Tebliğ Enerji
Piyasası Düzenleme Kurumundan: Enerji
Piyasasında Faaliyet Gösteren Gerçek ve Tüzel Kişilerin Bağımsız
Denetim Kuruluşlarınca Denetlenmesi Hakkında Tebliğ (Seri No:
4) 03/10/2003 tarihli ve 25248 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren Enerji Piyasasında Faaliyet Gösteren Gerçek ve Tüzel
Kişilerin Bağımsız Denetim Kuruluşlarınca Denetlenmesi Hakkında Yönetmeliğin
22 nci maddesinde “Kurul, bu Yönetmelikle düzenlenen bağımsız denetimin kapsamını
değiştirmeye, bağımsız denetim yükümlülüğünü lisans, sertifika ve yetki
belgesi türleri ya da işletme büyüklüğü veya kurulu
güç kapasitesi gibi kriterler itibariyle geçici olarak veya tamamen
kaldırmaya, bunlara tekrar bağımsız denetim yükümlülüğü getirmeye yetkilidir.”,
23 üncü maddesinde de, “Bu Yönetmeliğin
uygulama esasları gerekli hallerde Kurul tarafından çıkarılacak tebliğlerle
düzenlenir.” hükmü yer almaktadır. Buna göre, aşağıdaki düzenlemelerin
yapılmasına gerek görülmüştür. Madde 1- 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
hükümlerine tabi olup, elektrik veya doğal gaz piyasasında faaliyet göstermek
üzere Kurumdan lisans almış olan teşebbüs, müessese ve bağlı ortaklıklar ile
bunlardan 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine ve Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna tabi olarak özelleştirme kapsam
ve programına alınanlar, bu konuda yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar bağımsız denetim yaptırma yükümlülüğü dışında
tutulmuştur. Madde 2- Elektrik veya doğal gaz piyasasında faaliyet
göstermek üzere Kurumdan lisans almış olan Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile
bunların müessese, bağlı ortaklık, işletme, işletme birimleri ve varlıklarının 4046 sayılı
Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun hükümleri uyarınca özelleştirilmesi halinde, bunlar yalnızca
özelleştirildikleri yıl ve izleyen yıla münhasır olmak üzere bağımsız denetim
yaptırma yükümlülüğü dışında tutulmuştur. Madde 3- 17/10/2003 tarihli ve 25262 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren Enerji Piyasasında Faaliyet Gösteren Gerçek
ve Tüzel Kişilerin Bağımsız Denetim Kuruluşlarınca Denetlenmesi Hakkında
Tebliğin (Seri No: 1) 2 nci maddesi aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir. “Aşağıda sayılan gerçek ve tüzel kişiler bağımsız denetim yaptırma
yükümlülüğü dışında tutulmuştur. a) Doğal gaz piyasasında faaliyet gösteren Sertifika sahibi gerçek ve
tüzel kişiler, b) Doğal gaz piyasasında faaliyet gösteren Yetki Belgesi sahibi resmi ve
özel şirketler, c) Doğal gaz piyasasında faaliyet gösteren Sıvılaştırılmış Doğal Gaz
(LNG) İletim lisansı ve Sıkıştırılmış Doğal Gaz (CNG) lisansı sahibi tüzel
kişiler, d) Elektrik piyasasında faaliyet gösteren Otoprodüktör
lisansı sahibi tüzel kişiler, e) Elektrik piyasasında faaliyet
gösteren lisans sahiplerinden, aynı tüzel kişilik bünyesinde bir veya birden
fazla tesiste elektrik enerjisi üreten ve toplam kurulu gücü 40 megavat ve altında
olan Üretim veya Otoprodüktör Grubu lisansı sahibi
tüzel kişiler. Bu maddenin (c) ve (e) fıkralarında
belirtilen hükümler 2006 hesap döneminden itibaren uygulanır.” Madde
4- Kurumdan ilk defa Kasım ve Aralık
ayları içerisinde lisans alan tüzel kişiler, lisans tarihini takip eden 90
gün içerisinde, izleyen hesap dönemi için bağımsız denetim sözleşmesi
imzalamak ve sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 6 işgünü içerisinde
Kuruma göndermekle yükümlüdür. Madde
5- 2006 hesap döneminden itibaren
geçerli olmak üzere, bağımsız denetim
kuruluşlarınca Kuruma yalnızca sürekli denetim raporu gönderilecek, sınırlı
denetim raporu ise gönderilmeyecektir.
Madde
6- Bağımsız denetim kuruluşları
sürekli denetimler sonucunda, denetlenen şirketin faaliyette bulunduğu
piyasaya göre, Ek’te yer alan “Elektrik Piyasası Faaliyeti İzleme ve
Değerlendirme Formu” (EK:1) veya “Doğal Gaz Piyasası Faaliyeti İzleme ve
Değerlendirme Formu” (EK:2) tanzim
ederek bağımsız denetim raporları ile birlikte Kuruma göndereceklerdir. Madde 7- Bağımsız denetim
kuruluşlarınca, stajyer denetçi yardımcısı veya denetçi yardımcısı
istihdamına veya bunların görevden ayrılmasına ilişkin herhangi bir
bildirimde bulunulmayacaktır. Bununla birlikte, bir denetçi yardımcısının
denetçi unvanına yükselmesi durumunda Enerji Piyasasında Faaliyet Gösteren
Gerçek ve Tüzel Kişilerin Bağımsız Denetim Kuruluşlarınca Denetlenmesi
Hakkında Tebliğin (Seri No:1) 1 inci maddesinde belirtilen bilgi ve belgeler
Kuruma gönderilecektir. Madde 8- Bu Tebliğ yayımı
tarihinde yürürlüğe girer. Madde 9- Bu Tebliğ hükümlerini
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür. EK: 1 Elektrik Piyasası Faaliyeti İzleme
ve Değerlendirme Formu:
AÇIKLAMALAR: Yukarıdaki
formda belirtilen maddeler aşağıda aynı sıra numarasıyla yapılan açıklamalar ışığında
değerlendirilecektir: 1-
Denetlenenin
lisansında yer alan ortaklık yapısıyla mevcut ortaklık yapısının
karşılaştırılması neticesinde sermayenin % 10 (halka açık şirketlerde yüzde
beş) veya daha fazlasını temsil eden payların doğrudan veya dolaylı olarak
bir gerçek veya tüzel kişi tarafından edinilmesi, bir ortağa ait payların
tüzel kişilik sermayesinin yüzde onunu aşması ve/veya anılan oranın altına
düşmesi sonucunu veren pay edinimlerinin/pay devirlerinin tespiti halinde
Kurul onayı alınarak lisansın tadil edilip edilmediği ya
da lisans tadil talebinde bulunulup bulunulmadığı ile ilgili inceleme ve
tespit çalışmalarını kapsar. Herhangi bir hisse devri söz konusu olmasa dahi,
Kurul onayı alınmaksızın, mevcut hisseler üzerinde imtiyaz tesisi, imtiyazın kaldırılması
veya intifa senedi çıkarılması gibi tasarruflarda bulunulup bulunulmadığı da
araştırılacaktır (Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 47 nci maddesi). 2-
Denetlenenin,
piyasa faaliyetinin yanı sıra ilgili faaliyeti tamamlayıcı ve/veya gereği olan
faaliyetler ile yan ürün faaliyetinde bulunması halinde, lisansında buna
ilişkin hüküm bulunup bulunmadığı hususunda gerekli inceleme ve tespit
çalışmalarını kapsar (Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 41 inci
maddesi). Bunun yanı sıra, denetlenenin piyasa dışı herhangi bir faaliyette
bulunup bulunmadığı da araştırılacak, varsa bilgi verilecektir. 3-
Otoprodüktör Grubu lisansı
sahibi denetlenene münhasır olmak üzere, lisanslarında yer alan grup
ortakları listesi ile denetim tarihindeki mevcut elektrik enerjisi satışı
yapılan grup ortaklarının karşılaştırılması neticesinde herhangi bir
farklılığın tespit edilmesi halinde bu değişikliğe ilişkin Kurul izni
alınarak lisansın tadil edilip edilmediği ya da
lisans tadil talebinde bulunulup bulunulmadığı ile ilgili inceleme ve tespit
çalışmalarını kapsar (Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 33 üncü
maddesi). 4-
Üretim
faaliyeti gösteren denetlenen için; tesisler, piyasa faaliyetini tamamlayan
ve/veya gereği olan faaliyetler ve piyasa faaliyeti sonucu oluşan yan ürünler
bazında ayrı ayrı olmak üzere üretim/alış ve satış
miktarlarının tespit edilmesi, diğer denetlenenlerin ise alış ve satış
miktarının belirlenmesi ile ilgili inceleme ve tespit çalışmalarını kapsar.
Bunun yanı sıra, üretim maliyeti ile alış (varsa) ve satış tutarları da belirtilecektir. Bu inceleme
sırasında ayrıca otoprodüktör grubu lisansı sahibi
tüzel kişilerin grup ortakları ile ortaklar haricinde yaptığı satışların ayrı
ayrı belirlenerek grup ortakları dışında yapılan
satışların ilgili mevzuat uyarınca belirlenmiş limitler dahilinde olup
olmadığı kontrol edilecektir (Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 33 üncü
maddesi). 5-
Piyasada
birden fazla faaliyette bulunan ve/veya aynı faaliyeti birden fazla tesiste
veya bölgede yürüten lisans sahibi tüzel kişilerin, lisansa tabi her bir
faaliyet veya faaliyette bulunulan her bir tesis veya bölge ile piyasa
faaliyetini tamamlayan ve/veya gereği olan faaliyetler ve piyasa faaliyeti
sonucu oluşan yan ürünlere ilişkin faaliyetleri için ayrı hesap ve kayıt tutma
yükümlülüklerini yerine getirip getirmedikleri hususunda gerekli inceleme ve
tespit çalışmalarını kapsar (Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 41 inci
maddesi). 6-
Denetlenenin
ilgili mevzuat hükümleri gereğince gerçekleştirdiği faaliyetler ile ilgili
varlıklarını sigorta ettirip ettirmediği, yaptırılan sigortanın ilgili
mevzuat hükümleri çerçevesinde istenen sigorta kapsamında olup olmadığının
belirlenmesi hususlarının tespitini
kapsar (Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 39 uncu maddesi). 7-
Denetlenenin
ilgili mevzuat hükümleri uyarınca TEİAŞ veya ilgili dağıtım şirketi ile
iletim veya dağıtım sistemine bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşması
yapıp yapmadığı hususlarında gerekli
inceleme ve tespit çalışmalarını kapsar (Elektrik Piyasasında İletim ve
Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğin 4 ve 8
inci maddeleri). 8-
Denetlenenin
ilgili mevzuat hükümleri uyarınca Piyasa
Mali Uzlaştırma Merkezi’ne kayıt yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğinin
tespiti ile kayda ilişkin bilgilerin verilmesini kapsar (Elektrik Piyasası
Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinin 11 ve 21 inci maddeleri). 9-
Denetlenenin
bir önceki yıla ilişkin düzenlemekle yükümlü olduğu Yıllık Faaliyet Raporunu
tanzim ederek izleyen yılın Nisan ayı sonuna kadar Kuruma sunup sunmadığı,
bunun yanı sıra üretim faaliyeti göstermek üzere lisans almış denetlenenin
tesis tamamlanma tarihine kadar gerçekleştirdiği faaliyetler hakkında ilgili
yılın Ocak, Mayıs ve Eylül ayları içerisinde Kuruma İlerleme Raporu sunup
sunmadığı hususlarında gerekli inceleme ve tespit çalışmalarını kapsar
(Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 45 inci maddesi). 10-
Denetlenenin
ilgili mevzuat hükümleri uyarınca ödemekle yükümlü olduğu Yıllık Lisans
Bedeli tutarı ve ödemenin belirlenen süreler içerisinde yapılıp yapılmadığı
hususlarının incelenmesini kapsar (Elektrik Piyasası ve Doğal Gaz Piyasasında
Faaliyet Gösteren Lisans ve Sertifika Sahibi Tüzel Kişilerce Ödenmesi Gereken
Yıllık Lisans Bedeli ile Katılma Payının Bildirim ve Tahsil Usulüne İlişkin
Tebliğ). 11-
Yukarıda
sıralanan hususlar dışında, denetlenenin mali yapısını ilgilendiren ve açıklanmasına önem atfedilen diğer hususlar
değerlendirilecektir. EK: 2 Doğal Gaz Piyasası Faaliyeti İzleme
ve Değerlendirme Formu:
AÇIKLAMALAR: Yukarıdaki
formda belirtilen maddeler aşağıda aynı sıra numarasıyla yapılan açıklamalar
ışığında değerlendirilecektir: 1- Denetlenenin lisansında yer alan ortaklık yapısıyla
mevcut ortaklık yapısının karşılaştırılması neticesinde sermayenin % 10
(halka açık şirketlerde yüzde beş) veya daha fazlasını temsil eden payların
doğrudan veya dolaylı olarak bir gerçek veya tüzel kişi tarafından
edinilmesi, bir ortağa ait payların tüzel kişilik sermayesinin yüzde onunu
aşması ve/veya anılan oranın altına düşmesi sonucunu veren pay
edinimlerinin/pay devirlerinin tespiti halinde Kurul onayı alınarak lisansın
tadil edilip edilmediği ya da lisans tadil
talebinde bulunulup bulunulmadığı ile ilgili inceleme ve tespit çalışmalarını
kapsar. Herhangi bir hisse devri söz konusu olmasa dahi, Kurul onayı
alınmaksızın, mevcut hisseler üzerinde imtiyaz tesisi, imtiyazın kaldırılması
veya intifa senedi çıkarılması gibi tasarruflarda bulunulup bulunulmadığı da
araştırılacaktır (Doğal Gaz Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 42 nci maddesi). 2- Denetlenenin ilgili mevzuat hükümleri
gereğince gerçekleştirdiği faaliyetler ile ilgili varlıklarını sigorta
ettirip ettirmediği, yaptırılan sigortanın ilgili mevzuat hükümleri
çerçevesinde istenen sigorta kapsamında olup olmadığının belirlenmesi
hususlarının tespitini kapsar (Doğal
Gaz Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 34 üncü maddesi). 3- Denetlenenin gösterdiği piyasa faaliyetine ilişkin
yıllık doğal gaz alış/üretim ve satış miktarı ile hizmet satış miktarının
piyasa faaliyeti ve/veya faaliyetin tesis bazında yürütülmesi halinde tesis
bazında tespitini kapsar. Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler için, yukarıda
belirtilen satış miktarının tespitinde serbest tüketici ve serbest olmayan
tüketici ayrımı da yapılacaktır. 4- Denetlenenin,
müşterilerine sattığı doğal gazın ısıl değerini tespit ettirip ettirmediği ve
tespit edilen ısıl değerin referans olarak kabul edilen 9.155 Kcal/m3’lük değerden farklı olması durumunda, düzenlenen
faturalarda miktar ve tutar olarak düzeltmelerin yapılıp yapılmadığına
ilişkin inceleme ve tespit çalışmalarını kapsar (Doğal Gaz Piyasası Tarifeler
Yönetmeliğinin 7 nci maddesi, Doğal Gaz Dağıtım Şirketlerinin
Perakende Satışlarında Fiili Üst Isıl Değerin Uygulanması Hakkında Tebliğ ve
tarifelere ilişkin Kurul kararları). 5- Dağıtım
lisansı sahibi tüzel kişiler için; denetim dönemi itibariyle satış tutarının
serbest tüketici ve serbest olmayan tüketici ayrımı dikkate alınmak suretiyle
tespiti, taşıma hizmeti neticesinde elde edilen gelirin tespitinin yanı sıra,
bağlantı hizmeti gelirinin, sayaç gelirinin, güvence bedellerinin, sayaç açma
ve kapama bedelleri ile diğer gelirlerin ayrı ayrı
tespiti çalışmalarını kapsamaktadır. 6- Dağıtım
lisansı sahibi tüzel kişilerin ilgili mevzuat hükümleri uyarınca
uyguladıkları; taşıma bedeli, perakende satış fiyatı, abone bağlantı bedeli
(Bağlantı bedeli + sayaç bedeli), güvence bedeli ve sayaç açma kapama bedelinin
tespitini kapsamaktadır (Söz konusu tarifelere ilişkin Kurul kararları). 7- Piyasada
birden fazla faaliyette bulunan ve/veya aynı faaliyeti birden fazla tesiste
yürüten lisans sahibi tüzel kişilerin, lisansa tabi her bir faaliyet veya faaliyette
bulunulan her bir tesis için ayrı hesap ve kayıt tutma yükümlülüklerini
yerine getirip getirmedikleri hususunda gerekli inceleme ve tespit
çalışmalarını kapsar. Bunun yanı sıra, dağıtım şirketlerinin, serbest
tüketiciler ve serbest olmayan tüketicilere yaptığı satış faaliyetleri ile
sistem kullanıcılarına verdikleri taşıma hizmetleri için ayrı hesap tutup
tutmadıkları ve bu hesaplar arasında çapraz sübvansiyon yapıp yapmadıkları da
irdelenerek ayrıntılı bilgi verilecektir (Doğal Gaz Piyasası Lisans
Yönetmeliğinin 35 inci maddesi). 8- Şehir içi
doğalgaz dağıtım faaliyeti göstermek üzere Kurumdan lisans almış tüzel
kişilerin, yetki aldıkları şehirde bulunan belediye veya belediye şirketini
sermaye koyma şartı aramaksızın, yüzde on nispetinde dağıtım şirketine ortak
olmaya davet etme yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği, bunun yanı sıra
dağıtım lisansı sahiplerinin şehir içi dağıtım faaliyeti dışında gerek
kendisi gerekse iştirakleri yoluyla başka bir faaliyette bulunamayacağından
hareketle iştirak ilişkisine girip girmediği hususlarına ilişkin tespit
çalışmalarını kapsar (Doğal Gaz Piyasası Kanununun 4 üncü, Doğal gaz Piyasası
Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin 21 inci ve 22 nci maddeleri). 9- Denetlenenin bir önceki yıla ilişkin
düzenlemekle yükümlü olduğu Yıllık Faaliyet Raporunu tanzim ederek izleyen
yılın Nisan ayı sonuna kadar Kuruma sunup sunmadığı hususunda gerekli tespit
çalışmalarını kapsar (Doğal Gaz Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 40 ıncı maddesi). 10-
Denetlenenin ilgili mevzuat hükümleri uyarınca ödemekle yükümlü olduğu Yıllık
Lisans Bedeli ile Katılma Payı tutarı ve ödemelerin belirlenen süreler
içerisinde yapılıp yapılmadığı hususlarının incelenmesini kapsar (Elektrik
Piyasası ve Doğal Gaz Piyasasında Faaliyet Gösteren Lisans ve Sertifika
Sahibi Tüzel Kişilerce Ödenmesi Gereken Yıllık Lisans Bedeli ile Katılma
Payının Bildirim ve Tahsil Usulüne İlişkin Tebliğ). 11- Yukarıda sıralanan hususlar dışında, denetlenenin
mali yapısını ilgilendiren ve
açıklanmasına önem atfedilen diğer hususlar değerlendirilecektir. |