Türkiye Atom
Enerjisi Kurumundan:
RADYASYON GÜVENLİĞİ DENETİMLERİ VE
YAPTIRIMLARI YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, radyasyon uygulamalarını
yürütmek üzere yetkilendirilen kişilerin radyasyon güvenliğine ilişkin
olarak yetkilendirme koşullarının devamlılığını sağlayıp sağlamadığının
incelenmesi ve yetkilendirilmek üzere Kuruma başvuran kişilerin
yetkilendirilme koşullarına uygunluğunun tespiti amacı ile Kurum tarafından
yapılacak denetimleri ve yaptırımları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmeliğin hükümleri radyasyon
uygulamalarının denetimini kapsar.
(2)
Nükleer tesislerin ve nükleer maddelerin denetimi bu Yönetmeliğin kapsamı
dışındadır.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 9/7/1982
tarihli ve 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanununun 4 üncü
maddesinin (d) bendi ile 24/7/1985 tarihli ve 85/9727 sayılı Bakanlar
Kurulu kararıyla yürürlüğe konulan Radyasyon Güvenliği Tüzüğünün 19 uncu
maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a)
Denetim: Radyasyon uygulamalarını yürütmek üzere yetkilendirilen veya
yetkilendirilmek üzere başvuran kişilerin radyasyon güvenliğine ilişkin
mevzuat hükümlerince Türkiye Atom Enerjisi Kurumu tarafından denetlenmesini,
b)
Denetim görevlisi: Radyasyon güvenliğine ilişkin mevzuat hükümlerince
denetim yapmakla yetkili Türkiye Atom Enerjisi Kurumu personelini,
c)
Kurum: 2690 sayılı Kanun ile kurulan Türkiye Atom Enerjisi Kurumunu,
ç)
Olağan dışı olay: Normal çalışma koşullarındaki sapmalardan ciddi kazalara
kadar bütün olayları,
d)
Radyasyon güvenliği: Radyasyon uygulamalarında radyasyondan korunmanın ve
radyasyon kaynaklarının güvenli bir şekilde kullanılmasının sağlanmasını,
kaynakların çalınması, kaybolması, yetkisiz kişilerin eline geçmesi gibi
durumları önlemek üzere kaynakların emniyetinin sağlanmasını, kazaların
önlenmesini ve olması durumunda kaza sonuçlarının hafifletilmesi için
gerekli idari ve teknik tedbirleri içeren sistemi,
e)
Radyasyon kaynağı: İyonlaştırıcı radyasyon üreten ve yayan her türlü cihaz
ile radyoaktif maddeleri,
f)
Radyasyon uygulamaları: Kurum tarafından belirlenen muafiyetlerin dışında
kalan radyasyon kaynaklarının üretimi, kurulması, sökülmesi, bakımı,
onarımı, ithali, ihracı, taşınması, satışı, depolanması, kullanılması,
bulundurulması, el değiştirmesi, yurtdışı edilmesi ve bertaraf edilmesi
faaliyetleri ile radyasyon tesislerine ilişkin faaliyetleri,
g)
Yetkilendirilen kişi: Radyasyon uygulamalarını yürütmek üzere Kurum
tarafından lisanslama veya izin verme suretiyle yetkilendirilen gerçek ya
da tüzel kişiyi,
ğ)
Yetkilendirme: Radyasyon uygulamalarını yürütenlerin ve uygulama
koşullarının radyasyon güvenliği açısından yeterliliğinin Kurum tarafından
belirlenmesi sonucunda uygulanan lisanslama veya izin işlemini
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Denetim ve Denetimin Sonuçları
Denetim
MADDE 5 – (1) Kurum, yapacağı denetimleri önceden bildirmekle
yükümlü değildir. Denetimler resmi tatil günleri de dahil
olmak üzere yılın herhangi bir günü ve günün herhangi bir saatinde haberli
veya habersiz olarak yapılabilir.
(2)
Denetim, kapsamına göre en az 2 (iki) denetim görevlisi tarafından yapılır.
(3)
Denetim aşağıdaki hususlardan gerekli görülenler dahilinde
gerçekleştirilir.
a)
Radyasyon uygulamalarının yürütüldüğü yer, tesis ve çevre alanlar ile
radyasyon kaynakları radyasyon güvenliği ve emniyeti yönünden incelenir.
b)
Gerekli radyasyon ölçümleri yapılır.
c)
Radyasyon güvenliğine ilişkin bilgi, belge, rapor ve tutulması gereken
kayıtlar incelenir.
ç)
Radyasyon güvenliğine ilişkin mevzuat hükümlerine uyulup uyulmadığı,
yetkilendirme koşullarının ve devamlılığının sağlanıp sağlanmadığı
incelenir.
d)
Radyasyona maruz kalan çalışanların ve toplumun radyasyondan korunmasını
sağlamak üzere alınan önlemler ile tehlike durumuna ilişkin planın
yeterliliği ve güncelliği incelenir.
e)
Olağan dışı olayların saptanmasına, değerlendirilmesine, yapılan müdahaleye
ve olayın tekrarlanmaması için alınan önlemlere ilişkin kayıt, belge ve
raporlar incelenir.
Denetimin sonuçları
MADDE 6 – (1) Yapılan denetim sonunda Kurumun denetim
işlemlerini yürüten personel tarafından denetime ilişkin rapor düzenlenir.
(2) Yetkilendirilen kişinin denetimine
ilişkin raporun değerlendirilmesi sonucunda, tespit edilen eksiklikler
denetlenene yazılı olarak bildirilir ve eksikliklerin giderilmesi için en
fazla 3 (üç) ay süre verilir. Belirlenen eksiklikler nedeniyle radyasyon
güvenliğinin sağlanamadığı değerlendirilirse eksiklikler giderilene kadar
radyasyon uygulaması geçici olarak durdurulur. Tespit edilen hususların
verilen sürede tamamlanması durumunda geçici durdurma kararı kaldırılır.
Verilen sürede eksikliklerin giderilmemesi durumunda lisans iptal edilir.
(3)
Yetkilendirilen kişinin denetimine ilişkin raporun değerlendirilmesi
sonucunda, radyasyon güvenliğinin sağlanamadığının ve bu durumun toplumun
ve çevrenin radyasyondan korunmasını tehdit edebileceğinin değerlendirilmesi
durumunda lisans iptal edilir.
(4)
Yetkilendirilmek üzere başvuran kişinin denetimine ilişkin rapora göre
yetkilendirme başvurusu değerlendirilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Denetim Görevlisi, Yetkiler, Yükümlülükler ve
Yaptırımlar
Denetim görevlisi
MADDE 7 – (1) Mühendislik veya fen bilimlerinin ilgili
alanlarında en az dört yıllık lisans eğitimi almış, Kurumda radyasyon
güvenliğine ilişkin faaliyetlerde en az 2 yıl çalışmış ve görevin
gerektirdiği fiziksel yeterlilikte olan personel arasından;
a)
İçeriği, süresi ve başarı ölçütleri Kurum tarafından belirlenen eğitim
programını başarıyla tamamlamış,
b)
En az 1 (bir) yıl süre ile denetim görevlisi ile birlikte denetimlere
katılmış
denetim görevlisi adaylarından Kurumun Radyasyon Sağlığı
ve Güvenliği Dairesi Başkanının önerisi ile Kurum Başkanı tarafından
onaylanan kişiler denetim görevlisi olarak görevlendirilir.
(2)
Denetim görevlisine, görevi süresince kullanılmak üzere denetim yetkisini
gösteren özel bir kimlik kartı verilir.
(3)
Radyasyon güvenliği denetim görevi, Kurumun Radyasyon Sağlığı ve Güvenliği
Dairesi bünyesinde yürütülür.
Denetim görevlisinin yetkileri
MADDE 8 – (1) Denetim görevlisi radyasyon güvenliğine ilişkin
mevzuat kapsamında;
a)
Radyasyon uygulamalarının yürütüldüğü yer, tesis ve çevre alanlara girmek,
faaliyetleri yerinde denetlemek,
b)
Denetim öncesinde, denetim sırasında veya denetim sonrasında gerekli
gördüğü kişilerle görüşmek ve bilgi almak, radyasyon güvenliğine ilişkin
mevzuat kapsamında talimat vermek,
c)
Radyasyon güvenliğine ilişkin bilgi, belge, rapor ve kayıtları istemek,
incelemek ve bunların aslını, kopyalarını veya örneklerini almak,
ç)
Gerektiğinde malzeme veya numune almak ya da aldırmak, alıkoymak, usulüne
uygun olarak bertaraf etmek veya ettirmek,
d)
Gerekli ölçüm, muayene veya testleri yapmak veya yaptırmak,
e)
Denetim ile ilgili olarak yazılı veya sözlü bilgi istemek ve gerekli
tutanakları düzenlemek, görsel veya yazılı kayıt tutmak,
f)
Denetim sırasında radyoaktif kaynakların emniyetinin tehlikeye düşeceğini
değerlendiriyorsa kaynak emniyetinin sağlanması için gerekli işlemleri
yaptırmak,
g)
Denetim sırasında, radyasyon güvenliğinin sağlanamadığının saptanması
durumunda iyileştirici çalışmaların başlatılması ve sürdürülmesi talimatını
vermek, durumun acil müdahale gerektirmesi halinde yürütülen radyasyon
uygulamasına ilişkin yetkileri sınırlandırmak veya radyasyon uygulamasını
durdurmak,
ğ)
Denetim sırasında ihtiyaç duyulması halinde mülki idare amirlerinden kolluk
kuvveti yardımı talebinde bulunmak
yetkisine sahiptir.
Denetlenenin yükümlülükleri
MADDE 9 – (1) Yetkilendirilen veya yetkilendirilmek üzere
başvuran kişiler denetimlerde;
a)
İlgili personelin hazır bulundurulmasını sağlamakla,
b)
İhtiyaç duyulan çalışma ortamı ile gerekli malzeme ve kolaylığı sağlayarak
işbirliğinde bulunmakla,
c)
Radyasyon güvenliğine ilişkin talep edilen bilgi ve belgeyi gizlilik
hükümlerini ileri sürmeksizin istenilen zamanda yazılı olarak vermek veya
sözlü olarak açıklamakla,
ç)
Radyasyon uygulamalarına ilişkin sistem, cihaz, yazılım ve diğer donanımı
denetim görevlisinin erişimine açık tutmakla,
d)
Radyasyon güvenliğine ilişkin mevzuat kapsamında verilen talimatları,
ortaya çıkabilecek maliyeti de karşılayarak eksiksiz olarak ve zamanında
yerine getirmekle
yükümlüdür.
(2)
Yetkilendirilen kişi denetim sonucunda tespit edilen eksiklikleri verilen
süre içerisinde tamamlamakla yükümlüdür.
Yaptırımlar
MADDE 10 – (1) Denetim sırasında, radyasyon güvenliğinin
sağlanamadığının saptanması ve durumun acil müdahale gerektirmesi halinde,
denetim görevlileri yürütülen radyasyon uygulamasına ilişkin yetkileri
sınırlandırır veya yetkileri askıya alarak radyasyon uygulamasını durdurur,
radyoaktif kaynağın emniyetinin sağlanması için gerekli önlemleri aldırır.
(2)
Denetim sırasında yetkilendirilen kişinin yükümlülüklerini yerine
getirmemesi, belgelerde tahrifat yapıldığının veya yanlış bilgilendirme
yapıldığının saptanması halinde; denetim görevlisi tarafından gerekli
görülmesi durumunda radyasyon uygulamasına izin verilmez ve Kurum kanuni ya
da idari soruşturma başlatmak üzere gerekli girişimlerde bulunur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Diğer Hükümler
Usul ve esaslar
MADDE 11 – (1) Bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, radyasyon
uygulamalarının türüne göre yapılacak denetimin ilkeleri, içeriği, sıklığı,
raporlanması ve değerlendirme ölçütleri ile denetim görevlisinin niteliği,
eğitimi, sorumlulukları, görevlendirilmesi ve görevinin sonlandırılmasına
ilişkin hususlar Kurum tarafından hazırlanacak usul ve esaslar ile
belirlenir.
Mevcut personelin görevlendirilmesi
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte
Kurumun radyasyon güvenliğine ilişkin faaliyetlerinde en az üç yıl görev
yapmış ve halen Kurumun Radyasyon Sağlığı ve Güvenliği Dairesinde denetim
görevini yürütmekte olan personel Kurum Başkanının onayı ile denetim
görevlisi olarak görevlendirilir.
(2)
Kurumun radyasyon güvenliğine ilişkin faaliyetlerinde en az üç yıl görev
yapmış ve denetim veya radyasyon kontrolü faaliyetlerine katılmış personel,
bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde,
Kurumun Radyasyon Sağlığı ve Güvenliği Dairesi Başkanının önerisi ve Kurum
Başkanının onayı ile denetim görevlisi olmak üzere
görevlendirilebilir.
Yürürlük
MADDE 12 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 13 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye Atom Enerjisi
Kurumu Başkanı yürütür.
|