Başbakanlık
(Hazine Müsteşarlığı)’tan:
SİGORTACILIK
VE ÖZEL EMEKLİLİK SEKTÖRLERİNİN GÖZETİM VE
DENETİMİNE
İLİŞKİN USUL VE ESASLAR
HAKKINDA
YÖNETMELİK
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç, Kapsam,
Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu
Yönetmeliğin amacı, sigorta, reasürans ve
emeklilik şirketleri ile sigortacılık ve özel emeklilik sektörlerinde yer
alan diğer gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetlerinin gözetim ve denetimine
ilişkin esas ve usullerin belirlenmesi ile Müsteşarlığın ilgili
birimlerinin, meslek personelinin ve denetime tabi olanların görev, yetki
ve sorumluluklarının düzenlenmesidir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu
Yönetmelik, Müsteşarlığın sigortacılık ve özel emeklilik sektörlerine yönelik
gözetim ve denetim faaliyetlerini, Müsteşarlığın ilgili birimlerini, meslek
personelini ve denetime tabi olanları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu
Yönetmelik, 9/12/1994 tarihli ve 4059 sayılı
Hazine Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile 5 inci
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ve 3/6/2007 tarihli ve 5684 sayılı
Sigortacılık Kanununun 28 inci maddesi ile 28/3/2001 tarihli ve 4632 sayılı
Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanununun 20 nci maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu
Yönetmelikte geçen;
a) Bağlı ortaklık: Bir finansal kuruluşun doğrudan veya
dolaylı olarak en az yüzde elli oranında oy hakkına veya en az bu oranda
yönetim çoğunluğunu seçme hakkına sahip olduğu, yurt içinde veya yurt
dışında kurulu bulunan ortaklığı,
b) Bakan: Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanı,
c) Birlikte kontrol edilen ortaklık: İş ortaklıkları ve adi
ortaklıklar dahil olmak üzere, bir finansal
kuruluşun bir ortaklık sözleşmesi çerçevesinde başka gruplarla birlikte
kontrol ettiği, yurt içinde veya yurt dışında kurulu bulunan ortaklığı,
ç) Çalışma programı: Müsteşarlık tarafından yapılacak
yerinde denetim faaliyeti ile ilgili olarak hazırlanan dönemlik veya yıllık
çalışma programlarını ve eklerini,
d) Denetim: İlgili mevzuatın Müsteşarlığın bağlı olduğu
Bakan’a, Müsteşarlığa, Kurula ve Kurul meslek personeline verdiği görev ve
yetkilerin yerine getirilmesi suretiyle gerçekleştirilen her türlü denetim,
inceleme, araştırma ve soruşturma faaliyeti ile bu kapsamda yürütülen ve
denetim sürecinde yer alan diğer faaliyetlerin tamamını,
e) Denetim döngüsü: Şirketlerin risk değerlendirmesi ve
risk profillerinin oluşturulması, çalışma
programlarının hazırlanması, yerinde denetimin planlanması ve yürütülmesi,
yerinde denetim bulgularının denetime tabi ilgili olanlarla paylaşılması,
değerlendirilmesi ve raporlanması ile denetim sonuçlarının izlenmesine
ilişkin süreçleri,
f) Denetime tabi olanlar: Sigortacılık ve özel emeklilik
sektörlerinde faaliyet gösteren veya bu sektörlerde faaliyet gösterenlere
hizmet sunan tüm gerçek ve tüzel kişi ve kuruluşları,
g) Denetim ürünü: Yerinde denetimler sonucunda denetimin
mahiyetine bağlı olarak hazırlanan rapor, mütalaa, yazı ve bilgi notlarını,
ğ) Finansal holding şirketi: En az biri sigorta, reasürans veya emeklilik şirketi olmak üzere bağlı
ortaklıklarının tümü veya çoğunluğu finansal kuruluş olan şirketi,
h) Finansal kuruluş: Sigortacılık ve özel emeklilik de dahil olmak üzere finansal sektörlerde ruhsat almak suretiyle
faaliyet gösteren tüzel kişileri,
ı) Genel müdür: Hazine Müsteşarlığı Sigortacılık Genel
Müdürünü,
i) Genel müdürlük : Hazine
Müsteşarlığı Sigortacılık Genel Müdürlüğünü,
j) Grup bazında denetim: Aynı sermaye grubu içinde
doğrudan ya da dolaylı şekilde bağlı ortaklık, birlikte kontrol edilen
ortaklık veya iştirak niteliğiyle yer alan sigorta, reasürans
ve emeklilik şirketlerinin birlikte denetimini,
k) Gözetim: Denetime tabi olan gerçek ve tüzel kişilerin
faaliyetlerinin, bunlardan elde edilen bilgi, belge ve veriler aracılığıyla
sürekli olarak izlenmesi, mali durumlarının, risk profillerinin
ve mevzuata uyum düzeylerinin analiz edilmesi ile izin, ruhsat, onay ve
uygunluk belgesi gibi başvurularının değerlendirilmesi faaliyetlerini,
l) İlgili birimler: Sigorta Denetleme Kurulu ile
Sigortacılık Genel Müdürlüğünü,
m) İlgili mevzuat: 3/6/2007
tarihli ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, 28/3/2001 tarihli ve 4632 sayılı
Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu ve sigortacılık ve
özel emeklilikle ilgili hükümler içeren diğer kanunlar ile bu kanunlara
göre yürürlüğe konulan alt düzenlemeleri,
n) İştirak: Bir finansal şirketin sermayesine katıldığı,
üzerinde kontrolü bulunmamakla birlikte önemli etkinliğe sahip olduğu, yurt
içinde veya yurt dışında kurulu bulunan ortaklığı,
o) Kalite güvence sistemi: Gözetim ve denetim
faaliyetlerinde yer alan tüm süreçleri kapsayan ve bu faaliyetlerden
beklenen amaçlara ulaşılması yönünde gözetim ve denetimlerin uluslararası
standartlara uygun, objektif kriterlere dayalı,
şeffaf, adil, tutarlı ve yenilikçi bir anlayış içinde yürütülmesi ve
geliştirilmesi ile denetim ürünlerinde kalitenin sürekli olarak
artırılmasını sağlayan sistemi,
ö) Konsolide denetim: Sigorta, reasürans
ve emeklilik şirketlerinin ana finansal kuruluş olduğu durumlarda bağlı
ortaklık, birlikte kontrol edilen ortaklık ve iştiraklerin ana finansal
kuruluş üzerinde etkide bulunabilecek tüm risklerinin de değerlendirilmesi
suretiyle gerçekleştirilen denetimleri,
p) Kurul Meslek Personeli: Sigorta denetleme uzmanları,
sigorta denetleme aktüerleri ve bunların yardımcılarını,
r) Kurul: Hazine Müsteşarlığı Sigorta Denetleme
Kurulunu,
s) Kurul başkanı: Hazine Müsteşarlığı Sigorta Denetleme
Kurulu Başkanını,
ş) Meslek personeli: Kurulda görev yapan Kurul Başkanı,
sigorta denetleme uzman ve aktüerleri ile sigorta denetleme uzman ve aktüer
yardımcılarını ve Genel Müdürlükte görev yapan Genel Müdür, genel müdür
yardımcıları, daire başkanları, şube müdürleri (uzman), hazine uzmanları ve
hazine uzman yardımcılarını,
t) Müsteşar: Hazine Müsteşarını,
u) Müsteşarlık: Hazine Müsteşarlığını,
ü) Risk odaklı denetim: Denetimin kapsamının, sürecinin,
sıklığının ve kaynakların tahsisinin her bir şirketin risk profili ile iç kontrol ve risk yönetim sistemlerinin
mevcudiyeti ve bunların yeterliliği esas alınarak şekillendirilmesini
amaçlayan denetim yaklaşımını,
v) Sektör: Sigortacılık ve özel emeklilik sektörlerini,
y) Sigorta grubu: Aynı sermaye grubu içinde, doğrudan ya
da dolaylı şekilde bağlı ortaklık, birlikte kontrol edilen ortaklık veya
iştirak niteliğiyle yer alan sigorta, reasürans ve
emeklilik şirketlerinden oluşan grubu,
z) Şirket: Türkiye’de kurulmuş sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri ile yurt dışında
kurulmuş sigorta ve reasürans şirketlerinin Türkiye’deki teşkilâtını,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Gözetim ve
Denetimin Amacı ile Süreç ve İlkeler
Gözetim ve
denetimin amacı
MADDE 5 – (1) Müsteşarlık
tarafından yapılan gözetim ve denetimlerin amacı, sigortacılık ve özel
emeklilik sisteminin gelişmesini sağlamak, etkin, adil, güvenilir ve
istikrarlı bir sigorta ve özel emeklilik piyasası oluşturmaktır.
(2) Müsteşarlık, birinci
fıkrada belirtilen amaçların gerçekleştirilebilmesini teminen,
sigortacılık ve özel emeklilik sektörlerinde faaliyet gösteren gerçek ve
tüzel kişilerin mevzuata uygun ve mesleki kurallar içinde faaliyet göstermelerini,
hak sahiplerine karşı yükümlülüklerini zamanında ve tam olarak yerine
getirmelerini ve taahhütlerini karşılayabilecek düzeyde güçlü ve sağlam bir
mali bünyeye sahip olmalarını temin edecek şekilde gözetim ve denetim
faaliyetinde bulunur.
Gözetim ve
denetim süreci
MADDE
6 – (1)
Müsteşarlığın gözetim ve denetim faaliyeti, denetime tabi olanların
sigortacılık ve özel emeklilik sektörlerinde faaliyet göstermek üzere
kurulmalarından ya da bu amaçla kurulmak veya ruhsat, lisans, uygunluk
belgesi ya da onay almak üzere Müsteşarlık veya yetkilendireceği
kuruluşlara başvurmalarından itibaren faaliyetlerinin sona ermesine ve hak
sahiplerine karşı olan yükümlülüklerinin tamamen yerine getirilmesine kadar
olan tüm süreci kapsar.
Gözetim ve
denetim ilkeleri
MADDE 7 – (1)
Müsteşarlık, sigortacılık ve özel emeklilik sektörleri ile ilgili olarak
etkinlik, süreklilik, güvenilirlik, tutarlılık, şeffaflık, eşitlik ve
yenilikçilik ilkelerini esas alarak risk odaklı ve dinamik bir yaklaşımla
gözetim ve denetim faaliyetinde bulunur.
(2) Gözetim ve denetim faaliyeti, denetime tabi olanlar
için aynı esas ve usuller çerçevesinde yürütülmekle birlikte, bunların risk
profili ve büyüklüğü ile faaliyetlerinin konusu,
hacmi ve çeşitlilik düzeyine göre farklılık gösterebilir.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Gözetim
Gözetim
yetkisi
MADDE 8 – (1)
Sigortacılık ve özel emeklilik sektörleri ile ilgili gözetim faaliyeti
Genel Müdürlük tarafından yürütülür.
Gözetimin
kapsamı
MADDE 9 – (1)
Gözetim;
a) Kuruluş ve ruhsatlandırma aşamalarında şirketlerin
mali ve teknik altyapısı ile organizasyon yapısının incelenmesi,
b) Faaliyet sürecinde şirketlerin mali yapılarının
izlenmesi ve analizi ile şirket risk profillerinin
değerlendirilmesi,
c) Erken uyarı sistemleri aracılığıyla şirketlerin mali
yapılarını etkileyebilecek risklerin ölçülmesi,
ç) Sektör ve şirket bazında finansal gelişmelerin takip
ve tahlili,
d) Denetime tabi olanlarla ilgili şikayetlerin
değerlendirilmesi ile bu kişi ve kuruluşların faaliyetlerinin izlenmesi,
e) Sektörde faaliyet gösteren sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri dışındaki kişi ve
kuruluşların faaliyetlerinin lisanslanması,
f) Sektörün finansal istikrarını etkileyebilecek
makroekonomik gelişmelerin izlenmesi,
g) Müsteşarlık tarafından alınan tedbirlere uyulmasının
takibi,
ğ) Mevzuata uyumun takibi
ve
Müsteşarlıkça belirlenecek diğer faaliyetlerden oluşur.
Gözetim
faaliyeti
MADDE 10 – (1)
Gözetim,
a) Belge üzerinden yapılan inceleme,
b) Veri analizleri,
c) Denetim ürünleri üzerinden yapılan inceleme,
ç) Diğer dokümanlar üzerinden yapılan inceleme,
d) Şirketlerle gözetim kapsamında yapılan görüşme,
şeklinde
gerçekleştirilir.
(2) Belge üzerinden yapılan incelemenin kapsamını,
ilgili mevzuat uyarınca düzenli olarak Müsteşarlığa gönderilen belgeler ve
tablolar ile tarifeler, emeklilik planları, yeni ürün, onay, ruhsat,
uygunluk belgesi ve hakemlik gibi başvurular, birleşme, devir, portföy devri, ana sözleşme değişiklikleri, yönetim ve
organizasyon yapılanmaları, iç sistemler, reasürans politikaları, hizmet
alımları, sermaye artırımı ve hisse devirleri gibi hususlar oluşturur.
(3) Veri analizleri ile şirketlerin mevcut ve potansiyel
riskleri ölçülerek erken uyarı sistemleri ile zamanında tedbir alınması
sağlanır.
(4) Yerinde denetim faaliyeti sonucunda düzenlenen rapor
ve diğer denetim ürünlerine bağlı olarak, denetime tabi olanların
faaliyetleri ile idari ve mali yapıları izlenir, gerekli tedbirler alınır,
gerektiğinde idari ceza uygulanır ya da adli ceza gerektiren durumlarda
adli makamlara başvurulur.
(5) Çeşitli kurum ve kuruluşlar tarafından düzenlenen
raporlar ile Müsteşarlığa ulaşan ihbar ve şikayet
gibi diğer dokümanlar değerlendirilerek gerekli işlemler yapılır.
Gözetimin
türleri
MADDE 11 – (1)
Gözetim, standart gözetim ve risk odaklı gözetim olmak üzere iki şekilde
gerçekleştirilir.
(2) Standart gözetim, ruhsat, tarife, emeklilik planı,
yeni ürün, onay, tasdik, uygunluk belgesi veya hakemlik gibi hususlar ile
birleşme, devir, portföy devri, ana sözleşme
değişikliği, yönetim ve organizasyon yapılanması, sermaye artırımı ve hisse
devri gibi hususlarda Müsteşarlığa yapılan başvuruların mevzuata
uygunluğunun değerlendirilmesidir.
(3) Risk odaklı gözetim, sektörün ve şirketlerin risk
durumunu göz önünde bulundurarak yapılan analizlerin bütünüdür.
(4) Standart gözetim ve risk odaklı gözetim mutat olarak
yapılır. Ancak risk odaklı gözetimin belirli bir konuda özel amaçlı olarak
yapılması mümkündür.
Gözetim
planı
MADDE 12 – (1)
Müsteşarlık, her yılın en geç Aralık ayı sonuna kadar, konjonktürel
gelişmelerin sektör ya da şirketler üzerindeki olası etkileri ile
şirketlerin bireysel durumu da göz önünde bulundurularak bir sonraki yıla
ait Gözetim Planı hazırlar.
(2) Gözetim Planında,
a) Gözetimin sektörel bazda ya da şirket bazında olup olmayacağı,
b) Şirket bazında yapılacak gözetimin hangi şirketleri
ve hangi konuları kapsayacağı,
c) Gözetimin süresi,
ç) Farklı senaryo analizleri çerçevesinde acil durumlar
için planda yapılacak değişiklikler
yer alır.
Gözetime
ilişkin bilgi, belge ve diğer doküman talebi
MADDE 13 – (1)
Müsteşarlık, gözetim faaliyeti kapsamında, denetime tabi olanlardan talep
edilecek standart bilgi, belge, cetvel, rapor ve tabloları alt düzenlemeler
yoluyla sektöre duyurur.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Denetim
Denetim
yetkisi
MADDE 14 – (1)
Sigortacılık ve özel emeklilik sektörleri ile ilgili denetimler Kurul tarafından
yürütülür.
Denetimin
kapsamı
MADDE 15 – (1)
Denetim, yerinde denetimler ile denetim sürecinde yer alan diğer aşamalara
ilişkin faaliyetleri kapsar.
Denetim
döngüsü
MADDE 16 – (1)
Denetim faaliyeti, döngüsel olarak birbirini takip ve tekrar eden bağımsız
süreçlerden oluşur. Denetim döngüsünde yer alan süreçler şirketlerin risk profilleri ile faaliyetlerinin konusu, hacmi ve
çeşitliliğine göre farklılık arz edebilir.
(2) Denetim döngüsünde aşağıdaki süreçler icra edilir:
a) Risk değerlendirmesi ve risk profilinin
oluşturulması; Gözetim sonuçları ile Müsteşarlığa ulaşan diğer bilgi ve
belgelerin değerlendirilmesi, önceki denetim sonuçlarının takip edilmesi ve
gerektiğinde şirket yöneticileri ile başlangıç toplantıları yapılması
suretiyle denetim döngüsünde yer alan sonraki süreçlere esas teşkil edecek
çalışmalar ile şirket bazında risk değerlendirmesinin yapıldığı ve risk
profillerinin oluşturulduğu süreçtir. Bu sürece ilişkin yöntem ve esaslar
risk değerlendirme rehberi ile belirlenir.
b) Çalışma programının hazırlanması; Çalışma programı bu
Yönetmeliğin 17 nci maddesinde belirtilen esaslar
çerçevesinde hazırlanarak yürürlüğe konulur.
c) Yerinde denetime hazırlık
ve planlama; Kurul meslek personeli, çalışma programında denetlenmesi öngörülen
şirket ile denetimin kapsamı ve denetim konuları ile ilgili olarak mevcut
bilgi ve belgeleri, önceki denetim ürünlerini, denetim sonuçlarını ve
yapılan işlemleri inceler ve yerinde denetime başlamadan önce, belirlenen
süre içinde denetimi tamamlayacak şekilde bir plan hazırlar.
ç) Yerinde denetim; Sigortacılık ve özel emeklilik
sektörlerinde faaliyet gösteren ya da bu faaliyetler kapsamında sektöre
hizmet sunan gerçek ve tüzel kişiler nezdinde yürütülen denetim
faaliyetidir.
d) Sonuç toplantısı; Taslak denetim ürününün sunulmasını
takiben denetime tabi olan gerçek kişi veya tüzel kişinin yöneticileri ile
yerinde denetim bulgularının ve önerilerin paylaşıldığı ve tespit ve
önerilere yönelik olarak görüşlerinin alındığı toplantıdır.
e) Yerinde denetimin tamamlanması; Yerinde denetimler,
sonuç toplantısını ve denetime tabi olanların yazılı görüşlerinin
alınmasını takiben nihai denetim ürünlerinin hazırlanması ile tamamlanır.
f) Denetim sonuçlarının takibi; Hazırlanan denetim
ürünlerine ilişkin olarak yapılan işlemler takip edilir ve gerektiğinde
müteakip denetimlerde değerlendirilir.
(3) Çalışma programı kapsamında gerçekleştirilen planlı
denetimlerde, gerekli hazırlıkların yapılmasını teminen
denetime başlamadan önce Kurul meslek personeli tarafından ilgili şirket
yönetimi bilgilendirilir.
(4) Planlı denetimler dışında kalan denetimlerde ve
şirketler hariç sigortacılık ve özel emeklilik sektörlerinde faaliyet
gösteren diğer gerçek ve tüzel kişilerin denetiminde ikinci fıkrada
belirtilen süreçlerin uygulanması şartı aranmaz.
Çalışma
programı
MADDE 17 – (1)
Müsteşarlık tarafından, şirketler ile denetime tabi diğer gerçek ve tüzel
kişiler nezdinde yürütülen yerinde denetim faaliyeti, çalışma programları
kapsamında veya gerektiğinde program dışı görevlendirmeler yoluyla gerçekleştirilir.
(2) Çalışma programı, yıllık veya dönemlik olarak
hazırlanır ve Müsteşar Onayı ile yürürlüğe konulur.
(3) Çalışma programında, şirketlerin faaliyet konusu,
hacmi ve çeşitliliği ile gözetim ve risk değerlendirme sonuçlarına göre
yerinde denetim yapılacak şirketlere ve denetimlerin kapsamına yer verilir.
Kurul meslek personelinin uzmanlık alanlarına bağlı olarak ifa edecekleri
denetim konuları ile görev sıralamaları da çalışma programında belirtilir.
(4) Yıllık Çalışma Programı ve dönemlik olarak hazırlanması
halinde Birinci Dönem Çalışma Programı Ocak ayı sonuna kadar, İkinci Dönem
Çalışma Programı ise Temmuz ayı sonuna kadar yürürlüğe konulur.
(5) Çalışma programının denetim döngüsü boyunca
değişikliğe tabi tutulmadan uygulanması esastır. Program, gerekli görüldüğü
durumlarda revize edilebilir.
(6) Çalışma programının hazırlanmasından sonra ortaya
çıkan yerinde denetim ihtiyaçları ile şirketler hariç sigortacılık ve özel
emeklilik sektörlerinde faaliyet gösteren diğer gerçek ve tüzel kişilerin
denetimi; ihbar veya şikayet üzerine veyahut kuruluş, ruhsat, sermaye
artırımı, hisse devri, birleşme, devir, portföy
devri ve tasfiye gibi durumlar ile denetim sürecinde veya diğer nedenlerle
ihtiyaç duyulması halinde yapılacak denetimler çalışma programı dışında
gerçekleştirilebilir.
Yerinde
denetim
MADDE 18 – (1) Yerinde
denetimler, şirketlerin risk değerlendirme sonuçlarına göre tam kapsamlı,
dar kapsamlı veya belirli bir konuda özel amaçlı denetim olarak
gerçekleştirilir.
(2) Tam kapsamlı denetimler, planlı denetim konularından
asgari olarak, yönetim ve organizasyon yapısı, sermaye yeterliliği, teknik
karşılıklar, iç sistemler, reasürans işlemleri,
hasar ve tazminat işlemleri ile grup içi ve grup dışı işlemleri kapsar. Dar
kapsamlı denetimler ise planlı denetim konularından ihtiyaç duyulan bir ya
da birkaçından oluşur.
(3) Yerinde denetimlerin sıklığı, şirketlerin faaliyet
konusu, hacmi ve çeşitliliği ile gözetim ve risk değerlendirme sonuçlarına
göre belirlenir.
(4) Şirketler, münferiden, konsolide
olarak ya da grup bazında denetime tabi tutabilir.
(5) Şirketlerin bir finansal holding şirketinin parçası
olduğu durumlarda, ilgili finansal holding şirketi ile holding şirketi
bünyesinde yer alan diğer finansal kuruluşları denetlemeye yetkili
otoriteler ile ortak ve eş zamanlı denetimler gerçekleştirebilir.
(6) Şirketler hariç olmak üzere sigortacılık ve özel
emeklilik sektörlerinde faaliyet gösteren diğer gerçek ve tüzel kişiler
nezdinde yapılacak denetimlerin kapsamı Müsteşarlıkça belirlenir.
(7) Denetime tabi olanların bazı fonksiyonlarının
dışarıdan hizmet alımı suretiyle sağlanması ya da bu fonksiyonların başka
kişi veya kuruluşlara devredilmiş olması halinde yerinde denetimin kapsamı,
bu hizmetleri sunan ya da denetime tabi olanların fonksiyonlarının
devredildiği kişi ve kuruluşları da kapsayacak şekilde genişletilebilir.
Denetim
türleri
MADDE 19 – (1) Planlı
denetimler aşağıdaki konulardan oluşur:
a) Aracılık sistemi,
b) Aktüeryal işlemler,
c) Bilgi işlem sistemi,
ç) Bireysel emeklilik işlemleri,
d) Finansal tablolar ve muhasebe işlemleri,
e) Grup içi ve grup dışı işlemler,
f) Hasar ve tazminat işlemleri,
g) Hayat grubu işlemleri,
ğ) Hizmet alımları,
h) İç sistemler,
ı) Mevzuata uyum,
i) Özellik arz eden bilanço dışı işlemler,
j) Reasürans işlemleri,
k) Sermaye yeterliliği ve teminatlar,
l) Teknik karşılıklar,
m) Teknik ve finansal analiz,
n) Varlık kalitesi, yatırım politikası ve türev ürünler,
o) Yazım ve fiyatlandırma politikası,
ö) Yönetim ve organizasyon yapısı,
p) Müsteşarlıkça belirlenecek diğer konular.
(2) Şirketler hariç olmak üzere sigortacılık ve özel
emeklilik sektörlerinde faaliyet gösteren diğer gerçek ve tüzel kişiler
nezdinde yapılacak yerinde denetim konuları ile planlı denetimler dışında
kalan denetimlere ilişkin esas ve usuller Müsteşarlıkça belirlenir.
Yerinde
denetim sonuçlarının paylaşılması, görüş ve savunma alınması
MADDE 20 – (1)
Yerinde denetimde, paylaşılmasında sakınca görülen hususlar hariç, denetim bulguları
denetim süreci içinde tespit edildikçe denetime tâbi gerçek kişi veya tüzel
kişinin yönetimi ile paylaşılır.
(2) Yerinde denetimde tespit edilen hususlarla ilgili
olarak denetime tabi olanlar tarafından denetim sürecinde tedbir alınması
ya da alınmaya başlanılması halinde, alınan tedbirler ile tespit edilen
hususların güncel durumuna nihai denetim ürünlerinde yer verilir.
(3) Sonuç toplantısından önce, hazırlanan denetim ürünü
taslağı bir yazı ekinde denetlenen gerçek kişi veya tüzel kişinin yönetimine
iletilir ve yazılı görüş talep edilir.
(4) Yerinde denetimlerde tespit edilen mevzuata aykırı
işlemlerle ilgili olarak, bu işlemlerden sorumlu olan gerçek ve tüzel
kişilerin münferiden yazılı beyanları alınır.
(5) Denetim bulgularına ilişkin olarak denetime tabi
olanlardan alınan beyan, savunma ve görüşler ile Kurul meslek personelinin
bunlara ilişkin değerlendirmelerine hazırlanan nihai denetim ürünlerinde
yer verilir.
Denetim
ürünleri ve denetim rehberleri
MADDE 21 – (1)
Yerinde denetim faaliyeti sonucunda denetim ürünü hazırlanır.
(2) Yerinde denetimlerde, şirketlerin sermaye
yeterliliğinin mevcut olmadığı ya da yükümlülüklerin yerine getirilmesinde
aksamalar yaşandığının tespit edilmesi halinde ara rapor tanzim edilir. Ara
rapor tanzim edilmesi gereken diğer hususlar ile bunlara ilişkin esas ve
usuller Müsteşarlık tarafından belirlenir.
(3) Denetime tabi olanlardan bilgi ve belge temin
edilmesi, elde edilen bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi, denetim
konuları itibariyle yerinde denetimin kapsamı ve yürütülmesine ilişkin esas
ve usuller ile denetim ürünlerinin hazırlanmasında esas alınacak hususlar
denetim rehberleri ile belirlenir.
(4) Denetim rehberleri, 19 uncu maddenin birinci
fıkrasında belirtilen planlı denetim konuları bazında hazırlanır. Planlı
denetimler dışında kalan diğer denetimler Müsteşarlıkça belirlenecek esas
ve usullere göre yürütülür.
Denetim
ürünlerinin incelenmesi
MADDE 22 – (1)
Denetim ürünleri, belirlenen esas ve usullere uygun olarak Kurul Başkanına
sunulur. Kurul Başkanına iletilen denetim ürünleri öncelikle denetim
ürünlerinin incelenmesi amacıyla oluşturulan bir Komite tarafından
incelenir. Komite tarafından yapılacak incelemede; denetim ürünlerinin
denetim rehberlerine ve mevzuata uygunluğu değerlendirilir.
(2) Denetim rehberlerine veya mevzuata uygun tanzim
edilmemiş olan denetim ürünleri, mevcut eksikliklerin giderilmesini teminen ilgili Kurul meslek personeline iade edilir.
(3) Denetim ürünleri, varsa hata ve eksiklikleri
giderildikten sonra işleme konulur.
Denetimlerde
şeffaflık
MADDE 23 – (1)
Müsteşarlık, planlı denetimler kapsamında şirketlerden talep edilecek bilgi
ve belgelerin asgari içeriği ile denetim standartlarını ve denetim
rehberlerinin paylaşılması uygun görülen kısımlarını kendi resmi internet
sayfası üzerinden veya uygun görülecek diğer iletişim araçları ile kamuya
açıklar.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Denetime
Tabi Olanların Yükümlülükleri
Bilgi ve
belge temini
MADDE 24 – (1)
Denetime tabi olanlar, bu Yönetmelikte belirtilen yükümlülükleri kapsamında
meslek personeli tarafından istenilen bilgi ve belgeleri ilk talepte ve
istenilen şekil ve sürede hazırlamak, vermek ve tetkik edilmesine yardımcı
olmak, para ve para hükmündeki kağıtlar ile ambar
ve depolarında bulunan ayniyatı ve bunlarla ilgili her türlü belge, kayıt
ve defterleri, gizli de olsa bütün vesikaları ilk talepte göstermek ve
gerektiğinde sayımına ve tetkikine yardımcı olmak ve gerekli görülen evrak,
hasar dosyaları, tarifeler, emeklilik planları, tablolar, kanuni ve
yardımcı defterler ile kayıt ve belgelerin asıllarını veya suretlerini
vermek zorundadırlar. Denetime tabi olanlar, meslek personeli tarafından
tevdi edilen sözlü ve yazılı soruları kendilerine tanınan süre içinde
cevaplandırmakla yükümlüdürler.
(2) Kamu kurum ve kuruluşları, Türkiye Sigorta ve
Reasürans Şirketleri Birliği ve bağlı kuruluşları, Tarım Sigortaları Havuz
İşletmesi A.Ş., Doğal Afet Sigortaları Kurumu,
Emeklilik Gözetim Merkezi A.Ş., bankalar ve diğer finans kuruluşları,
sigortacılık ve özel emeklilikle ilgili meslekî faaliyet icra edenler ve
diğer benzeri sivil toplum ve meslek kuruluşları, Müsteşarlığın gözetim ve
denetim yetki ve görevi kapsamına giren konu ve işlemlerle sınırlı olmak
üzere, Devletin güvenliği ve temel dış yararlarına karşı ağır sonuçlar
doğuracak haller ile aile hayatının gizliliği ve savunma hakkına ilişkin
hükümler saklı kalmak kaydıyla, gizli dahi olsa görevleri kapsamında meslek
personeli tarafından istenilecek her türlü bilgi ve belgeyi uygun süre ve
ortamda vermek, istenilecek defter ve belgeleri incelemeye hazır bulundurmak
ve ibraz etmek, bilgi işlem sistemini denetim amaçlarına uygun olarak açmak
ve verilerin güvenliğini sağlamakla yükümlüdürler.
(3) Yapılan denetimler, denetime tabi olanlar tarafından
kamuya açıklanan veya beyan edilen mali tablolar ve kayıtlar ile Kurul
meslek personeli tarafından talep edilecek diğer bilgi ve belgeler
üzerinden gerçekleştirilir.
(4) Mali tablolar ve kayıtlar ile gözetim ve denetim
faaliyeti kapsamında Müsteşarlığa veya meslek personeline sunulan diğer
bilgi ve belgelerin doğruluğu ve tamlığı ile istenilen süre, şekil ve
surette sunulması denetime tabi gerçek kişiler ile tüzel kişilerin yönetim
kurulları ve üst yönetimlerinin sorumluluğundadır.
Fiziki ve
teknik koşullar
MADDE 25 – (1)
Denetime tabi olanlar, Müsteşarlık tarafından yapılacak denetimlerin
verimli ve güvenli bir şekilde yürütülebilmesini teminen,
yerinde denetim faaliyeti süresince uygun ve sabit bir mekan
ile gerekli araç ve gereçleri ve teknolojik hizmetlerin gerektirdiği alt
yapıyı sağlamakla yükümlüdürler.
Destek hizmeti
MADDE 26 – (1) Kurul
meslek personeli tarafından talep edilmesi halinde, iç kontrol, risk
yönetimi, iç denetim ve bilgi yönetim sistemlerinde çalışan personelin
yardımı da dahil olmak üzere yerinde denetimler
sırasında denetime tabi olanlar tarafından her türlü destek sağlanır.
(2) Bu madde kapsamında Kurul meslek personeli
tarafından talep edilen destek hizmeti öncelikli olarak yerine getirilir.
ALTINCI
BÖLÜM
Meslek
Personelinin Yetkileri ile Mesleki Etik Kuralları
Meslek
personelinin yetkileri
MADDE 27 – (1) Meslek
personeli, bu Yönetmelikte belirtilen görevleri kapsamında denetime tabi
gerçek ve tüzel kişiler ile bunların bağlı ortaklıkları, birlikte kontrol
edilen ortaklıkları, iştirakleri, şubeleri ve temsilcilikleri, Türkiye Sigorta
ve Reasürans Şirketleri Birliği ve bağlı kuruluşları, Tarım Sigortaları
Havuz İşletmesi A.Ş., Doğal Afet Sigortaları
Kurumu, Emeklilik Gözetim Merkezi A.Ş., bankalar ve diğer finans kurumları,
sigortacılık ve özel emeklilikle ilgili meslekî faaliyet icra edenler ve
diğer benzeri sivil toplum ve meslek kuruluşları ile gerçek ve tüzel
kişilerden görevleri ile ilgili gerekli gördükleri her türlü bilgi ve
belgeyi istemeye ve bunların tüm defter ve kayıtlarını incelemeye
yetkilidirler.
Meslek
personelinin sorumlulukları ve mesleki etik kurallar
MADDE 28 – (1) Meslek
personeli, bu Yönetmelik kapsamında görevini yerine getirirken görevin
niteliğine göre aşağıda belirtilen mesleki etik kurallara uymak zorundadır:
a) Tarafsızlık ve nesnellik;
Görevlerini herhangi bir baskı, etkileme ve yönlendirme olmaksızın yerine
getirmek, tarafsızlığına zarar verebilecek veya böyle bir izlenim
uyandırabilecek her türlü hal ve hareketten kaçınmak ve tarafsızlığının
etkilenmesi söz konusu olduğunda bu durumu ivedilikle üstlerine bildirmek,
görevleriyle ilgili bilgi ve belgeleri toplarken, değerlendirirken,
aktarırken ve sonuçlandırırken, önyargısız ve tarafsız şekilde hareket
etmek, denetime tabi olanlar tarafından ileri sürülen bilgi, belge ve
görüşleri almak ve elde ettiği diğer bilgi ve belgelerle birlikte adil,
tarafsız ve nesnel bir şekilde değerlendirmek, raporlarını, denetimin
amacına uygun nitelikte, süresi içinde, somut, güvenilir ve geçerli
kanıtlara dayalı olarak özlü, açık, tam ve kesin olarak düzenlemek, tanzim
ettiği denetim ürünlerinde yer verdikleri önlem ve tavsiyeleri gerekçeli
olarak belirtmek ve denetime tâbi olanlar nezdinde aracılıkta bulunmamak,
b) Eşitlik; Görevlerini yasa
önünde eşitlik ilkesine uygun olarak; dil, din, ırk, cinsiyet, tâbiyet, sosyal sınıf, yaş, evlilik, engellilik, sosyal
ve ekonomik durum, siyasi düşünce ve benzeri diğer sebeplere dayanan
farklılıkları gözetmeksizin yerine getirmek, herhangi bir kişiye, zümreye
ya da kuruma karşı önyargılı hareket etmemek yahut bunları kayırıcı veya
dışlayıcı faaliyetlerde bulunmamak,
c) Dürüstlük; Çalışmalarını
dürüstlük, doğruluk, dikkat ve sorumluluk duygusu içinde yürütmek,
başkalarına görevleri ile ilgili olarak herhangi bir vaat veya taahhütte
bulunmamak, görevlerinin saygınlığını ve güvenilirliğini zedeleyen görüntü,
tavır ve davranıştan kaçınmak, kendilerine verilen görevi kapsamı ve süresi
içinde yerine getirmek, suç teşkil eden diğer eylem ve işlemlere vâkıf
olduğunda konuyu üstlerine ve yetkili makamlara bildirmek,
ç) Gizlilik; Denetime tabi
olanlarla ve yaptıkları işlemlerle ilgili gizliliğe uygun hareket etmek,
kanaatlerini yetkili makamlar dışında kimseye açıklamamak, görevleri
dolayısıyla öğrendikleri devlet sırrı, ticarî sır ve özel hayatın gizliliği
ile ilgili bilgileri, kanunların öngördüğü durumlar dışında hiçbir kurum,
kuruluş veya kişiye vermemek ve açıklamamak, görevi nedeniyle edindiği
herkese açık olmayan bilgileri kendi yararına veya başkalarının yarar ve
zararına kullanmamak,
d) Çıkar çatışmasından
kaçınma; Görevleri sırasında ve görevleri ile ilişkili olarak kendi ve
yakınlarının çıkarlarının söz konusu olabileceği her türlü durumdan
kaçınmak, bunlarla ilgili olarak yapılacak işlemlere ve alınacak kararlara
katılmamak ve görüş bildirmemek, yetki ve nüfuzunu kullanarak hizmetin
gerekli kıldığı koşullar dışında, kurumlardan ek hizmet veya imkân talep
etmemek, kamu mal ve hizmetleri ile insan kaynaklarını hizmet gerekleri
dışında kullanmamak ve kullandırmamak, görevini tarafsız ve nesnel bir
şekilde yürütmesini engelleyecek potansiyel veya gerçek çıkar çatışması
durumunu derhal üstlerine bildirmek ve ilgili görevden çekilme talebinde
bulunmak, görev, unvan ve yetkilerini kullanarak kendilerinin veya
başkalarının kitap, dergi, kaset ve benzeri ürünlerinin satışını ve
dağıtımını yaptırmamak, herhangi bir kurum, vakıf, dernek veya spor
kulübüne yardım, bağış ve benzeri nitelikte menfaat sağlamamak,
e) Nezaket ve saygı; Onur kırıcı, küçük düşürücü ve
keyfi davranışlar sergilememek, baskıcı, hakaret ve tehdit edici
uygulamalarda bulunmamak, birlikte görev yaptıkları ve denetime tabi
olanlara ve bunların yanında çalışan personele karşı nazik ve saygılı
davranmak,
f) Yetkinlik ve meslekî
özen; Görevin gerektirdiği bilgi, beceri ve deneyime sahip olmak,
görevlerine azami özen ve dikkat göstermek, görevini amacına uygun bir
şekilde yerine getirebilmeyi teminen meslekî
bilgi, beceri ve bireysel yeteneklerini sürekli geliştirmeye gayret etmek,
görevlerini yürütürken meslektaşları arasında ekip çalışmasına ve
işbirliğine önem vermek ve kendisinden beklenen gerekli desteği sağlamak,
denetime tabi olanların çalışma şartlarını, yerleşik mesai düzenini ve
hizmet gereklerini olumsuz yönde etkileyen tutum ve davranışlardan
kaçınmak, denetime tabi olanların işleyiş düzeni ile yönetim ve karar alma
süreçlerine müdahale etmemek ve bu kurum ve kuruluşların yürüttüğü
hizmetlerin hukuka ve etik ilkelere uygun olarak yerine getirilmesi,
faaliyet ve işlemlerde hataların önlenmesi, kaynakların etkili, tutumlu ve
verimli bir şekilde kullanılması amacına yönelik olarak rehberlik ve eğiticilik
hizmetlerini de, görevinin bir parçası olarak görmek.
YEDİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli ve
Son Hükümler
Müsteşarlık
karar ve işlemlerine ilişkin başvuru hakkı
MADDE 29 – (1)
Sigortacılık ve özel emeklilik sektörlerinde faaliyet gösteren gerçek ve tüzel
kişiler, Müsteşarlıkça haklarında alınan kararların yeniden
değerlendirilmesini, bu işlemleri öğrendikleri tarihten itibaren 15 gün
içinde talep edebilirler. Müsteşarlık, yeniden değerlendirme talebi ile
ilgili kararını 30 gün içinde başvuru sahibine bildirir.
(2) Gözetim ve denetim faaliyeti kapsamında ya da bu
faaliyetlerin sonuçlarına göre Müsteşarlık tarafından yapılan işlemlere
karşı adli makamlar nezdinde dava açılması ya da birinci fıkra hükmü
kapsamında yeniden değerlendirme talebinde bulunulması halinde, aksi yönde
karar veya hüküm verilmediği sürece mevcut uygulamaya devam edilir.
Kalite
güvence sistemi ile uluslararası ilke ve standartlar
MADDE 30 – (1)
Müsteşarlık, gözetim ve denetim sistemi ile denetim ürünlerinin
uluslararası genel kabul görmüş ilke ve standartlara uyumunu kalite güvence
sisteminin ayrılmaz bir parçası olarak değerlendirir ve gözetim ve denetim
sistemi ile denetim ürünlerinin uluslararası genel kabul görmüş ilke ve
standartlara uyumu konusunda yıllık olarak iç değerlendirme yapar.
(2) Müsteşarlık, gözetim ve denetim sistemi ile denetim
ürünlerinin uluslararası genel kabul görmüş ilke ve standartlara uyumunun
beşer yıllık dönemler itibariyle bağımsız bir analize tabi tutulmasına
karar verebilir.
Kamuyu
aydınlatma
MADDE 31 – (1)
Müsteşarlık, gözetim ve denetim faaliyet ve politikalarının yürütülmesi ile
hedeflerin açıklanması ve izlenmesi amacıyla yıllık olarak Sigortacılık ve
Özel Emeklilik Sektörleri Gözetim ve Denetim Faaliyet Raporu hazırlar ve
internet sitesi aracılığıyla kamuoyuna duyurur. Hazırlanan raporda, bir
önceki yıla ait hedeflerin gerçekleşme derecesi ile bu hedeflerden
sapmalara ilişkin değerlendirmelere de yer verilir.
(2) Müsteşarlık, kamuyu aydınlatmak amacıyla beş yıllık
Sigortacılık ve Özel Emeklilik Sektörleri Gözetim ve Denetim Politika
Belgesi hazırlayarak kamuoyuna duyurur.
Koordinasyon
ve işbirliği
MADDE 32 – (1)
Müsteşarlık, gerekli hallerde, gözetim ve denetime ilişkin olarak sektörü etkileyebilecek
önemli kararlarda ve yapılacak düzenlemelerde, sivil toplum örgütleri de dahil olmak üzere sektörün ve bu karar veya
düzenlemelerden etkilenebilecek tarafların görüşüne başvurabilir.
(2) Sigortacılık ve özel emeklilik sektörlerinde etkin
bir gözetim ve denetim yapılabilmesi için Müsteşarlık, yurt içindeki kurum
ve kuruluşlar ile yurt dışındaki sigortacılık ve özel emeklilik gözetim ve
denetim otoriteleri ile işbirliği yapabilir; uygun bir şekilde talep
edilmesi ve gizlilikle ilgili gerekli önlemlerin alınması kaydıyla bilgi
paylaşımında bulunabilir.
(3) Müsteşarlık, ülke sınırları içinde faaliyet gösteren
şirketlerin ana ortaklıklarının bulunduğu yabancı ülkeler ile ülke içinde
kurulmuş şirketlerin bağlı ortaklık, birlikte kontrol edilen ortaklık veya
iştiraklerinin faaliyet gösterdiği yabancı ülkelerin gözetim ve denetim
otoriteleriyle bilgi alışverişi ve konsolide
denetime ilişkin anlaşmalar yapabilir ve uluslararası kuruluşların bu
yöndeki anlaşmalarına taraf olabilir.
Danışmanlık
hizmeti satın alınması
MADDE 33 – (1)
Müsteşarlık, gözetim ve denetim faaliyetini yerine getirirken, gerekli
hallerde danışmanlık hizmeti alabilir.
(2) Birinci fıkra kapsamında yapılan hizmet alımları ve
danışmanlık hizmetlerinin yerine getirilmesi 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu
çerçevesinde yapılır.
Denetim
rehberlerinin hazırlanması
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) 21 inci maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen
denetim rehberleri Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıl
içinde tamamlanır.
Yürürlük
MADDE 34 – (1) Bu Yönetmeliğin
31 inci maddesi 1/1/2012 tarihinde, diğer
maddeleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 35 – (1) Bu
Yönetmelik hükümlerini Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür.
|