Yönetmelik Çevre
ve Orman Bakanlığından: Trafikte Seyreden Motorlu Kara
Taşıtlarından Kaynaklanan Egzoz Gazı Emisyonlarının Kontrolüne Dair Yönetmelik BİRİNCİ
BÖLÜM Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde
1 — Bu Yönetmeliğin amacı, trafikte seyreden motorlu kara
taşıtlarından kaynaklanan egzoz gazlarının neden olduğu hava kirliliğinden ve
tehlikelerinden, canlıları ve çevreyi korumak amacıyla egzoz gazı
kirleticilerinin azaltılmasını sağlamak ve ölçümler yaparak kontrol etmek
üzere gerekli usul ve esasları belirlemektir. Kapsam Madde
2 — Bu Yönetmelik halen trafikte bulunan dört ve daha
fazla tekerlekli yolcu ve yük taşımaya
mahsus iş makineleri, tarım ve orman traktörleri, motosikletler ve mopedler hariç karayolu motorlu taşıtlarını kapsar. Dayanak Madde
3 — Bu Yönetmelik,
9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 8 inci maddesine, 1/5/2003
tarihli ve 4856 sayılı Çevre ve Orman Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanunun 9 uncu maddesine, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanununun 30 uncu maddesine ve 21/7/1953 tarihli ve 6183
sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanuna dayanılarak
hazırlanmıştır. Tanımlar Madde
4 — Bu Yönetmelikte geçen: Bakanlık: Çevre ve Orman Bakanlığını, Karayolu: Trafik için kamunun
yararlanmasına açık olan arazi şeridi, yol, otoyol, köprüler ve benzeri yapı
ve alanları, Motorlu taşıt: Karayolunda insan,
hayvan ve yük taşımaya yarayan ve makine gücüyle yürütülen aracı/taşıtı, Duman: Taşıtın egzoz borusundan
çıkan, tam yanmış veya yanmamış yakıt zerrelerinin meydana getirdiği siyah,
gri-beyaz veya mavi renkli aerosolü, Absorbsiyon
katsayısı: Duman koyuluğunu gösteren ve egzoz gazı içinden geçen ışığın
soğurması ile ölçülen katsayıyı, Pozitif ateşlemeli benzin motorlu
taşıt: Benzin ile çalışan, buji ateşlemeli motora sahip taşıtı, Sıkıştırma ateşlemeli dizel
motorlu taşıt: Dizel yakıtı ile çalışan, sıkıştırma ile ateşlemeli motora
sahip taşıtı, LPG (Sıvılaştırılmış petrol gazı)
veya NG (Doğal gaz) yakıt kullanan taşıt: Tahrik sisteminde LPG
(Sıvılaştırılmış petrol gazı) veya CNG (Sıkıştırılmış doğal gaz), LNG
(Sıvılaştırılmış doğal gaz) kullanımı
için özel teçhizat ile donatılmış bir taşıtı (Bu tür LPG veya NG’li taşıt tek yakıtlı veya iki yakıtlı taşıt olarak
tasarımlanabilir ve imal edilebilir), Egzoz gazı: Bir motorlu taşıtın
egzoz borusundan çıkan gazı, Egzoz gazı kirleticileri: Egzoz
gazında bulunan ve çevreyi kirleten bileşenleri, Egzoz gazı emisyon ölçüm
istasyonu: Motorlu taşıtların sadece egzoz gazı emisyon ölçümlerinin
yapıldığı TS 12047’yi sağlayan sabit istasyonları veya TS-EN 45004’ü sağlayan
araç muayene istasyonlarını, Motorlu taşıt egzoz gazı emisyon
ruhsatı: Trafikte seyreden taşıtlar için yapılan egzoz gazı ölçümü sonunda,
kirletici miktarları tayin edilen sınırlar içinde kalan taşıtlara
verilen belgeyi, Egzoz gazı emisyon ölçüm pulu:
Trafikte seyreden taşıtlar için yapılan egzoz gazı ölçümü sonunda, kirletici
miktarları tayin edilen sınırlar içinde kalan taşıtlara verilen pulu, Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki
belgesi: Egzoz gazı emisyon ölçüm istasyonlarına egzoz gazı emisyon ölçüm yapabilme
yetkisi veren ve Bakanlıkça düzenlenen belgeyi, Protokol: İl Çevre ve Orman
Müdürlüğü ile egzoz emisyon ölçümünü gerçekleştiren istasyon işleteni
arasında imzalanan ve valilik makamı tarafından onaylanan sözleşmeyi, Katalitik dönüştürücü: Egzoz
gazındaki kirleticileri zararsız veya daha az zararlı bileşenlere dönüştürmek
amacıyla bir taşıtın egzoz sistemine yerleştirilen reaktörü, OBD (On Board Diagnostic)
sistemi: Bilgisayar hafızasında bulunan arıza kodları vasıtasıyla muhtemel
hata alanını tanımlayabilen, emisyon kontrolü için kullanılan araç üzerindeki
teşhis sistemini, Lambda
değeri: Gerçek hava/yakıt oranının teorik hava/yakıt oranına bölünmesi ile
bulunan değeri, Duman koyuluğu: Egzoz gazı
içerisinde bulunan, şeffaf olmayan parçacıkların, gazdan geçen ışığın
aydınlatma şiddetini (aydınlanan birim yüzey için ışık akısını) azaltma
yüzdesini (Tam şeffaf gaz için duman koyuluğu % 0’dır. Işığı tamamen absorbe eden, yani geçirgen olmayan gaz için duman
koyuluğu % 100’dür.), Taşıt sahibi: Taşıt için adına
yetkili idarece tescil belgesi verilmiş veya sahiplik veya satış belgesi
düzenlenmiş kişiyi, İşleten: Taşıt sahibi olan veya
mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen
veya taşıtın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehini gibi hallerde kiracı,
ariyet veya rehin alan kişiyi (ilgili taraftan başka bir kişinin taşıtı kendi
hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve taşıt üzerinde
fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır.), Trafik zabıtası: İçişleri
Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanununun verdiği görev ve yetkileri yerine getirmekle
yükümlü olan memurları, ifade eder. İKİNCİ
BÖLÜM Egzoz
Gazı Emisyon Ölçümleri Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi alabilecek istasyonlara ait
kriterler Madde
5 — TS 12047 Yetkili Servisler-Motorlu Araçlar için Kurallar
Standardını sağlayan sabit istasyonlara veya TS-EN 45004 Çeşitli Tipteki
Muayene Kuruluşlarının Çalıştırılmaları için Genel Kriterler Standardını
sağlayan araç muayene istasyonlarına Bakanlıkça düzenlenmiş egzoz gazı
emisyon ölçüm yetki belgesi verilir. Tanımlanan bu istasyonlara ait mobil
taşıtlar egzoz gazı emisyon ölçümü yapmak için kullanılmaz. Bu Yönetmelikte belirtilen
hususların yanı sıra TS 12047’ye uymayan yetkili servislerin veya TS-EN
45004’e uymayan araç muayene istasyonlarının da egzoz gazı emisyon ölçüm
yetki belgeleri Bakanlıkça iptal edilir. Egzoz gazı emisyon ölçümü yaptırma periyotları Madde
6 — Taşıtlar, bu Yönetmeliğin (Ek-1)’inde belirtilen
sınıflar esas alınmak kaydıyla cinslerine, kullanılma amaç ve şekillerine
uygun olarak aşağıda belirtilen periyotlarda egzoz emisyon ölçümüne tabi
tutulur: a) Hususi otomobiller ilk üç yaş
sonunda ve devamında her iki yılda bir. b) Resmi otomobiller ilk iki yaş
sonunda ve devamında yılda bir. c) Diğer motorlu taşıtlar ilk bir
yaş sonunda ve devamında yılda bir. d) Trafikte seyreden tüm motorlu
taşıtlar on yaş sonunda yılda bir. Taşıtın trafiğe çıkışından
sonraki muafiyet süresinin bitim tarihinden itibaren bir ay içerisinde egzoz
gazı emisyon ölçümü yaptırılması zorunludur. Takip eden emisyon ölçümleri ise
taşıtın trafiğe çıkış tarihi esas alınarak uygulanır. Egzoz gazı emisyon ölçüm esasları ve sınır değerleri Madde
7 — Egzoz gazı emisyon ölçümü için aşağıdaki usul ve
esaslar ile sınır değerler uygulanır: a) Pozitif ateşlemeli benzinli
motorlara sahip motorlu taşıtlar; 1)
Lambda sondası kontrollü üç yollu katalitik konvertör gibi bir emisyon kontrol sistemi ile kontrol
edilmeyen egzoz gazı emisyonlarında: 1.1) Test öncesinde sistemde bir
sızdırma kaçak olup olmadığının kontrolü için egzoz sisteminin gözle
muayenesi yapılır. 1.2) Üreticisi tarafından
takılmış emisyon kontrol aksamı varsa, bunların tam ve tatminkar bir durumda
olduğunun, bir kaçak olmadığının tespiti için gözle muayene yapılır. Taşıtın, üreticisinin tavsiyeleri
dikkate alınarak, makul bir süre
motorun çalıştırılmasından sonra motor rölanti devrinde iken (yüksüz)
egzoz gazındaki karbon monoksit miktarı ölçülür. Egzoz gazındaki azami
müsaade edilebilir karbon monoksit miktarı taşıt üreticisinin belirttiği
gibidir. Böyle bir bilgi yoksa, karbon monoksit miktarı bu maddenin (Tablo
1)’indeki değeri geçemez. 2) Lambda
sondası kontrollü üç yollu katalitik konvertör gibi
bir emisyon kontrol sistemi ile kontrol edilen egzoz gazı emisyonlarında: 2.1) Test öncesinde sistemde bir
sızdırma kaçak olup olmadığının kontrolü için egzoz sisteminin gözle
muayenesi yapılır. 2.2) Üreticisi tarafından
takılmış emisyon kontrol aksamı varsa, bunların tam ve tatminkar bir durumda
olduğunun, bir kaçak olmadığının tespiti için gözle muayene yapılır. 2.3) Taşıtın emisyon kontrol
sisteminin verimliliği için taşıt emisyon kontrol sistemindeki katalitik
dönüştürücü verimi ya standarttaki şekilde veya
üretici tarafından teklif edilerek tip onayı sırasında kabul edilen metot ile
egzoz gazında lambda değeri ve karbon monoksit
ölçülerek belirlenir. Böyle bir bilgi yoksa veya tip
onayı veren yetkili mercii bunu referans değer olarak kabul etmiyorsa, karbon
monoksit miktarı bu maddenin (Tablo-1)’indeki değeri geçemez. (Tablo-
1): Trafikte kullanılmakta olan benzin motorlu taşıtlarda karbon
monoksit sınır değerleri:
Lambda değeri, üreticisinin
belirlediği şartlara göre 1+/- 0,03 * 70/220/AT Direktifinin 98/69/AT
değişikliğine göre OBD sistemine sahip taşıtlarda alternatif olarak OBD
sisteminin doğru çalışıp çalışmadığının kontrolü de gerçekleştirilebilir. 3) Bu maddenin (a) grubuna giren
yanma sisteminde LPG veya CNG/LNG kullanan ve egzoz sisteminde katalitik
dönüştürücü ve benzeri emisyon kontrol donanımı olan/olmayan pozitif
ateşlemeli motorlu taşıtların egzoz gazı ölçümü LPG veya CNG/LNG ile de
tekrarlanmalı ve CO hacimce bu maddenin (Tablo-1)’inde belirtilen sınır
değerlere uymalıdır. b) Sıkıştırmalı ateşlemeli dizel motorlara sahip motorlu taşıtlar; Vites levyesi
boşta ve debriyaj kavramadayken serbest ivme süresince (yüksüz rölantiden
kesme hızına kadar) egzoz gazının duman koyuluğunun ölçülmesi yapılır.
Mekanik pompalı taşıtlarda, ölçümler öncesinde taşıtın püskürtme pompasında
bulunması gereken mühür kontrol edilir. 1) Taşıtın ön hazırlığı: Deney ön hazırlık olmaksızın da
yapılabilir, ancak güvenlik nedeniyle motorun ısınmış ve mekanik durumunun
tatmin edici durumda olduğu kontrol edilmelidir. Ön hazırlık aşağıdaki gibi yapılır; 1.1) Motor, tamamen ısınmış
olmalıdır. Yağ seviyesi kontrol çubuğu tüpüne yerleştirilen bir sonda ile
ölçülen en az 80°C lik yağ sıcaklığı veya normal
çalışma sıcaklığı daha düşükse, normal çalıştırma sıcaklığı veya en azından
kızıl ötesi radyasyon seviyesi ile ölçülen motor bloğu sıcaklığı eşdeğer bir
seviyede olmalıdır. Taşıtın üretimine bağlı olarak bu ölçüm uygulanabilir
görülmüyorsa, motorun normal çalışma sıcaklığına erişmesi beklenir. Bu
motor soğutma fanı çalıştırılarak da
sağlanabilir; 1.2) Egzoz sistemi, en az üç
serbest ivme çevrimi veya eş değer bir yöntem ile temizlenmelidir. 2) Deneylerin yapılması: 2.1) Sızdırma olup olmadığının
kontrolü için motorlu taşıtın egzoz sisteminin ilgili parçalarının gözle
muayenesi yapılmalıdır. 2.2) Motorun ve takılmış herhangi
bir turbo-beslenme (turbo-şarj)
tertibatının, her bir serbest ivme devri başlatılmadan önce rölantide olması
gerekmektedir. Ağır tonajlı dizeller
için ise bu durum, gaz pedalının serbest bırakılmasından sonra en az 10
saniyelik bir bekleme yapılmasını gerektirmektedir. 2.3) Her bir ivme çevrimini
başlatmak için, püskürtme pompasından azami besleme sağlamak amacıyla gaz
pedalına tam ve devamlı olarak (bir saniyeden az), fakat sert olmayacak bir
şekilde basılmalıdır. 2.4) Her bir serbest ivme çevrimi
sırasında, gaz pedalı serbest bırakılmadan önce, motor, kesme hızına veya
otomatik vitesli taşıtlarda, üretici tarafından belirlenmiş hıza veya böyle
bir bilgi yoksa kesme hızının üçte ikisine erişmiş olmalıdır. Bu, örneğin
motor hızı gözlenerek veya gaz pedalına ilk basma ile serbest bırakma
arasında yeterli bir süre geçmesine izin vererek bu
Yönetmeliğin (Ek-1)’inin 1 inci ve 2 nci
bentlerinde belirtilen taşıt kategorileri için bu süre en az iki saniye
olmalıdır. 3) Sınır Değerler: 3.1) Konsantrasyon seviyesi,
72/306/AT sayılı Yönetmeliğine göre belirlenmiş ve serbest ivmelenme
durumunda ölçülmüş ve taşıt üzerindeki etikete yazılmış olan seviyeyi geçemez. 3.2) Böyle bir bilgi yoksa absorpsiyon katsayısı bu maddenin (Tablo-2)’sindeki sınır
değerleri geçemez. (Tablo-
2): Trafikte kullanılmakta olan dizel motorlu taşıtlarda absorpsiyon
katsayısı sınır değerleri
c) En son üç
serbest ivme devrinin aritmetik ortalaması sınır değeri aşıyorsa, taşıtlar
başarısız kabul edilir. d) 1/1/1980 tarihinden önce
trafiğe tescil edilmiş dizel motorlu taşıtlar, bu maddenin (b) bendinden
muaftır. Egzoz gazı emisyon ölçüm sonuçları Madde
8 — Egzoz gazı emisyon ölçüm yöntemleri ve sonuçları bu
Yönetmelikte tanımlanan standartlara ve sınır değerlere uygun olmak
zorundadır. Egzoz gazı emisyon ölçüm sonucu uygun olan taşıt sahibine, sadece
Bakanlık tarafından bastırılan egzoz gazı emisyon ölçüm pulu ve egzoz gazı
emisyon ruhsatı verilir. Egzoz gazı emisyon ölçümü yapılmayan ve sınır
değerleri sağlamayan hiçbir araca egzoz
gazı emisyon ölçüm pulu verilmez ve motorlu taşıt egzoz gazı emisyon ruhsatı
onaylanmaz. Egzoz gazı emisyon ölçüm pulu ve motorlu taşıt egzoz gazı emisyon
ruhsatı Madde
9 — Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi verilen ölçüm
istasyonlarına egzoz gazı emisyon ölçüm pulu ve motorlu taşıt egzoz gazı
emisyon ruhsatı Bakanlıkça verilir. Egzoz gazı emisyon ölçüm bedeli,
Maliye Bakanlığınca her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen
yeniden değerleme oranı dikkate alınarak Bakanlıkça belirlenir. Egzoz gazı emisyon
ölçüm bedelinin Bakanlığa ait olan kısmı Bakanlık Döner Sermaye Bütçesine
gelir kaydedilir. Motorlu taşıt egzoz gazı emisyon ruhsatı bedelsiz olarak
taşıt sahibine verilir. Taşıtın el değiştirmesi durumunda
egzoz gazı emisyon pulunun geçerlilik süresi değişmez. Bakanlıkça veya çevre ve orman
müdürlüğünce ölçüm istasyonlarında yapılacak denetimlerde, bu Yönetmelik ve Bakanlıkça
yapılan yasal düzenlemelere aykırılık olması durumunda, istasyona verilmiş
olan egzoz gazı emisyon ölçüm pulları il çevre ve orman müdürlüğünce
tutanakla teslim alınır. Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki
belgesi iptal edilen ölçüm istasyonuna ait işlem görmemiş ölçüm pulu
bedelleri illerdeki Bakanlığa ait döner sermaye saymanlıkları aracılığı ile
istasyon işletenine iade edilir. Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi Madde
10 — Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen şartları
sağlayan istasyon yetkilisinin valiliğe müracaatını takiben, valilik
tarafından istasyon yerinde incelenerek, uygun görülmesi halinde valilik ile istasyon
yetkilisi arasında protokol imzalanır ve egzoz gazı emisyon ölçüm yetki
belgesi ücreti belirtilen hesaba yatırılır.
Bakanlığa, TS 12047 belgesi veya TS-EN 45004 belgesinin noter onaylı
bir sureti, protokolün bir örneği ve yetki belgesi ücretinin ödendiğine dair
belgenin gönderilmesini müteakip Bakanlıkça uygun görülen istasyon için egzoz
gazı emisyon ölçüm yetki belgesi düzenlenir ve istasyon yetkilisine verilmek
üzere valiliğe gönderilir. Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki
belgesi sadece bir istasyon için geçerlidir. Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki
belgesi almış olan istasyonlar yetki belgesi geçerliliği devam ettiği sürece
yetki belgesi bedeline ilişkin yapılan düzenlemelerden muaftır. Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki
belgesinin, istasyondan ayrı olarak tek başına devredilmesi mümkün değildir.
Ancak, verildiği tarihteki şartlara uygunluğu yetki belgesi ile kanıtlanan
ölçüm istasyonunun satış/kiralama yoluyla el değiştirmesi halinde, yeni
malik/zilyet ile yeniden protokol yapılması ve yetki belgesinin yeni
malik/zilyet adına yeniden düzenlenmesi gerekir. Ayrıca, egzoz gazı emisyon
ölçüm yetki belgesinin devrinde olacak isim değişikliğinden dolayı yeniden
egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi ücreti alınmaz. Ancak durum Bakanlığa bildirilir. Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki
belgesi iptal edilen ölçüm istasyonlarına Bakanlıkça yeniden yetki belgesi
düzenlenmez. Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde
belirtilen şarları sağlayan istasyonlar için düzenlenen egzoz gazı emisyon
ölçüm yetki belgesinin geçerlilik süresi düzenlendiği tarihten itibaren üç
yıldır. Talep halinde yeterlilik koşulları devam ediyorsa egzoz gazı emisyon
ölçüm yetki belgesi yenilenir. Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki
belgesi tutarı her yılın Aralık ayında Bakanlıkça ilan edilir. Egzoz gazı emisyon
ölçüm yetki belgesi bedelleri Bakanlık döner sermaye bütçesine gelir
kaydedilir. Egzoz gazı emisyon ölçüm cihazları kriterleri Madde
11 — Pozitif ateşlemeli benzin motorlu taşıtlarda egzoz
gazı emisyon ölçümlerinde kullanılacak ekipman ve cihazlar TS ISO 3930’a,
sıkıştırmalı ateşlemeli dizel motorlu taşıtlardaki egzoz gazı emisyon
ölçümlerinde kullanılacak cihazlar ise 72/306/AT Yönetmeliğinde tanımlanan
özelliklere uygun olmak zorundadır. Egzoz gazı emisyon ölçüm
cihazlarının kalibrasyonu TS 12361’de belirtilen
usullerden birisi ile yapılmış olmalıdır. Ölçüm cihazlarının Türkiye
Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu, Ulusal Meteoroloji Enstitüsü ve benzeri
yetkili kuruluşlarca verilen "Kalibrasyon
Sertifikaları"nın bulunması ve bu sertifikaların geçerlilik süresi
bitiminden önce yenilenmesi gerekmektedir. ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM Yükümlülükler Motorlu kara taşıt işleteninin yükümlülüğü Madde
12 — Motorlu kara taşıt işleteni, taşıtlarının egzoz gazı
emisyonlarını bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtilen
sınır değerlere uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğü yerine getirmek
üzere, taşıt işleteni bu Yönetmeliğin 6 ncı
maddesinde belirtilen periyotta ve öngörülen tarihlerden önce egzoz gazı
emisyon ölçümlerini yaptırmak ve uygun ölçüm sonucunu belgeleyen geçerli
egzoz gazı emisyon ölçüm pulunun yapıştırıldığı motorlu taşıt egzoz gazı
emisyon ruhsatını taşıtında bulundurmak zorundadır. Taşıt işleteni, içinde bulunulan
yılın egzoz gazı emisyon ölçümünü yaptırabilmek için bir önceki yılın egzoz gazı
emisyon ölçümünü istasyon işletenine ibraz etmek zorundadır. Eğer ibraz
edemiyorsa, bir önceki döneme ait egzoz emisyon ölçüm bedelini yasal gecikme
faizi ile birlikte ödedikten sonra içinde bulunulan yıla ait egzoz emisyon
ölçümünü yaptırabilir. 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 3301
sayılı Kanunla değişik 24 üncü maddesine göre bu gecikme bedelinin tahsiline
mahallin en büyük mülki amiri yetkili olup,
21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki
Kanun hükümlerine göre mal memurlarınca tahsil edilir. Egzoz
gazı emisyon ölçüm işlemi sonucu sınır değerlere uygun çıkmayan taşıt
işleteni, taşıtının gerekli bakımını ve egzoz emisyon ölçümünü bir ay
içerisinde yaptırmakla yükümlüdür. Bu süre ölçüm yapan istasyonca tutanakla
tespit edilerek, tutanağın bir örneği taşıt işletenine verilir. Tutanağın
diğer nüshası istasyon işleteni tarafından işlemin takibi amacıyla il’in en
büyük mülki amirine gönderilir. Taşıt işleteni bir ay içerisinde aynı
istasyonda yapılacak yeniden ölçüm için herhangi bir ücret ödemez. Egzoz gazı emisyon ölçüm istasyonu işleteninin yükümlülüğü Madde
13 — İstasyon işleteni, egzoz gazı emisyon ölçüm sonuçları
bu Yönetmelikte belirtilen sınır değerlere uygun çıkan taşıt işletenine
Bakanlıkça düzenlenen egzoz gazı emisyon ölçüm pulunu, motorlu taşıt egzoz
gazı emisyon ruhsatını, hizmetin bedelini belgeleyen makbuz, fatura veya kasa
fişini ve egzoz gazı emisyon ölçüm cihazı çıktısını vermekle yükümlüdür. İstasyon işleteni çift yakıt
kullanan motorlu taşıtlarda egzoz gazı emisyon ölçümünü her iki yakıta göre
de yapılır, ancak tek bir ölçüm ücreti alınır. İstasyon İşleteni tarafından,
taşıtın bir önceki döneme ait egzoz gazı emisyon ölçümü var ise içinde
bulunulan döneme ait emisyon ölçümü yapılır. Eğer yoksa taşıtın emisyon
ölçümü yapılmaz. Taşıt işleteni bir
önceki yılın egzoz gazı emisyon ölçüm bedeli ile yasal gecikme faizini ödemek
üzere il’in en büyük mülki amirine gönderilir, ödendiğine dair belgenin istasyon işletenine ibraz edilmesini
müteakip emisyon ölçümü yapılır ve bu belgenin seri numarası ruhsatın ilgili
bölümüne işlenir. İstasyon işleteni egzoz gazı
emisyon ölçüm cihazından iki çıktı alarak yazılı sonuçların bir nüshasını
taşıt sahibine vermekle, bir nüshasını da ölçüm istasyonunda bilgisayar ve
yazılı ortamda düzenleyerek denetimlerde ibraz edilmek üzere iki yıl süre ile
saklamakla yükümlüdür. İstasyon işleteni, egzoz gazı emisyon ölçümü yaptığı
taşıtlara ilişkin bilgileri aylık olarak il çevre ve orman müdürlüğüne
gönderir. Egzoz gazı emisyon ölçüm
cihazlarının ulusal ve/veya uluslar arası normlara uygun olmasını ve kalibrasyonunu sağlamakla yükümlüdür. İstasyon işleteni
egzoz gazı emisyon ölçümünde kullandığı cihazların teknik özellikleri ile
ilgili belgeler ve cihazların periyodik bakım ve kalibrasyonlarının
yaptırıldığına dair raporları yapılacak denetimlerde yetkililere ibraz etmek
zorundadır. İstasyon işleteni şirket
unvanında veya adresinde olabilecek değişiklikleri Bakanlığa bildirmek
zorundadır. İstasyon işleteni egzoz gazı
emisyon ölçüm yetki belgesinin kaybolması durumunda bu durumu Bakanlığa
bildirmek ve yeni yetki belgesi almak için başvurmak zorundadır. DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM Önlemler,
Denetim ve Cezalar Önlemler Madde
14 — Hava kirliliğinin kritik değerlere ulaşması halinde,
kritik meteorolojik şartların oluştuğu veya kirliliğin artış gösterdiği
bölgelerde, en büyük mülki amirlikçe trafik geçici/sürekli olarak
sınırlandırılabilir veya yasaklanabilir. Taşıtların denetimi ve uygulanacak cezalar Madde
15 — Denetim ve cezalar trafik zabıtaları ile il çevre ve
orman müdürlüklerince aşağıda belirtildiği şekilde uygulanır: a) Trafik zabıtalarınca yapılan
denetimlerde: 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanununca görev ve yetki verilen trafik zabıtalarınca yapılacak
denetimlerde, görüşü engelleyecek ve çevredekileri rahatsız edecek derecede
duman ve/veya gürültü çıkaran taşıtları kullanan sürücüler aynı Kanunun 30
uncu maddesi hükümleri gereğince para cezası ile cezalandırılır. Belirlenen
bu şartlara uymayan ve uyumsuzluğu trafik emniyetini tehlikeye düşürmeyecek
nitelikte olan taşıtların şartlara uygun duruma getirilmesi için tutanak
tutulur ve taşıt işletenine ihtar olunur ve bir aylık süre verilir. İhtar
süresi bitiminden itibaren taşıtların uygun duruma getirilmemesinin tespiti
halinde, taşıt trafikten men edilir. b) İl çevre ve orman müdürlüğü
tarafından yapılan denetimlerde: İl çevre ve orman müdürlüğü
personelinin egzoz gazı emisyon ölçüm denetimi yapabilmeleri için; trafik
zabıta elemanları ile müşterek denetime çıkmaları ve ölçüm cihazları ile
taşıtın egzoz gazı emisyon ölçümünü yapmaları gerekmektedir. Egzoz gazı emisyon ölçüm sonuçlarının bu
Yönetmelikte belirtilen sınır değerleri aştığının tespiti halinde, taşıt işletenine taşıtının bakım ve
onarımını ve egzoz gazı emisyon ölçümünü yaptırması için bir aylık süre
tanınır ve bu durum tutanakla tespit edilir. Tutanağın bir nüshası taşıt
işletenine verilir, bir nüshası taşıtın tescil edildiği trafik tescil
şubesine gönderilir ve diğer nüshası ise il çevre ve orman müdürlüğünde
muhafaza edilir. Tutanağın düzenlenmesinden sonra egzoz gazı emisyon ölçümü
için tanınan bir aylık süre içinde taşıt işleteni, gerekli ölçümleri yaptırır
ve bu süre zarfında olabilecek denetimlerde denetim tutanağını ibraz ederse
ceza uygulanmaz. Bu süre sonunda bakım ve egzoz ölçümünü yaptırmayan ve bunu
belgeleyemeyen taşıt işletenine 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre
Kanununa istinaden idari para cezası uygulanır. Uygulanan cezaların tahsilatı
için hazırlanan tutanak taşıtın kayıtlı bulunduğu il’in il çevre ve orman
müdürlüğüne gönderilerek ceza tahsilatı ile ilgili tüm işlemler bu ilde
yürütülür. Taşıtlarda egzoz emisyon ölçüm
pulunu bulundurmayan taşıt işletenleri ile bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen sıklık ve süre içinde egzoz
gazı emisyon ölçümü yaptırma yükümlülüğünü yerine getirmeyen taşıt
işletenlerine, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununa istinaden idari
para cezası uygulanır. Egzoz gazı emisyon ölçüm istasyonlarının denetimi Madde
16 — Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi verilen
istasyonların bu hizmeti veren bölümleri bu Yönetmelik hükümleri kapsamında
Bakanlıkça veya il çevre ve orman müdürlüğünce denetlenir. İstasyonlarda yapılan denetimlerde, yazılı
ölçüm sonuçlarının taşıt sahibine verilmemesinin, bu Yönetmelik ve Bakanlıkça
hazırlanan konuya ilişkin diğer yasal düzenlemelere uyulmamasının tespiti
durumunda, istasyon işleteni yazılı
olarak uyarılır ve bir aylık süre tanınarak kusurun düzeltilmesi istenir,
devamı halinde ise egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesine mesnet teşkil
eden protokol tek taraflı fesih edilir. BEŞİNCİ
BÖLÜM Çeşitli
ve Son Hükümler Uygulamaya yönelik düzenlemeler Madde
17 — Egzoz gazı emisyon ölçümleri uygulamalarına ilişkin
idari, mali usul, esaslar genelge ile belirlenir. Türk Silahlı Kuvvetleri envanterinde bulunan taşıtlar: Madde
18 — Türk Silahlı Kuvvetleri envanterinde bulunan motorlu
kara taşıtlarının egzoz gazı emisyon ölçümleri, bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde tanımlanan periyotlar dikkate alınarak ve
7 nci maddedeki egzoz gazı emisyon ölçüm esasları
ve sınır değerlerine göre Türk Silahlı Kuvvetlerine ait egzoz gazı emisyon
ölçüm cihazları ile yapılır. Sonuçlar garnizon komutanlarınca yılda bir kez
Bakanlık taşra teşkilatına gönderilir. Egzoz gazı emisyon ölçüm bilgileri,
ölçümü yapılan her taşıt için il çevre ve orman müdürlüklerinden bedelsiz
olarak temin edilen motorlu taşıt egzoz emisyon ruhsatına işlenir. Ayrıca,
egzoz gazı emisyon ölçüm pulu verilmez. Geçici Madde 1 — a)
1/1/2005 tarihinden itibaren yeni egzoz emisyon ölçüm yetki belgesi için
yapılan müracaatlarda, egzoz gazı
emisyon ölçüm istasyonlarının sabit olması ve TS 12047’yi veya araç muayene
istasyonlarının TS-EN 45004’ü sağlaması şartı aranır. b) 1//1/2005 tarihinden önce
sabit ve mobil istasyonlara verilmiş olan egzoz gazı emisyon ölçüm yetki
belgeleri (il çevre koruma vakıflarının devrettiği şirketlere verilen yetki
belgeleri ve Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarına verilmiş olan
izinler dahil) 31/12/2006 tarihine kadar geçerlidir. c) 1/1/2007 tarihinden itibaren
bütün egzoz gazı emisyon ölçüm istasyonlarının sabit olması ve TS 12047’yi
sağlaması, araç muayene istasyonlarının ise TS-EN 45004’ü sağlaması gerekir. Yürürlük Madde
19 — Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme Madde
20 — Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Orman Bakanı
yürütür. Ek-1: TAŞIT KATEGORİLERİ: 1) Yolcu taşımak için kullanılan
ve sürücü koltuğu haricinde 8’den fazla koltuğu olan dört tekerlekli motorlu
taşıtlar. 2) Yük taşımak için kullanılan ve
müsaade edilebilir maksimum ağırlığı 3500 kg’dan
fazla olan motorlu taşıtlar. 3) Taksiler ve ambulanslar. 4) Normal olarak karayolunda yük
taşımak için kullanılan ve azami müsaade edilebilir ağırlığı 3500 kg’dan az olan tarım ve orman traktörleri haricindeki en
az dört tekerlekli motorlu taşıtlar. 5) Yolcu taşımak için kullanılan
ve sürücü koltuğu haricinde 8’den az koltuğu olan en az dört tekerlekli
motorlu taşıtlar. 1
ve 2 numarada yer alan taşıtlar ağır araçlar, 3,4 ve 5 numarada yer alan
taşıtlar hafif araçlar sınıfına girer. |