YÖNETMELİK Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: KAMU KURUM VE KURULUŞLARINDA İŞÇİ OLARAK İSTİHDAM EDİLECEK ÖZÜRLÜ VE ESKİ HÜKÜMLÜLERE UYGULANACAK SINAV
YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 – (1)
Bu Yönetmeliğin amacı, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa göre işçi
istihdam eden kamu kurum ve kuruluşlarına işçi olarak alınacak özürlü ve eski
hükümlülerin istihdam edilmelerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir. Kapsam MADDE 2 – (1)
Bu Yönetmelik, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, bunlara bağlı
döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan fonlar, kefalet sandıkları,
sosyal güvenlik kuruluşları, merkezi yönetim bütçesinin transfer
tertiplerinden yardım alan kuruluşlar, il özel idareleri ve belediyeler ile
belediyelerin Türk Ticaret Kanununa göre kurduğu şirketler hariç, bunların
kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özelleştirme programına alınmış
kamu payı ağırlıklı kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı
ortaklıkları ile müesseseleri, özel kanuna veya özel kanunla verilmiş yetkiye
dayanılarak kurulan kamu banka ve kuruluşları ile bunlara bağlı işyerlerinin
ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ilk defa işçi olarak alınacak özürlü ve
eski hükümlüleri kapsar. Dayanak MADDE 3 – (1)
Bu Yönetmelik 25/6/2003 tarihli ve 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanununun 32
nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE 4 – (1)
Bu Yönetmelikte geçen; a)
Eski hükümlü: Altı aydan daha uzun süreli hürriyeti bağlayıcı bir suçtan veya
ceza süresine bakılmaksızın Devlet memuru olmaya engel bir suçtan hüküm
giymiş ve cezalarını infaz kurumlarında tamamlamış veya cezası tecil edilmiş
yahut şartlı salıverme yoluyla tahliye edilmiş olanlar ile özel kanunlarında
belirtilen şartlardan dolayı istihdam edilme olanağı bulunmayanlar veya kamu
haklarından mahrum bulunanlar bu durumunu Cumhuriyet Başsavcılığından alınmış
eski hükümlü belgesi veya Cumhuriyet Başsavcılığınca tasdik edilen Tahliye
Edilen Eski Hükümlüye Ait Durum Bildirme Formu ile kanıtlayarak Kuruma iş
isteği ile kayıt yaptıranları, b)
Kamu kurum ve kuruluşu: Bu Yönetmeliğin 2 nci
maddesinde sayılan kurum ve kuruluşları, c)
KPSS: Kamu Personeli Seçme Sınavını, ç)
Kurum: Türkiye İş Kurumunun merkez ve taşra teşkilatını, d)
Merkezi seçme sınavı: En az ortaöğretim kurumlarından mezun olanlardan bu
Yönetmelikte işçi olarak adlandırılan kadrolara atanacaklar için ÖSYM’ye
yaptırılan ve kullanılacak olan puanları sağlayan merkezi sınavı, e)
ÖSYM: Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezini, f)
Özürlü: Doğuştan ya da sonradan herhangi bir
nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli
derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük
gereksinimlerini karşılamada güçlükleri olan ve koruma, bakım rehabilitasyon,
danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişilerden çalışma gücünün
en az % 40'ından yoksun olduğu sağlık kurulu raporu ile belgelenenleri, ifade
eder. İKİNCİ BÖLÜM Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Özürlü ve Eski Hükümlü Kontenjanlarının Tespiti Özürlü ve eski hükümlü
kontenjanlarının tespiti MADDE 5 – (1)
Elli veya daha fazla işçi çalıştıran kamu işyerlerinde, o işyerinde çalışan
özürlü ve eski hükümlü işçi sayıları düşüldükten sonra kontenjan belirlenir.
Yer altı ve su altı işlerinde özürlü statüsünde işçi çalıştırılamaz ve
işyerlerindeki özürlü kontenjanın tespitinde yer altı ve su altı işlerinde
çalışanlar hesaba katılmaz. (2)
Eski hükümlü çalıştırılmasında kanunlardaki kamu güvenliği ile ilgili
hizmetlere ilişkin özel hükümler saklıdır. (3)
Toplam kontenjanların tespitinde; bir kamu kurumunun veya kuruluşunun ya da bunlara bağlı işletmelerin aynı il sınırları
içerisinde birden fazla işyeri varsa, bu işyerlerinde çalışan toplam işçi
sayısı birlikte dikkate alınır. Ayrıca, kısmi süreli iş sözleşmesine göre
çalışanlar, çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya
dönüştürülür ve bu işyerlerinde çalışan özürlü ve eski hükümlü sayısı toplam
işçi sayısından düşülür. Bulunan sayının her yıl Bakanlar Kurulunca
belirlenecek oranla çarpılması sonucu işverenin çalıştırmak zorunda olduğu
özürlü, eski hükümlü sayısı bulunur. Çalıştırılacak özürlü, eski hükümlü
sayısının belirlenmesinde yarıma kadar olan kesirler dikkate alınmaz. Yarım
ve daha fazla olanlar tama dönüştürülür. Bulunan toplam kontenjandan
çalıştırılan özürlü, eski hükümlü sayısı düşülerek varsa özürlü, eski hükümlü
açık kontenjanına veya kontenjan fazlası çalışan özürlü ve eski hükümlü
sayısına ulaşılır. Ancak, Yönetmeliğin 2 nci
maddesinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşları zorunlu olmamalarına rağmen
çalıştırmak istedikleri özürlü ve eski hükümlüleri bu Yönetmelik hükümleri
çerçevesinde istihdam edebilirler. (4)
Kamu kurum ve kuruluşları, özürlü ve eski hükümlü açık kontenjanlarının
doğduğu tarihten itibaren 30 gün içinde özürlü ve eski hükümlülerde aranılan
niteliklerle birlikte Kurumdan talepte bulunmakla yükümlüdürler. Eski
hükümlüler arasında suç tasnifine göre bir ayrım yapılamaz. İşin özelliği
gerektirmediği sürece özür grupları arasında bir ayrım yapılamaz ve özürlülük
oranına göre bir üst sınır getirilemez. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Merkezi Sınavın Yapılmasına İlişkin Esaslar Sınav MADDE 6 – (1)
Kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak istihdam edilecek özürlü ve eski
hükümlülere ilişkin yarışma sınavı Kurum tarafından, ÖSYM'ye yaptırılır. Sınavın yapılış şekli MADDE 7 – (1)
Kamu kurum ve kuruluşlarına daimi ve geçici işçi olarak alınacak özürlü ve
eski hükümlüler için aynı veya farklı tarihlerde, il merkezlerinde olmak
üzere en erken yılda bir en geç dört yılda bir sınav yapılır. (2)
Merkezi sınav bir oturumda 3 düzeyde; a)
Lisans veya lisansüstü programlarından mezun olan adaylar için A düzeyinde, b) Önlisans programlarından mezun olan adaylar için B
düzeyinde, c)
Orta öğretim mezunu adaylar için C düzeyinde, yapılır. Merkezi sınava gireceklerde
aranacak şartlar MADDE 8 – (1)
Sınava girecek ve kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilecek özürlü ve
eski hükümlülerde aranacak şartlar aşağıda belirtilmiştir: a)
Özürlüler için, 1)
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, 2) En
az orta öğretim mezunu olmak, 3)
Taksirli suçlar ile kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlara çevrilmiş
veya aşağıdaki sayılan suçlar dışında tecil edilmiş hükümler hariç olmak
üzere, altı aydan fazla hapis veyahut affa uğramış olsalar bile Devletin
şahsiyetine karşı işlenen suçlarla, basit ve nitelikli zimmet, irtikap,
rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma,
dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan veya
kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını
açığa vurma suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak, 4)
Bedensel, duyusal ve sosyal yeteneklerindeki özürleri nedeniyle çalışma
gücünün en az % 40'ından yoksun olmak, b)
Eski hükümlüler için, 1)
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, 2) En
az orta öğretim mezunu olmak, 3)
Altı aydan daha uzun süreli hürriyeti bağlayıcı bir suçtan veya ceza süresine
bakılmaksızın Devlet memuru olmaya engel bir suçtan hüküm giymiş ve
cezalarını infaz kurumlarında tamamlamış veya cezası tecil edilmiş yahut
şartlı salıverme yoluyla tahliye edilmiş olanlar ile özel kanunlarında
belirtilen şartlardan dolayı istihdam edilme olanağı bulunmayanlar veya kamu
haklarından mahrum bulunanlar bu durumunu Cumhuriyet Başsavcılığından alınmış
eski hükümlü belgesi veya Cumhuriyet Başsavcılığınca tasdik edilen Tahliye
Edilen Eski Hükümlüye Ait Durum Bildirme Formu ile kanıtlamak. Merkezi sınav ilanı ve sınav
giriş belgelerinin düzenlenmesi MADDE 9 – (1)
ÖSYM, merkezi seçme sınavına başvuru tarihini ve başvurunun ne şekilde ve
nereye yapılacağını Resmî Gazete'de ve/veya ülke genelinde yayınlanan en
yüksek tirajlı ilk üç gazetede farklı tarihlerde ilan vermek suretiyle
duyurur. (2)
Sınava girecek özürlü ve eski hükümlülerin hangi bina ve salonda sınava
gireceklerini gösteren sınava giriş belgesi, ÖSYM'ce hazırlanır ve adayların
adreslerine gönderilir. (3)
Yarışma sınavı ile ilgili hususlar, ÖSYM ve Kurum tarafından imzalanacak bir
protokolle belirlenebilir. Merkezi sınavın yapılması MADDE 10 – (1)
ÖSYM'ce özürlü ve eski hükümlüler için sınav soruları hazırlanır. (2)
Sınavlar, yarışma esasına dayanır. Sınav sonuçları adaylara ve Kuruma yazılı
veya elektronik ortamda bildirilir. Sınava girmiş olmak, özürlü ve eski
hükümlü işçi kadrosuna alınmada tek başına bir hak teşkil etmez. (3)
Merkezi sınavla ilgili itirazlar, sınav sonuçlarının adaylara bildirildiği
tarihten itibaren 7 gün içinde ÖSYM'ye yapılabilir. ÖSYM bu itirazları 10 gün
içinde sonuçlandırarak ilgilisine ve itirazın haklı çıkması halinde ayrıca
adaya ve Kuruma yazılı olarak bilgi verir. Merkezi sınava alınmada
istisnalar MADDE 11 – (1)
Merkezi Sınava alınmada istisnalar şunlardır. a)
Kanun, Kanun Hükmünde Kararname, Bakanlar Kurulu Kararları ile kamu kurum ve
kuruluşlarında işe alınmada veya işe gönderilmede öncelik hakkı bulunanlar, b)
Zihinsel veya ruhsal özürlü olanlar, c)
Kamu kurum ve kuruluşlarında özürlü, eski hükümlü statüsünde daimi işçi
olarak çalışmış olup da çalıştığı kurum ve kuruluşun disiplin mevzuatı
uyarınca görev veya meslekten ihraç ya da 4857
sayılı İş Kanununun 25/II nci maddesine göre hizmet
akdinin feshi dışında bir nedenle ayrılmış olanlar ile kamu kurum ve
kuruluşlarına Kurum kanalıyla özürlü, eski hükümlü statüsü dışında bir
statüde işe yerleştirilenlerden sonradan özürlü, eski hükümlü kapsamında yer
alan ve iş akdi feshedilmeyenler hakkında merkezi sınav uygulanmaz. Kamu kurum ve kuruluşlarına
gönderme, sözlü sınav/mülakat yapılması MADDE 12 – (1)
Merkezi sınav kapsamında olan işgücü taleplerine başvurabilmek için sınava
girmiş olmak yeterlidir. Kurum, işgücü talebinin intikali üzerine başvuran
adaylar içerisinde talep şartlarını taşıyan en yüksek puanlı adaydan başlamak
üzere talep sayısının iki katına kadar adayın isim ve adreslerini içeren
listeyi, ilgili kamu kurum ve kuruluşuna gönderir. Geçici işçi statüsünde
alınacak olan özürlü ve eski hükümlüler için bu Yönetmelik kapsamında
hazırlanacak listeler Kurumca il/ilçe düzeyinde de belirlenebilir. (2)
Merkezi sınavdan muaf olanlar, durumları talep şartlarına uygun olmak
kaydıyla, açık iş sayısının iki katını geçmemek
üzere kayıt tarihi ve sıra numarasına göre ayrı listeler halinde kamu kurum
ve kuruluşlarına mülakata gönderilirler. (3)
Taleplere ilişkin başvuru ve kamu kurum ve kuruluşlarına listelerin gönderme
süreleri Kurumca belirlenir. (4)
Kamu kurum ve kuruluşları, Kurum tarafından gönderilen listelerin kendilerine
ulaşmasını müteakip 30 gün içinde sözlü sınav/mülakat yapmak zorundadır.
Sözlü sınavlarda görevin özelliğine göre adayların mesleki bilgileri ile
davranışları değerlendirilir ve ihtiyaç duyulması halinde bilgi ve becerileri
ölçülür. Sözlü sınavda değerlendirme 100 puan üzerinden en yüksek puanı
alandan başlamak üzere başarı sıralamasına göre yapılır. (5)
Sözlü sınav/mülakat komisyonu, talep sahibi kamu kurum veya kuruluşunun
atamaya yetkili amirinin belirleyeceği bir başkan ve dört üyeden oluşur.
Özürlüler için oluşturulacak Komisyonda üyelerden birisi Türkiye Sakatlar
Konfederasyonunca, eski hükümlüler için oluşturulacak Komisyonda üyelerden
birisi Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü
Denetimli Serbestlik ve Yardım Hizmetlerinden sorumlu daire başkanlığınca
belirlenir. Sınav komisyonu üyelerine toplantı gün, saat ve yeri, toplantı
gününden en az 5 gün önce yazılı olarak bildirilir. (6)
Sözlü sınav/mülakat sonuçları, sınavın yapıldığı ildeki ilgili kamu kurumu
tarafından herkesin görebileceği bir yere asılmak suretiyle ilan edilir,
varsa web sitelerinde yayınlanır ve ayrıca sınava giren adaylara yazılı
olarak bildirilir. (7)
İlgili kamu kurum ve kuruluşları, sözlü sınav/mülakatta başarılı olup, işe
alınanlar ile başarısız olanların listesini atamayı izleyen 15 gün içerisinde
Kuruma iletir. Sözlü sınav/mülakat sonuçlarına
itiraz MADDE 13 – (1)
Sözlü sınav/mülakat sonuçlarının ilanından itibaren 7 gün içinde itiraz
edilebilir. Sözlü sınav/mülakat sonuçlarına yapılan itirazlar, itirazın
komisyona ulaştığı tarihten itibaren 10 gün içinde sınav komisyonunca
değerlendirilerek sonuçlandırılır ve itiraz sahibine yazılı olarak
bildirilir. Çalışırken özürlü, eski hükümlü
kapsamına girenler MADDE 14 – (1)
Çalışırken özürlü, eski hükümlü olan ve iş akdi feshedilmeyenler için tescil
talebinde bulunulması halinde gerekli belgelerine istinaden Kurumca özürlü,
eski hükümlü olarak tescilleri yapılır. Kur'a usulü MADDE 15 – (1)
Kamu kurum ve kuruluşlarınca, ilköğretim ve altı eğitim düzeyinde istihdam
edilecek işçiler için talep koşullarına durumu uygun başvuranlardan Kurumun
gönderdiği listeler esas alınmak suretiyle talep sayısının iki katını geçmeyecek şekilde noter huzurunda kur’a çekimi yapılır.
Bu taleplere eğitim durumlarına bakılmaksızın ruhsal ve zihinsel özürlüler de
istemeleri halinde gönderilir. Kur’a sonrası kamu kurum ve kuruluşlarınca
yapılacak sözlü sınav/mülakatla ataması yapılacaklar belirlenir. Kamu kurum
ve kuruluşlarının talebi halinde merkezi sınav kapsamında olup da merkezi
sınava giren veya girmeyenler de eğitim düzeyi dışındaki talep koşullarını
taşımaları halinde kur’aya tabi işgücü talebine
müracaat edebilirler. (2)
Bakanlar Kurulu Kararıyla öncelikli gönderme ve/veya işe alınma hakkına sahip
bulunanlar durumu talep şartlarına uygun olanlar da aynı süre içerisinde açık
iş sayısının iki katını geçmeyecek sayıda ve
sıradan olmak üzere isim ve adresleri ile durumlarına ilişkin açıklayıcı
bilgilerle birlikte liste halinde kamu kurum ve kuruluşuna bildirilir. Kur’aya katılacakların listesi ile birlikte yetkili
il/şube müdürlüğü tarafından talep sahibi kamu kurum ve kuruluşuna sözlü
sınav/mülakat yapılmak üzere gönderilir. (3)
Bu kapsamda bulunan ve talep koşullarına durumu uygun başvuranlardan Kurumca
gönderilenler, önceden ilan edilen gün, saat ve adreste noter huzurunda kur'a
çekimine tabi tutulurlar. Adaylar istemeleri halinde kur’a çekimini
izleyebilirler. Gerçekleştirilen kur’a çekimi sonucunda her açık iş için iki
kişi belirlenir. Kur’a sonrası açık iş sayısının iki katı oranında
belirlenenler ile öncelikli olarak gönderilenler arasından, kamu kurum ve
kuruluşlarınca yapılacak sözlü sınav/mülakat sonrası asil ve yedek olarak
ataması yapılacaklar belirlenir. Bu şekilde belirlenenler Yönetmeliğin 12 nci maddenin 5 inci fıkrasında belirtilen komisyon
tarafından yapılacak sözlü sınav/mülakata alınırlar. Sözlü sınav/mülakat
sonunda işin gereklerini yerine getirebilecek niteliklere sahip oldukları
belirlenenler işe alınırlar. Sözlü sınav/mülakatta ayrıca, işe alınacak işçi
sayısının yarısını geçmeyecek sayıda yedek liste
oluşturulur. Kur’a ile ilgili olarak noterin düzenlediği belgenin bir nüshası
işe alınacak işçinin özlük dosyasında muhafaza edilir. Sözlü sınav/mülakata ilişkin
istisnalar MADDE 16 – (1)
Bu Yönetmeliğin 12 ve 15 inci maddelerine göre Kurum tarafından gönderilecek
iş arayan sayısı, talepte belirtilen açık iş sayısından az veya bu sayı kadar
ise gönderilenler herhangi bir kur’a, sözlü sınav/mülakata tabi tutulmaksızın
işe alınırlar. İkinci gönderme yapılamayacağı MADDE 17 – (1)
12 nci ve 15 inci maddeye göre yeterli sayıda
gönderme yapılmış olan özürlü ve eski hükümlü talepleri için ikinci kez
gönderme yapılması istenemez ve aynı talep koşullarıyla yeniden işgücü
talebinde bulunulamaz. Bu durumdaki işveren veya işveren vekiline bu
Yönetmeliğin 20 nci maddesinde belirtildiği şekilde
cezai işlem uygulanır. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Sınavla İlgili Diğer Hususlar Sınav geçerlilik süresi MADDE
18 – (1) Merkezi sınav sonuçları bir
sonraki sınava kadar geçerliliğini korur. Refakatçi bulundurulması MADDE 19 – (1)
Düzenlenecek olan merkezi sınavda ÖSYM'ce, uygulamalı ya
da uygulamasız olarak yapılacak sözlü sınav/mülakatta, sınav komisyonunca
özür gruplarının özellikleri dikkate alınır ve bu durumları göz önünde
bulundurularak bu kişilere refakatçi görevlendirilir. BEŞİNCİ BÖLÜM İdari Para Cezaları ve Son Hükümler İdari para cezaları MADDE 20 – (1)
Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesine uygun bildirimde bulunmayan veya bildirimde
bulunmakla birlikte 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesi gereği kontenjan
açığını kapatmayan kamu kurum ve kuruluşları için açık kontenjanın oluştuğu
tarihten bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yükümlülüklerini yerine
getireceği tarihe kadar, her özürlü ve eski hükümlü açık kontenjanı için her
ay itibarıyla, 4857 sayılı Kanununun 108 inci maddesi ile verilen yetkiye
dayanılarak Kurum il müdürünce, aynı Kanunun 101 inci maddesinde belirtilen
miktarda idari para cezası uygulanır. (2)
Yönetmelik hükümleri çerçevesinde özürlü ve eski hükümlü istihdamı yoluna
gitmeyen kamu kurum ve kuruluşları hakkında, Kurum il müdürünce 4904 sayılı
Türkiye İş Kurumu Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine
istinaden aynı Kanunun 20 nci maddesinin birinci
fıkrasının (d) bendinde belirtilen idari para cezası uygulanır. Yürürlükten kaldırılan
yönetmelikler MADDE 21 – (1)
18/3/2004 tarihli ve 25406 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve
Kuruluşlarında İşçi Olarak İstihdam Edilecek Özürlüler Hakkında Uygulanacak
Sınav Yönetmeliği ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında İşçi Olarak İstihdam
Edilecek Eski Hükümlüler Hakkında Uygulanacak Sınav Yönetmeliği yürürlükten
kaldırılmıştır. Yürürlük MADDE 22 – (1)
Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 23 – (1)
Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür. |