Tebliğ Dış Ticaret
Müsteşarlığından: İthalatta Haksız
Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No:2006/1) BİRİNCİ
KISIM Genel Bilgi ve İşlemler
Soruşturma Madde
1 - SASA Dupont
Sabancı Polyester Sanayi A.Ş. (SASA) tarafından yapılan başvuru
üzerine, Hindistan, Tayland, Çin Tayvanı (Tayvan), Güney Kore, Malezya, Endonezya ve Çin Halk Cumhuriyeti
(ÇHC) menşeli “78 ml/g veya daha fazla viskozitesi olan poli(etilen tereftalat)” (PET
cips) için 09/12/2004 tarih ve 25665 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta
Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin 2004/28 sayılı Tebliğ ile
başlatılan ve Dış Ticaret Müsteşarlığı
İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen
damping soruşturması tamamlanmıştır. Yerli üreticinin unvanı, 01/04/2005
tarihinde “Advansa Sasa Polyester
Sanayi A.Ş.” olarak değişmiştir. Kapsam Madde 2 - Bu
Tebliğ, 4412 sayılı Kanunla Değişik 3577 Sayılı İthalatta Haksız Rekabetin
Önlenmesi Hakkında Kanun, (Kanun) 30/10/1999 tarihli ve 23861 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar ve
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik (Yönetmelik) ile
02/05/2002 tarihli ve 24743 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta
Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliğe Ek Madde Eklenmesine Dair Yönetmelik
hükümleri çerçevesinde yürütülen damping
soruşturması sonuçlarını içermektedir. Bilgilerin toplanması ve
değerlendirilmesi Madde
3 - Soruşturma açılmasını müteakip, söz konusu ürünün
bilinen yerli üreticisine, Müsteşarlıkça tespit edilen ithalatçılarına,
Hindistan, Tayland, Çin Tayvanı, Güney Kore,
Malezya, Endonezya ve ÇHC’de yerleşik bilinen
ihracatçılarına ve anılan ülkelerde yerleşik diğer ihracatçılara
erişilebilmesini teminen soruşturmaya taraf olan
yedi ülkenin Türkiye’deki Büyükelçiliklerine veya temsilciliklerine soru
formları gönderilmiştir. Tarafların soru formunu yanıtlamaları
için posta süresi dahil 37 gün süre tanınmıştır. Tarafların süre uzatımı
yönündeki makul talepleri ise karşılanmıştır. Yerli üretici, soru formuna usulüne
uygun şekilde yanıt vermiştir. Ayrıca, soruşturma süresi boyunca Müsteşarlık
ile işbirliği içinde olmuş ve gerektiğinde talep edilen ilave bilgi ve
belgeleri temin etmiştir. Soruşturma açılması sırasında yapılan
inceleme neticesinde, soruşturma konusu PET cipsin, bir başka cips tipi olan
tekstil cipsi tarifesinden de ithal edildiği tespit edildiği için, her iki
ürün tipini de ithal eden tüm ithalatçı firmalara soru formu gönderilmiştir. Kendilerine
soru formu gönderilen 36 ithalatçı firma “ithalatçı soru formu”na cevap
vermiştir. Bu firmalardan 15’inin soruşturma konusu PET cipsi, soruşturmaya
konu ülkelerden ithal ettiği anlaşılmıştır. “Üretici-ihracatçı soru formu”na
cevap veren ve soruşturma süresince işbirliği halinde bulunan
üretici-ihracatçı firmalar ülkeler temelinde aşağıda belirtilmektedir. a)
Hindistan: South Asian Petrochem Limited, Futura Polyester Ltd., Elque
Polyester Ltd. b)
Tayland: Bangkok Polyester Public
Company Limited, Indorama Polymers Public Company Ltd. c)
Çin Tayvanı: Shinkong Synthetics Fibers Corporation, Nan Ya Plastics
Corporation, Far Eastern Textile Ltd. d)
Malezya: MPI Polyester Industries
Sdn Bhd, Hualon Corporation (M) Sdn Bhd. e)
Endonezya: PT SK Keris, PT Indorama Synthetics Tbk. f)
ÇHC: Far Eastern Ind. (Shanghai) Ltd. Güney Kore’den ise işbirliğine gelen
üretici-ihracatçı firma olmamıştır. Diğer taraftan, Hindistan’da yerleşik
Reliance
Industries Ltd. firması soruşturma
döneminde Türkiye’ye ihracat yapmamış olmakla birlikte, zarara ilişkin
olarak değerlendirmede bulunmak istediğini ifade etmiştir. Çin Tayvanı’nda yerleşik ama soruşturma döneminde Türkiye’ye
ihracatı olmayan firmalardan Tuntex Distinct Corporation firması
soru formuna cevap vermiş, Hualon Corporation Taiwan firması da
soruşturmaya ilişkin görüşünü bir yazı ile
iletmiştir. Ayrıca, Tayland Dış Ticaret Dairesinin, soruşturmaya
ilişkin görüşleri alınmıştır. Diğer taraftan, Gaziantep Sanayi
Odası, soruşturma konusu ürün kullanıcılarının soruşturmaya ilişkin
görüşlerini iletmiştir. Yerinde
doğrulama soruşturmaları Madde 4 - Yönetmelik’in 21 inci
maddesi çerçevesinde Adana’da yerleşik şikayetçi firma ile Hindistan’da
yerleşik South Asian Petrochem
Limited, Elque Polyester
Ltd.; Tayland’da yerleşik Bangkok Polyester Public Company Limited, Indorama Polymers Public Company Ltd.; Çin Tayvanı’nda yerleşik Nan Ya Plastics Corporation,
Far Eastern Textile Ltd.;
Malezya’da yerleşik MPI Polyester Industries Sdn Bhd, Hualon
Corporation (M) Sdn Bhd.; Endonezya’da yerleşik PT SK Keris
ve PT Indorama Synthetics
Tbk. üretici-ihracatçı firmaları nezdinde yerinde doğrulama soruşturmaları
gerçekleştirilmiştir. İlgili
tarafların bilgilendirilmesi ve dinlenmesi Madde 5 - Soruşturma açılmasını müteakip, soruşturma konusu
ülkelerin Büyükelçiliklerine veya temsilciliklerine ve bilinen
üretici-ihracatçı firmalara şikayetin gizli olmayan metni ve soruşturma
açılış Tebliği gönderilmiştir. Ayrıca, ilgili taraflardan alınan
bilgi ve belgelerin gizli olmayan özetleri de talep eden bütün ilgili
tarafların bilgisine sunulmuştur. Soruşturmanın açılmasını müteakip,
Ambalaj Sanayicileri Derneği’nden (ASD) gelen talep üzerine, anılan Dernek
temsilcileri ile bir dinleme toplantısı düzenlenmiştir. Öte yandan,
Tayland’da yerleşik Indorama Polymers
Public Company Ltd.
firması ve Endonezya’da yerleşik PT Indorama Synthetics Tbk. firması ile
talepleri üzerine ayrı ayrı dinleme toplantıları
düzenlenmiştir. Yönetmelik’in 25
inci maddesi uyarınca, soruşturmanın ilgili taraflarına soruşturma
sonucundaki belirlemelere esas teşkil eden verileri içeren nihai bildirimler
gönderilmiş ve karşıt görüş ve değerlendirmelerini iletmeleri için makul bir
süre tanınmıştır. Nihai bildirimin
ilgili taraflara gönderilmesini müteakip, tarafların görüşlerini sözlü olarak
ifade edebilmelerine imkan vermek amacıyla dinleme toplantıları
düzenlenmiştir. Bu bağlamda, South Asian Petrochem Limited, Hualon Corporation (M) Sdn. Bhd., Far Eastern Ind. (Shanghai) Ltd., PT SK Keris, PT Indorama Synthetics Tbk. ve Indorama Polymers Public Company Ltd. firmaları ile dinleme toplantıları
düzenlenmiştir. Ayrıca, talep üzerine düzenlenen toplantıda, bazı ithalatçı
firmalar ile preform üreticilerinin nihai bildirime
ilişkin görüşleri dinlenmiştir. Soruşturma
dönemi Madde
6 - Damping belirlemesi için, 01/07/2003–31/03/2004 tarihleri
arası soruşturma dönemi (SD) olarak kabul edilmiştir. Zarar belirlemesi için
ise, veri toplama ve analiz için 01/01/2001-31/03/2004 arasındaki dönem esas
alınmıştır. Tayland Dış Ticaret Dairesi’nin
seçilen SD’ye ilişkin itirazları olmuş ve belirlenen
SD’nin Dünya Ticaret Örgütü Anti-Damping Anlaşması
(Anlaşma) Madde 5.8 hükmüne aykırı olduğunu iddia etmiştir. Ancak, soruşturma
dönemi Anlaşma’nın ilgili hükmü olan Madde 2.2.1, dipnot 4 göz önüne alınarak
belirlenmiştir. Soruşturma
konusu ürün ve benzer ürün Madde 7 - 3907.60.20.00.00 gümrük tarife
istatistik pozisyonu (GTİP) altında sınıflandırılan soruşturma konusu PET
cips, polimerin genel yapısı teraftalik asit (PTA)
ile etilen glikolun (MEG) esterleşmesi ile veya etilen glikol ile dimetil tereftalatın reaksiyonu
sonucu elde edilen polimerlerdir. Enjeksiyon ve
çekim (ekstruzyon) teknikleriyle kurutma, eritme,
kalıplama, gerdirme ve şişirme aşamaları sonucunda katı ve sıvı gıda
ambalajına uygun olarak preform, şişe ve plaka
üretiminde kullanılmaktadır. PET cips, 78 ml/g veya daha
fazla viskozitesi olan ve bu değer 0,7 dl/g veya
daha yüksek intrinsic viscosity
numarasına tekabül eden maddedir. PET cipsin kalitesi makromolekül
uzunluğuna göre (moleküler ağırlık) değişmektedir. Bu değer de viskozite
numarası (VN-viskozite katsayısı) veya intrinsic
viskozite (IV) olarak hesaplanmaktadır. VN hesaplaması, Uluslararası Standart
ISO 1628/5 ve Alman Ulusal Standardı DIN 53728’de tanımlanmıştır. Buna göre
VN genel olarak, 0,005g/ml rezin solusyonunun fenol/1.2-diklorobenzen
(kütle olarak 50/50) içerisinde ve 25 oC’daki
akış zamanının ölçümünü ifade etmektedir. IV için ise uluslararası veya
ulusal bir standart bulunmamaktadır. IV sadece, sanayi tarafından
kullanılan dahili bir yöntemdir. IV
hesaplaması, yoğunluk ile nispi viskozite fonksiyonu olan deneysel denklemle
(Billmeyer) yapılmaktadır. Bu şekilde hesaplanan VN
ve IV arasındaki deneysel korelasyona göre VN 78 ml/g, IV 0,7’ye tekabül
etmektedir. Ayrıca, polyester elyaf
üretimde kullanılan diğer bir polietilen tereftalat türü daha bulunmaktadır. Bu iki türün üretim
süreçleri belli bir safhaya kadar aynıdır. Her ikisi de PTA ile MEG’in esterleşmesi ile üretilmektedir. İki türü
birbirinden ayıran nokta, üretim sürecinde ortak
safha olan devamlı polimerizasyonun (Continuous Polymerization) ilk
aşamasında kullanılan katkı maddeleri ile soruşturma konusu PET cipsin daha
ileri bir safha olan ve IV değerini yükselten katı fazda işlem (Solid State Process-SSP)
görmesidir. Her iki tür birbirinden vizkozite oranlarına
göre ayırt edilmekte olup, viskozitesi 78 ml/g ya
da IV numarası 0,7 dl/g’nin
altında olan tekstil tipi polietilen tereftalat 3907.60.80.00.00 GTİP altında
sınıflandırılmaktadır. Dolayısıyla, IV değeri, 0,7 dl/g’nin ya da viskozitesi 78 ml/g’nin altında olan polietilen tereftalat, bu soruşturma kapsamı dışındadır. Ürünün kullanıcısı durumundaki
sanayiciler, ihtiyaç duydukları PET cipsi ya
doğrudan üreticilerden ya da PET cips ticareti
yapan aracı firmalardan temin etmektedir. Dağıtım kanalları, yerli ve ithal
ürünler için aynıdır. Öte yandan, Yönetmelik’in 4 üncü
maddesi çerçevesinde soruşturma konusu ülkelerden ithal edilen ürün ile yerli
üretici tarafından üretilen ürünün benzer ürün olup olmadığı incelenmiştir. Anılan
madde uyarınca benzer ürün, dampinge veya sübvansiyona konu mal ile aynı
özellikleri taşıyan bir mal, böyle bir malın bulunmaması halinde ise benzer
özellikleri taşıyan başka bir mal şeklinde tanımlanmaktadır. Bu bağlamda,
yerli ve ithal ürünlerin “benzer ürün” olup olmadığı hususu tespit edilirken,
öncelikle aynı özelliklere sahip olup olmadıkları, daha sonra da kullanım
alanları ve özellikleri itibariyle benzer olup olmadığı hususu incelenmiştir.
Bu incelemede ürünlerin fiziksel özellikleri ve kullanım alanları, birbirinin
yerine geçebilme özellikleri, dağıtım kanalları,
üretici ve tüketicinin ürünü algılamaları ve üretim süreci hususları
değerlendirilmiştir. Bu kapsamda yapılan değerlendirmeler sonucunda,
yerli üretici tarafından üretilen ürünler ile soruşturmaya konu ülkeler menşeli
ürünler arasında fiziksel özellikleri, ürün çeşitliliği ve kullanım alanları
hususlarında ayrım yaratan herhangi bir farklılık gözlemlenmemiştir.
İthalatçı bir firma, yerli üreticinin yalnızca maliyet açısından avantaj
yaratan “fast reheated XT
grade” maddesini üretemediğini belirtmiştir. Ancak,
yapılan incelemede yerli üreticinin bu özellikteki ürünü de ürettiği tespit
edilmiştir. Sonuç olarak, yapılan incelemeler
neticesinde, yerli üretim dalı tarafından üretilen PET cips ile soruşturma
konusu ülkelerden ithal edilenlerin, teknik ve fiziki özellikleri, çeşitleri,
dağıtım kanalları ve kullanım alanları itibariyle benzer özelliklere sahip
olduğu ve soruşturmaya konu ülkelerden ithal edilen ürünlerin gerek
birbirleriyle gerekse yerli üretim dalının ürünüyle doğrudan rekabet içinde
olduğu, bu nedenle de benzer ürün olarak kabul edilebileceği anlaşılmıştır. Soruşturma konusu ürün ile ilgili
açıklamalar genel içerikli olup, uygulamaya esas olan GTİP ve karşılığı eşya
tanımıdır. İKİNCİ KISIM Dampinge İlişkin Belirlemeler
Genel Madde
8 - Güney Kore’den işbirliğine gelen
üretici-ihracatçı firma olmamıştır. Bu ülke için soruşturma açılış aşamasında
yer alan bilgiler kullanılmıştır. ÇHC’den
ise sadece Far Eastern Industries
(Shanghai) Ltd. firması işbirliğine gelmiştir. Söz
konusu firmadan, soru formuna verdiği cevaplara ilişkin eksikliklerin yanı
sıra piyasa ekonomisi talebine ilişkin ilave bilgi ve belgeler istenmiştir.
Firmanın piyasa ekonomisinde faaliyet gösterdiği yönündeki iddiasının
incelenmesi sonucunda, a) SD içerisinde yürürlükte bulunan Dış Ticaret
Kanunu’nun 9 uncu maddesi çerçevesinde, firmanın üretim ve satışlarına
ilişkin kararlarını doğrudan etkileyecek şekilde, ihracat ve ithalatını
yapabileceği ürün yelpazesinde sınırlama bulunduğu, b) İlgili
mevzuattaki açık hükümler çerçevesinde, üretimin temel girdilerinden olan
işgücünün serbest dolaşımını engelleyecek şekilde düzenlemeler bulunduğu
anlaşılmıştır. Söz konusu değerlendirme, işgücü arz ve talebinin piyasa
koşullarında serbestçe karşı karşıya gelmesi ve işgücü ücretlerinin bu
suretle piyasa koşullarında oluşması açısından önem taşıdığı, c) SD içerisinde soruşturma konusu ürünün iç piyasada
fiyatlandırılması üzerinde devlet kontrolünü öngören bir düzenleme bulunduğu, tespit
edilmiştir. Bu tespitler ışığında, ÇHC piyasa
ekonomisi uygulayan bir ülke olarak kabul edilmemiştir. Öte yandan, Far Eastern Industries (Shanghai) Ltd. firması, nihai bildirim sonrasında kendisinin piyasa ekonomisi koşullarında
faaliyet gösterdiği iddiasını yinelemiş ancak, söz konusu iddialar yeterli
delillerle desteklenmediğinden kabul edilmemiştir. BİRİNCİ BÖLÜM Normal Değer
Madde 9 -
Yönetmelik Ek Madde 1 deki ölçütler çerçevesinde piyasa ekonomisi
koşullarının geçerli olduğu kabul edilmediğinden, Yönetmelik’in 7 nci maddesi çerçevesinde, bu ülke için emsal ülke olarak
alınan Çin Tayvanı’nda yerleşik olan ÇHC’den işbirliğine gelen Far Eastern
Industries (Shanghai)
Ltd. firmasının ilişkili olduğu Far Eastern Textile Ltd. firmasının aynı ürün tipine ilişkin üretim
maliyetleri esasında oluşturulan normal değer temelinde belirlenmiştir. Temsil
testi Madde
10 - Yönetmelik’in 5 inci maddesi hükmü gereğince, menşe
ülkenin iç piyasasında yapılan benzer mal satışlarının miktar bazında
Türkiye’ye satışların %5’ini veya daha fazlasını oluşturduğu hallerde, yurt
içi satışlar normal değerin tespit edilmesi için yeterli miktarda
sayılmıştır. Bu testin olumlu sonuçlanması halinde normal değer, ihracatçı
ülke iç piyasasında normal ticari işlemler çerçevesinde gerçekleşen satışlar
esas alınarak belirlenmiştir. Aksi durumda normal değer, oluşturulmuş değer
esasında belirlenmiştir. Normal ticari işlem testi Madde
11 - Yönetmelik’in 5 inci maddesi hükümleri gereğince,
soruşturmaya konu firmalardan sağlanan
bilgiler ışığında, menşe ülkenin iç piyasasındaki satışlarının normal değer
tespitinde kullanılıp kullanılmayacağının belirlenmesi için varsa ürün
tipleri bazında, yoksa genel olarak normal ticari işlem testi uygulanmıştır. Buna
göre; a) Benzer ürünün
ağırlıklı ortalama net satış fiyatının ağırlıklı ortalama birim maliyetinin
üzerinde olduğu durumlarda normal değer; 1) Birim
maliyetin üzerindeki satışların maddenin toplam satışlarının %80’ini veya
daha fazlasını oluşturması halinde, soruşturma dönemi boyunca gerçekleşen tüm
iç piyasa satış işlemlerinin (kârlı ya da kârsız)
ağırlıklı ortalaması esasında, 2) Birim
maliyetin üzerindeki satışların maddenin toplam satışlarının %80’inden daha
azını oluşturması halinde ise soruşturma dönemi boyunca gerçekleşen yalnızca kârlı
iç piyasa satış işlemlerinin ağırlıklı ortalaması esasında belirlenmiştir. b) Benzer ürünün ağırlıklı ortalama
net satış fiyatının, ağırlıklı ortalama birim maliyetinin altında olması
halinde normal değer, oluşturulmuş değer esasında belirlenmiştir. İç piyasa satışları
temelinde normal değer Madde
12 - Yönetmelik’in 5 inci maddesi hükmü gereğince, iç
piyasa satışlarının esas alındığı hallerde normal değer, menşe ülkenin iç
pazarında benzer ürün için normal ticari işlemler çerçevesinde bağımsız alıcılar
tarafından ödenmiş olan veya ödenmesi gereken fiyatlar esasında
belirlenmiştir. Oluşturulmuş
değer Madde
13 - Oluşturulmuş değer, firmalardan
temin edilen maddenin imalat maliyeti ile satış, genel ve idari (SGİ) gider
rakamlarına makul oranda bir kârın eklenmesi suretiyle hesaplanmıştır. Kâr
Oranı Madde
14- Oluşturulmuş normal değer
hesaplamalarında esas alınan kâr oranı, Yönetmelik’in 6 ncı
maddesi hükmü çerçevesinde, firmaların normal ticari işlemler çerçevesinde
benzer ürün satışlarından elde ettikleri toplam kâr esasında hesaplanan
ağırlıklı ortalama kâr oranıdır. İKİNCİ BÖLÜM
İhraç Fiyatı
İhraç
fiyatının belirlenmesi Madde
15 - İhraç fiyatı, işbirliği yapan üretici-ihracatçı
firmaların Türkiye’ye satışlarında fiilen ödenen fiyat esasında belirlenmiştir.
İşbirliğinde bulunan üretici-ihracatçı firmanın olmadığı Güney Kore için ise,
soru formuna cevap veren ithalatçı firma verilerinden yararlanılmıştır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Damping
Marjları Fiyat
karşılaştırması Madde
16 - Adil bir karşılaştırmanın yapılabilmesini teminen, normal değer ile ihraç fiyatı fabrika çıkış
aşamasına getirilerek aynı ticari aşamada karşılaştırılmıştır. Yönetmelik’in 10
uncu maddesi hükmü gereğince, normal değer ile ihraç fiyatını aynı ticari
aşamaya getirme ve bu suretle adil bir karşılaştırma yapabilmek amacıyla,
ilgili taraflarca ileri sürülen ve fiyat karşılaştırmasını etkileyen taşıma,
paketleme, sigorta, ödeme koşulları, indirim, geri ödeme, banka masrafları
vb. gibi hususlardan belgelendirilen, uygulanabilir ve haklı görülenler için
ayarlamalar yapılmıştır. Damping
marjları Madde
17 - Yönetmelik’in 11 inci maddesi hükmü çerçevesinde
damping marjları, normal değer ile ihraç fiyatlarının ağırlıklı
ortalamalarının veya ihraç işlemlerinin az olması durumunda işlem bazında
karşılaştırılması suretiyle hesaplanmıştır. Ancak, ihraç fiyatının değişik
alıcılar veya zaman süreleri bakımından önemli ölçüde farklılık gösterdiği
hallerde, dampingin büyüklüğünün tam olarak ortaya konulabilmesi ve varsa
gizli dampingin etkisiz kılınması için ağırlıklı ortalama normal değer ile
işlem bazında ihraç fiyatı karşılaştırılmıştır. Yönetmelik’in 26 ncı
maddesi hükmü uyarınca, işbirliğinden kaçınmayı önlemek amacıyla, ülkeler
bazında işbirliği yapan firmalar dışında kalanların damping marjları, işbirliğine
gelen firmalar arasında en yüksek oranda damping tespit edilen firma esasında
belirlenmiştir. Diğer taraftan, damping marjının belirlenmesinde
kullanılan yöntem ile yapılan hesaplamalar, firma özel bildirimlerinde
ayrıntılı şekilde gösterilmiştir. Hindistan’da
yerleşik üreticiler için damping marjı
Madde 18 - Hindistan’da yerleşik firmalar için CIF ihraç
fiyatının yüzdesi olarak hesaplanan damping marjları aşağıda
belirtilmektedir: South
Asian Petrochem Ltd. % 14,26 Futura
Polyester Ltd. % 18,82 Elque
Polyester Ltd. %
15,77 Diğerleri %
18,82 South Asian Petrochem Ltd. firması, nihai bildirime ilişkin
yanıtında, ihracata yönelik birim statüsü sebebiyle PET cips bünyesinde
kullanmakta olduğu hammaddeleri gümrük vergilerini ödemeksizin ithal
edebildiğini, soruşturma konusu maddenin Hindistan içerisinde satılması
durumunda ise PET cips bünyesinde kullanılan hammaddelere tekabül eden gümrük
vergilerini telafi etmek amacıyla bir vergi ödemek zorunda olduğunu ifade
ederek, bu durumun iç satış ve ihraç satışı arasında farklılığa neden
olduğunu öne sürmüş ve bir ayarlama yapılmasını talep etmiştir. Ancak söz konusu iddia, iç piyasada
yapılan satışlarda ödenen gümrük vergisinin, ihraç edilen ve iç piyasada
satılan malların üretim maliyetlerini farklılaştırıcı bir etkisinin
bulunmaması ve iki fiyat arasında yapılan kıyaslamada anılan verginin dahil
olmadığı fabrika çıkış aşamasındaki fiyatların kullanılması sebebiyle kabul
edilmemiştir. Diğer taraftan, Türkiye’ye ve Hindistan’a satılan nihai malların
bünyesinde ne kadar ithal ne kadar yerli hammaddelerin kullanıldığının
tespitini tam olarak yapmak mümkün bulunmadığı da değerlendirilmiştir. Ayrıca, nihai bildirimin firmaya özel
kısmında ihraç fiyatlarına ilişkin ayarlamalar bölümünde yer alan gümrük
vergisi ayarlaması (IDA) başlığındaki
ayarlamanın hesaba dahil edilmesi konusuna itiraz edilmiştir. Söz
konusu itiraz çerçevesinde yapılan incelemede bahse konu ayarlama
hesaplamalarda dikkate alınmadığından herhangi bir düzeltme yapılmamıştır. Tayland’da yerleşik üreticiler için
damping marjı Madde 19 - Tayland’da yerleşik firmalar için CIF ihraç fiyatının
yüzdesi olarak hesaplanan damping marjları aşağıda belirtilmektedir: Bangkok
Polyester Public Company Limited %
26,57 Indorama Polymers Public Company Ltd. % 12,77 Diğerleri %
26,57 Indorama Polymers Public Company Ltd. firması,
nihai bildirime ilişkin yanıtında damping marjının hesaplanması ile ilgili
bazı hususlara itiraz etmiştir. Firma ilk olarak, Türkiye’ye satışlarında
ithalatçı firma ile yaptığı anlaşma çerçevesinde, satış kontratında yer alan
fiyatların geçici olduğunu ve satış sırasında hammadde fiyatlarında görülen
artışın satış fiyatına sonradan yansıtıldığını belirterek, daha sonra yapılan
tahsilatların ihraç fiyatına eklenmesini talep etmiştir. Buna karşılık firma nezdinde yapılan yerinde inceleme sırasında, firma
yetkililerince adı geçen anlaşma çerçevesinde hazırlanan borç senetlerinin
geç ödemeye ilişkin olarak düzenlendiği ifade edilmiş, yerel inceleme
sonrasında öne sürüldüğü şekilde açıklama yapılmamıştır. Ayrıca, bu
uygulamanın hammadde fiyatlarında düşüş yaşanması halinde de yapılacağı
konusunda da yeterli bir açıklama alınamamıştır. Dolayısıyla, yerel inceleme
sonrasında yeni geliştirilen bu iddia kabul edilmemiştir. Firma ikinci olarak, yurt dışı satış
işleminin, satışın yapıldığı tarihte geçerli olan döviz kuru üzerinden
muhasebeleştirildiğini, bu nedenle yurt dışı satışlarında elde edilen tutarın
banka hesabına yatırıldığı tarih ile satışın yapıldığı tarih arasındaki kur
farkından kaynaklanan gerçekleşmiş kâr/zarar olabileceğini ileri sürmüştür. Bu
çerçevede, firma Türkiye’ye satışlarında kur farkından elde ettiği gelirin
ihraç fiyatına eklenmesini talep etmiştir. Ancak kur farkından kaynaklanan
gelirin, satışı ve satış fiyatını etkileyen bir unsur olmaması gerekçesiyle
firmanın ayarlama talebi kabul edilmemiştir. Indorama Polymers Public Company Ltd. firması üçüncü iddiasında, amorf cips
tedarik ettiği Asiapet firmasının anılan madde
üretiminde kullanılan ithal hammaddeler için gümrük vergisi ödediğini, bunu
da amorf cips satış fiyatlarına yansıttığını ileri sürmüştür. Bu çerçevede Indorama Polymers Public Company Ltd., yaptığı
ihraç satışları üzerinden almaya hak kazandığı belirli oranda vergi iadesinin
satış sırasında fiyatı etkilediğini iddia ederek, soruşturma döneminde
Türkiye’ye satışlarında elde ettiği bu tutarların ihraç fiyatına eklenmesini
talep etmiştir. Ancak, firma tarafından iddia edilen vergi iadesinin, yerinde
inceleme sırasında incelenen belgelerde ve firma kayıtlarında “ihracat teşviği” olarak yer aldığı görülmüştür. Firmanın kendi
iddiasında da belirtildiği gibi, girdiyi yerel bir firmadan satın aldığı ve
herhangi bir gümrük vergisi ödemediği, ancak yaptığı her ihracat için belirli
oranda ihracat teşviği aldığı anlaşılmıştır. İhracat
teşviğinin normal değer ve ihraç fiyatının adil
karşılaştırılmasında ayarlama gerektiren bir unsur olmadığı ve alınan ihracat
teşviklerinin ihracatçının daha düşük fiyat uygulamasına destek vermesi
sonucunu doğurarak haksız rekabete katkıda bulunduğu gerekçeleriyle, firmanın
talebi kabul edilmemiştir. Firma, PET cipsin ana girdisi amorf
cipsin tedarikçisi olan ve kendisiyle aynı üretim tesisinde kurulu bulunan Asiapet firması ile ilişkisinin kan bağından ileri
gitmediğini, her iki firmanın birbirinden bağımsız hareket ettiğini öne
sürmüştür. Ancak bu görüşün aksine, yerinde inceleme sırasında elde edilen
bilgi ve belgelerden her iki firmanın ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Firma, ayrıca, amorf cips tedarikçisi Asiapet firmasından yaptığı alımlarda, fiyatların normal
piyasa koşullarında oluştuğunu öne sürmüş ve Güney Kore’den ithal ettiği
amorf cips fiyatları ile Asiapet firmasından alınan
amorf cips fiyatları arasındaki farkın, ithalatta katlanılan navlun, yurt içi
taşıma, elleçleme ve sigorta gibi ek masraflardan
kaynaklandığını ileri sürmüştür.
Buna karşılık, yerinde inceleme
sırasında ihracatçı firma ile Asiapet firmasının
ilişkili olduğu tespit edildiğinden, firmanın Asiapet’ten
amorf cips alış fiyatlarının normal piyasa koşullarında oluşup oluşmadığının
tespit edilmesi amacıyla, amorf cipsin ithal edildiği dönemdeki söz konusu
fiyatlar ile PET cipsin ana hammaddesini oluşturan PTA ve MEG’in
dünya fiyatlarının soruşturma dönemindeki seyri incelenmiştir. Söz konusu
inceleme sonucunda, PTA ve MEG dünya fiyatları önemli ölçüde artarken, Asiapet’in amorf cips satış fiyatlarının sabit kaldığı
görülmüş ve Asiapet’in satış fiyatlarının normal
piyasa koşullarını yansıtmadığı anlaşılmıştır. Bunun üzerine, firmanın hammadde
maliyetlerinin normal piyasa koşullarında ne seviyede oluşabileceği
araştırılmıştır. Bu amaçla, amorf cips ticaretinin yaygın olmaması göz önüne
alınarak ve firmanın serbest piyasa koşullarında anılan ürün için en uygun
fiyatı Güney Kore’de bulması nedeniyle ithalatı bu ülkeden gerçekleştirmiş
olduğu varsayılarak, firmanın Güney Kore’den hammadde ithal fiyatları ile Asiapet’ten hammadde alım fiyatlarının karşılaştırılması
uygun bulunmuştur. Ayrıca, dikkate alınan diğer bir önemli husus da, firmanın
hammaddeyi Asiapet’ten tedarik edememesi halinde
ithal edeceği, bu durumda da ek masraf olarak belirtilen tüm navlun, yurt içi
taşıma, elleçleme ve sigorta maliyetlerinin
hammadde alım fiyatına dahil olacağı gerçeğidir. Firmanın talebi bu çerçevede
reddedilmiştir. Indorama Polymers Public Company Ltd.
firması son olarak, satış, genel ve idari giderlerin hesaplanmasında
yurt içi satışlara ilişkin maddi hatalar bulunduğunu öne sürmüş ve gereken
düzeltmelerin yapılmasını talep etmiştir. Firmanın bu konudaki düzeltme
talebi makul karşılanarak damping marjı yeniden hesaplanmıştır. Çin Tayvanı’nda
yerleşik üreticiler için damping marjı Madde 20 - Yönetmelik’in 27 nci
maddesi çerçevesinde, Çin Tayvanı için ihracatçı,
ithalatçı, ürün çeşidi ve işlem sayısının fazlalığı nedeniyle dampinge ilişkin
belirlemelerde örneklemeye gidilmiştir. Buna göre Çin Tayvanı’nda
Türkiye'ye yapılan ihracatta en büyük paya sahip olan Far Eastern
Textile Ltd. ile Nan Ya Plastics Corporation
firmaları Çin Tayvanı’ndan soruşturma döneminde ihracat
yapan tüm firmaların mutabakatları alınarak örneklemeye dahil edilmiş,
örneklemeye dahil olan firmaların bireysel olarak hesaplanan damping
marjlarının ağırlıklı ortalamasının işbirliğine gelen fakat örneklemeye dahil
edilmeyen Shinkong Synthetics
Fibers Co. firmasına teşmil edilmesi öngörülmüştür. Bu itibarla
CIF ihraç fiyatının yüzdesi olarak hesaplanan damping marjları şu şekildedir: Nan Ya Plastics Corporation
% 11,52 Far
Eastern Textile Ltd. %
12,62 Shinkong Synthetics Fibers Corporation %
12,42 Diğerleri %
12.62 Nan Ya Plastics
Corporation firması nihai bildirime ilişkin
yanıtında damping marjı hesaplanırken firma
içerisindeki MEG departmanından PET departmanına intikal eden MEG’in transfer fiyatının esas alınamayacağını öne sürerek
yapılan işlemlerin buna göre gözden geçirilmesini istemiştir. Bununla
beraber, yapılan incelemede MEG ve PET departmanlarının firma içinde
birbirinden bağımsız ve ayrı birimler olarak faaliyet gösterdiği, ayrıca, MEG
departmanının transfer fiyatını bağımsız alıcılara satış fiyatı paralelinde
belirlediği anlaşılmıştır. Farklı kar merkezleri olarak faaliyet gösteren
birimlerin kendi uhdelerinde bulunan fiyatlandırma kararını verirken yine
kendi maliyetlerini esas alması makul karşılanmalıdır. Aksi takdirde oluşması
muhtemel kar veya zararın diğer birimlere atfı söz konusu olacaktır.
Dolayısıyla bu durum, şirket içi birimlerin farklı kar merkezleri olarak
ayrılmasını ve mevcut maliyet muhasebesi sistemini de anlamsız kılacaktır. Öte yandan, PET departmanında
kullanılan MEG’in ancak küçük bir kısmının MEG
departmanındaki üretimle karşılandığı, ilişkili diğer firmalardan alınan MEG’in üretimde kullanılan asıl kısmı oluşturduğu ve
şirketin bu firmalardan MEG alış fiyatlarının da transfer fiyatından çok daha
düşük düzeyde gerçekleştiği görülmektedir. Yukarıda anılan nedenler ışığında,
MEG maliyetlerinin firma muhasebesinde yer aldığı şekliyle muhafazası
gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Söz konusu firma ayrıca, firma
tarafından ihracata mahsus maliyet kalemlerinin, iç piyasa komisyon giderleri
ile paketleme giderlerinin soruşturma konusu ürünün iç satışları üzerindeki
satış ve genel idari giderlere eklendiğini iddia ederek bu durumun
düzeltilmesini talep etmiştir. Firmanın ilk soru formuna verdiği cevapta yer
alan Gelir-Gider cetveli üzerinde sadece nihai bildirimle firmaya bildirilen
düzenlemeler yapılmış olup, firma iddiasında bahsi geçen gider kalemlerinin
soruşturma konusu ürünün yurtiçi satış maliyetlerine dahil edilmesi söz
konusu değildir. Nan Ya Plastics Corporation
firması bir diğer iddiasında da kısa ve uzun dönem yatırımların idaresinin
tek bir kaynaktan yapıldığını, bu nedenle ortaya çıkan faizin kullanım yerine
göre ayrıştırılmasının mümkün olmadığını öne sürerek; finansal
giderlerin, nakit akışından payı nispetinde yatırımlara dağıtılması
gerektiğini ifade etmiştir. Faiz giderlerinin dağıtımına ilişkin
yukarıda sözü edilen yeni iddia yerinde doğrulama soruşturmasında incelemeye
imkan vermeyecek şekilde öne sürülmüştür. Bu nedenle bahse konu sonradan
ortaya konulan iddianın kabulünün her halükarda mümkün olamayacağı
değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, mevcut belgeler üzerinde yapılan
incelemede, firma ölçeği göz önüne alındığında ve uluslararası genel
uygulamaya paralel olarak, firma iddiasının tam aksine faiz giderlerinin
kredinin kullanım yeri ve vadesine göre ayrı ayrı
muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla faiz giderlerinin
kullanım yerine göre ayrıştırılamayacağı iddiasının geçerlilik taşımadığı
açıktır. Firma, son olarak Genel Müdür ofisine
bağlı çalışan ve sadece firmanın uluslararası yatırımlarından sorumlu olan
bir birimin bulunduğunu ve bu birimin genel idari giderlerinin toplamdan
düşülmesi gerektiğini yerinde doğrulama soruşturmasında incelemeye imkan
vermeyecek şekilde gündeme getirdiğinden, söz konusu iddianın kabulü mümkün
görülmemiştir. Far Eastern
Textile Ltd. firması ise nihai bildirime ilişkin
yanıtında, finansal giderlerin dağıtımına ilişkin
olarak Nan Ya Plastics Corporation tarafından
öne sürülen iddiaları aynı ifadelerle gündeme getirmiştir. Firma ayrıca
iddianın kabul edilmemesi halinde yatırım gelirleri ile kambiyo zararları ve
diğer giderlerin, bu giderlerde yatırımlara ilişkin kısımlar bulunduğu
gerekçesiyle mahsup edilmesi gerektiğini iddia etmiştir. Faiz giderlerine ilişkin iddianın
yukarıda Nan Ya Plastics Corporation firması
için belirtilen aynı gerekçelerle kabulü mümkün görülmemiştir. Kambiyo
zararları ve diğer giderlere ilişkin iddia ise gerek belgelendirilmemesi
gerekse yerinde doğrulama imkanı bulunmayacak şekilde soruşturmanın nihai
safhasında ortaya atılması nedeniyle kabul görmemiştir. Firma son olarak iç piyasa
satışlarında kullanılan faturanın standart formatı nedeniyle fatura üzerinde
vadenin gösterilmediğini, vadelerin sipariş veri tabanlarında görülebildiğini
iddia etmiş, bu itibarla vade farkına ilişkin ayarlama yapılması gerektiği
görüşünü yinelemiştir. Ancak nihai bildirim ile firmaya da bildirildiği
üzere, ödemede tespit edilen süreler nispetinde vade tanındığı iddiası,
fiyatlandırmada etkisini ortaya koyacak şekilde belgelendirilemediği için
kabul görmemiştir. Malezya’da yerleşik
üreticiler için damping marjı Madde 21 - Malezya’dan
işbirliğine gelen firmalar için CIF ihraç fiyatının yüzdesi olarak hesaplanan
damping marjları aşağıda belirtilmektedir: MPI
Polyester Industries Sdn Bhd %
14,79 Hualon Corporation (M) Sdn Bhd % 16,65 Diğerleri %
16,65 Hualon Corporation (M) Sdn. Bhd. firması nihai
bildirime ilişkin yanıtında sigorta maliyetleri, yurt içi satışlar için
ödenen yerel nakliye ücretleri ve Türkiye’ye yapılan satışların nakliye
ücretlerine ilişkin belgelerin daha önce sunulduğunu bu nedenle maliyetlerin
ciro usülüne göre dağıtılmayıp cari değerlerinin
alınması gerektiğini öne sürmüştür. Bununla beraber, Malezya’da yapılan
yerinde inceleme sırasında firma yetkililerine izlenecek yöntem hakkında
bilgi verilmiş buna karşılık firma yetkililerince herhangi bir itiraz gündeme
getirilmemiştir. Firma ikinci olarak ilgili ürüne
ilişkin faiz harcamalarının SSP fabrikası için tahakkuk eden faiz harcamaları
göz önüne alınarak dağıtılması gerektiğini öne sürmüş, SSP öncesi üretim
sürecinin diğer ürünlere ilişkin olduğunu iddia etmiştir. Firmanın bu görüşü
SSP öncesi üretim süreci soruşturma konusu ürünle doğrudan ilişkili bir süreç
olduğundan ve bu nedenle sadece diğer ürünlere ilişkin bir süreç olarak kabul
edilemeyeceğinden makul görülmemiştir. Firma ayrıca, ilgili ürünün yurtiçine
ve Türkiye’ye satışlarında söz konusu olan banka masraflarının da cari
değerlerinin alınması gerektiğini, ciro usulünün uygulanmaması gerektiğini
öne sürmüştür. Ancak bu iddia yerinde doğrulama imkanı bulunmayacak şekilde
soruşturmanın nihai safhasında ortaya atılması nedeniyle kabul görmemiştir. Hualon Corporation (M) Sdn. Bhd. firmasının
bir diğer iddiası da yurt içi satışların ve yerli kaynaklardan tedarik
edilmesi nedeniyle hammadde
alımlarının da yerel para birimi ile yapıldığı dolayısıyla kambiyo kar ve
zararının söz konusu olmadığıdır. Ancak firmanın daha önce ilettiği belgelere
göre Çin Tayvanı’ndan amorf cips ithal ettiği
görülmektedir. Bunun yanısıra bu iddialar da daha
önce dile getirilmeyen, yeni geliştirilen ve doğrulanması imkanı olmayan
veriler içerdiğinden kabul edilmemiştir. Firma son olarak üretim durdurma
maliyetlerine ilişkin yeni veriler öne sürmüş, bu veriler ışığında bazı
düzeltmeler talep etmiştir. Bununla beraber söz konusu veriler yerinde
doğrulama imkanı bulunmayacak şekilde soruşturmanın nihai safhasında ortaya
atılması nedeniyle kabul görmemiştir. Endonezya’da yerleşik üreticiler
için damping marjı Madde 22 - Endonezya’dan
işbirliğine gelen firmalar için CIF ihraç fiyatının yüzdesi olarak hesaplanan
damping marjları şu şekildedir: PT
SK Keris % 6,50 PT
Indorama Synthetics Tbk. %
10,91 Diğerleri %
10,91 PT SK Keris firması nihai bildirime ilişkin yanıtında ihraç
fiyatının, ilişkili aracı ihracatçı firma olan SK Networks’ün Türkiye’deki
bağımsız alıcıya satış fiyatları üzerinden değil, SK Keris’in
SK Networks’e FOB satışları üzerinden belirlenmesinin yanlış olduğunu iddia
ederek söz konusu durumun düzeltilmesini talep etmiştir. Ancak, SK Networks
üzerinden yapılan satışlar karlı olduğundan, Türkiye’deki ilk bağımsız
alıcıya satışlardan ayarlamalar yaparak fabrika çıkış aşamasındaki fiyata
ulaşmak yerine, SK Keris’in SK Networks’e ilk
satışları FOB ihraç fiyatı hesaplamasında kullanılmıştır. Firmanın ihraç
fiyatı hesabıyla ilgili öne sürdüğü bir diğer iddia da SK Keris’in
FOB satışları üzerinden belirlenen ihraç fiyatından ayrıca dış navlun, dış
sigorta ve banka masrafları düşülerek yanlış hesaplama yapıldığı
hususundadır. Yapılan incelemeler sonucunda adıgeçen
hususlar için gerekli düzeltmeler yapılarak ihraç fiyatı tekrar
hesaplanmıştır. PT SK Keris firması ayrıca, doğrudan ihraç satışlarında,
ilişkili olduğu aracı ihracatçı firması (SK Chemicals)
ile yaptığı satışta ve bağımsız aracı ihracatçı firmalar (Vinmar
Korea ve BCF Limited)
üzerinden satışlarında nihai bildirimde belirtilen oranda ayarlama
yapılmasının doğru olmadığını öne sürmüş ve bu konuda düzeltme talep
etmiştir. Bunlardan, PT SK Keris firmasının
ilişkili aracı ihracatçı firması üzerinden yapılan satışın incelenmesi
sonucunda, bu satışın karlı bir satış olmadığı görülmüş ve ayarlama yapılması
gereği ortaya çıkmıştır. Bu ayarlama için, SK Networks firmasına ait veriler
üzerinden, satış, genel ve idari giderlerin satış maliyetlerine oranı esas
alınarak mevcut 2001 ve 2002 yıllarına ait oranlar hesaplanmıştır. Bu
oranlardan ise, düşük olanı alınmıştır. Diğer taraftan, SK Keris’in doğrudan yaptığı satışlar ve bağımsız aracı
ihracatçı firmalar kanalıyla yaptığı satışlar üzerinden yapılan ayarlamalar
düzeltilmiştir. Firma son olarak
damping marjı hesabında ağırlıklı ortalama normal değer ile işlem bazında
ihraç fiyatlarının karşılaştırmasını haklı kılacak gerekçelerin bulunmadığını
öne sürmüştür. Buna karşılık yapılan incelemelerde, ihraç fiyatlarının farklı
alıcı veya dönemler arasında önemli ölçüde değişkenlik gösterdiği tespit
edildiğinden, dampingin büyüklüğünün tam olarak belirlenebilmesi amacıyla, damping
marjının ağırlıklı ortalama normal değer ile işlem bazında ihraç fiyatlarının
karşılaştırılması suretiyle belirlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Endonezya’dan işbirliğine gelen diğer
firma olan PT Indorama Synthetics
Tbk. firması da nihai bildirime ilişkin yanıtında
üretim maliyeti hesabına itiraz etmiş ve bu itirazlar makul görülerek üretim
maliyeti yeniden tespit edilmiştir. Bununla beraber üretim maliyetinin, PT Indoroma Synthetics Tbk. firması ağırlıklı ortalama net satış fiyatı ile ağırlıklı
ortalama üretim maliyetinin karşılaştırıldığı ve normal ticari işlem
testinden geçtiği için damping marjının
belirlenmesinde herhangi bir etkisi bulunmamaktadır. Firma ikinci olarak, yurt içi
satışlarda daha yüksek orandaki piyasa faiz haddi yerine firmanın 2003 yılına
ilişkin mali tablolarından alınan daha düşük orandaki ortalama yıllık faiz
haddinin dikkate alınmasına itiraz etmiştir. Ancak yüksek orandaki faiz
haddinin gerçekçi olmaması nedeniyle firmanın mali tablolarında elde edilen
oran kullanılmıştır. Firmanın diğer itirazı konteynır
taşıması için yapılan ayarlamaya ilişkin olmuştur. Firma, itirazında söz
konusu ayarlamanın iç navlun kaleminde zaten mevcut olduğunu öne sürmüş ve
düzeltme talep etmiştir. Yapılan inceleme sonucunda itiraz makul görülmüş ve
gerekli düzeltme yapılmıştır. Firmanın nihai bildirime ilişkin
yanıtında üzerinde durduğu ve “diğer
ayarlamalar” bölümünde gösterdiği ton başına 52 ABD Doları tutarındaki
ayarlama talebi, söz konusu ayarlamanın ileriye matuf olması, ürünün fiili
satış fiyatını değiştirmemesi ve gerçekleşip gerçekleşmeyeceğinin fiili
satışın yapıldığı zamanda belli olmaması nedeniyle dikkate alınmamıştır. Firma ayrıca, işlem bazında
karşılaştırma yolu ile damping marjının belirlendiğini, bunun dampingi tam olarak
yansıtmayacağını ve karşılaştırmada ihraç fiyatına yakın tarihli
AS-36000-830-Z ürün tipine ilişkin düşük fiyatlı satışların da dikkate
alınması gerektiğini, ihraç edilen AS-36000-800-Z ürün tipi ile söz konusu
ürün tipi arasında gerek üretim maliyeti gerekse tüketicilerin ürünü
algılaması ve ürünün kullanım yerleri açısından herhangi bir farklılık
olmadığını iddia etmiştir. Bütün bunlara ek olarak işlem bazında damping
marjının belirlenmesi yöntemi yerine hammadde fiyatlarındaki artış nedeniyle
üç aylık işlemlerin dikkate alınarak damping marjının belirlenmesi gerektiği
öne sürülmüştür. Diğer taraftan işlem bazında karşılaştırma yapılacaksa da
fatura tarihlerinin değil sözleşme tarihlerinin esas alınması gerektiği ifade
edilmiştir. Yukarıdaki iddialara ilişkin olarak
yapılan inceleme neticesinde; aynı tarihli iki ihraç işleminin olması,
soruşturma dönemi boyunca hammadde fiyatlarının önemli oranda artması
nedeniyle, işlem bazında karşılaştırma yönteminin damping marjını tam olarak
yansıtacağı sonucuna varılmıştır. Üç aylık işlemlere dayanılarak damping
marjının belirlenmesi yöntemi İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında
Mevzuat hükümleri gereğince uygun görülmemiştir. İşlem bazında
karşılaştırmada fatura tarihi yerine sözleşme tarihinin alınması önerisi
de mevzuat hükümleri gereğince
uygulanabilir olsa da bu iddia yerinde doğrulama imkanı bulunmayacak şekilde
soruşturmanın nihai safhasında ortaya atılması nedeniyle kabul görmemiştir. Son olarak ihraç fiyatına yakın
tarihli AS-36000-830-Z ürün tipine ilişkin düşük fiyatlı satışların da
dikkate alınması gerektiği yönündeki iddianın incelenmesinden, firmanın soru
formuna vermiş olduğu cevaplardan 78-80 IV arasındaki ürün tiplerinin üretim
maliyeti ile 81-85 IV arasındaki ürün tiplerinin üretim maliyetinin farklı
olduğu, her ne kadar söz konusu ürün tiplerinin kullanım alanları ve
tüketicinin ürünü algılaması açısından bir farklılık olmasa da tespit
edilmiştir. İşlem bazında karşılaştırmada aynı ürün tipinde aynı tarihli
yoksa yakın tarihli satışlara, o da yoksa diğer tiplere bakılabilmektedir. Bu
nedenle, aynı ürün tipinde yakın tarihli satış gerçekleştiğinden farklı ürün
tipine ilişkin satışlar dikkate alınmamıştır. ÇHC’de
yerleşik üreticiler için damping marjı Madde 23 - ÇHC’den işbirliğine gelen tek
firma Far Eastern Ind (Shanghai) Ltd. (FEIS) firması olmuştur. Bu bağlamda CIF
ihraç fiyatının yüzdesi olarak tespit edilen damping marjları şunlardır: Far
Eastern Ind. (Shangai) Ltd. %
20,93 Diğerleri %
20,93 Far Eastern
Ind. (Shangai) Ltd.
(FEIS) firması, nihai bildirime ilişkin yanıtında, soruşturma konusu maddenin
ilk bağımsız alıcıya satışında geçerli olan ihraç fiyatının alınmayıp, FEIS’in ilişkili firma FEPI’ye
satışlarında geçerli olan fiyatın ihraç fiyatı olarak alınmasının, Anlaşma’ya
aykırı olduğunu ifade etmiştir. Ancak, FEPI üzerinden yapılan satışlar karlı
olduğundan, Türkiye’deki ilk bağımsız alıcıya satışlardan ayarlamalar yaparak
fabrika çıkış aşamasındaki fiyata ulaşmak yerine, FEIS’in
FEPI’ye ilk satışları ihraç fiyatı hesaplamasında
kullanılmıştır. Güney Kore için damping
marjı Madde 24 - Güney Kore’den işbirliğine gelen üretici-ihracatçı
firma olmamıştır. Güney Kore için normal değer tespitinde, soruşturma açılış
aşamasında yer alan bilgiler kullanılmıştır. İhraç fiyatı
belirlenmesinde ise, soru formuna cevap veren ithalatçı verilerinden
yararlanılmıştır. Bu şekilde hesaplanan damping marjı CIF ihraç
fiyatının % 25,84’ü olarak
belirlenmiştir. ÜÇÜNCÜ KISIM
Zarara
İlişkin Belirlemeler BİRİNCİ BÖLÜM Dampingli
İthalat İthalatın
hacmi ve gelişimi Madde 25 - Yönetmeliğin 17 nci
maddesi çerçevesinde, soruşturma konusu ülkeler menşeli ithalatın hacminde
mutlak anlamda ya da Türkiye tüketimine oranla
önemli ölçüde bir artış olup olmadığı incelenmiştir. Yapılan incelemede,
şikayet konusu 3907.60.20.00.00 GTİP’si altında yer
alan PET cipslerinin, viskozitesi 78 ml/g’nin
altında olan ve tekstil ürünleri imalatında hammadde olarak kullanılan
tekstil cipsleri GTİP’i olan 3907.60.80.00.00
numarasından da ithal edildiği tespit edilmiştir. SD’de
iki ürün için de ithalat yapmış olan firmalara soru formları gönderilmiş,
Devlet İstatistik Enstitüsü verileri çerçevesinde ithalatçılardan gelen
cevaplar dikkate alınarak veriler ayrıştırılmıştır. Bu dönemde tespit edilen
tekstil ve şişe cipsi ithalat oranları zarar dönemine de uygulanmıştır.
Karşılaştırma yapılırken SD’nin dokuz aylık dönemi
kapsadığı göz önünde tutulmalıdır. İthalatın etkisinin toplu değerlendirilmesi Madde 26 - Hindistan,
Tayland, Çin Tayvanı, Güney Kore, Malezya, Endonezya
ve ÇHC’den yapılan ithalat için hesaplanan damping
marjlarının ve soruşturmaya tabi herbir ülkeden
yapılan ithalat miktarlarının ihmal edilebilir oranlardan fazla olduğu
ayrıca, ilgili ülkelerin herbirinden gerçekleşen
dampingli ithalatın SD’de yerli üreticinin
fiyatlarını bastırdığı görülmüştür. Yapılan incelemeler sırasında,
aralarında preform, şişe ve plaka üreticilerinin de
bulunduğu ithalatçı firmaların,
soruşturma konusu ürünü aynı zamanda soruşturmaya konu farklı ülkelerden
ithal ettiği tespit edilmiştir. Soruşturmaya tabi her bir ülke kaynaklı
ürünün aynı dağıtım kanalından geçtiği ve aynı
piyasaya (katı ve sıvı gıda üretimine uygun preform,
şişe ve plaka üreticileri) hitap ettiği anlaşılmıştır. Bu çerçevede
soruşturmaya tabi herbir ülkeden ithal edilen
soruşturma konusu ürünlerin kendi aralarında ve yerli benzer ürünle rekabet
ettiği sabit görülmüştür. Bu çerçevede, Yönetmelik’in 17 nci maddesi hükümlerine dayanarak, soruşturmaya eş
zamanlı konu olan Hindistan, Tayland, Çin Tayvanı,
Güney Kore, Malezya, Endonezya ve ÇHC’den yapılan
ithalatın etkilerinin toplu değerlendirilmesine karar verilmiştir. Aşağıdaki maddelerde yer alan zarar incelemesinde dampingli ithalat
ifadesi Hindistan, Tayland, Çin Tayvanı, Güney
Kore, Malezya, Endonezya ve ÇHC’den yapılan
soruşturma konusu madde ithalatının toplamına karşılık gelmektedir. Maddenin Genel İthalatı Madde 27 - Maddenin
genel ithalatı, 2001 yılı ile SD arasında sırasıyla 21.267 ton, 26.356 ton,
35.637 ton ve 35.052 ton olarak gerçekleşmiştir. 2001 yılı ile SD arasında
genel ithalat miktar bazında 21.267 tondan 35.052 tona çıkarak %64,82; değer
bazında da 19,79 milyon ABD dolarından 32,66 milyon ABD dolarına çıkarak
%65,01 oranında artmıştır. Dampingli İthalat Madde 28 - Soruşturma
konusu maddenin dampingli ithalatı 2001 yılında 18.916 ton iken 2002, 2003
yılları ve dokuz aylık SD’de sırasıyla 23.706 tona,
29.757 tona ve 30.799 tona yükselmiştir. Diğer bir ifade ile dampingli
ithalat 2001 yılı ile SD arasında miktar bazında %62,82 oranında artarken,
değer bazında da %65,16 oranında artmıştır. Aynı dönemde dampingli ithalatın
genel ithalat içindeki payı %88,95’den %87,87’ye düşmüştür. Ancak SD’de, 2003 yılına göre miktar olarak %3,5 ve değer
olarak %8,5 oranlarında dampingli ithalatta artış gözlenmiştir. Maddenin Üçüncü
Ülkelerden İthalatı Madde 29 - Maddenin
üçüncü ülkelerden ithalatı, 2001 yılı ile SD arasında miktar bazında %80,94
oranında, değer bazında ise %63,98 oranında artmıştır. Aynı dönemde üçüncü
ülkelerin genel ithalat içindeki payı %11,05’den %12,13’e çıkmıştır. Öte
yandan, soruşturma konusu madde ithalatı SD’de,
2003 yılına göre miktar olarak %27,66 ve değer olarak da %28,24 oranlarında
düşmüştür. Dampingli İthalatın Pazar
Payındaki Değişim Madde 30 - Maddenin yurtiçi tüketimi, yerli üreticinin yurtiçi
satışları ile genel ithalatın toplanması suretiyle hesaplanmıştır. Bu
çerçevede belirlenen toplam tüketim endeks olarak 2001 yılında 100 iken 2002,
2003 yılları ve dokuz aylık SD’de sırasıyla 123,
156 ve 128 olmuştur. Dampingli ithalatın
aynı dönemdeki pazar payı endeksi sırasıyla 100, 102, 101 ve 127 olarak
gerçekleşmiştir. Dampingli
ithalatın fiyatlarının gelişimi Madde
31 - Soruşturma konusu dampingli ithalatın ağırlıklı
ortalama birim fiyatı CIF bazda 2001 yılında 914 ABD Doları/ton iken, 2002
yılında 793 ABD Doları/ton’a düşmüş, 2003 yılında 885 ABD Doları/ton, SD’de de 927 ABD Doları/tona yükselmiştir. Diğer bir
ifadeyle, dampingli ithalatın ağırlıklı ortalama CIF fiyatı 2001 yılı 100
olarak alındığında bu rakam SD’de 101’e yükselmiştir.
Soruşturma konusu ürünün hammadde
fiyatlarına baktığımızda ise, sadece SD içerisinde, PTA ve MEG fiyatları %29 oranında artmıştır (ICISLOR Asya Pasifik Spot
CFR ÇHC fiyatları). Hammadde maliyetinin toplam PET cips maliyetinin önemli
bölümünü oluşturduğu göz önünde tutulduğunda, zarar döneminde görülen birim
fiyat artışları, sadece SD’de yaşanan hammadde
fiyat artışlarının altında kalmaktadır. Dampingli
ithalatın yerli üretici fiyatları üzerindeki etkisi Madde 32 -
Fiyat kırılması analizinde, ithalatın gümrük çıkış aşamasındaki fiyatları ile
yerli üretim dalının fabrika çıkış aşamasındaki fiyatları
karşılaştırılmıştır. Söz konusu fiyat kırılması hesaplamalarında firmaların SD’deki fiili ihraç fiyatları temel alınmıştır. Ayrıca bu
fiyatlara ithalatçılardan gelen bilgiler göz önüne alınarak KKDF masrafı,
gümrük giderleri, gümrük vergisi ve akreditif masrafları gibi gider kalemleri
eklenmiştir. Yapılan
incelemede açıkça görülmektedir ki, dampingli ithalatın etkisi ile yerli
üretici, 2002 yılından başlayarak ticari maliyetinin altında satış yapmaya
başlamıştır. Bu durumda, yıpranan yerli
üretici satış fiyatları göz önünde bulundurularak fiyat kırılması
yerine fiyat bastırmasının hesaplanmasının daha yerinde olacağı
düşünülmüştür. Öte yandan, SD’de yerli üretim
dalının ilgili üründe zarar ettiği göz önüne alınarak, fiyat bastırmasının
belirlenmesi amacıyla 2001 yılına ait
kâr marjı temel alınmıştır. Bununla
beraber, bir ihracatçı firma tarafından bu duruma itiraz edilmişse de yerli
üretim dalının, maliyetlerin altında yapılan satışlar nedeniyle zarar
görmediği bir döneme ilişkin veri kullanılabilmesini teminen
yöntem değiştirilmemiş ve ilgili firmanın itirazı kabul edilmemiştir. Bu
şekilde, soruşturma konusu ülkeler menşeli ithalatın gümrük vergisi ve
masrafları dahil Türkiye piyasasına giriş fiyatı, yerli sanayinin ticari
maliyetinin üzerine 2001 yılı kâr marjı eklenmesi ile elde edilen satış
fiyatı ile karşılaştırılmıştır. İthalat verileri çerçevesinde hesaplanan
fiyat bastırması oranları ÇHC için %10, Endonezya için %17, Hindistan için
%12, Malezya için %17, Tayland için %9, Çin Tayvanı
için %13 ve Güney Kore için %10 olarak tespit edilmiştir. İKİNCİ BÖLÜM Yerli Üretim Dalının Durumu
Yerli
üretim dalının ekonomik göstergeleri Madde 33 - Yerli üretim dalının ekonomik göstergelerinin
incelenmesinde ilgili ürüne ait veriler esas alınmıştır. Öte yandan, eğilimin
sağlıklı bir şekilde incelenmesi amacıyla Türk Lirası bazındaki veriler için
yıllık ortalama Toptan Eşya Fiyat Endeksi (TEFE) kullanılarak enflasyondan
arındırılmış reel değerler kullanılmıştır. Tayland
Dış Ticaret Dairesi yıllık verilerin dokuz aylık verilerle
karşılaştırılamayacağını ifade etmiştir. Ancak, değerlendirme yapılırken bu
husus göz önünde tutulmuş ve ayrıca, SD’ye ait
verilerden döneme ilişkin faaliyetler on iki aylık olarak da endekslenmiştir.
a) Üretim Yerli üretim dalının ilgili üründe
2001 yılında 100 olan üretim miktar endeksi, 2002 ve 2003 yıllarında
sırasıyla 139 ve 176’ya yükselmiş, SD’de ise 133
olarak gerçekleşmiştir. Soruşturmaya taraf olan
ihracatçılardan birisi tarafından yerli üretim dalının üretim endeksinin 2001
ve 2003 arasındaki dönemde sürekli artış gösterdiği, bu olumlu göstergeye
bakılarak yerli üretim dalının zarara uğradığının öne sürülemeyeceği iddia
edilmiştir. Buna karşılık yerli üretim dalının verileri, satış ve stok
verileri ile pazardaki büyüme beraberce ele alındığında, PET cips piyasasında
görülen büyüme karşısında yerli üretim dalının aldığı payın sürekli düştüğü
ve stokların arttığı bu nedenle üretimdeki artışa rağmen yerli üretim dalının
durumunun nisbi olarak kötüleştiği anlaşılmıştır. b) Satışlar Yerli üretim dalının ilgili üründe
2001 yılında 100 olan yurtiçi satış miktar endeksi, 2002 ve 2003 yıllarında
sırasıyla 123 ve 148’e yükselmiş, SD’de ise 104
olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde satış hasılatı reel
olarak incelendiğinde 2001 yılında 100 olan endeksin 2002 ve 2003 yıllarında
sırasıyla 99 ve 123 olarak gerçekleştiği, SD’de
ise 74’e gerilediği görülmüştür. Nihai bildirim sonrasında görüş
bildiren bir ihracatçı, yerli üretim dalının satış miktar ve hasılat
endekslerinde görülen artışa dayanarak yerli üretim dalında herhangi bir
zarar belirtisi olmadığını öne sürmüştür. Ancak, sadece satış miktar
endeksine bakılarak yapılacak değerlendirmenin sağlıklı sonuçlar veremeyeceği
açıktır. Nitekim yukarıda üretim endeksine ilişkin durum burada da söz
konusudur. Diğer bir ifadeyle, pazardaki büyüme ve yerli üretim dalının PET
cips piyasasındaki nisbi konumunun birlikte
değerlendirilmesi gerekmektedir. Satış hasılatındaki iyileşme ise
özellikle hammadde fiyatlarında meydana gelen konjonktürel
değişikliklerin fiyatlara yansıması olarak değerlendirilmiştir. Öte yandan, SD’de satış hasılatının gerek 2001 yılına gerekse bir
önceki yıla göre önemli ölçüde düştüğü de gözlenmektedir. Ayrıca, 2001 ile
2003 yılları arasındaki dönemde satış miktar endeksinde görülen %48
oranındaki artışa karşılık, satış hasılatı endeksinin aynı dönemde sadece %23
oranında bir artış göstermesi, zararın temel nedenlerinden olan fiyat
bastırmasının bir göstergesi olduğu anlaşılmaktadır. c) İhracat Yerli üretim dalının ilgili üründe
2001 yılında 100 olan ihracat miktar endeksi, 2002 ve 2003 yıllarında
sırasıyla 113 ve 141 olmuş, SD’de ise 129
olarak gerçekleşmiştir. Yerli üretim dalının ihracat hasılatı
ise 2001 yılında 100 olarak kabul edildiğinde 2002 ve 2003 yıllarında
sırasıyla 88 ve 109 olarak gerçekleşmiş, SD’de ise
94’e gerilemiştir. Yerli üretim dalının ihracat miktar
endeksinde görülen artışın, yurt içi piyasada kaybedilen pazar payını telafi
etme çabasından kaynaklandığı anlaşılmaktadır. d) Pazar Payı Yerli
üretim dalının ilgili üründe yurtiçi pazar payı 2001 ve 2002 yıllarında %61
iken, 2003 yılında %58’e ve SD’de %50’ye düşmüştür.
Soruşturmaya konu ürün pazarının 2001
ile 2003 yılları arasında sürekli büyümesine karşın, aynı dönemde yerli
üretim dalının pazar payı,
üretimindeki nisbi artışa rağmen istikrarlı bir
düşüş sergilemiştir. e) Stoklar Yerli üretim dalının ilgili üründeki
stok verileri incelendiğinde 2001 yılında 100 olan stok düzeyi endeksinin,
2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla 97 ve 149 olarak gerçekleştiği, SD’de ise 129 olduğu gözlenmiştir. İhracatçı firmalar tarafından stok
endeksinde görülen değişimin temel sebebinin üretim miktarları olduğu;
üretimin artış gösterdiği yıllarda stokların da arttığı, bir önceki yıla göre
gerilediği yıllarda ise düştüğü öne sürülmüştür. Ancak, stok miktarlarındaki
gelişmenin tek belirleyicisi üretim düzeyi değildir. Bu amaçla satış
miktarları da dikkate alınmalıdır. Satış miktar endeksinde görülen artışın
üretim miktar endeksinde görülen artışın altında kaldığı gözlenmektedir.
Dolayısıyla ithalattaki artışın şikayetçi firmanın satışlarını nisbi olarak olumsuz etkilediği ve bu durumun da stok
seviyelerinde artışa neden olduğu anlaşılmaktadır. f) Kapasite ve Kapasite Kullanım
Oranı (KKO) Yerli üretim dalının 2001 yılında %49
olan KKO’su, 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla
%56,1 ve %70,9 olarak gerçekleşmiş, SD’de %71,5’e
çıkmıştır. KKO’da
görülen artış da yerli üretim dalında herhangi bir zararın oluşmadığına
ilişkin olarak öne sürülen iddialardan birisi olmuştur. Bununla beraber KKO’daki mutlak artış yine piyasanın bütününde görülen ve
yukarıda açıklanan gelişmeler ışığında değerlendirilmelidir. g) İstihdam Yerli üretim dalının, ilgili üründeki
toplam çalışan işçi sayısı endeksi 2001 yılında 100 kabul edildiğinde, 2002
ve 2003 yıllarında sırasıyla 102 ve 82 olarak gerçekleşmiş SD’de ise 80’e düşmüştür. h) Ücretler Yerli
üretim dalının ilgili ürün üretiminde çalışan işçilerinin aylık giydirilmiş
brüt ücret endeksi 2001 yılında 100 olarak alındığında, 2002 ve 2003
yıllarında sırasıyla 98 ve 113 olarak gerçekleşmiş SD’de
ise 111 olmuştur. i) Verimlilik Yerli üretim dalının ilgili ürün
üretiminde çalışan işçi başına verimlilik endeksi 2001 yılında 100 iken, 2002
ve 2003 yıllarında sırasıyla 138 ve
212 olarak gerçekleşmiş, SD’de ise 217’ye
çıkmıştır. İhracatçı firmalardan birisi
tarafından istihdamda görülen düşüşün nedeninin dampingli ithalattaki artış değil
verimlilik artışı olduğu öne sürülmüştür. Bu durumun genel bir çerçeve
dahilinde değerlendirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu bağlamda, pazardaki
büyüme ve yatırımlardaki artışa bakarak dahi istihdamda görülen düşüşün
normal kabul edilemeyeceği anlaşılmaktadır. j) Yurtiçi Fiyatlar Yerli üreticinin ilgili üründe
ağırlıklı ortalama yurtiçi birim satış fiyatı endeksinin, 2001 yılı verileri
100 olarak alındığında, 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla 81 ve 83 olarak
gerçekleştiği, SD’de ise 71’e düştüğü görülmüştür. Bir ihracatçı firma, yurtiçi
fiyatlardaki düşüşün nedeninin kendisinin yerleşik bulunduğu ülkeden
gerçekleştirilen ithalat olamayacağını, zira söz konusu ülkenin ihraç
fiyatlarının 2002 yılı ile SD arasındaki dönemde artış gösterdiğini öne sürmüştür.
Buna karşılık, soruşturmaya konu herbir ülkeden
yapılan ithalatın dampingli fiyatlarla gerçekleştiği ve bunun yerli üretim
dalının fiyatlarını bastırdığı tespit edildiğinden, iddia edilen fiyat
artışının dampingli ithalatı ve bu ithalatın yerli üretim dalı üzerindeki
zarara neden olan olumsuz etkilerini ortadan kaldırmayacağı
değerlendirilmiştir. k) Maliyetler Yerli üreticinin ilgili üründe
ağırlıklı ortalama birim ticari maliyet endeksi 2001 yılında 100 iken, 2002
ve 2003 yıllarında sırasıyla 85 ve 88 olarak gerçekleşmiş, SD’de ise 78’e
düşmüştür. l) Kârlılık Yerli üreticinin ilgili üründe ticari
maliyetleri dikkate alınarak hesaplanan toplam kârlılık endeksi 2001 yılında
100 olarak kabul edildiğinde, 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla (–)27 ve (–)67 zarar değerlerine, SD’de ise (–)59 zarar değerine ulaşılmıştır. Yerli üreticinin ilgili üründe ticari
maliyetleri dikkate alınarak hesaplanan birim kârlılık verileri
incelendiğinde ise 2001 yılında 100 olarak alınan endeksin, 2002 ve 2003
yıllarında sırasıyla (–)23 ve (–)46 olarak gerçekleştiği, SD’de ise (–)52
zarar değerine ulaştığı görülmüştür. m) Nakit Akışı Yerli üretim dalının bütün
faaliyetleri dolayısıyla yarattığı nakit akışı endeksi 2001 yılında 100 iken,
bu rakam 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla 176 ve 58 olarak gerçekleşmiş, SD’de ise 34’e
gerilemiştir. n) Özkaynakların
Kârlılığı ve Yatırım Hasılatı Yerli üretim dalının bütün
faaliyetleri ile ilgili olarak, 2001 yılı itibariyle (-)100 olan özkaynak kârlılığı/zarar (Kâr/Özkaynak)
endeksi, 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla (-) 22 ve (-)188 olarak gerçekleşmiş, SD’yi ise (-)105 değeriyle kapatmıştır. Yatırım hasılatı (Kâr/Aktif Toplamı)
endeksine bakıldığında ise 2001 yılında (-) 100 olan endeksin, 2002 ve 2003
yıllarında (–)30 ve (–)235 değerlerini aldığı SD’de
ise (-) 143 olarak gerçekleştiği
görülmüştür. o) Büyüme Yerli üretim dalının bütün
faaliyetleri ile ilgili olarak, aktif büyüklüğü reel
olarak 2001 yılında 100 iken, 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla 86 ve 95
olmuş, SD’de ise
108 olarak gerçekleşmiştir. p) Sermaye Artışı Yerli üretim dalının bütün
faaliyetleri ile ilgili olarak, 2001 yılında 100 olan öz sermaye endeksi,
2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla 116 ve 118 olarak gerçekleşmiş, SD’de ise reel olarak 147’ye çıkmıştır. r) Yatırımlardaki Artış Yerli sanayinin ilgili üründeki tevsi
yatırımları endeks olarak 2001 yılında 100 iken, 2002 yılında 382’ye çıkmış,
2003 yılında 16’ya gerilemiş ve nihayet SD’de 0
(sıfır) olarak gerçekleşmiştir. İhracatçı firmalardan birisi
tarafından yatırımlardaki büyük artışın yerli üretim dalının karlılığını düşürdüğü ve dolayısıyla
görülen zararın başlıca nedenlerinden olduğu öne sürülmüştür. Yatırımlardaki
artışa bakarak yerli üretim dalının pazarda görülen büyümeye hazırlandığı
söylenebilir. Nitekim, pazarın hacminde bir genişleme görülmüştür. Bununla
beraber yukarıda da açıklandığı üzere, dampingli ithalatın etkisiyle azalan
pazar payının sonucunda yatırım hasılatında da önemli bir düşüş yaşandığı
açıktır. s) Damping
Marjının Büyüklüğü Soruşturma konusu
tüm ülkeler bazında damping marjlarının önemli oranlarda olduğu tespit
edilmiştir. Ekonomik
Göstergelerin Değerlendirilmesi Madde 34 -
Yerli üretim dalının, 2001-SD arasında ekonomik göstergelerinin incelenmesi
sonucunda; pazar payının gerilediği, stoklarının arttığı, sınai
maliyetlerindeki artışa rağmen satış fiyatının gerilediği, bu olumsuz
gelişmeler sonucunda, toplam ve birim kârlılığının düşerek zarara dönüştüğü,
firmanın tüm faaliyetlerini kapsayan firma nakit akışı, yatırım hasılatı ve
öz kaynak kârlılığı gibi göstergelerinde gerileme yaşandığı tespit
edilmiştir. SD’de yurtiçi satış fiyatlarındaki
azalma, ticari maliyetteki düşüşün 7 puan daha aşağısında gerçekleşmiştir.
Dampingli ithalat ile rekabet edebilmek için yerli sanayi fiyatlarını ticari
maliyetinin de altına çekmek zorunda kalmış, fiyatları bastırılmıştır. Öte yandan, yerli üretim dalının tüm
faaliyetlerini kapsayan firma nakit akışı, yatırım hasılatı ve öz kaynak
kârlılığı gibi göstergelerinde görülen gerilemenin, firmanın çok geniş bir
ürün yelpazesine sahip olması nedeniyle söz konusu dampingli ithalat ile
doğrudan ilişkilendirilmesi doğru olmamakla birlikte, ilgili ürünün
kârlılığında görülen olumsuz gelişmenin de firma genelinde yaşanan gerilemede
payı olduğu açıktır. Ekonomik göstergelerinde yaşanan söz
konusu olumsuz gelişmeler ışığında, yerli üretim dalının soruşturmaya konu
ürün ile ilgili faaliyetlerinde ciddi sorunlar ile karşı karşıya olduğu
anlaşılmaktadır. Tayland Dış Ticaret Dairesi, yerli
üretim dalına ait verilerin çoğunun olumlu olduğunu, Anlaşma Madde 3.4 hükmü
bağlamında yerli üretim dalında zarardan söz edilemeyeceğini iddia etmiştir. Ancak, yukarıda bahsedildiği gibi
dampingli ithalatın gerek hacmi gerekse değeri ve yerli üretim dalının
fiyatları üzerindeki olumsuz etkisi dikkate alındığında yerli üretim dalının
birçok temel verisinde olumsuzluklara yol açtığı görülmektedir. DÖRDÜNCÜ KISIM
Dampingli
İthalat ile Zarar Arasındaki Nedenselliğe İlişkin Belirlemeler Dampingli
ithalatın etkisi Madde
35 - Soruşturma dönemi dokuz
aylık bir süreyi kapsamasına rağmen 2001 yılı ile SD arasındaki dönemde
yapılan dampingli ithalatın miktar ve değer esasında arttığı görülmektedir.
Bu nedenle, dampingli ithalatın pazar payının
arttığı anlaşılmıştır. Hammadde
fiyatlarındaki, dolayısıyla petrol fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı hassas
olan soruşturma konusu ürün fiyatları 2001-2002 yılları arasında düşerken,
2003 yılından sonra artış göstermeye başlamıştır. Diğer taraftan, SD’de soruşturmaya konu olan ülkeler menşeli dampingli
ithalatın yerli üretim dalının
fiyatlarını önemli ölçüde bastırdığı belirlenmiştir. 2001 yılı ile SD
arasındaki dönemde yerli üretimin satış fiyatları reel
olarak 29 puan düşmüştür. Yerli üreticinin, dampingli ithalatın
varlığı sebebiyle, sınai maliyeti artarken satış fiyatları gerilemiş, ancak
buna rağmen mevcut pazar payını koruyamamıştır. 2001 yılı ile SD arasındaki
dönemde 18 puanlık bir pazar payı kaybı yaşamıştır. Bu tespitler ışığında, 2001 yılı ile
SD arasında mutlak ve nispi olarak miktar ve değer bazında artış gösteren
dampingli ithalat nedeniyle, yerli üretim dalının ekonomik göstergelerinde
olumsuz gelişmeler olduğu görülmüştür. Dampingli ithalatın seyri ile yerli
üretim dalında görülen olumsuz gelişmelerin eş zamanlı olarak ortaya çıkması
sebebiyle, yerli üretim dalında görülen zararın dampingli ithalattan
kaynaklandığı sonucuna varılmıştır. Üçüncü
ülkelerden ithalat Madde
36 - Üçüncü ülkelerden yapılan
ithalatta, 2001 yılı ile SD arasında birim fiyatlar %9 oranında azalmış, buna karşılık söz konusu ithalat
miktar bazında yaklaşık %81 oranında artmıştır. Üçüncü ülkelerin ithalat
içindeki payı 2003 yılında %16 iken SD’de %12’ye gerilemiştir. Üçüncü ülkeler menşeli ithalat
gerek fiyatları, gerekse miktarı itibariyle bu aşamada yerli üretime
zarar verebilecek boyutta görülmemektedir. Yerli üretim dalının 2001 yılından SD’ye kadar düşüş gösteren pazar payının tek gerekçesinin
şikayet konusu ülkelerden yapılan ithalat olamayacağı, söz konusu dönemde
diğer ülkelerden gerçekleştirilen ithalatta da artış yaşandığı iddia
edilmiştir. Her şeyden önce şikayet
konusu olan unsur söz konusu maddenin ithal edilmesi değil, ithalatın
soruşturma konusu ülkelerden dampingli fiyatlarla gerçekleştirilmesi ve bahse
konu dampingli ithalatın yerli üretim dalına zarar vermesidir. Zira dampingli
ithalat haksız rekabet koşullarının ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Öte
yandan ilgili ülkelerden gerçekleştirilen ithalatın hacminin büyüklüğü
yapılacak değerlendirmelerde göz önüne alınmalıdır. Bu bağlamda, diğer
ülkelerden gerçekleştirilen ithalatın, şikayet konusu ülkelerden
gerçekleştirilen ithalatın sadece %14’ü olduğu dikkate alındığında,
soruşturma konusu ülkelerden gerçekleştirilen ithalattaki bir birimlik
artışla diğer ülkelerden gerçekleştirilen ithalattaki bir birimlik artışın,
piyasada ve yerli üretim dalının pazar payında aynı etkiyi göstermeyeceği
anlaşılmaktadır. Diğer
taraftan, Tayland Dış Ticaret Dairesi Amerika Birleşik Devletleri’nden (ABD)
yapılan ithalatın, miktar ve fiyat itibariyle yerli üretimde zarara neden
olabileceğini dile getirmiştir. Söz
konusu Daire, soruşturmada ayrımcılık yapıldığını ve ABD ile Avrupa Birliği
(AB) ülkelerinin de soruşturmaya dahil edilmesi gerektiğini ifade etmiştir.
Söz konusu iddia doğru kabul edilse bile yerli üretim dalı tarafından bahse
konu diğer kaynaklardan dampingli ithalat yapıldığına ve bunun zarara neden
olduğuna ilişkin herhangi bir şikayet dile getirilmemiştir. Ayrıca, bu durum
dampingli ithalatın yerli üretime zarar verdiği gerçeğini değiştirmemektedir. Öte yandan,
AB ülkeleri menşeli ithalatın fiyat ve miktar olarak da yerli üretime zarar
verecek düzeyde bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu
itibarla, üçüncü ülkelerden yapılan ithalatın soruşturma konusu ülkelerden
yapılan dampingli ithalat ile zarar arasındaki illiyet bağını bozacak bir
etkisi olmadığı sonucuna varılmıştır. BEŞİNCİ KISIM
Sonuç
Karar Madde 37 - Soruşturma sonucunda
dampingin, yerli üretim dalında zararın ve her ikisi arasında illiyet bağının
mevcut olduğu tespit edildiğinden, İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme
Kurulu’nun kararı ve Bakan’ın onayı ile aşağıda tanımı ve menşe ülkeleri
belirtilen maddenin Türkiye’ye ithalatında karşılarında belirtilen oranda
dampinge karşı önlem yürürlüğe konulmuştur.
Uygulama
Madde
38 - Gümrük idareleri, Karar maddesinde gümrük tarife
istatistik pozisyon numarası, tanımı ve menşe ülkeleri belirtilen eşyanın
ithalatında, karşılarında gösterilen tutarlarda dampinge karşı önlemi tahsil
ederler. Yürürlük Madde
39 - Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme
Madde
40 - Bu Tebliğ hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın
bağlı olduğu Bakan yürütür. |