Tebliğ
Tarım ve Köyişleri
Bakanlığından:
Türk Gıda Kodeksi
Gıda Maddeleri ile Temasta Bulunan
Plastik Madde ve Malzemelerin Bileşenlerinin
Migrasyon Testinde Kullanılan Gıda Benzerleri Listesi Tebliği
(Tebliğ No: 2005/33)
Madde 1 - Bu Tebliğin amacı; gıda maddeleri
ile temasta bulunan plastik madde ve malzemelerin bileşenlerinin migrasyon testinde kullanılan gıda benzerleri listesini
belirlemektir.
Kapsam
Madde 2 - Bu Tebliğ, “Türk Gıda Kodeksi Gıda
Maddeleri İle Temasta Bulunan Plastik Madde ve Malzemelerin Bileşenlerinin Migrasyon Testi İçin Temel Kurallar Tebliği” nin 2 inci maddesinde belirtilen plastik madde ve
malzemelere uygulanır.
Hukuki Dayanak
Madde 3 - Bu Tebliğ 16/11/1997
tarihli ve 23172 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Türk Gıda
Kodeksi Yönetmeliği” ne göre hazırlanmıştır.
Temel Kurallar
Madde 4 - Tek bir gıda maddesi veya özel bir
gıda maddesi grubu ile temasta bulunan plastik madde ve malzemelerin
bileşenlerinin migrasyon testinde kullanılan gıda
benzerleri ve bu benzerlerin konsantrasyonları ekte verilmiştir.
Avrupa Birliğine Uyum
Madde 5 - Bu Tebliğ, 85/572/ECC sayılı “Gıda
maddeleri ile temasta bulunan plastik madde ve malzemelerin bileşenlerinin migrasyon testinde kullanılan gıda benzerleri listesi”
ile ilgili Komisyon Direktifi dikkate alınarak Avrupa Birliği’ne uyum çerçevesinde
hazırlanmıştır.
Yürürlük
Madde 6 - Bu Tebliğ yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 7 - Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
EK
Gıda Benzerlerinin Listesi
Gıda maddelerinin tanımlanmasına göre kullanılacak
gıda benzerleri tablosunun kullanma kuralları:
1- Gıda maddelerinin ayrıntılı bir listesinin
yapılmadığı Tablo 1'de, özel gıda maddeleri veya gıda maddesi gruplarının migrasyon testlerinde kullanılan gıda benzerleri
aşağıdaki harflerle tanımlanmıştır:
Benzer A : Distile veya eşdeğer nitelikte su
Benzer B : %3
asetik asit sulu çözeltisi (ağırlık/hacim)
Benzer C : %
15 etil alkol sulu çözeltisi (hacim/hacim)
Benzer D : Rektifiye
zeytinyağı (a); analiz yöntemine bağlı teknik nedenlerden dolayı farklı gıda
benzerleri kullanılması gerekiyorsa, zeytinyağı yerine sentetik trigliserit karışımı (b) veya ayçiçek
yağı (c) kullanılmalıdır.
Benzerlerin özellikleri:
a) Rektifiye zeytinyağı:
İyot değeri, Wijs = 80 – 88
Kırılma indisi, 25 º C’ de = 1, 4665 - 1, 4679
Asitlik, % oleik asit
cinsinden = % 0.5’den az
Peroksit sayısı, miliekivalant/kg cinsinden = 10’dan az
b) Sentetik trigiliseritler
karışımının bileşimi:
b.1. Yağ asitleri dağılımı:
Kalıntı yağ asitlerindeki
C atom sayısı
|
6
|
8
|
10
|
12
|
14
|
16
|
18
|
diğerleri
|
GLC Alanı [%]
|
~ 1
|
6-9
|
8-11
|
45-52
|
12-15
|
8-10
|
8-12
|
≤1
|
b.2. Saflık:
Monogliseritlerin bileşimi, enzimatik
olarak
|
≤
% 0,2
|
Digliseritlerin bileşimi, enzimatik olarak
|
≤
% 2,0
|
Sabunlaşmayan madde
|
≤
% 0,2
|
İyot değeri, Wijs
|
≤
% 0,1
|
Asit Değeri
|
≤
% 0,1
|
Su İçeriği, K. Fischer
|
≤
% 0,1
|
Erime Noktası
|
28 ± 2º C
|
b.3.Tipik absorbsiyon
spektrumu; tabaka kalınlığı: d = 1cm; referans: su = 35º C
Dalga Boyu (nm)
|
290
|
310
|
330
|
350
|
370
|
390
|
430
|
470
|
510
|
Geçirgenlik (%)
|
~2
|
~15
|
~37
|
~64
|
~ 80
|
~ 88
|
~ 95
|
~97
|
~ 98
|
310 nm de en
az % 10 ışık geçirgenliği; 1cm hücre, referans: su 35º C
c) Ayçiçek yağının
özellikleri:
İyot değeri, Wijs = 120 - 145
Kırılma indisi, 20º C’ de = 1,474 - 1,476
Sabunlaşma sayısı = 188 - 193
Bağıl yoğunluk, 20ºC’ de = 0,918 - 0,925
Sabunlaşmayan madde = % 0,5 - % 1,5
2- Her bir gıda maddesi veya gıda maddesi grubu için,
yalnızca “X” işaretli benzerleri kullanılır. Her bir gıda benzeri
kullanımında, yeni bir malzeme örneği söz konusudur. Eğer “X” işareti yoksa ilgili
başlık veya alt başlık için migrasyon testi gerekli
değildir.
3- “X” işareti bir kesme işareti ve bir rakamla devam
ediyorsa, migrasyon testinin sonuçları belirtilen sayıya
bölünmelidir. Bazı yağlı gıda maddelerinde indirgeme faktörü olarak bilinen
bu rakam, bu tür gıda maddelerinde gıda benzerlerinin daha büyük ekstraksiyon kapasitesini dikkate almak üzere kullanılır.
4- “X” den sonra parantez içinde “a” harfi
kullanılırsa aşağıda verilen iki benzerden biri kullanılır:
a) Gıda maddesinin pH değeri
4.5’den yüksekse, benzer A kullanılır.
b) Gıda maddesinin pH
değeri 4.5 veya altı ise, benzer B kullanılır.
5- Gıda maddesi Tablo 1'de hem özel hem de genel
başlık altında yer alıyorsa, yalnızca özel başlık altındaki gıda benzeri
kullanılır.
Tablo 1: Gıda Maddeleri Yerine Kullanılacak
Gıda Benzerleri Tablosu
Referans
Numarası
|
Gıda Maddelerinin Tanımlanması
|
Kullanılacak Gıda Benzerleri
|
|
|
A
|
B
|
C
|
D
|
01
|
İçecekler
|
|
|
|
|
01.01
|
Alkolsüz
içecekler veya alkol derecesi hacimce %5’den az olan alkollü içecekler:
Sular, elma
şarabı, meyve veya sebze suları, konsantre meyve veya sebze suları, şıra, bitter
içecekler, meyve nektarı, limonata veya mineral sular, şuruplar, demlendirilmiş içecekler, çay, kahve,
sıvı çikolata, bira ve diğerleri
|
X(a)
|
X(a)
|
|
|
01.02
|
Alkol derecesi hacimce
%5 veya daha fazla olan alkollü içecekler:
01.01 başlığının
altında yer alan, fakat alkol oranı hacimce %5 veya daha fazla olan
içecekler: Şaraplar, distile alkollü içkiler ve
likörler
|
|
X(1)
|
X(2)
|
|
01.03
|
Muhtelif denatüre edilmemiş etil alkol
|
|
X(1)
|
X(2)
|
|
02
|
Tahıllar, tahıl ürünleri, hamur
işleri, bisküviler, kekler ve diğer fırıncılık ürünleri
|
|
|
|
|
02.01
|
Nişastalar
|
|
|
|
|
02.02
|
Tahıllar;
işlenmemiş, patlatılmış, incecik parçalanmış (patlamış mısır, mısır gevreği
ve benzeri dahil)
|
|
|
|
|
02.03
|
Tahıl unu ve elenmemiş
kaba un
|
|
|
|
|
02.04
|
Makarna, spagetti
ve benzeri ürünler
|
|
|
|
|
02.05
|
Kuru; hamur
işleri, bisküviler, kekler ve diğer fırıncılık ürünleri:
A- Yüzeyinde
yağlı maddeler olan
B - Diğer
|
|
|
|
X/5
|
02.06
|
Kuru olmayan; hamur
işleri, kekler ve diğer fırıncılık ürünleri:
A- Yüzeyinde
yağlı maddeler olan
B - Diğer
|
X
|
|
|
X/5
|
03
|
Çikolata, şeker ve ürünleri, şekercilik
ürünleri
|
|
|
|
|
03.01
|
Çikolata, çikolata kaplı ürünler, çikolata yerine geçen diğer
ürünler ve bunlar ile kaplı diğer ürünler
|
|
|
|
X/5
|
03.02
|
Şekercilik ürünleri
A-Katı halde
I-Yüzeyinde yağlı
maddeler olan
II-Diğer
B-Ezme halde
I- Yüzeyinde yağlı
maddeler olan
II-Nemli
|
X
|
|
|
X/5
X/3
|
03.03
|
Şeker ve şeker ürünleri
A-Katı halde
B-Bal ve benzeri
C-Melas ve şeker
şurubu
|
X
X
|
|
|
|
04
|
Meyve, sebze ve
ürünleri
|
|
|
|
|
04.01
|
Taze veya dondurulmuş
meyve, bütün halinde
|
|
|
|
|
04.02
|
İşlenmiş meyve
A-Kurutulmuş veya
suyu alınmış meyve, bütün veya un veya toz halinde
B-Parçalanmış,
püre veya ezme halinde meyve
C-Bütün, parçalanmış
veya un veya toz haldeki meyveden üretilen reçel ve benzeri ürünler ile
sulu ortamda korunan meyveler:
I-Sulu ortamda
II-Yağlı ortamda
III-Alkollü ortamda ( hacimce ³ % 5
)
|
X(a)
X(a) X(a)
|
X(a)
X(a) X(a)
X(1)
|
X
|
X
|
04.03
|
Kabuklu yemişler
(Yer fıstığı, kestane, badem, fındık, ceviz, çam fıstığı ve diğerleri)
A-Kabuğu
soyulmuş, kurutulmuş
B-Kabuğu soyulmuş
ve kavrulmuş
C-Ezme ve krem
halde
|
X
|
|
|
X/5(3)
X/3(3)
|
04.04
|
Taze veya
dondurulmuş sebzeler, bütün halinde sebzeler
|
|
|
|
|
04.05
|
İşlenmiş sebzeler:
A-Kurutulmuş veya suyu alınmış sebzeler,bütün veya un veya toz halinde
B- Doğranmış, püre halinde sebzeler
C-Konserve edilmiş sebzeler:
I-Sulu ortamda
II-Yağlı ortamda
III-Alkollü ortamda ( hacimce ³ % 5
)
|
X(a)
X(a) X(a)
|
X(a)
X(a) X(a)
X(1)
|
X
|
X
|
05
|
Katı ve sıvı yağlar
|
|
|
|
|
05.01
|
Hayvansal ve
bitkisel katı ve sıvı yağlar, doğal veya işlem görmüş (kakao yağı, domuz
yağı ve tekrar katılaştırılmış
tereyağı dahil)
|
|
|
|
X
|
05.02
|
Margarin, tereyağı
ve yağda su emülsiyonlarından hazırlanmış diğer katı ve sıvı yağlar
|
|
|
|
X/2
|
06
|
Hayvansal ürünler ve yumurtalar
|
|
|
|
|
06.01
|
Balık:
A-Taze, tuzlanmış,
tütsülenmiş, dondurulmuş
B-Ezme halde
|
X
X
|
|
|
X/3(3)
X/3(3)
|
06.02
|
Kabuklular ve yumuşakçalar
(istiridye, midye, salyangoz dahil ), kabuklarıyla doğal olarak korunanlar
hariç
|
X
|
|
|
|
06.03
|
Tüm hayvan
türlerinin etleri (kümes ve av hayvanları dahil)
A-Taze, dondurulmuş,
tuzlanmış, tütsülenmiş
B-Krem, ezme halde
|
X
X
|
|
|
X/4
X/4
|
06.04
|
İşlenmiş et
ürünleri (jambon, salam, sosis ve diğerleri)
|
X
|
|
|
X/4
|
06.05
|
Konserve veya
yarı konserve edilmiş et ve balık
A-Sulu ortamda
B-Yağlı ortamda
|
X(a)
X(a)
|
X(a)
X(a)
|
|
X
|
06.06
|
Kabuksuz
yumurtalar
A-Toz veya
kurutulmuş
B-Diğer
|
X
|
|
|
|
06.07
|
Yumurta sarısı
A-Sıvı
B-Toz veya
dondurulmuş
|
X
|
|
|
|
06.08
|
Kurutulmuş
yumurta beyazı
|
|
|
|
|
07
|
Süt ürünleri
|
|
|
|
|
07.01
|
Süt:
A-Tam yağlı süt
B-Koyulaştırılmış süt
C-Yarım yağlı veya yağsız süt
D-Süttozu
|
X
X
X
|
|
|
|
07.02
|
Yoğurt, yayık
altı gibi fermente süt ürünleri ve bunların meyve ve meyve ürünleri ile karıştırılmış
hali dahil
|
|
X
|
|
|
07.03
|
Krema veya ekşi krema
|
X(a)
|
X(a)
|
|
|
07.04
|
Peynirler:
A-Tam yağlı, kabuklu
B-İşlenmiş peynirler
C-Diğerleri
|
X(a)
X(a)
|
X(a)
X(a)
|
|
X/3(3)
|
07.05
|
Rennet:
A-Sıvı veya viskoz halde
B-Toz veya
kurutulmuş
|
X(a)
|
X(a)
|
|
|
08
|
Muhtelif ürünler
|
|
|
|
|
08.01
|
Sirke
|
|
X
|
|
|
08.02
|
Kızartılmış veya kavrulmuş gıdalar:
A-Patates kızartması, hamur kızartması ve benzerleri
B-Hayvansal
kökenli ürünler
|
|
|
|
X/5
X/4
|
08.03
|
Sıvı, katı veya
toz halinde çorba, et suyu preparatları, (ekstraktlar, konsantreler); homojenize
edilmiş bileşik gıda preparatları, hazır yemekler:
A-Toz veya
kurutulmuş:
I-Yüzeyinde yağlı maddeler olan
II-Diğer
B-Sıvı veya ezme
halde:
I- Yüzeyinde yağlı maddeler olan
II-Diğer
|
X(a)
X(a)
|
X(a)
X(a)
|
|
X/5
X/3
|
08.04
|
Mayalar veya kabartıcı maddeler:
A-Ezme halde
B-Kurutulmuş
|
X(a)
|
X(a)
|
|
|
08.05
|
Tuz
|
|
|
|
|
08.06
|
Soslar:
A-Yüzeyinde yağlı madde olmayan
B-Mayonez, mayonezden üretilen soslar, salata sosları ve su emülsiyonlarındaki
diğer yağlar
C- İki farklı
katman oluşturan, su ve yağ içeren soslar
|
X(a)
X(a)
X(a)
|
X(a)
X(a)
X(a)
|
|
X/3
X
|
08.07
|
Hardal (08.17 nolu başlıktaki toz hardal dışında)
|
X(a)
|
X(a)
|
|
X/3(3)
|
08.08
|
Sandviçler, kızarmış
ekmek ve çeşitli gıda maddeleri içeren benzer ürünler:
A-Yüzeyinde yağlı
maddeler olan
B-Diğer
|
|
|
|
X/5
|
08.09
|
Dondurmalar
|
X
|
|
|
|
08.10
|
Kurutulmuş gıdalar:
A-Yüzeyinde yağlı maddeler olan
B-Diğer
|
|
|
|
X/5
|
08.11
|
Dondurulmuş veya
derin dondurulmuş gıdalar
|
|
|
|
|
08.12
|
Hacimce % 5 veya daha
fazla alkol içeren konsantre ekstraktlar
|
|
X(1)
|
X
|
|
08.13
|
Kakao:
A-Kakao tozu
B-Kakao ezmesi
|
|
|
|
X/5(3)
X/3(3)
|
08.14
|
Kavrulmuş veya
kavrulmamış, kafeinsiz veya çözünebilir kahve, kahve ikameleri, granül veya
toz halde
|
|
|
|
|
08.15
|
Sıvı kahve ekstraktları
|
X
|
|
|
|
08.16
|
Aromatik bitkiler ve diğer bitkiler:
Papatya, ebegümeci,
nane, çay, ıhlamur çiçeği ve diğerleri
|
|
|
|
|
08.17
|
Doğal baharat ve çeşniler:
Tarcın, karanfil, toz hardal,
karabiber, vanilya, safran ve diğerleri
|
|
|
|
|
(1) Sadece pH 4,5 veya
daha az ise bu test kullanılmalıdır.
(2) Bu test, sıvı alkol derecesi %15'i geçen
sıvı veya içeceklerde benzer güçteki sulu etil alkol ile uygulanabilir.
(3)
Uygun bir testle plastiğin yağla
temasta olmadığı belirlenmişse, test gıda benzeri D olmadan yapılabilir.
|