Tebliğ Tarım
ve Köyişleri Bakanlığından: Türk Gıda Kodeksi Gıda Maddelerinin Genel Etiketleme ve Beslenme Yönünden Etiketleme Kuralları Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ Tebliğ No (2006/3) MADDE 1 — 25/8/2002 tarihli ve 24857 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanan Türk Gıda Kodeksi-Gıda Maddelerinin Genel Etiketleme ve Beslenme
Yönünden Etiketleme Kuralları Tebliği'nin 2 nci
maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Bu Tebliğ; direkt tüketime
sunulan doğal kaynak, doğal maden, içme, işlenmiş içme, işlenmiş maden suyu
ve tıbbi sular hariç gıda maddeleri ile restoran, hastane, kantin ve benzeri
toptan gıda maddeleri sağlayan işyerlerine sunulan gıda maddelerini
kapsar." MADDE 2 — Aynı Tebliğin 29/1/2004 tarihli ve 25361 sayılı Resmî
Gazete'de yayımlanan Tebliğle değişik 4 üncü maddesinin tanımlar bölümünde
yer alan "Etiket" tanımı madde metninden çıkarılmış,
"Etiketleme" tanımı aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve
"Bileşen" tanımından sonra gelmek üzere "Bileşik bileşen"
tanımı eklenmiştir. "Etiketleme: Gıda maddesini
tanıtıcı her türlü yazı, özel bilgi, ticari marka, marka adı, gıda maddesi
ile ilgili kullanılan özel isimlendirme, resimsel öğeler veya işaretleri
içeren ve gıdanın ambalajında bulunan veya doküman, bildirim, etiket gibi
gıda ile birlikte sunulan, gıdayı tanıtan veya ifade eden tanıtım
bildirimlerini," "Bileşik bileşen: İki veya
daha fazla bileşenden oluşan gıda bileşenini," MADDE 3 — Aynı Tebliğin 5 inci maddesinin (e), (f) ve (g)
bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve (v) bendinden sonra gelmek üzere
aşağıdaki (y) bendi eklenmiştir. "e) Gıda maddesinin etiketi,
ambalajı ve biçimi sahte, yanıltıcı veya gıdanın doğasına, özelliklerine,
bileşimine, miktarına, raf ömrüne, orijinine ve üretim metotlarına göre
hatalı bir izlenim yaratacak; gıdanın sahip olmadığı etki ve özelliklere
atıfta bulunacak; özellikleri açısından benzer olan gıdalara üstün olduğunu
beyan edecek biçimde olmamalı; yanlış izle-nimler
yaratmak suretiyle doğrudan ya da dolaylı olarak,
anlam karışıklığına yol açabilecek veya tüketiciyi başka gıda maddesi ile
ilgili olduğunu düşündürebilecek ya da tüketiciyi yanıltacak
resim, şekil ve benzerlerini içermemelidir. Bu hususlar gıda maddesinin
tanıtımı ve reklamı için de geçerlidir. f) Özel beslenme amaçlı gıdalar
dahil herhangi bir gıda maddesinin etiketinde, o gıda maddesinin hastalıkları
önleme, iyileştirme ve tedavi etme özelliği olduğunu bildiren veya ima eden
ifadeler yer alamaz. Bu hususlar gıda maddesinin tanıtımı ve reklamı için de
geçerlidir. g) Beslenme yönünden etiketleme;
etiketinde, tanıtımında veya reklamında beslenme beyanı ve/veya sağlık beyanı
yapılan gıdalar için zorunlu olup diğer gıdalarda zorunlu değildir." "y) Aşağıdaki özellikleri
bir arada taşıyan gıda maddelerine EK-4'de yer alan besin öğeleri ile ilgili
koşulları sağlaması şartıyla EK-9'da yer alan sağlık beyanları yapılabilir: – Günlük diyetin bir parçası
olarak tüketilen, – Şeker ile ilgili yapılan
beyanlar hariç olmak üzere beyan edilen etkiyi diyette normal olarak
tüketilmesi beklenen miktarlarda gösteren, – Bileşimindeki alkol miktarı hacmen % 1,2'yi geçmeyen, – Bileşiminde en fazla 3 g/100 g
doymuş yağ, 400 mg/100 g sodyum, 15 g/100 g eklenen
şeker bulunan, – C vitamini eklenmiş narenciye
dışındaki meyve suları hariç olmak üzere, vitamin ve mineral ilave edilmemiş
hali ile A vitamini, C vitamini, kalsiyum, demir ve protein değerlerinden en
az birini EK-2'de yer alan beslenme referans değerlerinin günlük önerilen
miktarının en az % 10'u oranında karşılayan, – Özel beslenme amaçlı olmayan
gıdalar" MADDE 4 — Aynı Tebliğin 6 ncı
maddesinin (d) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir, "d) Üretici veya
ambalajlayıcı firmanın adı, tescilli markası ve adresi," MADDE 5 — Aynı Tebliğin 7 nci
maddesinin (b) bendi, (c) bendinin üçüncü fıkrası, (d) bendi, (i) bendi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve (i) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki
(j) bendi eklenmiştir. "b) İçindekiler: Gıda
maddesinin üretiminde veya hazırlanmasında kullanılan ve değişmiş formu ile
de olsa son üründe yer alan hammadde ve gıda katkı maddeleri etiket üzerinde
üretim sırasında kullanıldıkları miktara göre azalan oranlarda
belirtilmelidir. Gıda maddesinin içindekilerin belirtilmesinde aşağıdaki
hükümler uygulanır: – Bileşen listesinde grup adı ile
belirtilebilecek ürünler EK-5'de verilmiştir. – Bileşik bileşenin öğeleri
gıdanın bileşeni olarak kabul edilir ve içindekiler listesine bileşik bileşen
yerine yazılabilir. Ancak içindekiler listesine bileşik bileşen yazılmak
istendiğinde, bileşik bileşenin yanında bileşimi belirtilmelidir. Aşağıdaki
durumlarda ise; – mevzuatla tanımlanan ve son
üründe % 2'den az olan bileşik bileşenlerinin, – ot ve/veya baharat karışımından
oluşan ve son üründe % 2'den az olan bileşik bileşenlerinin, – mevzuata göre içindekiler
listesi bulunması zorunlu olmayan gıdanın bileşik bileşen olması durumunda,
bileşik bileşenin öğelerinin belirtilmesi zorunlu değildir. – Aşağıdaki durumlarda
bileşenlerin; – gıdanın bileşenlerinden taşınan
ve son üründe teknolojik fonksiyonu bulunmayan gıda katkı maddelerinin, – işlem yardımcılarının, – katkı maddesi olmayan ancak
işlem yardımcıları gibi aynı şekilde ve aynı amaçla kullanılan ve farklı bir
formda olsa dahi son üründe bulunan maddelerin, – gıda katkı ve aroma
maddelerinin taşıyıcılarının; gıdanın işlenmesinde geçici olarak ortamdan
uzaklaştırılarak daha sonra orijinal halindeki miktarını aşmayacak biçimde
yeniden ortama katılan bileşenlerin, içindekiler listesinde belirtilmesi
zorunlu değildir. – Etiketinde içindekiler
listesinin bulunması zorunlu olmayan ürünler aşağıda belirtilmektedir: – Tek bir bileşenden oluşan ve
adından içindeki bileşeni açıkça anlaşılan ürünler, – Patateste dahil olmak üzere
soyulmuş doğranmış ve benzeri işlemlere tabi tutulmuş taze meyve ve sebzeler, – Tanımından açıkça karbonatlı
olduğu belli olan karbonatlı sular, – Tek bir üründen elde edilen ve
içerisinde başka bileşen katılmamış olan fermantas-yon
sirkeleri, – Taze peynir ve eritme
peynirleri hariç içine laktik ürünler, enzimler ve mikroorganizma kültürleri
veya üretimde ihtiyaç duyulan tuz dışında bileşen katılmamış olan peynir,
tereyağı, fermente süt ve kremalar, – Ürüne eklenen su ve uçucu
maddelerin içindekiler kısmında belirtilmesinde son üründeki miktarları göz
önüne alınır. Son ürünün toplam ağırlığından su dışındaki bileşenlerin
ağırlığı çıkartılarak eklenen suyun miktarı hesaplanır. Ancak bu şekilde
hesaplanan su ve uçucu maddelerin miktarı son üründe % 5'i aşmıyorsa,
içindekiler listesinde belirtilmesi zorunlu değildir. – Herhangi bir bileşenin
yapısından uzaklaştırılan suyun üretim sırasında yeniden kazandırılması amacı
ile eklenen su veya dolgu maddesi olarak kullanılan suyun içindekiler
listesinde belirtilmesi zorunlu değildir. – Su ilavesi ile hazırlanarak
tüketilecek olan suyu uçurulmuş veya konsantre formdaki gıdaların bileşenleri
listelenirken tüketime hazır formları dikkate alınır ve "tüketime hazır
haldeki ürünün içindekiler" başlığı ile listelenir. – Yaklaşık aynı miktarlarda
çeşitli meyve ve sebzeler içeren bir karışımın içindeki-lerde
herhangi birinin ağırlıkça oranının açıkça baskın olmaması halinde
"değişen miktarlarda ......" ifadesi kullanılarak listelenir. – Yaklaşık aynı miktarlarda
çeşitli baharat ve bitki içeren bir karışımın içindekilerde herhangi birinin
ağırlıkça oranının açıkça baskın olmaması halinde "değişen miktarlarda
......” ifadesi kullanılarak listelenir. – Gluten
içerme ihtimali olduğundan, bileşenler içerisinde yer alan nişasta mutlaka
bitkisel orijini ile belirtilmelidir. – Gıda maddesinin ismi ile
birlikte anılan veya etiket üzerinde kelime, resim veya grafik ile vurgulanan
ve bu yolla gıdanın benzeri ürünlerle karışmasına engel olan ana bileşen veya
bileşen gurubunun net miktarının etiket üzerinde belirtilmesi zorunludur.
Üretim anında katılan bileşen veya bileşen gurubunun % miktarı gıda
maddesinin adının hemen yanında veya bileşen listesinde söz konusu bileşenle
birlikte belirtilmelidir. – Ürün adı ile birlikte anılsa
dahi, baharat ve bitki karışımları gibi üretim anında aroma vermek amacı ile
küçük miktarlarda katılan bileşen veya bileşen guruplarının net miktarının
belirtilmesi zorunlu değildir. – Gıda katkı maddeleri bu
Tebliğde EK-6'da yer alan sınıflamaya göre fonksiyonları ile birlikte adı
veya EC kod numarası ile verilmelidir. Eğer kullanılan katkı maddelerinin
birden fazla fonksiyonu var ise, söz konusu gıdadaki fonksiyonu belirtilir.
Ancak modifiye nişastalar mutlaka bitkisel orijini
ile belirtilmelidir. – Gıda aromaları, "aroma(lar)" olarak veya grup ismiyle belirtilmeli veya
aromayı tanımlayan "..... aroması" şeklinde ifade edilmelidir. – Gıda maddesinin bileşiminde
tatlandırıcı var ise "içinde tatlandırıcı vardır" ifadesi, hem
şeker hem tatlandırıcı var ise "içinde şeker ve tatlandırıcı
vardır" ifadesi, gıda maddesine % 10 veya daha fazla şeker alkol
eklenmiş ise "Aşırı Tüketimi Laksatif etkiye
neden olabilir" ifadesi, kullanılan tatlandırıcı içerisinde aspartam var ise "Fenil alanin içerir" ifadesi yer almalıdır. – Etikette belirtilmesi zorunlu allerjen bileşenler listesi EK-8'de yer almaktadır. Bu
bileşenler son üründe değişik bir formda olsalar bile, etikette açıkça
belirtilmelidirler. Ancak gıda maddesinin ismi, ilgili bileşeni içeriyorsa,
ayrıca bir ifadeye gerek yoktur. Bununla birlikte, gıdanın üretiminde
kullanılan herhangi bir maddenin kendisi veya değişik formu ürün içinde
bulunuyorsa ve bu madde EK-8'de yer alan bileşenlerden oluşuyorsa, bu bileşen
etiket üzerinde belirtilir. Alkollü içecekler için de aynı kurallar
geçerlidir. – Son üründeki bileşen oranı %
2'den az olduğu durumda, diğer bileşenlerden sonra katılan miktar dikkate
alınmaksızın listeye ilave edilebilir. – Gıda maddesinin hazırlanmasında
veya üretiminde benzer veya birbirinin yerine kullanılabilen bileşenler; gıda
maddesinin bileşimini, doğasını veya belirlenen miktarını değiştirmeksizin
son üründe % 2'den az oranda ve ikiden fazla olmamak üzere en az birinin
bulunması durumunda "...... ve/veya ...... içerir" ifadesi ile
bileşenler listesinde yer alabilir. Bu hüküm EK-8'deki bileşenlere veya katkı
maddelerine uygulanmaz." "-Ambalajında sıvı içinde
sunulan katı gıda maddelerinin süzme ağırlığı verilmelidir." "d) Üretici veya ambalajlayıcı
firmanın adı, tescilli markası ve üretim veya ambalaj-lama yeri adresi:
Üretici veya ambalajlayıcının ticari unvanı, açık adresi ve tescilli markası,
ithalatçı/ihracatçı/dağıtıcı firmanın adı ve açık adresi bildirilmelidir. Fason üretim/ambalajlama
yaptırılması halinde üretim/ambalajlama yaptıran firmanın adı ve adresi
belirtilmelidir." "i) Alkol oranı % 1,2'den
fazla olan içecekler; EK-8'de bulunan herhangi bir bileşeni içeriyorsa,
etikette ilgili bileşenin isminden sonra gelmek üzere "......
içerir" ifadesi bulunmalıdır. Ancak bu bileşen bileşenler listesinde
özel bir grup ismine sahipse veya ürün isminde yer alıyorsa bu ifadenin
kullanılmasına gerek yoktur. j) Gerektiğinde Şaraplar, Aromatize Şaraplar, Aromatize
Şarap Bazlı İçecekler, Aromatize Şarap Ürün Kokteyleri ve Distile Alkollü
İçkiler EK-8'de bulunan herhangi bir bileşeni içeriyorsa etikette ilgili
bileşenin isminden sonra gelmek üzere "...... içerir" ifadesi
bulunmalıdır. Ancak bu bileşen bileşenler listesinde özel bir grup ismine
sahipse veya ürün isminde yer alıyorsa bu ifadenin kullanılmasına gerek
yoktur." |