Danýþtay Onbirinci
Daire Baþkanlýðýndan:
Esas
No : 2011/2069
Karar No : 2011/3884
Kanun
Yararýna Temyiz Ýsteminde Bulunan : Danýþtay Baþsavcýlýðý - ANKARA
Davacý : Fatma Bal
Vekili : Av. Ýbrahim Atila
518. Sok. No:13,
D:1 - Þirinyer/ÝZMÝR
Davalý : Saðlýk Bakanlýðý - ANKARA
Ýstemin Özeti : Ýzmir Bölge Ýdare Mahkemesinin 29.11.2007 günlü, E:2007/3194, K:2007/3657 sayýlý kararýnýn, Danýþtay Baþsavcýlýðý tarafýndan 2577 sayýlý Ýdari Yargýlama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi uyarýnca kanun yararýna bozulmasý istenilmektedir.
Danýþtay Tetkik Hakimi : Emir Dalkýran
Düþüncesi : Davacý tarafýndan yapýlan baþvuru, Sosyal
Sigortalar Kurumu Ek Ödeme Yönergesinin ilgili
ibarelerinin Danýþtay Onbirinci Dairesince iptal edilmesi üzerine doðan "yeni hukuki durum"dan yararlanmak için yapýlmýþ olup, 2577 sayýlý Kanunun 10. maddesi kapsamýnda deðerlendirilmesi ve baþvuruya cevap verilmemesi üzerine süresi içinde açýlan davanýn, esastan incelenmesi gerekirken, süre aþýmý nedeniyle reddedilmesi yolunda verilen Bölge Ýdare Mahkemesi kararýnda hukuka uyarlýk görülmemiþtir.
Açýklanan nedenle, Danýþtay Baþsavcýlýðýnýn kanun yararýna temyiz
isteminin kabulü ile Ýzmir Bölge Ýdare Mahkemesince verilen kararýn, 2577 sayýlý Ýdari Yargýlama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi uyarýnca hükmün sonuçlarýna etkili olmamak üzere kanun yararýna bozulmasý gerektiði düþünülmektedir.
Danýþtay Baþsavcýsý :
Turgut Candan
Düþüncesi : 4958 sayýlý Kanunun 17'nci maddesi hükmü uyarýnca düzenlenen ve S.S.K.
Yönetim Kurulunun 25.9.2003 tarih ve 2043 sayýlý kararý ve Çalýþma ve Sosyal Güvenlik Bakanlýðýnýn 9.10.2003 gün ve 277 sayýlý onayý ile yürürlüðe giren S.S.K Ek Ödeme Yönergesinin 5'inci maddesinin 11'inci bendinde geçen "aylýk 80 saatin üzerinde" ile
"80 saate kadar tutulan nöbetler için ek ödeme yapýlmaz"
ibarelerinin Danýþtay Onbirinci Dairesinin 11.4.2005 gün ve E:2003/4345, K:2005/1819 sayýlý kararý ile iptali üzerine
15.9.2003-19.2.2005 döneminde eksik yapýlan ek ödemelerin hesaplanarak tazminat olarak ödenmesi istemiyle açýlan davada, dava konusu iþlemin iptaline, tazminat isteminin ise, kýsmen kabulüne, kýsmen de reddine
dair Ýzmir 3'üncü Ýdare Mahkemesi Hakimliðinin 5.4.2007 gün ve E:2005/1717, K:2007/491 sayýlý kararýna yönelik, davacýnýn itiraz baþvurusunu kabul
edilerek anýlan kararýn süre aþýmý nedeniyle bozulmasý yolundaki Ýzmir Bölge Ýdare Mahkemesinin 29.11.2007 gün ve E:2007/3194, K:2007/3657 sayýlý kararýnýn hukuka aykýrý olduðu ileri sürülerek kanun yararýna bozulmasý konusunda Danýþtay Baþsavcýlýðýný bilgilendiren dilekçe üzerine konu incelendi.
Ýdari Yargýlama Hukuku
ilkelerine göre, idari iþlemin idari yargý yerince iptali, iptal edilen idari iþlemin tesisinden önceki hukuksal durumun kendiliðinden geri
gelmesini saðlar. Yine; ayný ilkelere göre, genel, kiþilik dýþý ve kural koyucu
nitelikteki düzenleyici idari iþlemin iptali, ayný hukuki durumda bulunan tüm idare edilenler
için ayný hukuksal sonucu
yaratýr. Baþka anlatýmla; iptal kararý sonuçlarýndan ayný statüdeki idare
edilenlerin tümünün yararlanabileceði hukuksal durumun
doðmasýný saðlar.
Nitekim; Danýþtay Onbirinci Dairesi ile Ýdari Dava
Daireleri Kurulunun yerleþik içtihadý da, bu yoldadýr. Dolayýsýyla; SSK Ek Ödeme Yönergesinin 5'inci maddesinin 11'inci bendinde geçen ve yukarýda sözü edilen ibarenin, Danýþtay Onbirinci
Dairesince iptal edilmesi sonucu doðan hukuki durumdan
anýlan yönergenin düzenleme alaný içinde olan, davacýnýn da yararlanmasý ve iptal edilen düzenleyici iþlemin uygulanmasý sonucu mahrum kalmýþ olduðu parasal haklarýnýn tazmini istemiyle davalý idareye baþvuruda bulunmasý ve bu baþvurunun reddi üzerine de idari dava yoluna gitmesi olanaklýdýr.
Açýklanan nedenle, Ýzmir Bölge Ýdare Mahkemesinin aksi yolda verilen ve yürürlükteki hukuka aykýrý sonuç ifade eden 29.11.2007 gün ve E:2007/3194, K:2007/3657 sayýlý kararýnýn, 2577 Ýdari Yargýlama Usulü Kanununun 51'inci maddesi uyarýnca, kanun yararýna bozulmasýnýn uygun olacaðý düþünülmektedir.
TÜRK MÝLLETÝ ADINA
Hüküm veren Danýþtay Onbirinci
Dairesi'nce Ýzmir Bölge Ýdare Mahkemesinin 29.11.2007 günlü, E:2007/3194, K:2007/3657 sayýlý kararýnýn Danýþtay Baþsavcýlýðý tarafýndan kanun yararýna temyiz edilerek bozulmasýnýn istenilmesi üzerine iþin gereði görüþüldü:
Dosyanýn incelenmesinden, 5283 sayýlý Kanunla Saðlýk Bakanlýðýna devredilmeden
önce Sosyal Sigortalar Kurumuna baðlý hastanede görev yapan davacý tarafýndan, S.S.K. Yönetim Kurulunun
25.9.2003 tarih ve 2043 sayýlý kararý ve Çalýþma ve Sosyal Güvenlik Bakanlýðýnýn 9.10.2003 gün ve 277 sayýlý onayý ile yürürlüðe giren Sosyal Sigortalar Kurumu Ek Ödeme Yönergesinin 5. maddesinin 11. bendinde yer alan
"aylýk 80 saatin üzerinde" ile
"80 saate kadar tutulan nöbetler için ek ödeme yapýlmaz."
ibarelerinin Danýþtay Onbirinci Dairesinin 11.4.2005 gün ve E:2003/4345, K:2005/1819 sayýlý kararý ile iptali üzerine, anýlan yönergenin yürürlüðe girdiði 15.9.2003 ila
Sosyal Sigortalar Kurumuna baðlý hastanelerin Saðlýk Bakanlýðýna devredildiði 19.2.2005 tarihleri arasýndaki dönemde, iptal edilen ibareler nedeniyle ödenmeyen ek ödeme tutarýnýn ödenmesi istemiyle yapýlan baþvurunun zýmnen reddine iliþkin iþlemin iptali ile aylýk 80 saate kadar tutulan nöbetler nedeni ile ilave ek ödeme tutarlarýnýn yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açýldýðý, Ýzmir 3. Ýdare Mahkemesinin
tek hakim tarafýndan verilen 5.4.2007 günlü ve E:2005/1717, K:2007/491 sayýlý kararýyla, yasa düzeyinde üst hukuk düzenlemelerine ve
genel hukuk ilkelerine aykýrýlýðý nedeniyle yargý yerince iptal
edilmiþ olan ve davacýnýn ek ödemesinin eksik ödenmesine neden
olan düzenleyici iþlemin öngördüðü kurallarýn iptal edilmiþ olmasý nedeniyle tüm sonuçlarý ile birlikte ortadan kalkmýþ bulunduðu, bunun bir sonucu olarak davacýnýn, iptal edilen Yönerge hükümleri nedeniyle yoksun býrakýldýðý ek ödeme tutarlarýnýn baþvurusu üzerine idarece
hesaplanarak ödenmesi gerekirken, isteminin zýmnen reddine iliþkin iþlemde hukuka
uygunluk bulunmadýðý gerekçesiyle, dava
konusu iþlemin iptaline, tazminat isteminin kýsmen kabulü ile 15.9.2003-19.2.2005 döneminde eksik ödenen ek ödemelerinin net
tutarý olan 1.589,39 TL'nin baþvuru tarihinden itibaren iþletilecek yasal
faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya iliþkin tazmin isteminin ise reddine karar verildiði, bu karara davalý idare tarafýndan itiraz
edilmesi üzerine, Ýzmir Bölge Ýdare Mahkemesinin 29.11.2007 günlü ve E:2007/3194, K:2007/3657 sayýlý kararýyla, aylýk 80 saate kadar tuttuðu nöbetler için kendisine ek ödeme yapýlmadýðýndan, nöbet ek ödemelerinin yapýldýðý her ay itibarýyla haberdar olan
davacýnýn, 2577 sayýlý Ýdari Yargýlama Usulü Kanunu'nun 7, 11 ve 12. maddelerinde yazýlý süreler içinde dava açmasý gerekirken, belirtilen süreler sona erdikten sonra Sosyal Sigortalar Kurumu Ek Ödeme Yönergesinin 5. maddesinin 11. bendinde yer alan
"aylýk 80 saatin üzerinde" ile
"80 saate kadar tutulan nöbetler için ek ödeme yapýlmaz."
ibarelerinin Danýþtay Onbirinci Dairesinin 11.4.2005 gün ve E:2003/4345, K:2005/1819 sayýlý kararý ile iptal edildiðinden bahisle,
belirtilen dönemde eksik ödenen ek ödemelerinin iadesi istemiyle 8.8.2005 tarihinde yaptýðý baþvurunun zýmnen reddi üzerine 1.11.2005 gününde açýlan davanýn süre aþýmý nedeniyle esasýný inceleme olanaðý bulunmadýðý gerekçesiyle, itirazýn kabulü ile itiraz konusu
kararýn kaldýrýlmasýna ve davanýn 2577 sayýlý Kanunun 15/1-b maddesi uyarýnca süreaþýmý sebebiyle reddine karar verildiði, davacý tarafýn karar düzeltme istemi de reddedilerek kararýn kesinleþtiði anlaþýlmaktadýr.
Danýþtay Baþsavcýlýðý, Ýzmir Bölge Ýdare Mahkemesi'nin söz konusu kararýnýn; kiþilik dýþý ve kural koyucu
nitelikteki düzenleyici idari iþlemin iptalinin,
ayný hukuki durumda bulunan tüm idare edilenler için ayný hukuksal sonucu
yaratacaðý, baþka anlatýmla; iptal kararý sonuçlarýndan ayný statüdeki idare edilenlerin tümünün yararlanabileceði hukuksal durumun
doðmasýný saðlayacaðý, dolayýsýyla; Sosyal Sigortalar Kurumu Ek Ödeme Yönergesinin 5'inci maddesinin 11'inci bendinde geçen ve yukarýda sözü edilen ibarelerin, Danýþtay Onbirinci Dairesince iptal edilmesi sonucu doðan hukuki durumdan anýlan yönergenin düzenleme alaný içinde olan davacýnýn da yararlanmasý ve iptal edilen düzenleyici iþlemin uygulanmasý sonucu mahrum kalmýþ olduðu parasal haklarýnýn tazmini istemiyle davalý idareye baþvuruda bulunmasý ve bu baþvurunun reddi üzerine de idari dava yoluna gitmesi olanaklý olduðu ileri sürülerek, 2577 sayýlý Ýdari Yargýlama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi uyarýnca kanun yararýna bozulmasýný istemektedir.
2577 sayýlý Ýdari Yargýlama Usulü Kanununun 10. maddesinde, "Ýlgililer, haklarýnda idari davaya konu olabilecek bir iþlem veya eylemin
yapýlmasý için idari makamlara baþvurabilirler. Altmýþ gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiþ sayýlýr. Ýlgililer altmýþ günün bittiði tarihten
itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danýþtay, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Altmýþ günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin deðilse ilgili bu cevabý istemin reddi sayarak dava açabileceði gibi, kesin cevabý da bekleyebilir.
Bu takdirde dava açma süresi iþlemez. Ancak,
bekleme süresi baþvuru tarihinden
itibaren altý ayý geçemez. Dava açýlmamasý veya davanýn süreden reddi hallerinde, altmýþ günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca
cevap verilirse cevabýn tebliðinden itibaren
altmýþ gün içinde dava açabilirler." hükmü yer almaktadýr.
Ýdare Hukuku ilkelerine göre, iptal kararlarý, iptali istenilen iþlemi tesis edildiði tarih itibariyle ortadan kaldýrarak, o iþlemin tesisinden önceki hukuki durumu ortaya koyar. Bir genel düzenleyici iþlemin iptal edilmesi durumunda, verilen yargý kararýnýn, sadece o davayý açaný deðil, bu genel düzenleyici iþlem ile ilgili diðer kiþileri de etkileyeceði kuþkusuzdur. Ýptal kararý ile bu düzenleyici iþleme dayanýlarak yapýlan iþlemlerin doðurduðu etki ve sonuçlar ortadan
kalkar. Bu nedenle iptal edilen bir düzenleyici iþlemden dolayý, menfaati ihlal edilen veya kiþisel hakký etkilenen kiþinin, verilen iptal
kararýnýn doðurduðu sonuçlardan yararlanmak
amacýyla idareye baþvurabileceði tabiidir.
Davacý tarafýndan 8.8.2005 tarihinde yapýlan baþvuru, 80 saate kadar tutulan nöbetler için ek ödeme yapýlmamasýna iliþkin iþlemlerin dayanaðý olan Ek Ödeme Yönergesinin 5.
maddesinin 11. bendinde yer alan "aylýk 80 saatin üzerinde" ile "80 saate kadar tutulan nöbetler için ek ödeme yapýlmaz." ibarelerinin iptali istemiyle Saðlýk ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikasýnýn açtýðý dava sonucunda, Danýþtay Onbirinci
Dairesince verilen iptal kararýnýn kendi hukuki durumunu da etkilemesi nedeniyle yapýlmýþ bir baþvuru olup, davacýnýn, söz konusu iptal kararýna da deðinerek yaptýðý bu baþvurunun, genel ve
düzenleyici nitelikteki bir idari iþlemin iptali yolundaki kararýn, o düzenleme ile ilgili herkes için hüküm ifade edeceði gerçeðinden hareketle ve o düzenleyici iþlem nedeniyle daha önce menfaati ihlal
edilmiþ bir kiþi olarak, iptal kararýnýn doðurduðu hukuki sonuçlardan yararlandýrýlmasý istemiyle yapýldýðýnýn ve 2577 sayýlý Ýdari Yargýlama Usulü Kanununun 10. maddesi kapsamýnda yapýlan bir baþvuru niteliðinde olduðunun kabulü gerekmektedir.
Bu durumda,
davacý tarafýndan yapýlan baþvurunun, 2577 sayýlý Kanunun 10. maddesi kapsamýnda deðerlendirilmesi ve baþvuruya cevap verilmemesi üzerine süresi içinde açýlan davanýn, esastan incelenmesi gerekirken, süre aþýmý nedeniyle reddedilmesi yolunda verilen Bölge Ýdare Mahkemesi kararýnda hukuka uyarlýk görülmemiþtir.
Açýklanan nedenlerle, Danýþtay Baþsavcýlýðýnýn kanun yararýna temyiz
isteminin kabulü ile Ýzmir Bölge Ýdare Mahkemesince verilen 29.11.2007 günlü, E:2007/3194, K:2007/3657 sayýlý kararýn 2577 sayýlý Ýdari Yargýlama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi uyarýnca hükmün sonuçlarýna etkili olmamak üzere kanun yararýna bozulmasýna, bu kararýn bir suretinin Saðlýk Bakanlýðý ile Danýþtay Baþsavcýlýðýna gönderilmesine ve kararýn Resmî Gazete'de yayýmlanmasýna, 10.6.2011
tarihinde oybirliðiyle karar verildi.
|