Tarım ve Köyişleri Bakanlığından:
GENETİK YAPISI DEĞİŞTİRİLMİŞ
ORGANİZMALAR
VE ÜRÜNLERİNE
DAİR YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, bilimsel ve teknolojik gelişmeler
çerçevesinde, modern biyoteknoloji kullanılarak elde edilen genetik yapısı
değiştirilmiş organizmalar ve ürünlerinden kaynaklanabilecek risklerin
engellenmesi, insan, hayvan ve bitki sağlığı ile çevrenin ve biyolojik
çeşitliliğin korunması için;
a)
Gıda ve yem amaçlı genetik yapısı değiştirilmiş organizma ve ürünleri ile
ilgili başvuru, değerlendirme, karar, ithalat, işleme, ihracat, etiketleme,
izleme, piyasaya sürme, denetim ve kontrole,
b)
Genetik yapısı değiştirilmiş organizmalar ile ilgili araştırma, geliştirme
ve deneysel amaçlarla yapılacak faaliyetlerin, harici çevre ile temasını
önleyecek şekilde, kontrollü şartlar altında, sınırlandırılmış belirli bir
alanda denemelerinin yapılmasına,
c)
Genetik yapısı değiştirilmiş mikroorganizmalar ve ürünleri ile ilgili
araştırma, geliştirme, başvuru, değerlendirme, karar, ithalat, ihracat,
işleme, etiketleme, piyasaya sürme, izleme, denetim, kontrol ve kapalı alan
faaliyetlerine
dair usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik;
a)
Gıda ve yem amaçlı genetik yapısı değiştirilmiş organizma ve ürünleri ile
ilgili başvuru, değerlendirme, karar, işleme, ambalajlama, etiketleme,
muhafaza, depolama, taşıma, piyasaya sürme, ithalat, ihracat, transit
geçiş, izleme, denetim ve kontrole,
b)
İthal edilecek veya yurt içinde geliştirilen GDO ve ürünlerinin araştırma,
geliştirme ve kontrollü şartlar altında deneme çalışmalarına,
c)
GDM’ler ile ilgili başvuru, değerlendirme, karar, ithalat, ihracat, işleme,
etiketleme, piyasaya sürme, izleme, denetim ve kontrol faaliyetleri ile
kapalı alan faaliyetlerinin yürütüleceği laboratuvar, tesis gibi kapalı
alan koşullarına
dair hükümleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 18/3/2010
tarihli ve 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Açık alan: Tüm toprak ve su
habitatlarını,
b)
Araştırma enstitüsü: Bakanlıklara bağlı olarak araştırma ve geliştirme
faaliyeti yürüten enstitüleri,
c)
Araştırmaya yetkili kuruluş: Araştırma enstitülerini, Bakanlıkların
araştırma yapmakla görevlendirilmiş kuruluşlarını, üniversitelere ve
TÜBİTAK’a bağlı araştırma yapan kuruluşlar ile Bakanlıkça yetkilendirilmiş
özel sektör araştırma kuruluşlarını,
ç)
Ayırt edici kimlik: Her bir GDO için taşıdığı her bir genin kodunu da
içeren nümerik ve alfa nümerik bir kodlama sistemini,
d)
Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,
e)
Basitleştirilmiş işlem: GDO ve ürünlerinden kaynaklanabilecek herhangi bir
riskin olmadığı, insan, hayvan ve bitki sağlığı ile çevre ve biyolojik
çeşitliliğe herhangi bir zararın bulunmadığı yönünde mevcut bilgiye ve daha
önce yapılmış olan risk değerlendirmesine dayanan basitleştirilmiş karar
alma sürecini,
f)
Başvuru sahibi: İlk ithalattan önce başvuruyu yapan gen sahibi veya
ithalatçıyı,
g)
Biyogüvenlik: İnsan, hayvan ve bitki sağlığı ile çevre ve biyolojik
çeşitliliği korumak için GDO ve ürünleri ile ilgili faaliyetlerin güvenli
bir şekilde yapılmasını,
ğ)
Biyogüvenlik bilgi değişim mekanizması: GDO ve ürünleri ile ilgili
bilimsel, teknik ve uygulamaya ilişkin bilgi ve belgelerin ulusal ve
uluslararası seviyede alışverişinin kolaylaştırılması ile kamuoyunun
bilgilendirilmesi ve karar sürecine katılımı amacıyla oluşturulacak bilgi
alışverişi sistemini,
h) Çevresel risk değerlendirme: GDO ve ürünlerinin, deneysel
amaçlı serbest bırakılmaları, kapalı kullanım veya piyasaya sürülmelerinin
neden olabileceği, doğrudan veya dolaylı, derhal veya gecikmeli fark
etmeksizin çevre üzerinde sebep olabileceği risklerin, Ek II ve Ek III’te
istenenler ile ilave olarak Kurul tarafından istenebilecek bilgi ve
belgelere göre risk değerlendirmesi kapsamında yürütülen değerlendirmeyi,
ı)
Değerlendirme: GDO’larla ilgili her bir başvuru için karar oluşturmada
dikkate alınmak üzere, bilimsel esaslara göre Komiteler tarafından
yapılacak risk değerlendirmesi ve sosyo-ekonomik değerlendirme ile ihtiyaç
hâlinde etik değerlendirme ve Kurulca istenecek diğer değerlendirmeleri,
i)
Deneme: GDO’ların sahip olduğu ileri sürülen özelliklerin ve bunların çevre
üzerine olası etkilerinin kontrollü şartlarda test edilmesi için yapılan
çalışmayı,
j)
Deneysel amaçlı serbest bırakma: GDO ile ilgili deneysel amaçlarla
yapılacak faaliyetlerin, harici çevre ile temasını önleyecek şekilde, kontrollü
şartlar altında, sınırlandırılmış belirli bir alanda yürütülmesini,
k)
Eşik değer: Onaylanmış genler için, Kurulun görüşleri doğrultusunda
Bakanlıkça belirlenen, ürünün GDO’lu olarak etiketlenmesini gerektiren alt
limiti,
l)
Etik değerlendirme: GDO ve ürünlerinin çevreye serbest bırakılması ve
kullanılmasının tüketiciler, kullanıcılar ve çiftçilerin etik değerleri
üzerinde muhtemel etkilerini ve sonuçlarını belirlemek üzere yapılan
değerlendirmeyi,
m)
GDO ve ürünleri: GDO, GDM, kısmen veya tamamen GDO’lardan elde edilen, GDO
içeren veya GDO’lardan oluşan ürünleri,
n)
GDO’lardan elde edilen ürünler: Kısmen veya tamamen GDO’lardan elde
edilmekle birlikte GDO içermeyen veya GDO’dan oluşmayan ürünleri,
o)
GDO’suz eşdeğer ürün: Genetik değiştirme teknolojisi uygulanmamış ve hiçbir
şekilde GDO içermeyen eşdeğer gıda veya yemi,
ö)
Genetik yapısı değiştirilmiş mikroorganizma (GDM): Genetik yapısı doğal
rekombinasyonlar dışında kalan yol veya süreçlerle değiştirilmiş olan
mikroorganizmaları,
p)
Genetik yapısı değiştirilmiş organizma (GDO): Modern biyoteknolojik
yöntemler kullanılmak suretiyle gen aktarılarak elde edilmiş, insan
dışındaki bitki, hayvan ve mikroorganizma dâhil canlı organizmayı,
r)
İhracat: Bir malın, yürürlükteki ihracat mevzuatı ile gümrük mevzuatına
uygun şekilde Türkiye Gümrük Bölgesi dışına veya serbest bölgelere
çıkarılmasını veyahut Dış Ticaret Müsteşarlığınca ihracat olarak kabul
edilecek sair çıkış ve işlemleri,
s)
İlgililer: GDO ve ürünleri ile ilgili olarak araştırma, geliştirme, işleme,
piyasaya sürme, izleme, kullanma, ithalat, ihracat, nakil, taşıma, saklama,
paketleme, etiketleme, depolama gibi faaliyetlerde bulunanları,
ş)
İşleme: GDO ve ürünlerinin, gıda ve yem amaçlı kullanılmasını sağlamak için
yapılan ve ürünün ilk hâlini önemli ölçüde değiştiren herhangi bir
faaliyeti,
t)
İthalat: Yurt dışında üretilmiş malların bedelli veya bedelsiz alınarak
serbest dolaşıma giriş rejimi prosedürlerine tabi
tutulması,
u)
İzin: Araştırmaya yetkili kuruluşlarca araştırma ve geliştirme amaçlı ithal
edilecek GDO ve ürünleri için Bakanlık tarafından verilen ithal
müsaadesini,
ü)
İzleme: GDO ve ürünlerinden kaynaklanabilecek herhangi bir riskin olmadığı
ve insan, hayvan ve bitki sağlığı ile çevre ve biyolojik çeşitliliğe
herhangi bir zararının bulunmadığı tespit edilmiş, piyasaya sürülen bir GDO
ve ürününün işleme ve dağıtım zinciri boyunca her aşamada takibi ve her
türlü gözlem, kontrol ve denetimi,
v)
İzlenebilirlik: GDO ve ürünlerinin üretim ve dağıtım zinciri boyunca her
aşamada geriye dönük takibini, belirlenmesini ve tanımlanmasını,
y)
Kanun: 18/3/2010 tarihli ve 5977 sayılı
Biyogüvenlik Kanununu,
z)
Kapalı alan: İnsan, hayvan ve bitki sağlığı ile çevre ve biyolojik
çeşitlilik üzerinde genetik yapısı değiştirilmiş mikroorganizmalardan veya
ürünlerinden kaynaklanabilecek olumsuz etkilerin biyolojik, kimyasal ve
fiziksel engellerle tamamen önlendiği kontrollü laboratuvarlar ve üretim
tesislerini,
aa)
Kapalı alanda kullanım: İnsan, hayvan ve bitki sağlığı ile çevre ve
biyolojik çeşitlilik üzerinde genetik yapısı değiştirilmiş
mikroorganizmalardan veya ürünlerinden kaynaklanabilecek olumsuz etkilerin
biyolojik, kimyasal ve fiziksel engellerle tamamen önlenerek kontrol edilen
laboratuvar ve tesislerdeki araştırma, geliştirme, eğitim ve üretim faaliyetlerini,
bb)
Karar: GDO veya ürünlerine ilişkin yapılan bir başvuru hakkında bilimsel
esaslara göre yapılan risk değerlendirmesi ve sosyo-ekonomik değerlendirme
sonuçlarına göre Kurul tarafından verilen kararı,
cc)
Kaza: GDO ve ürünleri kullanım ve nakilleri sırasında çevre ve insan sağlığı
üzerinde uzun veya kısa vadede zarara neden olacak şekilde istenmeyen kaçış
süreçlerini,
çç)
Komite: Bilimsel değerlendirmeleri yapmak üzere Kurul tarafından
oluşturulan komiteleri,
dd)
Kurul: Biyogüvenlik Kurulunu,
ee)
Mikroorganizma (MO): Çoğalma ve genetik materyal aktarabilme yeteneğine
sahip, virüsler, viroidler, kültürü yapılan bitki ve hayvan hücrelerinin de
dâhil olduğu hücresel veya hücresel olmayan mikrobiyolojik yapıları,
ff)
Muamele: İnsan, hayvan ve bitki sağlığı ile çevre ve biyolojik çeşitliliğin
korunması için alınacak tedbirler göz önünde bulundurularak ambalajlama,
paketleme, etiketleme, nakil ve depolama gibi GDO üzerinde gerçekleştirilen
herhangi bir işlemi,
gg)
Onay: GDO veya ürünlerine ilişkin yapılan bir başvuru hakkında bilimsel
esaslara göre yapılan risk değerlendirmesi ve sosyo-ekonomik değerlendirme
ile gerekli hâllerde yapılacak etik değerlendirme sonuçlarına göre Kurul
tarafından verilen olumlu kararı,
ğğ)
Piyasaya sürme: Bu Yönetmelik kapsamındaki her türlü ürünün bedelli veya
bedelsiz olarak piyasaya arzını,
hh)
Risk değerlendirme: GDO ve ürünlerinin, genetik değişiklikten dolayı,
insan, hayvan ve bitki sağlığı, biyolojik çeşitlilik ve çevre üzerinde
sebep olabileceği risklerin ve risk kaynağının test, analiz, deneme gibi
bilimsel yöntemlerle tanımlanması, niteliklerinin belirlenmesi,
değerlendirilmesi ve risk unsurlarının belirlenmesini kapsayan dört aşamalı
süreci,
ıı)
Risk iletişimi: Risk analizi sürecinde risk değerlendiricileri, risk
yöneticileri ve diğer ilgili tarafların, tehlike, risk, riskle ilgili
faktörler ve riskin algılanmasına ilişkin bilgi ve görüşler ile risk
değerlendirmesi bulguları ve risk yönetimi kararlarının açıklamalarını da
kapsayan bilgi ve düşüncelerin paylaşımını,
ii)
Risk yönetimi: GDO ve ürünlerinin, risk değerlendirmesi ve yasal faktörler
göz önünde tutularak ilgili taraflarla istişare ile izin verilen amaç ve
kurallar dâhilinde kullanılmasını ve muamelesini sağlamak amacıyla alınan
önlemleri, uygun olabilecek kontrol önlemlerine ilişkin alternatiflerin
değerlendirilmesi, tercih edilmesi ve uygulanması sürecini,
jj)
Sosyo-ekonomik değerlendirme: Başvuru hakkında karar verilmeden önce değerlendirilmek
üzere, GDO ve ürünlerinin çevreye serbest bırakılması ve kullanılması
sürecinde biyolojik çeşitlilik ve kullanıcıları ile çiftçiler üzerindeki
etkilerinden kaynaklanacak sosyo-ekonomik bedelleri belirlemek üzere
bilimsel esaslara dayanarak yapılan tüm çalışmaları,
kk)
TAGEM: Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğünü,
ll)
Transit Geçiş: Serbest dolaşımda bulunmayan ürünlerin Türkiye Gümrük
Bölgesi üzerinden geçerek yabancı bir ülkeden yabancı bir ülkeye, yabancı
bir ülkeden Türkiye’ye, Türkiye’den yabancı bir ülkeye, bir iç gümrükten
diğer bir iç gümrüğe sevkini,
mm)
TÜBİTAK: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumunu
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler ve Yasaklar
Genel hükümler
MADDE 5 – (1) Bakanlık; insan, hayvan, bitki sağlığı ile
çevrenin ve biyolojik çeşitliliğin korunması amacıyla bu Yönetmelik
kapsamına giren ürünler hakkında tamamen veya kısmen toplatma, mülkiyetin
kamuya geçirilmesi, ürünün mahrecine iadesi, faaliyetin geçici olarak
durdurulması, ürünün imhası, piyasaya arzı, ticareti ve işlenmesinin yasaklanması
gibi ihtiyati tedbirler dâhil her türlü tedbiri almaya ve düzenlemeyi
yapmaya yetkilidir.
(2)
Başvurular, başvuru dokümanları, bilimsel değerlendirme raporları ve
kararlar biyogüvenlik bilgi değişim mekanizması aracılığıyla kamuoyuna
duyurulur.
(3)
Araştırma ve geliştirme amacıyla ithal edilmek istenen GDO ve ürünleri
dışında bu Yönetmelik kapsamındaki ürünler için gümrük idarelerince GDO'ya
ilişkin ek bir belge aranmaz.
(4)
GDO ve ürünlerinin araştırmaya yetkili kuruluşlarda sağlanması gereken
standart ve koşullar ile izleme, denetim ve kontrol amaçlı analizleri
yapacak laboratuvarlarda aranacak koşullar Kurul tarafından belirlenir.
Yasaklar
MADDE 6 – (1) Bu Yönetmelik kapsamına giren ürünler ile ilgili
olarak;
a)
GDO ve ürünlerinin onay alınmaksızın piyasaya sürülmesi,
b)
GDO ve ürünlerinin, Kurul kararlarına aykırı olarak kullanılması veya
kullandırılması,
c)
Genetiği değiştirilmiş bitki ve hayvanların üretimi,
ç)
GDO ve ürünlerinin Kurul tarafından piyasaya sürme kapsamında belirlenen
amaç ve alan dışında kullanımı,
d)
GDO ve ürünlerinin bebek mamaları ve bebek formülleri, devam mamaları ve
devam formülleri ile bebek ve küçük çocuk ek besinlerinde kullanılması
yasaktır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Araştırma ve Geliştirme
Araştırma ve geliştirme
MADDE 7 – (1) Yurt içinde yapılacak GDO ile ilgili araştırma
ve geliştirme çalışmaları için başvuru şartı aranmaz. Ancak araştırma ve
geliştirme amaçlı yapılacak faaliyetin konusu ve sonucu hakkında Bakanlığa
bilgi verilmesi zorunludur.
(2) Araştırma, geliştirme ve
eğitim amaçlı ithal edilecek GDO ve ürünleri için Bakanlıktan izin
alınır.
a)
İzin için Ek-1’deki başvuru formu ile TAGEM’e müracaat edilir.
b)
TAGEM izin işlemlerini on beş gün içinde tamamlar ve ithalat işlemlerini
tamamlanması için izin belgesini gümrük idaresine sunulmak üzere ilgilisine
verir. İthalat işlemleri, alınan izinde belirtilen şartlara uygun olarak gerçekleştirilir.
c)
İthal edilecek materyalin miktarı TAGEM tarafından belirlenir.
ç)
İthalatına izin verilen GDO ve ürünleriyle ilgili yurt içinde yürütülen
araştırma ve geliştirme faaliyetinin tamamlanmasını takip eden üç ay içinde
sonuçtan Bakanlığa bilgi verilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Başvuru, Deneysel Amaçlı Serbest Bırakma, GDM’nin Kapalı
Alanda Kullanımı,
Değerlendirme
ve Karar, Basitleştirilmiş İşlem ve Gizli Bilgi
Başvuru
MADDE
8 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında
yer alan GDO ve ürünlerinin ilk ithalatından önce, içerdiği her bir GDO
için gen sahibi veya ithalatçı, yurt içinde geliştirilen GDO ve ürünü için
ise GDO’yu geliştiren veya gen sahibi gerçek ve tüzel kişiler tarafından
TAGEM’e başvuru yapılır. Başvurularda, başvurunun içeriğine ilişkin
bilgiler ile GDO’nun ne amaçla kullanılacağı belirtilir. GDO için birden
fazla amaçla kullanım başvurusu yapılabilir. Birden fazla amaçla kullanım
için başvuru yapıldığında, her bir amaç için ayrı başvuru yapılmış sayılır.
(2)
Piyasaya sürülmek üzere yapılacak başvurularda;
a)
Ayırt edici kimlik bilgileri,
b)
Kullanım amacı ve kısıtlamalarla ilgili talep ve bu talebi destekleyen
bilgi ve belgeler,
c)
GDO ve
ürünlerinin geliştirildiği ülkede kullanım ve üretim koşullarını açıklayan
bilgi ve belgeler,
ç)
Risk yönetimi ile ilgili bilgi ve belgeler,
d)
Başvuru yapılan GDO ve ürünlerinin taşıma, muhafaza ve nakil koşulları,
e)
GDO ve ürünlerinin geliştirildiği ülkede çevreye serbest bırakılmasına,
tüketim amacıyla piyasaya sürülmesine izin verildiğine, verilen iznin devam
ettiğine, üretimine ve tüketimine devam edildiğine ve Bakanlıkça belirlenen
süreyle piyasada
yer aldığına dair talep edilen
belge,
f)
Başvurulacak organizmanın özelliğine göre EK-2 III A ve III B kısımları
veya EK-3 II Ç ve II D kısımlarında belirtilen bilgiler hariç,
g)
Kurul tarafından ilan edilecek diğer bilgi ve belgeler,
sunulur.
(3)
Yurt içinde geliştirilen GDO ve ürünlerinin başvurusu için ikinci fıkranın
(c) ve (e) bentleri dışındaki diğer bilgi ve belgeler sunulur.
(4)
Alınan başvurular TAGEM tarafından Kurula iletilir.
(5)
Kurul, başvuruyu en geç doksan gün içerisinde değerlendirerek sonucunu
TAGEM’e gönderir. TAGEM başvurudan itibaren on beş gün içerisinde başvuru
sahibine sonucu bildirir. Ek bilgi ve belge temini için geçen süre, doksan
günlük sürenin hesaplanmasında dikkate alınmaz.
(6)
Kurul, yapılan başvuruları biyogüvenlik bilgi değişim mekanizması
aracılığıyla duyurur.
(7)
Kurul, gerek gördüğü durumlarda başvuruya ait ek bilgi ve belgeler
isteyebilir.
(8)
Kurul tarafından başvuru ile ilgili ilave bilgi ve belge istenmesi hâlinde
bilgi ve belgelerin Kurul tarafından belirlenen süre içinde temin
edilmemesi durumunda işlem sonlandırılır ve dosya başvuru sahibine iade
edilir.
(9)
Başvurular GDO ve ürünlerinin;
a)
İnsan, hayvan ve bitki sağlığı ile çevre ve biyolojik çeşitliliği tehdit
etmesi,
b)
Üretici ve tüketicinin tercih hakkının ortadan kaldırılması,
c)
Çevrenin ekolojik dengesinin ve ekosistemin
bozulmasına neden olması,
ç)
GDO ve ürünlerinin çevreye yayılma riskinin olması,
d)
Biyolojik çeşitliliğin devamlılığını tehlikeye düşürmesi,
e)
Başvuru sahibinin biyogüvenliğin sağlanmasına yönelik tedbirleri uygulamak
için yeterli teknik donanıma sahip olmadığının anlaşıldığı,
durumlarda reddedilir.
(10)
Başvuruların değerlendirme işlemleri ile ilgili masraflar başvuru sahibi
tarafından Bakanlıkça belirlenen hesaba yatırılır.
Deneysel amaçlı serbest bırakma
MADDE 9 – (1) Deneysel amaçlı serbest bırakma başvurusu için
8 inci maddenin ikinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç), (d), (e) ve (g)
bentlerinde belirtilenlere ilave olarak,
a) Bitkiler dışındaki genetik yapısı
değiştirilmiş organizmalar için EK-2’deki,
b)
Genetik yapısı değiştirilmiş bitkiler için EK-3’teki
bilgiler sunulur.
(2)
Deneysel amaçlı serbest bırakma kapsamında yürütülecek açık alan, sera ve
laboratuvar koşulları ve çalışmalar süresince alınacak tedbirler ile
uyulacak kurallar Kurul tarafından belirlenir.
(3)
Deneysel amaçlı serbest bırakma kapsamında ithal edilecek GDO ve ürünleri
ile yapılacak denemeler sonucu elde edilecek GDO ve ürünleri ticarete konu
edilemez.
(4)
Deneysel amaçlı serbest bırakma kapsamındaki denemeler Bakanlık tarafından
görevlendirilen araştırma enstitüleri tarafından yürütülür. Bu kapsamda,
araştırma enstitüleri, ihtiyaç olması hâlinde, Bakanlıktan izin almak kaydı
ile üniversiteler ve TÜBİTAK ile işbirliği yapabilir.
(5)
Denemeler ile ilgili usul ve esaslar Kurul tarafından belirlenir.
GDM’nin kapalı alanda kullanımı
MADDE 10 – (1) GDM’nin kapalı alanda kullanım
başvurusu için 8 inci maddenin
ikinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç), (d), (e) ve (g) bentlerinde
belirtilenlere ilave olarak,
a)
Devir veya kullandırmaya müsaade edilip edilmeyeceği, müsaade edilmesi
durumunda uyulması öngörülen şartların,
b)
Başvurulacak organizmanın özelliğine göre EK-2 III A ve III B kısımları
hariç bilgi ve belgelerin
sunulması zorunludur.
(2)
GDM’nin kapalı alanda kontrollü koşullarda araştırma, geliştirme ve
endüstriyel faaliyetlerin yürütüleceği kapalı alanların standartları,
koşulları ve uyulacak kurallar;
a)
Uluslararası kural ve standartlar,
b)
Mikroorganizmaların risk sınıflandırması,
c)
Kapalı alanın ve bu alanda GDM ile yürütülecek faaliyetin tasarım ve
işleyişindeki düzenlemenin biyogüvenlik riskleri oluşturmayacak önlemler
bakımından yeterliliği,
ç)
GDM ile yürütülen
kapalı alan faaliyeti sırasında oluşacak kazaların yaratabileceği
biyogüvenlik risklerini engelleyecek önlemler,
d)
GDM ile faaliyet
gösterecek ilgililerin yerine getirmesi gereken uluslararası uyumlu kapalı
alan standartları
ile ilgili hususlar dikkate alınarak Kurul tarafından
belirlenir.
Değerlendirme ve karar
MADDE 11 – (1) Karar alma süresi, 8 inci maddenin beşinci
fıkrasına göre TAGEM tarafından başvuru sahibine yapılacak bildirimden
sonra başlar ve bu süre iki yüz yetmiş günü geçemez. Ek bilgi veya belge talebi
nedeniyle geçen süre, karar alma süresinin hesabında dikkate alınmaz.
(2)
Her bir başvuru için, çevresel risk değerlendirmeyi de içeren risk
değerlendirmesi, sosyo-ekonomik değerlendirme
ve Kurul tarafından gerekli görüldüğü hâllerde etik değerlendirme yapılır.
GDO ve ürünleri ile ilgili yapılan başvurular hakkında risk değerlendirme
komitesi, sosyo-ekonomik değerlendirme komitesi ile etik komite tarafından
hazırlanan raporlar Kurula iletilir.
(3)
Risk değerlendirme komitesi, sosyo-ekonomik değerlendirme komitesi ile etik
komite tarafından raporların hazırlanmasında göz önünde bulundurulacak
hususlar ile uyulacak usul ve esaslar Kurul tarafından belirlenir.
(4)
Kurul ve komiteler tarafından risk değerlendirmede kullanılmak üzere talep
edilen her türlü bilgi ve belgeler ile laboratuvar, sera ve tarla
testlerini içeren alan denemeleri, gıda analizleri, toksisite ve alerji
testleri yanında gerekli görülen diğer testlerin sonuçlarının başvuru
sahibi tarafından temin edilmesi zorunludur.
(5)
Başvurusu yapılan GDO ve ürünleri için risk değerlendirme komitesi ile
sosyo-ekonomik değerlendirme komitesi raporlarının sonuçlarına dayanarak
risk yönetimi esasları Kurul tarafından belirlenir. Risk yönetim planının
hazırlanması ve uygulanmasından başvuru sahibi sorumludur.
(6)
GDO’larla ilgili gıda ve yem analizleri, toksisite ve alerji testleri ile
ilgili usul ve esaslar Kurul tarafından belirlenir.
(7)
Deneysel amaçlı serbest bırakılması amaçlanan GDO’nun çevresel risk
değerlendirmeyi de içeren risk değerlendirmesine dair usul ve esaslar,
Kurul tarafından;
a)
GDO’ların uzun vadede insan ve hayvan sağlığı ve çevrenin unsurları olan
flora, fauna, toprak verimliliği, toprak organik
madde yapısı ile gıda ve yem zinciri ve biyolojik çeşitlik üzerindeki
kümülatif etkileri ile antibiyotik direnç genleri ile ilgili analiz
sonuçları,
b)
GDO’nun değiştirilen özelliğinin ve GDO’nun kullanımının, muhtemel riskler
bakımından GDO’suz eşdeğer ürün ile aynı şartlar altında mukayese edilmesi
sonucu elde edilen veriler,
c)
Bilimsel esaslara göre ve şeffaf bir şekilde mevcut bilimsel ve teknik
verilerin değerlendirilmesi ile elde edilen risk değerlendirme sonucu,
ç)
Her bir başvurunun risk değerlendirmesinde, GDO’ların türüne, amaçlanan
kullanımlarına ve potansiyel salınacağı çevreye bağlı olarak
gösterebileceği muhtemel değişikliklerin, ihtiyaç duyulacak diğer
bilgilerin değerlendirilme sonucu,
d)
İnsan ve hayvan sağlığı ile çevre üzerindeki GDO ve GDO’nun kullanımından
dolayı etkilerine ilişkin yeni bilgilerin ortaya çıkması durumunda, riskin
değişip değişmediğinin ve risk yönetim planında değişiklik yapmaya gerek
olup olmadığı ya da risk değerlendirmesinin yeniden yapılması yönündeki
bulgular
dikkate
alınarak
belirlenir.
(8)
Risk değerlendirme komitesi, sosyo-ekonomik değerlendirme komitesi ile etik
komite tarafından hazırlanan raporlar Kurul tarafından, biyogüvenlik bilgi
değişim mekanizması vasıtasıyla kamuoyuna duyurulur.
(9)
Kamuoyundan görüş alma ile ilgili usul ve esaslar Kurul tarafından
belirlenir. Kurul, kamuoyu görüşlerini de dikkate alarak nihai kararını
oluşturur.
(10)
Kararda;
a)
Kararın geçerlilik süresi,
b)
İthalatta uygulanacak işlemler,
c)
Kullanım amacı,
ç)
Risk yönetimi ve piyasa denetimi için gerekli veriler,
d)
İzleme koşulları,
e)
Belgeleme ve etiketleme koşulları,
f)
Ambalajlama, taşıma, muhafaza ve nakil kuralları,
g)
İşleme, atık ve artık arıtım ve imha koşulları,
ğ)
Güvenlik ve acil durum tedbirleri,
h)
İzleme ile ilgili raporlamanın nasıl yapılacağı
ile ilgili hususlar yer alır.
(11)
Kurul olumlu kararını toplantı tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde
gerekçeleri, varsa karşı oy gerekçeleri ve imzaları ile birlikte tekemmül
ettirir ve Bakanlığa sunar. Kurul kararları Resmî Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe girer.
(12)
Kararın olumsuz olması durumunda, karar Bakanlıkça başvuru sahibine yazılı
olarak bildirilir. Başvuru sahibi, olumsuz kararın değiştirilmesine sebep
olabilecek yeni bilgilere sahip olması hâlinde, altmış gün içerisinde Bakanlığa
başvurarak bu kararın gözden geçirilmesini isteyebilir. Bu durumda Kurul
sunulan yeni bilgileri dikkate alarak atmış gün içinde kararı gözden
geçirir ve sonuçlarını başvuru sahibine bildirilmek üzere Bakanlığa iletir.
(13)
Başvuru sahibi, geçerlilik süresi dolmadan en az bir yıl önce Bakanlığa
müracaat ederek uzatma talep edebilir. Bu talep kurul tarafından
değerlendirilir ve sonucu başvuru sahibine bildirilmek üzere Bakanlığa
gönderilir. Sonucun bir yıllık süre içerisinde başvuru sahibine
bildirilmemesi durumunda, izin süresi karar verilinceye kadar uzar.
(14)
Başvuruya ilişkin karar, takip eden ithalatlar için de geçerlidir. Ancak,
ithalatın gerçekleştirilebilmesi için ilgili diğer mevzuat hükümleri de
yerine getirilir.
(15)
Her bir GDO’ya ilişkin Kurul tarafından verilen ayırt edici kimlik
Bakanlıkça kayıt altına alınır. Kayıt altına alınan GDO’ya ilişkin belgeler
başvuru sahibi ve Bakanlık tarafından yirmi yıl süreyle saklanır.
Basitleştirilmiş işlem
MADDE 12 – (1) GDO ve ürünlerinden kaynaklanabilecek
herhangi bir riski olmayan ve insan, hayvan ve bitki sağlığı ile çevre ve
biyolojik çeşitliliğe herhangi bir zararının bulunmadığı yönünde mevcut
bilgiye ve daha önce yapılmış olan çevresel risk değerlendirmeyi de içeren
risk değerlendirmesine dayanan başvurular için, sosyo-ekonomik değerlendirme
sonuçları da dikkate alınarak Kurul tarafından basitleştirilmiş işlem
uygulanmasına karar verilebilir.
(2)
Basitleştirilmiş işleme başvuru için TAGEM’e müracaat edilir. Alınan
başvuru TAGEM tarafından Kurula iletilir. Kurul başvurunun kabul edilip
edilmeyeceği ile ilgili işlemleri başvuruyu takip eden ilk toplantısında
görüşür.
(3)
Basitleştirilmiş işleme başvurunun kabul edilmesi için;
a)
GDO ve ürünlerinin geliştirildiği veya tescil edildiği ülkede çevreye
serbest bırakılmasına, tüketim amacıyla piyasaya sürülmesine müsaade
edildiğine dair resmî belgelerin sunulması,
b)
Verilen iznin devam ettiğine, piyasada yer aldığına, üretimine ve
tüketimine devam edildiğine dair resmî belgelerin sunulması,
c) Gen kaynağı ile transfer
edilen canlı organizmanın taksonomisi ve biyolojisinin biliniyor olması,
ç)
GDO’nun insan, hayvan, çevre sağlığı ve biyolojik çeşitliliğe olabilecek
etkileri hakkında yeterli bilgi bulunması,
d)
GDO’nun diğer canlı organizmalarla ilişkisi ile ilgili olarak
kullanılabilecek daha önce yapılmış risk değerlendirmelerinden elde edilen
olumsuz bir etki olmadığına dair bilginin mevcut olması,
e)
Transfer edilen genetik materyalin tanımlanması ve transfer edildiği canlı
organizma içinde belirlenmesi için detaylı yöntem ve verilerin bulunması,
f)
Daha önce yapılmış risk değerlendirmesi ve varsa sosyo-ekonomik ve etik
değerlendirme sonuçlarının sunulması,
g)
Kurul tarafından belirlenecek bilgi ve belgelerin sunulması
zorunludur.
(4)
Başvurunun kabul edilmesi hâlinde Kurul, alınan dosyayı değerlendirilmek
üzere Komiteye gönderir.
(5)
Komite, Kurul tarafından belirlenen sürede değerlendirmesini yapar ve
raporunu Kurula sunar. Kurul, takip eden ilk toplantıda kararını verir ve
sonucu on beş gün içinde Bakanlığa bildirir.
(6)
Kararın olumlu olması hâlinde, Bakanlık alınan kararı, en geç on beş gün
içinde Resmî Gazete’de yayımlanmak üzere Başbakanlığa gönderir.
(7)
Olumsuz karara yeni bilgi ve belgelerle itiraz edilmesi hâlinde; Kurul, ilk
toplantısında itirazı görüşür.
İtiraz ile ilgili olarak yapılacak işlemleri ve işlemlerin
tamamlanacağı süreyi belirler ve sonucu başvuru sahibine bildirilmek üzere
Bakanlığa iletir. Bakanlık sonucu en geç on beş gün içinde başvuru sahibine
bildirir.
(8)
Basitleştirilmiş işlem için yapılan başvuru ve değerlendirme ile ilgili
hususlar Kurul tarafından belirlenir.
Gizli bilgi
MADDE 13 – (1) Başvuru sahibi gizli tutulmasını istediği
bilgilere ilişkin talebini yazılı olarak bildirir. Bakanlık bu talebin
karşılanmasına karar vermeden önce başvuru sahibi ile gizlilik talebi
hakkında bilgi alışverişinde bulunur. Bakanlık bu görüşmenin ardından
taleple ilgili gerekli tedbirleri alır ve başvuru sahibine bildirir.
(2)
Başvurularla ilgili;
a)
Başvuru sahibinin veya ithalatçının adı ve adresi,
b)
GDO ve ürünlerinin kullanım amacı, sahip olduğu özellikler, ayırt edici
kimlik bilgileri, bilinen ve bilimsel isimleri, transfer edilen genin
alındığı organizma, alıcı ve verici organizmanın orijin ülkesi, transfer
yönteminin genel tanımı,
c)
Acil durumlarda uygulanacak olan yöntem ile planlar,
ç) Risk değerlendirmesinin özeti
gizli bilgi olarak değerlendirilemez.
BEŞİNCİ BÖLÜM
İthalat, İhracat ve Transit Geçiş
İthalat
MADDE 14 – (1) Kurul tarafından gerekli değerlendirmeler
yapılarak gıda ve yem olarak piyasaya sürülmesi uygun görülen GDO ve
ürünlerinin ithalatında aşağıdaki hususlar dikkate alınır:
a)
İthalatçı firmadan, ithal edilecek GDO ve ürünlerinin miktarı ve içerdiği
gen çeşidi ile ilgili orijin ülke veya yüklendiği ülke yetkili otoriteleri
tarafından düzenlenmiş belge veya uluslararası akredite bir laboratuvardan
alınmış analiz raporu istenir.
b)
Bakanlık, denetim ve kontrol amaçlı analizler yapar.
c)
Denetim ve kontrol sonucu uygun görülen ürünlerin ithaline müsaade edilir.
ç)
Bakanlıkça GDO’lu olarak ithaline müsaade edilen ürünlerin, firma ve GDO
bazında kayıtları tutulur.
(2)
İthalat aşamasında Bakanlıkça yapılan kontroller sonucunda onaysız GDO veya
Kanun kapsamında Kurul veya Bakanlıkça öngörülen diğer koşullara uygun
olmayan onaylı GDO tespit edilen ürünlerin ithaline müsaade edilmez.
(3)
Bedelsiz olarak ithal edilerek halkın tüketimine sunulacak ürünler bu
Yönetmelik kapsamında değerlendirilir.
(4)
GDO ve ürünlerinin gümrük giriş kapıları Gümrük Müsteşarlığının görüşü
alınarak Bakanlıkça belirlenir.
(5)
Deneysel amaçlı serbest bırakma kapsamında kullanılacak GDO’ların ithalatı,
kararda belirtilen esaslara göre gerçekleştirilir.
(6)
Gıda ve yem haricindeki GDO ve ürünlerinin ithalatı, Kurul kararı
doğrultusunda ilgili Bakanlık, kurum ve kuruluşlar ile işbirliği yapılarak
gerçekleştirilir.
(7)
GDO’lardan elde edilen ürünler ile GDO’lardan elde edilmiş bileşen içeren
ürünlerin ithalatında bu ürünlerin elde edildiği GDO’nun onaylanmış olması
şartı aranır.
İhracat
MADDE 15 – (1) İhracatta alıcı ülkenin talebi doğrultusunda
işlem yapılır.
(2)
Bakanlıkça GDO’lu olarak ihracatına müsaade edilen ürünlerin, firma ve GDO
bazında kayıtları tutulur.
(3)
GDO ve ürünlerinin gümrük çıkış kapıları Gümrük Müsteşarlığının görüşü
alınarak Bakanlıkça belirlenir.
Transit geçiş
MADDE 16 – (1) GDO ve ürünlerinin transit geçişinde her bir
geçiş için Bakanlıktan izin alınır.
(2)
Transit geçişlerde, ürün miktarı, menşei, içerdiği GDO çeşidi, nakil
vasıtası, alınan tedbirler, çıkış gümrüğü bilgileri ile ilgili doküman ve
kimlik kontrolü Bakanlıkça yapılır.
(3)
Transit geçişlerde, GDO ve ürünlerinin çevreye bulaşmasını önleyecek
şekilde gerekli tedbirlerin alınıp alınmadığı ve nakil vasıtalarının
mühürlü olup olmadığı Bakanlıkça kontrol edilerek kayıtları tutulur.
(4)
Transit geçişler, Bakanlık tarafından verilen yazılı izinde belirtilen
koşullara ve 4458 sayılı Gümrük Kanununa uygun olarak gerçekleştirilir.
ALTINCI BÖLÜM
GDO ve Ürünlerinin İşlenmesi, Depolanması,
Etiketlenmesi,
İzlenmesi, İzlenebilirliği, Denetim ve Kontrolü ile
Numune Alma ve Analiz
İşleme ve depolama
MADDE 17 – (1) GDO ve ürünleri farklı hatlarda işlenir ve depolanır.
Bunun mümkün olamayacağı durumlarda ilgililer tarafından GDO ve
ürünlerinden oluşabilecek bulaşmayı önlemek amacıyla işleme hattında ve
depolarda gerekli temizlik yapılır ve kayıt altına alınır.
(2)
GDM üretimi Kurul tarafından belirlenen kapalı alan koşul ve
standartlarında risk sınıflandırmaları dikkate alınarak üretilir ve
depolanır.
(3)
İlgililer, GDO ve ürünlerinden kaynaklanabilecek riskleri engellemek,
insan, hayvan ve bitki sağlığı ile çevre ve biyolojik çeşitliliğin
korunması ve sürdürülebilirliğin sağlanması amacıyla Kurul tarafından
belirlenen işleme, atık, artık, arıtım ve imha koşullarının uygulandığını
denetim ve kontrol sırasında Bakanlığa ibraz etmek zorundadır.
(4)
GDO ve ürünlerinin yurt içinde işlenmesi, muameleye tabi tutulması hâlinde
gıda ve yem işletmecisi GDO ve ürünleri ile ilgili;
a)
Dağıtım ve satışını takip etmek için kimden, ne miktarda temin ettiği ile
ilgili belgeleri,
b)
Ürünlerin kullanım amacına dair belgeleri,
c)
Satın alınan, işlenen, mübadele konusu yapılan her bir ürün ve parti için
EK-4’te yer alan GDO ve Ürünleri Kayıt Formunu
saklar ve gerektiğinde Bakanlığa ibraz eder.
Gıdaların etiketlenmesi
MADDE 18 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan gıdaların
Bakanlık tarafından belirlenen eşik değerin üzerinde; onaylanmış GDO’dan
elde edilmiş olması veya onaylanmış GDO’dan elde edilmiş bileşen içermesi
veya GDO içermesi veya GDO’dan oluşması durumunda Türk Gıda Kodeksinde yer
alan gerekliliklere ilave olarak;
a)
Etiketinde bileşen listesinin bulunması zorunlu olmayan gıdalar için
“genetik yapısı değiştirilmiştir” veya “genetik yapısı değiştirilmiş ……… dan üretilmiştir” ibaresi
etiket üzerinde açıkça görülecek şekilde belirtilir.
b)
Gıdanın birden fazla bileşen içermesi durumunda; “genetik yapısı değiştirilmiş
…..” veya “genetik yapısı değiştirilmiş ……… dan üretilmiştir” ibareleri bileşen listesinde parantez
içinde ve söz konusu bileşenden hemen sonra gelecek şekilde aynı punto
büyüklüğünde yer alır.
c)
Bileşen listesinde grup adı ile belirtilen bileşen bulunan gıdalarda
“genetik yapısı değiştirilmiş ……… içerir” veya “
genetik yapısı değiştirilmiş ……. dan üretilmiş ……. içerir.”
ibareleri grup adından hemen sonra gelecek şekilde parantez içinde aynı
punto büyüklüğünde yer alır.
ç)
Bu Yönetmelik kapsamındaki dökme gıdaların etiketleri, tüketicinin
görebileceği yerlerde bulundurulur veya gıda maddesi ile birlikte
tüketiciye sunulur.
d)
Bu Yönetmelik kapsamındaki gıdaların GDO’suz eşdeğer gıdalardan; bileşimi,
beslenme etkileri veya beslenme değeri, kullanım amacı açısından farklılık
gösterdiği durumlarda, bu hususların etiket üzerinde belirtilmesi, besin
bileşeninde farklılık gösteren söz konusu gıdalarda, beslenme açısından
etiketleme yapılması zorunludur.
e)
Bu Yönetmelik kapsamındaki gıdaların GDO’suz eşdeğer gıdalardan farklı
olması durumunda, tüketilmesi sonucunda sağlık riski oluşturabilecek
tüketici gruplarına ait uyarılar etiket üzerinde belirtilir.
f)
Bu Yönetmelik kapsamındaki gıdaların GDO’suz eşdeğerinin olmaması
durumunda, söz konusu gıdanın doğası ve özelliklerine ait bilgiler Türk
Gıda Kodeksinde belirtilen hükümlere uygun olarak etiket üzerinde
belirtilir.
g)
GDO’suz eşdeğer gıdaların etiketlerinde GDO içermediğini, GDO’dan
oluşmadığını, GDO’dan elde edilmediğini ifade eden beyanlar yer alabilir.
Yemlerin etiketlenmesi
MADDE 19 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan yemlerin,
Bakanlık tarafından belirlenen eşik değerin üzerinde; GDO içermesi veya
GDO’lardan oluşması veya onaylanmış GDO’lardan elde edilmiş olması hâlinde,
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununda yer
alan etiket gerekliliklerine ilave olarak; her bir yem aşağıdaki şekilde
etiketlenir.
a)
GDO içeren veya GDO’lardan oluşan yemin özel adının yanında parantez içinde
“genetik yapısı değiştirilmiş ………” ibaresi
bulunur. Bu ibare yem bileşen listesi altında dip not olarak da yer
alabilir. Bu durumda yazı karakter büyüklüğü listede belirtilen ürünlerin
karakter büyüklüğünden az olamaz.
b)
GDO’dan elde edilen yemin adının yanında parantez içinde “genetik yapısı
değiştirilmiş ……… den
elde edilmiştir” ibaresi yer alır. Bu ibare yem bileşen listesi altında dip
not olarak da yer alabilir. Bu durumda yazı karakter büyüklüğü listede
belirtilen ürünlerin karakter büyüklüğünden az olamaz.
c)
Bu Yönetmelik kapsamındaki dökme yemlerin beraberinde, etiket bilgilerini
içeren belge bulundurulur.
ç)
Bu Yönetmelik kapsamındaki yemlerin GDO’suz eşdeğerinden farklı olması
hâlinde bileşimi, besleme özellikleri, kullanım amacı, belirli hayvan türü
ya da kategorisi için yapılan sağlık ile ilgili uyarılar etiket üzerinde
bulundurulur.
d)
Bu Yönetmelik kapsamındaki yemlerin GDO’suz eşdeğeri yoksa,
o yemin yapısı ve karakteristikleri ile ilgili bilgiler etiket üzerinde
bulundurulur.
e)
GDO’suz eşdeğer yemlerin etiketlerinde GDO içermediğini, GDO’dan
oluşmadığını, GDO’dan elde edilmediğini ifade eden beyanlar yer alabilir.
Gıda ve yem dışında diğer ürünlerin
etiketlenmesi
MADDE 20 – (1) Gıda ve yem maddeleri dışındaki diğer ürünler
ilgili mevzuat hükümlerine ilave olarak Kurul kararında belirtilen şartlara
göre etiketlenir.
İzleme ve izlenebilirlik
MADDE 21 – (1) İlgililer; 18 inci, 19 uncu ve 20 nci
maddelere göre etiketledikleri GDO ve ürünleri ile GDO’lardan elde edilen
ürünlerin son tüketiciye ulaşıncaya kadar izlenebilirliğini sağlamak için
EK- 4’deki formu bulundurmak ve forma ilişkin kayıt sistemine sahip olmak
zorundadır.
(2)
GDO ve ürünleri ile ilgili olarak Kurulun karar belgesinde belirtilen
koşullara uyulup uyulmadığı Bakanlık tarafından izlenir. Bakanlık izleme
sonuçlarına göre Biyogüvenlik Kanunu hükümleri ile birlikte Veteriner
Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu hükümlerine göre işlem yapar.
(3)
İzlenebilirliğin sağlanması amacıyla, GDO ve ürünlerinin ithalatı ve
serbest dolaşımında, Bakanlığa beyanda bulunulur, gerekli kayıtlar tutulur
ve etiketleme kurallarına uyulur.
(4)
İlgililer, ithalat aşamasından başlayarak işleme, depolama, piyasaya sürme
aşamalarında kullanılan irsaliyeli fatura veya sevk irsaliyesi gibi
belgelerde mübadele konusu yapılan GDO ve ürünlerinin GDO çeşidini ve ürün
miktarını belirtmek zorundadır.
(5)
İlgililer, bu Yönetmelik kapsamındaki izleme ve izlenebilirliğin
sağlanmasında müteselsilen sorumludur. İzlenebilirliğin sağlanamadığı
aşamadaki ilgili taraflar sorumlu tutulur.
Denetim ve kontrol
MADDE 22 – (1) GDO ve ürünleri ile GDO’lardan elde edilen
ürünlerin denetim ve kontrolleri bu Yönetmelik hükümleri ile birlikte
Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununa göre Bakanlıkça
yapılır.
(2)
GDO ve ürünlerinin piyasaya sürülmesinden sonra, Kurul kararında belirtilen
koşullara uyulup uyulmadığı Bakanlık tarafından kontrol edilir ve
denetlenir.
(3)
Kararda belirtilen koşulların ihlali veya GDO ve ürünleri ile ilgili olarak
herhangi bir riskin ortaya çıkabileceği yönünde yeni bilimsel bilgilerin
ortaya çıkması durumunda, karar Kurul tarafından iptal edilebilir. Kurul
kararı iptal edilen GDO ve ürünleri ilgililer tarafından toplatılır. Kurul
kararı ile insan, hayvan, bitki sağlığı ile çevre ve biyolojik çeşitliliğe
olumsuz etkisi olduğu tespit edilenler derhal imha edilir, herhangi bir
olumsuz etkisi tespit edilmeyenlerin ise mülkiyeti kamuya geçirilir. Bu
fıkra uyarınca Bakanlıkça alınacak tedbirlerle ilgili yapılan masraflar ve
diğer giderler, kusur ve sorumlulukları dikkate alınarak ilgililerden
tahsil edilir.
(4)
Bu Yönetmelik kapsamına giren GDO ve ürünleri ile GDO’lardan elde edilen
ürünlere yönelik olarak yapılan denetim ve kontrol ile ilgili kayıtlar
Bakanlıkça tutulur.
Numune alma ve analiz
MADDE 23 – (1) GDO ve ürünleri ile GDO’lardan elde edilen
ürünlerden Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununa göre
numune alınır ve analizi yapılır.
(2)
Analiz işlemleri, Bakanlık tarafından belirlenen laboratuvarlar tarafından
gerçekleştirilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 24 – (1) 26/10/2009 tarihli ve
27388 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda ve Yem Amaçlı Genetik Yapısı
Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerinin İthalatı, İşlenmesi, İhracatı,
Kontrol ve Denetimine Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Devam eden işlemler
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte
sonuçlanmamış GDO başvurularına ilişkin işlemler, başvuru tarihinde ilgili
olduğu mevzuata göre sonuçlandırılır.
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelikte, Veteriner Hizmetleri, Bitki
Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununa atıf yapılan hükümler için, 5996 sayılı Kanun
yürürlüğe girinceye kadar 27/5/2004 tarihli ve
5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun ile 29/5/1973
tarihli ve 1734 sayılı Yem Kanunu hükümleri uygulanır.
Yürürlük
MADDE 25 – (1) Bu Yönetmelik 26/9/2010 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 26 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri
Bakanı yürütür.
EK-1
GDO ve Ürünleri İçin Araştırma Amaçlı İthal İzin
Başvuru Formu
|
1. Başvuru sahibinin ve
diğer araştırıcıların1
|
1.1. Adı ve Soyadı
|
|
1.2. Kurumu
|
|
1.3. Unvanı
|
|
1.4. Adresi
|
|
1.5. Telefon No
|
|
1.6. Faks No
|
|
|
2. GDO Biyolojik Özellikleri
|
2.1. Bilinen Adı
|
|
2.2. Bilimsel/Latince Adı
|
|
2.3. Taksonomik özellikleri
|
|
2.4. Patolojik
|
|
2.5. Ekolojik
|
|
2.6. Fizyolojik
|
|
3. Organizmanın
değiştirilen özellik(ler)i2
|
4. Talep edilen
faaliyetinin yapılacağı yer2
|
5. Araştırma / Çalışma/
Proje hakkında özet bilgi 2
|
6. Özgeçmişler ve yayınlar2
|
7. Yönetmelik hükümlerine uyulacağına dair
taahhütname2
|
1: Diğer araştırıcıların bilgileri ayrı bir sayfada
imzaları ile birlikte verilecektir.
2: Bu forma eklenecek ve her bir madde için ayrı
yazılacaktır.
Başvuru Sahibinin Başvuran
Kurum Yetkilisinin
Adı
ve Soyadı Adı
ve Soyadı
İmzası İmza,
Mühür
EK-2
BİTKİLER DIŞINDAKİ GENETİK YAPISI DEĞİŞTİRİLMİŞ ORGANİZMALARIN DENEYSEL
AMAÇLI SERBEST BIRAKILMALARINA İLİŞKİN BAŞVURULARDA
GEREKLİ OLAN BİLGİLER
I. GENEL
BİLGİ
A. Başvuru
sahibini ismi ve adresi
B. Başvuru
sahibinin faaliyet konusu
C. Sorumluların
ismi, nitelikleri ve tecrübesi
Ç. Başvuru
sahibinin kurumsal teknik kapasitesi
D. Ayırıcı
kimlik numarası
E. GDO’nun
hedeflenen kullanım amacı
II. GDO’YA
İLİŞKİN BİLGİ:
A. Verici, alıcı
veya ebeveyn organizma veya organizmaların özellikleri:
1. Bilimsel
isim,
2. Taksonomi,
3. Diğer
isimler (yaygın ismi, ırk ismi gibi),
4. Fenotipik
ve genetik işaretler,
5. Verici ve
alıcı veya ebeveyn organizmalar arasındaki ilişkinin derecesi,
6. Teşhis ve
tespit tekniklerinin tarifi,
7. Nicel
tespit ve teşhis tekniklerinin hassasiyeti, güvenilirliği ve
özgünlüğü,
8. Doğal
yırtıcı hayvanlar, avlar, parazitler ve rakipler, simbiyoz yaşayan
organizmalar ve konukçular hakkındaki bilgiler de dâhil, organizmanın
coğrafi dağılımının ve doğal habitatının tarifi,
9. Genetik
malzemenin doğal koşullarda aktarıldığı bilinen organizmalar,
10. Organizmanın
genetik istikrarlılığının doğrulanması ve bunu etkileyen faktörler,
11. Patolojik,
ekolojik ve fizyolojik özellikler:
a)
İnsan, hayvan ve çevre sağlığı
ile biyolojik çeşitliliğin korunması bakımından değerlendirilmek üzere,
uluslararası sisteme göre risk sınıflaması,
b)
Doğal ekolojik
sistemlerde bir neslin yaşam süresi, eşeyli veya eşeysiz üreme döngüsü,
c)
Mevsimlere göre durumları da
dâhil, hayatta kalma hakkında bilgi ve hayatta kalmak için farklı yapıları
oluşturma becerisi,
ç) Patojenlik: Bulaşıcılık, zehirlilik, virulens,
alerjenlik, patojenlik, olası vektörler, hedef olmayan organizma da dâhil
konukçu aralığı. Latent virüslerin muhtemel aktivasyonu (provirüsler). Diğer organizmaları
kolonize etme kabiliyeti,
d) Antibiyotiğe direnç ve bu antibiyotiklerin hastalıktan korunma ve
tedavi için insanlarda ve evcil organizmalarda potansiyel kullanımı,
e) Çevresel süreçlerde yer alma: Üretim,
besin döngüsü, organik maddenin ayrıştırılması, solunum gibi hususlar.
12. Yerel vektörlerin yapısı:
a) Dizilim,
b) Mobilizasyon
frekansı,
c) Özgüllük,
ç) Direnç
genlerinin mevcudiyeti.
13. Genetik yapıda daha önce yapılan
değişikliklerle ilgili bilgi.
B. Vektörün karakteristikleri
1. Vektörün yapısı ve kaynağı,
2. GDO’yu oluşturmada kullanılan vektörler ve diğer kodlanmamış
genetik kesitler ile GDO’ya yerleştirilen vektör ve ek fonksiyonu
düzenlenmek için kullanılan transposonların dizilimi,
3. Eklenen
vektörün mobilizasyon frekansı ve/veya genetik transfer kabiliyetleri ile
bunların tespit yöntemleri,
4. Vektörün amaçlanan fonksiyonu yerine getirmek için gerekli olan DNA
ile ne derecede sınırlandığı hakkında bilgi.
C. Değiştirilmiş organizmanın özellikleri
1. Genetik yapıdaki değişikliğe ilişkin
bilgi:
a)
Değişiklik yapmak için
kullanılan metotlar,
b) Eklerin
oluşturulması, alıcıya yerleştirilmesi veya bir diziyi silmek için
kullanılan metotlar,
c)
Ek ve/veya vektörün
oluşturulması tanımlanması,
ç) Ekin bilinmeyen herhangi bir diziden ari olma durumu ve eklenmiş dizinin amaçlanan fonksiyonu
yerine getirmek için gerekli olan DNA ile ne derecede sınırlandığı hakkında
bilgi,
d) Seleksiyon
için kullanılan metotlar ve kriterler,
e)
Değiştirilen/eklenen/silinen
söz konusu nükleik asit kesitlerinin, özellikle bilinen herhangi zararlı
bir diziye ilişkin, dizilimi, fonksiyonel kimliği ve konumu.
2. Nihai GDO
hakkında bilgi:
a)
Genetik veya fenotipik
özelliklerin ve özellikle de ortaya çıkan veya artık ortaya çıkmayacak yeni
özelliklerin ve karakteristiklerin tarifi,
b) Değişikliğe
uğramış organizmanın son hâlinde, kalan herhangi bir vektör ve/veya verici
organzimaya ait nükleik asidin yapısı ve miktarı,
c)
Genetik özellikler bakımından
organizmanın istikrarı,
ç) Yeni genetik malzemenin
ifade edilme hızı ve seviyesi. Ölçüm yöntemi ve hassasiyeti,
d) İfade
edilen proteinlerin aktivitesi,
e)
İlave edilen dizinin ve
vektörün teşhis ve tespiti için kullanılan teknikler de dâhil, teşhis ve
tespit tekniklerinin tarifi,
f)
Nicel tespit ve teşhis
tekniklerinin hassasiyeti, güvenilirliği ve özgünlüğü,
g)
GDO’nun önceki serbest
bırakılmaları veya kullanımları hakkında bilgi,
ğ) İnsan, hayvan ve bitki
sağlığına ilişkin değerlendirmeler:
(i) GDOların
ve/veya metabolik ürünlerinin toksik ve alerjik etkileri,
(ii)
Değiştirilmiş organizmanın, verici, alıcı ve gerekli olduğu hâllerde,
ebeveyn organizma ile patojenlik bakımından karşılaştırılması,
(iii) Kolonizasyon kabiliyeti,
(iv) Şayet
organizma immünkompetan olan insanlar için patojenik
ise:
¾
Yayılma ve virülensi dâhil, patojenlikten
dolayı oluşan hastalıklar ve patojenlik mekanizması,
¾
Bulaşıcılık,
¾
Bulaşıcı doz,
¾
Konukçu aralığı, değişim
olasılığı,
¾
İnsan haricindeki konukçularda
hayatta kalma olasılığı,
¾
Vektörlerin ve yayılma
yollarının mevcudiyeti,
¾
Biyolojik istikrarlılık,
¾
Antibiyotiğe direnç biçimleri,
¾
Alerjenlik,
¾
Uygun tedavilerin varlığı.
(v)
Diğer
ürün tehlikeleri.
III. SERBEST
BIRAKMANIN KOŞULLARINA VE ALICI ÇEVREYE İLİŞKİN BİLGİLER
A. Serbest
bırakma hakkında bilgi
1.
Amaçlanan ve öngörülen ürünler
de dâhil, önerilen serbest bırakmanın tanımı,
2.
Serbest bırakmanın frekansları
ve devam edecekleri süre de dâhil, serbest bırakmanın öngörülen tarihi ve
denemelerin zaman planlaması,
3.
Serbest bırakılma öncesinde
yerin hazırlanması yapılacaklar,
4.
Yerin büyüklüğü,
5.
Serbest bırakma için
kullanılacak olan yöntemler,
6.
Serbest bırakılacak GDO’ların
miktarları,
7.
Serbest bırakılacak yerdeki
bozukluklar (ekim, madencilik, sulama ve diğer faaliyetlerin tipi ve metodu)
olması durumunda alınacak tedbirler,
8.
Serbest bırakma sırasında
çalışanların korunması için alınacak önlemler,
9.
Serbest bırakma sonrası yerde
yapılacak işlemler,
10.
Denemenin sonunda, GDO’ların
ve atıklarının ortadan kaldırılması veya etkisiz hâle getirilmesi için
öngörülen yöntemler,
11.
Özellikle farklı boyutlarda ve
farklı ekolojik sistemlerde gerçekleştirilmiş olan GDO’nun daha evvelki serbest
bırakılmaları hakkındaki bilgiler ve bunların sonuçları.
B. Serbest Bırakmanın Planlanmasında Çevre ile İlgili Göz Önünde
Bulundurulacak Hususlar
ve Sağlanması Gereken Bilgiler:*
1. Yerin coğrafi konumu ve kesin konuma ilişkin bilgiler,
2. İnsanlara
ve bölgedeki diğer önemli biyotaya fiziksel ve biyolojik yakınlık,
3. Önemli
biyotoplara,
korunan alanlara veya içme suyu rezervlerine yakınlık,
4. Etkilenecek
muhtemelen bölgelerin iklimsel karakteristikleri,
5. Coğrafi,
jeolojik ve pedolojik karakteristikler,
6. Yerin civarında yetiştirilen bitkisel ürünler, çiftlik
hayvanları ve göçmen türler de dâhil, flora ve fauna,
7. Etkilenmesi
muhtemel hedef olan ve olmayan ekosistemlerin tarifi,
8. Alıcı organizmanın doğal habitatı ile serbest bırakma için
önerilen yerin mukayesesi,
9. Serbest bırakmanın çevresel etkisine
tesir edebilecek olan, bölgedeki arazi kullanımına ilişkin bilinen
planlanan gelişmeler veya değişimler.
IV. GDO’LAR
İLE ÇEVRE ARASINDAKİ ETKİLEŞİMLERLE İLGİLİ BİLGİLER
A. Hayatta kalma, çoğalma ve yayılmayı etkileyen
karakteristikler
1. Hayatta
kalmayı, çoğalmayı ve yayılmayı etkileyen biyolojik özellikler,
2. Hayatta
kalmayı, çoğalmayı ve yayılmayı etkileyebilecek olan bilinen veya tahmin
edilen çevresel koşullar (rüzgar, su, toprak, ısı,
pH gibi),
3. Hassasiyet
olan özel etkenler.
B. Çevre ile etkileşimler
1. GDO’ların
öngörülen habitatı,
2. Suni
olarak oluşturulan yaşam ortamları, yetiştirme odaları, seralar gibi
taklit edilen doğal çevrelerde yürütülen, GDO’ların davranışı ve karakteristiklerine
ve bunların ekolojik etkilerine ilişkin
çalışmalar,
3. Genetik
materyali aktarma kabiliyeti:
a) Serbest bırakma sonrasında,
GDO’lardan, etkilenen ekolojik sistemlerdeki organizmalara
genetik malzeme transferi;
b) Serbest bırakılma
sonrasında, yerel organizmalardan GDO’lara genetik malzeme transferi;
4. Değiştirilen
organizmadaki beklenmeyen ve/veya arzu edilmeyen özelliklerin ortaya
çıkmasına yol açan serbest bırakma sonrası seleksiyon olasılığı,
5. Genetik
istikrarlılığı temin etmek ve teyit etmek amacıyla uygulanan önlemler. Genetik
malzemenin yayılmasını engelleyebilecek veya aza indirgeyebilecek genetik
özelliklerin tarifi, genetik istikrarlılığı doğrulamak için metotlar,
6. Biyolojik
yayılma yolları; teneffüs (solunum), sindirim, yüzey teması, yuvalanma
da dâhil olmak üzere yayma aracı ile bilinen veya potansiyel etkileşim
şekilleri,
7. İçine
GDO’ların yayılabileceği ekolojik sistemlerin
tarifi,
8. Çevrede
aşırı populasyon artışı potansiyeli,
9. Değişikliğe uğramamış alıcı veya ebeveyn
organizmaya veya organizmalara ilişkin olarak GDO’ların rekabet avantajı,
10. Hedef
organizmaların teşhis edilmeleri ve tarifi,
11. Serbest
bırakılan GDO’lar ile hedef organizma veya organizmalar arasındaki etkileşimin
öngörülen mekanizması ve sonucu,
12. GDO’nun
serbest bırakılmasıyla menfi olarak etkilenebilecek hedef olmayan organizmaların
teşhis edilmeleri ve tarifi, ve teşhis edilen
herhangi bir menfi etkileşimin öngörülen mekanizması,
13. Biyolojik
etkileşimlerde veya konukçu aralığında, serbest bırakma sonrası değişiklik
ihtimali,
14. Rakipler,
avlar, konukçular, simbiyoz içinde yaşayan organizmalar, yırtıcı hayvanlar,
parazitler ve patojenler de dâhil olmak üzere, çevrede bulunan hedef
olmayan organizmalar ile bilinen veya tahmin edilen etkileşimler,
15. Biyojeokimyasal
süreçlerde bilinen veya tahmin edilen yer almalar,
16. Çevre ile
diğer potansiyel etkileşimler.
V. İZLEME, KONTROL, ATIKLARIN ARITILMASI VE
ACİL DURUM PLANLARI HAKKINDA BİLGİLER
A. İzleme teknikleri
1. GDO’ların
takip edilmesi ve etkilerinin izlenmesine yönelik metotlar,
2. GDO’ları
teşhis etmek ve onları verici, alıcı ve uygun olduğunda ebeveyn organizmalardan
ayırt etmede kullanılan izleme tekniklerinin özgüllüğü, hassasiyeti ve
güvenilirliği,
3. Verilen
genetik malzemenin diğer organizmalara aktarımını meydana çıkarmaya yönelik
teknikler,
4. İzlemenin
devam edeceği süre ve frekansı.
B. Serbest bırakmanın kontrol edilmesi
1. Serbest
bırakma yerini veya kullanım
için tayin edilen alanın ötesine GDO’ların yayılmasını önlemek ve/veya an
aza indirgemeye yönelik metotlar ve usuller,
2. Serbest
bırakma yerinin yetkili olmayan
bireylerin ihlallerinden korumak için metotlar ve usuller,
3. Diğer
organizmaların mevkiye girmesini önlemeye yönelik metotlar ve usuller.
C. Atıkların arıtılması
1. Meydana
çıkan atığın tipi,
2. Beklenen
atık miktarı,
3. Öngörülen
arıtmanın tarifi.
Ç. Acil durum planları
1. Beklenmeyen
yayılma durumunda, GDO’ları kontrol etmeye yönelik metotlar ve usuller,
2. Etkilenen
alanların temizlenmesi, örneğin GDO’ların imha edilmesi için metotlar,
3. Yayılma
sırasında veya sonrasında maruz kalan bitkilerin, hayvanların, toprakların
bertaraf edilmesine veya sağlıklı hâle getirilmesine yönelik metotlar,
4. Yayılmadan
etkilenen alanın izole edilmesine yönelik metotlar,
5. Arzu edilmeyen
etkilerin meydana gelmesi hâlinde insan sağlığını ve çevreyi korumaya
yönelik planlar.
*: Bu
kısımdaki bilgiler Deneysel Serbest Bırakma başvuruları için başvurunun kabul
edilmesinden sonra temin edilecektir.
EK-3
GENETİK YAPISI DEĞİŞTİRİLMİŞ BİTKİLERİN
(GDB)
DENEYSEL AMAÇLI SERBEST
BIRAKILMALARINA İLİŞKİN
BAŞVURULARDA İSTENECEK BİLGİLER
I. GENEL BİLGİ
A. Başvuru sahibini ismi ve adresi
B. Başvuru sahibinin faaliyet konusu
C. Sorumluların ismi, nitelikleri ve
tecrübesi
Ç. Başvuru sahibinin kurumsal teknik
kapasitesi
D. Ayırıcı kimlik numarası
E. GDB’nin hedeflenen kullanım amacı
II. A. ALICI VE EBEVEYN BİTKİLERE İLİŞKİN
BİLGİLER
1. Tam isim:
a) Aile ismi,
b) Cins,
c) Tür,
ç) Alt tür,
d) Çeşit
veya hattın adı veya tanımlama bilgileri,
e) Yaygın
isim.
2. Üremeye
ilişkin bilgi:
a) Üreme
şekli veya şekilleri,
b) Varsa
üremeyi etkileyen belirli faktörler,
c) Bir
neslin yaşam süresi.
3. Hayatta
kalabilme:
a) Hayatta kalabilme veya dormansi için yapılar oluşturabilme
kabiliyeti,
b) Hayatta kalabilmeyi etkileyen özel faktörler.
4. Yayılma:
a) Yayılma yolları ve derecesi (örneğin, döllenebilir
polenlerin ve/veya tohumların artan mesafelere göre azalıp azalmadıkları,
azalıyor ise nasıl azaldıkları ile ilgili bilgi)
b) Yayılmayı etkileyen özel faktörler.
5. Bitkinin coğrafi dağılımı.
6. Türkiye’de
yetişmeyen bitki türleri için, doğal zararlıları, parazitler, rakipler ve
simbiyoz içinde yaşayan organizmalar hakkındaki bilgiler de dâhil, bitkinin
doğal habitatının tarifi.
7. GDO ile
bağlantılı olarak, bitkinin, genellikle yetiştiği veya başka bir ekolojik sistemdeki organizmalar ile, insanlar,
hayvanlar ve diğer organizmalar üzerindeki zehirleyici etkiler hakkındaki
bilgi de dâhil, potansiyel etkileşimi hakkında bilgi.
B. GENETİK YAPIDA DEĞİŞİKLİĞE İLİŞKİN
BİLGİLER
1. Genetik
yapıda değişiklik yapmak için kullanılan yöntemler hakkında bilgi.
2. Kullanılan
vektörün niteliği ve kaynağı.
3. Verici
organizmanın veya organizmaların boyutu, kaynağı (ismi) ve ekleme için
kullanılması
amaçlanan bölgeyi meydana getiren her kısmın amaçlanan fonksiyonu.
C. GENETİK OLARAK YAPISI DEĞİŞTİRİLMİŞ
BİTKİYE İLİŞKİN BİLGİ
1. Yerleştirilen
veya değişiklik yapılan özellik veya özellikler ve karakteristikleri
hakkında bilgi.
2. Fiilen yerleştirilen veya silinen
diziler hakkında bilgi
a) Ekin
boyutu ve yapısının karakterizasyonu için kullanılan metotlar; GDB’ye
yerleştirilen vektörün kısımları hakkında veya GDB’de arta kalan herhangi
bir taşıyıcı veya yabancı DNA parçası hakkında bilgi,
b) Silme
durumunda, silinen bölgenin veya bölgelerin boyutu ve fonksiyonu,
c)
Ekin kopya sayısı,
ç) Bitki hücrelerindeki
(kromozoma, kloroplastlara, mitokondriyaya ilave edilen
veya ilave edilmemiş şekilde muhafaza edilen) eklerin konumları ve bunların saptanması için metotlar.
3. Ekin ifade edilişi hakkında bilgiler:
a)
Bitkinin yaşam döngüsü boyunca
ekin gelişimsel ifade edilişi hakkında bilgi ve karakterizasyonu amacına
yönelik kullanılan metotlar;
b) Bitkinin,
ekin ifade edildiği kısımları (örneğin kökler, gövde, polen gibi)
4. Aşağıdakiler bakımından, genetik olarak
yapısı değiştirilmiş bitkinin alıcı bitkiden nasıl farklı olduğu hakkında
bilgi:
a)
Üreme şekli/şekilleri ve/veya
hızı,
b) Yayılma,
c)
Hayatta kalabilme.
5. Ekin
genetik istikrarlılığı ve GDB’nin fenotipik istikrarlılığı.
6. GDB’nin
diğer organizmalara genetik malzeme aktarma kabiliyetindeki herhangi bir
değişim.
7. Genetik
yapıda yapılan değişiklikten kaynaklanan, insan sağlığı üzerindeki her
türlü toksik, alerjik ve diğer zararlı etkiler hakkında bilgi.
8. GDB’lerin
hayvan sağlığına ilişkin güvenliği hakkında; özellikle de GDB’nin yemlerde
kullanılmasının amaçlandığı hâllerde, genetik yapıdaki değişiklikten ortaya
çıkan her türlü toksik, alerjik veya diğer zararlı etkilere ilişkin bilgi.
9. Genetik
olarak yapısı değiştirilmiş bitki ile hedef organizmalar arasındaki
etkileşim mekanizması.
10. GDB’nin
genetik yapıdaki değişiklikten doğan hedef olmayan organizmalar ile etkileşimindeki
potansiyel değişimler.
11. Abiyotik
çevre ile potansiyel etkileşimler.
12. Genetik
olarak yapısı değiştirilmiş bitki için ortaya çıkarma ve teşhis etme
tekniklerinin tarifi.
13. Genetik
olarak yapısı değiştirilmiş bitkinin daha evvelki serbest bırakılmaları
hakkında bilgiler.
Ç. SERBEST
BIRAKMA YERİNE İLİŞKİN BİLGİLER*
1. Serbest
bırakma yerinin konumu ve boyutu.
2. İklim,
flora ve fauna da dâhil olmak üzere, serbest
bırakma mevkiinin ekosisteminin tarifi.
3. Resmî
olarak kabul edilmiş ve etkilenebilecek olan biyotiplere veya korunan
alanlara yakınlık.
D. SERBEST
BIRAKMAYA İLİŞKİN BİLGİLER
1. Serbest
bırakmanın amacı.
2. Serbest
bırakmanın öngörülen tarih veya tarihleri ve devam edeceği süre.
3. Genetik
yapıları değiştirilmiş bitkiler serbest bırakılırken kullanılacak olan metot.
4. Serbest
bırakma öncesinde, sırasında ve sonrasında, ekim uygulamaları ve hasat kaldırma
metotları dâhil, serbest bırakma mevkiini hazırlamaya ve yönetmeye yönelik
metotlar.
5. Bitkilerin
yaklaşık sayısı (veya m2 başına düşen bitki).
E. KONTROL,
İZLEME, SERBEST BIRAKMA SONRASI VE ATIK ARITMA PLANLARI HAKKINDA BİLGİ
1. Alınan
her türlü ihtiyati önlem: GDB’nin üreme kabiliyetine sahip herhangi bir
organının (örneğin polen, tohumlar, yumru kök) dağılmasını engellemek için
önlemler
2. Yerin,
serbest bırakılma sonrasındaki arıtılmasına yönelik metotların tarifi.
3. Atıklar
da dâhil, genetik olarak yapısı değiştirilmiş bitki malzemesinin, serbest
bırakma sonrası bertaraf edilmesine yönelik metotlarının tarifi.
4. İzleme
planlarının ve tekniklerinin tarifi.
5. Her türlü
acil durum planının tarifi.
6. Yeri
korumaya yönelik metotlar ve usuller.
*: Bu
kısımdaki bilgiler Deneysel Serbest Bırakma başvuruları için başvurunun kabul
edilmesinden sonra temin edilecektir.
EK-4
……………………………………………… (İŞYERİ ADI)
GDO VE ÜRÜNLERİ/GDO’LARDAN ELDE EDİLEN ÜRÜNLER İÇİN KAYIT
FORMU
Alınan
Ürün Bilgileri
|
Kimden
alındığı
|
|
Fatura
tarih ve no
|
|
Miktarı
(kg/ton/ lt/adet)
|
|
GDO
çeşidi ayırt edici kimlik no
|
|
GDO
karar numarası
|
|
Parti/Seri
no*
|
|
Taşındığı
araç(lar)ın plaka no**
|
|
İşlenen
Ürün Bilgileri
(İşlenmesi
durumunda doldurulacaktır.)
|
Ürün
adı
|
|
Miktarı (kg/ton/ lt/adet)
|
|
Parti/Seri
no*
|
|
Satılan Ürün Bilgileri
|
Kime satıldığı
|
|
Fatura tarih ve no
|
|
Miktarı
(kg/ton/ lt/adet)
|
|
GDO
çeşidi ayırt edici kimlik no
|
|
Parti/Seri
no*
|
|
Taşındığı
araç veya araçların plaka numarası**
|
|
*Dökme ürünlerde aranmayacaktır.
**Gerektiğinde ekte verilir.
Firma
Yetkilisi / Sahibi
İsim,
İmza, Kaşe
|