Danıştay Kararı Danıştay Onuncu Dairesinden : Esas No : 2004/11660 Karar No : 2005/1181 Kanun Yararına Temyiz Eden : Danıştay Başsavcılığı Davacı : Aks Televizyon
Reklamcılık ve Film San. Tic.A.Ş. Vekilleri :
Av.Çiğdem Çokgezer, Av. Mustafa Demirkol Abdi İpekçi Cad., 2/11, K:4, Nişantaşı/
İSTANBUL Davalı : Sanayi ve Ticaret
Bakanlığı - ANKARA İstemin Özeti : Davacı şirkete
4077 sayılı Yasa uyarınca 58.161.090.000.- lira idari para cezası verilmesine
ilişkin işlemin iptaline karar veren Ankara 1. İdare Mahkemesinin 8.3.2004
tarih ve E:2002/1706, K:2004/186 sayılı kararının; Sanayi ve Ticaret
Bakanlığının başvuru üzerine Danıştay Başsavcılığı tarafından 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca kanun yararına
bozulması istenilmektedir. D.Tetkik Hakimi : Yunus Çetin Düşüncesi : Davacı
şirkete ait olup, çeşitli basın yayın kuruşlarınca yayınlanan "O insanı
seviyor" başlıklı reklamların TRKGM 98/94-95 ve TRKGM 95/142-143 sayılı
Tebliğ hükümlerine aykırılık oluşturduğu, bu nedenle 4077 sayılı Yasanın 16.
maddesinde düzenlenen kuralı ihlal edici reklam nedeniyle aynı Kanun
hükümleri uyarınca verilen para cezasında mevzuata aykırılık bulunmadığından,
dava konusu işlemin iptali yolunda verilen mahkeme kararının 2577 sayılı
Yasanın 51. maddesi uyarınca kanun yararına ve hükmün hukuki sonuçlarına
etkili olmamak üzere bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK
MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay Onuncu
Dairesince gereği görüşüldü. Dava, davacı şirkete ait olup,
1.4.2002 tarihinden itibaren Show TV'de, 30-31.3.2002 ve 1.4.2002 tarihli
Güneş Gazetesinde, 30.3.2002 tarihli Akşam Gazetesinde ve 1.4.2002 tarihli
Sabah Gazetesinde yayımlanan "O insanı seviyor, O Türkiye'yi seviyor, O
Türk insanını seviyor, İşte bu yüzden.... Her akşam.... 7,5 milyon kişi O'nun
haber bültenini izliyor, Her hafta 6,5 milyon kişi O'na yapılan itirafları
izliyor. Her hafta 3 milyon kişi O'nun tartışma platformu Ateş Hattını
izliyor. O'nu dünyadaki diğer Türkiye'lerde de 5 milyon kişi izliyor, O'nu 70
milyon kişi seviyor, 22 milyon kişi düzenli olarak izliyor. O'nun adı Reha
Muhtar" ifadelerinin yer aldığı reklamların, 4077 sayılı Yasayı ihlal
ettiği gerekçesiyle 58.161.090.000. lira idari para cezası verilmesine
ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır. Ankara 1. İdare Mahkemesince,
uyuşmazlık konusu reklamlarda belirtilen sayısal değerlerin herhangi bir
araştırmaya dayanmadan ve kaynak gösterilmeden yayımlanmasının 4077 sayılı
Yasanın 16. maddesindeki ilkeyi ihlal eder nitelikte olmadığı, reklamda adı
geçen programın izlenmesini sağlamak amacıyla kullanılan ifadelerin
tüketiciyi yanıltıcı ve zararına yol açıcı sözler niteliğinde olmadığı
gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. 4077 sayılı Kanun'un 26. maddesi
uyarınca, bu yasada düzenlenen para cezalarına karşı yasada öngörülen süre
içerisinde yetkili idare mahkemesine yapılan itiraz üzerine idare
mahkemesince verilen kararlar kesin olduğundan, anılan mahkeme kararına karşı
olağan kanun yollarından olan temyiz yoluna başvurulmamıştır. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı,
4077 sayılı Yasanın 16. maddesinin yorumunda hataya düşüldüğünü, Tüketicinin
Korunması Hakkında Kanunun amacına uygun olarak uyuşmazlık konusu reklama
para cezası verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığını öne sürerek mahkeme
kararının kanun yararına bozulması isteğiyle Danıştay Başkanlığı'na
başvurmuştur. Danıştay Başsavcılığı
tarafından, sözkonusu reklamda kullanılan sayısal ifadelerin araştırmaya
dayanılmadan ve kaynak gösterilmeden yayınlandığı, bu nedenle TRKGM 98/94-95,
TRKGM 95/142-143 sayılı Tebliğ ile 4077 sayılı Yasanın 16. maddesine aykırı
olan reklam nedeniyle para cezası verilebileceği düşüncesiyle mahkeme kararı
kanun yararına temyiz edilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 51. maddesinde, idare mahkemelerince "kesin olarak
verilen" kararların da kanun yararına temyiz olunacağına ilişkin açık
bir düzenleme bulunmamakla birlikte, kanun yararına bozmanın amaç ve işlevi
dikkate alındığında idare mahkemesince verilen kesin kararların da kanun
yararına temyiz olunabileceğine karar verilerek, esasa geçildi. 4077 sayılı Tüketicinin
Korunması Hakkında Kanun'un 16. maddesinde, "Ticari reklam ve ilanların
yasalara ve genel ahlaka uygun, dürüst ve doğru olmaları esastır. Tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı
veya onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar edici, tüketicinin can ve
mal güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç işlemeyi
özendirici, kamu sağlığını bozucu, hastaları, yaşlıları, çocukları ve özürlüleri
istismar edici reklam ve ilanlar yapılamaz." hükmü yer almaktadır. Yine aynı Yasanın 25. maddesi
üçüncü fıkrasında, 16. maddeye aykırı haraket edenler hakkında para cezası
uygulanacağı, 16. maddeye aykırılığın ülke düzeyinde yayın yapan yazılı, sözlü,
görsel vesair araçlarla gerçekleşmesi halinde ise cezanın on katının
uygulanacağı öngörülmüştür. Öte yandan, 4077 sayılı
Yasanın 17. maddesi uyarınca, ticari reklam ve ilanlarda uyulması gereken
ilkeleri belirlemek, bu ilkeler çerçevesinde reklam ve ilanları incelemek ve
sonucuna göre 16. madde hükümlerine aykırı reklam ve ilanlar konusunda işlem
tesis etmek üzere Reklam Kurulu oluşturulmuştur. Medya Kuruluşlarının
yayınlarının izlenmesine, okunmasına, dinlenmesine veya kalitesine ilişkin
araştırma sonuçlarının ticari reklam ve ilanlarda kullanım ilkelerini
belirlemek amacıyla hazırlanan Medya Ölçümü Araştırma Sonuçlarının Ticari
Reklam ve İlanlarda Kullanılmasına Dair Tebliğ'in (TRKGM 98/94-95) 3.
maddesinde; "mecra kuruluşlarınca, medyanın izlenme, okunma, dinlenme ve
görülme oranlarını belirlemek amacıyla yapılan araştırma sonuçları, kaynak
gösterilmeden ticari ilan ve reklamlarda kullanılmaz." kuralı yer almış,
araştırma sonuçlarının ne şekilde yayınlanacağı maddenin devam eden
bölümlerinde ayrıntılı olarak sayılmıştır. Ticari Reklam ve İlanlara
İlişkin İlkeler ve Uygulama Esaslarına Dair Tebliğin (TRKGM 95/142-143) 4/a
maddesinde, reklamların yasalara, genel ahlaka uygun, doğru, dürüst ve
gerçekçi olmak zorunda olduğu, 6/a maddesinde ise, reklamların, tüketicinin
güvenini kötüye kullanacak ya da onun tecrübe ve bilgi eksikliklerini
istismar edecek biçimde olamayacağı belirtilmiştir. Reklam: Bir ürün veya hizmetin
alım, satım veya kiralanmasını geliştirmek, bir amaç veya düşünceyi yaymak
veya reklamcının istediği başka etkileri oluşturmak amacıyla, ücret veya
benzer bir karşılık ile iletim zamanında reklamcıya tahsis edilen kamuya
yönelik duyuruları ifade etmektedir. Bir ürün veya hizmetin
tanıtılması ve övülmesi, bir markanın tüketiciye benimsetilmeye çalışılması,
resimli veya müzikli imge ve simgeler kullanılmak suretiyle bunların
belleklere yerleşmesine gayret edilmesi, yarışmalar, konserler, sanatsal ve
kültürel etkinlikler düzenlemek suretiyle doğrudan veya dolaylı olarak
belirli ürünlere veya markalara dikkatin çekilmesi veya bu tür toplumsal
etkinliklerin düzenlenmesinde veya yayın programlarının hazırlanmasında
finansman veya diğer yollarla katkıda bulunmak suretiyle tanıtım imkanlarının
aranması da reklam sayılmaktadır. Yukarıda yazılı mevzuat
hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, davacı şirkete ait, çeşitli
tarihlerde ve yayın kuruluşlarında yayımlanan "O insanı seviyor"
başlıklı reklamların 4077 sayılı Yasanın 16. maddesine aykırı olduğu bu
nedenle aynı Yasa hükümleri uyarınca idari para cezası verilmesinde hukuka
aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, dava konusu
işlemin iptali yolunda verilen mahkeme kararının kanun yararına bozulması
gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, Danıştay
Başsavcılığı tarafından yapılan kanun yararına temyiz isteminin kabulü ile
Ankara 1. İdare Mahkemesi'nin 8.3.2004 tarih ve E:2002/1706, K:2004/186
sayılı kararının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi
uyarınca hükmün hukuki sonuçlarına etkili olmamak üzere kanun yararına bozulmasına,
kararın birer örneğinin ilgili Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Danıştay
Başsavcılığına gönderilmesine ve kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasına,
21.3.2005 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. |