Maliye Bakanlığından:
KAMULAŞTIRMA
DAVALARINDA BİLİRKİŞİ OLARAK GÖREV
YAPACAKLARIN NİTELİKLERİ VE ÇALIŞMA
ESASLARINA İLİŞKİN
YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE
1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı,
4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 15 inci maddesi uyarınca görev yapacak
bilirkişilerin niteliklerini ve çalışma esaslarını düzenlemektir.
Kapsam
MADDE
2 – (1) Bu Yönetmelik, 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanununun 15 inci
maddesi çerçevesinde mühendis, mimar ve şehir plâncılarından oluşan
bilirkişiler ile ilgili odalar ve idarelerin işlemlerini kapsar.
Dayanak
MADDE
3 – (1) Bu Yönetmelik, 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanununun 15 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE
4 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan;
a) Bilirkişi: Kamulaştırmaya konu
gayrimenkul veya hakkın değerinin belirlenmesi hususunda uzmanlığa ve
teknik bilgiye sahip gerçek kişi mühendis, mimar ve şehir plâncılarını,
b) Bilirkişi kurulu: Türk
Mühendis ve Mimar Odaları Birliğine bağlı odalar ile il ve ilçe idare
kurullarınca, her yıl Ocak ayında hazırlanan listelerden kamulaştırmaya
konu gayrimenkulün cins ve niteliğine göre, üçü
odalar listesinden, ikisi de idare kurulu listesinden, mahkemelerce
seçilen, beş kişiden oluşan kurulu,
c) Bilirkişi yetki belgesi:
İlgili meslek odasınca düzenlenen bilirkişi meslek içi eğitim kursuna
katılarak alınan veya Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğince denkliği
kabul edilen belgeyi,
ç) Birlik: Türkiye Mühendis ve
Mimar Odaları Birliğini,
d) İdare: Kamulaştırma
Kanununun 5 inci maddesi ile yararına kamulaştırma hak ve yetkisi tanınan
idareleri,
e) İhtisas Odası: Birliğe bağlı ilgili meslek
odasını
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Bilirkişilere
İlişkin Hükümler
Bilirkişilerde
aranacak nitelikler
MADDE
5 – (1) Bilirkişilerin;
a) Türkiye Cumhuriyeti
vatandaşı olması,
b) Medenî haklarını kullanma
ehliyetine sahip olması,
c) Bilirkişilik yapacağı alanda
en az üç yıldır fiilen meslekî faaliyetini icra ediyor olması,
ç) Kamu haklarından mahrum
bulunmaması ve meslekten geçici veya sürekli olarak men cezası almamış
olması,
d) 26/9/2004 tarihli 5237
sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş
olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle
hapis cezasına veya affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine karşı
suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, millî
savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet,
irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye
kullanma, hileli iflâs, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat
karıştırma, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama veya
kaçakçılık suçlarından mahkûm olunmaması,
e) Türk Ceza Kanununun 276 ncı maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki suçtan
dolayı hükümlü veya bu suçtan dolayı hakkında takibat yapılıyor olmaması,
f) 10/7/2002 tarihli ve 24811
sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Türkiye Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Disiplin Yönetmeliği gereğince
bağlı olduğu ihtisas odasından disiplin cezası almamış olması,
g) İlgili ihtisas odasınca düzenlenen bilirkişi meslek içi eğitim
kursunu başarı ile tamamlayarak bilirkişi yetki belgesi almış olması
veya denkliği kabul edilen belgeye sahip olması
gerekir.
(2) Bilirkişiler, bu
özellikleri taşıyan mühendis, mimar ve şehir plâncıları arasından seçilir.
(3) İdare kurulları
listelerinde yer alacak bilirkişiler dışındakilerin Birliğe bağlı ilgili
ihtisas odalarına üye olmaları zorunludur.
Meslekî
deneyim süresinin değerlendirilmesi
MADDE
6 – (1) Bilirkişilerin meslekî deneyim
sürelerinin değerlendirilmesinde odalara kayıtlı olanlarda Birlik ve ilgili
ihtisas odaları, kayıtlı olmayanlarda ise idare kurulları yetkilidir.
Bilirkişi
listelerinin oluşturulması
MADDE
7 – (1) Birliğe bağlı ihtisas
odaları tarafından üyelerinin oturdukları yer göz önüne alınarak her il
için seçilecek on beş ilâ yirmi beş kişiden oluşacak liste her yıl Ocak
ayının ilk haftası içerisinde hazırlanarak Valiliklere sunulur. Valilikçe
onanmasını müteakip liste il merkezi ve ilçelerdeki asliye hukuk mahkemelerine
gönderilir.
(2) İl merkezleri için il idare
kurulları, ilçe merkezleri için ilçe idare kurullarınca bu bölgede oturan
ve bu bölgede gayrimenkul sahibi olan mühendis ve mimarlar arasından
seçilerek oluşturulacak on beş kişilik liste Ocak ayının ilk haftası
içerisinde valiliklere sunulur. Listeler onanmasını müteakip seçildikleri
yerin asliye hukuk mahkemesine gönderilir.
(3) Bilirkişi listeleri, bilirkişilerin
unvanları, öğrenimleri, meslekî faaliyette bulundukları alan ve meslekî
tecrübeleri gibi hususları ihtiva edecek şekilde hazırlanır.
(4) Listelerin onanmaması
hâlinde onanmama gerekçesine uygun olarak ilgili ihtisas odaları ve il/ilçe
idare kurullarınca en kısa sürede yeni listeler hazırlanarak onaya sunulur.
(5) Bilirkişi listesinde yer
alanlar, müteakip yıllarda yeniden seçilebilir.
Bilirkişi
kurullarının oluşturulması
MADDE
8 – (1) Bilirkişi Kurulu, mahkeme
tarafından kamulaştırmaya konu olan
yer veya hakkın cins ve niteliğine göre; ihtisas odaları tarafından
bildirilen listede yer alanlardan üç kişi il/ilçe idare kurulunca
bildirilen listede yer alan o bölgede gayrimenkul sahibi olan mühendis,
mimar ve şehir plâncılarından seçilecek iki kişi olmak üzere toplam beş
kişiden oluşturulur.
(2) Kamulaştırılacak gayrimenkul mal ve kaynağın niteliğine
göre uzmanlık alanlarının belirlenmesinde mahkemece tereddüde düşülen
konularda Birliğin görüşüne başvurulur.
(3) Kamulaştırılacak
gayrimenkul malın üstün niteliği göz önüne alınarak, bilirkişilerin üçü
aynı uzmanlık kolundan seçilebilir.
(4) İhtisas odalarının liste
veremediği veya verilen listeden fiilî ve hukukî sebeplerle bilirkişi
seçiminin imkânsız olduğu il ve ilçelerde, kamulaştırılan gayrimenkul malın
cins ve özelliğine göre, Bayındırlık ve İskân, Tarım ve Köyişleri
ile Çevre ve Orman Bakanlıklarının
taşra teşkilâtı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarından alınacak fen
adamları ile bilirkişi kurulu tamamlanır. Bunların da bulunmadığı veya
fiilî veya hukukî sebeplerle bilirkişi seçimine imkân olmadığı takdirde,
komşu illerin oda listelerinden, yoksa yukarıda belirtilen resmî daire ve
kurumlardan alınacak fen adamları ile kurul tamamlanır.
Bilirkişilik
yapamayacak olanlar
MADDE
9 – (1) Dava konusu yer veya
kaynak için, kamulaştırmayı yapan idarede görevli olanlar, kamulaştırılan malın
sahipleri ile bunların usul ve füru’u, eşi,
üçüncü derece dahil kan ve sıhrî hısımları ve mal
sahipleri ile menfaat ortaklığı olanlar, kendisinin veya usul ve füru’unun, eşinin, üçüncü derece dahil kan ve sıhrî hısımlarının aynı kamulaştırma plânı içerisinde gayrimenkulü bulunanlar, gayrimenkulün
sahibi gerçek veya tüzel kişi ile herhangi bir ücret ilişkisi ve her türlü
danışmanlık, müşavirlik, teknik sorumluluk, kontrollük ve benzeri ilişkiler
içinde bulunanlar bilirkişilik yapamazlar.
(2) Bu maddeye ve 5 inci
maddeye göre bilirkişilik yapamayacak durumda olanlar, herhangi bir şekilde
bilirkişi kuruluna seçildiklerini veya bu durumlarını öğrendikleri tarihten
itibaren en geç bir hafta içinde durumu seçimi yapan mahkemeye bildirmek ve
bilirkişilikten çekilmek zorundadır.
Bilirkişi
listelerinden çıkarılma sebepleri
MADDE
10 – (1) Bilirkişiler,
a) 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanunu ve bu
Yönetmelik gereğince bilirkişilerde aranan niteliklerin
bulunmadığının veya sonradan kaybedildiğinin tespiti hâlinde,
b) Yönetmelik hükümlerine
aykırı davranışlarda bulunulduğunun tespiti hâlinde,
c) Kendilerinin listeden
çıkarılmalarını talep etmeleri hâlinde
ilgili ihtisas odası veya
ilgili il veya ilçe idare kurulunca listeden çıkarılırlar.
(2) Birinci fıkranın (c) bendi
dışında kalan sebeplerle bilirkişi listesinden çıkarılanların yetki
belgeleri iptal edilir ve durum mahkemeye bildirilir.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Bilirkişi
Meslek İçi Eğitim Kursları ve Bilirkişi Yetki Belgesi İle İlgili Hükümler
Konu
ile ilgili usul ve esasların belirlenmesi
MADDE
11 – (1) Bilirkişi meslek içi
eğitim kursları, bilirkişi yetki belgesinin verilmesi, yenilenmesi ve
iptali ile sicillerin tutulmasına ilişkin usul ve esaslar, bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç iki ay içinde Birlik tarafından
belirlenir ve ilgili ihtisas odalarına bildirilir.
Meslek
içi eğitim kursları ve yetki belgelerinin verilmesi
MADDE
12 – (1) Türk Mühendis ve Mimar
Odaları Birliğine bağlı ihtisas odaları ile il ve ilçe idare kurullarınca
hazırlanacak listelerde yer almak isteyen mühendis, mimar ve şehir
plâncıları, bilirkişi yetki belgesi almak için Birliğin gözetiminde ihtisas
odalarınca düzenlenen bilirkişi meslek içi eğitim kurslarına katılmak
zorundadır.
(2) İhtisas odaları,
şubelerinde, bölge birimlerinde veya uygun gördükleri yerde yılda en az bir
kez olmak üzere bilirkişi meslek içi eğitim kursları düzenler.
(3) Bilirkişi meslek içi
eğitim kursları, Birliğin
gözetimi ve denetiminde
üniversitelerin bu konuda eğitim veren bölümleri ile işbirliği sağlanarak
yapılır.
(4) Bilirkişi meslek içi eğitim
kurslarına başvurularda, meslekî deneyimin belgelendirilmesi zorunlu olup,
5 inci maddede belirtilen durumlar ile ilgili belgelerin istenilmesi
dışında ilgilinin beyanı esastır.
(5) Kamu kurum ve kuruluşlarında
çalışan mühendis, mimar ve şehir plâncılarına talep etmeleri halinde
idarelerince görevlerini aksatmamak şartıyla bilirkişi meslek içi eğitim
kursuna katılmaları için gerekli izin verilebilir.
(6) Meslek içi eğitim kursları
için bu kurslar ile ilgili giderlerin karşılanması amacıyla katılımcılardan
ücret alınabilir. Alınacak ücret
her yıl ilgili ihtisas odasının
talebi üzerine Birlikçe belirlenir.
Yetki
belgelerinin iptali ve yenilenmesi
MADDE
13 – (1) Yetki belgelerinin her
beş yılda bir yenilenmesi zorunludur Ancak, bu süre içinde bu Yönetmelikte
belirtilen hükümler çerçevesinde yetki belgesinin iptal edilip edilmemesi
bilirkişiye belgeyi veren meslek odasının sorumluluğundadır.
(2) Yetki belgesi iptal
edilenler, odasınca valiliğe, valilikçe de ilgili asliye hukuk mahkemesine
bildirilir; bu kişiler, bilirkişi kurullarında görev alamazlar.
Sicil
kayıtlarının tutulması
MADDE
14 – (1) Yetki belgesi almış bilirkişilerin sicil kayıtları, ilgili meslek odalarınca tutulur.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Raporların Hazırlanması ve
Kamulaştırma Bedelinin
Belirlenmesine
İlişkin Hükümler
Bilirkişilerin
çalışma ilkeleri ve sorumlulukları
MADDE
15 – (1) Bilirkişiler yemin ederek
görev alır.
(2) Bilirkişiler, toplumsal
sorumluluk bilinci ile görev yapmak, doğruyu beyan etmek, tarafsız
davranmak ve görevini özenle yerine
getirmek, herkesin üzerinde birleşebileceği, kabuledilebilir, objektif ve bilimsel görüş bildirmek, sübjektif değerlendirmelerden kaçınmak
zorundadır.
(3) Bilirkişiler, görev üstlendiklerinde, üyesi bulundukları odaya
bilgi vermekle yükümlüdürler.
Bilirkişiler mahkemeye sundukları raporların bir kopyasını istenilmesi
halinde bağlı oldukları odaya verirler.
(4) Bilirkişiler, geçerli bir
mazereti olmadığı sürece, mahkeme celbine uyarak keşfe katılmak zorundadır.
Mazereti dışında keşfe katılmayan bilirkişilerin adları ilgili mahkemece
odasına bildirilir.
Bilirkişi
raporlarının sunulması
MADDE
16 – (1) Bilirkişi kurulu,
kamulaştırılacak gayrimenkul mal ve kaynak ile emsal gayrimenkullerin
bulunduğu yere mahkeme heyeti ile birlikte giderek, hazır bulunan
ilgilileri de dinledikten sonra, gayrimenkul mal veya kaynağın değerini
belirleyen gerekçeli raporunu on beş gün içinde mahkemeye verir.
Bilirkişilerce yapılan değer tespitinde, idarece belgelerin mahkemeye
verildiği gün esas tutulur.
Raporlarda
bulunması gereken asgarî bilgiler
MADDE
17 – (1) Bilirkişi raporlarında;
a) Kamulaştırılacak gayrimenkul
mal veya kaynağın; cins ve nevinin, yüzölçümünün, kıymetini etkileyebilecek
bütün nitelik ve unsurlarının ve her unsurun ayrı ayrı
değerinin, varsa vergi beyanının, kamulaştırma tarihindeki resmî makamlarca
yapılmış kıymet takdirinin, arazi olması hâlinde kamulaştırma tarihindeki
mevkii ve şartlarına göre ve olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği
net gelirinin, arsa olması halinde kamulaştırma gününden önceki özel
amacı olmayan emsal
satışlara göre satış
değerinin, yapı olması
halinde resmî birim fiyatlarının, yapı maliyet hesaplarının ve
yıpranma payının,
b) Bedele etki eden tüm kanunî
verilerin, imar verilerinin, gayrimenkulün özgün
nitelik ve kullanım şeklinin, değeri etkileyen hak ve yükümlülüklerin,
gayrimenkul üzerindeki aynî ve şahsî irtifak haklarının ve gayrimenkul
mükellefiyetlerinin, kadastro ve aplikasyon bilgilerinin, millî bir
gayrimenkul bilgi sistemi için gereken verileri içeren özet bilgi formunun,
c) Bedelin tespitinde etkili
olacak diğer objektif ölçülerin
ayrı ayrı
irdelenmesi ve belirtilmesi şarttır.
(2) Raporlarda, bütün bu
unsurların cevapları ayrı ayrı belirtilmek
suretiyle ve ilgililerin beyanları
da dikkate alınarak,
herkesçe anlaşılabilir nitelikte
gerekçeli değerlendirme
neticesinde hazırlanarak kamulaştırılacak gayrimenkul mal veya kaynağın
değeri açık ve net olarak belirtilir.
(3) Bu asgarî
bilgileri içermeyen bilirkişi raporlarının mahkemeye
sunulması halinde, tarafların itirazı üzerine veya mahkemelerce
resen ek rapor istenilebilir.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli
ve Son Hükümler
İlgili
kurum ve kuruluşlar ile ilişkiler
MADDE
18 – (1) Bilirkişiler görevlerini
yerine getirirken kamu kurum ve kuruluşları ile özel ve tüzel kişilerden
bilgi ve belge isteyebilir. Kurum, kuruluş ve kişiler, söz konusu isteklere
mevzuatları çerçevesinde cevap vermek ve bilirkişi kuruluna gereken
kolaylığı göstermekle yükümlüdürler.
Bilirkişi
ücretleri
MADDE
19 – (1) Bilirkişi ücretleri,
mahkemelerce takdir olunur.
Yetki
belgesine denkliği kabul edilen belge
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde, Yönetmelikle amaçlanan
bilirkişi yetki belgesi denkliğinde belgeye sahip olduklarını iddia ederek,
Birliğe başvuruda bulunanların, bu belgelerinin Birlik tarafından da
denkliğinin kabul edilmesi halinde denkliği kabul edilen belge, bu
Yönetmelik uyarınca verilmiş belge gibi işlem görür.
Yetki
belgesi zorunluluğu
GEÇİCİ
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelikle
getirilen bilirkişi yetki belgesi zorunluluğu 1/1/2007 tarihine kadar
uygulanmaz.
Yürürlük
MADDE
20 – (1) Bu Yönetmelik, yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE
21 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Maliye Bakanı ile Bayındırlık
ve İskân Bakanı birlikte yürütür.
|