Karar Sayısı : 2007/11907 27/9/2006
tarihli ve 5547 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan ekli “(Gözden
Geçirilmiş) Avrupa Sosyal Şartı”nın ilişik Beyan ile onaylanması; Dışişleri
Bakanlığı’nın 2/3/2007 tarihli ve HUMŞ/161 sayılı yazısı üzerine, 31/5/1963
tarihli ve 244 sayılı Kanunun 3 üncü maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca
22/3/2007 tarihinde kararlaştırılmıştır. Ahmet Necdet SEZER CUMHURBAŞKANI Recep Tayyip ERDOĞAN Başbakan A.
GÜL A.
ŞENER M.
A. ŞAHİN B. ATALAY Dışişleri Bak. ve Başb.
Yrd. Devlet Bak. ve Başb. Yrd. Devlet
Bak. ve Başb. Yrd. Devlet Bakanı B.
ATALAY M.AYDIN N. ÇUBUKÇU K. TÜZMEN Devlet Bakanı V. Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı C.
ÇİÇEK M.
V.GÖNÜL A.AKSU K. UNAKITAN Adalet Bakanı Milli Savunma
Bakanı İçişleri
Bakanı Maliye Bakanı H.
ÇELİK F.
N. ÖZAK R.AKDAĞ B. YILDIRIM Milli Eğitim Bakanı Bayındırlık ve İskan Bakanı Sağlık Bakanı Ulaştırma Bakanı M.
M. EKER M.
BAŞESGİOĞLU A.
COŞKUN Tarım ve Köyişleri
Bakanı Çalışma ve
Sos. Güv. Bakanı Sanayi
ve Ticaret Bakanı M.H.GÜLER H.
ÇELİK O.
PEPE Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Kültür ve Turizm Bakanı V. Çevre ve Orman Bakanı BEYAN Türkiye
Cumhuriyeti, 1996 tarihli “(Gözden Geçirilmiş) Avrupa Sosyal Şartı”nın III.
Bölümünün A maddesi gereğince, anılan Şart’ın II. Bölümünün aşağıdaki madde,
fıkra ve bentlerini kabul ettiğini beyan eder. 1
inci madde 2 nci maddenin 1, 2, 4, 5, 6 ve 7 nci
fıkraları 3
üncü madde 4
üncü maddenin 2, 3, 4 ve 5 inci fıkraları 7
ilâ 31 inci maddeler ————— (GÖZDEN
GEÇİRİLMİŞ) AVRUPA SOSYAL ŞARTI Strazburg, 3 Mayıs 1996 Başlangıç Bu
Şartı imzalayan Avrupa Konseyine üye Hükümetler; Avrupa
Konseyi hedefinin, kendilerinin ortak mirası olan ideal ve ilkelerin gerçekleştirilmesi
ve korunması amacıyla üyeleri arasında daha güçlü bir birliğin sağlanması ve
özellikle İnsan hakları ve temel özgürlüklerin gerçekleştirilmesi ve
sürdürülmesi yoluyla sosyal ve ekonomik gelişmenin kolaylaştırılması olduğunu
dikkate alarak; Avrupa
Konseyine üye Devletlerin, 4 Kasım 1950 tarihinde Roma'da imzalanmış olan
İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunması Avrupa Sözleşmesi ile 20 Mart
1952 tarihinde Paris'te imzaya açılan Ek Protokollerde, halklarına bu
belgelerde belirtilen sivil ve siyasi özgürlükleri sağlamayı kabul
ettiklerini dikkate alarak; Avrupa
Konseyi üyesi Devletlerin 18 Ekim 1961 tarihinde Torino'da
imzaya açılmış olan Avrupa Sosyal Şartı ve buna ek Protokollerde halklarına,
yaşam standartlarını ve sosyal refah düzeyini yükseltmek için bu belgelerde
belirtilen sosyal hakları sağlamayı kabul ettiklerini dikkate alarak; 5
Kasım 1990 tarihinde Roma'da yapılan İnsan Hakları konusunda Bakanlar
Konferansında, bir yandan bütün insan haklarının, bunlar kişisel, siyasal,
ekonomik, sosyal ya da kültürel olsun,
bölünmezliğinin korunması, diğer yandan Avrupa Sosyal Şartı'na yeni bir
atılım kazandırılması gereğinin vurgulandığını anımsatarak; 21
ve 22 Ekim 1991 tarihinde Torino'da yapılan
Bakanlar Konferansı sırasında kararlaştırıldığı gibi, özellikle Şart metninin
kabul edildiği tarihten bu yana ortaya çıkan temel sosyal değişimleri dikkate
almak için Şartın içeriğinin güncelleştirilmesi ve uyarlanması konularında
kararlı olarak; Şarta
yeni haklar eklemek ve Şartın değişik biçimiyle güvence altına alınan haklar
ile 1988 tarihli Ek Protokolle güvence altına alınan hakların, Avrupa Sosyal
Şartı'nın yerini almak üzere hazırlanan Değiştirilmiş bir Şartta yer
almasının yararının bilincinde olarak; Aşağıdaki
hususlarda mutabık kalmışlardır. BÖLÜM I: Akit
Taraflar, ulusal ve uluslararası nitelikteki tüm uygun yollarla aşağıdaki hak
ve ilkelerin etkili bir biçimde gerçekleşebileceği koşullara ulaşmayı
politikalarının amacı sayarlar: 1-
Herkes, özgürce edinebildiği bir işle yaşamını sağlama fırsatına sahiptir. 2-
Tüm çalışanların adil çalışma koşullarına sahip olma hakkı vardır. 3-
Tüm çalışanların güvenli ve sağlıklı çalışma koşullarına sahip olma hakkı
vardır. 4-
Tüm çalışanların, kendileri ve ailelerine iyi bir yaşam düzeyi sağlamak için
yeterli adil bir ücret alma hakkı vardır. 5-
Tüm çalışanlar ve işverenler, ekonomik ve sosyal çıkarlarını korumak amacıyla
ulusal ve uluslararası kuruluşlar düzeyinde örgütlenme özgürlüğüne sahiptir. 6-
Tüm çalışanlar ve işverenler, toplu pazarlık hakkına sahiptir. 7 -
Çocuklar ve gençler, uğrayacakları bedensel ve manevi tehlikelere karşı özel
korunma hakkına sahiptir. 8-
Çalışan kadınlar, anne olmaları durumunda, özel korunma hakkına sahiptir. 9-
Herkesin, kişisel ilgi ve yeteneklerine göre bir mesleği seçmesine yardımcı
olacak uygun mesleki yönlendirme imkanına sahip olma hakkı vardır. 10-
Herkesin, mesleki eğitim için uygun imkanlara sahip olma hakkı vardır. 11-
Herkes, ulaşılabilecek en yüksek sağlık düzeyinden yararlanmasını mümkün
kılacak her türlü önlemden yararlanma hakkına sahiptir. 12-
Tüm çalışanlar ve bakmakla yükümlü oldukları kişiler, sosyal güvenlik hakkına
sahiptir. 13- Yeterli kaynaklardan yoksun olan herkes, sosyal ve
tıbbi yardım alma hakkına sahiptir. 14-
Herkes sosyal refah hizmetlerinden yararlanma hakkına sahiptir. 15-
Özürlüler toplumsal yaşamda bağımsız olma, sosyal bütünleşme ve toplumsal
yaşama katılma hakkına sahiptir. 16-
Toplumun temel birimi olarak aile, tam gelişmesini sağlamaya yönelik uygun
sosyal, hukuksal ve ekonomik korunma hakkına sahiptir. 17-
Çocuklar ve gençler uygun sosyal, hukuksal ve ekonomik korunma hakkına
sahiptir. 18-
Herhangi bir Akit Tarafın vatandaşları, inandırıcı sosyal ve ekonomik
nedenlere dayanan kısıtlamalar saklı kalmak kaydıyla, diğer bir Akit Taraf
ülkesinde, o ülke vatandaşlarıyla eşit koşullar altında kazanç getirici
herhangi bir işte çalışma hakkına sahiptir. 19-
Bir Akit Taraf vatandaşı olan göçmen işçiler ve bunların aileleri herhangi
bir başka Akit Taraf ülkesinde korunma ve yardım alma hakkına sahiptir. 20-
Tüm çalışanlar, istihdam ve meslek konularında cinsiyete dayalı ayrım
yapılmaksızın fırsat eşitliği ve eşit muamele görme hakkına sahiptir. 21-
Çalışanlar, işletmede bilgilendirilme ve danışılma hakkına sahiptir. 22-
Çalışanlar işletmedeki çalışma koşullarının ve çalışma ortamının
düzenlenmesine ve iyileştirilmesine katılma hakkına sahiptir. 23-
Her yaşlı insan sosyal korunma hakkına sahiptir. 24-
Tüm çalışanlar, iş akdinin sona erdiği durumlarda korunma hakkına sahiptir. 25-
Tüm çalışanlar, işverenlerinin aciz haline düşmesi durumunda alacak
taleplerinin korunması hakkına sahiptir. 26-
Tüm çalışanlar, onurlu çalışma hakkına sahiptir. 27-
Ailevi sorumlulukları olan ve çalışan ya da
çalışmak isteyen herkes, herhangi bir ayrımcılığa maruz kalmadan ve ailevi
sorumluluklarıyla çalışması arasında, olabildiğince, uyuşmazlık olmadan bunu
gerçekleştirme hakkına sahiptir. 28-
İşletmelerde çalışanların temsilcileri kendilerine zarar veren eylemlere
karşı korunma hakkına sahiptir ve görevlerini yerine getirmek için uygun
imkanlarla desteklenmelidirler. 29-
Tüm çalışanlar toplu işten çıkarma sürecinde bilgilendirilme ve danışılma
hakkına sahiptir. 30-
Herkes, yoksulluğa ve toplumsal dışlanmaya karşı korunma hakkına sahiptir. 31-
Herkes konut edinme hakkına sahiptir. BÖLÜM II: Akit
Taraflar kendilerini, III. Bölümde belirtildiği gibi, aşağıdaki madde ve
fıkralarda yer alan yükümlülüklerle bağlı saymayı; taahhüt
ederler. Madde 1 Çalışma hakkı Akit
Taraflar çalışma hakkının etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak
amacıyla; 1-
Tam istihdamı gerçekleştirmek amacıyla olabildiğince yüksek ve istikrarlı bir
istihdam düzeyine ulaşmayı ve bu düzeyi korumayı başta gelen amaç ve
sorumluluklarından biri saymayı; 2-
Çalışanların özgürce edindikleri bir işle yaşamlarını sağlama haklarını
etkili bir biçimde korumayı; 3-
Tüm çalışanlar için ücretsiz iş bulma hizmetlerini kurmayı ya da sürdürmeyi; 4-
Uygun mesleğe yöneltme, eğitim ve rehabilitasyon hizmetlerini sağlamayı ya da teşvik etmeyi; taahhüt
ederler. Madde 2 Adil çalışma koşulları hakkı Akit
Taraflar, adil çalışma koşullarına sahip olma hakkının etkili bir biçimde
kullanılmasını sağlamak üzere; 1-
Verimlilik artışı ve ilgili diğer etkenler izin verdiği ölçüde haftalık çalışma
süresinin aşamalı olarak azaltılmasını öngören makul günlük ve haftalık
çalışma saatleri sağlamayı; 2-
Ücretli resmi tatil imkanı sağlamayı; 3-
En az dört haftalık ücretli yıllık izin sağlamayı; 4-
İçinde bulunulan tehlikeli ve sağlığa zararlı işlerdeki riski ortadan
kaldırmayı ve bu risklerin henüz yeterince azaltılamadığı ya
da kaldırılamadığı durumlarda bu işlerde çalışanlara ücretli ek izin
verilmesini veya bunların çalışma saatlerinin azaltılmasını sağlamayı; 5-
İlgili ülke veya yörenin geleneklerine göre dinlenme günü olarak kabul edilen
günle olabildiğince bağdaşmak üzere, haftalık bir dinlenme günü sağlamayı; 6-
Çalışanların, derhal ve en geç çalışmaya başladıkları tarihten itibaren iki
ay içinde, sözleşmenin ya da iş ilişkisinin asli
unsurları hakkında yazılı olarak bilgilendirilmelerini sağlamayı; 7-
Gece çalışması yapan çalışanların, yaptıkları işin özellikleri göz önünde
tutularak alınacak önlemlerden yararlanmalarını sağlamayı; taahhüt
ederler. Madde 3 Güvenli ve sağlıklı çalışma koşulları
hakkı Akit
Taraflar, işverenlerin ve çalışanların örgütlerine danışarak, güvenli ve
sağlıklı çalışma koşullarına sahip olma hakkının etkili bir biçimde
kullanılmasını sağlamak üzere; 1-
İş güvenliği, iş sağlığı ve çalışma ortamı hakkında tutarlı bir ulusal
politika oluşturmayı, uygulamayı ve bunu belli aralıklarla gözden geçirmeyi,
bu politikanın temel hedefi, iş güvenliği ve iş sağlığını iyileştirmeyi ve
özellikle çalışma ortamının doğasından kaynaklanan tehlike sebeplerini en aza
indirmek yoluyla, çalışma sırasında ortaya çıkan ya
da bununla bağlantılı olan hastalıkları ve kazaları önlemeyi; 2-
Güvenlik ve sağlık alanlarında yönetmelikler hazırlamayı; 3-
Denetim yoluyla bu yönetmeliklerin uygulanmasını sağlamayı; 4-
Tüm çalışanlar için, aslen koruma ve danışmanlık işlevlerine sahip iş sağlığı
hizmetlerinin geliştirilmesini desteklemeyi; taahhüt
ederler. Madde 4 Adil bir ücret hakkı Akit Taraflar, adil bir ücret hakkının etkili bir
biçimde kullanılmasını sağlamak amacıyla; 1-
Çalışanların kendilerine ve ailelerine iyi bir yaşam düzeyi sağlayacak ücret
hakkına sahip olduklarını tanımayı; 2-
Özel durumlara ilişkin istisnalar dışında, çalışanların fazla mesai
karşılığında zamlı ücret alma hakkına sahip olduklarını tanımayı; 3-
Çalışan erkekler ile kadınların eşit işe eşit ücret hakkına sahip olduklarını
tanımayı; 4-
Tüm çalışanların, işlerine son verilmeden önce makul bir bildirim süresi
verilmesi hakkını tanımayı; 5-
Ücretlerden ancak, ulusal yasalar veya yönetmeliklerle belirlenmiş ya da toplu sözleşmeler veya hakem kararıyla saptanmış
koşullar ve ölçüler içinde kesinti yapılmasına izin vermeyi; taahhüt
ederler. Bu
hakların kullanılması, özgürce yapılmış toplu sözleşmeler, yasal ücret
saptama usulleri veya ulusal koşullara uygun başka yollarla sağlanır. Madde 5 Örgütlenme hakkı Akit
Taraflar, çalışanların ve işverenlerin ekonomik ve sosyal çıkarlarını korumak
için yerel, ulusal ve uluslararası örgütler kurma ve bu örgütlere üye olma
özgürlüğünü sağlamak veya desteklemek amacıyla ulusal yasanın bu özgürlüğü
zedelemesini veya zedeleyici biçimde uygulanmasını önlemeyi; taahhüt
ederler. Bu
maddede öngörülen güvencelerin, güvenlik güçleri bakımından hangi ölçüde
uygulanacağı ulusal yasalarla ya da yönetmeliklerle
belirlenir. Bu güvencelerin silahlı kuvvetler mensuplarına uygulanmasına
ilişkin ilke ile bu kesime hangi düzeyde uygulanacağı, yine ulusal yasalar ya da yönetmeliklerle saptanır. Madde 6 Toplu pazarlık hakkı Akit
Taraflar, toplu pazarlık hakkının etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak
amacıyla; 1-
Çalışanlar ve işverenler arasındaki ortak görüşmeleri teşvik etmeyi; 2-
Gerekli ve uygun olduğu durumlarda, toplu sözleşme yoluyla ücretlerin ve iş
koşullarının düzenlenmesi amacıyla işverenlerin ya
da işveren örgütlerinin çalışanların örgütleriyle isteğe bağlı görüşmelerini
sağlayacak yolları teşvik etmeyi; 3-
İş uyuşmazlıklarının çözümü için uygun uzlaştırma ve isteğe bağlı hakemlik
sisteminin kurulmasını ve işletilmesini teşvik etmeyi; taahhüt
eder ve 4-
Menfaat uyuşmazlığı durumunda çalışanların ve işverenlerin, daha önce yapılan
toplu sözleşmelerden doğabilecek yükümlülüklere bağlı olmak koşuluyla grev
hakkı dahil, toplu eylem hakkını tanır. Madde 7 Çocukların ve gençlerin korunması
hakkı Akit
Taraflar, çocukların ve gençlerin korunma hakkının etkili bir biçimde
kullanılmasını sağlamak amacıyla; 1-
Çocukların sağlık, ahlak ve eğitimleri için zararlı olmayacağı belirlenen
hafif işlerde çalıştırılmaları durumu dışında asgari çalışma yaşının 15
olmasını sağlamayı; 2-
Tehlikeli veya sağlığa zararlı olduğu öngörülen işlerde, asgari çalışma
yaşının 18 olmasını sağlamayı; 3-
Henüz zorunlu eğitim çağında olanların, eğitimlerinden tam anlamıyla
yararlanmalarını engelleyecek işlerde çalıştırılmamalarını sağlamayı; 4-
18 yaşından küçüklerin çalışma sürelerinin, gelişmeleri ve öncelikle de
mesleki eğitim gereksinmeleri uyarınca sınırlandırılmasını sağlamayı; 5-
Çalışan gençlerin ve çırakların adil bir ücret ve diğer uygun ödemelerden
yararlanma hakkını tanımayı; 6-
Gençlerin, işverenlerin izniyle normal çalışma saatlerinde mesleki eğitimde
geçirdikleri sürenin, günlük çalışma süresinden sayılmasını sağlamayı; 7-
18 yaşın altındaki çalışanlara yılda en az dört haftalık ücretli izin hakkını
tanımayı; 8-
18 yaşın altındaki kişilerin, ulusal yasalar ve yönetmeliklerle belirlenen
işler dışında gece işinde çalıştırılmamalarını sağlamayı; 9-
Ulusal yasalar veya yönetmeliklerle belirlenen işlerde çalışan 18 yaşın
altındaki kişilere düzenli sağlık kontrolü yapılmasını sağlamayı; 10-
Çocukların ve gençlerin özellikle doğrudan veya dolaylı olarak işlerinden
doğan tehlikeler başta gelmek üzere, uğradıkları bedensel ve manevi
tehlikelere karşı özel olarak korunmalarını sağlamayı; taahhüt
ederler. Madde 8 Çalışan kadınların analığının
korunması hakkı Akit
Taraflar, çalışan kadınların annelik durumunda korunma hakkının etkili bir
biçimde kullanılmasını sağlamak amacıyla; 1-
Kadınlara doğumdan önce ve sonra, ücretli izin veya yeterli sosyal güvenlik
yardımı veya kamu kaynaklarından yararlandırma yoluyla toplam olarak en az on
dört haftalık izin sağlamayı; 2-
İşverenin, bir kadının işverenine hamile olduğunu bildirmesi ile doğum iznine
ayrılması arasındaki dönem içinde veya süresi bu döneme rastlayacak şekilde
işten çıkarma bildiriminde bulunmasını yasadışı saymayı; 3-
Emzirme döneminde annelere, bu amaçla yeterli bir süre işe ara verme hakkı
sağlamayı; 4-
Hamile, yeni doğum yapmış ve çocuklarını emzirme dönemindeki kadınların gece
çalışmalarını düzenlemeyi; 5-
Hamile, yeni doğum yapmış ve çocuklarını emzirme dönemindeki kadınların
yeraltı madenlerinde ve tehlikeli, sağlığa zararlı ya
da ağır nitelikleri nedeniyle uygun olmayan diğer işlerde çalıştırılmalarını
yasaklamayı ve bunların çalışma haklarını korumaya yönelik uygun önlemleri
almayı; taahhüt
ederler. Madde 9 Mesleğe yöneltilme hakkı Akit
Taraflar mesleğe yöneltilme hakkının etkili bir biçimde kullanılmasını
sağlamak üzere, gerektiğinde, engelliler de dahil olmak amacıyla herkese,
niteliklerine ve bu niteliklerin iş olanaklarıyla ilişkisine göre işini seçme
ve mesleğini geliştirmesine ilişkin sorunları çözmek için yardımcı olacak bir
hizmet vermeyi veya bunu teşvik etmeyi ve bu yardımın okul çocukları da dahil
olmak üzere gençler ve yetişkinler için ücretsiz yapılmasını sağlamayı; taahhüt
ederler. Madde 10 Mesleki eğitim hakkı kit Taraflar, mesleki eğitim hakkının etkili bir biçimde
kullanılmasını sağlamak amacıyla; 1-
Gerektiğinde, engelliler de dahil olmak üzere herkese, işveren ve
çalışanların örgütlerine danışarak teknik ve mesleki eğitim olanağı sağlamak
veya bunu teşvik etmek ve salt kişisel yeteneğe dayalı olmak üzere yüksek
teknik eğitim ve üniversite öğrenimi görme kolaylıkları sağlamayı; 2-
Kız ve erkek tüm gençlerin çeşitli işlerde çalışırken eğitilmeleri için bir
çıraklık sistemi ve başka sistematik düzenlemeleri sağlamayı veya teşvik
etmeyi; 3-
Gerektiğinde; a-
Çalışan yetişkinler için yeterli ve kolayca ulaşılabilir eğitim olanakları
ile; b-
Teknolojik gelişmelerin veya yeni çalıştırma eğilimlerinin sonucu olarak çalışan
yetişkinlerin duyduğu yeniden eğitim gereksinmelerini karşılamak için özel
kolaylıklar sağlamayı veya bunları teşvik etmeyi; 4-
Gerektiğinde, uzun süreli işsiz kalanların yeniden eğitilmesi ve işe yeniden
uyumlarının sağlanması için gerekli özel önlemlerin alınmasını sağlamayı veya
teşvik etmeyi; 5-
a- Tüm harç ve masrafların azaltılmasını veya kaldırılmasını, b-
Uygun durumlarda mali yardım yapılmasını, c-
Çalışanın, işi sırasında işverenin talebi üzerine gördüğü ek eğitimde
harcanan zamanın normal çalışma süresinden sayılmasını, d-
Yeterli denetim yoluyla, işverenlerin ve çalışanların örgütlerine danışarak,
çıraklık ve gençlerin eğitimiyle ilgili olarak yapılan diğer düzenlemelerin
etkililiğinin ve genel olarak genç işçilerin yeterli bir biçimde
korunmalarının sağlanması gibi, uygun önlemlerle sağlanan olanakların tam
olarak kullanılmasını özendirmeyi, taahhüt
ederler. Madde 11 Sağlığın korunması hakkı Akit
Taraflar, sağlığın korunması hakkının etkili bir biçimde kullanılması
sağlamak amacıyla, ya doğrudan ya
da kamusal veya özel örgütlerle işbirliği içinde diğer önlemlerin yanı sıra; 1-
Sağlığın bozulmasına yol açan nedenleri olabildiğince ortadan kaldırmak; 2-
Sağlıklı olmayı teşvik etmek ve sağlık konularında kişisel sorumluluk duygusunu
geliştirmek üzere eğitim ve danışma hizmetleri sağlamak; 3-
Kazalar açısından olduğu gibi, salgın, yöresel ve diğer hastalıkları
olabildiğince önlemek üzere tasarlanmış uygun önlemler almayı; taahhüt
ederler. Madde 12 Sosyal Güvenlik hakkı Akit
Taraflar, sosyal güvenlik hakkının etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak
amacıyla: 1-
Bir sosyal güvenlik sistemi kurmayı ya da
sürdürmeyi; 2-
Sosyal güvenlik sistemini Avrupa Sosyal Güvenlik Kodunun onaylanması için
gereken düzeyden daha düşük olmamak üzere yeterli bir düzeyde sürdürmeyi; 3-
Sosyal güvenlik sistemini giderek daha yüksek bir düzeye çıkarmaya çalışmayı; 4-
Uygun ikili veya çok taraflı sözleşmeler akdiyle ya
da başka yollarla bu sözleşmelerde yer alan koşullara bağlı olarak, aşağıdaki
hususları sağlamak için girişimlerde bulunmayı; a-
Korunan kişilerin Taraf Ülkeler arasında ne suretle olursa olsun yer
değiştirmeleri sırasında, sosyal güvenlik mevzuatından doğan yardımların
muhafazası da dahil olmak üzere sosyal güvenlik hakları açısından diğer
Tarafların vatandaşları ile kendi vatandaşlarının eşit muamele görmelerini, b-
Akit Taraflardan her birinin mevzuatına göre tamamlanan sigorta ve çalışma
sürelerinin birleştirilmesi yoluyla sosyal güvenlik haklarının verilmesi,
sürdürülmesi ve yeniden başlatılmasını, taahhüt
ederler. Madde 13 Sosyal ve tıbbi yardım hakkı Akit
Taraflar sosyal ve tıbbi yardım hakkının etkili bir biçimde kullanılmasını
sağlamak amacıyla: 1-
Yeterli olanağı bulunmayan ve kendi çabasıyla veya başka kaynaklardan, özellikle
bir sosyal güvenlik sisteminden yararlanarak böyle bir olanak sağlayamayan
herkese yeterli yardımı sağlamayı ve hastalık halinde bunun gerektirdiği
bakımı sunmayı; 2-
Böyle bir yardım görenlerin, bu nedenle siyasal ve sosyal haklarının
kısıtlanmasını önlemeyi; 3-
Herkesin, kişisel veya ailevi mahrumiyet halini önlemek, gidermek ya da hafifletmek için gerekebilecek öneri ve kişisel
yardımları uygun kamusal ya da özel hizmetler
eliyle alabilmesini sağlamayı; 4-
Bu maddenin 1, 2 ve 3 fıkralarında değinilen hükümleri, ülkelerinde yasal
olarak bulunan diğer kit Tarafların vatandaşları
ile kendi vatandaşlarını eşit tutarak, 11 Aralık 1953'te Paris'te imzalanmış
olan Avrupa Sosyal ve Tıbbi Yardım Sözleşmesi ile üstlendiği yükümlülükler
çerçevesinde uygulamayı; taahhüt
ederler. Madde 14 Sosyal refah hizmetlerinden
yararlanma hakkı Akit
Taraflar Sosyal Refah Hizmetlerinden Yararlanma Hakkının etkili bir biçimde
kullanılmasını sağlamak amacıyla: 1-
Sosyal hizmet yöntemlerinden yararlanarak, toplumda bireylerin ve grupların
refah ve gelişmelerine ve sosyal çevreye uyum sağlamalarına katkıda bulunacak
hizmetleri teşvik etmeyi ya da sağlamayı; 2-
Bireylerin ve gönüllü ya da diğer örgütlerin bu tür
hizmetlerin kurulması ve sürdürülmesine katılmalarını özendirmeyi; taahhüt
ederler. Madde 15 Özürlülerin toplumsal yaşamda
bağımsız olma, sosyal bütünleşme ve katılma hakkı Akit
Taraflar, yaşları ve özürlerinin nedenleri ve niteliği ne olursa olsun,
özürlülerin toplumsal yaşamda bağımsız olma, sosyal bütünleşme ve katılma
hakkını etkili bir biçimde kullanabilmelerini sağlamak amacıyla: 1-
Mümkün olduğunda genel plan çerçevesinde, ya da bu
mümkün değilse, kamusal ya da özel uzmanlaşmış
organlar aracılığıyla özürlülerin yönlendirilmesini, öğrenimini ve mesleki eğitimini
sağlamak için gerekli önlemleri almayı; 2-
Normal çalışma ortamında özürlüleri istihdam etmek ve onların istihdamını
sürdürmek ve çalışma koşullarını özürlülerin gereksinimlerine uyarlamak, ya da özürlülük nedeniyle bunun mümkün olmadığı durumlarda
çalışmayı buna göre düzenlemek ya da özrün düzeyine
göre güvenli bir istihdam türü yaratmak için, işverenleri özendirmeye yönelik
bütün önlemlerle onların istihdam edilmelerini teşvik etmeyi; Bazı
durumlarda bu önlemler uzmanlaşmış yerleştirme ve destekleme hizmetlerine
başvurmayı gerekli kılabilir. 3-
Özellikle, teknik yardımları da içermek üzere, iletişim ve hareket
engellerinin üstesinden gelmeyi ve ulaşım, barınma, kültürel etkinlikler ve
boş zaman kullanımını sağlamayı hedefleyen önlemler yoluyla özürlülerin
toplumla tam olarak bütünleşmelerini ve toplum yaşamına katılmalarını teşvik
etmeyi; taahhüt
ederler. Madde 16 Ailenin sosyal, yasal ve ekonomik
korunma hakkı Akit
Taraflar, toplumun temel birimi olan ailenin tam gelişmesi için gerekli koşulları
sağlamak amacıyla; sosyal yardımlar ve aile yardımları, mali düzenlemeler,
konut sağlama, yeni evlilere yardım ve diğer uygun araçlarla aile yaşamının
ekonomik, yasal ve sosyal bakımdan korunmasını teşvik etmeyi taahhüt
ederler. Madde 17 Çocukların ve gençlerin sosyal,
yasal ve ekonomik korunma hakkı Akit
Taraflar, çocukların ve gençlerin kişilikleri ile fiziksel ve zihinsel
yeteneklerinin tam gelişimini sağlayacak bir çevrede yetişme haklarını etkili
bir biçimde kullanmalarını sağlamak amacıyla, doğrudan ya
da kamusal ve özel örgütlerle işbirliği yaparak, aşağıdaki hususlara yönelik
tüm uygun önlemleri almayı taahhüt ederler: 1-a-
çocukların ve gençlerin, ebeveynlerinin hak ve ödevleri göz önünde tutularak,
gereksinim duydukları bakım, yardım, öğretim ve eğitim olanaklarına sahip
olmalarını özellikle bu amaç için uygun ve yeterli kurum ile hizmetlerin
kurulması ve sürdürülmesini sağlamak, b-
çocukları ve gençleri ihmal, şiddet ve sömürüye karşı korumak, c-
ailelerinin desteğinden geçici ya da mutlak olarak
yoksun kalan çocukların ve gençlerin korunmasını ve bunların devletten özel
yardım almasını sağlamak, 2-
Çocukların ve gençlerin okula devamlarının özendirilmesinin yanı sıra parasız
ilk ve orta öğrenim sağlamak. Madde 18 Diğer âkit tarafların ülkelerinde
gelir getirici bir iş edinme hakkı Akit
Taraflar, diğer kit Taraflardan herhangi birinin
ülkesinde gelir getirici bir iş edinme hakkının etkili bir biçimde
kullanılmasını sağlamak amacıyla; 1-
Varolan yönetmelikleri demokratik bir anlayışla uygulamayı; 2-
Yürürlükteki formaliteleri basitleştirmeyi ve çalışan yabancılar ya da onları çalıştıranlar tarafından ödenen resim ve
diğer harçları azaltmayı ya da kaldırmayı; 3-
Çalışan yabancıların istihdamını düzenleyen mevzuata, tek tek
ya da topluca, esneklik getirmeyi taahhüt ederler
ve 4-
Kendi vatandaşlarının diğer kit Tarafların
ülkelerinde gelir getirici bir iş edinmek üzere ülkeden çıkış hakkını
tanırlar. Madde 19 Çalışan göçmenlerin ve
ailelerinin korunma ve yardım hakkı Akit
Taraflar, çalışan göçmenlerin ve ailelerinin bir başka Taraf ülkesindeki
korunma ve yardım hakkının etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak
amacıyla; 1-
Bu tür çalışanlara, özellikle doğru bilgilendirme hususunda yardımcı olacak
yeterli ve ücretsiz hizmetleri sağlamayı veya bu hizmetleri sürdürmeyi ve
ulusal yasaların ve yönetmeliklerin imkan verdiği ölçüde ülkeden bir başka
ülkeye göçe ilişkin yanıltıcı propagandaya karşı tüm uygun önlemleri almayı; 2-
Kendi yetki alanları içinde bu çalışanlar ile ailelerinin ülkeden
çıkışlarını, yolculuklarını ve karşılanmalarını kolaylaştıracak uygun
önlemler almayı ve yine kendi yetki alanları içinde bunlara yolculukları
sırasında uygun hizmetleri ve sağlık ve tıbbi bakım ile yeterli hijyen
koşulları sağlamayı; 3-
Uygun olduğu ölçüde, göçmen gönderen ve göçmen alan ülkelerdeki özel ya da kamusal sosyal servisler arasındaki işbirliğini
teşvik etmeyi; 4-
Kendi ülkesinde yasal olarak bulunan bu tür çalışanlara, yasalar ya da yönetmeliklerle düzenlenmek ya
da idari makamların denetimine bağlı olmak üzere; a-
ücret, diğer istihdam ve iş koşulları, b-
sendika üyeliği ve toplu pazarlığın sağladığı olanaklardan yararlanma, c-
barınma konularında kendi vatandaşlarına olduğundan daha az lehte
davranılmamasını sağlamayı; 5-
Kendi ülkelerinde yasal olarak bulunan bu tür çalışanların, çalıştırılan
kişiler için ödenmesi gereken istihdam vergileri, harç ve primler bakımından
kendi vatandaşlarından daha az lehte bir muameleye tabi olmamalarını
sağlamayı; 6-
Ülkede, yerleşmesine izin verilmiş bir yabancı çalışanın ailesinin yeniden
birleşmesini, olabildiğince kolaylaştırmayı; 7-
Kendi ülkelerinde yasal olarak bulunan bu tür çalışanların bu maddede
belirtilen konulara ilişkin yargısal işlemler bakımından kendi
vatandaşlarından daha az lehte bir muameleye tabi olmamalarını sağlamayı; 8-
Kendi ülkelerinde yasal olarak ikamet eden bu tür çalışanların, ulusal
güvenliği tehlikeye sokmadıkça, kamu yararı ya da
genel ahlaka aykırı bir eylemde bulunmadıkça sınır dışı edilmemesini
sağlamayı; 9- Bu
tür çalışanların kazanç ve tasarruflarının diledikleri kadarını transfer
etmelerine yasal sınırlar içinde izin vermeyi; 10-
Bu madde ile sağlanan koruma ve yardımların kapsamına, bunların
uygulanabilirliği ölçüsünde, bağımsız çalışan göçmenleri de dahil etmeyi; 11-
Göçmen olarak çalışanlara ve ailelerine, onları kabul eden devletin ulusal
dilinin veya birden fazla ulusal dil olması halinde bunlardan birinin
öğretilmesini teşvik etmeyi ve bunu kolaylaştırmayı; 12-
Göçmen olarak çalışan kişinin çocuklarına, elverişli olduğu ölçüde, göçmen
olarak çalışan kişinin ana dilinin öğretilmesini teşvik etmeyi ve bunu
kolaylaştırmayı; taahhüt
ederler. Madde 20 İstihdam ve meslek konularında
cinsiyete dayalı ayrım yapılmaksızın fırsat eşitliği ve eşit muamele görme
hakkı Akit
Taraflar, istihdam ve meslek konularında cinsiyete dayalı ayrım yapılmaksızın
fırsat eşitliği ve eşit muamele görme hakkının etkili bir biçimde kullanımını
sağlamak amacıyla, bu hakkı tanımayı ve bunun aşağıdaki alanlarda
uygulanmasını sağlamak ve teşvik etmek için uygun önlemler almayı taahhüt
ederler; a-
İşe giriş, işten çıkarılmaya karşı korunma ve yeniden işe yerleştirilme; b-
Mesleki yönlendirme, eğitim, yeniden eğitim ve rehabilitasyon; c
-İstihdam koşulları ve ücreti de kapsayan çalışma koşulları; d-
Yükselmeyi de kapsayan meslekte ilerleme. Madde 21 Bilgilendirilme ve danışılma
hakkı Akit
Taraflar, çalışanların işletmede bilgilendirilme ve danışılma hakkının etkili
bir biçimde kullanımını sağlamak amacıyla, ulusal mevzuat ve uygulama
çerçevesinde çalışanların ya da temsilcilerinin; a-
işletmeye zarar verebilecek bazı bilgilerin açıklanmasının reddedilebilmesi ya da gizliliğe tabi olabileceği koşuluyla, kendilerini
çalıştıran işletmenin ekonomik ve mali durumu hakkında düzenli olarak ya da uygun zamanlarda ve anlaşılabilir bir biçimde
bilgilendirilmelerine; ve b-
esas itibarıyla çalışanların çıkarlarını etkileyebilecek, özellikle de
işletmenin istihdam durumunda önemli bir etkiye sahip olacak nitelikteki,
alınması düşünülen kararlar hakkında bunlara zamanında danışılmasına olanak
veren önlemleri almayı ya da bunu özendirmeyi taahhüt
ederler. Madde 22 Çalışma koşullarının ve çalışma
ortamının düzenlenmesine ve iyileştirilmesine katılma hakkı Akit
Taraflar, çalışanların işletmede çalışma koşullarının ve çalışma ortamının
düzenlenmesine ve iyileştirilmesine katılma haklarını etkili bir biçimde
kullanmalarını sağlamak amacıyla, ulusal mevzuat ve uygulama uyarınca
çalışanların ya da temsilcilerinin; a-
çalışma koşullarının, işin örgütlenmesinin ve çalışma ortamının düzenlenmesi
ve iyileştirilmesine; b-
işletmede sağlığın ve güvenliğin korunmasına; c-
işletmede sosyal ve sosyo-kültürel hizmetlerin ve
olanakların örgütlenmesine; d-
bu konulardaki düzenlemelere ilişkin uyumun denetimine katılma olanağı veren
önlemler almayı ya da bunları özendirmeyi; taahhüt
ederler. Madde 23 Yaşlıların sosyal korunma hakkı Akit
Taraflar, yaşlıların sosyal korunma hakkını etkili bir biçimde kullanmalarını
sağlamak amacıyla, doğrudan ya da kamusal veya özel
örgütlerle işbirliği yaparak, özellikle: -
Yaşlılara, a-
iyi bir yaşam sürmeleri ve kamusal, sosyal ve kültürel yaşama etkin olarak
katılmalarına olanak sağlayan yeterli kaynakları; b-
yaşlılar için varolan hizmetler ve kolaylıklar ve onların bunlardan
yararlanma olanakları konusunda bilgi sağlamak yoluyla, yaşlıların
olabildiğince uzun bir süre toplumun bütün haklara sahip üyesi olarak
kalabilmelerine olanak sağlamayı; -
Yaşlılara a-
gereksinimlerine ve sağlık durumlarına uygun konutlar ya
da konutlarının buna uygun hale getirilmesi için yeterli destek sağlamayı; b-
durumlarının gerektirdiği sağlık bakım ve hizmetleri yoluyla yaşlıların kendi
yaşam biçimlerini özgürce seçmelerine ve alıştıkları çevrede yaşamlarını
istedikleri ve yapabildikleri sürece bağımsız olarak sürdürmeye olanak
vermeyi; -
Kurumlarda yaşayan yaşlılara, özel yaşamlarına saygı içinde, uygun yardım ve
bunların kurumdaki yaşam koşullarına ilişkin kararlara katılımlarını
sağlamayı amaçlayan önlemler almayı ya da bunları özendirmeyi; taahhüt
ederler. Madde 24 İş akdinin sona erdiği durumlarda
korunma hakkı Akit
Taraflar, çalışanların iş akdinin sona erdiği durumlarda korunma hakkının
etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak amacıyla; a-
tüm çalışanların, yetenekleri ya da davranışlarıyla
bağlantılı olarak ya da işletmenin, kuruluşun ya da hizmetin işleyişinin gereklerine dayanarak, iş
akitlerinin geçerli nedenler olmadan sona erdirilmemesi hakkını; b-
iş akitleri geçerli bir neden olmaksızın sona erdirilen çalışanların yeterli
tazminat ya da diğer uygun yardımlar alma hakkını
tanımayı; taahhüt
ederler. Bu
amaçla Akit Taraflar, iş akdinin geçerli bir neden olmaksızın sona
erdirildiğini düşünen çalışanın bağımsız bir organa başvurma hakkını güvence
altına almayı; taahhüt
ederler. Madde 25 İşverenlerinin iflası halinde
çalışanların haklarının korunması hakkı Akit
Taraflar çalışanların, işverenlerinin iflas haline düşmesi durumunda alacak
taleplerinin korunması hakkının etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak
amacıyla, çalışanların istihdam sözleşmesinden ya
da istihdam ilişkilerinden kaynaklanan alacak taleplerinin, bir garantör
kurum ya da diğer bir etkili koruma biçimiyle
güvence altına alınmasını sağlamayı, taahhüt
ederler. Madde 26 Onurlu çalışma hakkı Akit
Taraflar, tüm çalışanların onurlu çalışma haklarının etkili bir biçimde
kullanılmasını sağlamak amacıyla işverenlerin ve çalışanların örgütlerine
danışarak, 1-
Çalışanların işyerinde ya da işle bağlantılı cinsel
taciz konusunda bilinçlenmesi, bilgilenmesi ve bunun engellenmesini desteklemeyi
ve çalışanları bu tür davranışlardan korumaya yönelik tüm uygun önlemleri
almayı; 2-
Çalışanların birey olarak işyerinde ya da işle
bağlantılı olarak maruz kaldıkları kınanılacak ya
da açıkça olumsuz ya da suç oluşturan, yinelenen
eylemler konusunda bilinçlenmesi, bilgilenmesi ve bunların engellenmesini
desteklemeyi ve çalışanları bu tür davranışlardan korumaya yönelik tüm uygun
önlemleri almayı taahhüt
ederler. Madde 27 Ailevi sorumlulukları olan
çalışanların fırsat eşitliği ve eşit muamele görme hakkı Akit
Taraflar, ailevi sorumlulukları olan kadın ve erkek çalışanlar ve bunlarla
diğer çalışanlar arasında fırsat eşitliği ve eşit muamele görme hakkının
etkili bir biçimde kullanılabilmesini sağlamak amacıyla; 1- Aşağıdaki
konularda uygun önlemleri almayı taahhüt ederler: a-
Mesleki yönlendirme ve eğitim konularında alınacak önlemler de dahil olmak
üzere, ailevi sorumlulukları olan çalışanların istihdam edilmesi ve istihdam
edilmeye devam edilmesinin yanı sıra, bu sorumluluklar nedeniyle işten
ayrılanların yeniden istihdam edilmesi. b-
Çalışma koşulları ve sosyal güvenliğe ilişkin gereksinimlerinin dikkate
alınması. c-
Özellikle kreş hizmetleri ve diğer çocuk bakımı ile ilgili düzenlemeler olmak
üzere, kamusal ya da özel hizmetleri geliştirmek ya da teşvik etmek. 2-
Her bir ebeveyne, süresi ve koşulları ulusal mevzuat, toplu sözleşmeler ya da uygulama tarafından belirlenecek, doğum izni
sonrasındaki bir dönemde, çocuğa bakmak için aile izni verilmesi olanağını sağlamak; 3-
Bu tür ailevi sorumlulukların, geçerli bir işe son verme nedeni
oluşturmamasını sağlamak. Madde 28 Çalışanların temsilcilerinin
işletmede korunma ve kolaylıklardan yararlanma hakkı Akit
Taraflar, çalışanların temsilcilerinin görevlerini yerine getirme haklarını
etkili bir biçimde kullanmalarını sağlamak amacıyla işletmede; a-
işletmedeki çalışanların temsilcisi olarak etkinlikleri ya
da statüleri nedeniyle kovulmalarını da içermek üzere kendilerine yönelik
zarar verici eylemlere karşı etkili bir korumadan yararlanmalarını, b-
ilgili işletmenin gereksinimleri, büyüklüğü ve kapasitesi ve ülkenin
endüstriyel ilişkiler sistemi göz önünde tutularak, görevlerini derhal ve
etkili bir biçimde yerine getirmelerini mümkün kılmak için uygun olabilecek olanaklar
tanınmasını; taahhüt
ederler. Madde 29 Çalışanların toplu işten çıkarma
sürecinde bilgilendirilme ve danışılma hakkı Akit
Taraflar, çalışanların toplu işten çıkarma sürecinde bilgilendirilme ve
danışılma hakkını etkili bir biçimde kullanabilmelerini sağlamak amacıyla,
toplu işten çıkarmaları önlemenin ya da bunların
ortaya çıkışını sınırlamanın ve örneğin özellikle ilgili çalışanların yeniden
eğitimine ya da yeniden yerleştirilmesine yardım
amaçlı sosyal önlemlere katılmak yoluyla sonuçlarını azaltmanın araç ve
yolları hakkında bu tür toplu işten çıkarmalardan belli bir süre önce
işverenlerin, çalışanların temsilcilerine zamanında danışmasını ve bilgi vermesini
sağlamayı; taahhüt
ederler. Madde 30 Toplumsal dışlanma ve yoksulluğa
karşı korunma hakkı Akit
Taraflar, toplumsal dışlanma ve yoksulluğa karşı korunma hakkının etkili bir
biçimde kullanılmasını sağlamak amacıyla; a-
toplumsal dışlanma ve yoksulluk durumunda yaşayan ya
da bu duruma düşme tehlikesinde olan kişilerin ve ailelerinin, özellikle
istihdam, konut, eğitim, öğrenim, kültür ile sosyal ve tıbbi yardım
olanaklarına fiilen ulaşmalarını teşvik edecek genel ve eşgüdümlü bir
yaklaşım çerçevesinde önlemler almayı; b-
bu önlemleri, uyarlanmasını sağlamak amacıyla gerektiğinde gözden geçirmeyi; taahhüt
ederler. Madde 31 Konut hakkı Akit
Taraflar, konut hakkının etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak amacıyla; 1-
yeterli standartlara sahip bir konut edinilmesini teşvik etmeye; 2-
evsizliği, zamanla ortadan kaldırma amacıyla, önlemeye ve azaltmaya; 3-
ev fiyatlarını, yeterli kaynaklara sahip olmayanlar için uygun hale getirmeye
yönelik önlemler almayı; taahhüt
ederler. BÖLÜM III Madde A Yükümlülükler 1-Aşağıdaki
B maddesinin hükümleri uyarınca, her Taraf; a-
bu Şartın I. Bölümünü, bu bölümün giriş fıkrasında da belirtilmiş olduğu
gibi, uygun araçlarla izleyeceği hedeflerin bir bildirimi saymayı; b-
bu Şartın II. Bölümünde yer alan ve aşağıda sayılan dokuz maddenin (1., 5.,
6., 7., 12., 13., 16., 19. ve 20 nci maddeler) en
az altısı ile kendisini bağlı saymayı; c-
Şartın II. Bölümünden, bağlı olduğu maddelerin ve numaralandırılmış
fıkraların toplam sayısı on altı madde ve altmış üç fıkradan az olmamak
kaydıyla, ek olarak seçebileceği maddeler ve numaralandırılmış fıkralarla
kendisini bağlı saymayı taahhüt eder. 2-
Bu maddenin 1 inci fıkrasının b ve c bentleri uyarınca seçilen madde ve
fıkralar; onay, kabul ya da uygun bulma
belgelerinin verildiği esnada Avrupa Konseyi Genel Sekreteri'ne
bildirilecektir. 3-
Herhangi bir taraf, daha sonraki bir tarihte, Genel Sekretere yapacağı bir
bildirimle, henüz bu maddenin 1 inci fıkrasına uygun olarak kabul etmemiş
olduğu, Şartın II. Bölümünde yer alan madde ve numaralanmış fıkralarla
kendini bağlı saydığını açıklayabilir. Daha sonra kabul edilmiş olan bu
yükümlülükler onay, kabul ya da uygun bulma
işlemlerinin ayrılmaz bir parçası sayılacak ve bildirimin verilmesinden sonra
bir aylık dönemin sona ermesini izleyen ayın birinci gününden itibaren aynı
etkiye sahip olacaktır. 4-
Her Taraf, çalışmayı denetleyecek ulusal koşullara uygun bir sistem
kuracaktır. Madde B Avrupa Sosyal Şartı ve 1988
Tarihli Ek Protokolle Bağlantılar 1-
Avrupa Sosyal Şartı'nın ya da 5 Mayıs 1988 tarihli
Ek Protokolün tarafı olan hiçbir Akit Taraf, bu Şartı, bağlı olduğu Avrupa
Sosyal Şartı'nın ve uygun olan yerlerde Ek Protokolün, en azından bu Şartın
hükümlerine karşılık gelen hükümleri ile kendisini bağlı saymaksızın
onaylayamaz, kabul edemez ya da uygun bulamaz. 2-
Bu Şart hükümlerinden herhangi birinin getirdiği yükümlülüklerin kabul
edilmesi, bu yükümlülüklerin ilgili Taraf açısından yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren, Avrupa Sosyal Şartı'nın ve uygun olan yerlerde 1988
tarihli Ek Protokolün bunlara karşılık gelen hükümlerinin, bu belgelerin
birincisiyle ya da her ikisiyle bağlı olması
durumunda ilgili tarafa uygulanmasını sona erdirir. BÖLÜM IV Madde C Şartta yer alan yükümlülüklerin
uygulanmasına ilişkin denetim Bu
Şartta yer alan hukuksal yükümlülüklere uygunluk, Avrupa Sosyal Şartı'ndaki
ile aynı denetime tabi olacaktır. Madde D Kolektif şikayet 1-
Avrupa Sosyal Şartı'na Ek Protokolün kolektif şikayet sistemi getiren
hükümleri, bu Protokolü onaylamış olan Devletler bakımından, bu Şarttan
kaynaklanan yükümlülüklere de uygulanacaktır. 2-
Avrupa Sosyal Şartı'na kolektif şikayet sistemi getiren Ek Protokol ile bağlı
olmayan herhangi bir Devlet, bu Şartın onay, kabul ya
da uygun bulma belgesini verirken ya da daha
sonraki bir tarihte, Avrupa Konseyi Genel Sekreteri'ne bu Şarttan kaynaklanan
yükümlülüklerinin denetlenmesinde, anılan Protokolde öngörülen usullerin
kullanılmasını kabul ettiğini bir bildirimle açıklayabilir. BÖLÜM V Madde E Ayrımcılık yasağı Bu
Şartla yer alan haklardan yararlanma ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasi ya da başka görüşler, ulusal ya
da sosyal köken, sağlık, ulusal bir azınlığa mensubiyet, doğum ya da başka statüler gibi nedenlere dayanan hiç bir
ayrımcılığa tâbi olmaksızın sağlanacaktır. Madde F Savaş ya
da olağanüstü halde yükümlülüklere aykırı önlemlerin alınması 1-
Bir savaş durumunda ya da ulusun varlığını tehdit
eden olağanüstü hallerde herhangi bir Akit Taraf ancak, uluslararası hukuktan
kaynaklanan diğer yükümlülüklere aykırılık oluşturmamak koşuluyla durumun
gerektirdiği ölçüde bu Şartta öngörülen yükümlülüklerine aykırı önlemler
alabilir. 2-
Yükümlülüklerine aykırı önlemler alma hakkını kullanan herhangi bir Akit
Taraf, makul bir süre içinde Avrupa Konseyi Genel Sekreteri'ne alınan
önlemler ve bunları gerektiren nedenler ile ilgili olarak tam bilgi verir. Yine
aynı biçimde, söz konusu Taraf anılan önlemlerin sona erdiği ve Şart
hükümlerinin tamamıyla uygulanmasına yeniden başlandığı tarihten de Genel
Sekreteri haberdar eder. Madde G Sınırlamalar 1-
I. Bölümde anılan hak ve ilkelerin etkili bir biçimde gerçekleştirilmesi ve
II. Bölümde öngörüldüğü gibi bunların etkili bir biçimde uygulanmasının
sağlanması, bu bölümlerde öngörülenler dışında, sadece demokratik bir
toplumda başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması ya
da kamu yararının, ulusal güvenliğin, halkın sağlığının ya
da ahlakın korunması için ve ancak yasayla sınırlamaya ve kısıtlamaya tabi
tutulabilir. 2-
Bu Şartın hükümleri çerçevesinde, anılan hak ve yükümlüklere yapılan
sınırlamalar öngörüldüklerinden başka bir amaç için kullanılamazlar. Madde H Şart ile iç hukuk ya da uluslararası anlaşmalar arasındaki bağlantı Bu
Şartın hükümleri, ilgili kişilerin daha lehte bir muameleye tâbi olmalarını
sağlayacak; yürürlüğe girmiş ya da girecek olan tek
ya da ikili ya da çok
taraflı sözleşme, antlaşma ya da anlaşma veya
ulusal hukuk hükümlerinin uygulanmasını engellemez. Madde I Kabul edilen yükümlülüklerin
yerine getirilmesi 1-
Bu Protokolün II. Bölümünün 1 ilâ 31 inci maddelerinin hükümleri, bu
maddelerde öngörülen uygulama yöntemlerine etki etmeksizin, a-
yasalar ya da yönetmeliklerle; b-
işverenler ya da işveren örgütleri ile çalışanların
örgütleri arasında akdedilmiş toplu sözleşmelerle; c-
bu iki yöntemden elde edilen karma bir yöntemle; ya
da d-
diğer uygun araçlarla yerine getirilebilir. 2-
Bu Protokolün II. Bölümünün 2 nci maddesinin 1, 2,
3, 4, 5. ve 7 nci fıkraları, 7 nci
maddesinin 4, 6. ve 7 nci fıkraları, 10 uncu
maddesinin 1, 2, 3. ve 5 inci fıkraları ve 21 inci ile 22 nci
maddelerinden doğan yükümlülükler, hükümler bu maddenin 1 inci fıkrasına
uygun olarak ilgili çalışanların büyük çoğunluğuna uygulanmışsa yerine
getirilmiş kabul edilecektir. Madde J Değişiklikler 1-
Herhangi bir Taraf ya da Hükümetler Komitesi
tarafından önerilen, bu Şartın III. ve IV. Bölümlerine ilişkin herhangi bir
değişiklikte olduğu gibi, I. ve II. Bölümlerinde bu Şartta güvence altına
alınan hakların kapsamını genişletmek için yapılacak herhangi bir değişiklikte
de, bu değişiklik önerisi Avrupa Konseyi Genel Sekreteri'ne iletilecek ve
Genel Sekreter de bunu Şartın Taraflarına aktaracaktır. 2-
Yukarıdaki fıkranın hükümlerine göre yapılan herhangi bir değişiklik önerisi,
Parlamenterler Meclisi'ne danıştıktan sonra kabul ettiği metni onaylaması
için Bakanlar Komitesi'ne sunacak olan Hükümet Komitesi tarafından incelenir.
Bakanlar Komitesi'nin onaylamasından sonra, bu metin Tarafların kabulüne
sunulur. 3-
Bu Şartın I. Bölümü ve II. Bölümüne ilişkin herhangi bir değişiklik, bunu
kabul eden Taraflar bakımından, üç Tarafın Genel Sekretere bu değişikliği
kabul ettiklerini bildirdikleri tarihten sonra bir aylık dönemin sona
ermesini izleyen ayın birinci gününde yürürlüğe girecektir. Değişiklik,
onu daha sonra onaylayacak her Taraf için, Tarafın Genel Sekretere bu
değişikliği kabul ettiğini bildirdiği tarihten sonra bir aylık dönemin sona
ermesini izleyen ayın birinci gününde yürürlüğe girecektir. 4-
Bu Şartın III. Bölümü ve IV. Bölümüne ilişkin herhangi bir değişiklik, bütün
Tarafların Genel Sekretere bu değişikliği kabul ettiklerini bildirdikleri
tarihten sonra bir aylık dönemin sona ermesini izleyen ayın birinci gününde
yürürlüğe girecektir. BÖLÜM VI Madde K İmza, onay ve yürürlüğe girme 1-
Bu Şart Avrupa Konseyi üyesi Devletlerin imzasına açıktır. Bu Şart onay,
kabul ya da uygun bulma şartlarına tâbidir. Onay,
kabul ya da uygun bulma belgeleri Avrupa Konseyi
Genel Sekreterine verilecektir. 2-
Bu Şart, Avrupa Konseyi Üyesi üç Devletin bu Şartla bağlı olma iradesini bir
önceki fıkraya göre açıkladıkları tarihten sonra, bir aylık dönemin sona
ermesini izleyen ayın birinci gününde yürürlüğe girecektir. 3-
Bu Şart, onu daha sonra onaylayacak her imzacı Devlet için onay, kabul ya da uygun bulma belgesinin verildiği tarihten sonraki
bir aylık dönemin sona ermesini izleyen ayın birinci gününde yürürlüğe
girecektir. Madde L Ülkesel uygulama 1-
Bu Şart her Tarafın ana ülkesinde uygulanır. Her imzacı Devlet, imza
sırasında ya da onay, kabul ya
da uygun bulma belgesini verirken, Avrupa Konseyi Genel Sekreterine yapacağı
bir bildirimle, bu amaca yönelik olarak ana ülkesi sayılacak olan toprakları
belirtir. 2-
Herhangi bir imzacı Taraf, bu Şartı imzalaması sırasında veya onay, kabul ya da katılma belgesini verirken ya
da daha sonra herhangi bir zamanda Avrupa Konseyi Genel Sekreterine yapacağı
bir bildirimle, uluslararası ilişkilerinden sorumlu olduğu ya da uluslararası sorumluluğunu üstlendiği ve adı geçen
bildirimde belirtilen ana ülkesi dışındaki ülke ya
da ülkelere bu Şartın tümüyle ya da bir bölümüyle
uygulanacağını bildirebilir. Bu bildirimde, bu Şartın II. Bölümünün madde ya da maddelerinden bildirimde belirtilen ülkeler bakımından
bağlayıcı saydıklarını belirtir. 3-
Şart, yukarıda belirtilen bildirimde yer alan toprak ya
da topraklarda Genel Sekreterin bu bildirimi alacağı tarihten sonraki bir
aylık dönemin sona ermesini izleyen ayın ilk gününde yürürlüğe girecektir. 4-
Taraflardan herhangi biri, daha sonraki bir tarihte, bu Maddenin 2. fıkrası
kurallarına uygun olarak bu Şartın uygulanma alanına alınan ülke ya da ülkelerde, bu ülke ya da
ülkeler yönünden henüz kabul etmemiş olduğu herhangi bir maddeyle ya da numara verilmiş fıkralarla kendisini bağlı
saydığını Avrupa Konseyi Genel Sekreterine göndereceği bir bildirimle
açıklayabilir. Daha sonra kabul edilmiş olan bu yükümlülükler ilgili toprak
yönünden ilk bildirimin ayrılmaz bir parçası sayılacak ve Genel Sekreterin bu
bildirimi alacağı tarihten sonraki bir aylık dönemin sona ermesini izleyen
ayın birinci gününde yürürlüğe girecektir. Madde M Fesih 1-
Herhangi bir Taraf bu Şartı, ancak, Şartın kendisi açısından yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren beş yıllık bir dönemin sonunda ya
da sonraki her iki yıllık dönemin sonunda ve, her iki durumda da, Avrupa
Konseyi Genel Sekreterine altı ay önceden bildirimde bulunarak feshedebilir. 2-
Herhangi bir Taraf, önceki fıkrada yer alan hükümlere uygun olarak, bu Şartın
II. Bölümünün kabul etmiş olduğu her hangi bir madde veya fıkrasını, bağlı
olacağı madde ve fıkra sayısı, maddeler bakımından on altı ve fıkralar
bakımından altmış üçün altına düşmemesi ve bu Taraf tarafından seçilen aynı
sayıdaki madde ve fıkraların Madde A'nın 1
maddesinin b bendinde özel olarak atıf yapılan maddeleri içermesi koşuluyla
feshedebilir. 3-
Herhangi bir Taraf, madde L'nin 2 nci fıkrası uyarınca yapılan bildirim gereği Şartın
uygulandığı her hangi bir toprak yönünden, bu maddenin 1 inci fıkrasında
belirtilen koşullar uyarınca bu Şartı ya da Şartın
II. Bölümünün her hangi bir maddesini feshedebilir. Madde N Ek Bu
Şartın Eki onun ayrılmaz bir parçasıdır. Madde O Bildirimler Avrupa
Konseyi Genel Sekreteri a-
her imzayı; b-
onay, kabul ya da uygun bulma belgesinin
verilmesini; c-
Madde K uyarınca bu Şartın yürürlüğe giriş tarihini; d-
Madde A'nın 2. ve 3 üncü fıkraları, madde D'nin 1. ve 2 nci fıkraları,
madde F'nin 2 nci fıkrası
ile madde L'nin 1., 2., 3. ve 4 üncü fıkralarının
uygulanmasında yapılan bildirimleri; e-
Madde J uyarınca yapılan herhangi bir değişikliği; f-
Madde M uyarınca yapılan herhangi bir feshi; g-
bu Şart ile ilgili diğer her işlemi, bildirimi ya
da iletiyi Konsey üyesi Devletlere ve Uluslararası Çalışma Bürosu
Genel Müdürüne bildirecektir. Usulüne
göre yetkili kılınmış olan aşağıda imzası bulunan temsilciler bu
değiştirilmiş Şartı imzalamıştır. Avrupa
Konseyi arşivlerinde saklanacak her iki metin de aynı derecede geçerli olmak
üzere Fransızca ve İngilizce dillerinde 3 Mayıs 1996'da Strasbourg'ta
imzalanmış olup onaylanmış kopyalar Avrupa Konseyi Genel Sekreteri tarafından
her bir üye devlete, bu Şartın hazırlanmasına iştirak eden üye olmayan
devletlere ve bu Şartı onaylamak üzere davet edilmiş olan herhangi bir
devlete gönderilecektir. Değiştirilmiş Avrupa Sosyal Sartı'nın Eki Değiştirilmiş Avrupa Sosyal Sartı'nın ilgili kişiler yönünden kapsamı 1-
12 nci maddenin 4 üncü fıkrası ve 13 üncü maddenin
4 üncü fıkrası hükümleri saklı kalmak üzere 1 ilâ 17 nci
maddeler ve 20. ilâ 31 inci maddelerde belirtilen kişiler, bu maddeler 18. ve
19 uncu madde hükümleri ışığında yorumlanmak koşuluyla, yabancılardan
yalnızca ilgili Taraf ülkesinde yasal olarak oturan ya
da düzenli olarak çalışan diğer Tarafların vatandaşlarını kapsar. Bu
yorum, Taraflardan herhangi biri tarafından benzer kolaylıkların başka
kişilere yaygınlaştırılmasını engellemez. 2-
Her Taraf, 28 Temmuz 1951'de Cenevre'de imzalanan Mültecilerin Statüsüne ilişkin
Sözleşmede ve 31 Ocak 1967 tarihli Protokolde tanımlanan ve ülkesinde yasal
olarak bulunan mültecilere, olabildiğince lehte ve her halde Tarafın yukarıda
belirtilen sözleşme ve bu mültecilere uygulanabilecek olan diğer uluslararası
belgelerle üstlenmiş olduğu yükümlülüklerden daha az olmamak üzere lehte
muamelede bulunacaktır. 3-
Her Taraf, 28 Eylül 1954'te New York'ta yapılan Vatansızların Statüsüne
ilişkin Sözleşmede tanımlanan ve ülkesinde yasal olarak bulunan vatansızlara,
olabildiğince lehte ve her halde Tarafın yukarıda belirtilen belgeyle ve bu
vatansızlara uygulanabilecek olan diğer uluslararası belgelerle üstlenmiş
olduğu yükümlülüklerden daha az olmamak üzere lehte muamelede bulunacaktır. BÖLÜM I, Fıkra 18 ve BÖLÜM II, Madde 18, Fıkra 1 Bu
hükümler, Tarafların ülkelerine giriş sorunuyla ilgili olmadığı ve 13 Aralık
1955'te Paris'te imzalanan Avrupa İskân Sözleşmesi hükümlerinin uygulanmasına
engel teşkil etmediği şeklinde anlaşılır. BÖLÜM II Madde 1, Fıkra 2 Bu
hüküm, istihdam için sendika üyeliği koşulunu ya da
uygulamasını yasakladığı ya da buna izin verdiği
biçiminde yorumlanamaz. Madde 2, Fıkra 6 Taraflar,
bu hükmün; a-
toplam süresi bir ayı geçmeyen ve ya da haftalık çalışma süresi sekiz saati geçmeyen bir sözleşme ya da
istihdam ilişkisi ile çalışanlara; b-
nesnel değerlendirmelerle bunun haklılaştırılması koşuluyla, geçici ve ya da özel nitelikli sözleşme ya
da istihdam ilişkisinin olduğu durumlarda uygulanmayacağını öngörebilirler. Madde 3, Fıkra 4 Bu
hüküm, bu hükmün amaçları açısından bu hizmetlerin işlevleri, örgütlenmesi ve
işleyiş koşullarının ulusal yasalar ya da yönetmelikler,
toplu sözleşmeler ya da ulusal koşullara uygun
diğer araçlarla belirleneceği biçiminde anlaşılır. Madde 4, Fıkra 4 Bu
hüküm, ağır bir suç işleme durumunda derhal işten çıkarmayı yasakladığı
biçiminde anlaşılamaz. Madde 4, Fıkra 5 Bir
Tarafın bu fıkrada öngörülen yükümlülüğü, kapsam dışı kalan kimseler hariç
olmak üzere, yasayla ya da toplu sözleşme ya da hakem kararı yoluyla çalışanların büyük
çoğunluğunun ücretlerinden kesinti yapılarak mağdur edilmelerine izin
verilmemişse yerine getirmiş sayılacağı şeklinde anlaşılır. Madde 6. Fıkra 4 Bu
hakka getirilebilecek bunun ötesindeki sınırlamaların G Maddesi uyarınca
haklı çıkarılması koşuluyla, Taraflardan her biri, kendisine göre, yasa
yoluyla grev hakkının kullanımını düzenleyebilir. Madde 7. Fıkra 2 Bu
hüküm, Tarafların mevzuatlarında, belirlenen yaş sınırına ulaşmamış genç
insanların, bu çalışmanın yetkili makamların öngörmüş olduğu koşullara uygun
olarak yapıldığı ve bu genç insanların sağlık ve güvenliklerini korumak için
önlemlerin alındığı yerlerde, mesleki eğitimleri için kesinlikle gerekli
olduğu ölçüde çalışmalarını öngörmelerini engellemez. Madde 7. Fıkra 8 Bir
Tarafın bu fıkrada öngörülen yükümlülüğü, on sekiz yaşından küçüklerin büyük
çoğunluğunun gece işinde çalıştırılamayacağını yasayla öngörerek bu
yükümlülüğün anlamına uygun davranılmış ise yerine getirmiş sayılacağı
şeklinde anlaşılır. Madde 8. Fıkra 2 Bu
hüküm, mutlak bir yasak koyduğu biçiminde yorumlanamaz. Aşağıdaki durumlarda
olduğu gibi, istisnalar getirilebilir: a-
bir kadın çalışanın, istihdam ilişkisinin sona erdirilmesini haklı kılan
görevini kötüye kullanmadan suçlu olması, b-
ilgili işletmenin çalışmayı durdurması, c-
iş akdinde öngörülmüş bulunan sürenin dolması. Madde 12. Fıkra 4 Bu
fıkranın girişindeki "bu sözleşmelerde yer alan koşullara bağlı
olarak" ibaresi, diğerlerinin yanı sıra, bir Tarafın diğer Tarafların
vatandaşlarına herhangi bir sigorta katkısından bağımsız olarak yapılan
yardımlara ilişkin, belli bir ikamet süresinin tamamlanmasını isteyebileceği
anlamına gelir. Madde 13. Fıkra 4 Avrupa
Sosyal ve Tıbbi Yardım Sözleşmesi'ne taraf olmayan Hükümetler, diğer
Tarafların vatandaşlarına adı geçen Sözleşme hükümlerine uygun muamelede
bulunmaları koşuluyla Şartı bu fıkra bakımından onaylayabilirler. Madde 16 Bu
hüküm, burada sağlanan korumanın tek ebeveynli aileleri kapsadığı biçiminde
anlaşılır. Madde 17 Bu
hüküm, çocuğa uygulanacak hukukta ergenlik yaşı daha düşük olmadıkça,
özellikle 7 Madde olmak üzere Şartın öngörmüş olduğu diğer özel hükümler
saklı kalmak üzere, 18 yaşın altındaki herkesi kapsar şeklinde anlaşılır. Bu,
yukarıda belirtilen yaşa kadar zorunlu eğitim sağlama yükümlülüğü anlamına
gelmez. Madde 19. Fıkra 6 Bu
hükmün uygulanmasında "bir yabancı çalışanın ailesi" teriminden, en
azından çalışanın eşi ile kabul eden Devlet tarafından küçük sayıldıkları ve
göçmen çalışana bağımlı oldukları sürece evlenmemiş çocukları anlaşılır. Madde 20 1-
İşsizlik yardımı, yaşlılık yardımı ve dul ve yetimlere yapılan yardımlar ile
ilgili diğer hükümlerde olduğu gibi sosyal güvenliğe ilişkin konuların, bu
Maddenin kapsamı dışında tutulabileceği kararlaştırılmıştır. 2-
Özellikle gebelik, loğusalık ve doğum sonrası dönem ile ilgili olarak kadının
korunmasına ilişkin hükümler, bu Maddede belirtildiği biçimde ayrımcılık
sayılmaz. 3-
Bu Madde, fiili eşitsizliklerin giderilmesini amaçlayan özel önlemlerin
alınmasını engellemez. 4-
Nitelikleri ya da yerine getirilme koşulları
nedeniyle yalnızca belli bir cinsiyetten olan kişilere ayrılabilecek mesleki
etkinlikler bu Maddenin ya da bu Maddenin bazı
hükümlerinin kapsamı dışında tutulabilir. Bu hüküm Tarafların, yasalar ya da düzenleyici işlemlerle, nitelikleri ya da yerine getirilme koşulları nedeniyle belli bir
cinsiyetten olanlara özgülenebilecek bir meslekler listesi oluşturmaları gerektiği
biçiminde yorumlanamaz. Madde 21 ve 22 1-
Bu maddelerin uygulanmasında, "çalışanların temsilcileri" terimi,
ulusal mevzuat ya da uygulama tarafından böyle
nitelendirilen kişiler anlamına gelir. 2-
"Ulusal mevzuat ve uygulama" terimi, duruma göre, yasaların ve
yönetmeliklerin yanı sıra toplu iş sözleşmelerini, işverenler ve çalışanların
temsilcileri arasındaki diğer anlaşmaları, gelenekleri ve ilgili yargı
kararlarını kapsar. 3-
Bu maddelerin uygulanmasında, "işletme" terimi, tüzel kişiliği olan
ya da olmayan, maddi kazanç elde etmek üzere hizmet
sağlamak veya mal üretmek için oluşturulmuş ve kendi pazar politikasını belirleme
gücü olan maddi ve maddi olmayan bileşenler bütününü belirtir biçimde
anlaşılır. 4-
Dinsel toplulukların ve bunların kurumlarının, bu kurumlar 3 fıkrada
belirtilen anlamda işletme olsalar bile, bu maddelerin uygulanma alanının
dışında bırakılabilecekleri anlaşılır. Ulusal mevzuatın koruduğu bazı
ideallerden esinlenen ya da bazı ahlaki kavramların
yönlendirdiği etkinliklerde bulunan kuruluşlar, işletmenin doğrultusunun
korunmasının gerektirdiği ölçüde bu maddelerin uygulama alanı dışında
bırakılabilirler. 5-
Bir Devlette, bu Maddelerde yer alan haklar işletmenin çeşitli kuruluşlarında
kullanıldığı zaman, ilgili Tarafın bu hükümlerden doğan yükümlülükleri yerine
getirmiş olduğu anlaşılır. 6-
Taraflar, ulusal mevzuat ya da uygulama tarafından
belirlenen, belirli bir sayıdan daha az çalışanı istihdam eden işletmeleri bu
Maddelerin uygulanma alanı dışında tutabilirler. Madde 22 1-
Bu hüküm, ne Devletlerin işyerlerinde sağlık ve güvenlik ile ilgili
yönetmelikler yapma yükümlülüğü ve yetkisini ne de bunların uygulanmasını
izlemekle görevli organların yetki ve sorumluluklarını etkiler. 2-
"Sosyal ve sosyo-kültürel hizmet ve
imkanlar" terimleri, bazı işletmelerin çalışanlara sağladığı sosyal
yardım, spor alanları, emzirme odaları, kütüphaneler, çocuklar için tatil
kampları vb. gibi sosyal ve/veya kültürel olanakları belirtir biçimde
anlaşılır. Madde 23. Fıkra 1 Bu
fıkranın uygulanmasında, "olabildiğince uzun bir süre" terimi,
yaşlı kişinin fiziksel, ruhsal ve zihinsel yeteneklerine ilişkindir. Madde 24 1-
Bu madde bakımından "iş akdinin sona ermesi" ve "sona
erme" terimleri, iş akdinin işverenin inisiyatifiyle sona erdirilmesi
anlamına gelir. 2-
Bu madde bütün çalışanları kapsar ancak bir Taraf, aşağıdaki türlerde
istihdam edilen kişileri bu maddedeki güvencelerin bazısının ya da tümünün kapsamı dışında bırakabilir: a-
belirli süreli ya da belirli bir iş için yapılan
istihdam sözleşmesiyle çalışanlar; b-
önceden belirlenmesi ve makul bir süresinin olması koşuluyla, staj dönemi ya da deneme döneminde olan çalışanlar; c-
geçici olarak kısa bir süre için çalışanlar. 3-
Bu madde açısından, özellikle, aşağıda belirtilen hususlar iş akdinin sona
erdirilmesi için geçerli bir neden oluşturmaz: a-
sendika üyeliği ya da çalışma saatleri dışında ya da işverenin izniyle çalışma saatlerinde sendika
etkinliklerine katılma; b-
çalışanların temsilcisi olarak görev almayı istemek, bu sıfatı taşımak ya da taşımış olmak; c-
yasaları ya da yönetmelikleri ihlal ettiği
iddiasıyla bir işveren hakkında şikayette bulunmak ya
da yürütülen yargılamaya katılmak ya da yetkili
idari makamlara başvurmak; d-
ırk, renk, cinsiyet, medeni hal, ailevi sorumluluk, hamilelik, din, siyasal
görüş, ulusal ya da sosyal köken; e-
annelik ya da aile izni; f-
hastalık ya da yaralanma nedeniyle geçici olarak
işe gelememe; 4- Geçerli bir neden olmaksızın sona erdirilen iş
akitlerinden, çalışanların tazminat ya da diğer uygun yardımlar almaları, ulusal yasalar ya da yönetmelikler, toplu sözleşmeler ya da ulusal koşullara uygun diğer araçlarla tayin
edileceği anlaşılır. Madde 25 1-
Yetkili ulusal makam, istisnai olarak ve işverenlerin ve çalışanların
örgütlerine danıştıktan sonra, istihdam ilişkilerinin özel niteliği gereği
çalışanlar gruplarından bazılarını bu hükmün sağladığı koruma dışına çıkarabileceği
anlaşılır. 2-
"Aciz hali" tanımının, ulusal mevzuat (hukuk) ve uygulama
tarafından yapılması gerektiği anlaşılır. 3-
Bu hükmün kapsamına aldığı çalışanların alacak talepleri en azından şunları
içerir: a-
çalışanların aciz halinden ya da iş akdinin sona
ermesinden önceki, bu dönem üç aydan az olmamak üzere imtiyazlı alacak ve
sekiz haftadan az olmamak üzere garanti edilmiş alacak niteliğinde olmak
üzere, öngörülen bir döneme ilişkin ücret alacakları talepleri; b-
çalışanların, aciz halinin ya da iş akdinin sona
ermesinin gerçekleştiği yıl boyunca yapılan çalışmaların sonucu olarak
ödenmesi gereken tatil ödemesi talepleri; c-
çalışanların aciz halinden ya da iş akdinin sona
ermesinden önceki, bu dönem üç aydan az olmamak üzere imtiyazlı alacak ve
sekiz haftadan az olmamak üzere garanti edilmiş alacak niteliğinde olmak
üzere, belirlenen bir döneme ilişkin ödenmesi gereken diğer ücretli izinler
için alacak talepleri. 4-
Ulusal yasalar ya da yönetmelikler çalışanların
alacak taleplerinin korunmasını, sosyal açıdan kabul edilebilecek bir düzeyde
olmak koşuluyla, belirlenen bir miktarla sınırlayabilir. Madde 26 Bu
madde, Taraflarca kanun çıkartılmasını gerektirmez şeklinde anlaşılır. 2.
fıkranın, cinsel tacizi kapsamadığı anlaşılır. Madde 27 Bu
maddenin, ailevi sorumlulukları olan kadın ve erkek çalışanlara, bu
sorumlulukları ekonomiye ilişkin faaliyetlere hazırlanmalarını, katılmalarını
veya bu faaliyetlerde ilerlemelerini engellediği durumlarda, onlara bağımlı
olan çocukları ve onların bakım ve desteğine muhtaç yakın aile fertleri
açısından uygulandığı anlaşılır. "Bakmakla
yükümlü oldukları çocukları" ve "onların bakımına ve desteğine
muhtaç olan yakın aile fertleri" terimleri, ilgili Tarafın ulusal
mevzuatının böyle tanımladığı kişiler anlamına gelir. Madde 28 ve 29 Bu
maddelerin uygulanmasında, "çalışanların temsilcileri" terimi,
ulusal mevzuat ya da uygulama tarafından böyle
nitelendirilen kişiler anlamına gelir. BÖLÜM III Şartın,
uluslararası nitelikte hukuksal yükümlülükler içerdiği ve bunların
uygulanmasının yalnızca IV. Bölümde belirtilen denetime bağlı olduğu
anlaşılır. Madde A, Fıkra 1 Numaralanmış
fıkraların, yalnızca bir fıkradan oluşan maddeleri de kapsayabileceği
anlaşılır. Madde B, Fıkra 2 B
maddesinin 2 nci fıkrası için, değiştirilmiş Şart
hükümleri, aşağıdaki istisnalarla, aynı madde ya da
fıkra numarasını taşıyan Şart hükümlerine karşılık gelmektedir: a-
Şartın 3 üncü maddesinin 1. ve 3 üncü fıkralarına karşılık gelen,
değiştirilmiş Şartın 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrası; b-
Şartın 3 üncü maddesinin 2. ve 3 üncü fıkralarına karşılık gelen,
değiştirilmiş Şartın 3 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası; c- Şartın 10 uncu maddesinin 4 üncü fıkrasına
karşılık gelen, değiştirilmiş Şartın 10 uncu maddesinin 5 inci
fıkrası; d-
Şartın 17 nci maddesine karşılık gelen,
değiştirilmiş Şartın 17 nci maddesinin 1 inci
fıkrası. BÖLÜM V Madde E Nesnel
ve makul bir gerekçeye dayanan farklı uygulamalar ayrımcılık sayılmayacaktır. Madde F "Savaş
ve diğer olağanüstü hallerde" terimleri, savaş tehdidini de kapsayacak
biçimde anlaşılır. Madde I 21
ve 22 Maddelerin eki uyarınca kapsam dışı bırakılan çalışanlar, ilgili
çalışanların sayısının saptanmasında hesaba katılmaz şeklinde anlaşılır. Madde J "Değişiklik"
terimi, Şarta yeni maddelerin eklenmesini de kapsayacak biçimde
genişletilecektir. Bu andlaşmanın İngilizce dilindeki metni 9/4/2007 tarihli
Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. |