Yönetmelik Sağlık
Bakanlığından: Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri
Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Yönetmelik MADDE
1 — 21/8/1987 tarihli ve 19551 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Yönetmeliğinin 5 inci maddesi
başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Bilim
Komisyonu ve Alt Komisyonların Kuruluşu Madde
5 — Merkezlerin açılması, denetlenmesi, değerlendirilmesi
ve kapatılması ile ilgili tavsiye kararları almak üzere Bakanlıkça Üremeye
Yardımcı Tedavi Yöntemleri Bilim Komisyonu ve alt komisyonlar oluşturulur. Komisyon, ilgili Müsteşar
Yardımcısının Başkanlığında; a) Ana Çocuk Sağlığı ve Aile
Planlaması Genel Müdürü, Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürü, Tedavi
Hizmetleri Genel Müdürü ve Sağlık Eğitimi Genel Müdürü ile Bakanlık Birinci
Hukuk Müşaviri, b) Bakanlığa bağlı sağlık kuruluşlarında
çalışan kadın hastalıkları ve doğum uzmanlarından ikisi ÜYTE Ünitesi Sorumlusu
olabilme niteliklerine sahip üç uzman tabip, c) Tıp fakülteleri kadın
hastalıkları ve doğum bölümü öğretim üyelerinden ÜYTE Ünitesi Sorumlusu
olabilme niteliklerine sahip bir kişi, tıbbi histoloji ve embriyoloji bölümü
öğretim üyelerinden bir kişi ve tıbbi genetik bölümü öğretim üyelerinden bir
kişi olmak üzere toplam üç uzman tabip, d) Özel Hastanelerden ÜYTE
Ünitesi Sorumlusu olabilme niteliklerine sahip bir kadın hastalıkları ve
doğum uzmanı, e) Türk Tabibleri
Birliği Merkez Konseyi tarafından belirlenecek bir uzman tabip, f) Tıp Fakülteleri veya Bakanlığa
bağlı eğitim hastanelerinde çalışan bir üroloji uzmanı, olmak üzere toplam 15 kişiden
teşekkül eder. (b), (c), (d)
ve (f) bendlerinde belirtilen üyeler ve yedekleri, Genel
Müdürün üye sayısının iki katı kadar teklif ettiği kişiler arasından Bakan
tarafından seçilir. Bakan tarafından seçilen üyeler
bir yıl süre ile görev yaparlar. Üyeliğe tekrar seçilmek mümkündür.
Komisyondan ayrılan ya da üyeliği düşen üyenin
yerine, yedek üye Bakan tarafından asil üye olarak görevlendirilir ve Bakan
tarafından aynı usulle yeni yedek üye seçilir. Seçilmiş üyelerden mazeretsiz
olarak üst üste iki toplantıya veya bir yıl içinde toplam dört toplantıya
katılmayanların üyelikleri düşer. Mazeret bildiren üyelerin yerine yedek
üyeler toplantıya katılır. Bakanlık, ihtiyaca göre
değerlendirme ve izleme görevlerini yapmak üzere uygun gördüğü illerde alt
komisyonlar oluşturabilir. Alt Komisyon, kurulduğu ilin
Sağlık Müdürü veya ilgili müdür yardımcısının başkanlığında; İl Sağlık Müdürlüğünden, Ana
Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması ve Yataklı Tedavi Kurumları Şube Müdürü, Tıp fakülteleri veya Bakanlığa
bağlı eğitim hastanelerinde çalışmakta olan kadın hastalıkları ve doğum
bölümü öğretim üyelerinden ÜYTE ünitesi sorumlusu olabilme niteliklerine
sahip üç uzman tabip, Özel hastanelerden ÜYTE Ünitesi
Sorumlusu olabilme niteliklerine sahip bir kadın hastalıkları ve doğum
uzmanı, Tıp Fakülteleri veya Bakanlığa
bağlı eğitim hastanelerinde çalışan bir üroloji uzmanı, Kamu veya özel ÜYTE
Merkezlerinden embriyoloji laboratuvarı sorumlusu
olma özelliklerine sahip bir kişi, olmak üzere toplam (9) kişiden oluşur. Alt komisyon üyelerinin seçilme
şekli ve görev süreleri bilim komisyonunda olduğu gibidir." MADDE
2 — Aynı Yönetmeliğin
6 ncı
maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Komisyonun
ve Alt Komisyonların Çalışma Şekli ve Görevleri Madde
6 — Komisyon, her üç ayda bir Bakanlığın daveti üzerine
toplanır. Gerek görüldüğünde Başkanın önerisi üzerine de toplanabilir. Komisyon gündemi Genel Müdür
tarafından, Komisyon Başkanı veya Komisyon üyelerinin tekliflerine göre
tespit edilir ve toplantı daveti ile birlikte en az 7 gün önceden üyelere
bildirilir. Komisyon üye tam sayısının 2/3
çoğunluğu ile toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar
alır. Oylarda eşitlik halinde Başkanın belirtmiş olduğu görüş kabul edilmiş
sayılır. Komisyonun sekreterya
hizmetlerini Genel Müdürlük yürütür. Komisyon, gündem maddelerini inceler ve
raporunu hazırlar. Komisyon’un tavsiye kararları, yazılı metin haline
getirilerek üyelerce imzalanır ve Bakanlık Müsteşarı’nın onayından sonra
uygulanır. Komisyon, gerektiğinde ilgili
kişi ve kuruluşlardan bilimsel görüş isteyebilir. Komisyon, çalışma izni isteyen
merkezlerin incelenmesini dosya üzerinde ve alt komisyonlarda incelenmemişse mahallinde yaparak görüşünü
Bakanlığa bildirir. Bakanlık, merkezlerin uygulama
sonuçlarını değerlendirir ve gerekli görür ise ayrıca Komisyondan inceleme ve
değerlendirme yapılmasını ister. Alt komisyonlar, kendilerine
gönderilen ve çalışma izni isteyen merkezlerin incelenmesini dosya üzerinde
ve mahallinde yaparak görüşünü Bakanlığa bildirir. Bakanlık tarafından gönderilen
program çerçevesinde daha önce açılmış ÜYTE merkezlerinin izleme ve değerlendirilme
çalışmaları alt komisyonlar tarafından yapılır. Alt komisyonların çalışma şekli
ve karar sayısı Bilim Komisyonunda olduğu gibidir." MADDE
3 — Aynı Yönetmeliğin 7 nci
maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Bütün merkezlerin çalışma
yapabilmesi için Bakanlıktan izin alınması zorunludur. Bünyesinde birden
fazla kadın hastalıkları ve doğum kliniği bulunan hastanelerde bile, tek bir
merkez açılmasına izin verilir. Merkez sahibi değişik illerde ve bir ilde
birden fazla merkez açabilir. Ancak, bu takdirde merkezde görev alacak mes’ul müdür ve diğer personelin farklı kişiler olması ve
bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak izin alınması şarttır. Bu merkezlerde
farklılıklar belirtilmek kaydıyla (Özel Ankara Tüp Bebek Merkezi 1, 2 veya
Mamak Özel Ankara Tüp Bebek Merkezi, Bursa Özel Ankara Tüp Bebek Merkezi
gibi) aynı ad kullanılabilir. Merkez sahibi kişi veya kuruluş veya üçüncü
şahıslar tarafından; şube, irtibat bürosu ve benzeri isimler altında veya
belirli merkez veya merkezlere hasta temini amacıyla bir yer açılamaz.
Merkezler ile diğer tabip veya kuruluşlar arasında hastanın tabibini seçme
hakkını sınırlandıracak şekilde sözleşme ve işbirliği yapılamaz. Üremeye yardımcı tedavi yöntemleri
konusunda eğitim verecek merkezlerin nitelikleri, çalışma usul ve esasları Komisyonun
da görüşü alınmak suretiyle hazırlanan tebliğ ile düzenlenir. Eğitim
merkezleri, bu Yönetmelikte ve tebliğde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde kurulur ve
faaliyet gösterirler." MADDE
4 — Aynı Yönetmeliğin 10 uncu maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir. "Madde
10 — 8 inci maddeye uygun olarak düzenlenen dilekçe ve
ekleri üzerine İl Sağlık Müdürü veya görevlendireceği Müdür Yardımcısı
başkanlığında, bir hekim ve İl Sağlık Müdürlüğü veya İl Bayındırlık
Müdürlüğünden bir Mühendis olmak üzere üç kişilik bir heyetin mahallen
inceleme yapmasından ve rapor düzenleyerek, açılması istenen merkezi kontrol
ederek eksiklikleri var ise tamamlattırmasından sonra, ilgili belgeler aynı
ilde alt komisyon varsa alt komisyona, yoksa Valilik görüşleri ile birlikte
Bakanlığa gönderilir. Başvuru dosyası, 15 gün içinde
Alt Komisyon tarafından incelenerek sonucu Bakanlığa bildirilir. Bakanlık
yapılacak ilk Bilim Komisyonu toplantısında dosyayı Komisyona sunar, uygun
bulunması halinde ruhsat veya izin belgesi verilir. Müracaatın yapıldığı ilde alt
komisyon yoksa İl Sağlık Müdürlüğü dosyayı doğrudan Bakanlığa gönderir. Genel
Müdürlük tarafından dosya içeriği Yönetmeliğe uygun bulunursa Komisyona
gönderilir. Bilim Komisyonu ilk toplantısında dosyayı görüşür ve en geç 30
gün içinde mahallinde inceleme yapar veya yaptırır. Dosya muhteviyatı ve
fiziki yapı uygun görüldüğü takdirde Bakanlıkça izin belgesi veya ruhsatname
düzenlenerek mahalline gönderilir." MADDE
5 — Aynı Yönetmeliğin 11 inci maddesinin birinci
fıkrasının (d) bendindeki "Laboratuar" ibaresi "Embriyoloji
Laboratuarı" olarak değiştirilmiştir. MADDE
6 — Aynı Yönetmeliğin 14 üncü maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir. "Madde
14 — Merkezlerde, aşağıda belirtilen personelin bulunması
zorunludur. a) Mes’ul
müdür: Tam gün süreli çalışan uzman yada pratisyen hekim, b) ÜYTE ünitesi sorumlusu; Yurt
içinde Bakanlık tarafından belirlenen eğitim merkezlerinde veya yurt dışında
üreme tıbbı, infertilite ve yardımcı üreme
teknikleri konusunda en az altı aylık uygulamalı bir eğitim programını
tamamlamış, belgeleri Bilim Komisyonunca onaylanmış ve Bakanlıkça
sertifikalandırılmış kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, c) Bir üroloji uzmanı, d) Bir kadın hastalıkları ve
doğum uzmanı, e) Embriyoloji laboratuarı
sorumlusu; Üremeye yardımcı tedavi konusunda yurt içinde Bakanlık tarafından
belirlenen eğitim merkezlerinde veya yurt dışındaki merkezlerde en az altı
aylık uygulamalı eğitim görmüş ve belgeleri Bilim Komisyonunca onaylanmış ve
Bakanlıkça sertifikalandırılmış tabip, histoloji-embriyoloji uzmanı veya
histoloji-embriyoloji alanında üremeye yardımcı tedavi yöntemleri konusunda master veya doktora yapmış veteriner, biyolog, eczacı ve
hemşire gibi bir sağlık personeli, f) Yeterli sayıda sağlık
personeli ve idarî personel, g) Müstakil merkezlerde tam
süreli çalışan en az bir anestezi uzmanı ve yeterli sayıda ameliyathane
personeli. Yukarıdaki sağlık personelinin
Türkiye’de mesleğini icra etmeye yetkili olması ve bütün personelin yüz
kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçlardan dolayı hapis cezasına
mahkum olmaması şarttır. Personelin üremeye yardımcı
tedavi yöntemleri konusundaki sertifika ve belgeleri, üremeye yardımcı tedavi
yöntemleri eğitimine ilişkin tebliğe uygun olacaktır. Merkez personelinde istifa, yer
değişikliği, ölüm ve benzeri sebeplerle yapılan değişiklikler iki ay içinde
Bakanlığa bildirilir. Ancak, ÜYTE ünitesi sorumlusu ve
Embriyoloji laboratuarı sorumlusu Bakanlığın onayı olmadan değiştirilemez. Yukarıdaki fıkralara göre
Bakanlığa bildirimde bulunulmadan veya Bakanlık onayı alınmadan personel
değişikliği yapıldığının tespit edilmesi hâlinde Komisyonun teklifi üzerine
Merkezin, izin belgesi veya ruhsatnamesi Bakanlıkça iptal edilir." MADDE
7 — Yönetmeliğin 17 nci maddesi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Madde
17 — Bu Yönetmelik ile gösterilen vasıf ve şartlarda
olmayarak izin belgesi veya ruhsatname alınmadan tabipler ve diğer şahıslar
tarafından ÜYTE uygulamak için özel yerler açılması veya oturdukları yerlerin
bir bölümünün bu uygulamaya tahsis edilmesi; kendilerine ÜYTE uygulanacak
adaylardan alınan yumurta ve spermler ile elde edilen embriyoların bir başka
maksatla veya başka adaylarda, aday olmayanlardan alınanların da adaylarda
kullanılması ve uygulanması ve bu Yönetmelikte belirtilenlerin dışında her ne
maksatla olursa olsun bulundurulması, kullanılması, nakledilmesi, satılması
yasaktır. Bu yasağa ve bu Yönetmelik hükümlerine uymadığı tespit edilenlerin
faaliyetleri Bakanlıkça durdurulur. Yardımcı üreme tekniklerinin
uygulandığı merkezlerde üçten fazla embriyo transfer edilmemesi esastır. Yaş faktörü, embriyo kalitesi ve benzeri tıbbî zorunluluk hallerinde üçten
fazla embriyo transfer edilmesi durumunda uygulamayı yapan tabip gerekçesini
belgelendirmek zorundadır. Üreme hücreleri ve gonad dokularının saklanması yasaktır. Ancak tıbbî
zorunluluk hallerinde üreme hücreleri ve gonad dokuları saklanabilir. Saklanan üreme hücreleri ve
gonad dokuları evlilik dışında ve başka şahıslar
için kullanılamaz. Dondurulan üreme hücreleri ve gonad
dokuları alınan kişinin isteğine göre imha edilebilir. Üreme hücreleri ve gonad dokularının saklanmasını gerektiren tıbbî
zorunluluk hallerinin nelerden ibaret olduğu, üreme hücreleri ve gonad dokuları saklanmasına ilişkin diğer usül ve esaslar Bakanlıkça yayımlanacak tebliğle
belirlenir. Adaylardan fazla embriyo alınması
durumunda eşlerden her ikisinin rızası alınarak embriyolar dondurulmak
suretiyle saklanabilir. Beş yılı geçmemek şartıyla,
merkez tarafından tespit edilecek süre içinde her iki eşin rızası alınarak
aynı adayda kullanılabilir. Bu süre sonunda veya eşlerden birinin ölümü veya
eşlerin birlikte talebi veya boşanmanın hükmen sabit olması halinde, bu
süreden önce saklanan embriyolar derhal imha edilir. Saklama, kullanma ve
imha bilgileri Komisyon tarafından belirlenen sürelerde Bakanlığa bildirilir.
Saklama ve imha işlemlerinin yapılmasında Ek 3’deki Embriyo Saklama Bilgi
Fişi ve Embriyo İmha Bilgi Fişi ile ÜYTE Uygulanacak Çiftlere Ait İzin
Belgesi doldurulur." MADDE
8 — Aynı Yönetmeliğin 18 inci maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir. "Madde
18 — Bu Yönetmelikte belirtilen esaslara uymayan merkezler
ile uygulamaları ve uygulama sonuçları Komisyon tarafından yeterli bulunmayan
merkezlerin faaliyetleri, Komisyon’un görüşü de alınarak, Bakanlıkça üç aydan
altı aya kadar durdurulur. Bu süre içerisinde yeniden başvurulduğu takdirde,
merkezlerin durumu tekrar değerlendirilerek çalışmasına izin verilir veya faaliyetinin
durdurulmasına devam edilir. Sürenin sonuna kadar yeniden değerlendirme
talebinde bulunmayan ve durumunda değişiklik olmayan merkezlerin ruhsatı ve
çalışma izni iptal edilir. Çalışmaları durdurulan merkezin elindeki vak’alar, en geç on gün içinde Bakanlığa bildirilir. Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin ikinci fıkrası hükümlerinin ihlâl edilmesi
halinde, ilk tespitte üç ay süre ile
ikinci tespitte ise altı ay süre ile merkez faaliyeti durdurulur. Üçüncü
tespitte ise ruhsat ve çalışma izni iptal edilir." MADDE
9 — Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki geçici maddeler
eklenmiştir. "Geçici
Madde 1 — Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce faaliyetine
izin verilen merkezlerin, durumlarını en geç iki yıl içinde Yönetmelik
hükümlerine uygun hale getirmesi şarttır.
Bu süre sonunda eksikliklerini tamamlamayan merkezlerin faaliyetleri
durdurulur. Geçici
Madde 2 — Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten önce, eğitime başlayanlar ile eğitim için Bakanlık
merkez veya taşra teşkilatına veya görevli oldukları kuruma müracaat eden
personelin hakları saklıdır. Bu durumda olanlar hakkında merkez personelinin
nitelik ve eğitim şartları bakımından eğitime başladıkları veya müracaat ettikleri tarihte yürürlükte olan
Yönetmelik uygulanır. Geçici
Madde 3 — Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce bir ÜYTE Merkezinde çalışmış olan
personel ile halen faaliyette bulunan merkezlerde çalışan ve bu Yönetmeliğin
yayım tarihinden itibaren altı ay içerisinde yapmış oldukları çalışmalara
ilişkin belgeleri ile birlikte Bakanlık merkez veya taşra teşkilatına
müracaat eden personelin belgeleri Bilim Komisyonunca değerlendirilir,
çalışmaları yeterli görülenlere Bakanlıkça sertifika verilir. Yaptıkları
çalışmalar Bilim Komisyonunca yeterli bulunmayanların, bu Yönetmelik
hükümlerine göre yeniden eğitim görmek talebinde bulunmak hakları
saklıdır." MADDE
10 — Bu Yönetmelik, yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE
11 — Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür. |