Kanun Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma
Kurumu Kurulması Hakkında Kanunda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun Kanun No. 5376 Kabul
Tarihi : 29.6.2005 MADDE 1. — 17.7.1963 tarihli ve 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve
Teknik Araştırma Kurumu Kurulması Hakkında Kanunun 1 inci maddesinin birinci
ve üçüncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Türkiye'nin rekabet gücünü ve
refahını artırmak ve sürekli kılmak için; toplumun her kesimi ve ilgili kurumlarla
iş birliği içinde, ulusal öncelikler doğrultusunda bilim ve teknoloji
politikaları geliştirmek, bunları gerçekleştirecek alt yapının ve araçların
oluşturulmasına katkı sağlamak, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini
özendirmek, desteklemek, koordine etmek, yürütmek; bilim ve teknoloji
kültürünün geliştirilmesinde öncülük yapmak amacıyla, tüzel kişiliğe, idarî
ve malî özerkliğe sahip, Başbakanlıkla ilgili "Türkiye Bilimsel ve
Teknolojik Araştırma Kurumu" kurulmuştur. Kurumun kısa adı TÜBİTAK'tır. Kurum, bu Kanunda hüküm
bulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tâbidir. MADDE 2. — 278 sayılı Kanunun 2 nci
maddesinin (a), (c), (d), (e), (ı) ve (i) bentleri aşağıdaki şekilde
değiştirilmiş; (j) bendinden sonra gelmek üzere maddeye aşağıdaki (k) bendi
eklenmiş, mevcut (k) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve (l) olarak
teselsül ettirilmiştir. a) Bilimsel ve teknolojik
alanlarda, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini desteklemek, koordine
etmek, izlemek, yapmayı özendirmek ve yapmak; bu amaçla program ve projeler
geliştirmek; c) Ülkemizin bilim ve
teknolojiye, buluş ve yeniliğe dayalı rekabet gücünün yükseltilmesine,
ekonomik ve sosyal gelişmesine, ülke güvenliğine, insan ve çevre sağlığına
katkı sağlamaya dönük stratejik alanlarda araştırmalar yapmak ve yaptırmak,
teknoloji alt yapısını güçlendirmek amacıyla merkezler ve enstitüler kurmak; d) Kurum bünyesinde araştırma ve
geliştirme faaliyetlerini yapan merkezlerde, enstitülerde ve birimlerde
geliştirilen teknolojilerin üretimde ve ihtiyaç duyulan alanlarda
kullanılmasını, tanıtılmasını veya bunlardan daha kolay yararlanılmasını
sağlamak için gerekli ortamları ve yönetim yöntemlerini hazırlamak ve bu
teknolojilerin ülke ekonomisine ve sosyal gelişmeye katkıda bulunacak ticari
değerlere dönüşmesini sağlamak; e) Kamu ve özel sektörün
teknolojik araştırma ve geliştirme faaliyetlerine etkin ve ağırlıklı olarak
katılımını sağlayacak teşvik ve destek sistemlerini geliştirmek ve uygulamak;
sanayinin üniversite ve araştırma kurum ve kuruluşları ile iş birliği
yapmasını sağlayacak programlar geliştirmek, bu iş birliğinin somut hale
dönüşebileceği ortamlar oluşturmak; bu alanlarda girişimciliği desteklemek; ı) Ülkemiz genelinde bilim ve
teknoloji kültürünün geliştirilmesinde öncülük yapmak; bu amaçla Kurumun ilgi
ve faaliyet alanlarında Türkçe ve yabancı dillerde süreli ve süresiz yayınlar
yapmak, çoklu ortamlarda doküman ve belge oluşturmak ve bu tür yayınları ve
etkinlikleri desteklemek; i) Dokümantasyon, bilgi
sistemleri, bilgi bankaları, veri tabanları, kütüphane ve arşiv gibi bilimsel
ve teknolojik destek birimleri kurmak, mevcut ulusal ve uluslararası yapı ve
sistemlerle iş birliği yapmak; araştırma ve eğitim kuruluşları arasında
araştırma ve eğitim amaçlı elektronik haberleşme hizmeti verecek ağlar kurmak,
işletmek ve bu ağların yurt içi ve yurt dışındaki ağlarla bağlantısını
sağlamak; k) Bilimsel ve teknolojik
gelişmeleri aktarmak, bu alanlardaki yönetsel bilgi ve becerilerin
artırılmasına yönelik danışmanlık hizmeti vermek, eğitimler yapmak ve yaptırmak; l) Yukarıda belirtilen amaçların
gerçekleştirilmesi ve görevlerin yerine getirilebilmesi ile ilgili her türlü
faaliyetlerde bulunmak ve gerekli parasal desteği sağlamak. MADDE 3. — 278 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrası,
ikinci fıkrasının birinci paragrafı ile (a) bendi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir. Bilim Kurulu; a) Bilimsel ve teknolojik
alanlarda eser, araştırma ve buluşlarıyla temayüz etmiş ve/veya araştırma ve
teknoloji yönetimi konusunda yetkinliği olan, bilimsel ve teknolojik sistem,
kurum ve birimleri başarı ile kurmuş ve/veya yönetmiş bulunan kişiler
arasından, Başbakan tarafından belirlenecek üç, Yükseköğretim Kurulu Genel
Kurulu tarafından belirlenecek bir, Bilim Kurulu tarafından belirlenecek üç, b) Türkiye Bilimler Akademisinin
asli üyeleri arasından Başbakan tarafından belirlenecek fen ve teknik
bilimler alanlarından bir, sosyal ve beşeri bilimler alanlarından bir ve
sağlık bilimleri alanından bir olmak üzere toplam üç, c) Lisans öğreniminden sonra kamu
kurum ve kuruluşlarında ve/veya özel sektörde en az on yıl deneyim sahibi
olmuş, mesleğinde temayüz etmiş ve üstün nitelikli hizmetleriyle tanınmış
kişiler arasından, Başbakan tarafından belirlenecek bir, Türkiye Odalar ve
Borsalar Birliği tarafından belirlenecek iki, Bilim Kurulu tarafından
belirlenecek bir, Olmak üzere ondört
üye ile Başkandan oluşur. Başkanın Bilim Kurulu üyeleri arasından atanması
halinde aynı kontenjandan yeni bir üye atanır. Yükseköğretim Kurulunun Genel
Kurulu ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Başbakanın talebi üzerine üye
belirleyerek en geç bir ay içinde Başbakanlığa bildirir. Başkan, hem Kurum
hem de Bilim Kurulunun Başkanıdır. Bilim Kurulu üyeliği seçimi Başbakanın
onayı ile kesinleşir. Bilim Kurulunun toplantı ve karar yeter sayısı
sekizdir. Bilim Kurulunun çalışma usul ve esasları Kurumca çıkarılacak bir
yönetmelikle belirlenir. Bilim Kurulu üyelerinin görev
süresi ile görev ve yetkileri aşağıda gösterilmiştir: a) Üyelik süresi: Bilim Kurulu
üyelerinin görev süresi dört yıldır. Üyeliği sona eren üye, ancak dört yıllık
ikinci bir dönem daha seçilebilir. İstifa veya ölüm gibi sebeplerle boşalan
üyelikler için yukarıdaki esaslara göre yeni üye seçilir. Bu suretle seçilen
üyenin görev süresi de dört yıldır. Bilim Kurulunun olağan toplantılarına yıl
içinde toplam altı kere veya üst üste üç kere kabul edilebilir mazereti
olmaksızın katılmayan üyelerin üyelikleri, Bilim Kurulu kararıyla düşer. Bu
üyelerden boşalan üyelikler bu maddede belirtilen usullere göre yenilenir.
Üyelerin görev süresinin dolmasına en geç iki ay kala veya istifa, ölüm ve
devamsızlık gibi sebeplerle üyeliğin boşalması halinde boşalma tarihinden
itibaren en geç iki ay içinde yeni üye belirlenerek Başbakanın onayına
sunulur. Bu süre içinde yeni üye bildirilmemesi halinde Başbakan birinci
fıkrada belirtilen şartları taşıyanlar arasından belirlediği kişileri
doğrudan Bilim Kurulu üyesi olarak atar. MADDE 4. — 278 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrası
aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve bu fıkradan sonra gelmek üzere maddeye
aşağıdaki fıkralar eklenmiştir. Bilim Kurulu, 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen nitelikleri taşıyan kişiler
arasından, biri Bilim Kurulu dışından olmak üzere iki başkan adayı
belirleyerek Başbakana sunar. Başbakan, bu adaylardan birini seçerek Başkan
olarak atanmak üzere Cumhurbaşkanına teklif eder. Bilim Kurulunun aday belirlemesi,
Başkanın görev süresinin dolmasına en geç iki ay kala veya herhangi bir
sebeple bu görevin boşalma tarihinden itibaren en geç iki ay içinde
tamamlanır. Bilim Kurulunun herhangi bir nedenle süresinde aday belirlememesi
halinde Başbakan gerekli şartları taşıyanlar arasından belirlediği bir kişiyi
Başkan olarak atanmak üzere Cumhurbaşkanına teklif eder. Başkanın geçici olarak görevi
başında bulunmadığı zamanlarda, görevlendireceği Bilim Kurulu üyelerinden
biri Başkanlığa vekalet eder. Başkanlık görevinde boşalma olması halinde yeni
başkan atanıncaya kadar, Bilim Kurulu kendi üyelerinden birini Bilim Kurulu
ve Kurum Başkan Vekili olarak görevlendirir. MADDE 5. — 278 sayılı
Kanunun mülga 8 inci maddesi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir. Madde 8. — Türkiye Bilimsel ve
Teknolojik Araştırma Kurumunun orta ve uzun vadeli amaçlarını, temel ilke ve
politikalarını, hedef ve önceliklerini, performans ölçütlerini, bunlara
ulaşmak için izlenecek yöntemler ile kaynak dağılımlarını da içeren stratejik
planı, Başkanlıkça en az üçer yıllık dönemler itibariyle hazırlanır ve Bilim
Kurulunca onaylanır. Stratejik planlar, Başkanlığın önerisi ile Bilim Kurulunca
en az yılda bir kere gözden geçirilerek güncellenir. Bilim Kurulu, Kurumun faaliyet
sonuçlarını, belirlenen politika, strateji ve hedefler doğrultusunda izler,
değerlendirir ve beklenen performansın sağlanmadığı alanlar için gerekli
önlemleri alır. MADDE 6. — 278 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki
bentler eklenmiştir. a) Her yıl genel bütçeden
aktarılacak ödenek, g) İşletme ve şirketler ile diğer
birimlerden aktarılan gelirler, h) Buluşlardan doğan haklara
ilişkin gelirler. MADDE 7. — 278 sayılı Kanunun 21 inci maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir. Madde 21. — Türkiye Bilimsel ve
Teknolojik Araştırma Kurumu tarafından yürütülen projelerin
gerçekleştirilmesi sırasında ortaya çıkan eser, buluş, endüstriyel tasarım,
entegre devre topoğrafyaları ve teknik bilgi gibi
her türlü fikrî ürün üzerindeki haklar Kuruma aittir. Kurumun taraf olduğu sözleşmelere
dayanarak yürütülen projelerin gerçekleştirilmesi sırasında ortaya çıkması
muhtemel fikrî ürünler üzerindeki haklar sözleşmeyle düzenlenir. Kurum, elde edilen patent ve
buluşlar ile ilgili olarak üretim ve satış yapabilir. Kuruma ait fikrî hakların
ekonomik olarak değerlendirilmesi sonucunda elde edilecek gelirin en fazla
yüzde ellisi yönetmelikle belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde fikrî
ürün sahibine verilir. MADDE 8. — 278 sayılı
Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir. EK MADDE 4. — 17.7.1963 tarihli
ve 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu Kurulması Hakkında
Kanunda geçen "Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu" ibareleri
"Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu" şeklinde
değiştirilmiştir. Bu Kanun ile diğer kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde
"Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu"na yapılan atıflar
"Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu" na yapılmış sayılır. MADDE 9 .— 278 sayılı
Kanuna aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir. GEÇİCİ MADDE 4. — Bilim Kurulu
üyeleri ve Başkanın görevleri bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte kendiliğinden
sona erer. Ancak bunlar, yeni Bilim Kurulu üyeleri göreve başlayıncaya kadar
görevlerine devam ederler. Bu Kanunun yayımı tarihinden
itibaren onbeş gün içinde Yükseköğretim Kurulu
Genel Kurulu ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği 4 üncü maddenin birinci
fıkrasına göre belirleyecekleri üyeleri seçerek Başbakana sunar. Bu süre
içinde ilgili kurumlarca gerekli teklifin yapılmaması halinde Başbakan
bunların kontenjanları için öngörülen şartları taşıyanlar arasından doğrudan Bilim
Kurulu üyeliklerine atama yapar. Bilim Kurulunun ilk toplantısına
en yaşlı üyesi başkanlık eder. GEÇİCİ MADDE 5. — Bilim Kurulunun
ilk oluşumundan sonraki ikinci yılın sonunda, bir defaya mahsus olmak üzere,
Başkan hariç ad çekme usulü ile ayrılacak yedi üyenin yerine, 4 üncü maddeye
göre üye seçilir. GEÇİCİ MADDE 6. — Bu Kanunun
öngördüğü yönetmelikler çıkarılıncaya kadar mevcut yönetmelik ve esasların bu
Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur. MADDE 10. — 278 sayılı Kanuna 10.12.2003 tarihli ve 5016 sayılı
Kanunla eklenen geçici 3 üncü madde yürürlükten kaldırılmıştır. MADDE 11. — Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 12. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. 6
Temmuz 2005 |