YÖNETMELİK Enerji
Piyasası Düzenleme Kurumundan: ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ HAKKINDA
YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve
Kısaltmalar Amaç MADDE
1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; elektrik piyasasında üretim
kapasite projeksiyonu ile iletim sistemi on yıllık gelişim raporu ve dağıtım
şirketlerinin yatırım planı ile dağıtım sistemi on yıllık gelişim raporunun
hazırlanmasına esas teşkil eden elektrik enerjisi talep tahminlerinin
oluşturulmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir. Kapsam MADDE
2 – (1) Bu Yönetmelik; dağıtım şirketleri tarafından
belirlenen talep tahmini yöntemine uygun olarak elektrik enerjisi talep
tahminlerinin yapılması, değerlendirilmesi, güncellenmesi ve onaylanmasında
izlenecek usul ve esasları kapsar. Dayanak MADDE
3 – (1) Bu Yönetmelik, 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE
4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Dağıtım bölgesi: Bir dağıtım
şirketinin lisansında tanımlanan bölgeyi, b) Dağıtım şirketi: Belirlenen
bir bölgede elektrik dağıtımı ile iştigal eden tüzel kişiyi, c) Kanun: 20/2/2001 tarihli ve
4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununu, ç) Kurul: Enerji Piyasası
Düzenleme Kurulunu, d) Kurum: Enerji Piyasası
Düzenleme Kurumunu, e) Talep tahmini: Dağıtım şirketi
tarafından, belli bir zaman aralığı için farklı senaryolar çerçevesinde
geleceğe dönük olarak yapılan tahmini, f) Talep tahmin modeli: Talep
tahmini çerçevesinde bilimsel yöntemler kullanılarak oluşturulacak modeli, g) TEİAŞ: Türkiye Elektrik İletim
Anonim Şirketini ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Talep Tahmin Esasları, Dönemleri,
Yöntemin Belirlenmesi ve Veri Seti Talep tahmin yöntemi ve esasları MADDE
5 – (1) Dağıtım şirketi, dağıtım bölgesine ilişkin talep
tahminlerini, bilimsel ve teknik geçerliliği olan yöntemlerle, dağıtım
bölgesine özgü şartları dikkate alarak, yayımlanmış resmi makroekonomik
hedefleri göz önünde bulundurarak ve gerek duyulması halinde ilgili kamu ya da özel sektör kurum ve kuruluşlarının görüşlerini de
alarak yapar veya yaptırır. (2) Talep tahminlerinin dağıtım
şirketi tarafından diğer gerçek veya tüzel kişilere yaptırılması, dağıtım
şirketinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Talep tahmini dönemi ve senaryoları MADDE
6 – (1) Talep tahminleri, yıllık olarak 10 yıllık bir
dönem için; düşük, baz ve yüksek tüketim senaryoları temelinde yapılır. TEİAŞ
tarafından üretim kapasite projeksiyonu ve iletim sistemi on yıllık gelişim
raporu ile dağıtım şirketi tarafından yatırım planı ve dağıtım sistemi on
yıllık gelişim raporunun hazırlanmasında baz senaryo esas alınır. Talep tahminine esas veri seti MADDE
7 – (1) Talep tahminine esas veri seti; ekonomik, sosyal,
demografik, iklimsel, çevresel veriler ve tahmin edilmeye çalışılan
değişkenin geçmiş değerleri ile talep tahmin modelinin gerektirdiği diğer
bölgesel verilerden oluşturulabilir. (2) Talep tahminine esas veri
setinde, ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından yayımlanmış resmi veriler ile
dağıtım şirketinin kendi bölgesine ilişkin olarak kayıt altına aldığı veriler
kullanılır. (3) Talep tahmin modelinin
gerektirdiği veri setinde kullanılan verilerin talep tahmin sonucunu nasıl
etkilediği, bilimsel ve mantıksal yaklaşımlarla gerekçelendirilir. (4) Talep tahmininde kullanılacak
veri setine ilişkin gözlem sayısının, seçilecek yöntem ve oluşturulacak model
çerçevesinde yeterli sayıda olması esastır. Kullanılacak veri seti, yapılacak
istatistiksel testler sonucunda elde edilen sonuçlara göre uygulanacak
dönüşümlerle, talep tahmin modelinde kullanılmaya uygun hale getirilir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM İlkeler, Modelin Değerlendirilmesi ve
Doğrulanması Talep tahmininde gözetilecek ilkeler MADDE
8 – (1) Talep
tahminine esas teşkil edecek modelin oluşturulmasında modelin; a) Matematiksel ifadesinin
değişkenler arasındaki ilişkiyi yansıtması, b) Kullanılan açıklayıcı değişken
veya değişkenler ile tahmin edilecek değişken veya değişkenler arasında
ekonomik olarak anlamlı bir ilişkiyi barındırması, c) Belirlilik katsayılarının
açıklama gücü açısından yüksekliği, ç) Tasarımının basit ve
anlaşılabilir olması, d) Ekonomi ve ekonometri
teorisiyle tutarlılık sergilemesi, e) Geriye dönük olarak
çalıştırılması durumunda, tahmin edilmeye çalışılan değişken veya
değişkenlere ilişkin elde edilen tahminlerle, bu değişken veya değişkenlerin
gerçek değerlerinin uyum göstermesi ilkeleri gözetilir. Talep tahmin modelinin değerlendirilmesi ve doğrulanması MADDE
9 – (1) Talep tahmin modelinin oluşturulmasını takiben
modelin; a) Bir bütün olarak istatistiksel
açıdan anlamlı olup olmadığına, b) Çalıştırılması sonucu tahmin
edilen açıklayıcı değişken veya değişkenlere ait parametre veya
parametrelerin istatistiksel açıdan anlamlı olup olmadığına, c) Yapısal açıdan süreklilik arz
etmesine, ç) Çoklu doğrusallık, değişen varyans ve ardışık bağımlılık sergilemesine, d) Gerekli bir değişkenin
dışlanmasına, gereksiz değişkenlerin içerilmesine
ve fonksiyonel kalıbının doğruluğuna ilişkin ekonometri ve istatistik
literatüründe genel kabul görmüş testler ile, seçilen farklı yöntemler
çerçevesinde oluşturulan, modelin uygunluğuna yönelik gerekli diğer testler
yapılarak, bu testler sonucunda gerekli görülen düzeltme ve değişiklikler
yapılır. (2) Uygulanacak testlerde
seçilecek güven aralığı yüzde 10’u geçemez. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Talep Tahmininin Sonuçları,
Raporlanması ve Yayımlanması Talep
tahmin sonuçları Madde
10 – (1) Talep tahmini sonuçları; a) 10 yıllık dönem için yıllık
bazda düşük, baz ve yüksek tüketim senaryoları temelinde ilgili dağıtım
bölgesindeki toplam elektrik enerjisi talebi, puant
talep ile abone sayısına ilişkin model ya da
modeller sonucu ulaşılan tahminleri, b) Elektrik Piyasası Şebeke
Yönetmeliği kapsamında üretim kapasite projeksiyonu ve iletim sistemi on
yıllık gelişim raporunun hazırlanmasına esas bilgileri, c) Dağıtım sistemi on yıllık
gelişim raporu ile yatırım planının hazırlanmasına esas bilgileri içerir. (2) Birinci fıkranın (b) ve (c)
bentleri kapsamındaki bilgiler, talep tahmin modeli ile elde edilen baz
senaryo sonuçlarına dayandırılan bilgi ve öngörülerden de oluşturulabilir. Talep Tahmin Raporu MADDE
11 – (1) Talep tahmin sonuçları, talep tahmininde kullanılan
veri seti ile birlikte bir rapor haline getirilir ve her yılın Şubat ayının
sonuna kadar yazılı olarak ve elektronik ortamda Kuruma sunulur. (2) Talep Tahmin Raporunda, 10
uncu maddede yer alan tahmin sonuçları ve talep tahmininde kullanılan veri
seti yanı sıra; talep tahmin modeline ilişkin varsayımlar, matematiksel ve ekonometrik kuramsal çerçeve, verilerin genel
değerlendirmesi ve gerekçelendirilmesi, parametrelerin tahmin edilmesi,
testlerin yapılması, gerekli değişiklik ve düzeltmelerin eklenmesi, talep
tahmin modeli kullanılarak tahmin edilen değişken ya
da değişkenlerin geçmişe ilişkin gerçekleşmeleriyle model sonucu ulaşılan
değerlerin karşılaştırılması, geleceğe yönelik farklı senaryolar kapsamında
yapılan tahminler ve dağıtım bölgesi ile model ya
da modellere ilişkin genel yorum ve değerlendirmelere ayrıntılı olarak yer
verilir. (3) Dağıtım şirketi tarafından
hazırlanan Talep Tahmin Raporu, bu Yönetmelikte yer alan usul ve esaslara
uygunluk yönünden incelenir ve Kurul kararı ile uygun bulunması halinde,
Kurum tarafından yapılan bildirimi izleyen on gün içerisinde dağıtım şirketi
tarafından TEİAŞ’a gönderilir. (4) Kurul tarafından uygun
bulunmaması halinde, Talep Tahmin Raporu yeniden gözden geçirilmek üzere
dağıtım şirketine geri gönderilir. Dağıtım şirketi, yapılan bildirimi izleyen
bir ay içerisinde, Talep Tahmin Raporunu yenilemek suretiyle Kuruma sunar. Talep tahminlerinin birleştirilmesi MADDE
12 – (1) TEİAŞ, iletim sistemine doğrudan bağlı
tüketicilere ait talep tahminlerini, dağıtım şirketlerinden gelen tahmin
sonuçları ile birleştirir. TEİAŞ, Kuruma talep tahminlerine ilişkin olarak
sunulacak rapor formatını oluştururken, gerekçelerini belirtmek suretiyle,
dağıtım şirketlerinden Talep Tahmin Raporuna ilişkin olarak ilave bilgi ve
belge talep edebilir. (2) TEİAŞ tarafından
sonuçlandırılan talep tahminleri, her yılın 1 Temmuz tarihine kadar Kuruma
sunulur. Talep tahminlerinin onaylanması ve yayımlanması MADDE
13 – (1) TEİAŞ tarafından sonuçlandırılarak Kuruma sunulan
talep tahminleri, Kurul tarafından onaylanması halinde, TEİAŞ’ın
internet sayfasında dağıtım bölgeleri bazında ve
konsolide edilmiş tablolar halinde yayımlanır. Kurul tarafından uygun bulunmaması
halinde, talep tahminleri yeniden gözden geçirilmek üzere TEİAŞ’a
geri gönderilir. TEİAŞ; yapılan bildirimi izleyen bir ay içerisinde, talep
tahminlerini yenilemek suretiyle Kuruma sunar. (2) Talep tahminleri, her yılın 1
Ekim tarihine kadar yayımlanır. Tahmin sonuçlarının güncellenmesi MADDE
14 – (1) Dağıtım şirketi, tahmin edilen değişken veya
değişkenler ile açıklayıcı değişken veya değişkenlerin yıllık gerçekleşmelerini
dikkate alarak, her yıl veri setini ve gerekmesi halinde tahmin modelini
revize etmek suretiyle bir sonraki 10 yıllık talep tahmin setini hazırlar. (2) Dağıtım şirketi, ekonomik ve
bilimsel gerekçelere dayandırmak koşuluyla, tahminde kullanılan veri setinde, tahmin modelinin genel yapısında ve
tahmin yönteminde değişiklik yapabilir. (3) İki yıl üst üste baz
senaryoya göre elde edilen talep tahmini ile gerçekleşen değerler arasında
yıllık olarak % 5’ten daha büyük bir fark olması durumunda, talep tahmini
yöntemi dağıtım şirketi tarafından gözden geçirilir ve konu hakkında Kuruma
yazılı görüş sunulur. Veri sağlama yükümlülüğü MADDE
15 – (1) Organize sanayi bölgesi işletmecisi tüzel kişiler,
talep tahmini yapılabilmesi için gerekli olanlarla sınırlı olmak üzere,
dağıtım şirketleri tarafından talep edilen verileri bölgesinde bulundukları
dağıtım şirketine verir. Dağıtım şirketi bu verileri bölgesel talep
tahmininde kullanır. Gizlilik MADDE
16 – (1) Dağıtım şirketi ve TEİAŞ, bu Yönetmelik kapsamında
edinilen bilgileri amacı dışında kullanamaz ve üçüncü şahıslarla paylaşamaz. BEŞİNCİ BÖLÜM Geçici ve Son Hükümler GEÇİCİMADDE 1 – (1) Kurul tarafından onaylanacak bölgesel talep
tahminleri öncesi gerçekleştirilen hazırlık çalışmaları kapsamında; bir
defaya mahsus olmak üzere bu Yönetmeliğin 11 inci maddesi çerçevesinde dağıtım şirketleri tarafından hazırlanan
örnek Talep Tahmin Raporu, talep tahmininde kullanılan veri seti ile birlikte
31/8/2006 tarihine kadar Kuruma sunulur. Yürürlük MADDE
17 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE
18 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Enerji Piyasası
Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür. |