Bankacılık
Düzenleme ve Denetleme Kurumundan:
BANKALARIN İÇ SİSTEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİKTE
DEĞİŞİKLİK
YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK
MADDE 1 – 1/11/2006
tarihli ve 26333 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların İç Sistemleri
Hakkında Yönetmeliğin 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte yer
alan;
a)
Acil ve beklenmedik durum planı: Faaliyetlerde ani ve planlanmamış bir
kesintiye, iş kaybına veya krize neden olması muhtemel bir durumda
risklerin ve sorunların yönetilebilmesi amacıyla alınacak tedbirlerin ve
gerçekleştirilecek öncelikli eylemlerin belirlendiği, iş sürekliliği
planının bir parçası olan planı,
b)
Banka: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan bankaları,
c)
Bilgi sistemleri süreklilik planı: Faaliyetlerin sürdürülmesini sağlayan
bilgi sistemleri servislerinin, bir kesinti durumunda sürekliliğinin sağlanmasına
yönelik hazırlanan ve iş sürekliliği planının bir parçası olan planı,
ç)
Birincil sistemler: Bankacılık faaliyetlerinin yürütülmesini ve Kanunda,
Kanuna ilişkin alt düzenlemelerde ve ilgili diğer mevzuatta bankalar için
tanımlanan tüm sorumlulukların yerine getirilmesi açısından gerekli olan
bütün bilgilerin, elektronik ortamda güvenli ve istenildiği an erişime imkan sağlayacak şekilde kaydedilmesini ve kullanılmasını
sağlayan altyapı, donanım, yazılım ve veriden oluşan sistemin tamamını,
d)
Felaket: Faaliyet veya sistemlerde uzun süreli kesintiye sebep olabilecek
düzeyde insan, doğa veya diğer faktörlerden kaynaklanan olayı,
e)
İcrai görevi bulunmayan yönetim kurulu üyesi:
Kendisine bağlı icrai mahiyette faaliyet gösteren
bir birim bulunmayan yönetim kurulu üyesini,
f)
İcrai mahiyette faaliyet gösteren birim: Doğrudan
gelir getirici faaliyetlerin icra edildiği birimi,
g)
İç sistemler: İç denetim, iç kontrol ve risk yönetim sistemlerini,
ğ) İkincil sistemler: Birincil sistemler aracılığı ile yürütülen
faaliyetlerde bir kesinti olması halinde, bu faaliyetlerin iş sürekliliği
planında belirlenen kabul edilebilir kesinti süreleri içerisinde sürdürülür
hale getirilmesini ve Kanunda, Kanuna ilişkin alt düzenlemelerde ve ilgili
diğer mevzuatta bankalar için tanımlanan tüm sorumlulukların yerine getirilmesi
açısından gerekli olan bütün bilgilere kesintisiz ve istenildiği an
erişilmesini sağlayan birincil sistem yedeklerini,
h)
İş etki analizi: İş süreçlerinin ve bir faaliyet kesintisinin iş süreçleri
üzerinde yaratabileceği etkilerin analiz sürecini,
ı)
İş sürekliliği planı: İş sürekliliği yönetiminin bir parçası olan ve bir
kesinti durumunda bankanın öncelikleriyle uyumlu olarak faaliyetlerin
sürdürülmesine ve mevzuata uyum sağlanmasına yönelik politika, standart ve prosedürlerden oluşan yazılı plan veya planlar bütününü,
i)
İş sürekliliği yönetimi: Felaket, kriz veya kesinti durumunda etkin önlem
alınabilmesi; itibarın, marka değerinin, değer yaratan faaliyetlerin ve
paydaşların çıkarlarının korunabilmesi amaçlarıyla belirlenen
operasyonların sürekliliğinin temin edilmesi veya hedeflenen zaman
diliminde kurtarılabilmesinin sağlanması ve kriz öncesi duruma dönülmesine
yönelik, potansiyel risklerin belirlenmesini de içeren politika, standart
ve prosedürleri içeren bütünsel yönetim sürecini,
j)
Kanun: 5411 sayılı Bankacılık Kanununu,
k)
Kesinti: Bir bankanın faaliyetlerinde veya bir sistemin fonksiyonlarında
sürekliliğin, planlı geçişler haricinde mücbir sebeplerle sekteye
uğramasını,
l)
Kredi: Kanunun 48 inci maddesinde sayılan işlemleri,
m)
Kredi riski: Kredi müşterisinin yapılan sözleşme gereklerine uymayarak
yükümlülüğünü kısmen veya tamamen zamanında yerine getirememesinden dolayı
bankanın maruz kalabileceği zarar olasılığını,
n)
Kurul: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunu,
o)
Kurum: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,
ö)
Likidite riski: Bankanın nakit akışındaki dengesizlik sonucunda nakit
çıkışlarını tam olarak ve zamanında karşılayacak düzeyde ve nitelikte nakit
mevcuduna veya nakit girişine sahip bulunmaması nedeniyle ödeme yükümlülüklerini
zamanında yerine getirememe riskini,
p)
Operasyonel risk: 1/11/2006
tarih ve 26333 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların Sermaye Yeterliliğinin
Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde
tanımlanan operasyonel riski,
r)
Piyasa riski: Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve
Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan
piyasa riskini,
s)
Risk: Bir işleme ya da faaliyete ilişkin bir parasal kaybın ortaya çıkması
veya bir giderin ya da zararın oluşması halinde ekonomik faydanın azalması
ihtimalini,
ş)
Üst yönetim: Banka yönetim kurulu ile üst düzey yönetimi,
t)
Üst düzey yönetim: Banka genel müdür ve genel müdür yardımcıları, iç
sistemler kapsamındaki birimlerin yöneticileri ile başka unvanlarla
istihdam edilseler dahi, danışmanlık birimleri dışındaki birimlerin, yetki
ve görevleri itibarıyla genel müdür yardımcısına denk veya daha üst
konumlarda görev yapan yöneticileri
ifade eder.”
MADDE 2 – Aynı Yönetmeliğin 9 uncu
maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“c)
İş sürekliliği planı ve ilgili diğer planların hazırlanması,”
MADDE 3 – Aynı Yönetmeliğin 11 inci maddesinin ikinci
fıkrasının (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“a)
Bankacılık faaliyetlerinin yürütülmesi ve Kanunda, Kanuna ilişkin alt
düzenlemelerde ve ilgili diğer mevzuatta bankalar için tanımlanan tüm
sorumlulukların yerine getirilmesi açısından gerekli olan bütün bilgilerin,
elektronik ortamda güvenli ve istenildiği an erişime olanak sağlayacak
şekilde kaydedilmesine ve kullanılmasına,”
MADDE 4 – Aynı Yönetmeliğin 11 inci maddesinin dördüncü
fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve beşinci fıkrasından sonra gelmek
üzere aşağıdaki altıncı fıkra eklenmiştir.
“(4)
Bankaların birincil ve ikincil sistemlerini yurt içinde bulundurmaları
zorunludur.”
“(6)
Birincil ve ikincil sistemler kapsamında destek hizmeti alınıp alınmadığına
bakılmaksızın, bu sistemler için iş sürekliliğini sağlamaya yetecek nitelik
ve sayıda yurt içinde personel istihdam edilmesi zorunludur.”
MADDE 5 – Aynı Yönetmeliğin 13 üncü maddesi madde başlığı ile
birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“İş sürekliliği yönetimi ve
planı
MADDE 13 – (1) Bankaların, bir kesinti anında faaliyetlerinin
sürdürülmesi veya zamanında kurtarılmasını sağlamak üzere operasyonel, finansal, yasal ve itibari olumsuz
etkileri en aza indirmeyi amaçlayan yönetim kurulu tarafından onaylanmış
bir iş sürekliliği yönetim yapısı oluşturmaları zorunludur.
(2)
İş sürekliliği yönetimi kapsamında, iş sürekliliğinin gereklerini yerine
getirmek üzere gerekli süreçler tesis edilir ve gereken tedbirler alınır.
(3)
İş sürekliliği planlamasına yönelik olarak iş etki analizi çalışmaları
yapılır ve kurtarma stratejileri belirlenir. Bu çalışmalar ışığında bir iş
sürekliliği planı oluşturulur ve bu plan yönetim kurulu tarafından
onaylanır.
(4)
İş etki analizi kapsamında, ilgili çalışanların katılımıyla, iç ve dış
bağımlılıklar belirlenir ve meydana gelebilecek bir kesinti durumunda
gereken faaliyet düzeyini ortaya koymak üzere operasyonlar önem düzeyleri
açısından sınıflandırılır. Farklı kesinti senaryolarının faaliyetler
üzerinde yaratabileceği muhtemel riskler ve bunların potansiyel etkileri
değerlendirilir.
(5)
İş etki analizini temel alan, kurtarma öncelikleri ve hedeflerini ortaya
koyan bir kurtarma stratejisi geliştirilir. Kurtarma stratejisinin
uygulanması ile ilgili detaylara iş sürekliliği planında yer verilir.
(6)
İş sürekliliği planının bankanın hedefleri ve öncelikleriyle uyumlu, güncel
ve yeterli olması esastır. Risklerin açık ve net olarak tanımlandığı bu
planda, faaliyet kesintilerinin yönetilmesi için görev ve sorumlulukların
belirlenmesi, plan dâhilinde önemli
göreve sahip personele ulaşılamaması durumunda yetki ve karar verme
yapısının sürdürülebilmesi ve planın hangi koşullarda uygulamaya alınacağı
hususlarına yer verilir. Plan geliştirilirken, varsa destek hizmeti alınan
kuruluşlar da dikkate alınır.
Personel, iş sürekliliği planı ile ilgileri çerçevesinde
bilgilendirilir, görev ve sorumlulukları konusunda eğitilir.
(7)
Herhangi bir acil veya beklenmedik durumda öncelikli gerçekleştirilecek
eylemleri ve alınacak tedbirleri belirlemek üzere iş sürekliliği planının
bir parçası olarak acil ve beklenmedik durum planı oluşturulur.
Karşılaşılan durum bu plan kapsamında çözülemediği takdirde iş sürekliliği
planının diğer kısımları devreye alınır.
(8)
Acil ve beklenmedik durum planı kapsamında, ortaya çıkabilecek sorun ya da
kriz ile başa çıkmak amacıyla gerekli önlemler alınır, gerektiğinde
kullanılmak üzere ana hizmetlerin verildiği ortam ile aynı risklere maruz
olmayan bir yönetim ve çalışma ortamı tesis edilir. Acil ve beklenmedik
durum planında:
a)
Muhtemel acil ve beklenmedik durumlar karşısında, her banka operasyonu için
bir öncelik sırası, yetki devri, durumun gerektirdiği personelin teminine
ilişkin düzenlemeler, yönetim ile personelin temas düzeni, sırası ve
yöntemi açık olarak belirlenir.
b)
Ödeme ve mutabakat sistemlerine ilişkin muhtemel acil ve beklenmedik bir
duruma yönelik olarak, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası yetkilileri, bankalararası ödeme, mutabakat ve takas sistemleri
sorumluları ve Kurum ile muhtemel haberleşme düzeni; halkla ve müşterilerle
ilişkilere yönelik kamuya açık bir haberleşme kanalı ya da ağı tesis
edilmesi sağlanır.
c)
Müşteriler ve yayın organlarının zamanında ve doğru haber almasının
teminine yönelik kullanılacak iletişim yöntemlerinin belirtildiği bir
haberleşme stratejisi belirlenir.
ç)
Genel müdürlük ve şubeler arasında, buna ilaveten bilgi işlem merkezi ile
şubeler arasında özel hatlar kullanılarak çoklu haberleşme metotlarının
kullanımı güvence altına alınır.
d)
Bankanın faaliyetlerini sürdürebilmek için ihtiyaç duyabileceği tüm
kaynaklar dikkate alınır, varlıkların korunmasına yönelik tedbirler ve
hasar gören varlıkların değerlendirilmesine yönelik usuller belirlenir.
e)
Müşterilerin ve personelin güvenliğine azami önem verilir.
(9)
İş sürekliliği planı ve bu plan kapsamındaki diğer planlar, ilgili tüm
birimlere görev ve sorumlulukları çerçevesinde belirlenmiş bir içerikle
basılı halde iletilir. Personelin plan ve bu plan dahilinde
üstlendiği sorumluluk hakkında alternatif iletişim kanalları üzerinden
bilgi sahibi olması sağlanır. Planda belirtilen hususların eşgüdümü için
yetkili bir birim belirlenir.
(10)
Bilgi sistemlerinin sürekliliği, iş sürekliliği planı kapsamında hazırlanan
ve yönetim kurulu tarafından onaylanmış bilgi sistemleri süreklilik planı
ve acil ve beklenmedik durum planında ele alınır. İş süreklilik planı kapsamındaki
planlar ayrı ayrı hazırlanabileceği gibi tek bir
planın parçası da olabilirler.
(11) İş sürekliliği planı kapsamındaki
planları gözden geçirecek bir sistem oluşturulur. Bankanın iş süreçlerini
veya bilgi sistemlerini etkileyecek değişikliklerden sonra planlar gözden
geçirilerek güncellenir. Bu planlar, otomatik ve manuel
işleyen süreçlerde olası kısa veya uzun süreli kesintiler dikkate alınarak
genel müdürlük ve örnek şubeler ile diğer birimlerde yılda en az bir kez
test edilir. Testlere varsa kritik iş süreçlerine destek veren bilgi
teknolojileri sistemlerinin ayağa kaldırılmasında rol oynayacak destek
hizmeti kuruluşları da dahil edilir. Test
sonuçları uygun bir değerlendirmeyi müteakip üst yönetime raporlanır ve
gerekmesi halinde planın güncellenmesinde kullanılır.”
MADDE 6 – Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki geçici 2 nci madde eklenmiştir.
“Bilgi sistemlerinin uyumlaştırılması
süreci
GEÇİCİ MADDE 2 – (1) Yönetmeliğin 11 inci maddesinin dördüncü fıkrası
kapsamında sistemlerini yurt içine taşıması gereken bankalar, sistemlerini 1/5/2012 tarihine kadar bu Yönetmeliğe uygun hale
getirerek, yapacakları çalışmaları Kurumca belirlenecek usul ve esaslara
uygun olarak Kuruma bildirirler.”
MADDE 7 – Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki geçici 3 üncü madde
eklenmiştir.
“Destek hizmeti alımına ilişkin
intibak süresi
GEÇİCİ MADDE 3 – (1) Bankaların almış oldukları destek hizmetleri
arasından, bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinin dördüncü fıkrası hilafına
durum teşkil edenler, Geçici 2 nci maddede
belirtilen geçiş süresi içinde bu Yönetmeliğe uygun hale getirilir.”
MADDE 8 – Bu Yönetmeliğin 3 üncü
maddesi 1/5/2012 tarihinde, diğer maddeleri ise
yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 9 – Bu Yönetmelik hükümlerini Bankacılık Düzenleme ve
Denetleme Kurumu Başkanı yürütür.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
|
Tarihi
|
Sayısı
|
1/11/2006
|
26333
|
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
|
Tarihi
|
Sayısı
|
1
|
14/6/2007
|
26552
|
2
|
30/11/2008
|
27070
|
|