Bilgi Teknolojileri ve İletişim
Kurumundan:
ELEKTRONİK HABERLEŞME SEKTÖRÜNDE
ETKİN PİYASA GÜCÜNE
SAHİP İŞLETMECİLER İLE BU İŞLETMECİLERE GETİRİLECEK
YÜKÜMLÜLÜKLERİN BELİRLENMESİ
HAKKINDA
YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam,
Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, etkin rekabet ortamının
sağlanması için elektronik haberleşme sektöründe pazar analizleri yaparak
ilgili pazarın rekabet seviyesini analiz etmek, buna bağlı olarak etkin
piyasa gücüne sahip işletmecilerin ve bu işletmecilerin tabi olabileceği
yükümlülüklerin belirlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik elektronik haberleşme sektöründe
faaliyet gösteren işletmecileri kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik 5/11/2008
tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununun 6 ve 7 nci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan;
a)
Etkin piyasa gücü: İşletmecinin, ilgili elektronik haberleşme pazarında,
tek başına ya da diğer işletmecilerle birlikte rakiplerinden,
kullanıcılarından ve tüketicilerinden fark edilir bir şekilde bağımsız olarak
hareket edebilmesine imkân sağlayan ekonomik gücü,
b)
İlgili coğrafi pazar: İlgili işletmecilerin ürün veya hizmetlerine ilişkin
arz ve talebin gerçekleştiği, rekabet şartlarının yeterince homojen olduğu
ve komşu alanlardaki söz konusu şartların yeterli derecede farklı olması
nedeni ile ayırt edilebilir nitelikte olduğu alanı,
c)
İlgili pazar: Ülkenin tümünde veya bir bölümünde sunulmakta olan belirli
bir elektronik haberleşme hizmeti ve onunla yüksek derecede ikame
edilebilen diğer elektronik haberleşme hizmetlerinden oluşan pazarı,
ç)
İlgili ürün/hizmet pazarı: Fiyatları, kullanım amaçları ve işlevsel
özellikleri ile rekabet koşulları veya arz talep yapısı açısından
birbirleriyle değiştirilebilir ya da ikame edilebilir ürün ve hizmetleri,
d)
İşletmeci: Yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan
ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve alt yapısını işleten
şirketi,
e)
Kurul: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulunu,
f)
Kurum: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Pazar Analizi
Pazar analizi ilkeleri
MADDE 5 – (1) İlgili pazarlarda yapılacak pazar analizlerinde
aşağıdaki ilkeler gözetilir:
a)
Teknolojik tarafsızlık,
b)
Şeffaflık,
c)
Ayrım gözetmeme,
ç)
Serbest ve etkin rekabet ortamının sağlanması ve korunması.
Pazar analizi süreci
MADDE 6 – (1) İlgili pazarlarda etkin piyasa gücüne sahip
işletmecilerin belirlenmesi amacıyla Kurum resen ya da en az bir
işletmecinin gerekçeli talebi üzerine pazar analizi yapabilir. Kurum
tarafından pazar analizleri en az üç yılda bir yapılır.
(2)
Pazar analizi süreci aşağıdaki aşamaları içerir:
a)
İlgili pazarın tanımlanması,
b)
İlgili pazarın düzenlenme gereksiniminin incelenmesi,
c)
İlgili pazardaki rekabet seviyesinin analiz edilmesi,
ç)
İlgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecilerin belirlenmesi ve
d)
İlgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip olduğu tespit edilen işletmecilere
ilişkin yükümlülük veya yükümlülüklerin belirlenmesi.
(3)
Kurum pazar analizlerini yürütürken:
a)
İşletmecilerden her türlü bilgiyi talep edebilir,
b)
Tüketici anketlerini, üçüncü taraflarca yürütülen çalışmalar ve incelemeler
ile uluslararası kıyaslamaları kullanabilir,
c)
Pazar analizine yönelik soru formları hazırlayabilir ve bu formları Kurumun
internet sitesinde yayımlayabilir,
ç)
1 (Bir) aydan az olmamak üzere belirlenecek bir süre tanınarak Rekabet
Kurumu ve kamuoyu görüşlerine başvurur ve bu görüşleri Kurumun internet
sitesinde yayımlayabilir.
İlgili pazarın tanımlanması
MADDE 7 – (1) İlgili pazarın tanımlanması sürecinde ilgili
ürün veya hizmet pazarı ile coğrafi pazar boyutları göz önünde
bulundurulur.
(2)
İlgili ürün veya hizmet pazarı tanımlanırken talep ve arz ikamesinin
incelenmesi çerçevesinde aşağıdaki unsurlar uygun olduğu ölçüde dikkate
alınır:
a)
Kullanıcılar tarafından ürün veya hizmetlerin işlevsellik açısından aynı
amaçlarla kullanılma imkânı,
b)
Ürün veya hizmetlerin tarife/fiyat açısından birbirine ikame edilebilme
imkânı,
c)
Kullanıcıların bir ürün veya hizmetten diğerine geçerken karşılaşacakları
geçiş maliyetlerinin nicelik ve niteliği,
ç)
Kullanıcıların davranışlarına ilişkin geçmiş veriler,
d)
Ürün veya hizmetlerle birleştirilerek sunulan diğer ürün veya hizmetler ile
talep açısından bunlarla birlikte kullanılmak durumunda olan yardımcı
hizmetler,
e)
İkame edilebilir ürün veya hizmetlere ilişkin geçmişte görülen tarife/fiyat
değişimleri ile tarife şartları,
f)
Kullanıcı ve işletmecilerin ürün veya hizmetlere ilişkin geçici olmayan
küçük ama belirgin bir fiyat artışına verecekleri muhtemel tepkiye ilişkin
öngörüler,
g)
Potansiyel işletmecilerin geçici olmayan küçük ama belirgin bir fiyat
artışı karşısında makul bir zaman içerisinde ilgili pazara girme olasılığı
ve pazara giriş önündeki yapısal ve hukuki engeller,
ğ)
Potansiyel veya mevcut işletmecilerin ilgili pazar içinde değerlendirilen
ürün veya hizmetlerin sunumu için gereken unsurların bir kısmına sahip
olması durumunda söz konusu işletmecilerin ilgili pazarda kârlı bir biçimde
faaliyet gösterebilme imkânı.
(3)
İlgili coğrafi pazar; yerel, bölgesel veya ulusal boyutta tanımlanabilir.
İlgili coğrafi pazarın tanımlanmasında talep ve arz ikamesinin incelenmesi
çerçevesinde aşağıdaki unsurlar dikkate alınabilir:
a)
İşletmecinin hizmet sunmak üzere yetkilendirildiği alan,
b)
İşletmecinin fiili olarak hizmet sunduğu alan, şebekesinin kapsamı ve
potansiyel olarak diğer alanlarda hizmet sunabilme imkânı,
c)
Ürün veya hizmetlerin sunum koşullarının coğrafi kapsama göre gösterdiği
benzerlikler.
İlgili pazarda düzenleme gereksinimi
MADDE 8 – (1) Pazar analizi sürecinde ilgili piyasanın
düzenleme gereksinimine aşağıdaki koşulların birlikte gerçekleşmesi
durumunda karar verilerek, pazar analizi sürecine devam edilir.
a)
Piyasaya giriş önünde yüksek ve geçici olmayan engel veya engellerin
olması,
b)
İlgili piyasada, pazar yapısının belirli bir dönem içinde kendiliğinden
rekabetçi yapıya kavuşacağının beklenmemesi,
c)
Rekabet kurallarının tek başına uygulanmasının piyasa yapısının bozukluğunu
gidermede yetersiz olması.
Rekabet seviyesinin analizi
MADDE 9 – (1) İlgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip
işletmecilerin belirlenmesinde, işletmecilerin sahip olduğu pazar payları
öncelikli kriter olarak kullanılır. Pazar
paylarının tespitinde ilgili pazarın özelliklerine göre; gelir, abone
sayısı, kullanıcı sayısı, trafik miktarı, iletim kapasitesi, iletim hattı
sayısı gibi veriler uygun ve mevcut olduğu ölçüde kullanılır.
(2)
İlgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecilerin belirlenmesinde,
pazar payı dışında aşağıda yer alan kriterler
kullanılabilir:
a)
Kolayca tekrarlanamayan altyapıların kontrolü,
b)
Teknolojik avantajlar veya teknolojik üstünlük,
c)
Dengeleyici alıcı gücünün düşüklüğü veya olmaması,
ç)
Finansal kaynaklara veya sermaye piyasalarına kolay ve ayrıcalıklı erişim
imkânı,
d)
Ürün veya hizmet çeşitliliği,
e)
Ölçek ekonomisi,
f)
Kapsam ekonomisi,
g)
Dikey bütünleşme,
ğ)
Gelişmiş dağıtım ve satış ağları,
h)
Potansiyel rekabetin olmaması,
ı)
Genişleme önündeki engeller.
(3)
İşletmecinin ilgili pazarda diğer işletmecilerle birlikte etkin piyasa
gücüne sahip olduğunun belirlenmesinde aşağıdaki kriterler
kullanılabilir:
a)
Pazarın olgunluk seviyesi,
b)
Talep yönünde durgun veya düşük büyüme,
c)
Talebin fiyat esnekliğinin düşüklüğü,
ç)
Homojen ürün veya hizmetler,
d)
Maliyet yapılarındaki benzerlik,
e)
Pazar paylarındaki benzerlik,
f)
Teknolojik olgunluk ve yenilikçiliğin olmaması,
g)
Atıl kapasitenin olmaması,
ğ)
Pazardaki yüksek giriş engellerinin varlığı,
h)
Dengeleyici alıcı gücünün düşüklüğü veya olmaması,
ı)
Potansiyel rekabetin olmaması,
i)
İşletmeciler arasındaki resmî veya gayri-resmî bağlantılar,
j)
Ticari davranışlara karşılık verme mekanizmaları ve fiyat paralellikleri,
k)
Fiyat rekabetinin olmaması veya düşük olması.
(4)
İlgili pazarda faaliyet gösteren bir veya birden çok işletmecinin etkin
piyasa gücüne sahip olması durumunda bu pazarda etkin rekabetin bulunmadığı
kabul edilir.
Yakın ilişkili pazarlar
MADDE 10 – (1) İşletmecinin ilgili pazarda etkin piyasa gücüne
sahip olması, pazar yapıları nedeniyle yakın ilişkili olduğu diğer bir
pazarda etkili faaliyetler yürütmesi ve bu sayede pazar gücünü artırması
sonucunu doğuruyorsa, söz konusu işletmecinin yakın ilişkili olduğu diğer
ilgili pazarda da etkin piyasa gücüne sahip olduğuna karar verilebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Etkin Piyasa
Gücüne Sahip İşletmecilere İlişkin Yükümlülükler
İşletmecilere getirilebilecek
yükümlülükler
MADDE 11 – (1) Kurum, ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip
işletmecilere, ilgili mevzuattaki hükümler saklı kalmak üzere, aşağıda yer
alan yükümlülüklerden birini, birkaçını veya tamamını getirir:
a)
Şeffaflık,
b)
Referans erişim ve/veya arabağlantı tekliflerinin
yayımlanması,
c)
Ayrım gözetmeme,
ç)
Hesap ayrımı,
d)
Erişim ve/veya arabağlantı sağlama,
e)
Tarife kontrolüne tabi olma,
f)
Maliyet muhasebesi,
g)
Taşıyıcı seçimi ve önseçimi,
ğ)
Asgari kiralık hat gurubu hizmetini sunma.
Yükümlülüklerin farklılaştırılması
MADDE 12 – (1) Aynı veya farklı pazarlarda etkin piyasa gücüne
sahip olan işletmeciler arasında yükümlülükler açısından farklılaştırma
yapılabilir. Farklılaştırma,
işletmecilere getirilebilecek yükümlülüklerin seçimi veya seçilmiş
olan yükümlülüklerin uygulama detaylarının farklılığı şeklinde olabilir.
Yükümlülüklerin değiştirilmesi ve
kaldırılması
MADDE 13 – (1) Pazar analizi sonucunda ilgili pazarın yapısına
göre, mevcut yükümlülükler değiştirilebilir. Kurum, yükümlülüklere ilişkin
başlangıç, değiştirilme ve son bulma tarihlerini belirleyebilir. İlgili
pazarda etkin piyasa gücüne sahip işletmeci olmadığına karar verilirse
işletmecilere 11 inci maddede sayılan yükümlülükler getirilmeyerek, mevcut
yükümlülükler kaldırılır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Yayımlama
MADDE 14 – (1) Pazar analizine yönelik kamuoyu görüşü alınmasına
ilişkin dokümanlar ile kamuoyu görüşleri sonrası değerlendirmeleri içeren
dokümanlar ve pazar analizleri sonucunda alınan nihai kararlar Kurumun
internet sitesinde yayımlanır.
İdari ceza ve tedbirler
MADDE 15 – (1) İşletmecilerin bu Yönetmelik hükümlerini ihlal
etmeleri halinde 5/9/2004 tarih ve 25574 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Telekomünikasyon Kurumu Tarafından İşletmecilere
Uygulanacak İdari Para Cezaları ile Diğer Müeyyide ve Tedbirler Hakkında
Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Atıflar
MADDE 16 – (1) Diğer mevzuatta 7/1/2007
tarih ve 26396 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Etkin Piyasa Gücüne Sahip
İşletmecilerin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğe
yapılan atıflar, bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 17 – (1) 7/1/2007 tarih ve
26396 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Etkin Piyasa Gücüne Sahip
İşletmecilerin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
yürürlükten kaldırılmıştır.
Pazar analizlerine ilişkin alınmış olan
kararlar
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Kurum tarafından 2005 ve 2006 yıllarında
yapılan pazar analizlerine ilişkin alınmış olan kararlar, aksi yönde Kurul
kararı olmadıkça 2009 yılı sonuna kadar geçerliliğini korur.
Yürürlük
MADDE 18 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 19 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bilgi Teknolojileri
ve İletişim Kurulu Başkanı yürütür.
|