Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığından:
İSTEĞE BAĞLI SİGORTA İŞLEMLERİ HAKKINDA TEBLİĞ
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı, 31/5/2006
tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa
göre isteğe bağlı sigortalı olanlar ile 2008 yılı Ekim ayı başından önce
17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 2/9/1971 tarihli
ve 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal
Sigortalar Kurumu Kanunu ve 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa göre isteğe bağlı sigortalılığı devam
edenler ile 5434 sayılı Kanuna göre isteğe bağlı sigortalı olmak
isteyenlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, 12/5/2010
tarihli ve 27579 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri
Yönetmeliğinin 121 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Tebliğde geçen;
a)
Kanun: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununu,
b)
Kurum: Sosyal Güvenlik Kurumunu,
c)
Sigortalı: 5510 sayılı Kanuna tabi sigortalıları,
ç)
Sosyal güvenlik il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezi: Sigortalıların isteğe
bağlı sigortaya ilişkin işlemlerini yürüten üniteleri,
ifade eder.
İsteğe bağlı sigortalı olma şartları
MADDE 4 – (1) İsteğe bağlı sigortalı olabilmek için
uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinden doğan haklar saklı kalmak
kaydıyla, Türkiye’de yasal olarak ikamet edenler ile Türkiye’de ikamet
etmekte iken sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde bulunan Türk
vatandaşlarından;
a)
18 yaşını doldurmuş olmak,
b)
Kanuna tabi zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamak veya
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı
olarak çalışmakla birlikte, ay içinde 30 günden az çalışmak ya da tam gün
çalışmamak,
c)
Kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış olmak,
ç)
İsteğe bağlı sigorta giriş bildirgesiyle Kuruma başvuruda bulunmak,
şartları aranır.
(2)
Ülkemiz ile uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde
iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere
götürülen Türk işçilerinden isteğe bağlı sigortalılık talebinde
bulunanlardan Türkiye’de ikamet şartı aranmaz.
(3)
5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (a), (b) ve (e) bentlerine tabi olan
sigortalılık hali isteğe bağlı sigortalılık için engel teşkil etmez.
İsteğe bağlı sigortalılık başvurusu
MADDE 5 – (1) İlk defa isteğe bağlı sigortalı olmak
isteyenlerin örneği Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ekinde yer alan
isteğe bağlı sigorta giriş bildirgesi ile ikametgahlarının
bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlükleri/sosyal güvenlik merkezlerine
başvurmaları gerekmektedir. Tekrar isteğe bağlı sigortalılık talebinde
bulunacak sigortalıların ise talep dilekçesi ile müracaatları yeterlidir.
(2)
Kanunun 5 inci maddesinin (g) bendine tabi sigortalıların isteğe bağlı
sigortaya müracaatları işyerinin bulunduğu sosyal güvenlik il
müdürlükleri/sosyal güvenlik merkezlerine yapılır.
(3)
5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci maddesi
gereğince isteğe bağlı iştirakçilik için gerekli şartları taşıyanların
başvuruları, Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Sigortalı Tescil ve Hizmet
Daire Başkanlığına, yetki devri yapıldıktan sonra sosyal güvenlik il
müdürlükleri/sosyal güvenlik merkezlerine yapılır.
(4)
5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci maddesi
gereğince isteğe bağlı iştirakçilik için gerekli şartları taşımalarına
rağmen, 5510 sayılı Kanun kapsamında isteğe bağlı sigortalı olmak
isteyenler başvurularını sosyal güvenlik il müdürlükleri/sosyal güvenlik
merkezlerine yapacaklardır.
(5)
Ay içerisinde 30 günden az çalışan ya da tam gün çalışmayan sigortalılardan
isteğe bağlı sigorta giriş bildirgesi ya da talep dilekçesi ekinde ay
içinde zorunlu sigortaya tabi çalışılan gün sayısının beyan edilmesi,
isteğe bağlı sigortaya müracaat eden yabancı ülke vatandaşlarından ise
Türkiye’de kaldıkları sürenin belgelendirilmesi istenir.
(6)
Türkiye’de ikamet etmekte iken sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış
ülkelerde bulunan Türk vatandaşlarından isteğe bağlı sigortalılık talebinde
bulunanların bu durumlarının belgelendirilmesi amacıyla pasaport suretinin
ibrazı istenir. İsteğe bağlı sigortalılığı devam edenlerden ise Kurumca
belirlenecek sürelerde söz konusu ülkelerde bulunduklarının
belgelendirilmeleri istenir.
(7)
5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (g) fıkrası gereği ülkemiz ile sosyal
güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce
yurtdışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinin
isteğe bağlı sigortalılık işlemleri sigortalılar adına işverenler
tarafından yapılabilir.
İsteğe bağlı sigortalılığın
başlangıcı
MADDE 6 – (1) İsteğe bağlı sigortalılık, isteğe bağlı sigorta
giriş bildirgesinin veya talep dilekçesinin Kurum kayıtlarına intikal
ettiği tarihi takip eden günden itibaren başlar. Adi posta veya kargo ile
gönderilen veya Kuruma doğrudan verilen bildirgenin Kurum kayıtlarına
intikal ettiği tarih, taahhütlü, iadeli taahhütlü veya acele posta servisi
olarak gönderilenlerde ise postaya verildiği tarih, başvuru tarihi olarak
kabul edilir.
(2)
İsteğe bağlı sigortalılığın başladığı tarihten itibaren, aynı zamanda 5510
sayılı Kanunun 4 üncü maddesine göre sigortalı olmayı gerektirecek
çalışması bulunduğu tespit edilenlerin isteğe bağlı sigortalılıkları, 5510
sayılı Kanuna tabi sigortalılıklarının sona erdiği tarihi takip eden günden
başlatılır. Bunların zorunlu sigortalılıkla çakışan sürede isteğe bağlı
sigorta primi ödenmişse, bu süreye ilişkin ödedikleri isteğe bağlı sigorta
primleri talepleri halinde ilgililere iade veya doğacak borçlarına mahsup
edilir.
(3)
Ay içerisinde 30 günden az çalışan veya Kanunun 80 inci maddesi uyarınca
prim ödeme gün sayısı, ay içindeki toplam çalışma saatinin 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanuna göre
belirlenen günlük normal çalışma saatine bölünmesi suretiyle hesaplanan
sigortalıların aynı ay içerisinde isteğe bağlı sigorta primi ödemeleri
halinde, ödenen primler zorunlu sigortalılığa ilişkin prim ödeme gün sayısına
otuz günü geçmemek üzere eklenir.
İsteğe bağlı sigortalılığın sona ermesi
MADDE 7 – (1) İsteğe bağlı sigortalılık;
a)
İsteğe bağlı sigortalılığını sona erdirme talebinde bulunanların, buna ait
dilekçelerinin Kurum kayıtlarına geçtiği tarihten önceki primi ödenmiş son
günü takip eden günden,
b)
Aylık talebinde bulunanların, aylığa hak kazanmış olmak şartıyla talep
tarihinden,
c)
Sigortalının ölümü halinde prim borcu bulunmuyorsa ölüm tarihinden, prim
borcunun hak sahiplerince 12 ay içinde ödenmemesi veya hak sahiplerinin
talebi halinde en son primi ödenmiş ayın sonundan,
d)
5510 sayılı Kanunun 51 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları hükmü
saklı kalmak kaydıyla Kanunun dördüncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve
(c) bentleri kapsamına tabi çalışmaya başladığı tarihten bir gün önce, (b)
bendi kapsamına tabi çalışmaya başladığı tarihten,
itibaren sona erer.
(2)
Ay içerisinde kısmi çalışanlar hariç olmak üzere, yeniden isteğe bağlı
sigortaya devam etmek isteyenler hakkında yeniden talep şartı aranır.
(3) İsteğe bağlı sigortalılığın ölüm ile sona ermesi halinde
sigortalılık; prim borcu bulunmuyorsa ölüm tarihinden, prim borcu varsa
borcun hak sahiplerince Kanunun 52 nci maddesi
hükümleri saklı kalmak şartıyla 12 ay içinde ödenmesi halinde ölüm
tarihinden, prim borcunun 12 ay içinde ödenmemesi veya hak sahiplerinin
prim borcunu ödemeden aylık talebi halinde en son primi ödenmiş ayın
sonundan itibaren sona erer.
(4)
İsteğe bağlı sigortalılığını sona erdirme talebinde bulunanlar ile aylık
talebinde bulunan sigortalılar 12 aylık prim ödeme süresini beklemeksizin
ödedikleri primlere göre hizmet sürelerinin tespitini isteyebilirler.
İsteğe bağlı sigorta primlerinin hesabı
ve ödenmesi
MADDE 8 – (1) İsteğe bağlı sigorta primi, 5510 sayılı
Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime
esas kazancın alt sınırı ile üst sınırı arasında, sigortalı tarafından
belirlenen ve yazılı olarak talep edilen prime esas aylık kazancın %
32’sidir. Bunun % 20’si malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi, %
12’si genel sağlık sigortası primidir.
(2) Yabancı uyruklu sigortalılardan Türkiye’de yerleşik olma
hali bir yılı doldurmayanlar ile 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (g)
fıkrası gereği ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş
üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere
götürülen Türk işçilerinin kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık
sigortası primleri işverenlerince ödendiğinden bunlardan % 20 oranında
isteğe bağlı sigorta primi tahsil edilir.
(3)
5510 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde üçüncü fıkrasında belirtilenler için
82 nci maddeye göre belirlenen prime esas
kazancın alt sınırı ile üst sınırı arasında olmak kaydıyla belirlenen
günlük kazanç ve gün sayısı üzerinden malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları
ile genel sağlık sigortası primi alınır. Yazılı olarak talepte bulunmayan
sigortalıların primleri prime esas kazancın alt sınırı üzerinden tahsil
edilir.
(4)
İsteğe bağlı sigorta primi, ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar
ödenir. Ait olduğu aydan itibaren en geç 12 ay içinde kendileri veya hak
sahipleri tarafından 5510 sayılı Kanunun 89 uncu maddesinin ikinci
fıkrasına göre hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte
ödenmeyen süreler, hizmet olarak değerlendirilmez. Bu 12 aylık süreden
sonra ödenen primler sigortalının veya hak sahiplerinin talebi üzerine 5510
sayılı Kanunun 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrası hükümlerine göre iade veya
doğacak borçlarına mahsup edilebilir.
(5)
İsteğe bağlı sigortalılardan, 5510 sayılı Kanunun 87 nci
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereği prim ödeme yükümlüsü
kendileri olanların, zorunlu sigortalılık nedeniyle prim borcunun bulunması
halinde, isteğe bağlı sigortaya tabi ödenen primler öncelikle zorunlu
sigortalılık nedeniyle Kuruma olan borçlarına mahsup edilir.
İsteğe bağlı sigortalılık sürelerinin
değerlendirilmesi
MADDE 9 – (1) İsteğe bağlı sigorta primi ödenmiş süreler,
malullük, vazife malullüğü, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık
sigortası hükümlerinin uygulamasında dikkate alınır ve bu süreler 5510
sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
sigortalılık süresi olarak kabul edilir.
(2)
İsteğe bağlı sigortalılıktaki prime esas kazançlar ile prim ödeme gün
sayıları kısa vadeli sigorta uygulamalarında dikkate alınmaz.
(3)
İsteğe bağlı sigortalı olanlar, bakmakla yükümlü olunan kişi olsa dahi,
5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılır ve genel
sağlık sigortası primini de ödemekle yükümlüdürler.
5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden
önce isteğe bağlı sigortalı olanlara ilişkin işlemler
MADDE 10 – (1) 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
önce; 506 sayılı Kanunun 85 inci, 1479 sayılı Kanunun 79 uncu maddelerine
tabi isteğe bağlı sigortalılığı devam edenlerin sigortalılığı, yeni bir
yazılı talep alınmaksızın ve Türkiye’de ikamet şartı aranmaksızın 5510
sayılı Kanunun isteğe bağlı sigortalılığına ilişkin hükümlerine göre devam
ettirilir. 5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci ve
mülga geçici 218 inci maddelerine göre devam edenlerin ise yeni bir yazılı
talep alınmaksızın 5434 sayılı Kanuna göre devam ettirilir.
(2)
Yukarıdaki fıkrada belirtilenlerin isteğe bağlı sigorta primi ödenmiş
süreleri, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası
hükümlerinin uygulamasında dikkate alınır ve bu süreler 5510 sayılı Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılık
süresi olarak kabul edilir. Ancak, 5434 sayılı Kanuna göre isteğe bağlı sigortaya
devam edenlerin bu süreleri 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında değerlendirilir.
(3)
506, 1479 ve 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı
Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununa tabi
sigortalıların 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki
sürelere ait primlerin tahsili 5510 sayılı Kanun gereğince, 5434 sayılı
Kanuna tabi olanların ise 5434 sayılı Kanuna göre tahsil edilir.
5434 sayılı kanunun mülga hükümlerine
göre isteğe bağlı sigortalılık işlemleri
MADDE 11 – (1) 5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci maddesi ve mülga geçici 218 inci maddesi uyarınca
isteğe bağlı iştirakçiliği sağlanmış olanlardan ilgileri devam
ettirilenlerin ve 5434 sayılı Kanuna göre iştirakçi iken gerek 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce gerekse 5510 sayılı Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten sonra görevinden ayrılanlar ile bunlardan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra 5510 sayılı Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya
başlayanlardan görevinden ayrılarak 5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci maddesi uyarınca isteğe bağlı iştirakçi olmak üzere
başvuruda bulunanların gerekli şartları taşımaları halinde, haklarında 5510
sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil
5434 ve 24/5/1983 tarihli ve 2829 Sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi
Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre
işlem yapılır. Ancak, 5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci
maddesi gereğince isteğe bağlı iştirakçilik için gerekli şartları
taşımalarına rağmen 5510 sayılı Kanun kapsamında isteğe bağlı sigortalı
olmak isteyenlerin de bu talepleri kabul edilir.
Gelir vergisinden muaf olan isteğe
bağlı kadın sigortalılar
MADDE 12 – (1) 31/12/1960 tarihli ve
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6)
numaralı bendinde belirtilen işleri hizmet akdiyle herhangi bir işverene
tabi olmaksızın sürekli ve kazanç getirici nitelikte yaptıkları ve
1/10/2008 tarihinden sonra da yapmaya devam ettikleri tespit edilen
kadınlardan, isteğe bağlı sigortalı olanlar, 2008 yılı için 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç
alt sınırının onbeş katı üzerinden, takip eden
her yıl için bir puan arttırılmak suretiyle otuz katını geçmemek üzere
malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası primi
öderler.
(2)
Bu düzenlemeden yararlanma şartlarına haiz olunup olunmadığı ile yararlanma
şartlarının devam edip etmediği Kurum sosyal güvenlik kontrol memurlarınca
belirlenir.
Yürürlükten kaldırılan tebliğ
MADDE 13 – (1) 28/9/2008 tarihli ve
27011 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İsteğe Bağlı Sigorta İşlemleri
Hakkında Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 14 – (1) Bu Tebliğin 5 inci maddesinin ikinci ve yedinci
fıkraları, 7 nci maddesinin üçüncü ve dördüncü
fıkraları ile 11 inci ve 12 nci madde hükümleri
2008 yılı Ekim ayı başından geçerli olmak üzere yayımı tarihinde, diğer
hükümleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 15 –
(1) Bu Tebliğ hükümlerini Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanı yürütür.
|