5.İdare Mahkemesi: 10.02.2014 gün ve 2013/1622 Esas sayılı ara
kararında özetle; uyuşmazlıkta, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü’nün olması karşısında, davacının
maaş nakil ilmuhaberesinin yanlış düzenlenmesine ilişkin işlemden
kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğunu, nitekim
benzer konudaki Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 05.07.2010 tarih ve E:2010/56,
K:2010/157 sayılı kararının da bu yönde olduğunu gerekçe göstererek, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.
maddesi uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dava dosyasının
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vererek dosya Mahkememize
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında;
l-İLK
İNCELEME:
Dosya
üzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye
göre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adli yargının
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Türk Telekom A.Ş.'nde memur olarak çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi
nedeni ile başka kuruma atanan davacının, nakle esas düzenlenen maaş nakil
ilmühaberinde gösterilemeyen tazminatların eklenmesi sureti ile maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve dava konusu hatalı işlem nedeni ile
uğradığı tüm zararların en yüksek banka mevduat faizi üzerinden davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924 tarih ve 406
sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi
ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk
Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu
İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve
özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı
kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından
fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan
mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda
kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987
tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle
sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin
yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29.
maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik
birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının
yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin
(a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte
yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c)
bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, “Türk Telekom;
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu
Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür” denildikten
sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.5.2001 tarih ve 4673
sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak, Türk Telekom’daki kamu payı
%50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş; 4502 sayılı
Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı
KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar
listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte
değerlendirildiğinde, telekomünikasyon
şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva
eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak
yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk
Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki
son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu
payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş
olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin %
55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir
İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel
olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan
4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22.
maddenin (a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler telekomünikasyon
alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim
görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve sayıları Yönetim
Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Bu
personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406
sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar belirlenerek 4.4.2000 tarih ve
24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan 31.3.2000 tarih ve 2000/331
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan listede: merkez teşkilatı
için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge Müdürü, 12 Bölge Müdür
Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas edilmiş; öte yandan, aynı
Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki düzenleme,
Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul edilmek
suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla,
Kurumda görev yapan personelden asli ve sürekli görev yapacak olanları
kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda Bakanlar Kurulu'na yetki
verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği
29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2.7.2004
tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın
128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406
sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun’la
değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu
payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci
maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca
belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…”
denilerek, yasakoyucu tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,
davalının hisse devir (14.11.2005) tarihinde davalı kurum nezdinde memur
olarak çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve
sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı tarafından, maaş
nakil ilmühaberinin ek ücretler eklenmek suretiyle yeniden tespiti ile
almaktan mahrum kaldığı ek ödenekler nedeni ile uğradığı zararın tazmini
istemiyle; Ankara 11.İş Mahkemesi’ne dava açıldığı; Ankara 11. İş
Mahkemesi’nin 17.07.2013 gün ve 2012/1250 Esas, 2013/953 Karar sayılı
kararı ile davanın görev nedeni ile reddine karar verdiği ve kararın temyiz
edilmeksizin kesinleştiği; bunun üzerine davacının aynı istemle İzmir 2.
İdare Mahkemesi’nde dava açtığı, İzmir 2. İdare Mahkemesi’nce 2247 sayılı
kanunun 19. maddesi koşullarına uygun olarak dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce
yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde:
“a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka
aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna
göre, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu
kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında,
idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz
etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, İzmir 5. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ankara 6.
İş Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ:
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 5.İdare
Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 6.İş Mahkemesi’nin
15.07.2013 gün ve 2012/1595
Esas, 2013/860 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığından:
63-ESAS NO : 2014/473
KARAR NO : 2014/500
KARAR TR : 01.04.2014
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk
davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı:
E. Sigorta A.Ş.
Vekili:
Av. D.B.
Davalı:
Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekilleri:
Av. R.Y. & Av. S.E.(Adli Yargıda)
O L A Y:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;davacı şirket tarafından sigortası
yapılan 34…. plakalı aracın 19.01.2012 tarihinde Diyarbakır İli, Turgut
Özal Bulvarından Akyıl kavşak istikametine seyir halinde iken Bayındırlık
1. Sokağın kesişimine geldiğinde yoldaki gizli buzlanma sebebiyle
sürücüsünün direksiyon hakimiyetini kaybederek orta refüje çarpması sonucu
trafik kazası meydana geldiğini, meydana gelen kazadaki zarar nedeniyle
davacının sigortalısına 29.02.2012 tarihinde 2.298,70 TL ödendiğini, söz
konusu kazada davalı idarenin de kusurunun olduğunu belirterek, ödenen
zarar bedelinin davalının kusuruna tekabül eden 1.724,02 TL’sinin ödeme
tarihi olan 29.02.2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Diyarbakır
2. Asliye Hukuk Mahkemesi: 31.10.2013 gün, E:2012/144, K:2013/815 sayı ile
özetle davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili aynı istemle bu kez İdari Yargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır
3. İdare Mahkemesi: 07.03.2014 gün ve E:2014/57 sayı ile özetle; davanın
görüm ve çözümünde adli yargı mahkemelerinin görevli olduğu kanısına varıldığı
belirtilerek, görevli merciin belirtilmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla
yapılan 1.4.2014 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılı Yasa’dan
kaynaklanan sorumluluk davasında adli ve idari yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu,
idari yargı dosyasının, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle, son
görevsizlik kararını veren mahkemece, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği
ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Mehmet Ali
GÜMÜŞ’ün davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacı şirket tarafından sigortalı olan 34 DS 8541 plakalı aracın,
Diyarbakır İli, Turgut Özal Bulvarından Akyıl kavşak istikametine seyir
halinde iken Bayındırlık 1. Sokağın kesişimine geldiğinde yoldaki gizli
buzlanma sebebiyle sürücüsünün direksiyon hakimiyetini kaybederek orta
refüje çarpması sonucu meydana gelen kazada, davacı tarafından sigortalıya
ödenen meblağın 1.724,02 TL sinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek olan
yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte
yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların
sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan
sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi
olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana
gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu
araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının
merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu
yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer
mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu
maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği
tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış
bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
2918
sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle
Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince
yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu
gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy
birliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi
kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak
Anayasa’da adli ve idari yargı ayrımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların
çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu
nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,
özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu
durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli
yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir
yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının
denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden
ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya
bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker
kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya
olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı
kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk
davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu
düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari
yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği
giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul
belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi
sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu
suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz
konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin
kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı
Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan
sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma
bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin
kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir
çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında
özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan
nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine
aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve
E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,
s.136-147.)
Anayasa’nın
158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas
alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer
verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu
adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110
uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm
sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya
aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş
bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz
olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar
mesabesindedir.
Bu durumda, 2918
sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile
Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen
Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik
düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak
önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle
açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli
yargı yerinin görevine girdiğinden, Diyarbakır 3. İdare Mahkemesi’nce
yapılan başvurunun kabulü ile, Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ :
Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 3.
İdare Mahkemesi’nce yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Diyarbakır 2. Asliye
Hukuk Mahkemesinin 31.10.2013 gün, E:2012/144, K:2013/815 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 1.4.2014 gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’IN KARŞI
OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davalı
Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi zararın tazmini istemi ile
Adli Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava açılmış,
Yargılama
sonucunda "idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan davaların tam yargı
davası niteliğinde bulunduğu, İdari Yargıda açılması gerektiği"
gerekçesi ile dava dilekçesi yargı yolu yönünden reddedilmiş,
Kararın
kesinleşmesi üzerine bu kez davacı vekili aynı istekle İdari Yargıda dava
ikame etmiş,
İdare
Mahkemesi de yargılamada sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın
110. maddesi gereğince Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi
ile Mahkemenin görevsizliğine, 2247 Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince görevli
yargı kolunun belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı'na
gönderilmesine karar vermiş,
Uyuşmazlık
Mahkemesince yapılan inceleme sonucunda " 2918 Sayılı Yasa'nın
110.maddesi hükümleri gözetildiğinde davanın Adli Yargıda çözümlenmesi
gerektiği" düşüncesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılmasına, Adli Yargının görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin
olarak karar verilmiştir.
Sayın
çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden düşüncesine iştirak
edilmesi mümkün değildir. Zira;
Davada,
davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu
zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918
Sayılı KTK'nın 10.md. "Belediyelerin yapım ve bakımından sorumlu
olduğu yolları, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri
almakla görevli" olduğuna işaret edilmiş,
3030
Sayılı Yasa'nın 6.md. "Büyükşehir dahilindeki meydan, bulvar, cadde ve
anayolları yapma, yaptırma, bakım ve onarımım sağlama..." Büyükşehir
Belediyesinin görevleri arasında gösterilmiş,
TC
Anayasası'nın 125/son md. "idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış,
2577
Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava
çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu
durumda belediye sınırları içindeki yolun yapım, bakım ve onarımının yapılmadığı
nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin
görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın
ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin,
hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup
olmadığının tespitinde esas alınan idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı
İYUK 2/1 -b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari yargı
yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın
çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda
Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı
KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.
11.01.2011
gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine
eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya sahibi devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli Yargıda görülür... "
hükmü getirilmiştir.
Sayın
çoğunluk görücünün aksine eldeki uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında
kalmamaktadır.
Çünkü,
2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça belirtildiği gibi yasa motorlu
araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki
sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa
hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda görülmesi gereken sorumluluk
davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde düzenlenen motorlu araçların
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki
sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa
değişikliğinden önce kamu araçlarının işletilmesi nedeniyle verilen
zararlardan dolayı kamu idaresinin sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm
ve çözümü konusunda yasada bir düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli
Yargı organları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere
sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle kamu araçlarının verdiği
zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına
uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918
sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa değişikliğine ilişkin Hükümet
gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye eklendiğini teyit
etmektedir.
Diğer
taraftan, sayın çoğunluk 2918 sayılı yasanın 110. maddesi hükmünün iptali
istemi ile Anayasa Mahkemesine açılan dava sonucunda verilen yorumlu red
kararlarım, karara dayanak almakta ise de bu görüşe de itibar edilmesi
mümkün değildir.
Zira;
"T.C. Anayasasında, Anayasa Mahkemesinin iptal veya iptal talebinin
reddi dışında yorumlu red karan verebileceğine dair bir işaret yoktur.
Tersine T.C. Anayasasının 153/2 maddesi "Anayasa Mahkemesi bir kanun
veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken,
kanun koyucu hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis
edemez." hükmü böyle bir anlayışın benimsenmemiş olduğunun kanıtı
olarak kabul edilebilir. Gerçi madde iptal kararlarından bahsetmektedir,
ama Anayasa koyucunun amacının Anayasa Mahkemesinin kanun koyucu gibi
hareket etmesini önlemek olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Yorumlu red
kararlarının ise diğer mahkemeleri, idare makamlarını, gerçek ve tüzel
kişileri bağlaması itibariyle bir çeşit pozitif kanun koyuculuk anlamına
geldiğine şüphe yoktur. (Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Ergun Ozbudun. Sh.
440 vd.)
Hakkında
yorumlu red kararı verilen bir kanun maddesi yürürlükte kalmaya devam eder.
Dolayısıyla somut olaylara uygulanır. Somut olaylarda o maddenin ne anlama
geldiğine, yani nasıl yorumlanacağına, bundan sonra da Anayasa Mahkemesi
değil onu uygulayacak Mahkemeler karar verir. Anayasa Mahkemesinin yorumlu
red kararı verirken yaptığı yorumunun diğer mahkemeleri bağlaması mümkün
değildir. Bir kanun maddesinin nasıl yorumlanacağına onu uygulayacak olan
Adli- idari ve Askeri Yargı organları karar verir. Anayasa Mahkemesi Adli,
İdari ve Askeri kollarının üst mahkemesi olmadığına göre bu yargı
kollarındaki mahkemelere kendi yorumunu empoze etmesi mümkün değildir. O
halde Anayasa Mahkemesinin verdiği yorumlu red kararlarının kendilerinden
beklenen fonksiyonu ifa edebilmeleri, diğer mahkemelerin Anayasa Mahkemesinin
bu yorumlarını benimsemelerine bağlıdır. Oysa hukukumuzda, Anayasa Mahkemesi
kararlarında yapılan yorumlar diğer mahkemeleri bağlamaz. Zira Anayasa Mahkemesi
kararlarının bağlayıcılığı bu kararların hüküm fıkralarına münhasırdır.
(Türk jinşyasa Hukuku Dersleri, Kemal Gözler, sh. 444)
Keza,
Sayın çoğunluğun karan dayandırdığı T.C. Anayasasının 158. madde
hükümlerinin de uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır. Uyuşmazlık
Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen T.C. Anayasasının 158. maddesi
açık hükmünden de anlaşıldığı üzere Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı
kollan arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığının doğması halinde
Anayasa Mahkemesi görüşünün üstün tutulacağına ilişkin düzenlemenin,
uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesinin görevlilik veya görevsizlik kararının
bulunmaması, diğer yargı kolları ile arasında bir görev ihtilafının
çıkmaması nedeniyle uygulanması mümkün değildir.
Açıklanan
gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı görevli olup, benzer ihtilaflarda da
idari yargının görevli olduğu Yargıtay 4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin
istikrarlı kararlarıyla Içtihad edildiği gibi Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta
İdari Yargının görevli olduğu benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E
2011/11522, K 2012/5347 sayı, E. 2011/10856 ve K. 2013/670 Sayı, vs.)
Somut
uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki idarenin
hizmet kusuruna dayanmasına,
2918
Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların işletilmesinden doğan
zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun Adli Yargıda görüm ve
çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut
uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında bulunmamasına,
Kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin hizmet
kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve
çözümünde idari Yargının görevli olmasına göre,
Uyuşmazlıkta
Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
|