Tütün ve
Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan:
TÜTÜN ÜRETİMİ, İŞLENMESİ, İÇ VE DIŞ TİCARETİ İLE
İLGİLİ
USUL VE ESASLAR
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam,
Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; tütün üretimi, üretici
tütünlerinin alım satımı, tütünlerin işlenmesi, depolanması, tütün işleme
tesislerinin kurulması, tütün iç ve dış ticareti, denetimi ve üretici ile
alıcının hak ve yükümlülükleri ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; tütün tohumunun taşınması,
ithali ve ihracı, tütün üretimi, üretici tütünlerinin alım-satımı ve denklenmesi,
tütün satış merkezlerinin kurulması, açık artırma başlangıç fiyatının
teknik olarak saptanması, tütünlerin işlenmesi, depolanması, iç ve dış
ticareti ile tütün fireleri, tütün işleme tesislerinin kurulması, üretim
izni, proje tadilatı ve devir işlemleri, tütün üretim, alım ve satımına
dair yazılı sözleşmelerin düzenlenmesi ile bunların yürürlükteki mevzuat dahilinde izlenmesi ve denetimlerine ilişkin usul ve
esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 3/1/2002
tarihli ve 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanunun 9 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a)
Alıcı: Tütün ticareti yetki belgesine sahip gerçek ve tüzel kişileri,
b)
Fire: Tütünlerde; taşıma, depolama ve işleme faaliyetleri sırasında
fiziksel ve kimyasal etkilerle meydana gelen toz, çürük, rutubet, kuru
madde kaybı şeklinde ve fermantasyon sonucu madde
dönüşümü nedeniyle ortaya çıkan, ekonomik değeri olmayan ve bu Yönetmelik
ekinde yer alan azami oranları aşmayan kayıplar toplamını,
c)
İşlenmemiş tütün: Üreticiler tarafından tarlaya dikilen, yetişerek
olgunlaşan, daha sonra kırımı yapılarak değişik yöntemlerle kurutulan
denklenmemiş veya kaba bir tasnife tabi tutularak çeşitli şekillerde
denklenmiş tam ve yırtıklı tütün yapraklarını,
ç)
İşlenmiş tütün: İşlenmemiş tütünlerin alıcılar tarafından, işleme
tesislerinde çeşitli işlemlerden geçirilerek, belirli kriterlere
göre yeniden tasnife tabi tutulması sonucu elde edilen ambalajlanmış tütün
yapraklarını ve yaprak parçalarını,
d)
Kurul: Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulunu,
e)
Kurum: Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunu,
f)
Tam mahsul: Aynı parselden olmak üzere bir üretici tarafından üretilen
tütünlerin tamamını,
g)
Tütün eksperi: Tütün eksperliği yüksek
okullarından veya muadili yerli ve yabancı okullardan lisans düzeyinde
yüksek öğrenim diploması alarak mezun olmuş, tütün alım ve satım
muayenelerini yaparak tütünlerin vasıf, değer ve nevilerini belirleyen,
tütün işlemesi, bakımı ve fabrikasyonu konularında uzman olan, tütün
eksperi veya tütün teknolojisi mühendisi unvanına sahip teknik elemanları,
ğ)
Üretici: Tütün tarımı ile uğraşan ve çiftçi belgesine sahip gerçek ve tüzel
kişileri,
h)
Üretim merkezi: Tütün üretimi yapılan ilçeyi,
ı) Yazılı sözleşme: Alıcı ile üreticinin veya bunların
temsilcilerinin ad ve adres bilgileri, tütünün cinsi, üretim yeri ve alanı,
üretim miktarı, nevi tanımları ile nevi fiyatları, teslim şartları,
ödemeyle ilgili hususlar, tarafların karşılıklı diğer yükümlülüklerinin
yanı sıra özel hükümler de içeren ve Kurumca belirlenen esaslara göre
düzenlenen Tütün Üretim ve Alım-Satım Sözleşmesini,
ifade
eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Tütün Üretimi,
Tütün Tohumu ve Fideleri ile İzne Tabi Tütün Üretimi
Tütün üretimi
MADDE 5 – (1) Üreticiler, yazılı sözleşme usulüyle veya tütün
satış merkezlerinde açık artırma usulü ile satış yapmak üzere menşe
özellikleri Türk Standardında belirlenmiş tütün çeşitlerinin üretimini
yapabilirler. Alıcının talebi halinde Türk Standardında yer almayan tütün
çeşitleri de yazılı sözleşmeli üretim esasına göre üretilebilir.
(2)
Türk Standardında tanımlanmış menşeler ve üretim merkezleri bu Yönetmeliğin
ekinde yer alan Ek-1 sayılı Türk Tütünleri Standardında Tanımlanmış
Menşeler ve Üretim Merkezleri listesinde gösterilmiştir.
(3)
Türk Standardında yer almayan ancak Türkiye’de üretimi yapılan tütün
çeşitleri ve fiili üretim merkezleri bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-2
sayılı Türk Standardında Yer Almayan Tütünler ve Üretim Merkezleri listesinde
gösterilmiştir.
(4)
Üreticilerin, 4/11/2008 tarihli ve 27044 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Bitkisel Üretimde Kullanılan Kimyasalların Kayıt
Altına Alınması ve İzlenmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri doğrultusunda,
tütün üretimi aşamalarında kullanılan bitki koruma ürünleri ve diğer
kimyasallarla ilgili olarak Üretici Kayıt Defteri tutmaları zorunludur.
Yazılı sözleşme usulüyle yapılan üretimde, üretici kayıt defterinin
tutulmasından alıcı da müteselsil olarak sorumludur.
Tütün tohumu ve fideleri
MADDE 6 – (1) Tütün tohumu ve fidelerinin yurt dışına
çıkarılması yasaktır. Bunların ithali ise Kurumun uygun görüşü ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığının izni ile mümkündür. Kurumdan
uygun görüş almak amacıyla yapılan ithalat başvurusu bir ay içinde karara
bağlanır ve sonuç başvuru sahibine bildirilir. Tohum ithalatının
yapılmasını müteakip ithalat bilgileri ithalatçı tarafından bir ay içinde
Kuruma gönderilir. Uygun görüş alındıktan sonra, tohum ithalatının
gerçekleşmemesi durumunda da Kuruma bilgi verilir.
(2)
Kurum, menşe dejenerasyonunu önlemek amacıyla
gerektiğinde Tarım ve Köyişleri Bakanlığı
tarafından tescil edilmiş tohumları kullanma zorunluluğu getirebilir.
(3)
Bilimsel araştırmalar için yurda tohum getirilmesi bu madde kapsamı
dışındadır.
İzne tabi tütün üretimi
MADDE 7 – (1) Türkiye’de üretilen tütünlerin tohum ve
fidelerini üretildikleri merkezlerin dışına taşıyarak veya tohum ithal
ederek; ihracat, ithal ikamesi, yurt içi talep ve üretilebilirliğinin
araştırılması amacıyla yapılacak tütün üretimlerinde Kurumdan izin alınması
şarttır. İzin talebi Kurum tarafından bir ay içinde karara bağlanır ve
sonuç başvuru sahibine bildirilir.
(2)
İzin başvurusunda; üretim yılı, üretim merkezi, menşei, yerleşim yeri,
üretici sayısı ve üretim alanı bilgilerinin belirtilmesi şarttır.
(3)
İzne tabi tütün üretiminin en az; bir üretim merkezinde, iki köy veya
mahallede, 6 üretici ile yapılması ve üretimin üretici başına bir dekardan
az olmaması esastır.
(4)
İzne tabi tütün üretiminde kullanılacak tütün tohum veya fidelerinin
üreticiye alıcı tarafından verilmesi zorunludur.
(5)
İzne tabi tütün üretimi sözleşmeli olarak yapılır ve alıcının yaptığı diğer
sözleşmelerden ayrı olarak Kuruma bildirilir.
(6)
İzne tabi tütün üretiminde, yaygın üretim izni verilinceye kadar her üretim
yılı için Kurumdan izin alınması şarttır.
(7)
İzin alındıktan sonra üretimin yapılmaması durumunda, gerekçeleri
belirtilmek suretiyle Kuruma bilgi verilir.
(8)
İzne tabi tütün üretimi yaptıran alıcının; fidelik, tarla, kırım, kurutma
ve ambalajlama dahil üretimin her safhasında
yapılan işlerle ilgili olarak üreticilere eğitici her türlü bilgiyi ve
teknik desteği vermesi esastır.
(9)
İzne tabi tütün üretiminin yapıldığı yerde başka bir tütün menşeinin
üretimi yapılıyor ise menşe dejenerasyonunun önlenmesi amacıyla, izne tabi
üretimin yapıldığı parsel ile diğer menşein üretiminin yapıldığı parsel
arasında en az 400 metre izolasyon mesafesinin
olması esastır. Üretimi yapılacak menşelerden herhangi birinde tepe kırma
ameliyesi uygulanıyorsa 400 metre mesafe koşulu aranmaz. Ancak bu durumda
tepe kırma ameliyesi uygulanacak tütünlerde çiçeklenme görülmeden tepe
kırımının yapılması zorunludur. Menşe dejenerasyonu
ihtimali bulunan üretim yerlerinde, tohum almak amacıyla belirlenen bitkilerin
çiçek tablalarına, alıcılar tarafından torba geçirilmek suretiyle menşe
özelliklerinin korunması zorunludur.
(10)
İzne tabi tütün üretiminin, fidelik, tarla, kırım, kurutma ve ambalajlama
dönemlerinde yapılan işlemler, uygulanan tedbirler ile gözlem, fiziksel ve
kimyasal analiz sonuçları genel bir değerlendirme yapılarak hazırlanacak
raporla birlikte Kuruma gönderilir.
(11)
Kurum, izne tabi tütün üretiminin her aşaması ile bakım ve işleme
dönemlerinde her zaman gerekli teknik kontrolleri yaptırabilir.
(12)
İzne tabi tütün üretiminde, üretime yönelik hedeflerine ulaşıp geçiş
sürecini tamamlayarak yaygın üretime geçmek isteyen alıcının Kurumdan izin
alması zorunludur. İzin başvuruları iki ay içinde karara bağlanır. Yaygın
üretimine izin verilen tütün menşeinin müteakip yıllardaki üretimi bu
Yönetmeliğin diğer hükümlerine tabidir. Yaygın üretime geçilen üretim
merkezinde, farklı alıcının da izin verilen menşeden tütün ürettirmek
istemesi durumunda, ilk üretimden önce Kuruma bilgi vermesi esastır.
(13) Bilimsel amaçlı tütün
üretimi bu madde kapsamı dışındadır. Ancak bu amaçla yapılacak üretimler
önceden Kuruma bildirilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Üretici
Tütünlerinin Denklenmesi, Alım ve Satımı, Yazılı Sözleşme Esası, Üreticiden
Alınan Tütünlerin Tescili ile Anlaşmazlıkların Çözümü
Üretici tütünlerinin
denklenmesi
MADDE 8 – (1) Üreticilerin alım-satıma konu teşkil eden
tütünleri tam mahsul olmalı ve denk haline getirilmelidir. El ve kalite
özellikleri aynı olan tütünler birlikte denklenmelidir. Denk içinde yabancı
madde ile dip, filiz, kırıntı, yanık, karayeşil
ve çürük tütün bulunmamalıdır.
(2)
Üretici tütünlerinin menşelerine göre denkleme biçimleri bu Yönetmeliğin
ekinde yer alan Ek-3 sayılı Üretici Tütünlerinin Menşelere Göre Denkleme
Tarzları listesinde gösterilmiştir.
(3)
Alıcının, üreticiden listede yer almayan bir denkleme talebinde bulunması
halinde önceden Kurumdan izin alması zorunludur. İzin talebi bir ay içinde
sonuçlandırılır.
Üretici tütünlerinin alım ve
satımı
MADDE 9 – (1) Türkiye’de üretilen üretici tütünleri yazılı
sözleşme esası veya açık artırma yöntemiyle alınır ve satılır. Üretim,
alım, satım, taşıma, depolama, işleme ve ihracat aşamalarında şekli ve
içeriği Kurum tarafından belirlenen belgelerin alıcı tarafından
düzenlenmesi, muhafaza edilmesi ve bir örneğinin süresi içinde Kuruma
verilmesi zorunludur.
(2)
Üretici tütünlerinin alım-satımının tamamlanması için; yaprak tütün tartı
sonuçları ve birim fiyat ile diğer ekspertiz
bilgilerinin, şekli ve içeriği Kurum tarafından belirlenen Yaprak Tütün
Tartı ve Fiyat Pusulasına uygun olarak tanzim edilmesi, belgenin taraflarca
imzalanması ve bir örneğinin üreticiye veya temsilcisine teslim edilmesi
şarttır.
Yazılı sözleşme esası
MADDE 10 – (1) Üretici tütünlerinin yazılı sözleşme esasına
göre üretimi, alımı ve satımı, Kurum tarafından tütün ticareti yetki
belgesine sahip alıcıya bedeli karşılığında verilen Tütün Üretim ve
Alım–Satım Sözleşmesine göre yapılır. Her üretim yılı öncesi bu sözleşmenin
usul ve esasları Kurul tarafından belirlenir.
(2)
Sözleşmeli üretim esasına göre üretilen tütünlerin fiyatları, tütün
mamulleri üreticileri ve/veya alıcılar ile üreticiler ve/veya temsilcileri
arasında varılan mutabakata göre belirlenir.
Yazılı sözleşmenin yapılış
tarihi, bildirimi ve üreticiden alınan tütünlerin tescili
MADDE 11 – (1) Yazılı sözleşmeler, Kurum tarafından
belirlenen esaslar çerçevesinde tütünlerin tarlaya dikiminden önce ve en
geç nisan ayının sonuna kadar alıcı ile üretici veya bunların temsilcileri
arasında akdedilmiş olmalıdır.
(2)
Bu şekilde yapılan sözleşmeler, şekli ve içeriği Kurum tarafından
belirlenen Sözleşmeli Tütün Üretim Bildirimine uygun olarak liste halinde
ve elektronik ortamda ilgili alıcı tarafından en geç mayıs ayının onbeşinci günü sonuna kadar Kuruma verilmelidir. Taraflardan
birinin gerekçeli olarak başvurması halinde birinci fıkra ile bu fıkrada
belirtilen süreleri uzatmaya Kurum yetkilidir. Bu bildirimler Kurum
tarafından yapılacak tescil işlemine esas teşkil eder.
(3)
Yaprak Tütün Tartı ve Fiyat Pusulasının usulüne uygun olarak tanzim
edilmesi, taraflarca imzalanarak bir örneğinin üreticiye veya temsilcisine
teslim edilmesi ile alım satıma konu tütünler alıcının mülkiyetine geçer.
Bu safhadan sonraki faaliyetler için mevzuatta belirtilen işlemlerin
zamanında usulüne uygun olarak yapılması ve istenen bilgi ve belgelerin
alıcı tarafından süresi içinde Kuruma verilmesi zorunludur.
(4)
4733 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi kapsamında
gerçekleştirilen tütün satışlarında Kurumca yapılan tescil, gelir vergisi
uygulaması bakımından ticaret borsalarına tescil hükmündedir.
(5)
Alıcı, alım-satımı tamamlanan tütünler için şekli ve içeriği Kurum
tarafından belirlenen Yazılı Sözleşme Esasına/Açık Artırma Yöntemine Göre
Tütün Alım-Satım ve Tescil Beyannamesi ile Kuruma müracaat eder. Beyanname
içeriği ile Kurum kayıtlarının birbirini teyit etmesi halinde beyanname
onaylanır, bir nüshası alıcıya geri verilerek tescil işlemi tamamlanmış
olur. Alıcı, tescil beyannamesini alırken beyannamede yazılı stopaj
tutarını ilgili vergi dairesine ödediğini ya da süresi içinde ödeyeceğini
taahhüt eden teminat mektubunu Kuruma ibraz etmek zorundadır. Teminat
mektubu, ödemenin yapıldığının belgelenmesi halinde alıcıya iade edilir.
(6) Alıcı, alım-satımı tamamlanan tütünlere ait Üretici Hesap
Pusulaları Paftasını Kurum tarafından belirlenen şekil ve içeriğe uygun
olarak, ödeme tarihinden itibaren on iş günü içinde, kati alım sonuçlarını
ise üretici tütünlerinin teslim alınması için belirlenen sürenin bitim
tarihinden itibaren yirmi iş günü içinde yazılı ve elektronik ortamda Kuruma
vermek zorundadır.
Anlaşmazlıkların çözümü
MADDE 12 – (1) Üretici ile alıcı arasında yazılı sözleşmeye
göre yapılan tütün alım-satımında, alıcının tütün eksperi tarafından
yapılan ekspertiz sonucuna üretici veya temsilcisi
tarafından itiraz edilebilir.
(2)
İtiraz başvurusu üç örnek olarak düzenlenir ve aslı alıcıya, bir örneği de
yerel Ziraat Odasına verilir. Ziraat Odasının bulunmadığı yerlerde veya
Kurumun bilgilendirilmesi amacıyla bir örnek de üretici tarafından Kuruma
gönderilebilir. İtiraz edilen alıcı en geç üç iş günü içinde itirazı Kuruma
yazılı olarak intikal ettirir. İtiraz başvurusunun Kurum tarafından bir ay
içinde sonuçlandırılması esastır.
(3)
Kurumun yetkilendireceği bir tütün eksperinin
başkanlığında, üretici ve alıcı temsilcisi tütün eksperlerinden oluşan üç
kişilik heyet itirazı inceleyerek üç gün içinde sonuçlandırır. Heyetin
vereceği karar kesin olup, aynı itirazla ilgili olarak Kurumdan tekrar
inceleme talep edilemez.
(4)
Üretici heyete temsilci vermeyeceğini yazılı olarak bildirdiği takdirde,
itiraza konu tütünler hazır bulunanlarca incelenir ve sonuçlandırılır. İki
kişiyle incelenen itirazlarda oybirliği ile karar alınamadığı takdirde
başkanın görüşü esas alınır.
(5)
Heyetin verdiği karara rağmen anlaşma sağlanamaması halinde uyuşmazlığın
çözümünde tütün üretiminin yapıldığı yer mahkemeleri yetkilidir.
(6)
İtiraz başvurusunun süresi içinde Kuruma bildirilmemesi halinde, alıcı
itiraza konu tütünleri, ürün miktarının sözleşmede yer alan en yüksek nevi
tütün fiyatı ile çarpımından oluşan bedelle satın almayı kabul etmiş
sayılır.
(7)
İtiraz hakkını kullanan üreticiye alıcı tarafından yazılı sözleşmede yer
alan hak ve yükümlülüklerle ilgili zorluk çıkartılamaz, itiraz başvurusu
bir sonraki ürün yılı için imzalanacak sözleşmeyle ilişkilendirilemez.
(8) Tütünle ilgili teknik
konularda tütün eksperi olmayanlar bilirkişi ve
hakem olarak görevlendirilemez.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Açık Artırma
Yöntemi, Tütün Satış Merkezlerinin Kurulması, Açık Artırmaya Katılım, Açık
Artırma Süreci ve Satışı Yapılan Tütün Bedelleri
Açık artırma yöntemi ile
alım-satım
MADDE 13 – (1) Yazılı sözleşme yapılarak üretilen tütünler
dışında kalan üretici tütünleri, tütün satış merkezlerinde açık artırma
yöntemiyle alınır satılır.
(2) Yazılı sözleşme esası dışında tütün üretimi yapmak isteyen
üreticiler, kimlik, açık adres, üretim yapılacak parselin mevki ve alanı
ile tahmini üretim miktarı bilgilerini, şekli ve içeriği Kurum tarafından
belirlenen Sözleşme Dışı Tütün Üretim Bildirim Formuna yazarak en geç mayıs
ayının sonuna kadar, tütün üretiminin yapıldığı ilçedeki ziraat odasına
bildirmek zorundadır. Yapılan bildirimler ziraat odası tarafından
incelenir ve tütün çiftçisi olan üreticilere ait bilgiler, şekli ve içeriği
Kurum tarafından belirlenen Sözleşme Dışı Tütün Üretim Bildirim Listesine
kaydedilerek en geç haziran ayının onbeşinci günü
sonuna kadar yazılı ve elektronik ortamda Kuruma gönderilir.
(3)
Tütünlerin üretici tütünü olduğu, satış merkezlerine başvurma sırasında
Ziraat Odasından alınmış üretim yılına ait çiftçi belgesinin bir örneği
ibraz edilerek kanıtlanır. Ziraat Odasının bulunmadığı yerlerde Tarım
İl/İlçe Müdürlüğünden alınan üretici belgesi geçerlidir.
Tütün satış merkezlerinin
kurulması
MADDE 14 – (1) Tütün satış merkezleri; ziraat odaları, tütün
tarım satış kooperatifleri, her türlü üretici birlik, dernek ve
kooperatifleri ile diğer gerçek ve tüzel kişiler tarafından Kurumun gözetim
ve koordinasyonu altında kurulur ve işletilir.
(2)
Tütün satış merkezlerinin kurulması ile ilgili usul ve esaslar, kurulacağı
yerler, açık artırmalı satışların başlangıç ve bitiş tarihleri Kurum
tarafından belirlenip, ilan edilir.
(3)
Tütün satış merkezlerinin kurulması için gerekli şartların oluşmaması ve
ihtiyaç duyulması halinde, gerekli görülen yerlerde sözleşme dışı üretilen
tütünlerin alım satımının usul ve esasları Kurum tarafından belirlenip ilan
edilir.
Tütün satış merkezlerinde açık
artırmaya katılım
MADDE 15 – (1) Tütün satış merkezlerinde açık artırmaya
katılmak isteyen alıcı, açık artırmalı satışların başlangıç tarihinden en
az yirmi gün önce, açık artırmaya katılacağını ve varsa kanuni vekillerini
ilgili tütün satış merkezine bildirmek zorundadır.
(2)
Tütün satış merkezlerinde alıcı adına tütünlerin muayene ve ekspertizlerini yapacak kişiler, 4733 sayılı Kanunda
belirtilen tütün eksperi unvanına sahip olduklarını gösteren belge örneğini
satış merkezine vermekle yükümlüdürler. Tütün eksperi
olmayanlar satış merkezlerinde tütünlerin muayene ve ekspertizini
yapamazlar, kalite hakkında bildirimde bulunamazlar.
(3)
Tütün satış merkezinde açık artırmaya katılmak isteyen alıcı, satış
merkezine her yıl Kurumca belirlenecek miktarda teminat yatırmak
zorundadır.
(4)
Alıcının, tütün satış merkezlerinde adına tescil edilen tütünleri almaktan vazgeçmesi,
tütün bedelini satış merkezine ödememesi veya belirlenen süre içinde
tütünleri satış merkezi deposundan çekmemesi halinde doğacak tazminat,
kira, sigorta bedeli, işçilik ve sair masraflar yatırılan teminattan
karşılanır.
Üretici tütünlerinin tütün
satış merkezlerine getirilmesi ve ekspertizi
MADDE 16 – (1) Üreticiler tütünlerini Kurum tarafından
belirlenen tütün satış merkezine, satış merkezince ilan edilecek programa
göre tam mahsul olarak getirirler. Tütünler tartılır ve Kurum tarafından
yetkilendirilmiş satış merkezi tütün eksperince
ekspertizi yapılır.
(2)
Her bir üretici tütünü için açık artırma başlangıç fiyatı, bu ekspertiz sonuçlarına göre belirlenir.
(3)
Tütün satış merkezine, bulunduğu yerde giderilmesi mümkün olmayacak şekilde
ağır tavlı veya küflü olarak getirilen tütünler, açık artırma başlangıç
fiyatı belirlenmeden geri gönderilir. Bu durumdaki tütünler için Kurum
tarafından yetkilendirilmiş satış merkezi tütün eksperinin
vereceği karar kesindir.
(4)
Geri götürülen tütünler, gerekli bakım işlemleri yapıldıktan sonra satış
merkezinin uygun göreceği tarihte tekrar getirilebilir.
Ekspertiz sonuçlarının ilanı ve
açık artırma süreci
MADDE 17 – (1) Her üretici tütünü için, tütün satış
merkezinde Kurum tarafından yetkilendirilmiş tütün eksperi tarafından
yapılan ekspertiz sonucunda belirlenecek tüm
bilgiler, satışa çıkarılan üretici tütünleri üzerindeki karta kaydedilmek
suretiyle ilan edilir.
(2)
Her kalite nevi tütün için son beş yılda Kurulca seçilecek üç yılın ihraç
fiyat ortalamasının yüzde elli eksiği, açık artırma başlangıç fiyatı olarak
Kurumca açıklanır. Dünyada ve Türkiye’deki gelişmeler dikkate alınarak bu
oranı yüzde yetmişbeşe kadar uygulamaya Kurul
yetkilidir.
(3)
Tütün satış merkezlerinde açık artırmaya, açık artırma başlangıç fiyatından
başlanır. Açık artırma Kurumca her yıl belirlenecek miktar veya katları
oranında yapılır. Üretici veya kanuni vekilinin kabul etmesi halinde
tütünler en yüksek fiyatı veren alıcı adına tescil edilerek satış işlemi
tamamlanır.
(4)
Açık artırma başlangıç fiyatını veya açık artırmada oluşan fiyatı kabul
etmeyen üreticiler oluşan masrafları karşıladıktan sonra tütünlerini geri
götürürler. Tütün satış merkezi, üreticilerin elinde tütün kalması ve
alıcıların istekte bulunması halinde, tütün satış merkezinde programlanmış
son açık artırma işleminden hemen sonra açık artırma işlemini tekrarlar.
Tütünlerin sigorta ettirilmesi
MADDE 18 – (1) Tütün satış merkezleri ve depolarına getirilen
tütünler, satış merkezi tarafından hırsızlık, yangın, haşere istilası,
terör ve halk hareketleri gibi riskler ile sel, su baskını, kasırga, deprem
ve benzeri doğal afetler sonucu oluşabilecek zararlara karşı sigorta
ettirilir. Sigorta primleri satış merkezi tarafından ödenip alıcıdan tahsil
edilir.
Tütün satış merkezlerinde
satışı yapılan tütün bedelleri
MADDE 19 – (1) Satış merkezlerinde satışı yapılan tütünler
için alıcı ve üreticiden bir komisyon alınır. Alınacak komisyon oranı ve
dağılımı her yıl Kurumca belirlenir. Alıcı, satın aldığı tütünlere ait
komisyonu ve tütün bedellerini en geç tescili izleyen iş günü içinde satış
merkezince açtırılan banka hesabına yatırır.
(2)
Satış merkezi gerekli yasal kesintiler ve üreticinin payına düşen komisyonu
çıkardıktan sonra, üreticinin parasını iki iş günü içinde öder.
(3) Alıcı, adına satışı tescil
edilen tütünleri, tescili izleyen iş günü içinde satış merkezi deposundan
kendi deposuna çekmek zorundadır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Tütünlerin İşlenmesi, Tütün Fireleri, Tütün İşleme
Tesislerinin Kurulması, Üretim
İzni, Proje Tadilatı, Yer Değişikliği, Devri,
Kapatılması
ve Tütünlerin
Depolanması
Tütünlerin işlenmesi
MADDE 20 – (1) Türkiye’de üretilen tütünlerin Türk
Standardında belirlenmiş nevi tanımlarına uygun olarak, Kurumdan üretim
izni almış tesislerde işlenmesi zorunludur.
(2)
İşlenecek tütünlere ait bilgiler, işleme başlangıcından bir iş günü
öncesine kadar, işleme sonuçları ise işleme bitişinden itibaren on iş günü
içinde, şekli ve içeriği Kurum tarafından belirlenen Yaprak Tütün İşleme Açılış/Kapanış
Bildirimine uygun olarak Kuruma bildirilir.
(3)
Teknik ve ticari gereklerle, tütünlerin Türk Standardında belirlenen neviyatlandırma, denkleme ve ambalajlama yöntemlerine
uyulmadan işlenebilmesi için önceden Kurumdan izin alınması zorunludur.
İzin talebi beş iş günü içinde cevaplandırılır. Türk Standardında yer
almayan tütün çeşitlerinin işlenmesi de Kuruma bilgi verilerek yapılır.
(4)
Çeşitli nedenlerle yeniden işlenmesi planlanan tütünler için gerekçesi ile
birlikte Kuruma başvurularak izin alınması şarttır. İzin talebi beş iş günü
içinde cevaplandırılır.
Tütün fireleri
MADDE 21 – (1) Tütünlerin taşınması, depolanması ve işlenmesi
sırasında meydana gelebilecek azami fireler, bu Yönetmeliğin ekinde yer
alan Ek-4 sayılı Tütünlerde Azami Fire Oranları listesinde belirtilmiştir.
Azami fire oranları aşıldığı takdirde, gerekçe belirtilerek en geç on iş
günü içinde Kuruma müracaat edilir. Kurumca yapılacak değerlendirmenin
sonucu on iş günü içinde ilgiliye bildirilir.
Tütün işleme tesislerinin
kurulması
MADDE 22 – (1) Tütün işleme tesisleri tütün ticareti yetki
belgesini haiz gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulabilir. Tesis kurmak
isteyen gerçek ve tüzel kişiler, gerekli izin taleplerini aşağıdaki bilgi
ve belgeleri içeren bir takım dosya halinde bir dilekçe ile şahsen veya yetkili
temsilcisi vasıtasıyla Kuruma intikal ettirirler.
a)
Faaliyet özgeçmişini ve hedeflediği faaliyeti tanımlayan özel beyanı,
b)
Kurulacak tesis sahası için yürürlükteki imar mevzuatı çerçevesinde alınmış
imar durumunu gösteren belge,
c)
Tesiste kullanılacak makine ve cihazların yerleşimini gösterir plan ve
planlanan üretim kapasitesini de içeren iş akış şeması,
ç)
Kurum tarafından belirlenen içerik ve şekle uygun olarak hazırlanmış
fizibilite raporu,
d)
Tesis kurma müracaatında bulunan kişi ve kuruluşların yirmidörtbin
Türk Lirası uygunluk belgesi bedelini Kurum hesabına yatırdıklarına ilişkin
belge.
(2)
Eksik bulunan dosyalar bildirim tarihinden itibaren bir ay içinde
tamamlanmaz ise yapılan başvuru işleme konulmaz. Eksik bulunan dosyaların
bir ay içinde tamamlanmaması veya talepten vazgeçilmesi halinde uygunluk
belgesi bedeli iade edilmez.
(3)
Tamamlanmış başvurular ilgili mevzuat ile işin ekonomik ve teknik boyutları
gözetilerek Kurum tarafından değerlendirilir ve en geç bir ay içinde tesis
kurma izin başvurusu karara bağlanır. Uygun bulunanlara şekli ve içeriği
Kurum tarafından belirlenen Tütün İşleme Tesisi Kurma Uygunluk Belgesi
verilir.
(4)
İşleme tesislerinin kurulması aşamasında veya daha sonra gerçekleştirilecek
proje tadilatları kapsamında, tesiste kullanılmak üzere ithal edilecek
makineler Kuruma bildirilir.
(5)
Birinci fıkranın (d) bendinde yer alan uygunluk belgesi bedeli, her yıl bir
önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213
sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranını
geçmemek üzere, Kurul tarafından yeniden belirlenerek Resmî Gazete’de
yayımlanır.
Tütün işleme tesislerinin
üretim izni
MADDE 23 – (1) Tütün işleme tesisi kurma izni alarak projesini
gerçekleştiren ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda alınması gerekli
İşletme Belgesi ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını tamamlayarak
işletmesini üretime hazır hale getiren alıcılar, ilgili sanayi odasından
alınan kapasite raporunu da ekleyerek üretime hazır olduklarını Kuruma
yazılı olarak bildirirler.
(2)
Kurum tarafından teknik bir heyet görevlendirilir, tesisin kuruluş izninde
aranan şartları taşıyıp taşımadığı hususu yerinde incelenerek rapora
bağlanır. Bu rapor, Kuruma sunulmasından itibaren bir ay içinde
değerlendirilerek uygun bulunanlara şekli ve içeriği Kurum tarafından
belirlenen Tütün İşleme Tesisi Faaliyet Uygunluk Belgesi verilir.
(3)
İkinci fıkrada belirtilen Uygunluk Belgesi için kırksekizbin
Türk Lirası bedel alınır. Bu bedel her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak
213 sayılı Kanun uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranını geçmemek
üzere, Kurul tarafından yeniden belirlenerek Resmî Gazete’de yayımlanır.
(4)
Faaliyet izni verilmesinden önce yasal izinlerin alınmasının sağlanması
veya tesisteki makine, cihaz ve ekipmanların test
edilmesi amacıyla, deneme üretimi yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilere,
başvuru tarihinden itibaren en geç bir ay içinde Kurumca izin verilir.
Deneme üretiminde işlenecek tütün miktarı, tesisin yirmidört
saatlik tütün işleme kapasitesinin beş katından fazla olamaz ve deneme
üretimi toplamda otuz günü geçemez. Deneme üretimi süresince işlenmiş
tütünler, Kurumdan üretim izni alınıncaya kadar bildirimi yapılan bir tütün
deposunda muhafaza edilir ve hiçbir ticari faaliyete konu edilemez.
Proje tadilatı, tesislerin yer
değişikliği, devri ve kapatılması
MADDE 24 – (1) İşleme tesisinde kurulu bulunan makineleri
devre dışı bırakacak, değiştirecek veya ilave makine getirecek alıcı,
değişikliğin teknik ve mali boyutunu açıklayan bir rapor ve tadilat projesi
ile Kuruma başvurur. Başvuru değerlendirilerek bir ay içinde karara
bağlanır. Uygun bulunan projeye izin verilir. Verilen izin doğrultusunda
yapılan proje değişikliği tesiste kapasite değişikliğine sebep olursa,
ilgili sanayi odasından alınan yeni kapasite raporu Kuruma gönderilir.
(2)
Tütün işleme tesisinde, tütün işleme faaliyetiyle ilgisi bulunmayan makine,
cihaz ve ekipmanlar ile tesiste gerçekleştirilecek
yedek parça değişimleri birinci fıkra hükmüne tabi değildir.
(3)
Tesisin kuruluş yerinin değiştirilmesi, kurulu makinelerini ülke içerisinde
kısmen veya tamamen aynı alıcı tarafından kurulan yeni veya eski bir tesise
nakli, başka bir gerçek veya tüzel kişiye devri ile ülke dışına çıkarılması
Kurumun iznine bağlıdır. Kurum izin taleplerini bir ay içinde sonuçlandırır.
(4)
Üretim faaliyetleri sona erdirilen işleme tesisleri Kuruma bildirilir.
Kuruma karşı yükümlülükleri işleme tesisi sahibine on iş günü içinde
bildirilerek kapatma işlemi sonuçlandırılır. Kapatılan işleme
tesislerindeki makine, cihaz ve ekipman Kuruma
bilgi verilerek tasfiye edilir.
(5)
Tütün Ticareti Yetki Belgesi iptal edilen alıcılara ait işleme tesislerinin
gerçek ve tüzel kişilere devri, kiralanması veya sökülerek tasfiyesi
Kurumun iznine bağlıdır. İzin talebi Kurum tarafından bir ay içinde karara
bağlanır ve sonuç başvuru sahibine bildirilir.
(6)
Homojenize tütün, şişirilmiş tütün ve şişirilmiş
tütün damarı yapımı amacı ile kurulacak fabrika ve tesisler de 22 nci, 23 üncü ve bu madde hükümlerine tabidir.
(7)
Bu maddenin altıncı fıkrasında belirtilen tesisler, Kurum tarafından bu
Yönetmelik doğrultusunda daha önce izin verilmiş bir tesise ek olarak da
kurulabilir. Bu durumda başvuru sahibi, hedeflediği faaliyeti tanımlayan
beyan ile kurulacak makine ve cihazların yerleşim durumu ve planlanan
üretim kapasitesini de içeren iş akış şeması ile birlikte Kuruma başvurur.
Başvuru değerlendirilir ve uygun bulunanlara bir ay içinde izin verilir.
Kurulumu tamamlayan başvuru sahibi ilgili sanayi odasından alınan kapasite
raporu ile birlikte üretime hazır olduğunu Kuruma yazılı olarak bildirir.
Bildirimden sonraki işlemler, bu Yönetmeliğin 23 üncü maddesinin ikinci,
üçüncü ve dördüncü fıkralarında yer alan hükümler doğrultusunda
sonuçlandırılır. Bu tesislere yeni faaliyet alanıyla uyumlu Faaliyet Uygunluk
Belgesi verilir.
Tütünlerin depolanması
MADDE 25 – (1) Alıcı, stoklarında bulunan tütünlerin
muhafazası veya bakımı amacıyla gerek kendisine ait, gerekse kiralık olarak
tuttuğu depoları, tütün konulmadan önce Kuruma bildirmek zorundadır.
(2) Kapatılan depolar Kuruma
bildirilir.
ALTINCI BÖLÜM
Tütün Ticareti
Yetki Belgesi, Tütün Ticareti, İhracatı ve İthalatı
Tütün ticareti yetki belgesi
MADDE 26 – (1) Tütün ticareti yapabilmek için Kurumdan
uygunluk belgesini almış olmak şarttır. Uygunluk belgesi almak isteyen
gerçek ve tüzel kişiler Kuruma yapacakları başvuru dilekçelerine;
a)
Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde yayımlanmış ana sözleşmesinin aslı veya
noter onaylı örneği ile yetkili kişilere ait imza sirkülerini,
b)
Son bir ay içinde ticaret ve sanayi odasından alınan faaliyet belgesinin
aslı ya da onaylı örneğini,
c)
Gerçek kişiler için başvuru sahibinin, tüzel kişiler için yönetim kurulu
başkan ve üyeleri ile tüzel kişiyi temsile yetkili kişinin 4733 sayılı
Kanuna, 8/6/1942 tarihli ve 4250 sayılı İspirto ve
İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanununa ve 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı
Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa muhalefetten mahkum olmadıklarını belirtir
yazılı beyanı,
ç)
Yirmidörtbin Türk Lirası uygunluk belgesi
bedelini Kuruma yatırdıklarına ilişkin belgeyi,
eklemek suretiyle Kuruma başvururlar. Başvurular Kurum
tarafından değerlendirilerek en geç bir ay içinde karara bağlanır. Tütün
ticareti yapması uygun görülenlere uygunluk belgesi olarak Tütün Ticareti
Yetki Belgesi verilir.
(2)
Eksik bulunan dosyalar bildirim tarihinden itibaren bir ay içinde
tamamlanmaz ise yapılan başvuru işleme konulmaz. Eksik bulunan dosyaların
bir ay içinde tamamlanmaması veya talepten vazgeçilmesi halinde belge
bedeli iade edilmez.
(3)
Tütün Ticareti Yetki Belgesi sahibi gerçek ve tüzel kişilerin başvuru
bilgilerindeki değişiklikler onbeş gün içinde
Kuruma bildirilir. Tüzel kişilerde yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile
yetkili kişilerden herhangi birinde değişiklik olması halinde, katılan yeni
kişiler için birinci fıkranın (a) ve (c) bentlerinde belirtilen belgelerin
Kuruma ibrazı zorunludur.
(4)
Tütün ticareti yetki belgesi almış olanların uygunlukları her yıl temmuz
ayında Kurum tarafından vize işlemine tabi tutulur. Bunun için ikibindörtyüz Türk Lirası yıllık uygunluk belgesi
bedelinin, temmuz ayının son iş günü mesai saati bitimine kadar Kurum
hesabına yatırılması zorunludur. Vize işlemini yaptırmayanlar hakkında 4733
sayılı Kanunun 8 inci maddesinin altıncı fıkrası doğrultusunda işlem
yapılır.
(5)
Bu maddede yer alan uygunluk belgesi bedelleri, her yıl bir önceki yıla
ilişkin olarak 213 sayılı Kanun uyarınca belirlenen yeniden değerleme
oranını geçmemek üzere, Kurul tarafından yeniden belirlenerek Resmî Gazete’de
yayımlanır.
Tütün ticareti
MADDE 27 – (1) Üreticiden alınan tütünlerin tütün satış
merkezlerine veya Kuruma tescili kaydıyla dahilde
alınması, satılması ve nakledilmesi serbesttir.
(2)
Alıcılar, aralarında yaptıkları tütün alım ve satımlarını, şekli ve içeriği
Kurum tarafından belirlenen Tütün Alım-Satım Bildirimine uygun olarak,
fatura düzenleme tarihini takip eden beş iş günü içinde Kuruma bildirmek
zorundadırlar.
(3)
Alıcı, tütün stokları ile ihracat ve ithalat miktarlarını, şekli ve içeriği
Kurum tarafından belirlenen Tütün Mevcut Bildirimine uygun olarak, haziran
ve aralık ayları sonu itibariyle takip eden ayın onbeşinci
gününe kadar Kuruma bildirmek zorundadır.
(4)
Tütün Ticareti Yetki Belgesine sahip alıcılar ticaretinin yapılmaması kaydı
ile menşe, nevi ve işleme partisi bazında, içim ekspertizi,
numune, fiziksel ve kimyasal analizler için, beş kilograma kadar kıyılmış,
öğütülmüş, parçalanmış, ezilmiş tütün bulundurabilirler.
(5)
Yazılı sözleşme esasına göre tütün üretenler ile bu Yönetmeliğin 13 üncü
maddesi ikinci fıkrasına göre sözleşme dışı tütün üretim bildiriminde
bulunarak tütün üretenlerden Kuruma bildirilip kayıt altına alınanlar,
ticari amaç olmaksızın, kendi ürettiği yaprak tütünleri kullanarak elli
kilogramı aşmayan sarmalık kıyılmış tütün elde edebilirler.
Tütün ihracatı
MADDE 28 – (1) Kurumdan üretim izni almış tesislerde işlenmiş
tütünlerin ihracı serbesttir. Ancak ihraç edilecek tütünlerin, bu
Yönetmeliğin 20 nci maddesi çerçevesinde işlenmiş
olduğunun, Kurumun yetkilendirdiği bir tütün eksperi tarafından yapılacak ekspertiz sonucunda belirlenmesi ve bu tütünler için
tütün ihracatı uygunluk belgesi alınması zorunludur.
(2) Tütün ihraç etmek isteyen Tütün Ticareti Yetki Belgesi
sahibi gerçek veya tüzel kişiler, ihracat işlemlerine başlamadan önce
Kurumdan parti numarası alır, işlenmiş tütünlerin her bir dengine/kutusuna
Türk Standardında belirtilen markalama ve işaretlemeleri yapar, şekli ve
içeriği Kurum tarafından belirlenen Tütün İhracatı Uygunluk Belgesi Başvuru
Formunu doldurarak tütün ihracatı uygunluk belgesi talebinde bulunurlar. Kurum,
talebi inceleyerek ekspertiz yaptırdıktan sonra
uygun bulunanlara, beş iş günü içinde şekli ve içeriği Kurum tarafından
belirlenen Tütün İhracatı Uygunluk Belgesini verir.
(3)
Tütün tozu ve tütün döküntülerinin ihracatı için bu maddenin ikinci
fıkrasında belirtilen başvuru formuna, ihraç edilecek toz ve döküntü
tütünlerle ilgili olarak bir tütün eksperi
tarafından düzenlenen rapor da eklenerek Kuruma başvurulur. İhracat, tütün
ihracatı uygunluk belgesi alınmak suretiyle gerçekleştirilir.
(4)
Aynı menşe, nevi ve ürün yılından olmak şartı ile yurt dışına gönderilecek
on kilograma kadar numune tütünlerde ihracat uygunluk belgesi şartı
aranmaz. Numune tütünlerin Kurum kayıtlarına işlendiğinin belgelenmesi
kaydı ile ihracı serbesttir.
(5)
Hariçte İşleme Rejimi kapsamında ihraç edilecek tütünler için Kurumdan
tütün geçici ihracat uygunluk belgesi alınması zorunludur. Geçici ihracat
uygunluk belgesi almak isteyen tütün mamulü üreticisi firmalar, şekli ve
içeriği Kurum tarafından belirlenen Tütün Geçici İhracat Başvuru Formu ile
Kuruma müracaat eder. Kurumca, tütünlerin ekspertiz
muayenesi yaptırılarak, beş iş günü içinde şekli ve içeriği Kurum
tarafından belirlenen Tütün Geçici İhracat Uygunluk Belgesi verilir.
Hariçte işlemeye başlamadan en az bir ay önce işlemin yapılacağı ülke ve
tesis, başlangıç-bitiş tarihi ile işleme programı Kuruma bildirilir.
(6)
İhraç edilecek tütünlerin muayenesi sonucu düzenlenen ekspertiz
raporunun olumsuz olması durumunda, ekspertiz masraflarının karşılanması
taahhüt edilerek yazılı başvuru ile ekspertiz sonucuna itiraz edilebilir.
Bu durumda Kurum bünyesinden tütün eksperi
niteliğini haiz bir uzman başkanlığında, Ege Tütün İhracatçıları Birliği ve
Tütün Eksperleri Derneğinden istenecek birer tütün eksperinden oluşan heyete
tütünler onbeş iş günü içinde yeniden muayene
ettirilir. Bu heyetin kararı kesin olup, verilen karar doğrultusunda
işlemler yürütülür.
(7)
İhraç edilen tütünlerin kısmen ya da tamamen satılmayarak geri getirilmesi
halinde, bu maddenin altıncı fıkrasındaki usule göre oluşturulan heyet
tarafından tütünler muayeneye tabi tutulur. Heyet, tütünlerin menşei, ürün
yılı, nevi ve fiziksel durumunu rapora bağlayarak Kuruma iletir. Kurum
raporu inceleyerek tütünlerin yurda giriş iznini beş iş günü içinde karara
bağlar.
Tütün ithalatı
MADDE 29 – (1) İşlendikten sonra ihraç amacıyla olsa dahi
tütün ithali ancak, üretim ihtiyaçlarıyla sınırlı olarak tütün mamulleri
üretenler tarafından yapılabilir.
(2)
Tütün ithalatı yapmak isteyen tütün mamulü üreticilerinin Kurumdan uygunluk
belgesi alması zorunludur. İthalatçılar ithal etmek istedikleri tütünlerle
ilgili olarak, şekli ve içeriği Kurum tarafından belirlenen Tütün İthalatı
Başvuru Formunu doldurarak, tütün ithalatı uygunluk belgesi talebinde
bulunurlar. Kurum başvuruyu inceleyerek, ekspertiz
yaptırdıktan sonra talebi uygun bulunanlara, beş iş günü içinde şekli ve
içeriği Kurum tarafından belirlenen Tütün İthalatı Uygunluk Belgesini
verir.
(3)
İthal edilen tütünlerin muayenesi sonucu düzenlenen ekspertiz
raporunun olumsuz olması durumunda, ekspertiz masraflarının karşılanması
taahhüt edilerek yazılı başvuru ile itiraz edilebilir. Bu durumda Kurum
bünyesinden tütün eksperi niteliğini haiz bir
uzman başkanlığında, Ege Tütün İhracatçıları Birliği ve Tütün Eksperleri Derneğinden
istenecek birer tütün eksperinden oluşan heyete tütünler onbeş iş günü içinde yeniden muayene ettirilir. Bu
heyetin kararı kesin olup, verilen karar doğrultusunda işlemler yürütülür.
(4)
Tütün İthalatı Uygunluk Belgesi alındıktan sonra, gümrük işlemleri
tamamlanmayarak ithalatı gerçekleşmeyen tütünler en geç yıl
sonu itibariyle Kuruma bildirilir.
(5)
Kurum veya Gümrük İdaresi tarafından ithaline izin verilmeyen tütünler
ithalatçı tarafından mahrecine iade edilir veya üçüncü bir ülkeye gönderilir
ya da Gümrük İdaresinin kabul etmesi koşuluyla, masrafları ithalatçı tarafından
karşılanmak suretiyle, yürürlükteki mevzuat hükümleri çerçevesinde tasfiye
edilmek üzere gümrüğe terk edilir.
(6)
Homojenize veya yeniden tertip edilmiş tütün,
şişirilmiş tütün ve şişirilmiş tütün damarı ithalatında da tütünün tabi
olduğu esaslar uygulanır.
(7)
Bu madde uyarınca Kurumdan uygunluk belgesi alınması, ithalata ilişkin
mevzuatta öngörülen diğer şartların yerine getirilmesi zorunluluğunu
ortadan kaldırmaz.
(8)
Tütün ithalatı yapan tütün mamulü üreticilerinin, aşağıda belirtilen
kayıtları günlük olarak tutmaları zorunludur:
a)
İthal edilen ve üretimde kullanılan tütün miktarları,
b) İthal edilen tütünlerden,
yurtiçine ve yurtdışına satışı yapılan tütün miktarları.
YEDİNCİ BÖLÜM
Belge Saklama
Süresi ve Denetim
Belge saklama süresi
MADDE 30 – (1) İlgili mevzuatında daha uzun bir saklama
süresi öngörülmediği sürece, bu Yönetmelik uyarınca tutulması gereken tüm
kayıtlar, verilen izin ve uygunluklar, talepler, stok listeleri, raporlar
ile sair bilgi ve listeler, elektronik ortama aktarılmış kopyaları da dahil olmak üzere, tütün ticaret yetki belgesi sahibi
gerçek ve tüzel kişiler tarafından düzenlendikleri yılı takip eden yıldan
itibaren beş yıl süreyle saklanmak zorundadır.
Denetim
MADDE 31 – (1) Kurum, alıcıya ait tütün alım yerleri, işleme
tesisleri ve depoları ile mevzuat gereği tutulması gereken kayıtları her
zaman denetlemeye yetkilidir. Denetim amacıyla Kurum tarafından istenecek
her türlü bilgi ve belgelerin verilmesi zorunludur.
(2)
İthal edilen tütünlerle ilgili olarak Kurum tarafından istenecek bilgi ve
belgeler ile yapılacak gözlem ve denetimlere, sınai
veya ticari gizlilik mülahazalarıyla engeller konulamaz.
(3) Bu Yönetmelikte alıcılar
tarafından Kuruma bildirimi istenilen bilgi, belge ve raporlar için ilgili
maddede bir süre düzenlemesi yapılmamış ise, söz konusu bildirimlerin bir
ay içinde Kuruma gönderilmesi zorunludur.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Cezai Hükümler
Cezalar
MADDE 32 – (1) Kurumdan tesis kurma ve faaliyet izni almadan
tütün işleyenlere 4733 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrası
hükmü uygulanır.
(2)
Tütün piyasasında mal veya hizmet üreten, işleyen, ihraç veya ithal eden,
pazarlayan, alan veya satan gerçek ve tüzel kişilere aşağıda yazılı idari
yaptırımlar uygulanır:
a) 4733 sayılı Kanun veya ilgili mevzuat gereğince Kurum
tarafından istenilen ticari faaliyetlerini gösterir satış veya faaliyet
raporlarını veya bilgi, belge ve numuneleri yazılı uyarıya rağmen
belirlenen süre içinde vermeyenlere, yanlış veya yanıltıcı bilgi veya belge
verenlere, gerekli tesis ve yerleri incelemeye açmayanlara 4733 sayılı
Kanunun 8 inci maddesinin beşinci fıkrası (a) bendi hükmü uygulanır.
b)
Üreticiden satın aldıkları tütünleri satış merkezlerine veya Kuruma tescil
ettirmeyenlere, yazılı sözleşme yapma tarihine uymayanlara, işleme açılış
ve kapanışları ile tütün stoklarını ve tütün depolarını süresi içinde
bildirmeyenlere, izinsiz standart dışı işleme yapanlara, 4733 sayılı
Kanunda tütün eksperi unvanına sahip olanlar
tarafından yapılması öngörülen işleri yetkisiz kişilere yaptıranlara,
yazılı sözleşme esası veya açık artırma yöntemi ile yapılan alım satım
kapsamındaki yükümlülüklerini süresi içinde yerine getirmeyenlere 4733
sayılı Kanunun 8 inci maddesinin beşinci fıkrası (b) bendi hükmü uygulanır.
Bu hüküm Kurumdan izin almadan bir yere mahsus tütün çeşidinin tohum veya
fidelerini başka çeşitlere ayrılmış olan yerlere ekenler, dikenler veya bu
amaçlarla taşıyanlar hakkında da uygulanır.
c) Kurumdan izin almaksızın işleme tesislerinde proje tadilat
kapsamındaki işlemleri yapan, kurulu makinelerini ülke içerisinde kısmen
veya tamamen aynı firma tarafından kurulan yeni veya eski bir fabrikaya
nakleden, başka bir firmaya devreden ya da ülke dışına çıkaranlara veya
bildirimde bulunmaksızın faaliyetini sona erdirenlere 4733 sayılı Kanunun 8
inci maddesinin beşinci fıkrası (d) bendi hükmü uygulanır.
ç)
Kurumdan yetki belgesi almadan veya bildirimde bulunmadan tütün ticareti
yapanlara 4733 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin beşinci fıkrası (h) bendi
hükmü uygulanır.
d)
Bu Yönetmeliğin 27 nci maddesi beşinci fıkrasında
izin verilenler haricinde, Kurumdan uygunluk belgesi almadan ticari amaçla
sarmalık kıyılmış tütün üreten, satan veya satışa arz edenlere 4733 sayılı
Kanunun 8 inci maddesinin beşinci fıkrası (ı) bendi hükmü uygulanır.
(3)
Yukarıda sayılan fiiller dışında, 4733 sayılı Kanuna veya bu Yönetmeliğe ya
da Kurumca verilen belgelerde yer alan şartlara uyulmadığının tespiti
halinde, ilgili gerçek ve tüzel kişiler uyarılır ve aykırılığın giderilmesi
için uygun bir süre verilir. Her işlem için verilecek süre Kurumca
belirlenir. Verilen süre sonunda aykırılığın devam etmesi halinde veya
aykırılığın giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde süre verilmeksizin Kurumca
verilen belgeler iptal edilir.
(4)
İdari para cezaları, fiillerin tekrarı halinde, bir önceki cezanın iki katı
olarak verilir. İkinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerinde sayılan
fiillerin, ilk fiilin işlenmesinden sonraki beş yıl içinde üçüncü defa işlenmesi
halinde ise belgelerin iptaline karar verilir.
(5)
4733 sayılı Kanuna, 4250 sayılı Kanuna veya 5607 sayılı Kanuna aykırılıktan
dolayı yargılanması devam edenler ile mahkum
olanlara veya aynı kanunlara aykırılıktan dolayı iki defadan fazla ön ödemede
bulunması nedeniyle haklarında kamu davası açılmamış ya da düşmüş olanlara
uygunluk belgesi verilmez; verilmiş olanlar da iptal edilir.
(6)
İkinci fıkranın (ç) ve (d) bentlerinde yazılı fiiller hakkında idari
yaptırım uygulamaya ve bu fiillerin konusunu oluşturan her türlü eşyanın
mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararını vermeye mahalli mülki amirler,
diğer bentlerde yazılı fiiller hakkında idari para cezası vermeye Kurum
yetkilidir. Mahalli mülki amirlerce uygulanan idari yaptırımlar onbeş gün içinde Kuruma iletilir.
(7)
4733 sayılı Kanun ve bu Yönetmelik hükümlerine göre verilen idari yaptırım
kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir.
Ancak, idare mahkemesinde dava, işlemin tebliği tarihinden itibaren onbeş gün içinde açılır. İdare mahkemesinde iptal
davası açılmış olması, kararın yerine getirilmesini durdurmaz.
(8) İdari yaptırımlara ilişkin
olarak 4733 sayılı Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Tütün eksperine
yaptırılacak işler
MADDE 33 – (1) Tütün eksperi
olmayanlar, tütün alım ve satım muayenelerini, tütün vasıf, değer ve
nevilerinin belirlenmesini ve tütün işleme, bakım, fabrikasyon eksperliği
yapamazlar.
(2)
Tütün ticareti yetki belgesi sahibi gerçek ve tüzel kişiler, tütün alım ve
satım muayenelerini, tütün vasıf, değer ve nevilerinin belirlenmesi iş ve
işlemlerini tütün eksperlerine yaptırmak zorundadır.
(3)
Tütün işlemesi ve bakımı ile tütün mamullerinin üretildiği iş yerlerinde
mevzuatla tütün eksperinin yapması öngörülen işler
tütün eksperine yaptırılır. Tütün Ticareti Yetki Belgesi sahibi gerçek ve
tüzel kişiler iş yeri, iş saati ve kapasite ile uyumlu olarak tütün eksperi çalıştırmak zorundadır.
Yürürlükten kaldırılan
yönetmelik
MADDE 34 – (1) 4/12/2002 tarihli ve
24956 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tütün Üretimi, Üretici Tütünlerinin
Pazarlanması, İç ve Dış Ticareti, Denetimi ve Tütün Eksperliği ile İlgili
Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Mevcut yönetmeliğin uygulanması
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce
alınan yetki ve uygunluk belgeleri geçerli olup, yürürlük tarihinden itibaren
altı ay içinde Kurumca güncellenir.
Yürürlük
MADDE 35 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 36 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tütün ve Alkol
Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.
EK-1
TÜRK
TÜTÜNLERİ STANDARDINDA TANIMLANMIŞ MENŞELER VE ÜRETİM MERKEZLERİ
MENŞEİ
|
ÜRETİM MERKEZLERİ
|
İzmir
|
Bozdoğan,
Buharkent, Çine, Didim, Germencik, Karacasu, Kuyucak, Nazilli, Söke
|
Balıkesir,
Ayvalık, Bigadiç, İvrindi, Savaştepe, Sındırgı
|
Denizli,
Acıpayam, Bekilli, Beyağaç, Bozkurt, Buldan, Çardak, Çivril, Güney, Kale,
Serinhisar, Tavas
|
Bayındır,
Bergama, Beydağ, Buca, Dikili, Foça, Gaziemir, Karaburun, Kemalpaşa,
Kınık, Kiraz, Menderes, Menemen, Ödemiş, Seferihisar, Selçuk, Tire,
Torbalı, Urla
|
Emet
|
Manisa,
Ahmetli, Akhisar, Alaşehir, Demirci, Gölmarmara, Gördes, Kırkağaç,
Köprübaşı, Kula, Salihli, Sarıgöl, Saruhanlı, Selendi, Soma, Turgutlu
|
Muğla,
Bodrum, Fethiye, Kavaklıdere, Milas, Ula, Yatağan
|
Eşme,
Karahallı, Sivaslı, Ulubey
|
Düzce
|
Düzce,
Çilimli
|
Bursa
|
Bursa,
İnegöl, Keles, Mudanya, Mustafakemalpaşa, Orhaneli, Yenişehir, Bandırma,
Karamürsel, Geyve, Bilecik, Söğüt
|
Agonya
|
Yenice
|
Edirne
|
Keşan,
Kırklareli, Tekirdağ, Malkara, Şarköy
|
Artvin
|
Ardanuç,
Borçka
|
Trabzon
|
Trabzon,
Akçaabat, Şebinkarahisar, Alaçam, Bafra
|
Samsun-Maden
|
Samsun
|
Samsun-Evkaf
|
Samsun, Kavak,
Ondokuzmayıs
|
Samsun-Canik
|
Samsun,
Çarşamba, Havza, Tekkeköy, Vezirköprü
|
Bafra
|
Bafra,
Alaçam, Yakakent, Sinop, Gerze
|
Gümüşhacıköy
|
Gümüşhacıköy,
Merzifon
|
Taşova
|
Taşova,
Tokat, Erbaa, Niksar
|
Basma
|
Gümüşhacıköy,
Merzifon, Taşova, Havza, Vezirköprü, Tokat, Erbaa, Niksar, Yenice
|
Bucak
|
Bucak,
Çeltikçi
|
Yayladağı
|
Yayladağı,
Altınözü, Antakya, İskenderun, Samandağ, Bahçe
|
Adıyaman
|
Adıyaman,
Besni, Çelikhan, Gölbaşı, Kahta, Samsat,
Malatya, Akçadağ, Doğanşehir
|
Silvan
|
Silvan,
Bismil, Hazro, Kulp, Lice, Batman, Beşiri, Kozluk, Sason, Baykan,
Kurtalan
|
Mardin
|
Kızıltepe,
Mazıdağı, Savur
|
Bitlis
|
Bitlis,
Hizan, Mutki, Tatvan
|
Muş
|
Muş, Hasköy,
Güroymak, Solhan
|
Şemdinli
|
Şemdinli
|
EK-2
TÜRK
STANDARDINDA YER ALMAYAN TÜTÜNLER VE ÜRETİM MERKEZLERİ
TÜTÜN TİPİ
|
ÜRETİM MERKEZLERİ
|
Hasankeyf
|
Şahinbey, Şehitkamil
|
Tömbeki
|
İskenderun, Samandağ
|
Virginia
|
Düzce, Cumayeri, Çilimli, Gölyaka, Gümüşova, Kaynaşlı, Yığılca
|
Kırklareli, Babaeski, Lüleburgaz, Pınarhisar
|
Burdur, Çeltikçi, Bucak
|
Burley
|
Adapazarı, Akyazı, Erenler, Ferizli Geyve,
Hendek, Karasu, Pamukova, Serdivan, Söğütlü
|
Balya, Gönen, Manyas
|
Puroluk
|
Pazar
|
EK-3
ÜRETİCİ
TÜTÜNLERİNİN MENŞELERE GÖRE DENKLEME TARZLARI
Tütünler, boyut
ve su tutma özelliklerine göre, üreticiler tarafından aşağıdaki biçimlerde denklenirler.
(1) Ege Bölgesi
Tütünleri: İzmir tarzı dizi dengi, kalıp biçiminde veya yaprakların kutu
içine serpilmesi suretiyle karton kutu biçiminde denklenir. İzmir tarzı
dizi denklerin boyu 70 cm,
eni 40 cm,
denk ağırlığı 50-55 kg’dır. Karton kutunun
ağırlığı azami 30 kg’dır.
(2) Karadeniz
Bölgesi Tütünleri: Trabzon ve Artvin tütünleri, İskenderiye tarzı bağsız
demet veya sırapastal; Taşova tütünleri
İskenderiye tarzı bağsız demet veya sırapastal
veya Rumeli tarzı dizi, diğerleri Rumeli tarzı dizi biçiminde veya yaprakların kutu içine serpilmesi suretiyle karton
kutu biçiminde denklenir.
a) Bu bölgeye
giren Trabzon tütünleri denk boyu 100 cm, eni yaprak boyutuna göre 45-55 cm, denk ağırlığı
30-40 kg’dır.
b) İskenderiye tarzında
denklenen diğer tütünlerin denk boyu 100 cm, eni yaprak boyutuna göre 40-50 cm, denk ağırlığı
20-30 kg’dır.
c) Rumeli tarzı
dizi olarak denklenen tütünlerin denk boyu 60 cm, eni yaprak boyutuna göre 15-30 cm, denk ağırlığı
15-25 kg’dır.
ç) Bu bölgedeki
Gümüşhacıköy ve Basma tütünlerinin denk boyu 50 cm, eni yaprak
boyutuna göre 15-25 cm,
denk ağırlığı 15-25 kg’dır.
d) Karton kutu biçiminde
yapılacak denklemede kutu ağırlığı azami 25 kg’dır.
(3) Marmara
Bölgesi Tütünleri: Rumeli tarzı demet veya sırapastal
veya Rumeli tarzı dizi veya yaprakların kutu içine serpilmesi suretiyle karton
kutu biçiminde denklenir. Demet veya sırapastal
olarak denklenecek tütünlerde denk boyu 50 cm, eni yaprak
boyutuna göre 15-35 cm,
denk ağırlığı 15-30 kg’dır. Dizi olarak
denklenecek tütünlerde ise denk boyu 60 cm, eni yaprak boyutuna göre 15-30 cm, denk ağırlığı
15-25 kg’dır. Karton kutu biçiminde denklenecek
tütünlerde kutu ağırlığı azami 25 kg’dır.
(4) Doğu ve
Güney-Güneydoğu Anadolu Bölgesi Tütünleri: İskenderiye tarzı bağsız demet
veya sırapastal veya yaprakların kutu içine
serpilmesi suretiyle karton kutu biçiminde denklenir. Denk boyu 100 cm, eni yaprak
boyutuna göre 40-50 cm,
denk ağırlığı 30-40 kg’dır. Karton kutu biçiminde
yapılacak denklemelerde kutu ağırlığı azami 25 kg’dır.
(5) Türk
Tütünleri standardında tanımlanmamış menşelere ait üretici tütünleri,
yaprak boyutu ve su tutma özelliklerine bağlı olarak yukarıda sayılan
denkleme tarzlarından herhangi birine göre denklenebilir.
EK-4
TÜTÜNLERDE AZAMİ FİRE ORANLARI
MENŞEİ
|
DEPO (BAKIM) FİRELERİ
|
İŞLEME
FİRELERİ
(%)
|
BİRİNCİ 6 AY
İÇİNDE
(%)
|
İKİNCİ 6 AY
İÇİNDE
(%)
|
İzmir
|
5
|
3
|
10
|
Artvin,
Bafra, Basma, Samsun (Canik, Evkaf, Maden)
|
5
|
4
|
10
|
Gümüşhacıköy,
Taşova, Trabzon
|
6
|
4
|
10
|
Agonya, Bursa, Düzce,
Edirne
|
6
|
5
|
10
|
Bitlis
|
7
|
5
|
10
|
Muş
|
10
|
6
|
11
|
Bucak,
Mardin, Şemdinli, Silvan
|
10
|
6
|
11
|
Adıyaman
|
8
|
6
|
10
|
Yayladağı
|
7
|
4
|
10
|
Tömbeki
|
9
|
6
|
10
|
Virginia
|
9
|
4
|
11
|
Burley
|
10
|
4
|
11
|
(1)
İşlenmemiş tütünlerin depo (bakım) firesi hesaplarında birinci altı ayın
başlangıcı olarak, tütünlerin üreticiden alıcının zimmetine intikal tarihi
ve bu tarihteki tartı kilosu esas alınır. Takip eden her yıl için depo
(bakım) firesi %1,5 olarak hesaplanır.
(2)
İşlenmiş tütünlerde, işleme çıkış tarihinden itibaren birinci yıl içinde
uygulanacak depo (bakım) firesi, işleme çıkış kilosu esas alınarak, çizelgedeki
ikinci altı aya ilişkin rakamlar üzerinden hesaplanır. Takip eden her yıl
için depo (bakım) firesi %1,5 olarak hesap edilir.
(3) Homojenize tütün, şişirilmiş tütün, şişirilmiş tütün damarı
ve kıyılmış tütünlerde, üretim çıkış tarihinden itibaren uygulanacak depo
(bakım) firesi, üretimden çıkış kilosu esas alınarak, birinci altı ay içinde
%1, ikinci altı ay içinde %0,5 ve takip eden her yıl için %1 olarak
hesaplanır. Anılan tütünlerin ithal edilmesi durumunda, ithalat kilosu
üzerinden yıllık %1 fire hesap edilir.
(4) Sak
ile hasat edilen Hasankeyf tipi tütünlerde, işleme (çöp) firesi %45 olarak
hesap edilir. İşlenmiş Hasankeyf tipi tütünlerde, işleme çıkış tarihinden
itibaren uygulanacak depo (bakım) firesi, işleme çıkış kilosu esas
alınarak, birinci yıl içinde %20, ikinci yıl içinde %12 ve takip eden her
yıl için %2 olarak hesaplanır.
(5)
Tütünlerin taşınmasında; her taşıma için, ambalaj karton kutu ise %0,5
farklı ambalajlamalarda ise %1,5 oranları üzerinden yol firesi hesaplanır.
(6) Çizelgede
yer alan menşelerin dışında, farklı bir tütün tipine yaygın üretim izni
verildiğinde, gerekli düzenleme Kurum tarafından yapılır.
|