Yüksek
Seçim Kurulu Kararı Yüksek Seçim Kurulu
Başkanlığından: Karar
No : 13 - K A R A R
- Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığının 23/12/2005 tarihli
yazısında, aynen; “2004 yılı Ocak ayında kurulan il ve ilçe seçim
kurullarının iki yıllık görev süreleri 2006 yılı Ocak ayında dolacağından,
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 15
ve 18 inci maddeleri uyarınca bu kurulların Ocak/2006 ayının son haftası
içinde iki yıl süre için yeniden kurulması gerekmektedir. Bu nedenle, il ve ilçe seçim kurullarının yeniden
kurulmaları ve kuruluşlarla ilgili esas ve ilkelerinin saptanmasını
takdirlerinize arz ederim.” denilmiş olmakla, konu ile ilgili belgeler ve
24.12.2005 tarihinde oluşturulan Komisyonca hazırlanan 06.01.2006 tarihli Rapor
birlikte incelenerek; GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: I- 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun değişik 15 ve 18
inci maddelerinde, il ve ilçe seçim kurullarının iki yılda bir Ocak ayının
son haftasında kurulması öngörülmüştür. Kanunun bu hükümlerine göre, Kurulumuzun 03.01.2004
gün ve 2 sayılı kararı ile 2004 yılının Ocak ayında (yeni kurulan ilçelerde
ise daha sonra) kurulmuş tüm il ve ilçe seçim
kurullarının görev süreleri 2006 yılı Ocak ayının son haftasında sona ereceğinden, bu kurulların,
23 Ocak 2006 gününden itibaren bir hafta içinde ve iki yıllık süre için
yeniden kurulmaları gerekmektedir. İl ve ilçe seçim kurullarının kuruluş biçimleri 298
sayılı Kanunun 5435 sayılı Kanunla değişik 15, 18 inci maddeleri ile 19 uncu
maddelerinde gösterilmiştir. O nedenle, bu kurullar oluşturulurken Kanunun
sözü edilen maddelerine uyulması
zorunluluğu ortadadır. II- İl ve
İlçe Seçim Kurullarında Görev Alacak Hakimler: Büyükşehir statüsüne bağlı il merkezleri ile diğer il
merkezlerinde adli teşkilatlanmadaki farklılıklar il ve merkez ilçe seçim
kurullarının oluşumunu da etkilediğinden, konunun iki bölümde incelenerek
kurulların ona göre belirlenmesi gereklidir. A)
Büyükşehir Statüsüne Tabi Olmayan İl Merkezlerinde: 298 sayılı Kanunun 5435 sayılı Kanunla değişik 15
inci maddesine göre; il seçim kurulu il merkezinde görev yapan (geçici
yetkililer hariç) en kıdemli hakimin başkanlığında merkez ilçe seçim kurulu
başkanlarından sonra gelen en kıdemli iki üyeden oluşur. Kurulun, hakimlerden
iki de yedek üyesi vardır. Kurul başkanı ile asıl ve yedek üyeler belirlenirken;
2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun, 5435 sayılı Kanunun 6. maddesi
ile değişik 15. maddesi dikkate
alınır. Aynı Kurulda eşlerin birlikte yer almamasına özen gösterilmelidir. 298 sayılı Kanunun, 5435 sayılı Kanunla değişik 18/2.
maddesinde ise; il merkezlerinde kurulacak merkez ilçe seçim kurullarına, il
seçim kuruluna başkanlık edecek hakimden sonra gelen en kıdemli hakimin
başkanlık edeceği belirtilmiştir. Kanunun bu iki hükmü birlikte mütalaa edildiğinde, il
seçim kurulu başkanından sonra gelen en kıdemli hakimin merkez ilçe seçim
kurulu başkanı olacağı sonucuna ulaşılmaktadır. İl merkezinde 298 sayılı Kanunun 10/3 maddesi
gereğince birden fazla ilçe seçim kurulu kurulması durumunda,
il seçim kurulu
başkanından sonra gelen
kıdemli hakimler ilçe
seçim kurulu
başkanlıkları görevini yürütürler. Örneğin; Bir ilde üç merkez ilçe seçim kurulu oluşturulması
gerekiyorsa, il seçim kurulu başkanından sonra gelen en kıdemli hakim birinci merkez ilçe seçim
kuruluna, ondan sonra gelen en kıdemli hakim ikinci merkez ilçe seçim
kuruluna, ondan sonra gelen en kıdemli hakim de üçüncü merkez ilçe seçim kuruluna başkanlık
edecektir. Merkez ilçe seçim kurulları başkanları bu şekilde
belirlendikten sonra bu hakimlerden sonra gelen en kıdemli hakimlerden, sıra
itibariyle ilk ikisi il seçim kurulu asıl üyeliği, sonra gelen ikisi de il
seçim kurulu yedek üyeliğini yürütecektir. B)
Büyükşehir Statüsüne Tabi İl Merkezlerinde: İl seçim kurulu başkanlığını yürütecek hakim,
yukarıda (A) bendindeki esaslara göre belirlenir. Yani İl merkezinde ve o
ilin adı ile anılan adli kuruluşda görevli (geçici
yetkililer hariç) hakimlerden en
kıdemli olan hakim il seçim kurulu başkanlığı görevini yürütür. a) İl merkezindeki ilçelerin hiç birinde bağımsız,
başka bir anlatımla o ilçenin adı ile anılan adli kuruluş yok ise, bu durumda
ilçeler alfabetik sıralamaya tabi tutularak alt alta yazılmak suretiyle bir
liste düzenlenir. Her ilçenin karşısına o ilçedeki mevcut ilçe seçim
kurullarının numarası yazılarak, il
merkezinde bulunan merkez ilçe seçim kurullarının sayısı saptanır. Bununla birlikte il seçim kurulu başkanı hakimden
sonra gelen hakimlerden toplam ilçe seçim kurulu sayısı kadar isim belirlenir
ve kıdemlerine göre sıralanır. Bu listede yer alan hakimler, listedeki sıralarına
göre alfabetik olarak sıralanmış ilçelerin
seçim kurulu başkanlıklarını üstlenirler. Örneğin; Konya il merkezinde, Karatay
ilçesinde (1), Meram ilçesinde (2) ve Selçuklu ilçesinde (2) olmak üzere
toplam (5) adet ilçe seçim kurulu bulunmaktadır. Konya merkez adliyesinde görev yapan hakimlerden, il
seçim kurulu başkanı olan hakimden sonra gelen en kıdemli hakim Karatay İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı, ondan sonra gelen
en kıdemli hakim Meram Birinci İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı, ondan sonra
gelen en kıdemli hakim Meram İkinci İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı, ondan sonra
gelen en kıdemli hakim Selçuklu Birinci İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı ondan
sonra gelen en kıdemli hakim Selçuklu İkinci İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı
görevini yürütecektir. b) İl merkezindeki ilçelerin bir ya
da bir kaçında bağımsız adli kuruluş bulunduğu takdirde bu ilçelerdeki ilçe seçim kurulu
başkanlıkları, o ilçenin hakimleri arasından bağımsız adli teşkilatı
bulunmayan ilçelerdeki ilçe seçim kurulu başkanları ise yukarda (a)
bendindeki esaslara göre belirlenecektir. Örneğin; İstanbul'da bağımsız adli teşkilatı bulunan Bakırköy
ilçesinde ilçe seçim kurulu başkanları bu ilçede görevli hakimler, bağımsız
adli teşkilatı bulunmayan Eminönü ve Beşiktaş ilçeleri seçim kurulu
başkanları da İstanbul Adliyesinde görevli hakimler arasından yukarıdaki
esaslara göre saptanacaktır. Ancak, bağımsız adli teşkilatı bulunmayan ilçedeki
adli işler, bir başka ilçedeki adli teşkilat
tarafından yürütülüyor ise, bu ilçedeki seçim işleri adli yönden
bağlı bulundukları ilçe hakimleri
tarafından yürütülecektir. Örneğin; Adli teşkilatı bulunmayan Bahçelievler ilçesinde
adli işler Bakırköy ilçesi adli teşkilatı
tarafından yürütüldüğünden, Bahçelievler ilçesindeki seçim işleri
Bakırköy ilçesindeki hakimler tarafından yerine getirilecektir. c) Türkiye geneli itibariyle Büyükşehir statüsünde olan
Adana, Adapazarı, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Erzurum, Eskişehir,
Gaziantep, İstanbul, İzmir, Kayseri, Kocaeli, Konya, Mersin ve Samsun
İl’lerine ait ilçe ve ilk kademe belediyelerinin oluşum biçimleri 5216 sayılı
Büyükşehir Belediyesi Kanununda düzenlenmiştir. İlçesi bulunmayan büyükşehir
belediyelerinde, ilk kademe belediyelerine ait seçim işlerinin, bu illerdeki merkez ilçe seçim kurulları
tarafından yürütüleceği tabiidir. Bu büyükşehir
belediyelerindeki ilk kademe belediyelerine ait seçim işlerinin ilçe
seçim kurullarına eşit şekilde dağıtılması
gerekecektir. Ancak bir ilk kademe belediyesine ait seçim
işlerinin, birden çok ilçe seçim kuruluna bırakılması mümkün değildir. Örneğin; Eskişehir ilinde, beş (5) adet ilk kademe belediyesi
ve üç adet de merkez ilçe seçim kurulu bulunmaktadır. Bu durumda il merkezine
bağlı köyler ile ilk kademe belediyelerinin durumu nazara alınmak suretiyle
ilçe seçim kurullarının görev alanları belirlenecek ve bir ilk kademe
belediyesinin bütünlüğü bozulmayacak ve seçim işleri birden çok ilçe seçim
kuruluna bırakılmayacaktır. d) İl seçim kurulu üyelerinin belirlenmesine gelince,
İstanbul Adliyesinde il ve ilçe seçim kurulu başkanlıklarını yürütecek
olanlardan sonra gelen en kıdemli hakimlerden sırasıyla ikisi il seçim kurulu asıl üyeliği, sonra
gelen ikisi de il seçim kurulu yedek üyeliğini yürütecektir. III- İlçe
Seçim Kurulu Başkanının Belirlenmesi: 298 sayılı Kanunun, 5435 sayılı Kanunla değişik 18
inci maddesine göre; ilçedeki en kıdemli hakim kurulun başkanıdır. Anılan Kanunun 10/3. maddesi hükmü uyarınca ilçede
birden fazla ilçe seçim kurulu kurulması halinde ise, ilçedeki hakimler,
birden fazla merkez ilçe seçim kurulu bulunan illerde olduğu gibi kıdem esasına göre ilçe seçim
kurulu başkanlıkları görevini
yürütürler. IV- İl ve
İlçe Seçim Kurullarında Görev Alacak Hakimlerin Saptanmasına İlişkin Esaslar: a) 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen
Kütükleri Hakkında Kanunun, 5435 sayılı Kanunla değişik 15 ve 18 inci
maddelerinde; il ve ilçe seçim kurullarında görev alacak hakimlerin
belirlenmesinde "Kıdem" esas alınmıştır. Hakimlerin kıdemi ise, 2802 sayılı Hakimler ve
Savcılar Kanununun, 5435 sayılı Kanunun 6. maddesiyle değişik 15 inci
maddesine göre belirlenir. Ancak bu kıdemin belirlenmesinde, kınama veya daha
ağır disiplin cezası almış olanlar diğerlerinden kıdemsiz sayılırlar. b) 298 sayılı Kanunda; 2234 ve en son 5435 sayılı
Kanunlarla yapılan değişiklikle bu kurulların sürekliliği ve iki yılda bir
yenilenmesi esası getirilmiştir. Başka bir anlatımla Ocak ayının son
haftasında ve kıdem yönünden hakimlerin kuruluş anındaki statüleri esas
alınarak kurulmuş olan il ve ilçe seçim kurulları iki yıl süre ile görev
yapacaklardır. Bu nedenle; il ve ilçe seçim kurulları oluştuktan
sonra, kurullarda görev almış hakimlerde herhangi bir yer değişikliği
yapmayan ancak terfi sebebiyle kıdem değişikliği oluşturan kararnameler
sebebiyle ve yeni hakim atama kararnameleri ile o yere daha kıdemli hakim
atanmasından ötürü hakimler arasındaki kıdem durumunun değişmesi, kurullarda
da değişiklik yapılmasını gerektirmez. Naklen atama, istifa ve emeklilik gibi nedenlerle il
ve ilçe seçim kurullarında meydana gelen boşalmalarda ise, kurullarda görev
almamış en kıdemli hakim boşalmış görevi üstlenir. Kesin kural budur. Bu temel kuralın tek istisnası il seçim kurulu
başkanlığıdır. Çünkü, il seçim kurulu başkanlığının il merkezinde görevli
hakimlerden en kıdemli olanı tarafından yürütülmesi hem yasal yönden
zorunludur, hem de hizmet gereğidir. O bakımdan herhangi bir nedenle il seçim
kurulu başkanlığının sürekli olarak boşalması halinde, başka kurullarda
görevli olup olmadığına bakılmaksızın il merkezindeki en kıdemli hakim bu
görevi yürütür. Kuruldaki her değişiklik
tutanağa bağlanır ve Yüksek Seçim Kurulu’na bildirilir. Eğer bu hakim başka kurullardan gelmiş ise, onun
ayrılmasıyla boşalmış olan yer yukarda belirtilen esas kural uyarınca
kurullarda görev almamış hakimlerden en kıdemlisi tarafından doldurulur. Konuya açıklık getiren örnekler aşağıdadır. Örnek (1) (A) ilinde, il seçim kurulu ile il merkezinde mevcut
(3) merkez ilçe seçim kurulu Ocak 2006 tarihinde oluşturulmuş ve kuruluşları
kesinleşmiştir. Sonradan çıkan ve bu kurullarda görevli hakimlerin yer
almadığı bir atama kararnamesi ile o il merkezine, kurullarda görevli
hakimlerden daha kıdemli iki hakim atanmıştır. Bu durum, kurulların bünyesinde herhangi bir
değişikliği gerektirmeyecektir. Örnek (2) (B) İlinde, il ve merkez ilçe seçim kurulları
kurulduktan bir süre sonra il seçim kurulu başkanı başka bir yere atanmıştır
(ya da emekli olmuştur). İl merkezinde, ondan sonra gelen en kıdemli hakim (2)
nolu merkez ilçe seçim kurulu başkanı olsun. Bu halde, (B) ili seçim kurulu başkanlığını aynı yer
2 nci merkez ilçe seçim kurulu başkanı üstlenecek,
bu suretle boşalan 2 nci merkez ilçe seçim kurulu
başkanlığını ise o anda kurullarda görev almamış en kıdemli hakim
yürütecektir. Örnek (3) (6) adet ilçe seçim kurulu bulunan (a) ilçesinde, 1
inci ilçe seçim kurulu başkanı naklen başka bir yere atandığından bu görev
boşalmıştır. Boşalan bu görevi, ilçenin başka kurullarda görev
almamış en kıdemli hakimi üstlenecektir. Öte
yandan; bir hakimin, belli bir yer hakimi sıfatını kazanabilmesi için o yere
atanması yeterli olmayıp görev yerine gelerek işe başlamış olması mevzuatımız
gereğidir. Bu nedenledir ki 2006 yılı
Ocak ayının son haftası içinde yahut daha önce o il veya ilçeye atandığı
halde henüz görevine başlamamış olan hakimlerin, kurullar yeniden
oluşturulduktan sonra gelip göreve başlamaları kurullarda değişikliği
gerektirmez. c)
İzinli, raporlu ya da geçici yetki ile başka yerde
bulunan hakimlerin görevleri ile bağlılıkları devam ettiğinden, il ya da ilçe seçim kurulu başkanlığı yapacak veya il seçim
kurulunda görev alacak hakimler,
kurulların oluşumu sırasında belirtilen sebeplerle geçici olarak
görevlerinden ayrı olsalar bile, kuruluşlara dahil edilecektir. Geçici olarak görevi başında
bulunamayacak bu hakim il seçim kurulu başkanı ise, il seçim kurulu başkanlığı görevi kurulun en kıdemli
üyesi, ilçe seçim kurulu başkanı ise ilçe seçim kurulu başkanlığı görevi,
kurullarda görev almamış hakimlerin en kıdemlisi tarafından yürütülecektir. Asıl görevli hakimlerin izin, rapor ya da geçici yetki sürelerinin bitmesiyle
görevlerine dönmeleri durumunda, kurullarda
geçici olarak görev almış olanlar yerlerini bu hakimlere bırakırlar. d) Kurulların oluşumu sırasında o yerde geçici yetkili
olarak görevli olan hakimin il ve ilçe
seçim kurullarında görev almaması asıldır. Ancak ilçede yetkili
hakimden başka hakim yoksa ya da il seçim kurulu yetkili hakim katılmadan
oluşamıyorsa yetkili hakim bu geçici durum sona erinceye kadar ilçe seçim kurulu
başkanlığını üstlenir veya il seçim kuruluna katılır. V- Adli
Teşkilatı Kapatılan veya İlçe Statüsüne Getirilmiş Oldukları Halde Bugüne
Kadar Adli Teşkilatı Hiç Kurulmamış Olan İlçelerde İlçe Seçim Kurulu
Başkanının Belirlenmesi: a) Adli
teşkilatı kapatılan yerlerdeki (İlçelerdeki) İlçe Seçim Kurulu
Başkanlıklarına; adli yönden bağlanılan ilçedeki mevcut seçim kurulu başkanı
dışındaki en kıdemli hakimin görevlendirilmesi, b) İlçe
statüsüne getirilmiş olduğu halde bugüne kadar adli teşkilatı hiç kurulmamış ve bu nedenle de hakim ataması hiç
gerçekleştirilmemiş olan ilçelerde ise; adli teşkilatı kapatılan ilçelerde
uygulanan usul çerçevesinde, ilçe seçim kurullarının kendi adları ile
müstakil olarak oluşturulması ve bu ilçe seçim kurulu başkanlıklarına da;
adli yönden bağlı olup bakmakla görevli olan ilçedeki mevcut seçim kurulu
başkanları dışındaki en kıdemli hakimin görevlendirilmesi, gerekmektedir. Ancak, (a) ve (b) fıkraları kapsamında bulunan
ilçeler birden fazla olduğu takdirde, bu ilçeler alfabetik olarak sıralamaya
tabi tutularak alt alta yazılmak suretiyle bir liste düzenlenir. Her ilçenin
karşısına numara yazılarak seçim kurullarının sayısı saptanır. Bununla
birlikte mevcut ilçe seçim kurulu başkanından veya il seçim kurulu başkan ve
üyeleri ile merkez ilçe seçim kurulu başkanından sonra gelen hakimlerden, toplam ilçe seçim
kurulu sayısı kadar isim belirlenir ve kıdemlerine göre sıralanır. Bu listede
yer alan hakimler, listedeki sıralarına göre alfabetik olarak sıralanmış
ilçelerin seçim kurulu başkanlıklarını üstlenir. 298 sayılı Kanunun değişik 15. maddesinin birinci
fıkrasında, İl Seçim Kurulunun il merkezinde görev yapan en kıdemli hakimin
başkanlığında merkez ilçe seçim kurulu başkanlarından sonra gelen en kıdemli
iki üyeden oluşacağı, kurulun hakimlerinden iki (2)’de yedek üyesi olacağı;
aynı Kanunun 18.
maddesinin ikinci fıkrasında da, il merkezlerinde kurulacak Merkez İlçe
Seçim Kurullarına, İl Seçim Kurullarına Başkanlık edecek hakimlerden sonra
gelen kıdemli hakimin başkanlık edeceği hüküm altına alınmıştır. Bu nedenle,
adli teşkilatı kapatılan veya ilçe statüsüne getirilmiş oldukları halde
bugüne kadar adli teşkilatı hiç kurulmamış olan ilçelerde ilçe seçim kurulu
başkanları bu yasal düzenleme gözönünde
bulundurularak belirlenmelidir. Ayrıca bu uygulama yukarıda da yinelenmiştir. Konuya
açıklık getirirsek; Örnek (1) Çankırı İl Seçim Kuruluna, başkan dahil iki (2) asıl
ve iki (2) yedek hakimin, Merkez İlçe Seçim Kuruluna başkanlık etmesi için
bir (1) hakimin ve adli teşkilatı kapanan Eldivan,
Kızılırmak ve Yapraklı İlçe Seçim Kurullarına başkanlık etmesi için üç (3)
hakimin görev alması gerekir. Ancak, Çankırı İl Merkezinde hakim sayısının
sekiz (8) olması ve kurullarının tamamının oluşması için Dokuz (9) hakime
ihtiyaç duyulması durumunda, hakim sayısının ihtiyaca cevap vermeyeceği
aşikardır. Bu nedenle, adli teşkilatı kapatılan Eldivan, Kızılırmak ve Yapraklı İlçe Seçim Kurulu
Başkanlıklarından Merkez İlçeye en yakın olanının Çankırı Merkez İlçe Seçim
Kurulu Başkanınca, diğer iki İlçe Seçim Kurulu Başkanlığının ise seçim görevi
almamış iki kıdemli hakimler tarafından ayrı ayrı
yürütülmesi icabetmektedir. Örnek (2) Adli teşkilatların kapatılarak yargı alanı itibariyle
başka ilçelere bağlanması sonucu, adli yönden bağlanılan ilçede sadece bir
hakimin bulunuyor olması halinde de, adli teşkilatı kapatılan ve başka ilçeye
bağlanılan ilçenin seçim kurulu başkanlığı görevinin de, yine bağlanılan
ilçenin ilçe seçim kurulu başkanı tarafından yürütülmesi gerekir. İlçe
statüsüne getirilmiş olduğu halde adli teşkilatı hiç kurulmamış ve bu nedenle
de hakim ataması hiç gerçekleştirilmemiş olan ilçelerde de aynı usul
uygulanır. Örnek (3) İlçe statüsüne getirilmiş olduğu halde adli teşkilatı
hiç kurulmamış ve bu nedenle de hakim ataması hiç gerçekleştirilmemiş olan
Çankırı İline bağlı Korgun İlçesine ait seçim iş ve
işlemleri bugüne kadar Korgun İlçesi adına yeni bir
ilçe seçim kurulu oluşturulmaksızın Çankırı Merkez İlçe Seçim Kurulu
Başkanlığınca yerine getirildiğinden, yukarıda V/b. maddede belirtildiği üzere Korgun
İlçe Seçim Kurulunun kendi adı ile oluşturulması ve bu yer İlçe Seçim Kurulu
Başkanlığı görevinin ise, adli yönden bağlı olan Çankırı Merkez İlçede mevcut
seçim kurulu başkanı dışındaki en kıdemli hakim tarafından yürütülmesi, yine
bu görevlendirmede yukarıdaki V.
maddenin son fıkrasında öngörülen yasal kuralın gözönünde
bulundurulması gerekir. VI- İlçe
Seçim Kurulu Üyelerinin Belirlenmesi: 298 sayılı Kanunun 19/1. maddesinde (İlçe seçim
kurulunun dört asıl ve dört yedek üyesi
siyasi partilerden alınır... İlçe seçim kurulu başkanı bu kurulun
yeniden kurulması için 18 inci maddede
öngörülen sürenin başında ilçede teşkilatı bulunan ve son Milletvekili Genel
Seçiminde o ilçede en çok oy almış olan dört siyasi partiye birer asıl ve
birer yedek üye adını iki gün içinde bildirmelerini tebliğ eder) hükmü yer
almıştır. Bilindiği gibi, 03 Kasım 2002 tarihinde yapılan son Milletvekili
Genel Seçimine katılan siyasi partiler; Adalet ve Kalkınma Partisi, Anavatan
Partisi, Bağımsız Türkiye Partisi, Büyük Birlik Partisi, Cumhuriyet Halk
Partisi, Demokratik Halk Partisi, Demokratik Sol Parti, Doğru Yol Partisi,
Genç Parti, İşçi Partisi, Liberal Demokrat Parti, Millet Partisi, Milliyetçi
Hareket Partisi, Özgürlük ve
Dayanışma Partisi, Saadet Partisi, Türkiye Komünist Partisi, Yeni
Türkiye Partisi ve Yurt Partisi’dir.
Şu halde, ilçede
teşkilatı bulunması koşulu ile, bu siyasi partilerden o ilçede en çok oyu almış olan
dört siyasi partiye, iki gün içinde birer asıl ve birer yedek üye adının
bildirilmesi için ilçe seçim kurulu başkanı tarafından tebligat yapılacak ve
böylece ilçe seçim kurulunun siyasi partili
dört asıl ve dört yedek üyesi belirlenmiş olacaktır. Süresi içinde ad bildiren siyasi parti sayısı dörtten
az olduğu takdirde, eksik kalan üyelikler aynı şartları taşıyan diğer siyasi
partilerden ve o ilçede aldıkları oyların büyüklük sırasına göre aynı usulde tamamlanır. Oylarda eşitlik halinde ad çekilir. Mahalli İdareler seçimleri olan il genel meclisi
üyeliği, belediye başkanlığı ve belediye meclisi üyeliği seçimlerinde alınan
oylar ilçe seçim kurulu üyeliklerinin belirlenmesinde göz önüne alınmaz. Bu
hükümlerin uygulanmasına rağmen, dört asıl ve dört yedek üyenin tümü
belirlenemediği takdirde; 298 sayılı Kanunun 14. maddesinin 4. bendi
gereğince Yüksek Seçim Kurulunun 07.01.2006 günlü, 12 sayılı kararı ile
tespit ettiği siyasi partilerden (Adalet ve Kalkınma Partisi, Anavatan
Partisi, Aydınlık Türkiye Partisi, Bağımsız Türkiye Partisi, Büyük Birlik
Partisi, Cumhuriyet Halk Partisi,
Demokratik Sol Parti, Doğru Yol Partisi, Emek Partisi, Genç Parti, Hak ve
Özgürlükler Partisi, Hürriyet ve Değişim Partisi, İşçi Partisi, Liberal
Demokrat Parti, Millet Partisi, Milliyetçi Hareket Partisi, Saadet Partisi, Sosyaldemokrat Halk Partisi ve Türkiye Komünist Partisi)
o ilçede teşkilatı bulunanlar saptandıktan sonra ilgili partilere ad çekmenin
yapılacağı gün ve saat tebliğ edilir ve bunlar arasında ad çekilir. Ad çekmedeki sıraya göre adı çıkan eksik
üyelik sayısı kadar siyasi partinin, yukarıda belirtilen usulle bildireceği
kimseler ilçe seçim kurulu üyesi olur. Kuşkusuz yukarıdaki fıkralarda yazılı
usullerle kendilerinden ad istenmiş ve üye adı bildirmiş olan siyasi partiler
bu ad çekmeye dahil edilmeyecektir. Çünkü ilçe seçim kurulunda bir siyasi
partinin iki üye ile temsili mümkün değildir. Konunun bir örnekle açıklanmasında yarar vardır. Bir ilçede Yüksek Seçim Kurulunun yukarıda sözü
edilen kararı ile tespit edilen ve ilçede kuruluşu bulunan A, B, C, D, E
adlarında beş siyasi partiden sadece A ve B siyasi partileri 03 Kasım 2002
günü yapılan son Milletvekili Genel Seçimine katılmış ve bu iki siyasi parti
yapılan tebligat üzerine ilçe seçim kuruluna katılacak birer asıl ve birer
yedek üyenin adını bildirmişlerdir. Bu
durumda, öncelikle kurulun eksik kalan diğer iki üyeliğinin hangi
siyasi partilere ait olacağının saptanması gerekir. Bunun için de C, D, E
adlı siyasi partilere tebligat yapılarak, saptanan gün ve saatte
bu üç siyasi parti arasında ad çekme işlemi yapılır. Ad
çekmede C ve E adlı siyasi partilerin adlarının çıktığını
varsayalım. Bu durumda,
bu iki siyasi partiye tebligat yapılıp ilçe seçim kurulu asıl
ve yedek üyeliği için birer isim bildirmeleri istenerek kurulun eksik kalan
iki üyeliği tamamlanır. Ad çekmede adı çıkmayan (D) adlı siyasi partiden isim
istenmesi söz konusu değildir. Bu bentte gösterilen bütün usullerin
uygulanmasına karşın ilçe seçim kurulunun siyasi partili üyelerinden eksik
kalanlar olursa, bu eksiklik aşağıdaki şekilde tamamlanır. 298 sayılı Kanunun 19/2. maddesi uyarınca ilçe seçim
kurulunun iki asıl ve iki yedek üyesinin ve siyasi partilerden eksik kalan
asıl ve yedek üyelerinin, ilçe merkezinde görev yapan ve maddede nitelikleri
yazılı devlet memurları arasından aynı maddede gösterilen usulle saptanması
gerekmektedir. Sözkonusu maddede öngörülen on
yıllık görev süresinin başlangıcı, memuriyete ilk giriş tarihidir. O ilçedeki
hizmet süresi sadece ad çekmeye esas olacak listenin düzenlenmesinde dikkate alınır. Bundan ayrı olarak; adli teşkilatı kapanan ilçelerin
seçim iş ve işlemleri yargı alanı itibariyle bağlandıkları ilçelerde kapanan
ilçe seçmen kütük büroları tarafından yürütüldüğünden, adli teşkilatı
kapatılan bu yerlerde ve ayrıca ilçe
statüsüne getirilmiş olduğu
halde bugüne kadar adli teşkilatı hiç
kurulmamış olan ve bu
nedenle de hakim ataması hiç gerçekleştirilmemiş bulunan ilçelerde
ilçe seçim kurullarının kendi adlarıyla oluşturulması ve buralarda ilçe seçim
kurullarına alınacak siyasi parti üyeleri ve temsilcileri ile memur
üyelerinin, kapatılan veya bakmakla görevli olunan ilçeden istenerek oluşumunun
tamamlanması gerekir. VII- İki yıl süre ile kurulacak il ve ilçe seçim
kurulları, bu süre içinde yapılacak tüm
seçimleri, halkoylamasını, seçmen kütüklerinin yazımı, denetlenmesi ve
güncelleştirme işlemlerini yönetirler. Ancak, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu ve ilgili
diğer seçim Kanunları gereğince yapılacak önseçimleri yönetecek önseçim ilçe
seçim kurulları, bu kararda yer alan ilçe seçim kurulları dışında olup, 2820 sayılı Kanunun 41. maddesi
uyarınca gerektiğinde ayrıca kurulacaktır. Gümrük kapılarında yurtdışında
bulunan seçmenler için seçim zamanı kurulan seçim kurulları ile geçici ilçe
seçim kurulları bu karar kapsamında değildir. S O N U Ç: Açıklanan sebeplerle; 1- İl ve ilçe seçim kurullarının; 298 sayılı Seçimlerin
Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun, 5435 sayılı Kanunla
değişik 15 ve 18 inci maddeleri ile 19 uncu maddesinde yazılı usullere göre
yukarıda açıklanan esaslar da gözetilerek, 23 Ocak 2006 gününden itibaren bir
hafta içinde ve iki yıl süre için yeniden kurulmalarına, 2- İl ve İlçe seçim kurullarının kuruluşlarından
itibaren iki yıllık görev süreleri içinde
yasalarda belirlenen görevlerle birlikte yapılacak tüm seçimleri,
halkoylaması, seçmen kütükleri yazımı, denetimi ve güncelleştirilmesi
işlemlerini yöneteceklerine, 3- Kurulların oluşumu ile yapılabilecek her
değişikliğin tutanağa bağlanarak yemin tutanağı ile birlikte Yüksek Seçim
Kurulu Başkanlığına gönderilmesine, 4- Kararın bir örneğinin gereği için tüm il ve ilçe
seçim kurulu başkanlıkları ile bilgi için siyasi partiler genel başkanlıklarına
gönderilmesine, 5- Karar örneğinin Resmi Gazete’de yayımlanmasına, 07.01.2006
tarihinde oybirliği ile karar verildi. Başkan Başkanvekili Üye Üye
Cengiz ERDOĞAN Ahmet Hamdi
ÜNLÜ Kenan ATASOY Yılmaz DERME Üye Üye Üye
Hasan ERBİL Atalay
ÖZDEMİR Cenker KARAOĞLU |