Yönetmelik Adalet ve İçişleri Bakanlıklarından: Adlî Kolluk Yönetmeliği
BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç
ve kapsam Madde 1 - Bu Yönetmelik, adlî kolluğun
çalışma esaslarını, adlî kolluk görevlilerinin niteliklerini, adlî
işlemlerinin denetimini, hizmet öncesi ve hizmet içi eğitimini, diğer hizmet
birimleri ile ilişkilerini, değerlendirme raporlarının düzenlenmesini,
uzmanlık dallarına göre hangi bölümlerde çalıştırılacaklarını ve diğer
hususları düzenler. Dayanak
Madde 2 - Bu Yönetmelik, 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı
Ceza Muhakemesi Kanununun 167 nci maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 3 - Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden; Adlî
kolluk görevlileri: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 4/6/1937 tarihli ve
3201 sayılı Emniyet Teşkilâtı Kanununun 8, 9 ve 12 nci
maddeleri, 10/3/1983 tarihli ve 2803
sayılı Jandarma Teşkilât, Görev ve Yetkileri Kanununun 7 nci
maddesi, 2/7/1993 tarihli ve 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığının Teşkilât ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8 inci maddesi, 9/7/1982
tarihli ve 2692 sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanununun 4 üncü maddesi ve
3/11/1983 tarihli ve 83/7362 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe
konulan Jandarma Teşkilâtı Görev ve Yetkileri Yönetmeliğinde belirtilen
soruşturma işlemlerini yapmak üzere, tâbi oldukları atama usulüne göre
görevlendirilen komutan, âmir, memur ve diğer görevlileri, Adlî kolluk sorumlusu: İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma Genel
Komutanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve
Sahil Güvenlik Komutanlığı ile Gümrük Müsteşarlığı tarafından atamalarındaki
usule göre görevli adlî kolluğun komutanını/âmirini, Cumhuriyet savcısı: Yetkili Cumhuriyet başsavcıları ile Cumhuriyet
savcılarını, Kovuşturma: İddianamenin kabulü ile başlayıp hükmün kesinleşmesine
kadar geçen evreyi, Soruşturma: Kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin
öğrenilmesinden, iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi, Gecikmesinde
sakınca bulunan hâl: Derhâl işlem
yapılmadığı takdirde suçun delillerinin kaybolması veya şüphelinin kaçması
veya kimliğinin saptanamaması ihtimalini, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Görev, Yetki ve
Sorumluluklar Görevlendirme
Madde 4 - Soruşturma
yapmak üzere; a)
Emniyet Genel Müdürlüğünce,
asgarî tam teşekküllü bir polis karakolu bulunan yerlerde, b)
Jandarma Genel Komutanlığınca,
asgarî tam teşekküllü bir jandarma karakolu bulunan yerlerde, c)
Sahil Güvenlik Komutanlığınca,
asgarî sahil güvenlik bot komutanlıklarının bulunduğu yerlerde, d)
Gümrük Muhafaza Genel
Müdürlüğünce, gümrük muhafaza müdürlüğü ile müstakil bölge ve kısım âmirlikleri
bulunan yerlerde, mevcut
imkanlar ölçüsünde yeterince adlî
kolluk personeli görevlendirilir. Adlî kollukla ilgili esaslar
Madde 5 -
Adlî kollukla ilgili düzenleme ve uygulamalarda aşağıdaki genel esaslara
uyulur: a)
Cumhuriyet
savcıları, adlî görevlere ilişkin emir ve talimatlarını öncelikle adlî kolluk
sorumlularına veya adlî kolluk görevi ifa eden diğer birim âmirlerine verir. Adlî
kolluk, bağlı bulunduğu kolluk teşkilâtının bir parçası olup, öncelikli görevi,
karşılaştığı suçun işlenmesini önlemektir. Cumhuriyet
savcılarınca, adlî görevler ile ilgili emir ve talimatlar zorunluluk
bulunmadıkça, kolluk birimlerinin aralarındaki işbölümü ile kolluk
teşkilâtlarının görev ve yetki alanları gözetilerek verilir. Adlî
kolluk, adlî görevlerin haricindeki hizmetlerde üstlerinin emrindedir. Adlî
kolluk görevlilerine, adlî görevi bulunmayan üstleri tarafından, yürütülen
soruşturma ile ilgili emir ve talimat verilemez. Yönetmeliğin 7 nci maddesi hükümleri saklıdır. Adlî
kolluk görevlileri, kadrolarında yer aldıkları birimlere mevzuatla verilmiş
ve adlî görev kapsamı dışında kalan diğer görev ve hizmetleri de yerine
getirirler. b)
Adlî kolluk
görevlilerinin özlük hakları, bağlı oldukları teşkilât tarafından yürütülür. Görev ve yetkiler
Madde 6 - Soruşturma işlemleri, Cumhuriyet savcısının emir
ve talimatları doğrultusunda öncelikle adlî kolluğa yaptırılır. Adlî kolluk
görevlileri Cumhuriyet savcısının adlî görevlere ilişkin emirlerini
gecikmeksizin yerine getirir. Adlî
kolluk görevlileri, kendilerine yapılan bir suça ilişkin ihbar veya
şikâyetleri; el koydukları olayları, yakalanan kişiler ile uygulanan
tedbirleri derhâl Cumhuriyet savcısına
bildirir ve Cumhuriyet savcısının emri doğrultusunda işin aydınlatılması için
gerekli soruşturma işlemlerine başlar. Bir ölümün
doğal nedenlerden meydana gelmediği kuşkusunu doğuracak bir durumun varlığı
veya ölünün kimliğinin belirlenememesi hâlinde; kolluk görevlisi, durumu
derhâl Cumhuriyet başsavcılığına bildirmek ve Cumhuriyet savcısının emri
doğrultusunda soruşturma işlemlerine başlamak zorundadır. Cumhuriyet
savcısı, adlî kolluk görevlilerine emirleri yazılı; acele hâllerde, sözlü
olarak verir. Sözlü emir, en kısa sürede yazılı hâle dönüştürülerek mümkün
olması hâlinde en seri iletişim vasıtasıyla ilgili kolluğa bildirir; aksi
hâlde ilgili kolluk görevlilerince alınmasına hazır edilir. Ancak, kolluk
görevlisi emrin yazılı hâle getirilmesini beklemeden sözlü emrin gereğini
yerine getirir. Suçüstü
hâli ile gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, Cumhuriyet savcısına
erişilemiyorsa veya olay genişliği itibarıyla Cumhuriyet savcısının iş gücünü
aşıyorsa, sulh ceza hâkimi de bütün soruşturma işlemlerini yapabilir. Bu
durumda adlî kolluk görevlileri, sulh ceza hâkimi tarafından emredilen
tedbirleri alır ve araştırmaları yerine getirir. Adlî
kolluk görevlileri, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın
yapılabilmesi için, Cumhuriyet savcısının emirleri doğrultusunda şüphelinin
lehine veya aleyhine olan tüm delilleri, kanunda ön görülen koşullara uyarak
toplamak, muhafaza altına almak ve bunları bir fezleke ile Cumhuriyet
savcısına sunmakla yükümlüdür. Hukuka aykırı delil elde edildiğinin tespiti
hâlinde, fezlekede bu hususa da yer verilir. Adlî kolluk görevlileri diğer
soruşturma işlemlerini de aynı titizlikle yerine getirir. Olay
yerinde görevine ait işlemlere başlayan adlî kolluk görevlisi, bunların
yapılmasına engel olan veya yetkisi içinde aldığı tedbirlere aykırı davranan
kişileri, işlemler sonuçlanıncaya kadar önce sözlü olarak ikâz eder;
uyulmaması hâlinde zor kullanarak olay yerinden uzaklaştırır. İlgilinin
ısrarı hâlinde yakalama işlemi uygulanır. Diğer kolluk birimlerinin adlî kolluk
görevi Madde 7 - Gerektiğinde veya Cumhuriyet savcısının talebi
hâlinde, diğer kolluk birimleri de adlî kolluk görevini yerine getirmekle
yükümlüdür. Bu durumda, kolluk görevlileri hakkında, adlî görevleri
dolayısıyla Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Adlî Kolluk Görevlilerinin
Nitelikleri, Hizmet Öncesi ve Hizmet İçi Eğitimleri Adlî kolluk görevlilerinin nitelikleri
Madde 8 -
Adlî kolluk görevlileri, kolluk görevlilerinin ilgili mevzuatına göre
taşıması gerekli olan niteliklere sahip olmalıdır. Adlî
kolluk görevlilerinin, yüklendiği görevlerin gerektirdiği bilgi ve vasıfları
taşıması sağlanır. Her hizmet
bölümü için gerekli koşullar, kanun veya kolluk birimlerinin bağlı
bulundukları bakanlıklarca çıkarılan mevzuatta belirtilir. Adlî
kolluk görevlilerinin genel ve özel niteliklerinin belirlenmesinde; a)
14/7/1965
tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, b)
26/7/1967
tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu, c)
10/3/1983
tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilât, Görev ve Yetkileri Kanunu, d)
4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet
Teşkilâtı Kanunu, e)
28/5/1988
tarihli ve 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, f)
18/3/1986
tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu, g)
11/4/2002
tarihli ve 4752 sayılı Astsubay Meslek Yüksek Okulları Kanunu, h)
9/7/1982 tarihli
ve 2692 sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanunu, i)
2/7/1993 tarihli
ve 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığının Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname, j)
16/7/1985
tarihli ve 85/9709 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Sahil
Güvenlik Komutanlığının İdarî ve Adlî Görevlerine İlişkin Tüzük, k)
3/11/1983
tarihli ve 83/7362 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan
Jandarma Teşkilâtı Görev ve Yetkileri Yönetmeliği, l)
9/8/1968 tarihli
ve 12972 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Silâhlı Kuvvetleri Astsubay
Meslek İçi Eğitim Yönetmeliği, m)
4/8/2003 tarihli
ve 25189 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Emniyet Teşkilâtı Sağlık Şartları
Yönetmeliği, n)
29/8/2001
tarihli ve 24508 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Polis Meslek Yüksek
Okulları Giriş Yönetmeliği, ile bu
konudaki diğer ilgili mevzuat hükümleri uygulanır. Adlî kolluğun hizmet öncesi ve hizmet içi eğitimi Madde 9 -
Adlî kolluk görevi yapacak personelin verilen görevleri en iyi seviyede
yapabilmesi için bu personel hizmet öncesi ve hizmet içi eğitime tâbi
tutulur. a) Hizmet
öncesi eğitim; 1) Hizmet
öncesi eğitimde kolluk personelinin, adlî kolluk görevlerini ifa edebilecek
biçimde yetiştirilmeleri esastır. 2) Hizmet
öncesi eğitim müfredatlarında; 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza
Kanununun temel ilkeleri, ceza sorumluluğunun esasları, özel hükümler, 5271
sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile diğer kanunlarda yer alan ve kolluk
tarafından yerine getirilen suç soruşturmasına ilişkin işlemlerin hukukî
çerçevelerine yönelik konulara yer verilir. b) Hizmet
içi eğitim; 1) Adlî
kolluk görevlerini üstlenmiş bulunan kolluk personeline, hizmet öncesi
eğitimde verilen temel konular yanında, yüklendiği görevin içeriğine uygun
alanlarda hizmet içi eğitim verilir. 2) Hizmet
içi eğitim ile; hizmet öncesi eğitimin eksikliklerini tamamlamak, personelin
gördüğü hizmet ile ilgili değişiklik ve gelişmelere uyumunu sağlamak, hizmet
dallarında çalıştırılacak personel ihtiyacını karşılamak hedefleri gözetilir. Eğitim;
her teşkilâtın ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilir. Bu
kapsamda, a)
14/7/1965
tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, b)
26/7/1967
tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu, c)
10/3/1983
tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilât, Görev ve Yetkileri Kanunu, d)
4/6/1937 tarihli
ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilâtı Kanunu, e)
28/5/1988
tarihli ve 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, f)
18/3/1986
tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu, g)
11/4/2002
tarihli ve 4752 sayılı Astsubay Meslek Yüksek Okulları Kanunu, h)
9/7/1982 tarihli
ve 2692 sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanunu, i)
14/2/1985
tarihli ve 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilât ve Görevleri Hakkında
Kanun, j)
25/4/2001
tarihli ve 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanunu, k)
2/7/1993 tarihli
ve 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığının Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname, l)
16/7/1985
tarihli ve 85/9709 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Sahil
Güvenlik Komutanlığının İdarî ve Adlî Görevlerine İlişkin Tüzük, m)
3/11/1983
tarihli ve 83/7362 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan
Jandarma Teşkilâtı Görev ve Yetkileri Yönetmeliği, n)
9/8/1968 tarihli
ve 12972 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Silâhlı Kuvvetleri Astsubay
Meslek İçi Eğitim Yönetmeliği, o)
4/8/2003 tarihli
ve 25189 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Emniyet Teşkilâtı Sağlık Şartları
Yönetmeliği, p)
29/8/2001
tarihli ve 24508 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Polis Meslek Yüksek
Okulları Giriş Yönetmeliği, r)
9/5/2003 tarihli
ve 25103 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Emniyet Genel Müdürlüğü Hizmetiçi Eğitim Yönetmeliği, s)
15/10/2001
tarihli ve 24554 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Polis Akademisi Başkanlığı
Güvenlik Bilimleri Fakültesi Eğitim-Öğretim Yönetmeliği, t)
15/10/2001
tarihli ve 24554 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Polis Akademisi Başkanlığı
Polis Meslek Yüksek Okulları Eğitim-Öğretim Yönetmeliği, u)
7/11/2003
tarihli ve 25282 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Muhafaza Görev
Yönetmeliği, ile bu
konudaki diğer ilgili mevzuat hükümleri uygulanır. Adlî
kolluk görevlilerinin eğitimlerinin verilmesinde kolluğun bağlı olduğu
Bakanlıkça talep edilmesi hâlinde, Adalet Bakanlığı tarafından eğitici personel
görevlendirilir. Hizmet içi eğitimlerin plânlanmasında Adalet Bakanlığının
veya yetkili Cumhuriyet başsavcısının görüşleri de alınır. Sertifika Madde 10 - Adlî
kolluk eğitimini başarı ile bitiren personele, ilgili eğitim birimlerince
sertifika verilir. Adli görevlerde
öncelikli olarak sertifikası olan kolluk personeli görevlendirilir. DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM Değerlendirme
Raporları ve Çalışma Esasları Değerlendirme
raporları Madde 11 - Cumhuriyet başsavcıları her yılın sonunda o
yerdeki adlî kolluğun sorumluları hakkında bir değerlendirme raporu
düzenleyerek sicil âmirlerine verilmek üzere illerde valilere, ilçelerde
kaymakamlara gönderir. Değerlendirme
raporlarında, adlî kolluk görevlilerinin soruşturma ve kovuşturma
işlemlerindeki ehliyetiyle bu işlemlerde gösterdikleri çalışkanlık, iş
disiplini ve başarı durumlarına yer verilir. Bu değerlendirme raporları
ilgilinin sicilinin düzenlenmesinde dikkate alınır. Birden
fazla Cumhuriyet başsavcılığının yetki çevresinde faaliyet gösteren adlî
kolluk sorumluları hakkında, değerlendirme raporları her yıl sonunda diğer
yer Cumhuriyet başsavcılıklarının görüşü de alınarak adlî kolluk biriminin
merkezinin bulunduğu yer Cumhuriyet başsavcısı tarafından düzenlenir. Adlî kolluk görevlilerinin çalışma esasları Madde 12 -
Adlî kolluk birimlerinde görev yapacak personelin konusunda uzmanlaşması için
mümkün olduğunca aynı veya benzer görevlerde çalışması için kendi
teşkilâtlarınca gerekli tedbirler
alınır. Adlî
kolluk görevlileri, yürütülecek soruşturmalarla ilgili olarak, katılacakları
meslek içi kurslar sonunda belirli branşlarda ihtisaslaşırlar. Meydana
gelen olayın özelliğine göre, kolluk âmiri, soruşturma esnasında ihtiyaç
duyduğu konularda ihtisaslaşmış personeli görevlendirerek soruşturmanın daha
kapsamlı yapılmasını sağlar. BEŞİNCİ
BÖLÜM Çeşitli ve Son Hükümler Adlî
kolluk hizmetinin denetimi Madde 13 - Cumhuriyet başsavcıları ve Cumhuriyet savcıları; a) Adlî kolluk hizmetlerinin
etkin ve verimli yürütülebilmesi amacıyla, adlî kolluk görevlilerince ifa
edilen adlî işlemleri her zaman denetler. b) Yürütülen soruşturma
evrakını gerektiğinde ilgili adlî kolluk biriminde inceleyerek, soruşturmaya
ilişkin eksik gördüğü hususların ikmalini emredebileceği gibi, soruşturma
evrakı ve taraflarının bulunduğu hâl üzere Cumhuriyet başsavcılığına intikal
ettirilmesi talimatını da verebilir. Cumhuriyet başsavcıları veya Cumhuriyet savcıları adlî görevlerinin
gereği olarak, gözaltına alınan kişilerin bulundurulacakları nezarethaneleri,
varsa ifade alma odalarını, bu kişilerin durumlarını, gözaltına alınma
sürelerini, gözaltına alma ile ilgili tüm kayıt ve işlemlerini denetler,
sonucunu nezarethaneye alınanların kaydına ait deftere kaydeder. Yürürlük Madde 14 - Bu Yönetmelik
yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme Madde 15 - Bu
Yönetmelik hükümlerini Adalet ve İçişleri Bakanları birlikte yürütür.
|