Anayasa Mahkemesi
Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2010/18
Karar Sayısı : 2010/45
Karar Günü : 24.3.2010
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Malatya İş Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 1) 21.4.2005
günlü, 5335 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun’un 30. maddesinin ikinci fıkrasının;
2) 31.5.2006 günlü, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu’nun 105. maddesinde yer alan “21.4.2005 tarihli ve 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi…” ibaresinin;
Anayasa’nın 2. ve 13. maddelerine aykırılığı
savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Sosyal Güvenlik Kurumundan emekli olan davacının
sözleşmeli avukat olarak çalışması nedeniyle emekli aylıklarının ödenmemesi
ve yanlışlıkla ödenenlerin istirdadına dayalı olarak açılan alacak
davasında itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan
Mahkeme iptali istemiyle başvurmuştur.
II- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları
1- 5335 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun’un iptali istenen ikinci fıkrayı da içeren 30.
maddesi şöyledir:
“MADDE 30- Cumhurbaşkanı tarafından atananlar,
Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek kararnameyle atanan veya
görevlendirilenler, Türkiye Büyük Millet Meclisince yapılan seçimler
sonucunda görev verilenler ile yükseköğretim kurumlarının öğretim
üyeliklerine ve Sağlık Bakanlığının tabip ve uzman tabip kadrolarına
yapılacak atamalar hariç olmak üzere, herhangi bir sosyal güvenlik
kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar, genel bütçeye dahil dairelerin, katma bütçeli idarelerin, döner
sermayelerin, kefalet sandıklarının, sosyal güvenlik kurumlarının ve
bütçeden yardım alan kuruluşların kadrolarına açıktan atanamazlar. Diğer
kanunların bu fıkraya aykırı hükümleri uygulanmaz.
Herhangi bir sosyal güvenlik
kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar bu aylıkları kesilmeksizin;
genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli
idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri,
belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler,
sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla
kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi
teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde
ve sermayesinin %50’sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda
herhangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamaz ve görev
yapamazlar.
Diğer kanunların emeklilik veya yaşlılık aylığı
almakta iken emeklilik veya yaşlılık aylıkları ve/veya diğer tazminatları
kesilmeksizin atanmaya, çalıştırılmaya veya görevlendirilmeye izin veren
hükümleri ile 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun ek
11 inci maddesine göre 1.1.2005 tarihinden önce alınmış Bakanlar Kurulu
kararları uygulanmaz.
Bu maddenin ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri;
a) Cumhurbaşkanlığına seçilenler,
b) Dışarıdan Bakanlar Kurulu üyeliğine atananlar,
c) Yasama Organı üyeliğine seçilenler,
d) Mahalli idareler seçimleri sonucuna göre görev
alanlar,
e) Sadece toplantı veya huzur ücreti ya da hakkı
ödenen görevleri yürütenler ile yönetim ve denetim kurulu üyeliği ücreti
karşılığında görevlendirilenler,
f) Yaş haddini aşmamış olmaları kaydıyla her derece
ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ders ücreti karşılığı ders
görevi verilenler (üniversitelerde ders ücreti karşılığı ders görevi
verilenler hakkında yaş haddini aşmamış olmaları kaydı aranmaz.),
g) Vakıf üniversitelerinde görev alanlar,
h) Özel kanunlarında emeklilik veya yaşlılık aylığı
kesilmeksizin çalıştırılma veya görev yapma hakkı verilenlerden
Cumhurbaşkanı tarafından atananlar, Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek
kararname ile atanan veya görevlendirilenler ve Türkiye Büyük Millet
Meclisince yapılan seçimler sonucunda görev verilenler,
i) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 60 ıncı maddesinin (a) fıkrası uyarınca Yasama Organı
üyeliğinin bitiminden sonra öğretim üyesi olarak atanmış olanlar,
Hakkında uygulanmaz.”
2- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun
itiraz konusu ibareyi de içeren 105. maddesi şöyledir:
“Madde 105- 21.4.2005
tarihli ve 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi, 26.10.1990 tarihli ve 3671
sayılı Kanunun 4 üncü maddesi ile 10.7.1987 tarihli ve 285 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinin onbirinci
fıkrası hariç olmak üzere, diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri
uygulanmaz.”
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Mahkemenin başvuru kararında, iptal istemi
Anayasa’nın 2. ve 13. maddelerine dayandırılmıştır.
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 8.
maddesi gereğince Haşim KILIÇ, Osman Alifeyyaz
PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ, Zehra Ayla PERKTAŞ ve Recep KÖMÜRCÜ’nün katılımlarıyla 24.03.2010 günü yapılan ilk
inceleme toplantısında dava dosyası ve ekleri, ilk inceleme raporu, iptali
istenilen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kurallarıyla, bunların
gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği
görüşülüp düşünüldü:
1- 5335 sayılı Yasa’nın 30.
maddesinin ikinci fıkrasının incelenmesi
Anayasa’nın 152. ve 2949 sayılı Yasa’nın 28.
maddesine göre, Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından sonra on
yıl geçmedikçe aynı yasa hükmünün Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla tekrar
başvuruda bulunulamaz.
İptali istenen 5335 sayılı Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 30. maddesinin
ikinci fıkrasına yönelik iptal başvurusu 3.4.2007 günlü, E.2005/52,
K.2007/35 sayılı kararla Anayasa’ya aykırı olmadığı gerekçesi ile
reddedilmiş ve bu karar 18.3.2008 günlü, 26820 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek
Anayasaya aykırı olmaması nedeniyle reddedilen itiraz konusu kural hakkında
yeni bir başvurunun yapılabilmesi için, önceki kararın Resmî Gazete’de
yayımlandığı 18.3.2008 gününden başlayarak geçmesi gereken on yıllık süre
henüz dolmamıştır. Bu nedenlerle, başvurunun Anayasa’nın 152. ve 2949
sayılı Yasa’nın 28. maddeleri gereğince reddi gerekir.
2- 5510 sayılı Yasa’nın 105.
maddesindeki ibarenin incelenmesi
Anayasa’nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 28. maddesine göre,
mahkemeler bakmakta oldukları davada uygulayacakları yasa ya da kanun
hükmünde kararname kurallarını Anayasa’ya aykırı görürler veya taraflardan
birinin ileri sürdüğü aykırılık savının ciddî olduğu kanısına varırlarsa o
hükmün iptali için Anayasa Mahkemesi’ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa
Mahkemesi’ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve görevine
giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların da o davada
uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın
değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı
sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki
kurallardır.
17.4.2008 günlü, 5754 sayılı Yasa’nın 63. maddesi
ile değişik 5510 sayılı Yasa’nın 105. maddesi, 5754 sayılı Yasa’nın 74.
maddesi ile değişik 5510 sayılı Yasa’nın 108. maddesi gereğince “2008 yılı Ekim ayı başında”
yürürlüğe girmiştir.
Alacak davası 20.11.2006 tarihinde açılmış olup,
alacak talebi 1.1.2005 ilâ 25.11.2006 tarihleri arasına ilişkindir. Buna
göre 5510 sayılı Yasa’nın 105. maddesindeki iptali istenilen ibare, dava
konusu alacak hakkının doğduğu zaman yürürlükte olmadığı gibi, dava
açıldığı tarihte de yürürlükte olmadığından bakılmakta olan davada
uygulanacak kural değildir.
Açıklanan nedenlerle, başvurunun Mahkeme’nin
yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
IV- SONUÇ
1- 21.4.2005 günlü, 5335 sayılı
Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanunu’nun 30. maddesinin ikinci fıkrasının iptali istemine ilişkin itiraz
başvurusunun, Anayasa’nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 28. maddelerinin son fıkraları
gereğince REDDİNE,
2- 31.5.2006 günlü, 5510 sayılı
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 105. maddesinde yer
alan “21/4/2005 tarihli ve 5335 sayılı Kanunun 30
uncu maddesi, …” ibaresinin,
itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme’nin bakmakta olduğu davada uygulanma
olanağı bulunmadığından, bu ibareye ilişkin başvurunun Mahkeme’nin
yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,
24.3.2010
gününde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
|
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
|
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
|
Üye
Ahmet AKYALÇIN
|
Üye
Mehmet ERTEN
|
Üye
Fettah OTO
|
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
|
Üye
Şevket APALAK
|
Üye
Serruh KALELİ
|
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
|
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
|
|