Danıştay Onuncu
Daire Başkanlığından: Esas No : 2006/3738 Karar No : 2009/2340 Kanun Yararına Temyiz Eden : Danıştay
Başsavcılığı Davacı :
Medi Zinde Sağlık Hizmetleri A.Ş. (İstanbul Medipol
Hastanesi) Vekili :
Av. Hasan Akbay Abide- i Hürriyet Cad. No:83/6
Şişli/İSTANBUL Davalı :
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı - ANKARA İstemin
Özeti : Davacı şirketin sahibi olduğu özel hastanenin, Yeni
Şafak Gazetesi ile Anadolu'da Vakit Gazetesi'nin 12.4.2004 tarihli
sayılarında yayımlanan "Prostat buharlaşıyor. Kesintisiz
hayat başlıyor" başlıklı reklamının, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması
Hakkında Kanun'un 16. maddesine aykırı olduğundan bahisle 44.975 TL idari
para cezası verilmesine ilişkin 31.8.2004 tarih ve 17872 sayılı işlemin
iptaline karar veren Ankara 4. İdare Mahkemesinin 16.11.2005 tarih ve
E:2004/2865, K:2005/1633 sayılı kararının; Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın
başvurusu üzerine Danıştay Başsavcılığı tarafından 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca kanun yararına bozulması
istenilmektedir. Danıştay Tetkik Hakimi : Erkan Yılmaz Düşüncesi : Davacı şirketin sahibi olduğu İstanbul Medipol
Hastanesinin 12.4.2004 tarihinde Yeni Şafak ve Anadolu'da Vakit Gazetelerinde
yayımlanan "Prostat buharlaşıyor. Kesintisiz hayat
başlıyor" başlıklı reklamının, 1219 sayılı Kanunun 24. maddesi, Tıbbi
Deontoloji Nizamnamesinin 8 ve 9. maddeleri ile Özel Hastaneler
Yönetmeliğinin 60. maddesi ile Ticari Reklam ve İlanlara İlişkin İlkeler ve
Uygulama Esaslarına Dair Yönetmeliğin 5. maddesine aykırı olduğu
anlaşıldığından, davacı şirkete idari para cezası verilmesine ilişkin işlemde
hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan
nedenle, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen mahkeme kararının 2577
sayılı Yasanın 51. maddesi uyarınca kanun yararına ve hükmün hukuki
sonuçlarına etkili olmamak üzere bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm
veren Danıştay Onuncu Dairesince gereği görüşüldü: Dava,
davacı şirkete 4077 sayılı Yasa uyarınca 44.975 TL idari para cezası
verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır. Ankara
4. İdare Mahkemesince; davacı şirketin sahibi olduğu özel hastanenin, Yeni Şafak
Gazetesi ile Anadolu'da Vakit Gazetesi'nin 12.4.2004 tarihli sayılarında
yayımlanan "Prostat buharlaşıyor. Kesintisiz hayat başlıyor"
başlıklı reklamının, hastanenin sunmakta olduğu hizmete yönelik tanıtıcı ve
halkı bilgilendirici nitelikte olduğu, mevzuatta öngörülen ilke ve kurallara
aykırı nitelikte bulunmadığı belirtilerek dava konusu işlem iptal edilmiştir. Sanayi
ve Ticaret Bakanlığı, uyuşmazlık konusu reklamın, 4077 sayılı Yasa'ya aykırı
olduğu, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığını öne sürerek
mahkeme kararının kanun yararına bozulması isteğiyle Danıştay Başkanlığı'na
başvurmuştur. Danıştay
Başsavcılığı'nca, anılan idare mahkemesi kararının, hukuka aykırı olduğu
ileri sürülerek temyizen kanun yararına bozulması
istenilmektedir. 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 16.
maddesinde, ticari reklam ve ilanların yasalara ve genel ahlaka uygun, dürüst
ve doğru olması gerektiği belirtilmiş, tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya
onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar edici, tüketicinin can ve mal
güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç işlemeyi özendirici,
kamu sağlığını bozucu, hastaları, yaşlıları, çocukları ve özürlüleri istismar
edici reklam ve ilanlar ile örtülü reklam yapılamayacağı kurala bağlanmıştır.
17. maddesinin birinci fıkrasında, Reklam Kurulunun, 16. madde
hükümlerine aykırı reklam ve ilanları üç aya kadar tedbiren
durdurma ve/veya aynı yöntemle düzeltme ve/veya para cezası vermeye yetkili
olduğu belirtilmiştir. 25/8. maddesinde ise, 16 ncı maddeye aykırı hareket edenler hakkında Reklam Kurulu
tarafından ihlalin niteliğine göre birlikte veya ayrı ayrı
üç aya kadar tedbiren durdurma, durdurma, düzeltme
veya altıbin Türk Lirası idarî para cezası
verileceği, 16 ncı maddeye aykırılık, ülke
düzeyinde yazılı, sözlü, görsel ve sair araçlar ile gerçekleşmiş ise, idari
para cezasının on katı olarak uygulanacağı belirtilmiştir. 1219
sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının
Tarzı İcrasına Dair Kanununun 24 üncü maddesinde, icrayı sanat eden tabiplerin,
hasta kabul ettikleri mahal ile muayene saatlerini ve ihtisaslarını bildiren
ilanlar tertibine mezun olup diğer suretlerle ilan, reklam ve saire
yapmalarının yasak olduğu kurala bağlanmıştır. Tıbbi Deontoloji Nizamnamesinin 8 inci maddesinde, tabiplik ve
diş tabipliği mesleklerine ve tedavi müesseselerine ticari bir veçhe
verilemeyeceği, tabip ve diş tabiplerinin her ne suretle olursa olsun,
yazılarında kendi reklamını yapamayacağı belirtilmiş; 9 uncu maddesinde,
tabip ve diş tabibinin, gazete ve sair neşir vasıtaları ile yapacağı
ilanlarda ancak ad ve soyadı ile adresini, Tababet İhtisas Nizamnamesine göre
kabul edilmiş olan ihtisas şubesini, akademik unvanını ve muayene gün ve
saatlerini yazabilecekleri kuralına yer verilmiştir. 28.5.2004 tarih ve 25475 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan
Yönetmelikle değişik Özel Hastaneler Yönetmeliğinin 60. maddesinin 1. ve 2.
fıkralarında " Özel hastaneler; tıbbi deontoloji ve mesleki etik
kurallarına aykırı şekilde, insanları yanıltan, yanlış yönlendiren ve talep
yaratmaya yönelik, ruhsatında yazılı kabul ve tedavi ettiği uzmanlık
dallarından başka hastaları kabul ve tedavi ettiği intibaını uyandıran, diğer
hastaneler aleyhine haksız rekabet yaratan davranışlarda bulunamazlar ve bu
mahiyette tanıtım yapamazlar. Özel hastaneler, ruhsatında kayıtlı ismi
dışında başka bir isim kullanamazlar. Özel
hastaneler tarafından; sağlığı koruyucu ve geliştirici nitelikteki
bilgilendirme ve tanıtımlar yapılabilir. Bilgilendirme ve tanıtım
faaliyetleri kapsamında yanıltıcı, abartılı, doğruluğu bilimsel olarak
kanıtlanmamış bilgilere ve talep yaratmaya yönelik açıklamalara yer
verilemez." Tıbbi Deontoloji Nizamnamesinin 8 inci maddesinde, tabiplik ve
diş tabipliği mesleklerine ve tedavi müesseselerine ticari bir veçhe
verilemeyeceği, tabip ve diş tabiplerinin her ne suretle olursa olsun,
yazılarında kendi reklamını yapamayacağı belirtilmiş; 9 uncu maddesinde,
tabip ve diş tabibinin, gazete ve sair neşir vasıtaları ile yapacağı
ilanlarda ancak ad ve soyadı ile adresini, Tababet İhtisas Nizamnamesine göre
kabul edilmiş olan ihtisas şubesini, akademik unvanını ve muayene gün ve
saatlerini yazabilecekleri kuralına yer verilmiştir. Öte
yandan, 14.6.2003 tarih ve 25138 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ticari
Reklam ve İlanlara İlişkin İlkeler ve Uygulama Esaslarına Dair Yönetmeliğin
5/a maddesinde, reklamların yasalara, genel ahlaka uygun, doğru, dürüst ve
gerçekçi olmak zorunda olduğu belirtilmiştir. Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerine göre, sanatını serbest
olarak icra eden tabipler ile sağlık kurum ve kuruluşlarının gazete ve sair
neşir vasıtaları ile yapacakları ilanlara, hasta kabul ettikleri mahal ile
muayene gün ve saatleri ile ihtisaslarını ve akademik unvanlarını
yazabilecekleri, belirtilen hususlar dışında ilan ve reklam veremeyecekleri,
benzer nitelikteki kuruluşlar ve çalışanları arasında rekabete yol açıcı
davranışlarda ve talep yaratmaya yönelik faaliyetlerde bulunmayacakları,
çalışmalarına ticari bir görünüm veremeyecekleri sonucuna ulaşılmaktadır. Bu
durumda, 12.4.2004 tarihinde Yeni Şafak ve Anadolu'da Vakit Gazetelerinde
yayımlanan "Prostat buharlaşıyor. Kesintisiz hayat
başlıyor" başlıklı reklam ve devamında ''Greenlight
teknolojisiyle prostat nasıl buharlaşıyor?'' sorusuna verilen cevaplardan
sonra, Emekli Sandığı mensupları ve tüm memurların muayene, teşhis ve
tedavilerinin özel hastanelerde de yapıldığı belirtilerek prostat tedavisi
yönünden talep yaratmaya yönelik ve aynı zamanda diğer hastaneler aleyhine
haksız rekabet yaratan nitelikteki yazıların reklam niteliğinde olması,
içeriğinde yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin yasakladığı reklamların
da bulunduğu sonucuna ulaşılması karşısında, 4077 sayılı Yasanın 16 ncı maddesine aykırılık nedeniyle davacı şirkete idari
para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. İdare
Mahkemesince; yukarıda yapılan açıklama ve değinilen mevzuata göre davanın
reddine karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin iptali yolunda
verilen kararın kanun yararına bozulması gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcılığı tarafından yapılan
kanun yararına temyiz isteminin kabulü ile Ankara 4. İdare Mahkemesinin
16.11.2005 tarih ve 2004/2865, K:2005/1633 sayılı kararının, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca, hükmün hukuki
sonuçlarına etkili olmamak üzere kanun yararına bozulmasına, kararın birer
örneğinin ilgili Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Danıştay Başsavcılığına
gönderilmesine ve kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasına, 27.3.2009 tarihinde
oybirliğiyle karar verildi. —— • —— Danıştay Onuncu
Daire Başkanlığından: Esas No : 2006/2939 Karar No : 2009/2341 Kanun Yararına Temyiz Eden : Danıştay
Başsavcılığı Davacı : Huzur Radyo ve Televizyon A.Ş. Vekili :
Av. Veysi
Savaş, İzmir 2. Cad. No:46/10 Kızılay/ANKARA Davalı :
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı - ANKARA İstemin Özeti : Davacı şirkete ait televizyon kanalında 4.4.2004
tarihinde yayımlanan ''Zirveye Doğru'' adlı programda bir hastanenin örtülü reklamının
yapılması suretiyle 4077 sayılı Yasanın 16. maddesine aykırı davranıldığından
bahisle aynı Yasanın 17. ve 25/8. maddeleri uyarınca 44.975 TL idari para
cezası ve durdurma cezası verilmesine ilişkin 11.1.2005 tarih ve 524 sayılı
işlemin iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin idari para
cezasına ilişkin kısmının iptali, durdurma cezasına ilişkin kısmının ise
görev yönünden reddi yolunda verilen Ankara 11. İdare Mahkemesinin 16.11.2005
tarih ve E:2005/129, K:2005/1776 sayılı kararının, Sanayi ve Ticaret
Bakanlığının başvurusu üzerine Danıştay Başsavcılığı tarafından 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca bozulması
istenilmektedir. D.Tetkik Hakimi
: Erkan Yılmaz Düşüncesi : Davacı
şirkete ait televizyon kanalında 4.4.2004 tarihinde yayımlanan ''Zirveye
Doğru'' adlı programda bir hastanenin örtülü reklamının yapılması suretiyle
4077 sayılı Yasanın 16. maddesine aykırı davranıldığının tespit edilmesi
üzerine aynı Yasanın 17. ve 25/8. maddeleri uyarınca 44.975 TL idari para
cezası verilmesine ilişkin işlemin mevzuata uygun olduğu, işlemin durdurma
cezasına ilişkin kısmının ise idari yargının görev alanında bulunduğu görüldüğünden,
dava konusu işlemin para cezasına ilişkin kısmının iptali, durdurma cezasına
ilişkin kısmının görev yönünden reddi yolunda verilen mahkeme kararının 2577
sayılı Yasanın 51. maddesi uyarınca kanun yararına ve hükmün hukuki
sonuçlarına etkili olmamak üzere bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm
veren Danıştay Onuncu Dairesince gereği görüşüldü. Dava, davacı şirkete ait televizyon kanalında 4.4.2004 tarihinde
yayımlanan ''Zirveye Doğru'' adlı programda bir hastanenin örtülü reklamının
yapılması suretiyle 4077 sayılı Yasanın 16. maddesine aykırı davranıldığından
bahisle aynı Yasanın 17. ve 25/8. maddeleri uyarınca 44.975 TL idari para
cezası ve durdurma cezası verilmesine ilişkin 11.1.2005 tarih ve 524 sayılı
işlemin iptali istemiyle açılmıştır. Ankara 11. İdare Mahkemesince, uyuşmazlığa konu televizyon
programının incelenmesinden, sağlık hizmetlerindeki yenilik ve
değişikliklerin anlatıldığı, sağlıktaki bu gelişmelerin haber verici
mahiyette seyirciye aktarıldığı, hastanede verilen sağlık hizmetinin
tüketiciyi yanıltıcı, yanlış yönlendirici veya haksız rekabete neden olabilecek
nitelikte sunulmadığı, dolayısıyla söz konusu programda Bayındır
Hastanelerinin örtülü reklamının yapılmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin
idari para cezasına ilişkin kısmının iptaline, durdurma cezasına ilişkin
kısmının ise görüm ve çözümünde, tüketici mahkemelerinin görevli olduğu
belirtilerek davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir. Sanayi
ve Ticaret Bakanlığı, uyuşmazlık konusu reklamın, 4077 sayılı Yasa'ya aykırı
olduğu, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığını öne sürerek dava
konusu işlemin kısmen iptali, davanın kısmen görev yönünden reddi yolunda
verilen mahkeme kararının kanun yararına bozulması isteğiyle Danıştay
Başkanlığı'na başvurmuştur. Danıştay
Başsavcılığı tarafından, ülke çapında yayın yapan davacı şirkete ait
televizyon kanalında Bayındır Hastanelerinin örtülü reklamının yapılmasının
4077 sayılı Kanunun 16. maddesine aykırı olduğu, bu nedenle davacı şirkete
idari para cezası verilebileceği, işlemin durdurma cezasına ilişkin kısmının
idari yargının görevinde olduğu düşüncesiyle mahkeme kararı kanun yararına
temyiz edilmiştir. 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 16.
maddesinde, ticari reklam ve ilanların yasalara ve genel ahlaka uygun, dürüst
ve doğru olması gerektiği belirtilmiş, tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya
onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar edici, tüketicinin can ve mal
güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç işlemeyi özendirici,
kamu sağlığını bozucu, hastaları, yaşlıları, çocukları ve özürlüleri istismar
edici reklam ve ilanlar ile örtülü reklam yapılamayacağı kurala bağlanmıştır.
17. maddesinin birinci fıkrasında, Reklam Kurulunun, 16. madde
hükümlerine aykırı reklam ve ilanları üç aya kadar tedbiren
durdurma ve/veya aynı yöntemle düzeltme ve/veya para cezası vermeye yetkili
olduğu belirtilmiştir. 25/8. maddesinde ise, 16 ncı maddeye aykırı hareket edenler hakkında Reklam Kurulu
tarafından ihlalin niteliğine göre birlikte veya ayrı ayrı
üç aya kadar tedbiren durdurma, durdurma, düzeltme
veya altıbin Türk Lirası idarî para cezası
verileceği, 16 ncı maddeye aykırılık, ülke
düzeyinde yazılı, sözlü, görsel ve sair araçlar ile gerçekleşmiş ise, idari
para cezasının on katı olarak uygulanacağı belirtilmiştir. Öte yandan, 14.06.2003 tarih ve 25138 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan Ticari Reklam ve İlanlara İlişkin İlkeler ve Uygulama Esaslarına
Dair Yönetmeliğin 5/a maddesinde, reklamların yasalara, genel ahlaka uygun,
doğru, dürüst ve gerçekçi olmak zorunda olduğu, 5/d maddesinde ise, ''Biçimi
ve yayımlandığı mecra ne olursa olsun, bir reklamın "reklam" olduğu
açıkça anlaşılmalıdır. Bir reklam haber ve yorum öğeleri içeren bir
mecrada yayımlandığında, "reklam" olduğu kolaylıkla algılanacak
biçimde belirtilir. Örtülü reklam yapılamaz.'' kuralına yer verilmiştir. Dosyanın
incelenmesinden, davacı şirkete ait televizyon kanalında 4.4.2004 tarihinde
yayımlanan ''Zirveye Doğru'' adlı programda, program sunucusu ile Bayındır
Hastaneleri Yönetim Kurulu Başkanı arasında yapılan söyleşi sırasında verilen
aralarda dolgu ses yöntemiyle Bayındır Hastaneleri hakkında bilgilendirme ve
tanıtımı aşan şekilde sözü edilen sağlık kuruluşunun örtülü reklamının
yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, yukarıda yazılı mevzuat hükümleri uyarınca, Bayek Tedavi Sağlık Hizmetleri İşletmeciliğine ait
Bayındır Hastanelerinin, davacı şirkete ait yayın kuruluşunca örtülü olarak
yapılan reklam ve tanıtımının, 4077 sayılı Yasanın 16. maddesine aykırı
olması nedeniyle verilen para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığından,
dava konusu işlemin para cezasına ilişkin kısmının iptali yolunda verilen
mahkeme kararının kanun yararına bozulması gerekmektedir. Dava
konusu işlemin durdurma cezasına ilişkin kısmına gelince; 4077
sayılı Yasanın 17. maddesinde, ticari reklam ve ilanları incelemek ve inceleme
sonucuna göre 16. maddeye aykırı bulunan ilan ve reklamlarla ilgili durdurma
ve düzeltme cezaları ile para cezasının Reklam Kurulunca verilebileceği
öngörülmüştür. Bu haliyle, reklam durdurma ve düzeltme cezaları; idarenin
yaptığı denetleme sonucu Yasanın verdiği yetkiye dayanarak ve kamu gücünü
kullanarak tesis ettiği, ilgililerin hukukunu etkileyen, idari nitelikte,
kesin ve yürütülmesi gereken, dolayısıyla idari yargıda iptal davasına konu
olabilecek işlemlerdir. İdare
Mahkemesince, dava konusu işlemin durdurma cezasına ilişkin kısmının görüm ve
çözümünde, tüketici mahkemelerinin görevli olduğu, dolayısıyla söz konusu
ceza yönünden davanın görev yönünden reddine karar verilmesinde hukuki isabet
bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcılığı tarafından yapılan
kanun yararına temyiz isteminin kabulü ile Ankara 11. İdare Mahkemesinin
16.11.2005 tarih ve E:2005/129, K:2005/1776 sayılı kararının, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca hükmün hukuki
sonuçlarına etkili olmamak üzere kanun yararına bozulmasına, kararın birer
örneğinin ilgili Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Danıştay Başsavcılığına
gönderilmesine ve kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasına, 27.3.2009 tarihinde
oybirliğiyle karar verildi. —— • —— Danıştay Onuncu
Daire Başkanlığından: Esas No : 2006/5677 Karar No : 2009/2342 Kanun
Yararına Temyiz Eden : Danıştay Başsavcılığı Davacı :
Sağlık Vakfı (Şadiye Hatun Tıp Merkezi) Vekili :
Av. Hasan Akbay Abide- i Hürriyet Cad. No:83/6
Şişli/İSTANBUL Davalı :
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı - ANKARA İstemin Özeti :
Davacı vakfın sahibi olduğu tıp merkezinin, Anadolu'da Vakit Gazetesi'nin
27.12.2002 tarihli sayısında yayımlanan "Gözlüksüz bir hayat için Laser" başlıklı reklamının, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması
Hakkında Kanun'un 16. maddesine aykırı olduğundan bahisle 3.500 TL idari para
cezası verilmesine ilişkin 2.1.2004 tarih ve 13155 sayılı işlemin iptaline
karar veren Ankara 5. İdare Mahkemesi Hakimliği'nin
12.12.2005 tarih ve E:2004/1477, K:2005/2011 sayılı kararının; Sanayi ve
Ticaret Bakanlığı'nın başvurusu üzerine Danıştay Başsavcılığı tarafından 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca kanun yararına
bozulması istenilmektedir. Danıştay Tetkik Hakimi : Erkan Yılmaz Düşüncesi : "Gözlüksüz bir hayat için Laser"
başlıklı reklamın, 4077 sayılı Yasa'yı ihlal ettiği gerekçesiyle, davacı
vakfa 3.500,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin 2.1.2004 tarih ve 13155
sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada; İdare Mahkemesi Hakimliği'nce, uyuşmazlık konusu reklamın, sağlık
kuruluşunun sunmakta olduğu hizmete yönelik tanıtıcı ve halkı bilgilendirici
nitelikte olduğundan bahisle 4077 sayılı Yasa'ya aykırı bir yönü bulunmadığı
gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; Ayakta
Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin 58.
maddesinde yer alan, sağlık kuruluşlarının çalışmalarına ticari bir görünüm
veremeyecekleri, benzer nitelikteki kuruluşlar arasında rekabete yol açıcı
davranışlarda bulunamayacaklarına ilişkin düzenleme karşısında, 4077 sayılı
Yasa'nın 16. maddesinde düzenlenen kurala aykırı bulunan reklam nedeniyle
aynı Yasa hükümleri uyarınca tesis edilen işlemde mevzuata aykırılık
görülmediğinden, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen idare mahkemesi
hakimliği kararının, 2577 sayılı Yasa'nın 51. maddesi uyarınca kanun yararına
ve hükmün hukuki sonuçlarına etkili olmamak üzere bozulması gerektiği
düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm
veren Danıştay Onuncu Dairesince gereği görüşüldü. Dava, davacı vakfın sahibi olduğu tıp merkezinin Anadolu'da Vakit
Gazetesi'nin 27.12.2002 tarihli sayısında yayımlanan "Gözlüksüz bir
hayat için Laser" başlıklı reklamının, 4077
sayılı Yasa'nın 16. maddesine aykırı olduğundan bahisle 3.500 TL idari para
cezası verilmesine ilişkin 2.1.2004 tarih ve 13155 sayılı işlemin iptali
istemiyle açılmıştır. Ankara
5. İdare Mahkemesi Hakimliği'nce; uyuşmazlık konusu
reklamın, sağlık kuruluşunun sunmakta olduğu hizmete yönelik tanıtıcı ve
halkı bilgilendirici nitelikte olduğu, Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel
Sağlık Kuruluşları Hakkındaki Yönetmeliğin 58. maddesi ile Ticari Reklam ve
İlanlara İlişkin İlkeler ve Uygulama Esaslarına Dair Tebliğin 4. maddesinin
(a) ve (b) fıkraları ile 6. maddesinin (a) fıkrası hükümleri ile öngörülen
ilke ve kurallara aykırı nitelikte bulunmadığı belirtilerek dava konusu
işlemin iptaline karar verilmiştir. Sanayi
ve Ticaret Bakanlığı, uyuşmazlık konusu reklamın, 4077 sayılı Yasa'ya aykırı
olduğu, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığını öne sürerek
mahkeme kararının kanun yararına bozulması isteğiyle Danıştay Başkanlığı'na
başvurmuştur. Danıştay
Başsavcılığı tarafından; uyuşmazlık konusu reklamda bulunan ibarelerin,
Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin
58. maddesinde yer alan, sağlık kuruluşlarının çalışmalarına ticari bir
görünüm veremeyecekleri, benzer nitelikteki kuruluşlar arasında rekabete yol
açıcı davranışlarda bulunamayacaklarına ilişkin düzenlemeye, dolayısıyla,
4077 sayılı Yasa'nın 16. maddesine aykırı olması nedeniyle dava konusu
işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı düşüncesiyle idare mahkemesi hakimliği kararı kanun yararına temyiz edilmiştir. 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 16.
maddesinde, ticari reklam ve ilanların yasalara ve genel ahlaka uygun, dürüst
ve doğru olması gerektiği belirtilmiş, tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya
onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar edici, tüketicinin can ve mal
güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç işlemeyi özendirici,
kamu sağlığını bozucu, hastaları, yaşlıları, çocukları ve özürlüleri istismar
edici reklam ve ilanlar ile örtülü reklam yapılamayacağı kurala bağlanmıştır.
17. maddesinin birinci fıkrasında, Reklam Kurulunun, 16. madde
hükümlerine aykırı reklam ve ilanları üç aya kadar tedbiren
durdurma ve/veya aynı yöntemle düzeltme ve/veya para cezası vermeye yetkili
olduğu belirtilmiştir. 25/8. maddesinde ise, 16 ncı maddeye aykırı hareket edenler hakkında Reklam Kurulu
tarafından ihlalin niteliğine göre birlikte veya ayrı ayrı
üç aya kadar tedbiren durdurma, durdurma, düzeltme
veya altıbin Türk Lirası idarî para cezası
verileceği, 16 ncı maddeye aykırılık, ülke
düzeyinde yazılı, sözlü, görsel ve sair araçlar ile gerçekleşmiş ise, idari
para cezasının on katı olarak uygulanacağı belirtilmiştir. 1219
sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının
Tarzı İcrasına Dair Kanununun 24 üncü maddesinde, icrayı sanat eden tabiplerin,
hasta kabul ettikleri mahal ile muayene saatlerini ve ihtisaslarını bildiren
ilanlar tertibine mezun olup diğer suretlerle ilan, reklam ve saire
yapmalarının yasak olduğu kurala bağlanmıştır. Tıbbi Deontoloji Nizamnamesinin 8 inci maddesinde, tabiplik ve
diş tabipliği mesleklerine ve tedavi müesseselerine ticari bir veçhe
verilemeyeceği, tabip ve diş tabiplerinin her ne suretle olursa olsun,
yazılarında kendi reklamını yapamayacağı belirtilmiş; 9 uncu maddesinde,
tabip ve diş tabibinin, gazete ve sair neşir vasıtaları ile yapacağı
ilanlarda ancak ad ve soyadı ile adresini, Tababet İhtisas Nizamnamesine göre
kabul edilmiş olan ihtisas şubesini, akademik unvanını ve muayene gün ve
saatlerini yazabilecekleri kuralına yer verilmiştir. Öte yandan, işlemin dayanağı olarak gösterilen 21.12.1995 tarih
ve 22500 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ticari Reklam ve İlanlara İlişkin
İlkeler ve Uygulama Esaslarına Dair Tebliğin 4 üncü maddesinin (a) bendinde;
"Reklamlar yasalara, genel ahlaka uygun, doğru, dürüst ve gerçekçi olmak
zorundadır."; (b) bendinde, "Her reklam ekonomik ve toplumsal
sorumluluk bilinci içinde iş hayatında ve kamuoyunda kabul gören dürüst
rekabet ilkelerine uygun olmak zorundadır."; 6 ncı
maddesinin (a) bendinde, "Reklamlar, tüketicinin güvenini kötüye
kullanacak ya da onun tecrübe ve bilgi eksikliklerini istismar edecek biçimde
olamaz." hükmü yer almıştır. İşlem tarihinde yürürlükte bulunan 9.3.2000 tarih ve 23988 sayılı
Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan
Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik'in
"reklam, tanıtım ve bilgilendirme" başlıklı 58 inci maddesinin 1
inci fıkrasında; sağlık kuruluşlarının çalışmalarına ticari bir görünüm
veremeyecekleri gibi; insanları yanıltıcı, paniğe sevk edici, yanlış
yönlendirici, benzer nitelikteki kuruluşlar ve çalışanları arasında rekabete
yol açıcı davranışlarda bulunamayacakları belirtilmiş; 3 üncü fıkrasında,
sağlık kuruluşları ve çalışanlarının yukarıda açıklanan hususlara riayet
etmek ve reklam, tanıtım, bilgilendirme niteliğindeki her türlü faaliyetleri
için İl Sağlık Müdürlüğünden izin almak zorunda oldukları öngörülmüştür. Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerine göre, sanatını serbest
olarak icra eden tabipler ile sağlık kurum ve kuruluşlarının gazete ve sair
neşir vasıtaları ile yapacakları ilanlara, hasta kabul ettikleri mahal ile
muayene gün ve saatleri ile ihtisaslarını ve akademik unvanlarını
yazabilecekleri, belirtilen hususlar dışında ilan ve reklam veremeyecekleri,
benzer nitelikteki kuruluşlar ve çalışanları arasında rekabete yol açıcı
davranışlarda bulunmaları ve çalışmalarına ticari bir görünüm vermelerinin
yasak olduğu sonucuna varılmaktadır. Dosyanın
incelenmesinden; davacının sahibi olduğu özel tıp merkezi ile ilgili olarak
27.12.2002 tarihli Anadolu Vakit Gazetesinde yayımlanan "Gözlüksüz bir
hayat için Laser" başlıklı, LASIK yöntemi ile
gözlük ve lenslerinizden 5-10 dakikada kurtulabilirsiniz. Ertesi
gün işinize başlayabilirsiniz.", "FAKO yöntemi ile dikişsiz
katarakt ameliyatı." ibarelerinin yer aldığı, tıp merkezinin adının ve
internet adresinin yazılı olduğu reklamın, 1219 sayılı Kanunun 24. maddesi,
Tıbbi Deontoloji Nizamnamesinin 8 ve 9. maddeleri ile Ayakta Teşhis ve Tedavi
Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik'in
58. maddesine aykırı olduğu tespit edilerek 4077 sayılı Kanunun 25/8. maddesi
uyarınca davacı vakfa 3.500 TL idari para cezası verildiği anlaşılmaktadır. İdare
Mahkemesi Hakimliği'nce, uyuşmazlık konusu reklamın,
sağlık kuruluşunun sunmakta olduğu hizmete yönelik tanıtıcı ve halkı
bilgilendirici nitelikte olduğundan, 4077 sayılı Yasa'ya aykırı olamadığı
gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiş ise de; söz konusu reklamda
bulunan ibarelerin, Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları
Hakkında Yönetmeliğin 58. maddesinde yer alan, sağlık kuruluşlarının
çalışmalarına ticari bir görünüm veremeyecekleri, benzer nitelikteki
kuruluşlar arasında rekabete yol açıcı davranışlarda bulunamayacaklarına
ilişkin düzenlemeye aykırı olması karşısında, davacıya 4077 sayılı Yasa
hükümleri uyarınca idari para cezası verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Bu
durumda, yukarıda yapılan açıklama ve değinilen mevzuata göre davanın reddine
karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen mahkeme
kararının kanun yararına bozulması gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcılığı tarafından yapılan
kanun yararına temyiz isteminin kabulü ile Ankara 5. İdare Mahkemesinin
12.12.2005 tarih ve E:2004/1477, K:2005/2011 sayılı kararının, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca, hükmün hukuki
sonuçlarına etkili olmamak üzere kanun yararına bozulmasına, kararın birer
örneğinin ilgili Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Danıştay Başsavcılığına
gönderilmesine ve kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasına, 27.3.2009 tarihinde
oybirliğiyle karar verildi. —— • —— Danıştay Onuncu
Daire Başkanlığından: Esas No : 2006/3169 Karar No : 2009/2343 Kanun
Yararına Temyiz Eden : Danıştay Başsavcılığı Davacı :
MNG TV Yayıncılık A.Ş. Vekili :
Av. Ayhan Yılmaz, Uğur Mumcu Cad. No: 88, GOP/ANKARA Davalı :
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı - ANKARA İstemin Özeti : Davacı şirkete ait televizyon
kanalında 18.10.2004 tarihinde yayınlanan ''Murat Birsel ile Gündemdekiler''
programında, ''Datron'' marka dizüstü bilgisayarın
örtülü reklamının yapılması suretiyle 4077 sayılı Yasanın 16. maddesine
aykırı davranıldığından bahisle aynı Yasanın 17. ve 25/8. maddeleri uyarınca
44.975 TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan
davada, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Ankara 10. İdare
Mahkemesinin 30.11.2005 tarih ve E:2005/1207, K:2005/1997 sayılı kararının,
Sanayi ve Ticaret Bakanlığının başvurusu üzerine Danıştay Başsavcılığı
tarafından 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca
bozulması istenilmektedir. Danıştay
Tetkik Hakimi : Erkan Yılmaz Düşüncesi : 18.10.2004
tarihinde yayımlanan ''Murat Birsel ile Gündemdekiler'' programında, ''Datron'' marka dizüstü bilgisayarının örtülü reklamının
yapılması suretiyle 4077 sayılı Yasanın 16. maddesine aykırı davranıldığının
tespit edilmesi üzerine aynı Yasanın 17. ve 25/8. maddeleri uyarınca 44.975
TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin iptali yolunda verilen
mahkeme kararının, 2577 sayılı Yasanın 51. maddesi uyarınca kanun yararına ve
hükmün hukuki sonuçlarına etkili olmamak üzere bozulması gerektiği
düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm
veren Danıştay Onuncu Dairesince gereği görüşüldü. Dava, davacı şirkete ait televizyon kanalında 18.10.2004
tarihinde yayınlanan ''Murat Birsel ile Gündemdekiler'' programında, ''Datron'' marka dizüstü bilgisayarın örtülü reklamının
yapılması suretiyle 4077 sayılı Yasanın 16. maddesine aykırı davranıldığından
bahisle aynı Yasanın 17. ve 25/8. maddeleri uyarınca 44.975 TL idari para
cezası verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır. Ankara 10. İdare Mahkemesince; program sunucusunun kullandığı
dizüstü bilgisayarın kapağında yer alan "Datron"
firması ile davacı şirket arasında programın finansmanının sağlaması yönünde
bir ilişki bulunmadığı, programda ''Datron'' marka
dizüstü bilgisayarının tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya onun tecrübe ve
bilgi noksanlıklarını istismar edici reklamının yapılmadığı, sadece program
sunucusunun önünde duran dizüstü bilgisayar markasının görüldüğünden bahisle
gizli/örtülü reklam yapıldığından söz edilemeyeceği gerekçesiyle dava konusu
işlemin iptaline karar verilmiştir. Sanayi
ve Ticaret Bakanlığı, uyuşmazlık konusu reklamın, 4077 sayılı Yasa'ya aykırı
olduğundan, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığını öne sürerek
mahkeme kararının kanun yararına bozulması isteğiyle Danıştay Başkanlığı'na
başvurmuştur. Danıştay
Başsavcılığı tarafından, ülke çapında yayın yapan davacı şirkete ait
televizyon kanalında ''Datron'' marka dizüstü
bilgisayarın örtülü reklamının yapılmasının 4077 sayılı Kanunun 16. maddesine
aykırı olduğu, bu nedenle davacı şirkete idari para cezası verilebileceği
düşüncesiyle mahkeme kararı kanun yararına temyiz edilmiştir. 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 16.
maddesinde, ticari reklam ve ilanların yasalara ve genel ahlaka uygun, dürüst
ve doğru olması gerektiği belirtilmiş, tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya
onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar edici, tüketicinin can ve mal
güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç işlemeyi özendirici,
kamu sağlığını bozucu, hastaları, yaşlıları, çocukları ve özürlüleri istismar
edici reklam ve ilanlar ile bunların örtülü reklamının yapılamayacağı kurala bağlanmıştır.
17. maddesinin birinci fıkrasında, Reklam Kurulunun, 16. madde hükümlerine
aykırı reklam ve ilanları üç aya kadar tedbiren
durdurma ve/veya aynı yöntemle düzeltme ve/veya para cezası vermeye yetkili
olduğu belirtilmiştir. 25/8. maddesinde ise, 16 ncı maddeye aykırı hareket edenler hakkında Reklam Kurulu
tarafından ihlalin niteliğine göre birlikte veya ayrı ayrı
üç aya kadar tedbiren durdurma, durdurma, düzeltme
veya altıbin Türk Lirası idarî para cezası
verileceği, 16 ncı maddeye aykırılık, ülke
düzeyinde yazılı, sözlü, görsel ve sair araçlar ile gerçekleşmiş ise, idari
para cezasının on katı olarak uygulanacağı belirtilmiştir. Öte yandan, 14.06.2003 tarih ve 25138 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanan Ticari Reklam ve İlanlara İlişkin İlkeler ve Uygulama Esaslarına
Dair Yönetmeliğin 5/a maddesinde, reklamların yasalara, genel ahlaka uygun,
doğru, dürüst ve gerçekçi olmak zorunda olduğu, 5/d maddesinde ise, ''Biçimi
ve yayımlandığı mecra ne olursa olsun, bir reklamın "reklam" olduğu
açıkça anlaşılmalıdır. Bir reklam haber ve yorum öğeleri içeren bir
mecrada yayımlandığında, "reklam" olduğu kolaylıkla algılanacak
biçimde belirtilir. Örtülü reklam yapılamaz.'' kuralına yer verilmiştir. Davacı
şirkete ait TV 8 logosu ile yayın yapan televizyon kanalında 18.10.2004
tarihinde yayınlanan "Murat Birsel ile Gündemdekiler" adlı programa
ait CD'nin ve diğer bilgi ve belgelerin incelenmesinden, sunucu Murat
Birsel'in önünde bulunan dizüstü bilgisayarın kapağında bulunan ve makul
sayılabilecek ölçülerden büyük olacak şekilde yazılmış bulunan logonun (markanın) kameranın doğrudan kaydedebileceği
şekilde yerleştirildiği ve böylece anılan markanın doğrudan
görülebilecek/algılanabilecek şekilde konumlandırıldığı anlaşılmış olup, bu
şekilde bir kullanımın gizli/örtülü reklam anlamına geldiği ve bu fiil
sebebiyle davacıya para cezası verilmesine ilişkin işlemde mevzuata aykırılık
bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu
durumda, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, sözü edilen programda
''Datron'' marka dizüstü bilgisayarın örtülü
reklamının yapılması, 4077 sayılı Yasanın 16. maddesine aykırı olduğundan,
dava konusu işlemin iptali yolunda verilen mahkeme kararının kanun yararına
bozulması gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcılığı tarafından yapılan
kanun yararına temyiz isteminin kabulü ile Ankara 10. İdare Mahkemesinin
30.11.2005 tarih ve E:2005/1207, K:2005/1997 sayılı kararının, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca hükmün hukuki
sonuçlarına etkili olmamak üzere kanun yararına bozulmasına, kararın birer
örneğinin ilgili Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Danıştay Başsavcılığına
gönderilmesine ve kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasına, 27.3.2009 tarihinde
oybirliğiyle karar verildi. |