Tebliğ Maliye
Bakanlığından : Yükseköğretim
Kanunu ve Yükseköğretim Personel Kanunu Genel
Tebliği ( Seri No:
18 ) 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununun 58 inci maddesinin (a) fıkrasının dördüncü
paragrafı, 31/7/2003 tarihli ve 4969 sayılı Kanunun 12 nci
ve 17/9/2004 tarihli ve 5234 sayılı Kanunun 2 nci maddeleriyle
yapılan değişikliklerden sonra; “Her eğitim-öğretim, araştırma veya uygulama birimi veya bölümü ile
ilgili öğretim elemanlarının
katkısıyla toplanan döner sermaye gayrisafi
hasılatının en az % 35’i o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma
ve diğer ihtiyaçlarına ayrılır. Kalan kısmı ise üniversite yönetim kurulunun
belirleyeceği oranlar çerçevesinde bağlı bulunduğu üniversitenin bilimsel
araştırma projeleri ile döner sermaye
gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksek okul, konservatuar ile
uygulama ve araştırma merkezlerinde görevli öğretim elemanları ve aynı
birimlerde görevli 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa
tabi personel (döner sermaye işletme müdürlüğü ve döner sermaye saymanlık
personeli dahil) arasında katkıları da dikkate alınmak suretiyle
paylaştırılır. Öğretim üyeleri ile Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine
Yükseköğretim Kurulunca kabul edilen sağlık, teknik ve sanatla ilgili
birimlerde görevli öğretim elemanlarına döner sermayeden bir ayda ayrılacak
payın tutarı, bunların bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), yan
ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil
ve görev tazminatı hariç) toplamının iki katını, diğer öğretim elemanları
için bir katını, 657 sayılı Kanuna tabi personel için ise % 100’ünü geçemez. İşin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun
bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık,
diyaliz, ameliyathane, kemik iliği nakil ünitesi ve acil serviste çalışan
sağlık personeli için % 100 oranı, ayrıca % 50’sine kadar artırılabilir. Rektörler ve rektör yardımcıları,
üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerindeki döner sermaye gelirinin
elde edildiği birimlerin birinden katkılarına bakılmaksızın bu maddedeki
esaslara göre her ay pay alabilirler ve bunlara bir ayda ödenebilecek pay,
bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği
hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç)
toplamının iki katını geçemez. Öğretim üyelerine
saat 14.00'den sonra döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici
katkılarından dolayı ilave olarak, almakta oldukları aylık (ek gösterge
dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam,
temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının on katına kadar pay
verilebilir. Rektör ve rektör yardımcıları ile bu kapsamdaki gelirin elde
edildiği fakültelerin dekan ve dekan yardımcıları ile başhekim ve başhekim
yardımcılarına doğrudan gelir getirici katkılarına bakılmaksızın bu kapsamda
elde edilen gelirlerden karşılanmak üzere, bir ayda alacakları aylık (ek
gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat
(makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının dört katına kadar
ayrıca pay verilebilir.” şeklini
almıştır. Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüleri ile
bunlara bağlı birimlerde faaliyette bulunan döner sermaye işletmelerinin
birleştirilerek tek döner sermaye işletmesi haline dönüştürülmesi ve 2547
sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesinin (a) fıkrasında yapılan
değişiklikler nedeniyle döner sermaye payının dağıtımında oluşan
tereddütlerin giderilmesi ve uygulamada birliğin sağlanması amacıyla
aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür. 1) 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (a) fıkrasının dördüncü
paragrafında, döner sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksek okul,
konservatuar ile uygulama ve araştırma merkezlerinde görevli öğretim
elemanları ve aynı birimlerde görevli 657 sayılı Kanuna tabi personele (döner
sermaye işletme müdürlüğü ve döner sermaye saymanlık personeli dahil)
katkıları da dikkate alınmak suretiyle döner sermaye payı
verileceği belirtilmiştir. Buna göre, döner sermaye gelirlerinden personele
yapılacak ödemeler bakımından, üniversite bünyesinde faaliyet gösteren ve döner
sermaye geliri elde edilen fakülte,
enstitü, yüksekokul, konservatuar, araştırma ve uygulama merkezlerinin her
biri ayrı bir birim olarak anlaşılacaktır. 2) Döner sermaye gelirlerinin,
katkısı olan öğretim elemanları ile 657 sayılı Kanuna tabi personele pay
dağıtımına ve birimlerin ihtiyaçlarının temin edilmesine yönelik her türlü
harcamalarına esas olmak üzere
birimler bazında izlenmesi gerektiğinden, döner sermaye gelirleri ile
giderleri birimler itibarıyla ilgili saymanlığın kayıtlarında alt hesaplarda
izlenecektir. 3) Döner sermaye
gelirinin elde edildiği birimlerde usulüne uygun olarak görevlendirilenlere, görevlendirildikleri birimlerin döner sermaye gelirlerinden döner
sermaye payı ödenecek, kadrolarının bulunduğu birim dışındaki bir birimde
usulüne uygun olarak görevlendirilmemiş olanlara, görevlendirildikleri
birimde elde edilen döner sermaye gelirlerinden döner sermaye payı ödenmeyecektir.
Ancak, döner sermaye gelirlerinin elde edildiği birimlere yapılacak
görevlendirilmelerde, görevlendirilecek personelin anılan birimlerin görev
alanıyla ilgili olmaları, görevlendirmenin süresi, gerekliliği, yerindeliği ve kamu hizmetlerinde etkinlik ve
verimliliğin sağlanması hususlarına özen gösterilecek ve asli
görevlerini yürütürken sadece döner sermaye payı ödemesinden yararlandırılması
amacıyla personel, döner
sermaye gelirinin elde edildiği birimlerde görevlendirilmeyecektir. 4) Saat 14.00’den önce yapılabilecek bir hizmetin saat
14.00’den sonraya bırakılmamasına özen gösterilmesi gerekli olup, döner
sermaye işletmesi bünyesindeki hizmetlerin (özellikle tıp fakültelerinde)
saat 14.00’den önce ve saat 14.00’den sonra dengeli ve etkin yürütülmesinden birim
yöneticileri, bu hususun gözetilmesinden ise üniversite yönetim kurulları
sorumludur. 5) Döner sermaye payı dağıtımına karar verilmesi
halinde, katkıya dayalı olarak elde edilen döner sermaye gelirleri sadece o
birimlerde görevli öğretim elemanları ile 657 sayılı Kanuna tabi personele
dağıtılacaktır. Ancak, döner sermaye işletme müdürlüğü ve döner sermaye
saymanlık personeline hangi birim gelirlerinden pay verileceğine, üniversite
yönetim kurullarınca karar verilecektir. 6) Doğrudan katkıdan; resmi çalışma
günlerinde saat 8.00-14.00 arasındaki zaman dilimi dışındaki zamanlarda ve
tatil günlerinde, öğretim üyesinin hizmet sürecinde bilfiil yer alarak mal ve
hizmet oluşumunda birebir bulunması ile döner sermaye gelirlerine
sağladıkları katkının anlaşılması gerekmektedir. Hangi işlemlerin doğrudan
gelir getirici katkı kapsamında değerlendirileceği, belirtilen koşulların bulunması ve genel iş akışı
içerisinde gerçekleştirilen mal ve hizmet üretimlerini içermemesi kaydıyla
üniversite yönetim kurullarının yetki ve
sorumluluğundadır. Öğretim üyelerine saat 14.00’den sonra ve
tatil günlerinde doğrudan katkılarından dolayı dağıtılacak katkı payının
hesabında üniversite yönetim kurulları; a) Sadece hizmetten yararlananların bağlı
olduğu kurum veya kuruluşlara mevzuatı uyarınca gönderilen fatura tutarlarını
veya, b) Hizmetten yararlananların bağlı olduğu
kurum veya kuruluşlara mevzuatı uyarınca gönderilen fatura tutarlarını
dikkate almadan sadece hizmetten özel olarak yararlananların ödediği bedeli
veya, c) Hizmetten yararlananların bağlı olduğu
kurum veya kuruluşlara mevzuatı uyarınca gönderilen fatura tutarları ile hizmetten
özel olarak yararlananların ödediği bedelin toplamını, dikkate alabileceklerdir. Doğrudan gelir getirici katkı payı
kapsamında değerlendirilen işlemlerin hangilerinden hangi oranda (veya miktarda)
hasta katılım payı alınacağına veya alınmayacağına ve bu işlemlerden öğretim
üyesine hangi oranda (veya miktarda) dağıtım yapılacağına üniversite yönetim
kurulları yetkilidir. ÖRNEK: Bir öğretim üyesi tarafından saat 14.00’den
sonra Bütçe Uygulama Talimatındaki resmi fiyat karşılığı 500 YTL. olan bir
ameliyat yapılması durumunda, eğer bu işlem doğrudan gelir
getirici katkı olarak değerlendirilen bir işlem ise; a) Hastadan hasta katılım
payının alınmaması durumunda, sadece resmi işlem bedeli olan 500 YTL. üzerinden
veya, b) Bu işlem için hasta, ilgili öğretim üyesi adına
üniversite yönetim kurulunun belirlediği oran veya tutarın karşılığı olan 600
YTL. katılım payı yatırmış ise sadece 600 YTL. üzerinden
veya, c) Bu işlem için hasta, ilgili öğretim üyesi adına
üniversite yönetim kurulunun belirlediği oran veya tutarın karşılığı 600 YTL.
katılım payı yatırmış ise resmi işlem bedeli 500
YTL. ile hasta katılım payı olarak ödenen 600 YTL.’nin
toplamı olan 1.100 YTL. üzerinden üniversite yönetim kurulunun
belirlediği oranda ilgili öğretim üyesine döner
sermaye payı dağıtılabilecektir. 7)
2547 sayılı
Kanunun 58 inci maddesine göre, öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan
döner sermaye gayrisafi hasılatından o kuruluş veya
birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılacak en az % 35’lik
pay ile diğer yasal yükümlüklerin her işlem detayında ayrı ayrı veya toplam hizmet geliri üzerinden ayrılmasına
üniversite yönetim kurulları yetkilidir. Ancak bu ayrımların
yapılmasında, saat 14.00’den önce yürütülen faaliyetler sonucu elde edilen
gelirler ile saat 14.00’den sonra ve tatil günlerinde yürütülüp
doğrudan gelir getirici katkı kapsamında değerlendirilemeyecek gelirler ayrı,
öğretim üyelerinin saat 14.00’den sonra ve tatil günlerinde doğrudan gelir
getirici katkılarından dolayı sağlanacak gelirler ayrı değerlendirilecektir. ÖRNEK: (B)
Üniversitesi Mühendislik Fakültesinde, saat 14.00’den önce yürütülen
faaliyetler sonucu elde edilen gelirler ile saat 14.00’den sonra yürütülüp
doğrudan gelir getirici katkı kapsamında değerlendirilemeyecek gelirler
toplamı 50.000 YTL., öğretim üyelerinin saat 14.00’den sonra doğrudan gelir
getirici katkılarından dolayı sağlanan gelirler toplamının ise 30.000 YTL. olması
halinde, anılan fakültenin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayıracağı en az % 35’lik pay ile diğer yasal yükümlükleri
50.000 YTL.’den ayrı, 30.000 YTL.’den ayrı hesaplanacaktır. Ancak, ayrılacak %
35’lik pay ve diğer yasal yükümlülüklerin 30.000 YTL.’yi oluşturan her bir
faaliyetin hangisinden hangi oranda yapılacağına üniversite yönetim
kurulları karar verecektir. 8) Üniversite yönetim kurulları,
dağıtılacak döner sermaye payı tutarını belirlerken, döner sermaye gelirinin
elde edildiği birimin gelir-gider dengesini, borçlarını, alacaklarını, nakit
durumunu, ihtiyaçlarını ve tahakkuku yapılan faturalardan bir kısmının
ilgililerce yapılabilecek itirazlar sonucunda iptal edilebileceği hususlarını
gözetmekle yükümlü ve sorumludur. 9) Rektör ve
rektör yardımcılarına, öğretim üyelerinin doğrudan katkısına dayanmayan döner
sermaye gelirlerinden karşılanmak üzere, üniversite yönetim kurullarının
belirleyeceği döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin birinden katkılarına
bakılmaksızın bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), ödenek
(geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev
tazminatları hariç) toplamının iki katına kadar üniversite yönetim kurullarınca
tespit edilecek oranda döner sermaye payı ödenebilecektir. Ancak, söz konusu ödemenin
fiilen görev yapılmadan döner sermaye gelirlerinden pay verilmesi şeklinde
anlaşılmaması, anılan kişilere görevleriyle doğrudan ilişkili olarak yapmış
oldukları yurt içi veya yurt dışı geçici görevlendirmeler ile diğer öğretim
elemanlarına fiilen görev yapılmadan ödeme yapılmasını gerektirecek nedenler
dışında görevlerini fiilen yapmadıkları sürelerde bu ödemenin yapılmaması gerekmektedir. 10) Rektör
ve rektör yardımcılarına, doğrudan
gelir getirici katkılarına bakılmaksızın üniversite bünyesinde saat 14.00’den
sonra öğretim üyelerinin doğrudan gelir getirici katkısıyla elde edilen döner
sermaye gelirlerinden; dekan ve dekan yardımcıları ile başhekim ve başhekim
yardımcılarına ise doğrudan gelir getirici katkılarına bakılmaksızın kendi
birimlerinde saat 14:00’den sonra öğretim üyelerinin doğrudan gelir getirici
katkısıyla elde edilen döner sermaye gelirlerinden karşılanmak üzere, bir
ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç)
ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının dört katına kadar döner sermayeden pay ödenebilecektir. Ancak, söz
konusu kişilerin idari görevleriyle doğrudan ilişkili olarak yapmış oldukları
yurt içi veya yurt dışı geçici görevlendirmeler dışındaki nedenlerle görevlerini fiilen yapmadıkları
sürelerde anılan ödemenin yapılmaması gerekmektedir. Aynı kişilerin saat
14.00’den sonra döner sermaye gelirlerine ayrıca doğrudan gelir getirici katkılarının da bulunması
halinde, anılan kişilere bu katkılarından dolayı ayrıca ilave ödeme yapılabilecektir.
Ancak, bu kapsamdaki kişilere saat 14.00’den sonra yapılabilecek ek ödemenin
tutarı her halükarda, almakta
oldukları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her
türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının on
katını geçemeyecektir. 11) 2547 sayılı Kanunun 38 inci maddesinin birinci fıkrasına göre, ilgili
kurumların ve kendilerinin isteği, üniversite yönetim kurulunun uygun görüşü
ve rektörün onayı ile anılan fıkrada sayılan kurum ve kuruluşlarda geçici
olarak görevlendirilen öğretim elemanlarına (Adli Tıp Kurumu ile vakıflarca
kurulmuş hastaneler, sağlık merkezleri, sağlık ocakları ve gezici sağlık
araçlarında görevlendirilenler hariç), döner sermaye gelirlerinden pay
ödenmeyecektir. 12) 2547 sayılı
Kanunun 39 uncu maddesine göre görevlendirilen öğretim elemanlarına
görevlendirildikleri dönemde döner sermaye gelirlerinden pay ödenmeyecektir. Ancak, söz konusu maddenin birinci fıkrasına göre yurt
içi veya yurt dışında kongre, konferans, seminer ve benzeri bilimsel
toplantılarla, bilim ve meslekleriyle ilgili diğer toplantılara katılanlara,
araştırma ve inceleme gezileri yapanlara, araştırma ve incelemenin
gerektirdiği yerde bulunanlara, her ne suretle
olursa olsun bir takvim yılı içinde üç ayı geçmemek
üzere üniversite yönetim kurullarınca belirlenecek süreler için döner sermaye payı ödenebilecektir. 13) 2547 sayılı Kanunun 40 ıncı
maddesinin (a) fıkrasına dayanılarak yükseköğretim kurumlarında ders vermek
üzere görevlendirilen öğretim elemanlarına sadece kadrolarının bulunduğu
birimden, aynı Kanunun 40 ıncı maddesinin (b)
fıkrası ile 41 inci maddesi uyarınca görevlendirilenlere ise sadece görev
yaptıkları birimden döner sermaye payı ödenebilecektir. 14) Öğretim elemanları ile 657
sayılı Kanuna tabi personele döner sermaye gelirlerinden pay verilebilmesi
için bu gelirlerin, bünyesinde döner sermaye işletmesi bulunan birimlerin
asli görevlerinden olan eğitim-öğretim, araştırma veya uygulama faaliyetleri
neticesinde ve buralarda görevli öğretim elemanlarının katkılarıyla elde
edilmiş olması gerektiğinden, eğitim-öğretim,
araştırma veya uygulama biriminin faaliyetleri ile ilgili olmayan ve öğretim
elemanlarının katkısına dayanmayan eczane (ilaç ve tıbbi malzeme), matbaa,
kütüphane gibi birimlerden elde edilen gelirler ile faiz ve bağış gibi
gelirlerden, personele döner sermaye payı ödenmeyecektir. Ayrıca, döner sermaye faaliyetlerinin yürütülmesi için
temin edilen ancak hiçbir işleme tabi tutulmadan satılan ürünler karşılığında
elde edilen gelirlerin oluşmasında öğretim
elemanlarının herhangi bir katkısından söz edilemeyeceğinden bu tür
gelirlerin de dağıtıma esas gelirlere dahil edilmemesi gerekmektedir. 15)
2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (a) fıkrasının dördüncü
paragrafında, “…döner sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksek okul,
konservatuar ile uygulama ve araştırma merkezlerinde görevli öğretim
elemanları ve aynı birimlerde görevli 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununa tabi personel (döner sermaye işletme müdürlüğü ve döner
sermaye saymanlık personeli dahil) arasında katkıları da dikkate alınmak
suretiyle paylaştırılır…” hükmüne
yer verilerek, döner sermaye gelirlerinden yararlandırılma katkıya
dayandırıldığından, yıllık izin, şua izni ve döner sermaye faaliyetleri ile
ilgili olarak yapılan geçici görevlendirmeler ile bu Tebliğin 12 nci maddesinde belirtilen görevlendirmeler dışında görevin
fiilen yapılmadığı dönemlerde ilgililere döner sermaye gelirlerinden pay
ödenmeyecektir. 16) Personele ödenecek döner sermaye payı
matrahının tespitinde, bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), yan
ödeme, ödenek (üniversite ödeneği, idari görev ödeneği ve eğitim-öğretim
ödeneği dahil geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil
ve görev tazminatı hariç) toplamı esas alınacaktır. Makam, temsil ve görev
tazminatları ile taban aylığı, kıdem aylığı, vekalet aylığı, ikinci görev
aylığı, özelleştirilen kuruluşlardan nakledilen personele ödenen fark
tazminatı, döner sermaye payının matrahına dahil edilmeyecektir. Ayrıca, kadrosu Maliye Bakanlığına ait olup
döner sermaye saymanlığında görev yapan personele, 213 sayılı Vergi Usul
Kanununun ek 13 üncü maddesi uyarınca yapılan ek ödeme, döner sermaye
gelirlerinden yapılacak döner sermaye payının ödenmesine esas teşkil edecek
matrahın belirlenmesinde dikkate alınmayacak ve anılan personele döner sermayeden
yapılacak ödeme, kendi birimlerinden, Vergi Usul Kanununun söz konusu maddesi
uyarınca yapılacak ek ödemeden mahsup edilecektir. 17) Öğretim
elemanları ile 657 sayılı Kanuna tabi personele yapılacak ödemelerden
yapılması gereken gelir vergisi kesintisinde; 193 sayılı Gelir Vergisi
Kanununda belirtilen vergi dilimleri ve söz konusu personele daha önce ödenen
aylık ve diğer mali haklar ile döner sermaye payı ödemelerine ilişkin
süregelen gelir vergisi matrahının dikkate alınması hususunda tahakkuk
birimleri tarafından gerekli koordinasyon sağlanacaktır. 18) Öğretim üyeleri tarafından saat 14.00’den
önce yapılan işlemler nedeniyle elde edilen gelirler, hiçbir şekilde on kata
kadar yapılabilecek döner sermaye payı dağıtımında dikkate alınmayacak ve ilgili
birimlerce bu konuda gerekli hassasiyet gösterilecektir. 19)
Üniversite yönetim
kurulları bu Tebliğde belirtilen esaslar ve ilgili mevzuat çerçevesinde, döner
sermaye payının dağıtım esasları ve oranlarına ilişkin diğer hususları
belirlemeye yetkilidir. Tebliğ
olunur. |