Anayasa Mahkemesi Kararı Anayasa
Mahkemesi Başkanlığından: Esas
Sayısı : 2003/16 (Siyasî Parti Malî
Denetimi) Karar
Sayısı : 2005/23 Karar
Günü : 1.12.2005 I - MALİ DENETİMİN
KONUSU Sağduyu
Partisi’nin 2002 yılı kesinhesabının
incelenmesidir. II - İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 16. maddesi uyarınca
Tülay TUĞCU, Haşim KILIÇ, Sacit
ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, A.Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Osman Alifeyyaz
PAKSÜT’ün katılmalarıyla 1.12.2005 tarihinde
yapılan ilk inceleme toplantısında; Sağduyu
Partisi’nin 2002 yılı kesinhesabının incelenmesi
sonucunda “Dosyadaki eksiklikler giderildiğinden işin esasının incelenmesine;
oybirliğiyle” karar verilmiştir. III - ESASIN İNCELENMESİ Parti’nin
Anayasa Mahkemesi’ne verdiği 2002 yılı kesinhesap
çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan
inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949 Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı
Siyasî Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Denetimin
maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerde Parti’nin Genel Merkezi’nin
2002 yılı gelirlerinin 100.000.000.-TL, giderlerinin 30.680.000.-TL ve 2003
yılına nakit devrinin 69.320.000.-TL, gelir ile gider ve nakit devir
rakamlarının toplamının birbirine denk olduğu görülmüştür. A - Gelirlerin
İncelenmesi Parti
Genel Merkezi’nin gelirleri 100.000.000.-TL olarak gösterilmiştir. Bunun
tamamı bağış gelirleridir. Parti
defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin
2820 sayılı Yasa’nın 61-69. maddelerine uygun olarak sağlandığı sonucuna
varılmıştır. B - Giderlerin İncelenmesi Parti
Genel Merkezi’nin giderleri 30.680.000.-TL olarak gösterilmiştir. Bunun
tamamı Resmi Defter alım giderleridir. Parti
Genel Merkezi’nce 69.320.000.-TL nakit mevcudu olarak 2003 yılına
devredilmiştir. Genel
Merkez’in defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede,
giderlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna
varılmıştır. C - Parti Malları Parti’nin
kesinhesabı ve ekleri üzerinde yapılan incelemede,
2002 yılında taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı (yüz Yeni Türk Lirasını)
aşan herhangi bir taşınır mal, menkul kıymet ve her türlü hak ediniminin
bulunmadığı anlaşılmıştır. IV - SONUÇ Sağduyu Partisi’nin 2002 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda; Parti’nin
kesinhesabında gösterilen 100.000.000.- lira geliri
ile 30.680.000.- lira giderinin ve 69.320.000.- lira nakit devrinin eldeki
bilgi ve belgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu’na uygun
olduğuna, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün karşıoyu
ve OYÇOKLUĞUYLA 1.12.2005 gününde karar verildi.
DEĞİŞİK ve EK GEREKÇE 1
- Sağduyu Partisi’nin 2002 yılı kesinhesabının incelenmesi sırasında, 2820 sayılı Siyasî
Partiler Kanunu’nun 74. maddesinin ikinci fıkrası gereğince verilmesi gereken
bilgi ve belgeleri göndermesi için, Anayasa Mahkemesi’nce adı geçen Parti’ye
22.10.2003 tarihinde bildirimde bulunulduğu, bu lazımeyi
yerine getirmediği gerekçesiyle de
Anayasa Mahkemesi’nin 20.7.2005 tarih ve E.2005/1 (SP-İhtar), K.2005/2
sayılı kararıyla, kararın tebliğ tarihinden itibaren altı ay içinde bu
aykırılığı gidermesi için, 2820 sayılı Kanun’un 104. maddesi gereğince
Parti’ye ihtarda bulunulduğu, Parti Genel Başkanı’nın 15.11.2005 tarihli yazı
ekinde istenen bilgi ve belgeleri sunduğu, ayrıca yazı içeriğinde, söz konusu
2002 yılı kesinhesabıyla ilgili Anayasa
Mahkemesi’nce istenen bilgi ve belgelerin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
aracılığıyla Anayasa Mahkemesi’ne gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı’na 15.12.2003 tarih ve 3279 evrak kayıt numarasıyla teslim
edildiğinin, dolayısıyla karar gereğinin yerine getirildiğinin, buna karşın
Parti’ye Anayasa Mahkemesi’nce ihtar cezası verildiğinin belirtildiği
anlaşılmaktadır. 2
- Söz konusu yazı içeriğinden, Parti’nin kendisine düşen vecibeye yerine
getirmesine karşın, Anayasa Mahkemesi’nce Parti’ye ihtar verildiği
değerlendirilmesinde bulunulduğu görülmektedir. 2820 sayılı Siyasî Partiler
Kanunu’nun 74. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, karara bağlanarak
birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile Parti merkez
ve bağlı ilçeleride kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğinin, ilgili siyasî
partinin genel başkanları tarafından, Haziran ayı sonuna kadar Anayasa
Mahkemesi’ne ve bilgi içinde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na verilmesi
zorunlu bulunmaktadır. İnceleme konusu dosyada, Anayasa Mahkemesi’nin
22.10.2003 tarihli yazısı ile Parti’ye ilgili noksanları ikmal etmesi için 30
gün süre verilmesinden sonra, 15.11.2005 tarihine kadar istenen bilgi ve
belgelerin Sağduyu Partisi tarafından Anayasa Mahkemesi’ne verilmediği hususu
tartışmasızdır. Parti, 22.10.2003 tarihli bildirim kararından sonra,
15.12.2003 tarihinde istenen tüm bilgi ve belgelerin Anayasa Mahkemesi’ne
iletilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na verildiğini
belirtmektedir. Dosyada bu iddiayı teyit eder mahiyette Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı’nın bir kabul beyanı yer almamaktadır. Bununla beraber, söz
konusu iddianın doğruluğu kabul edilse dahi, 2820 sayılı Kanun’un 74/2.
maddesinin açıklığı karşısında bir başka makamı aracı kılmak suretiyle
Anayasa Mahkemesi’ne bilgi ve belge sunma gibi bir yönteme hukukilik
atfedebilmeye de imkan olamayacağı kuşkusuzdur. Dolayısiyle
de bu makamın söz konusu bilgi ve belgeleri Anayasa Mahkemesi’ne zamanında
göndermemiş olmasının hukuki sonuçlarından Parti’nin lehine bir yorum çıkartılabilmesi mümkün değildir. Parti,
Anayasa Mahkemesi’nin 22.10.2003 tarihli kararından sonra, iki nüsha
hazırlayacağı bilgi ve belgelerden bir suretini doğrudan Anayasa Mahkemesi’ne
göndermeli, bir suretini de bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na
vermeliydi. 3
- Saptanan bu hukuki tespite bağlı olarak, doğrudan Anayasa Mahkemesi’ne
gönderilmeyen bilgi ve belgelerden Yasa’nın açık düzenlemesine aykırı
biçimde, Parti’nin aracı kıldığı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın sorumlu
tutulabilmesi mümkün bulunmadığından; Anayasa Mahkemesi’nin 20.7.2005 tarihli
ihtar kararının geri alınmasını gerektirir bir hukuki nedenin mevcut olmadığı
görülmektedir. Belirtilen bu açıklama çerçevesinde, söz konusu gerekçenin
Sağduyu Partisi’nin 2002 yılı kesinhesabının 2820
sayılı Siyasî Partiler Kanunu’na uygun olduğuna dair Anayasa Mahkemesi’nin bu
kararında yer alması gerektiğini değerlendiriyorum. Üye Serdar
ÖZGÜLDÜR |