YÖNETMELİK Devlet
Bakanlığından: SİGORTA VE REASÜRANS İLE EMEKLİLİK
ŞİRKETLERİNİN SERMAYE YETERLİLİKLERİNİN ÖLÇÜLMESİNE
VE DEĞERLENDİRİLMESİNE İLİŞKİN
YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç
ve kapsam MADDE
1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, sigorta ve reasürans
şirketleri ile emeklilik şirketlerinin mevcut ve potansiyel riskleri
nedeniyle oluşabilecek zararlarına karşı yeterli miktarda özsermaye
bulundurmalarının sağlanmasıdır. (2) Bu Yönetmelik, Türkiye’de
kurulu sigorta ve reasürans şirketleri, yabancı sigorta ve reasürans
şirketlerinin Türkiye’deki şubeleri ve emeklilik alanında Türkiye’de faaliyet
gösteren şirketleri kapsar. Dayanak MADDE
2 – (1) Bu Yönetmelik, 21/12/1959 tarihli ve 7397 sayılı
Sigorta Murakabe Kanununun 39 uncu maddesi ile 28/3/2001 tarihli ve 4632
sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanununun 26 ncı maddesi
hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE
3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Brüt: Reasüröre isabet eden
kısmının dahil olduğu tutarı, b) Kanun: 7397 sayılı Sigorta
Murakabe Kanunu ile 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi
Kanununu, c) Muallak Hasarlar Karşılığı:
Tahakkuk etmiş ve hesaben tespit edilmiş ancak daha önceki hesap dönemlerinde
veya cari hesap döneminde fiilen ödenmemiş hasar ve tazminat bedelleri veya
bu bedel hesaplanamamış ise tahmini bedelleri, gerçekleşmiş ancak rapor
edilmemiş hasar ve tazminat bedelleri, gider payları ile muallak hasar
karşılığı yeterlilik farkını, ç) Müsteşarlık: Hazine
Müsteşarlığını, d) Net: Reasüröre isabet eden
kısmının düşülmesi sonucu kalan tutarı, e) Şirket: Türkiye’de kurulmuş
sigorta ve reasürans şirketleri ile yabancı ülkelerde kurulmuş sigorta ve
reasürans şirketlerinin Türkiye’deki şubeleri ile emeklilik şirketlerini, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Sermaye Yeterliliği, Tedbir ve
Bildirim Özsermaye MADDE
4 – (1) Özsermaye; Şirketlerin varlıklarından
öngörülebilir tüm yükümlülükleri ile maddi olmayan varlıkların hariç tutulması
ile elde edilen; a) Ödenmiş sermaye, b) Kâr yedekleri, c) Sermaye yedekleri, ç) Vergi karşılığından sonraki
dönem kârı ile geçmiş yıllar kârları toplamı, d) Deprem hasar karşılığı, e) Bu Yönetmeliğin 5 inci
maddesine uygun bir biçimde alınan sermaye benzeri krediler, toplamından varsa dönem zararı
ile geçmiş yıllar zararlarının düşülmesinden sonra bulunan tutarı ifade eder. (2) Özsermaye hesabında şirketin
kendi hisseleri dikkate alınmaz. Sermaye
benzeri krediler MADDE
5 – (1) Sermaye benzeri krediler, bu kredi tutarı hariç
olarak hesaplanacak özsermayenin en fazla %30’una kadar özsermaye hesabına
ilave edilir. (2) Sermaye benzeri krediler; a) Vadesine en az beş yıl kalan, b) Şirketin iflası ya da
tasfiyesi halinde hisse senetlerinden bir önce diğer tüm borçlardan sonra
ödenmesi kredi verenlerce kabul edilen, c) Defaten kullandırılan ve
herhangi bir şekil ve surette doğrudan ya da dolaylı olarak teminata
bağlanmamış, hiç bir türev işlem ve sözleşmeyle ilişkilendirilmemiş, başka
işlere temlik edilemeyeceği yazılı olarak belirlenmiş, ç) Şirketin doğrudan ve dolaylı
iştirakleri dışında kalan kişilerden sağlanan kredilerdir. (3) Kullanılacak sermaye benzeri
kredilere ilişkin yapılacak sözleşmelerde ikinci fıkranın (a), (b) ve (c)
bentlerinde belirtilen koşulların ve faiz ve diğer masraflar hariç, ana para
geri ödemesinin beş yıldan önce yapılamayacağının açıkça hükme bağlanmış
olması zorunludur. (4) Bu maddede belirtilen
koşulları taşıyan sermaye benzeri kredilerin özsermaye hesabına dahil
edilebilmesi için kredi sözleşmesinin aslı veya noter onaylı örneği, sözleşme
henüz imzalanmamışsa aslı izin verilmesinin ardından ibraz edilmek üzere,
sözleşme taslağı ile birlikte Müsteşarlığa izin başvurusunda bulunulur.
Önceden ibraz edilen sözleşme taslağı hükümleri ile, izin verilmesinin
ardından ibraz edilen asıl sözleşme hükümleri arasında, kullanılan kredinin
sermaye benzeri niteliğini ortadan kaldıracak şekilde farklılıkların
bulunması halinde verilen izin iptal edilir. Bu kredilere uygulanacak faiz
oranlarının sözleşmede açık bir şekilde belirlenememesi ve benzer kredilere
göre aşırı ölçüde yüksek olması halinde, kredinin özsermaye hesabına dahil
edilmesine izin verilmeyebilir. (5) Gerekli koşulları taşıyan
sermaye benzeri krediler Müsteşarlığın izninin ardından Şirket kayıtlarına
intikal tarihi itibariyle özsermaye hesaplamalarına dahil edilir. Sermaye
benzeri kredilerin vadesinden önce geri ödenmesine, gerekli özsermaye
tutarının altına düşülmemesi halinde Müsteşarlıkça izin verilebilir. (6) Özsermaye hesaplamalarına
dahil edilmesine Müsteşarlıkça izin verilen sermaye benzeri kredilerden kalan
vadesi beş yıldan az olan krediler her bir yıl için %20 oranında azaltılarak
özsermaye hesaplamalarına intikal ettirilir. Vadesine bir yıldan az süre
kalan sermaye benzeri krediler özsermaye hesaplamasında dikkate alınmaz. (7) Müsteşarlıkça izin verilmesi
halinde, şirketin sermaye artırımlarında kullanılması hissedarlarca kesin ve
yazılı olarak taahhüt edilen, karşılığında hiç bir şekil ve surette faiz
tahakkuku ve ödemesi yapılmayan ve tasfiye halinde, hisse senetlerinden bir
önce, diğer tüm borçlardan sonra ödenmesi kabul edilen, herhangi bir şekil ve
surette doğrudan ya da dolaylı olarak teminata bağlanmamış, hiç bir türev
işlem ve sözleşmeyle ilişkilendirilmemiş, şirkete rehnedilmiş kaynaklar da
vade şartı aranmaksızın, niteliklerine göre sermaye benzeri kredi olarak
kabul edilebilir. Gerekli
özsermaye MADDE
6 – (1) Gerekli özsermaye, 7 nci maddede belirtilen
birinci yöntem ile 8 inci maddede belirtilen ikinci yöntemlerden elde edilen
sonuçların yüksek olanıdır. Birinci
yönteme göre gerekli özsermaye MADDE
7 – (1) Birinci yönteme göre gerekli özsermaye, hayat
dışı, hayat ve emeklilik branşları için ayrı ayrı hesaplanır. (2) Gerekli özsermaye; sağlık ve
ferdi kaza branşları da dahil olmak üzere hayat dışı branşlarda, prim ve
hasar esasına göre bulunan tutarlardan yüksek olanı; hayat branşında (yaşama
ihtimaline bağlı sigortalar, vefat sigortası, karma sigorta, prim iadeli
hayat sigortası, evlilik sigortası ve doğum sigortası ve yıllık gelir
sigortası gibi sigortalardan ünite bazlı sigortalar dışında kalan sigorta
türleri için) ise yükümlülüğe ve riske ilişkin sonuçların toplamıdır. İlgili
branşta faaliyet gösteren şirketler için gerekli özsermaye tutarı, her bir
branş için ayrı ayrı hesaplanan sonuçların toplamıdır. (3) Hayat dışı branşlar için
gerekli özsermaye yıllık prim ya da son üç yılda gerçekleşen hasarların
ortalamasına dayanılarak hesaplanır. Ancak, kredi ve tarım sigortaları için
hesaplamada son yedi yılda gerçekleşen hasarların ortalaması esas alınır; a)
Prim Esasına Göre Gerekli Özsermaye: Son bir yıllık süre içinde brüt yazılı
primlerden (vergi ve harçlar hariç) fesih ve iptaller düşüldükten sonra kalan
tutarın 85 milyon YTL’ ye kadar olan kısmının % 18, geri kalan kısmının ise %
16 ile çarpılmasından sonra bulunan sonuçların toplamının; son üç yıllık süre
içinde şirket üstünde kalan hasar tutarının brüt hasara oranı % 50 den aşağı
ise % 50, yüksek ise bulunan oranla çarpılması sonucunda bulunan tutardır. b) Hasar Esasına Göre Gerekli
Özsermaye: Son üç yıllık sürede brüt ödenen hasarlara, son yıl muallak
hasarlar karşılığı (direkt ve endirekt işler için ayrılan dahil) eklenerek
rücu yoluyla tahsil edilen hasar tazminatları ile bir yıl önce (kredi ve
tarım sigortalarında altıncı yıla ait) ayrılan muallak hasar karşılıkları
düşüldükten sonra tespit edilecek miktarın, yukarıda bahsedilen üç ve yedi
yıl olarak belirtilen risk gruplarına göre 1/3’ü veya 1/7’si ayrılarak ilk 60
milyon YTL’ ye kadar olan kısmı % 26, kalan kısmının % 23 ile çarpılması
sonucu bulunan tutarlar toplamının son üç yıllık sürede şirket üzerindeki net
hasar tutarının brüt hasar tutarına oranı % 50 den aşağı ise % 50, yukarı ise
bulunan oranla çarpılması sonucunda bulunan tutardır. (4)Prim ve hasar esasına göre
gerekli özsermaye tutarlarının hesaplanmasında kullanılan prim ve hasar
tutarları, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından saptanmış yıllık Üretici
Fiyat Endeksindeki artış oranı dikkate alınarak Müsteşarlıkça artırılabilir. (5)Hasar esasına göre gerekli
özsermaye tutarının hesaplanması sırasında yeni devralınan portföyler
dolayısıyla geçmiş üç yıllık veriye sahip olunamaması durumunda; portföyü
devralan şirket, portföyünü devraldığı şirketin geçmiş verilerini kendi
verileri ile konsolide ederek hesaplama yapabilir. (6) Hayat branşı için gerekli
özsermaye tutarı aşağıdaki gibi hesaplanır. a) Yükümlülük Esasına Göre Gerekli
Özsermaye: Hayat matematik karşılığı (direkt ve endirekt işler dahil) ile bir
yıllık hayat sigortaları için ayrılan kazanılmamış primler karşılığının
toplamının %4’ünün, son bir yıl için ayrılan net matematik karşılıklar ile
son bir yılda bir yıllık hayat sigortaları için ayrılan net kazanılmamış
primler karşılığının toplamının brüt matematik karşılıklar ile bir yıllık
hayat sigortaları için ayrılan brüt kazanılmamış primler karşılığının
toplamına oranı %85 ten aşağı ise %85, yüksekse bulunan oranla çarpılması sonucunda
elde edilen tutardır. b)
Risk Esasına Göre Gerekli Özsermaye: Ölüm halinde sigortalıya ödenecek meblağdan
matematik karşılıklar ile kazanılmamış primler karşılığının düşülmesi
sonucunda bulunan risk kapitalinden; 1) Sigorta süresi azami üç yıla
kadar olanların % 0.1, 2) Sigorta süresi üç yıldan fazla
beş yıldan az olanların % 0.15, 3) Sigorta süresi beş yıldan
fazla olanlar için % 0.3, ile
çarpılmaları sonucunda elde edilen tutarlar toplamının, son bir yıldaki
reasürans devirlerinden sonraki toplam risk kapitalinin reasürans
devirlerinden önceki toplam risk kapitaline oranı % 50 den aşağı ise % 50,
yüksek ise bulunan oranla çarpılması sonucunda bulunan tutardır. (7) Emeklilik branşı için gerekli
özsermaye tutarı, katılımcılara ait bireysel emeklilik hesaplarındaki birikimlerin asgari binde beşi
oranında olmalıdır. Bu şekilde hesaplanan özsermaye miktarının 4632
sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanununun 8 inci
maddesinde belirtilen asgari sermaye tutarının iki katını aşması halinde
artan tutar dikkate alınmaz. İkinci
yönteme göre gerekli özsermaye MADDE 8 – (1) İkinci yönteme göre belirlenecek gerekli özsermaye
hesabında Şirketlerin; aktif riski, reasürans riski, aşırı prim
artışı riski, muallak hasar karşılığı riski, yazım riski, faiz ile kur riski
dikkate alınır. (2) Aktif riski hesaplamasında
aktif hesap kalemleri aşağıda belirtilen risk ağırlıkları ile çarpılır; a) Kasa 0.000 b) Bankalar 0.010 c) Devlet Borçlanma Senetleri (Eurobond Dahil) 0.000 ç) Devlet Borçlanma Senetleri Karşılığında 0.000 Yapılan Ters Repo
İşlemlerinden Alacaklar d) Kendi Sermaye Grubuna ait Hisse Senetleri 0.250 ve Diğer Değişken Getirili
Finansal Varlıklar e) Diğer Hisse Senetleri ve Diğer
Değişken 0.150 Getirili Finansal Varlıklar f) Özel Sektör Bonoları 0.150 g) Yatırım Fonu Katılma Belgeleri ( A Tipi) 0.150 ğ) Yatırım Fonu Katılma Belgeleri ( B Tipi) 0.050 h) Bağlı Menkul Kıymetler, İştirakler, 0.150 Bağlı Ortaklıklar ve
Müşterek Yönetime Tabi Ortaklıklar (Sigorta ve
Reasürans ile Emeklilik Şirketleri Hariç) ı) Bağlı Menkul Kıymetler, İştirakler, 0.030 Bağlı Ortaklıklar ve
Müşterek Yönetime Tabi Ortaklıklar (Sigorta ve
Reasürans ile Emeklilik Şirketleri) i) Diğer Finansal Varlıklar 0.150 j) Krediler (Ortaklık İlişkisi Bulunan Şirketlere) 0.200 k) Krediler (Diğer) 0.200 l) İkrazlar 0.200 m) İkrazlar (Hayat) 0.000 n) Sigortacılık ve Emeklilik Faaliyetlerinden 0.280 Alacaklar(Net) – Alınan
Teminatlar (Nakit, Mevduat, Bankalarca Garanti
Edilen Kredi Kartı Ödemeleri ve
Devlet Borçlanma Senetlerinin %100’ü ile
Gayrimenkullerin %25’i) o) Reasürans Faaliyetlerinden Alacaklar 0.150 ve Depolar ö) İlişkili Taraflardan Alacaklar 0.200 p) Diğer Alacaklar 0.200 (Finansal Kiralama
Alacakları, Verilen Depozito ve Teminatlar, Diğer Çeşitli
Alacaklar) r) Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller 0.200 s) Kullanım Amaçlı Gayrimenkuller 0.050 ş) Diğer Aktifler 0.150 (Gelecek Aylar ve Yıllar
İhtiyacı Stoklar, İş Avansı, Personele Verilen Avanslar,
Gayrimenkuller Hariç Olmak Üzere Maddi Varlıklar,
Maddi Olmayan Varlıklar ve Yukarıda
Sayılmayan Diğer Aktifler) (3) Reasürans riski hesaplaması,
reasüröre devredilen toplam bölüşmeli reasürans primi ile yapılır.
Müsteşarlıkça belirlenecek derecelendirme kuruluşları tarafından
derecelendirilen A ve B dereceli reasürörler ile Türkiye’deki havuzlara
devredilen riskler için 0.05 (Tarım Sigortaları Havuzu için 0.010), bunun
dışındaki dereceler için 0.150 risk katsayısı ile devredilen bölüşmeli
reasürans prim tutarı çarpılır. Türkiye’de faaliyette bulunan reasürans
şirketlerinin derecelendirme notlarının ülke notunu aşamaması durumunda ülke
notu A eşiti sayılır. (4) Aşırı prim artışı riski
hesaplamasında, toplam yazılan primin bir önceki yıla göre artış oranı,
sektör artış oranının %50’sinden fazla ise aşan kısma 0.2 risk ağırlığı
uygulanır. Özelliği itibariyle belirli branşlarda bu oran Müsteşarlıkça
düşürülebilir. Faaliyete yeni başlayan şirketlerin faaliyete başladıkları yıl
bu risk sıfır olarak alınır. (5) Muallak hasar karşılık riski
hesabında, branşlar itibariyle net muallak hasar karşılığı tutarına aşağıdaki
risk ağırlıkları uygulanır; a) Hayat 0.025 b) Yangın 0.050 c) Nakliyat 0.050 ç) Trafik 0.050 d) Kaza (Diğer) 0.050 e) Mühendislik 0.050 f) Hukuksal Koruma 0.050 g) Kredi 0.050 ğ) Ferdi Kaza 0.050 h) Tarım 0.100 ı) Sağlık 0.100 i) Kaza (Kasko) 0.125 (6) Yazım Riski hesaplamasında,
branşlar itibariyle alınan primler tutarlarından varsa bölüşmeli reasürans
için reasüröre devredilen primler indirilerek, kalan bakiyeye aşağıdaki risk
ağırlıkları uygulanır; a) Ferdi Kaza 0.050 b) Hayat 0.050 c) Yangın 0.100 ç) Nakliyat 0.100 d) Trafik 0.100 e) Kaza (Diğer) 0.100 f) Mühendislik 0.100 g) Hukuksal Koruma 0.100 ğ) Tarım (Havuz Retro) 0.060 h) Kredi 0.150 ı) Sağlık 0.200 i) Tarım 0.200 j) Kaza (Kasko) 0.230 Yukarıda yer alan branşlar için
primler yıllık olarak dikkate alınır. (7) Faiz ile Kur Riskini
karşılamak üzere, yukarıda yer alan riskler için hesaplanan toplamın 0.03
risk katsayısı ile çarpılması suretiyle bulunan tutar gerekli sermaye
hesabında dikkate alınır. (8)
Aktif riski, reasürans riski, aşırı prim artışı riski, muallak hasar
karşılığı riski, yazım riski, faiz ile kur riski sonuçlarının toplamı
ikinci yönteme göre gerekli özsermaye tutarına eşittir. (9)
Bu maddenin 2 nci fıkrasının (n) bendinde belirtilen sigortacılık ve
emeklilik faaliyetlerinden alacaklar ile ilgili olarak alınan
teminatlar içerisinde yer alan gayrimenkullerin
değer tespitinde sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde değerleme hizmeti
veren şirketlerin raporları esas alınır. İdari
tedbirler MADDE
9 – (1) Şirketlerin 4 üncü maddeye göre belirlenen
özsermaye tutarının 6 ncı maddeye göre belirlenen gerekli özsermaye
tutarından düşük olması durumunda; Şirketlerin, 10 uncu maddede belirtilen Sermaye Yeterliliği Tabloları ile birlikte,
Müsteşarlığın uygun bulacağı bir ödeme planı sunmaları ve eksik kalan
sermayeyi tamamlamaları gereklidir. (2) Ödeme planının sunulmaması,
planının Müsteşarlıkça uygun bulunmaması veya plana uyulmaması durumunda 7397
sayılı Sigorta Murakabe Kanunu ile 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve
Yatırım Sistemi Kanunu hükümleri çerçevesinde işlem yapılır. Bildirim MADDE
10 – (1) Sigorta ve reasürans ile emeklilik şirketleri bu
Yönetmeliğin ekinde yer alan, Ek-1A ve Ek-1B, Sermaye Yeterliliği Tablolarını
Haziran ve Aralık dönemleri olmak üzere yılda iki defa hazırlarlar ve dönemi
takip eden iki ay içerisinde Müsteşarlığa gönderirler. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Çeşitli ve Son Hükümler Aşamalı
tedbir seviyesi GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) 31/12/2005 için tüm şirketler bu Yönetmelikte
belirtilen esaslara uygun olarak yeniden gerekli özsermayelerini hesaplar ve
en geç 30/4/2006 tarihine kadar Müsteşarlığa gönderirler. Bu Yönetmeliğin 9
uncu maddesindeki tedbirlerin uygulanmasında 6 ncı maddede belirtilen gerekli
özsermaye 31/12/2005 sonuçları için %80, 31/12/2006 sonuçları için %90 ve
31/12/2007 sonuçları için %100 oranında dikkate alınır. İstisna
tutulan hüküm GEÇİCİ
MADDE 2 – (1) 26/12/1994 tarihli ve 22153 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Sigorta ve Reasürans Şirketlerinin Kuruluş ve Çalışma Esasları
Yönetmeliğin 30 uncu maddesinin bu Yönetmeliğe aykırı hükümleri uygulanmaz. Yürürlük MADDE
11 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE
12 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Hazine Müsteşarlığının
bağlı bulunduğu Bakan yürütür. Ekleri İçin Tıklayınız |