Danıştay Dördüncü Dairesinden:
Esas No :
2009/1524
Karar No : 2010/5772
Kanun
Yararına Temyiz Eden : Danıştay Başsavcılığı/ANKARA
Davacı : Kazım Kılıçaslan
Ankara
Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğü Ankara Naklihane
ve Bedelsiz İthalat Gümrük Müdürlüğü Behiçbey/ANKARA
Karşı
Taraf : Kırıkkale Valiliği Defterdarlık Muhasebe
Müdürlüğü/KIRIKKALE
İstemin
Özeti : 2002/9-2003/9 uncu dönemleri arasında
fazla çalışma ücreti adı altında yapılan ek ödemelerden kesilen gelir
vergisinin iadesi istemiyle davacı tarafından yapılan başvuru üzerine iade
edilen gelir vergisinin yersiz geri ödendiği ileri sürülerek yasal faiziyle
birlikte davacıdan istenilmesine ilişkin Kırıkkale Valiliği Defterdarlık
Muhasebe Müdürlüğünün 5/12/2007 günlü ve 4996 sayılı işleminin iptali
istemiyle dava açılmıştır. Kırıkkale Vergi Mahkemesinin 26/5/2008
günlü ve E:2008/59, K:2008/350 sayılı kararıyla; 4458 sayılı Kanunun 222 nci maddesinin 2 nci
fıkrasında fazla çalışma ücretlerinden gelir vergisi kesintisi
yapılmayacağına ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, yapılan ek ödemelerden
kesilen gelir vergisi tutarının davacıya iade edilemeyeceği, yasaya aykırı
olarak davacıya ödenen tutarın İdarece kanuni süre içerisinde geri
istenilebileceği bu nedenle yersiz olarak iade edilen gelir vergisi
tutarının yasal faiziyle birlikte davacıdan tahsiline ilişkin olarak tesis
edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine
karar verilmiştir. Davacının itirazı Kırıkkale Bölge İdare Mahkemesinin 14/7/2008 günlü ve E:2007/127, K:2008/151 sayılı
kararıyla, karar düzeltme istemi ise Kırıkkale Bölge İdare Mahkemesinin
4/11/2008 günlü ve E:2008/227, K:2008/257 sayılı kararıyla reddedilmiştir.
Bu kararların niteliği itibariyle yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu
ifade ettiği ileri sürülerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
51 inci maddesi uyarınca kanun yararına bozulması istenilmektedir.
Tetkik Hakimi
Faruk Aslan'ın Düşüncesi: Kanun yararına bozma dilekçesinde ileri
sürülen iddialar usule ve hukuka uygun olarak verilen Vergi Mahkemesi ve
Bölge İdare mahkemesi kararlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte
bulunmadığından kanun yarına bozma isteminin reddedilmesi gerektiği
düşünülmektedir.
Danıştay Başsavcısı Yılmaz
Çimen'in Düşüncesi: Kazım Kılıçaslan tarafından, 4458 sayılı Gümrük
Kanununun 220, 221 ve 222/3 üncü maddeleri uyarınca fazla çalışma ücreti
adı altında Eylül-2002 ilâ Eylül-2003 dönemlerinde
yapılan ödemeler üzerinden kesilen gelir vergisinin, anılan Kanunda
ödemelerde damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve vergi kesintisi
yapılamayacağı yolundaki hükme rağmen fazla kesilen gelir vergisinin iadesi
gerektiği yolunda yapılan başvuru üzerine iade edilip banka hesabına ödenen
1.646,31 YTL'nin yersiz ödendiği belirtilerek
yasal faizi ile birlikte geri istenilmesine ilişkin Kırıkkale Valiliği
Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğünün 5/12/2007 gün ve B.07.4 DEF.071.05/4996
sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davanın; yersiz olarak iade edilen
gelir vergisi kesintisi tutarının yasal faizi ile birlikte davacıdan
tahsiline yönelik olarak tesis edilen dava konusu işlemde yasaya aykırılık
bulunmadığı gerekçesiyle reddine ilişkin Kırıkkale Vergi Mahkemesinin
26/5/2008 günlü, E.No: 2008-59, K.No:2008-350 sayılı kararının bozulması
istemiyle yapılan itiraz başvurusunu aynı gerekçe ile reddeden Kırıkkale
Bölge İdare Mahkemesinin 14/7/2008 günlü, E.No:2008-127, K.No:2008-151
sayılı kararının düzeltilmesi isteminin reddine ilişkin Kırıkkale Bölge
İdare Mahkemesinin 4/11/2008 günlü, E.No:2008-227; K.No:2008-257 sayılı
kararının, hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kanun yararına bozulması
istemi üzerine konu incelendi.
2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanununun 2. maddesinin 1'inci fıkrasının (a) bendinde, idari
işlemler hakkında, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından iptal davası açılabileceği belirtilmiştir.
İdarenin görevlerini yerine
getirirken tek yanlı olarak yaptığı irade açıklaması ile hukuksal sonuç
yaratan, hukuk düzeninde değişiklik yapan işlemleri yetki, şekil, sebep,
konu ve amaç yönlerinden hukuka uygun olmak zorundadır. Bu öğelerden
herhangi birinde hukuka aykırılık bulunduğunun idari yargı yerlerince
saptanması halinde, bunun bir iptal nedeni olarak değerlendirilmesi
gerektiği bilinen bir husustur.
Vergi idarelerinin, idari
işlevleriyle ilgili olarak tesis ettikleri uygulanabilir nitelikte,
yükümlünün hukukunu doğrudan etkileyen ve onların hak ve yükümlülüklerinde
değişiklik ve yenilik yaratan irade açıklamalarının idari davaya konu
teşkil edeceği kuşkusuzdur.
Öte yandan, 5345 sayılı Gelir
İdaresi Başkanlığının Kuruluş Kanununun 3'üncü maddesinde Başkanlığın merkez
ve taşra teşkilatından meydana geldiği, 23'üncü maddesinde Başkanlığın
taşra teşkilatının doğrudan merkeze bağlı vergi dairesi başkanlıkları ile
vergi dairesi başkanlığı kurulmayan yerlerde bu Kanunun 24 ve 25'inci
maddelerindeki görev ve yetkileri haiz vergi dairesi müdürlüklerinden
oluştuğu, 24'üncü maddesinde Vergi Dairesi Başkanlığının yetki alanı
içindeki mükellefi tespit etmek, vergi ve benzeri mali yükümlülüklere
ilişkin tarh, tahakkuk, tahsil, terkin, tecil, iade, ödeme, muhasebe ve
benzeri işlemleri yapmakla görevli olduğu hükme bağlanmış, 13/6/2005 gün ve
2005/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Kırıkkale İli'nin dahil olmadığı karara ekli listede belirtilen illerde
vergi dairesi başkanlığı kurulması kararlaştırılmıştır.
213 sayılı Vergi Usul Kanununun
4'üncü maddesinde vergi dairesinin mükellefi tespit eden, vergiyi tarh
eden, tahakkuk ettiren ve tahsil eden daire olduğu belirtilmiş, aynı
Kanunun 120'nci maddesinin birinci fıkrasında vergi hatalarının
düzeltilmesine, ilgili vergi dairesi müdürünün karar vereceği
öngörülmüştür. 5345 sayılı Kanunun 24'üncü maddesine dayanılarak düzenlenen
ve 7/9/2005 gün ve 25929 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
giren Vergi Dairesi Başkanlıklarının Kuruluş ve Görev Yönetmeliğinin 4'üncü
maddesinin son fıkrasında, Vergi Dairesi Başkanlığının 213 sayılı Vergi
Usul Kanununa göre "Vergi Dairesi", 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre de "Tahsil
Dairesi" olduğu belirlenmiştir.
Sözü edilen
kanun ve yönetmelik hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden mükellefi
tespit etmeye, vergi ve benzeri mali yükümlülüklere ilişkin tarh, tahakkuk,
tahsil işlemlerini yapmaya yetkili olarak kurulan Vergi Dairesi
Başkanlıklarının aynı zamanda vergi hatalarını düzeltmeye de yetkili
olduğu, Vergi Dairesi Başkanlıkları kurulmayan illerde ise sözü edilen
yetkilerin doğrudan Vergi Dairesi Müdürlüklerine ait olduğu sonucuna
varılmaktadır.
Nitekim,
213 sayılı Vergi Usul Kanununun 120'nci maddesine 5615 sayılı Kanunun
20'nci maddesiyle eklenerek 4/4/2007 günü yürürlüğe giren dördüncü
fıkrasında, bu Kanunun 4'üncü maddesinde yazılı vergi dairesinin görev ve
yetkilerini haiz olarak faaliyete geçen vergi dairesi başkanlıklarında
düzeltme yetkisinin vergi dairesi başkanına ait olduğu, başkanın bu
yetkisini ilgili grup müdürlüklerine veya müdürlere devredebileceği
öngörülmüştür.
Bu hükümlere
göre, vergi mükellefini tespite, tarh, tahakkuk, tahsile, iade ve vergi
hatalarını düzeltme, leh ve aleyhe açılan vergi davalarında hazineyi
temsile, dilek ve savunmada bulunma hakkı ve temsil yetkisi vergi dairesi
müdürlüğüne tanınmış olduğundan, fazla çalışma ücretinden kesilen gelir
vergisinin düzeltilmesi, fazladan yapılmış tevkifatın
ret ve iadesi ile geri istenilmesi konularında işlem kurmaya Kırıkkale
Valiliği Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğünün değil vergi dairesi
müdürlüğünün yetkili olduğu ortadadır.
Dolayısıyla,
Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğünün fazladan kesildiği öne sürülen verginin
önce düzeltilerek iade edilmesi, daha sonra yersiz iade edildiği görüşüyle
bu verginin tahsilinin sağlanması konularında işlem kurmaya yetkili
olmadığı açık olup, bu konudaki başvurunun vergi dairesi müdürlüğüne
yöneltilmesi ve vergi dairesi müdürlüğünce 213 sayılı Vergi Usul Kanununun
116-126'ncı maddelerine göre tesis edilecek işlemin ya da verilecek olumsuz
yanıtın dava konusu yapılması gerekmektedir.
Bu durumda,
fazla çalışma ücretinden kesilen gelir vergisinin önce davacıya ret ve
iadesi, daha sonra da geri istenilmesi konularında işlem kurmaya yetkili
olmayan Kırıkkale Valiliği Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğünün dava konusu
edilen yazısının; yetkili mercii tarafından tesis edilmediği gerekçesiyle
yetki unsuru yönünden iptali gerekirken, yazılı gerekçeyle davanın reddi
yolunda verilen Vergi Mahkemesi kararında, bu karara yapılan itirazı reddederek
kararı onayan ve karar düzeltme istemini reddeden Bölge İdare Mahkemesi
kararlarında hukuka uygunluk görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, Kırıkkale
Vergi Mahkemesince verilen davanın reddine dair 26/5/2008 günlü, E.No:2008-59; K.No:2008-350 sayılı kararının ve yapılan
itirazın reddine ilişkin Kırıkkale Bölge İdare Mahkemesinin 14/7/2008
günlü, E.No:2008-127; K.No:2008-151 sayılı kararı ile karar düzeltme
isteminin reddine ilişkin 4/11/2008 günlü ve E.No:2008-227, K.No:2008-257
sayılı kararın niteliği itibariyle yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu
ifade etmesi nedeniyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 51'inci
maddesi uyarınca kanun yararına bozulmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Dördüncü Dairesince
gereği görüşüldü:
Kırıkkale Valiliği Defterdarlık
Muhasebe Müdürlüğü tarafından tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılan
davayı reddeden Vergi Mahkemesi kararına karşı yapılan itiraz ve karar
düzeltme isteminin reddine ilişkin Kırıkkale Bölge İdare Mahkemesi kararı;
dava konusu işlemin yetki yönünden hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek
Danıştay Başsavcılığı tarafından kanun yararına temyiz edilmiştir.
2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanununun 51 inci maddesinde, Bölge İdare Mahkemesi
kararları ile idare ve vergi mahkemelerince ve Danıştay'ca ilk derece
mahkemesi olarak verilip temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan
kararlardan niteliği bakımından yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu ifade
edenler ilgili bakanlıkların göstereceği lüzum üzerine veya kendiliğinden
Başsavcı tarafından kanun yararına temyiz olunabileceği kurala bağlanmıştır.
Danıştay Başsavcılığınca dava
konusu işlemin yetkili olmayan merci tarafından tesis edildiği, dolayısıyla
işlemin yetki yönünden yürürlükteki hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek
kanun yararına temyiz isteminde bulunulduğundan yukarda belirtilen Yasa
hükmü uyarınca temyiz istemi yetki yönünden sınırlı olarak incelendi:
Dosyanın
incelenmesinden, fazla çalışma ücretlerinden kesilen gelir vergisinin
iadesi istemiyle yapılan başvurunun Defterdarlık tarafından kabul edilerek
yapılan kesintilerin davacıya ödendiği, sonrasında ödemenin haksız yere
yapıldığı belirtilerek yine Defterdarlık tarafından tesis edilen dava
konusu işlem ile geri istenildiği, dolayısıyla kesintilerin iadesi
konusunda yetkili olan Defterdarlık geri isteme konusunda da yetkili
olduğundan dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka aykırılık
görülmemiştir.
Bu durumda yürürlükteki hukuka
aykırı bir sonuç ifade etmeyen Kırıkkale Vergi Mahkemesi kararının ve bu
karara yapılan itiraz ve karar düzeltme istemlerini reddeden Kırıkkale
Bölge İdare Mahkemesi kararlarının kanun yararına bozulması hukuken
olanaklı değildir.
Açıklanan nedenlerle, kanun
yararına bozma isteminin reddine 29/11/2010
gününde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY(X)
Danıştay Başsavcılığı
tarafından Kırıkkale Valiliği Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğünce tesis
edilen dava konusu işlemin yetkili mercii olan Vergi Dairesi Müdürlüğünce
tesis edilmediği, işlemin yetki unsuru yönünden iptali gerektiği, bu
nedenle davanın reddine dair Kırıkkale Bölge İdaresi Mahkeme kararının 2577
sayılı Kanun yararına bozulması istenilmektedir.
Dava konusu
işlemde yetki unsuru yönünden hukuka aykırılık görülmemekle birlikte 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kanun Yararına Bozma"
başlıklı 51 inci maddesinde kanun yararına bozma istemini inceleyen
Danıştay Dava Dairelerinin uyuşmazlığı Danıştay Başsavcılığının hukuka
aykırılık iddiası ile sınırlı olarak incelemesi gerektiğine ilişkin bir
zorunluluk bulunmamakta olup, yürürlükteki hukuka aykırı durumun tespiti
halinde de Dava Dairesince bozma kararı verilebileceğinden uyuşmazlığın
esasının incelenmesi gerektiği görüşüyle karara karşıyız.
|