Gıda,
Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:
İNSAN
TÜKETİMİ AMACIYLA KULLANILMAYAN HAYVANSAL
YAN ÜRÜNLER
YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1
‒
(1) Bu Yönetmeliğin amacı; halk ve hayvan sağlığına, gıda ve yem
güvenilirliğine yönelik riskleri engellemek veya asgariye indirmek amacıyla
insan tüketimine sunulmayan hayvansal yan ürünler ile bunların türev
ürünlerinin usul ve esaslarını belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2
‒
(1) Bu Yönetmelik; hayvan hastalıklarının kontrol ve eradikasyonunu
amaçlayan ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla;
a) İnsan tüketimi amacıyla kullanılmayan hayvansal yan
ürünlerin tanımlanması, sınıflandırılması, toplanması, taşınması,
depolanması, işlenmesi, piyasaya arz edilmesi, imha edilmesi, kullanılması,
ithalatı, ihracatı ve transiti ile bu işlerle iştigal eden kurum, kuruluş
ve kişiler dâhil işletmeleri,
b) Hayvansal orijinli ürünlerin üretiminde kullanılan
ham maddeler ve insan tüketimi amacıyla üretilmiş, ancak işletmeci
tarafından insan tüketimi amacıyla kullanılmamasına karar verilen ürünleri,
c) Yemek atıklarını;
1) Uluslararası taşımacılık yapan ulaşım araçlarından
geldiklerinde,
2) Hayvan beslenmesinde kullanılması amaçlandığında,
3) Basınçlı sterilizasyon veya 10 uncu maddede
belirtilen metotlardan biriyle işlenecek olan hayvansal yan ürünler ile
biyogaz ve kompost işletmelerinde kullanılması amaçlandığında,
kapsar.
(2) BuYönetmelik;
a) Ticari amaçlarla karaya çıkarılan su hayvanları ile
insan ve hayvanlara geçebilen hastalık şüphesi veya belirtisi olmayan,
çiftlikte yetiştirilen av hayvanları dışındaki, yaban hayvanlarının tüm gövde veya
parçalarını,
b) Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları
Yönetmeliği hükümleri saklı kalmak kaydıyla iyi avlanma uygulamalarına göre
öldürüldükten sonra toplanmamış av hayvanlarının tüm gövdeleri veya parçalarını,
c) Avcıların doğrudan veya perakendeciler vasıtasıyla
son tüketiciye küçük miktarlarda tedarik ettiği av hayvanı veya av hayvanı
etinden elde edilen hayvansal yan ürünleri,
ç) Damızlık amaçlı oosit, embriyo ve spermayı,
d) Menşe işletmede elde edilen, bulundurulan, imha
edilen veya kullanılan çiğ süt, kolostrum ve bunların ürünlerini,
e) Yumuşak dokusu veya eti ayrılmış kabuklu hayvanların
kabuklarını,
f) Birinci fıkranın (c) bendinde belirtilenler
haricindeki yemek atıklarını,
g) 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu
hükümleri saklı kalmak kaydıyla, parazitler dâhil insanlara bulaşma riski
bulunan, hastalık belirtisi gösteren balıkların gemide iç organlarının
çıkarılması sonucu elde edilen materyal hariç Hayvansal Gıdalar için Özel Hijyen
Kuralları Yönetmeliği ve 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Gıda Hijyeni Yönetmeliği hükümlerine uygun gemilerde avlanma
faaliyetleri süresinde ortaya çıkan ve denizde imha edilen materyali,
ğ) Sadece mahallindeki son tüketiciye doğrudan tedarik
etmek üzere kesme ve depolama yapan perakende dükkânlarından gelen çiğ pet
hayvanı yemini,
h) Menşe çiftliklerde özel kişisel tüketim için kesilen
hayvanlardan elde edilen çiğ pet hayvanı yemini,
ı) Gübre ve mineralize olmayan deniz kuşu gübresi
dışındaki dışkı ve idrarı,
kapsamaz.
Dayanak
MADDE 3
‒
(1) Bu Yönetmelik,
a) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner
Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 6 ncı maddesi ile 3/6/2011
tarihli ve 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 7 nci maddesine dayanılarak,
b) Hayvansal yan ürünler ve bunların türev ürünlerine
ilişkin sağlık kurallarını belirleyen 1069/2009/EC sayılı Avrupa Birliği
direktifine paralel olarak,
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4
‒
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Atık: Herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye
atılan veya bırakılan herhangi bir madde veya nesneyi,
b) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,
c) Basınçlı sterilizasyon: Hayvansal yan ürünlerin 50 mm
parça büyüklüğünden fazla olmamak üzere küçültülerek, kesintisiz bir şekilde 3 bar basınçta en
az 20 dakika, iç sıcaklığı 133 °C den fazla olacak şekilde işlenmesini,
ç) Belirlenmiş risk materyali (TSE ‒Transmissible Spongiform
Encephalopathies): Hastalığının önlenmesi, kontrolü ve ortadan kaldırılması
için Bakanlıkça belirlenen hayvan, hayvanın organ ve doku benzeri
maddelerini,
d) BSE: (Bovine Spongiform Encephalopathy): Sığırlarda
görülebilen nakledilebilir süngerimsi beyin hastalığını,
e) Çiftlik hayvanı: Et, süt, yumurta da dâhil olmak
üzere gıda, deri, kürk, yün, tüy veya diğer ürünlerin temini için veya
işgücü amacıyla insanlar tarafından yetiştirilen ve beslenen hayvanları,
f) Düzenli depolama alanı: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
tarafından onaylanmış, iç imha alanı dâhil atığın toprağın üstüne veya
içine depolandığı atık imha alanını,
g) Gübre: Çiftlikte yetiştirilen balıklar hariç çiftlik
hayvanlarının, altlık olarak kullanılan saman ve talaş parçaları ile karışık
olsun veya olmasın dışkı ve idrarı,
ğ) Hayvan: Suda yaşayan hayvanlar, sürüngenler ve amfibi
hayvanlar dâhil omurgalı ve omurgasız canlıları,
h) Hayvansal yan ürün: Yetiştiricilikte kullanılmayacak
olan sperma, oosit, embriyo dâhil, insanlar tarafından tüketimi
amaçlanmayan hayvan kökenli ürünler veya hayvanların bütün vücut veya
parçaları ile artıklarını,
ı) İlgili Bakanlıklar: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı,
İçişleri Bakanlığı, Orman ve Su İşleri Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığını,
i) İşletme: Av tekneleri hariç, hayvansal yan ürün ve
bunların türev ürünlerinin muamele edildiği yeri,
j) İşletmeci: Hayvansal yan ürünleri veya bunların türev
ürünlerini bulunduran, taşıyan, ticaretini yapan ve kullanıcılar dâhil
gerçek ve tüzel kişileri,
k) Kollajen: Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen
Kuralları Yönetmeliğinin ilgili gerekliliklerine göre üretilmiş hayvan
kemikleri, postları, derileri, tendonları ve ligamentlerinden elde edilmiş
protein esaslı ürünü,
l) Kompost: Çeşitli organik maddelerin organizmalar tarafından
ayrıştırılmış ve mineralize olmuş ürünlerini,
m) Menşe: Hayvansal yan ürünler ve türev ürünlerinin ilk
elde edildiği yeri,
n) Organik gübre ve toprak zenginleştirici: Toprağın
fiziksel, kimyasal ve bitki besleme özellikleri ile biyolojik aktivitesinin
sürdürülmesi veya geliştirilmesi için ayrı ayrı veya birlikte kullanılan
gübre, mineralize olmayan deniz kuşu gübresi, sindirim kanalı içeriği,
kompost ve sindirim kalıntıları dâhil hayvansal ürünleri,
o) Pet hayvanı: İnsanlar tarafından beslenen, yetiştirilen
veya bakılan ancak insan tüketimi için kullanılmayan ve gıda amaçlı olmayan
herhangi bir hayvanı,
ö) Santrifüj veya seperator tortusu: Çiğ sütün
arındırılmasından sonra ve yağı alınmış süt ile kremanın çiğ sütten
ayrıştırılması sonrası geriye kalan ve yan ürün olarak toplanan materyali,
p) Su hayvanı: Deniz ve tatlı suda yaşayan balıklar,
yumuşakçalar ve kabukluları,
r) TSE (Transmissible Spongioform Encephalopathy):
Hayvanlarda görülen BSE ve skrapi gibi tüm nakledilebilir süngerimsi beyin
hastalıklarını,
s) Türev ürün: Hayvansal yan ürünlerin bir ya da daha
fazla muameleye, dönüştürmeye ve işlemeye tabi tutulması sonucunda elde
edilen ürünleri,
ş) Uzak alan: Hayvan varlığının çok az olduğu, atık imha
tesislerinin çok uzak olduğu, hayvansal yan ürünlerin toplanması ve
nakliyesinin yerel imha tesislerine göre kabul edilemez derecede zor olduğu
bir alanı,
t) Yaban hayvanı: İnsanlar tarafından barındırılmayan
bütün hayvanları,
u) Yetkili otorite: Bakanlık veya Bakanlık tarafından
yetkilendirilmiş gerçek veya tüzel kişiyi,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Yükümlülükler,
Sevk Yasağı ve Sınıflandırma
Yükümlülükler
MADDE 5
‒
(1) İşletmeci bu Yönetmelik kapsamına giren hayvansal yan ürün veya
bunların türev ürünlerini başlangıç noktası olarak en kısa sürede tanımlar
ve bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak işlemden geçmelerini sağlar.
(2) İşletmeci,
faaliyetleri kapsamına giren hayvansal yan ürünlerin ya da bunların
türev ürünlerinin, kendi kontrolü altındaki toplama, taşıma, muamele,
dönüştürme, işleme, depolama, pazara sürme, dağıtma, kullanım ve imha
işlemlerinin tüm aşamalarının bu Yönetmelik hükümlerine uygun olmalarını
sağlar.
(3) Bakanlık, ikinci fıkrada belirtilen şartların
işletmeciler tarafından yerine getirilmesini izler ve kontrol sisteminin
kurulmasını ve devamlılığını sağlar.
(4) Bakanlık, hayvansal yan ürünlerin en kısa sürede
toplanması, tanımlanması, taşınması ve bu Yönetmeliğe göre işlenmesi,
kullanılması ve imha edilmesini sağlayacak sistemin kurulmasını sağlar.
(5) 28 inci, 30 uncu ve 31 inci maddelerde belirtilen
türev ürünler için üretim zincirinin son aşamasına geldiğine dair bir son
nokta belirlenir ve ürün bu aşamadan sonra bu Yönetmelik hükümlerine tabi
olmaz.
(6) Bakanlık,
halk ve hayvan sağlığını korumak amacıyla, üretim zincirinin son
noktasını değiştirebilir ve gerekli önlemleri alır.
Sevk yasağı
MADDE 6
‒
(1) 5996 sayılı Kanun gereği Bakanlık tarafından ilan edilmiş bulaşıcı
hastalık nedeniyle kısıtlama konulmuş hayvancılık işletmeleri, hayvansal
yan ürün ve bunların türev ürünlerini işleyen işletmeler, tesisler veya
bölgelerdeki ilgili hastalığa duyarlı türlerden elde edilen hayvansal yan
ürünler ve türev ürünlere sevk yasağı konulur.
(2) Hayvansal yan ürün ve bunların türev ürünleri,
insanlara ve hayvanlara bulaşabilen hastalıkların yayılmasını engelleyecek
koşullarda sevk ediliyorsa birinci fıkra hükmü uygulanmaz.
Hayvansal
yan ürünler ve bunların türev ürünlerinin sınıflandırılması
MADDE 7
‒
(1) Hayvansal yan ürünler, bu ürünlerin halk ve hayvan sağlığına karşı
oluşturduğu risk seviyesine göre sınıflandırılır. Aksi belirtilmedikçe
türev ürünler elde edildikleri hayvansal yan ürünün sınıfındaki kurallara
veya Bakanlıkça bu Yönetmeliğin uygulanması amacıyla çıkarılan mevzuat
hükümlerine tabidir. Sınıflandırmaya giren hayvansal yan ürünler listeden
çıkarılamaz.
a) Kategori I materyaline giren materyaller aşağıda
belirtilmiştir.
1) TSE hastalığı taşıdığından şüphelenilen veya resmî
olarak doğrulanmış hayvanların,
2) TSE hastalığının eradikasyonu amacıyla itlaf edilen
hayvanların,
3) Çiftlik hayvanları ve yabani hayvanlar hariç, pet
hayvanları, sirk ve hayvanat bahçesi hayvanları gibi hayvanların,
4) 13/12/2011 tarihli ve 28141 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Hayvanların
Refah ve Korunmasına Dair Yönetmelik hükümleri saklı kalmak şartıyla
deneysel amaçlar için kullanılan hayvanların,
5) İnsan veya hayvanlara bulaşabilecek bir hastalık
etkeni taşıdığından şüphelenilen yaban hayvanlarının,
deri ve postları dâhil tüm gövdeleri veya parçaları,
6) Belirlenmiş risk materyali,
7) İmha anında, belirlenmiş risk materyali taşıyan ölü
hayvanların vücutlarının tamamı veya parçaları,
8) 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Canlı Hayvanlar ve Hayvansal Ürünlerde Belirli Maddeler ile
Bunların Kalıntılarının İzlenmesi İçin Alınacak Önlemlere Dair Yönetmelik
ile ilgili diğer mevzuat hükümlerince yasaklanmış maddelerin verildiği
hayvanlardan elde edilen hayvansal yan ürünler,
9) Canlı Hayvanlar ve Hayvansal Ürünlerde Belirli
Maddeler ile Bunların Kalıntılarının İzlenmesi İçin Alınacak Önlemlere Dair
Yönetmeliğin EK‒1 Grup B Veteriner ilaçları ve bulaşanlar listesinde
yer alan ve Bakanlık tarafından kullanılmasına izin verilen bileşenlerin
kullanım düzeylerini aşan kalıntıları taşıyan hayvansal yan ürünler.
10) 22 nci madde uyarınca kategori I materyali işleyen,
belirlenmiş risk materyalinin çıkarıldığı işletme veya tesislerde atık su
muamelesi sırasında toplanan hayvansal yan ürünler,
11) Uluslararası taşımacılık yapan araçlardan gelen
yemek atıkları,
12) Kategori I materyali ile karışmış kategori II veya
kategori III materyali.
b) Kategori II materyaline giren materyaller aşağıda
belirtilmiştir.
1) Mineralize olmamış deniz kuşları gübresi, gübre ve
sindirim sistemi içeriği,
2) 22 nci madde uyarınca kategori II materyalini işleyen
işletme veya tesisler ile birinci fıkranın (a) bendinin (10) numaralı alt
bendinde belirtilenler dışında kalan kesimhanelerden elde edilen hayvansal
yan ürünler,
3) Canlı Hayvanlar ve Hayvansal Ürünlerde Belirli
Maddeler ile Bunların Kalıntılarının İzlenmesi İçin Alınacak Önlemlere Dair
Yönetmelik gereğince kullanılmasına izin verilen düzeylerin üzerinde onaylı
madde veya bulaşan kalıntıları içeren hayvansal yan ürünler,
4) İçerisinde bulunan yabancı cisimler sebebiyle insan
tüketimine uygun olmadığı belirlenen hayvansal ürünler,
5) İlgili mevzuat uyarınca özel şartlara tabi olarak
ülkeye girişine izin verilenler veya mahrecine iadesine izin verilmiş
olanlar hariç, ülkeye girişine uygun bulunmayan kategori I materyali
dışındaki hayvansal ürünler,
6) İhracattan geri dönüp menşe işletmenin kabul etmediği
kategori I materyal dışındaki hayvansal ürünler,
7) Kategori I ve III de yer almayan; ceninler, damızlık
amaçlı olmayan oosit, embriyo, sperma ve yumurta içinde ölmüş kanatlılar
ile hastalık kontrolü amacıyla öldürülen hayvanlar dâhil insan tüketimi
amacı dışında ölen veya öldürülen hayvanlar ve bunların parçaları,
8) Kategori III materyali ile karışmış kategori II
materyali,
9) Kategori I veya kategori III materyali dışındaki
hayvansal yan ürünler.
c) Kategori III materyaline giren materyaller aşağıda
belirtilmiştir.
1) İnsanların tüketimine uygun olup ticari sebeplerle
insan tüketimine sunulması amaçlanmayarak kesilen hayvanların karkas ve
parçaları ile öldürülen av hayvanlarının gövdesi veya parçaları,
2) Kesim öncesi muayene sonucu insan tüketimi için uygun
bulunan ve kesimhanede kesilen hayvan karkas ve parçaları, insan tüketimi için öldürülen av hayvanı
gövde ve parçaları; insan ve hayvanlara geçebilen bulaşıcı hastalık
belirtisi göstermeyen ancak insan tüketimi için reddedilmiş olan hayvan
karkas veya gövdeleri ile bunların parçaları, kanatlı kafaları, TSE testi
gerekmeyen geviş getirenler harici hayvanlar ile TSE testi yönünden negatif
sonuç alınan geviş getirenlerin kırpıntı ve parçaları dâhil deri ve
postları, boynuz, diz ve dirsek eklemi dâhil ayakları, domuz kılları,
tüyler,
3) Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları
Yönetmeliğine göre insanlara ve hayvanlara geçebilen bulaşıcı hastalık belirtisi
göstermeyen, çiftlikte kesilen kümes hayvanları ve tavşanımsılardan elde
edilen hayvansal yan ürünler,
4) Kesim öncesi muayenede kan yolu ile insan ve
hayvanlara bulaşabilecek hastalık belirtisi göstermeyen ve insan tüketimi
için uygun bulunan TSE testi gerekmeyen geviş getiren hayvanlar dışındaki
hayvanların kanları ile TSE testi yönünden negatif sonuç alınan geviş
getiren hayvanların kanları,
5) Yağı alınmış kemikler, don yağı tortusu ve sütün
işlenmesi sonucu ortaya çıkan santrifüj veya seperatör tortuları dahil
insan tüketimi amaçlı ürünlerin üretiminden kaynaklanan hayvansal yan
ürünler,
6) Üretim veya paketleme hataları bulunan veya halk ve
hayvan sağlığı için risk taşımayan diğer kusurları olan veya ticari
sebeplerle insan tüketimine sunulması amaçlanmayan hayvansal ürünler veya
hayvansal ürün içeren gıda maddeleri,
7) Üretim veya paketleme hataları bulunan veya halk ve
hayvan sağlığı için risk taşımayan diğer kusurları olan veya ticari
sebeplerle yem olarak kullanılması amaçlanmayan pet hayvanı yemi ve
hayvansal yem veya hayvansal yan ürün veya türev ürünlerini içeren yem
maddeleri,
8) İnsan ya da hayvanlara geçebilen bulaşıcı hastalık
belirtisi göstermeyen canlı hayvanlardan elde edilen kan, plasenta, yün,
tüy, kıl, boynuz, toynak ve çiğ süt,
9) İnsan ya da hayvanlara geçebilen bulaşıcı hastalık
belirtisi göstermeyen, deniz
memelileri hariç su hayvanları ve bu hayvanların parçaları,
10) İnsan tüketimi amaçlı ürünler üreten işletme veya
tesislerde su hayvanlarından elde edilen hayvansal yan ürünler,
11) İnsan ya da hayvanlara geçebilen bulaşıcı hastalık
belirtisi göstermeyen yumuşak doku veya etini içeren su kabuklularının
kabukları, kara hayvanlarından elde edilen kuluçka yan ürünleri, yumurta ve
yumurta kabuğu içeren yumurta yan ürünleri, ticari amaçlarla öldürülen
günlük civcivler,
12) İnsan ve hayvanlarda hastalık yapıcı olanlar
dışındaki su ve kara omurgasızları,
13) Pet, sirk veya hayvanat bahçesi hayvanı olmayan,
deney hayvanı olarak kullanılmamış, insana ve hayvana geçecek bulaşıcı hastalık
taşımayan veya hastalık şüphesiyle itlaf edilmemiş olan kemirgen ve
tavşanımsılara ait hayvanlar ve bunların parçaları,
14) (2) numaralı alt bentte belirtilenler hariç, insan
ya da hayvanlara geçebilen bulaşıcı hastalık belirtisi göstermeyen ölü hayvanlardan
elde edilen deri ve postlar, toynak, tüy, boynuz, yün, kıl ve kürkler,
15) Kesim öncesi yapılan muayene sonucu insan tüketimine
uygun bulunan, kesimhanede kesimi
yapılan ve insan ya da hayvanlara geçebilen hastalık belirtisi göstermeyen
hayvanların yağ dokusu,
16) Uluslararası taşımacılık yapan ulaşım araçlarından
elde edilenler hariç diğer yemek atıkları.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Hayvansal
Yan Ürün ve Türevlerinin Kullanımı, İmhası, Uygulama Tedbirleri,
İstisnalar,
Amaçlar ve Alternatif Yöntemler
Kullanımdaki
yasaklar
MADDE 8
‒
(1) Hayvansal yan ürünlerin ve bunların türevlerinin aşağıda belirtilen
durumlarda kullanılması yasaktır.
a) Kürk hayvanları hariç karasal hayvanların, aynı
türden hayvanların gövdeleri veya parçalarından elde edilen işlenmiş hayvan
proteinleri ile beslenmesi.
b) Geviş getiren hayvanların, süt ürünlerinden elde
edilen ürünler hariç olmak üzere hayvansal proteinler ile beslenmesi.
c) Kürk hayvanları hariç, çiftlik hayvanlarının yemek
atıkları, yemek atıkları içeren veya yemek atıklarından elde edilen yemler
ile beslenmesi.
ç) Gübre hariç olmak üzere, toprak zenginleştirici veya
organik gübre uygulanan meralarda halk ve hayvan sağlığı riskinin kontrolü
açısından en az 21 günlük bekleme süresi geçmeden çiftlik hayvanlarının bu
alanlarda otlatılması veya buradan biçilen otlarla beslenmesi.
d) Çiftlik balıklarının aynı türden balık gövdeleri ve
gövde parçalarından elde edilmiş işlenmiş proteinler ile beslenmesi.
e) Kanatlı hayvanların ve çiftlik balıklarının 7 nci
maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (7) ve (13) numaralı alt
bentlerinde belirtilen ürünler ve ayrıca domuzlardan elde edilen hayvansal
proteinler ile beslenmesi.
(2) Bakanlık, bu maddede ortaya konan yasakların
kontrolü ve uygulanmasında,
a) Birinci fıkranın (a) ve (d) bentlerinde belirtilen
belli tür hayvanlardan kaynaklanan materyalin varlığını doğrulamak için
kullanılacak tespit metotları ve testleri ile tesadüfi olarak veya teknik
olarak kaçınılmaz bulaşma sonucu önemsiz oranda bulunabilecek işlenmiş
hayvan proteini eşiklerinin belirlenmesine,
b) Kürk hayvanlarının aynı türden hayvan gövdeleri ve
gövde parçalarından elde edilmiş proteinler ile beslenmesine,
c) Birinci fıkranın (ç) bendinde belirtilen bekleme
süresi başta olmak üzere, çiftlik hayvanlarının organik gübre ve toprak
zenginleştirici uygulanmış alanlarda beslenmesine,
ilişkin önlemleri alır.
İmha etme
ve kullanım
MADDE 9
‒
(1) Kategori I materyallerinin imha edilmesi ve kullanımıyla ilgili
hususlar aşağıda belirtilmiştir.
a) İşlenmeden doğrudan veya gerektiğinde yetkili
otoritenin kararına göre basınçlı sterilizasyon ile işlendikten sonra
kalıcı olarak işaretlenip yakılarak imha edilir.
b) Materyal atıksa, işlenmeden doğrudan veya yetkili
otoritenin talebine göre basınçlı sterilizasyon ile işlendikten sonra
kalıcı olarak işaretlenip ya geri kazanılır ya da birlikte yakma yöntemi
ile yakılarak imha edilir.
c) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (1) ve
(2) numaralı alt bentleri haricindeki kategori I materyalleri basınçlı
sterilizasyonla işlendikten ve kalıcı olarak işaretlendikten sonra düzenli
depolama alanlarında gömülerek imha edilir.
ç) 7 nci maddenin birinci fıkrası (a) bendinin (11)
numaralı alt bendinde belirtilen kategori I materyali düzenli depolama
alanına gömülerek imha edilir.
d) İşlenmeden veya işlendikten sonra yakıt olarak
kullanılır.
e) 28 inci, 30 uncu ve 31 inci maddelerde belirtilen
türev ürünlerin üretiminde kullanılır ve bu maddelerde belirtilen kurallara
göre piyasaya arz edilir.
(2) Kategori II materyallerinin imha edilmesi ve
kullanımıyla ilgili hususlar aşağıda belirtilmiştir.
a) İşlenmeden doğrudan veya gerektiğinde yetkili
otoritenin kararına göre basınçlı sterilizasyon ile işlendikten sonra
kalıcı olarak işaretlenip yakılarak imha edilir.
b) Materyal atıksa işlenmeden doğrudan veya yetkili
otoritenin talebine göre basınçlı sterilizasyon ile işlendikten sonra
kalıcı olarak işaretlenip ya geri kazanılır ya da birlikte yakma yöntemi
ile yakılarak imha edilir.
c) Materyal, basınçlı sterilizasyonla işlendikten ve kalıcı
olarak işaretlendikten sonra düzenli depolama alanına gömülerek imha
edilir.
ç) Uygulanabilir olduğunda basınçlı sterilizasyonla
işlendikten sonra 27 nci maddeye göre piyasaya sunulmak üzere kalıcı olarak
işaretlenerek toprak zenginleştirici veya organik gübre üretiminde
kullanılır.
d) Basınçlı sterilizasyon ile işlendikten sonra kalıcı
olarak işaretlenerek veya yetkili otoritenin herhangi ciddi bulaşıcı bir
hastalığın yayılması için risk teşkil etmeyeceğini kabul ettiği gübre,
sindirim kanalı ve içeriği, süt ve süt ürünleri, kolostrum, yumurta ve
yumurta ürünleri doğrudan veya işlendikten sonra biyogaz veya kompost
tesislerinde kullanılır.
e) Yetkili otoritenin herhangi ciddi bulaşıcı bir
hastalığın yayılması için risk teşkil etmeyeceğini kabul ettiği gübre,
sindirim kanalı içeriği, süt ve süt ürünleri ile kolostrum işlenmeden
toprağa uygulanabilir.
f) Su hayvanlarından elde edilen materyal silaj
yapımında, kompost veya biyogaz tesislerinde kullanılır.
g) İşlenmeden veya işlenerek yakıt olarak kullanılır.
ğ) 28 inci, 30 uncu ve 31 inci maddelerde bahsedilen
türev ürünlerin üretiminde kullanılır ve mezkûr maddelerde belirtilen
kurallara göre piyasaya arz edilir.
(3) Kategori III materyallerinin imha edilmesi ve
kullanımıyla ilgili hususlar aşağıda belirtilmiştir.
a) Atık olarak doğrudan veya işlenerek imha edilir.
b) Materyal atık ise, işlenerek veya doğrudan geri
kazanılır veya birlikte yakma ile imha edilir.
c) İşlendikten sonra düzenli depolama alanlarında imha
edilir.
ç) Halk ve hayvan sağlığına risk oluşturacak şekilde
bozulmuş veya çürümüş 7 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde yer
alan kategori III materyali hariç;
1) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (14),
(15) ve (16) numaralı alt bentlerinde belirtilen materyaller hariç, 26 ncı
maddeye göre piyasaya sunulmak üzere kürk hayvanı dışındaki çiftlik
hayvanları yemi üretiminde,
2) 31 inci maddeye göre piyasaya sunulmak üzere kürk
hayvanları yemi üretiminde,
3) 30 uncu maddeye göre piyasaya sunulmak üzere pet
hayvanı yemi üretiminde,
4) 27 nci maddeye göre piyasaya sunulmak üzere organik
gübre veya toprak zenginleştirici üretiminde,
d) 30 uncu maddeye göre piyasaya sunulmak üzere çiğ pet
hayvanı yemi üretiminde,
e) Biyogaz veya kompost tesislerinde,
f) Su hayvanlarından elde edilen materyal silaj
yapımında, kompost veya biyogaz
tesislerinde,
g) 2 nci maddenin ikinci fıkrasının (e) bendinde
belirtilenler haricindeki kabukluların kabukları ve yumurta kabukları
yetkili otoritenin halk ve hayvan sağlığına risk oluşturmadığını belirlediği
koşullarda işlenmeden veya işlenerek yakıt olarak,
kullanılır.
ğ) 28 inci, 30 uncu ve 31 inci maddelerde belirtilen
türev ürünlerin üretiminde kullanılır ve mezkûr maddelerde belirtilen
kurallara göre piyasaya arz edilir.
h) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (16)
numaralı alt bendinde belirtilen yemek atıkları, basınçlı sterilizasyon
veya 10 uncu maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen işleme
metotları ile işlenir ya da kompost veya biyogaz tesislerinde kullanılır.
ı) Yetkili otoritenin herhangi ciddi bulaşıcı bir
hastalığın yayılması için risk teşkil etmeyeceğini kabul ettiği çiğ süt,
kolostrum ve bunlardan elde edilen ürünler işlenmeden toprağa
uygulanabilir.
Uygulama
tedbirleri
MADDE 10
‒
(1) Bakanlık aşağıdaki hususlara ilişkin uygulama tedbirlerini belirler.
a) Gemide, insanlara bulaşıcı olan parazit dâhil
hastalık belirtileri gösteren balıkların organlarının çıkarılması sonucu
elde edilen materyalin muamelesi ve imhası.
b) Basınçlı sterilizasyon dışında, özellikle zaman,
sıcaklık, basınç ve parça büyüklüğü olmak üzere hayvansal yan ürünlerin
işlenme metotlarında uygulanacak parametreler.
c) Yemek atıkları dâhil hayvansal yan ürünlerin biyogaz
ve komposta dönüşüm parametreleri.
ç) Hayvansal yan ürünler ve türev ürünler için yakma ve
beraber yakma koşulları.
d) Hayvansal yan ürünler ve türev ürünlerin yakılması.
e) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (3)
numaralı alt bendinde belirtilen hayvansal yan ürünlerin üretim ve
muamelesi.
f) Su hayvanları kökenli materyallerin silajının
yapılması.
g) Hayvansal yan ürünlerin kalıcı olarak işaretlenmesi.
ğ) Belli hayvansal yan ürünlerin, organik gübre ve
toprak zenginleştirici olarak kullanılması.
h) Belli hayvansal yan ürünlerin çiftlik hayvanlarının
beslenmesinde kullanılması.
ı) Halk ve hayvan sağlığı riski açısından 9 uncu
maddenin üçüncü fıkrasının (ç) bendinde belirtilen bozulma ve kokuşmanın
kabul edilebilirlik seviyesi.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
İstisnalar
Kullanım ve
imha
MADDE 11
‒
(1) 9 uncu madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla hayvansal yan ürünler;
a) 10 uncu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde
belirtilen hayvansal yan ürünlerin imhası için özel koşullar belirlenir.
b) 12 nci maddeye göre araştırma ve diğer özel amaçlar
için kullanılır.
c) 13 üncü maddede belirtilen hayvansal yan ürünler aynı
maddeye göre özel besleme amaçları için kullanılır.
ç) 14 üncü maddede belirtilen hayvansal yan ürünler aynı
maddeye göre imha edilir.
d) Basınçlı sterilizasyon veya bu Yönetmeliğin diğer
şartları veya uygulama tedbirlerini de içeren parametrelere dayanarak 15
inci maddeye göre onaylanmış alternatif metotlarla imha edilir veya
kullanılır.
e) Yetkili otorite tarafından izin verilmesi durumunda 7
nci maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde yer alan kategori II
ve III materyalleri biyodinamik preparatların hazırlanması ve toprağa
uygulanmasında kullanılır.
f) Yetkili otorite tarafından izin verilmesi durumunda 7
nci maddenin birinci fıkrasının (c)
bendinde yer alan kategori III materyali pet hayvanlarının beslenmesinde
kullanılır.
g) Yetkili otorite tarafından izin verilmesi durumunda
kategori I materyali haricinde, hayvanların doğumu veya cerrahi
operasyonları esnasında ortaya çıkan materyaller mahallinde imha edilir.
ğ) BSE testi sonucunda negatif bulunan sığır cinsi
hayvanların belirlenmiş risk materyallerinden beyin ve göz dâhil
kafatasları, on iki parmak bağırsağı, incebağırsak, kalınbağırsakları,
bağırsak askıları ile koyun ve keçi türü hayvanların beyin ve göz dâhil
kafatasları ve dalağı geleneksel tüketim kapsamına girdiğinden imha
edilmez.
Araştırma
ve diğer özel amaçlar
MADDE 12
‒
(1) Yetkili otorite, halk ve hayvan sağlığı açısından oluşacak risklerin
kontrol altına alınması şartıyla 9 uncu maddede belirtilen hayvansal yan
ürün veya bunların türev ürünlerinin teşhis, eğitim, araştırma, sanatsal
etkinlikler ve sergilerde kullanımına izin verir. Ancak bu ürünler;
a) İzin verilen kullanımların dışında sonradan başka bir
amaçla kullanılamaz.
b) Güvenli bir şekilde imha edilir veya orijin yerine
geri gönderilir.
(2) Ülkenin tamamında tedbir alınmasını gerektiren, halk
ve hayvan sağlığına yönelik risklerin oluşması, özellikle yeni ortaya çıkan
risklerin olması durumunda, hayvansal yan ürün ve bunların türev
ürünlerinin ithalatı ve kullanımı için özel şartlar ortaya konabilir. Bu
şartlar depolama, ambalajlama, tanımlama, taşıma ve imha ile ilgili
şartları da kapsar.
Özel
besleme amaçları
MADDE 13
‒
(1) Halk ve hayvan sağlığına yönelik risklerin kontrolünün sağlanması
şartıyla 9 uncu maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarında belirtilenler
haricinde ve insan ve hayvanlara bulaşabilecek bir hastalık varlığı veya
şüphesi sebebiyle ölmüş veya öldürülmüş hayvanlardan elde edilmemek
şartıyla 7 nci maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde yer alan
kategori II ve kategori III materyali;
a) Hayvanat bahçesi hayvanlarının,
b) Sirk hayvanlarının,
c) Sirk hayvanları ve hayvanat bahçesi hayvanları
haricindeki sürüngen ve yırtıcı kuşların,
ç) Kürk hayvanlarının,
d) Vahşi hayvanların,
e) Av köpeği sürüleri veya tanınmış köpek
çiftliklerindeki köpeklerin,
f) Barınaklardaki kedi ve köpeklerin,
g) Balık yemi olacak solucan ve kurtçukların,
beslenmesinde kullanılır.
(2) Bakanlık üçüncü fıkradaki koşulları dikkate alarak 9
uncu maddedeki hükümlere istisna uygulayabilir.
a) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (7)
numaralı alt bendinde belirtilen kategori I materyali ve hayvanat bahçesi
hayvanlarından elde edilen materyalin hayvanat bahçesi hayvanlarının
beslenmesinde kullanılmasına izin verilebilir.
b) Biyolojik çeşitliliğin teşviki için, doğal ortamda
yaşayan nesli tükenmekte olan, koruma altındaki leşçil kuşlar ve doğal
alanlarında yaşayan diğer türlerin, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a)
bendinin (7) numaralı alt bendinde belirtilen kategori I materyali ile
beslenmesine izin verilebilir.
(3) Bakanlık bu maddenin uygulanması için aşağıda
belirtilen konularda gerekli tedbirleri alır.
a) Yeni ortaya çıkan riskler de göz önüne alınarak, 7
nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan kategori II
materyalin hareketi, depolanması ve kullanılması ile mezkûr maddenin (c)
bendinde yer alan kategori III materyalin beslemede kullanılmasına ilişkin
olarak birinci fıkrada belirtilen toplama ve kullanma.
b) 16 ncı maddenin hükümlerine istisna olarak ikinci
fıkrada belirtilen kategori I materyali ile nesli tehlikede olan ve koruma
altındaki leşçil kuşlar ve bu gibi materyalle beslenebilen diğer türlerin
beslenmesine ve halk ve hayvan sağlığına yönelik riskler.
Toplama,
nakliye ve imha etme
MADDE 14
‒
(1) Bakanlık 9 uncu ve 16 ncı maddelere istisna olarak;
a) Ölmüş pet hayvanları ile tek tırnaklılar gömülerek,
b) Halk ve hayvan sağlığına ilişkin risklerin önlenmesi
şartıyla, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (5) ve (7)
numaralı alt bentlerindeki kategori I materyalleri ile mezkûr maddenin (b)
ve (c) bentlerinde yer alan kategori II ve III materyalleri uzak ve ücra
alanlarda yakılarak, gömülerek veya resmî denetim altında başka bir
yöntemle,
c) Olağanüstü doğal afetler, coğrafi ve iklim
şartlarının elverişsizliği, işleri yapacak personelin güvenliği ve
sağlığının risk altında olması, toplama araçlarının kullanımının imkânsız
olduğu durumlarda, halk ve hayvan sağlığına ilişkin risklerin kontrol
altına alınması koşuluyla 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin
(7) numaralı alt bendindeki kategori I materyalleri ile mezkûr maddenin (b)
ve (c) bentlerinde yer alan kategori II ve III materyaller mahallinde
yakılarak, gömülerek veya resmî denetim altında başka bir yöntemle,
ç) Yürütülen faaliyetlere göre haftalık çıkan hayvansal
yan ürün miktarının belirli bir hacmi geçmediği ve materyalin çeşidi ve
orijinine göre, kategori II ve III materyaller, halk ve hayvan sağlığına
ilişkin risklerin önlenmesi koşuluyla resmî denetim altında mahallinde
yakılma ve gömülme dışındaki başka yöntemlerle,
d) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (5) ve
(7) numaralı alt bentlerindeki kategori I materyali dışındaki hayvansal yan
ürünlerin; ihbarı mecburi bir hastalık çıkması durumunda, halk ve hayvan sağlığına ilişkin risklerin
önlenmesi koşuluyla, resmî denetim altında, hayvansal atıkların işlenmek ve
imha edilmek üzere en yakın onaylı işletmeye nakli sağlık riskini
artırıyorsa veya geniş yayılımlı bir epizootik hastalık çıkışında
işletmenin kapasitesinin aşılması durumunda mahallinde yakılarak veya
gömülerek,
e) Halk ve hayvan sağlığına ilişkin risklerin önlenmesi
koşuluyla, resmî denetim altında, arılar ve arıcılık yan ürünlerinin
mahallinde yakılarak, gömülerek veya başka yöntemlerle,
imhasına izin verir.
(2) Birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen uzak
alanlardaki belirli türe ait hayvan varlığı, söz konusu türün ülke
varlığının Bakanlıkça belirlenecek oranını geçemez.
(3) Birinci fıkranın uygulanması amacıyla uzak alan
bölgelerinin sınıflandırılması ile gerekçeleri ve güncel bilgiler Bakanlık
İl Müdürlüğü tarafından Bakanlığa bildirilir.
(4) Birinci fıkranın
(c) ve (ç) bentlerinde belirtilen kategori I ve II materyali için
verilen izinlerin kullanım nedenleri belirtilir.
(5) Bu maddenin uygulamasına yönelik tedbirlerde;
a) Mahallinde yakma ve gömme durumunda halk ve hayvan
sağlığına yönelik risklerin kontrol altına alınma şartları,
b) Birinci fıkranın (ç) bendinde belirtilen
faaliyetlerin çeşidi ve hayvan türüne ilişkin hayvansal yan ürünlerin
hacmi,
c) Birinci fıkranın (d) bendinde belirtilen ihbarı
mecburi ve epizootik hastalıkların listesi,
ç) İkinci fıkrada belirtilen hayvan varlığının maksimum
oranı,
belirlenir.
Alternatif
yöntemler ve onaylanması
MADDE 15
‒
(1) İşletmecinin başvurusunu takiben, hayvansal yan ürünler ve bunların
türev ürünlerinin kullanımı ve imhasıyla ilgili alternatif yöntemlerin
kabul edilip onaylanması işlemleri Bakanlık ve ilgili bakanlıklarla
birlikte yapılır.
(2) Bakanlık, alternatif metot başvurusu için bir
standart form belirler.
(3) Alternatif yöntemleri uygulamak isteyen kişi veya
kurumlar başvurusunu Bakanlığa yapar. Bakanlık, başvurunun alınmasından
itibaren başvurunun uygun olup olmadığını 2 ay içinde değerlendirir.
(4) Bakanlık, sunulan alternatif metodu uluslararası
standartlara göre ve bilimsel görüş alınarak 47 nci maddenin birinci
fıkrasına göre oluşturulacak komisyon tarafından incelendikten sonra,
hayvansal yan ürünlerin ve bunların türev ürünlerinin imhası için söz
konusu metodu onaylar veya reddeder.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Toplama, Taşıma ve İzlenebilirlik
Toplama ve
taşıma
MADDE 16
‒
(1) İşletmeciler hayvansal yan ürün ve türev ürünlerinin taşınması
sırasında bir ticari belge veya gerektiğinde bir sağlık sertifikası
bulundurmak zorundadır. Ancak,
hayvansal gübre nakillerinde yetkili otorite, kullanıcılar ve
çiftlikler arasında ticari belge veya sağlık sertifikası bulundurulması
zorunluluğunu aramayabilir.
(2) İşletmeciler hayvansal yan ürünleri, halk ve hayvan
sağlığına ilişkin riskleri önleyecek tedbirleri alarak toplar, tanımlar ve
taşınmasını sağlar.
(3) Hayvansal yan ürün ve türev ürünlerine eşlik edecek
ticari belge ve sağlık sertifikası en az ürünün menşei, gideceği yer,
miktar, hayvansal yan ürün ve bunların türev ürünlerin tanımı ve
gerektiğinde ürünün işaretine ilişkin bilgileri içerir.
(4) İşletmeciler 2 nci maddenin birinci fıkrasının (c)
bendinde belirtilenler dışındaki kategori III yemek atıklarını, 14/3/1991
tarihli ve 20814 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği çerçevesinde toplar, taşır ve imha eder.
(5) Bakanlık, hayvansal yan ürün ve bunların türev
ürünlerinin taşınması esnasında bulundurulacak ticari belge ve sağlık
sertifikasına yönelik şartları belirler.
(6) Bakanlık bu maddenin uygulanmasında, gerektiğinde;
a) Bazı türev ürünlerden kaynaklanacak halk ve hayvan
sağlığı risk seviyesine göre bir sağlık sertifikasına,
b) Halk ve hayvan sağlığına yönelik risk seviyesi düşük
bazı hayvansal yan ürün ve bunların türev ürünlerinin ticari belgesiz ve
sağlık sertifikasız nakliyesine,
c) Taşıma sırasında hayvansal yan ürünlerin etiketleme
dâhil tanımlanması ve farklı kategorideki hayvansal yan ürünlerin ayrı
tutulmasına,
ç) Halk ve hayvan sağlığının korunmasına yönelik olarak,
toplama ve taşıma sırasında hayvansal yan ürünlerin konteyner, motorlu
araçlar ve ambalaj malzemelerine ilişkin koşullar dâhil güvenli olarak
taşınmasına,
yönelik şartları belirler.
İzlenebilirlik
MADDE 17
‒
(1) Hayvansal yan ürün ve türev ürünlerini sevk eden, taşıyan ve teslim
alan işletmeciler, sevkiyat için bir kayıt tutmak ve ticari belge ile
sağlık sertifikalarını bulundurmak zorundadır. 16 ncı maddenin ikinci
fıkrası ve altıncı fıkrasının (b) bendinde belirtilen uygulama
tedbirlerince izin verildiği takdirde sevkiyatlarda bu hüküm uygulanmaz.
(2) İşletmeciler hayvansal yan ürün ve bunların türev
ürünlerinin tedarik edildiği ve tedarik sağlandığı diğer işletmecilerin
kaydedilmesi amacıyla bir sistem ve prosedür oluşturur. Talep edildiğinde
bu bilgileri yetkili otoriteye vermek ve bilgileri muhafaza etmek zorundadır.
ALTINCI
BÖLÜM
Kayıt,
Onay, Hijyen Uygulamaları, Hayvansal Yan Ürünlerin Muamelesi,
Uygulama
Tedbirleri
İşletmeciler,
işletmeler ve tesislerin kaydı
MADDE 18
‒
(1) İşletmeciler faaliyetlerine başlamadan önce;
a) İdaresi altındaki; hayvansal yan ürün veya bunların
türev ürünlerinin ortaya çıkması, nakliyesi, muamelesi, işlenmesi,
depolanması, pazarlanması, dağıtımı, kullanımı veya imhası ile ilgili
faaliyet gösteren işletme veya tesislerini,
b) İşletmelerindeki hayvansal yan ürün ve bunların türev
ürünlerinin kategorisini, kullanılacak hayvansal yan ürünleri, başlangıç
materyali olarak kullanıldığı durumda uygulanacak bütün işlemlere ilişkin
bilgileri,
c) İdaresi
altındaki işletme ve tesislerin kapatılması ve bunun gibi diğer önemli
değişikliklerle ilgili bilgileri,
kayıt altına alınması amacıyla yetkili otoriteye
bildirmek zorundadır.
(2) 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik ve
Gıda Hijyeni Yönetmeliği hükümlerine göre hayvansal yan ürün üreten, daha
önceden onaylanmış ve kayıt edilmiş veya 19 uncu maddeye göre faaliyetleri
onaylanmış işletme ve tesisler ile hayvanların barındırıldığı, tutulduğu
veya bakıldığı çiftliklerde mahallinde üretilen hayvansal yan ürünler için
birinci fıkra hükümleri uygulanmaz.
İşletme ve
tesislerin onayı
MADDE 19
‒
(1) İşletmeciler, kendi kontrolleri altında olan ve aşağıda belirtilen
faaliyetlerden bir veya bir kaçını yürüten işletme veya tesislerin yetkili
otorite tarafından onaylanmasını sağlar.
a) Hayvansal yan ürün ve bunların türev ürünlerinin
basınçlı sterilizasyon, 10 uncu maddenin birinci fıkrasında belirtilen
işleme metotları veya 15 inci maddeye göre izin verilen alternatif bir
metotla işlenmesi.
b) Hayvansal yan ürün ve bunların türev ürünlerinin,
6/10/2010 tarihli ve 27721 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Atıkların
Yakılmasına İlişkin Yönetmeliğe göre faaliyet izni olan işletme ve tesisler
hariç, atık olarak yakılarak imha edilmesi.
c) Hayvansal yan ürün ve bunların türev ürünleri eğer
atık ise, Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmeliğe göre faaliyet izni olan
işletme ve tesisler hariç, birlikte yakılma yöntemiyle imhası veya geri
dönüşümü.
ç) Hayvansal yan ürün ve bunların türev ürünlerinin
yanma için yakıt olarak kullanılması.
d) Pet hayvanı yemi üretimi.
e) Organik gübre ve toprak zenginleştirici üretimi.
f) Biyogaz veya komposta dönüştürülmesi.
g) Hayvansal yan ürünler toplandıktan sonra ayırma,
parçalama, soğutma, dondurma, tuzlama, deri ve postların çıkarılması veya
belirlenmiş risk materyalinin çıkarılması gibi faaliyetler göstermesi.
ğ) Hayvansal yan ürünlerin depolanması.
h) Türev ürünlerin;
1) Düzenli depolama alanlarında gömme veya yakma ile
imha edilmesi veya geriye dönüştürülmesi ya da birlikte yakılarak imhası.
2) Yanma için yakıt olarak kullanılması.
3) Yem Hijyeni Yönetmeliğine göre kayıt altına alınmış
veya onaylanmış işletmeler hariç, yem olarak kullanılması.
4) Doğrudan uygulama yerindeki depolama hariç, organik
gübre ve toprak zenginleştirici olarak kullanılması,
amacıyla depolanması.
(2) Birinci fıkrada belirtilen hayvansal yan ürün ve
bunların türev ürünleri ile ilgili faaliyette bulunacak işletme ve
tesislere verilen onayda,
a) 7 nci maddede belirtilen kategorilerden birisi,
b) Birden fazla kategori olması durumunda ise;
1) Halk ve hayvan sağlığına yönelik riskin önlenmesi
amacıyla kesinlikle birbirinden ayrı işleneceği,
2) Yaygın bir salgın hastalığın çıkması ve olağanüstü
durumlarda kapasite aşımı halinde sürekli olmamak şartıyla, bulaşmayı
önleyici sıkı tedbirler altında geçici olarak birden fazla kategori
işleyeceği,
belirtilir.
(3) Yem amaçlı hayvansal yan ürün işleyen işletmelerin
onay şartları EK-1’in (A) bendinde, pet hayvan yemi üreten işletmelerin
onay şartları EK-1’in (B) bendinde, üretilen ürünlere ait standartlar ise
EK-2’de verilmiştir.
Genel
hijyen şartları
MADDE 20
‒
(1) 19 uncu maddenin birinci fıkrasının (a) ve (g) bentlerinde belirtilen
işleri yapan işletmeciler, idareleri altındaki işletme ve tesislerin;
a) Gerekli temizlik ve dezenfeksiyonların yapılmasına ve
sıvı atıkların kolay boşaltılmasına uygun şekilde inşa edilmiş olmasını,
b) Personel için yeterli sayıda soyunma odaları, duş,
tuvalet ve lavabo bulunmasını,
c) Böcekler, kemirgenler ve kuşlar gibi haşerelere karşı
koruyucu uygun düzenlemelerin bulunmasını,
ç) Tesisat ve donanımlarının iyi şartlarda muhafaza
edilmesini ve ölçüm cihazlarının düzenli olarak kalibre edilmesini,
d) Bulaşma riskini önlemek amacıyla konteyner ve taşıma
araçlarının temizlik ve dezenfeksiyonu için gerekli düzenlemelerin
yapılmasını,
sağlar.
(2) Birinci fıkrada belirtilen işleri yapan işletme ve
tesiste çalışan personel uygun, temiz ve gerektiğinde koruyucu giysi giyer.
a) Kirli kısımda çalışan personel iş kıyafetleri ve
ayakkabılarını değiştirmeden ya da dezenfekte edilmesini sağlamadan temiz
kısma geçemez.
b) Kullanılan ekipman ve makine temizlenip dezenfekte
edilmeden kirli kısımdan temiz kısma taşınamaz.
c) İşletmeciler personelin hareketlerinin izlenmesi ve
ayak banyosu ve tekerlek banyolarının doğru kullanımı dahil genel hijyen
kuralları uygulama talimatı oluşturur.
(3) 19 uncu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde
belirtilen işletme ve tesisler faaliyetlerini yürütürken,
a) Hayvansal yan ürünler bulaşma riskini önleyecek
şekilde muamele edilir.
b) Hayvansal yan ürünler en kısa sürede işlenir, işleme
sonrası elde edilen türev ürünler bulaşma riskini önleyecek şekilde muamele
edilir ve depolanır.
c) Hayvansal yan ürün ve bunların türev ürünlerinin
işlenmesi sırasında materyalin bütünü tekrar bulaşma riskini önleyecek
şekilde belirli bir ısı derecesinde, belirli bir süre işlemden geçirilir.
ç) İşletmeciler uygun olduğu takdirde otomatik
cihazlarla ısı, basınç, süre, parça büyüklüğü gibi parametreleri kontrol
eder.
d) İşletme ve tesislerin tüm bölümleri için bir
temizleme prosedürü oluşturulur ve ilgili yerlere görünecek şekilde asılır.
Gıda
işletmeleri veya tesislerinde hayvansal yan ürünlerin muamelesi
MADDE 21
‒
(1) Hayvansal Gıdaların Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliğinin 6 ncı maddesi
ve Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik
hükümlerine göre onaylanmış ve kayıt altına alınmış gıda işletmeleri ve
tesislerinde, hayvansal yan ürünlerin muamelesi, işlenmesi veya depolanması
çapraz bulaşmayı önleyecek tedbirler alındıktan sonra ve varsa bu işletme
ve tesisin özel bir bölümünde yapılır.
(2) İnsan tüketimine sunulması amaçlanmayan jelatin ve
kolajen üretiminde kullanılan ham maddeler, hastalık geçişini önleyecek
şekilde hayvansal kökenli ürünlerin üretimi için kullanılan ham maddelerden
ayrı tutulmak şartıyla Hayvansal Gıdaların Özel Hijyen Kuralları
Yönetmeliğinin ilgili maddelerine göre onaylanmış işletmelerde depolanabilir,
muamele edilebilir veya işlenebilir.
Uygulama
tedbirleri
MADDE 22
‒
(1) Bakanlık, 16 ncı madde ila 21 inci madde hükümlerinin uygulanmasında;
a) İşletme ve tesislerin altyapı ve donanım
gerekliliklerine,
b) 20 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen işletme
ve tesisler için hijyen şartlarının değiştirilmesi dahil hayvansal yan ürün
ve bunların türev ürünlerinin bütün muamele şekillerinde uygulanacak hijyen
şartlarına,
c) Hayvansal yan ürün ve bunların türev ürünlerinin
muamelesi, işlenmesi, depolanması ve dönüştürülmesi ile atık suların
işlenmesine ilişkin koşullar ve teknik şartlara,
ç) İşletmecinin hayvansal yan ürün ve bunların türev
ürünlerinin muamelesi, dönüştürülmesi ve işlenmesinde hayvan ve halk
sağlığı riskini önlemeye yönelik aldığı tedbirleri gösterir kanıtlara,
d) Aynı işletme veya tesiste 7 nci maddede belirtilen
birden fazla kategoride hayvansal yan ürün ve bunların türev ürünlerinin
işlendiği durumlarda, faaliyetlerin
ayrı olarak gerçekleştirilmesini ve bu faaliyetlerin bazı durumlarda geçici
olarak yapılmasına ilişkin koşullara,
e) 21 inci maddede belirtilen işletme veya tesislerin
özel olarak ayrılmış bölümlerinde hayvansal yan ürünlerin çapraz bulaşmayı
önleyecek şekilde depolanması, muamele edilmesi ve işlenmesine ilişkin
koşullara,
f) Biyogaz ve kompostlama tesislerinde standart dönüşüm
parametrelerine,
g) 19 uncu maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c)
bentlerinde belirtilen yüksek ve düşük kapasiteli yakma veya birlikte yakma
tesislerine ilişkin koşullarına,
ğ) 19 uncu maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinde
belirtilen hayvansal yan ürün ve bunların türev ürünlerinin yanma
koşullarına,
yönelik tedbirleri alır.
YEDİNCİ
BÖLÜM
İç Denetim,
Tehlike Analizi, Kritik Kontrol Noktaları ve İyi Uygulama Kılavuzları
İç denetim
MADDE 23
‒ (1)
İşletmeciler, tesisler ve işletmeler bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğun
izlenebilmesi için kendi iç kontrollerini yürürlüğe koymak, uygulamak ve
sürekliliğini sağlamak zorundadır. İşletmeciler, bu Yönetmelik hükümlerine
uygun olmadığından şüphelendiği veya tespit ettiği durumlarda, imha amacı
dışında hayvansal yan ürün ve bunların türev ürünlerinin işletme ve tesislerden
çıkarılmamasını sağlar.
Tehlike
analizi ve kritik kontrol noktaları
MADDE 24
‒
(1) İşletmeciler:
a) Hayvansal yan ürünlerin işlenmesine,
b) Hayvansal yan ürünlerin biyogaz ve komposta
dönüştürülmesine,
c) Birden fazla kategorideki hayvansal yan ürün ve
bunların türev ürünlerinin aynı işletme veya tesiste muamele edilmesi veya
depolanmasına,
ç) Pet hayvanı yemi üretilmesine,
ilişkin faaliyetlerini yürütürken tehlike analizi ve
kritik kontrol noktaları prensiplerine dayanan prosedürleri veya daimi yazılı
talimatları oluşturur, uygular ve devam ettirir.
(2) İşletmeciler birinci fıkrada belirtilen faaliyetleri
yürütürken;
a) Tehlikelerin önlenmesi, ortadan kaldırılması veya
kabul edilebilir bir seviyeye kadar azaltılması gereken durumları,
b) Tehlikelerin önlenmesi, ortadan kaldırılması veya
kabul edilebilir seviyelere kadar azaltılması için kontrollerin gerekli
olduğu aşama veya aşamalarda kritik kontrol noktalarını,
c) Tanımlanmış tehlikelerin önlenmesi, ortadan
kaldırılması veya azaltılması için kritik kontrol noktalarındaki kabul
edilebilirlik sınırlarını,
belirler.
ç) Kritik kontrol noktalarında etkin izleme
talimatlarının oluşturulması ve uygulanmasını,
d) Bir kritik kontrol noktasının kontrol altında
olmadığı tespit edildiğinde düzeltici önlemlerin alınmasını,
sağlar.
e) (a) bendinden (d) bendine kadar olan tedbirlerin tam
ve etkili olarak çalıştığının doğrulanmasına dair talimatları oluşturur ve
düzenli olarak yürütür.
f) (a) bendinden (e) bendine kadar olan tedbirlerin tam
ve etkin uygulandığını ortaya koymak için işin niteliği ve büyüklüğüne
uygun olarak gerekli belge ve kayıtların tutulmasını sağlar.
(3) Üründe, işlemde, üretimin herhangi bir aşamasında,
işleme yönteminde, depolamada veya dağıtımda herhangi bir değişiklik
yapıldığında, işletmeciler talimatları yeniden gözden geçirir ve gerekli
değişiklikleri yapar.
İyi
uygulama kılavuzu
MADDE 25
‒
(1) İşletmeciler tarafından gönüllük esasına dayalı olarak tehlike analizi
ve kritik kontrol noktaları ilkelerinin uygulanması ile iyi hijyen uygulamalarını
da içeren iyi uygulama kılavuzları hazırlanır ve uygulanır.
(2) İyi uygulama kılavuzları Bakanlık, sivil toplum
kuruluşları ve kılavuzun uygulanmasından etkilenebilecek ilgili tarafların
katılımı veya görüşü alınarak hazırlanır.
SEKİZİNCİ
BÖLÜM
Ürünlerin
Piyasaya Arzı, Kullanımı, İthalat, İhracat, Transit ve Uygulama Tedbirleri
Çiftlik
hayvanlarının beslenmesi için ürünlerin piyasaya arzı
MADDE 26 ‒ (1)
Kürk hayvanları hariç çiftlik hayvanlarının beslenmesinde kullanılacak
hayvansal yan ürünler ve bunların türev ürünleri;
a) 7 nci maddenin birinci fıkrası (c) bendinin (14),
(15) ve (16) numaralı alt bentlerinde belirtilen materyaller dışındaki
kategori III materyali veya bunlardan elde edilmiş,
b) Basınçlı sterilizasyon için uygun şartlarda veya halk
ve hayvan sağlığını korumaya yönelik şartlarda, 10 uncu maddeye göre alınan
tedbirlere ve ikinci fıkrada ortaya konan herhangi bir tedbire uygun olarak
toplanmış veya işlenmiş,
c) Onay ve kayıtlı işletme ve tesislerden gelmiş,
olması durumlarında piyasaya arz edilir.
(2) Birinci fıkranın uygulanmasına yönelik olarak
Bakanlık, gerektiğinde hayvansal yan ürün ve bunların türev ürünlerinin
işlenmesi, toplanması ve muamelesi esnasında halk ve hayvan sağlığına
yönelik risklerin oluşmaması için gerekli ilave tedbirler alır.
Organik
gübre ve toprak zenginleştirici olarak ürünlerin piyasaya arzı ve kullanımı
MADDE 27
‒
(1) Hayvansal yan ürün ve bunların türev ürünlerinin organik gübre ve
toprak zenginleştirici olarak piyasaya arzı ve kullanımı için;
a) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c)
bentlerinde yer alan kategori II ve III materyallerinden elde edilmiş,
b) Basınçlı sterilizasyon koşullarına veya halk ve
hayvan sağlığını korumak için 10 uncu madde ve dördüncü fıkrada ortaya
konan herhangi bir tedbire uygun olarak üretilmiş,
c) Onaylı veya kayıtlı işletme veya tesislerden gelmiş,
ç) Organik gübre ve toprak zenginleştirici olarak veya
bunların içinde kullanılması amaçlanan kategori II materyalinden elde
edilmiş et ve kemik unu ve işlenmiş hayvan proteini söz konusu olduğunda,
dördüncü fıkra gereği alınacak tedbirlere göre bunların sonradan beslenme
amacıyla kullanılmaması için bir madde ile karıştırılmış veya gerektiğinde
işaretlenmiş,
olması gerekir.
(2) Biyogaz ve komposta dönüştürülme sırasında ortaya
çıkan sindirim kalıntıları da organik gübre ve toprak zenginleştirici
olarak kullanılmak üzere piyasaya sunulabilir. Bakanlık gerektiğinde
organik gübre ve toprak zenginleştiricilerin kullanımına ilişkin ilave
tedbirler alır veya sınırlama getirir.
(3) Birinci fıkranın (ç) bendine istisna olarak,
bileşimi veya paketlemesinden dolayı besleme amaçlarından çıkarılmış
materyaller için karışıma bir madde karıştırmaya gerek yoktur.
(4) Bakanlık, bu madde hükümlerinin uygulanmasında;
a) Hayvansal yan ürün ve türev ürünlerin organik gübre
ve toprak zenginleştirici olarak kullanılabilmesi için halk ve hayvan
sağlığını koruyucu şartları,
b) Organik gübre ve toprak zenginleştiricilerin
işaretlenmesi için karıştırılacak madde ve bileşenleri,
c) Organik gübre ve toprak zenginleştiricilerle
karıştırılacak maddeleri,
ç) Organik gübre ve toprak zenginleştiricilerin beslenme
amaçlı kullanımlarının engellenmesi amacıyla işaretleme için kullanılacak
yöntemler, karışım hazırlanırken gözetilecek asgari oranları,
d) İşaretleme zorunluluğundan muaf tutulmasına müsaade
edilecek materyallerin bileşim veya paketleme durumları,
ile ilgili uygun tedbirlerini alır.
Türev
ürünlerin piyasaya arzı
MADDE 28
‒ (1)
İşletmeciler:
a) 23/5/2005 tarihli ve 25823 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Kozmetik Yönetmeliği hükümlerine göre üretilmiş kozmetik
ürünleri,
b) 7/6/2011 tarihli ve 27957 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Vücuda Yerleştirilebilir Aktif Tıbbi Cihazlar Yönetmeliği
hükümlerine göre üretilmiş aktif implant tıbbi cihazları,
c) 9/1/2007 tarihli ve 26398 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Vücut Dışında Kullanılan (in-vitro) Tıbbi Tanı Cihazları
Yönetmeliği hükümlerine göre üretilmiş teşhis cihazlarını,
ç) Veteriner Tıbbi Ürünler Hakkında Yönetmelik,
d) 23/10/2003 tarihli ve 25268 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Beşeri Tıbbi Ürünler İmalathaneleri Yönetmeliği hükümlerine göre
üretilmiş tıbbi ürünleri,
piyasaya sunabilir.
Üretim
MADDE 29
‒
(1) 28 inci maddede belirtilen türev ürünleri üretecek işletme veya
tesislere gitmesi amaçlanan hayvansal yan ürün ve türev ürünlerin ithalatı,
toplanması ve hareketi ve bu tür türev ürünlerin üretilmesi, mezkûr maddede
belirtilen mevzuata göre gerçekleştirilir.
(2) Bu işletme veya tesislerde kullanılmayan materyaller
ilgili mevzuata göre imha edilir.
(3) 28 inci maddede belirtilen mevzuatta hayvansal yan
ürün ve türev ürünleri için halk ve hayvan sağlığını koruyucu şartlar
ortaya konmamışsa bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Pet hayvanı
yemlerinin piyasaya arzı
MADDE 30
‒
(1) Pet hayvanı yemleri,
a) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (14),
(15) ve (16) numaralı alt bentlerinde belirtilen maddeler dışındaki
kategori III materyalinden elde edilmiş olması gerekir.
b) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (8)
numaralı alt bendinde belirtilen kategori I materyalinden elde edilerek
ithal edilen pet hayvanı yemi veya aynı bentte belirtilen ithal edilmiş
kategori I materyalinden üretilen pet hayvanı yemi söz konusu olduğunda 35
inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi hükmü uygulanır.
c) Çiğ pet hayvanı yeminin 7 nci maddenin birinci
fıkrasının (c) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen
kategori III materyalinden elde edilmiş olması gerekir.
(2) 32 nci maddede belirtilen güvenli kaynaktan
sağlanmadığında 33 üncü maddeye göre güvenli bir işlemden geçirilerek
hayvan ve halk sağlığı riskleri kontrol altına alınır.
Diğer türev
ürünlerin piyasaya arzı
MADDE 31
‒
(1) İşletmeciler; 26, 27, 28 ve 30 uncu maddelerde belirtilen ürünler
dışındaki türev ürünleri piyasaya arz edebilir.
a) Bu ürünler çiftlik hayvanlarının beslenmesinde veya
onların beslenmesinde kullanılan arazilerde kullanılmamak şartıyla yalnızca
kürk hayvanlarının beslenmesinde kullanılır.
b) İşletmeciler,
piyasaya sunacakları ürünlerdeki halk ve hayvan sağlığına yönelik
riskleri;
1) 32 nci maddeye göre güvenli kaynaktan elde ederek,
2) Güvenli kaynak sağlanamadığında 33 üncü maddeye göre
güvenli bir işlemden geçirerek,
3) Güvenli işlemede yeterli kontrol sağlanmadığı
durumlarda 34 üncü maddeye göre ürünlerin son kullanımının güvenli olmasını
sağlayarak,
kontrol altına alır.
Güvenli
kaynak
MADDE 32
‒
(1) Kaynağın güvenliği;
a) Halk ve hayvan sağlığı yönünden risk taşımayan,
b) Toplama yerlerinden üretim yapılan işletme veya
tesise kadar, halk ve hayvan sağlığı risklerini ortadan kaldıracak şekilde
toplanan ve nakledilen,
c) İthal edildikten sonra giriş yerinden üretim
işletmesi veya tesisine kadar halk ve hayvan sağlığı risklerini ortadan
kaldıracak şekilde nakledilen,
materyallerin kullanımını içerir.
(2) İşletmeciler, kaynak güvenliğinin sağlandığını
göstermek için başlangıç materyalinden başlayarak halk ve hayvan sağlığı
riskini ortadan kaldırmak amacıyla gerekli biyogüvenlik tedbirlerinin
alındığını ve birinci fıkradaki şartları karşıladığını belgelendirir. Talep
edildiğinde bu belgeleri yetkili otoriteye sunar. Birinci fıkranın (c)
bendinde belirtilen durumlarda ürünlere bir sağlık sertifikası eşlik eder.
Güvenli
işleme
MADDE 33 ‒ (1)
Güvenli işleme; kullanılan materyalden veya işleme sonucu oluşan diğer
materyallerden kaynaklanan riskleri insan ve hayvan sağlığı açısından kabul
edilebilir bir düzeye indiren bir işleme sürecidir. Son ürün teste tabi
tutularak türev ürünlerin halk ve havyan sağlığına etki edecek bir risk
taşımaması sağlanır.
Güvenli son
kullanım
MADDE 34
‒
(1) Güvenli son kullanım, türev ürünlerin;
a) Halk ve hayvan sağlığı için risk taşımayacak
koşullarda,
b) Halk ve hayvan sağlığına risk oluşturmasına rağmen, o
ürünlerle ilgili mevzuatta özel amaçlarla kullanımında halk ve hayvan sağlığının
korunduğunu gösteren,
kullanımını içerir.
Uygulama
tedbirleri
MADDE 35
‒
(1) Uygulama tedbirleri;
a) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (8)
numaralı alt bendinde belirtilen kategori I materyalinden üretilerek ithal
edilmiş ürünler veya ithal edilen ve aynı bentte belirtilen kategori I
materyalden elde edilen pet hayvanı yemlerinin piyasaya arzına ilişkin
koşullarını,
b) Halk ve hayvan sağlığı riskini ortadan kaldıracak
şekilde güvenli kaynaktan elde edilme ve kullanılan materyalin hareket
koşullarını,
c) 32 nci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen
belgelendirme işlemlerini,
ç) Kullanılan materyallere uygulanan kimyasal ve
fiziksel işlemlere ilişkin 33 üncü maddede belirtilen üretim sürecindeki
parametrelerini,
d) Son ürüne uygulanacak test gerekliliklerini,
e) Halk ve hayvan sağlığına yönelik risk taşıyan türev
ürünlerin güvenli kullanım şartlarını,
kapsar.
İthalat ve
transit
MADDE 36
‒
(1) Hayvansal yan ürünler ve bunların türev ürünleri aşağıdaki durumlarda
ülkeye ithalat edilir veya transiti yapılır.
a) Yurt içinde hayvansal yan ürün ve bunların türev
ürünlerinin üretim ve pazarlaması için uygulanan bu Yönetmelik hükümleri ve
uygulama tedbirlerine uygun olması.
b) İlgili mevzuatta bu hayvansal yan ürünler veya
bunların türev ürünlerinin üretim ve pazarlaması için uygulanan şartlara en
az eşdeğer olan koşullara uygun olması.
c) 28, 30 ve 31 inci maddelerinde belirtilen hayvansal
yan ürünler ve bunların türev ürünleri için mezkûr maddelerde bulunan
şartları karşılaması.
(2) Birinci fıkradan istisna olarak;
a) Belirlenmiş risk materyalinin ithalatı ve transitinde
Bakanlıkça belirlenen hükümler uygulanır.
b) 5/7/2008 tarihli ve 26927 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelikte tehlikeli
olarak listelenen herhangi bir atık ile bulaşmış veya karışmış hayvansal
yan ürünler veya türev ürünlerinin ithalatı ve transiti sadece bu
Yönetmelik şartlarına uygun olarak gerçekleştirilir.
c) 28 inci, 30 uncu ve 31 inci maddelerde belirtilen
türev ürünlerin üretiminde kullanılması amaçlanmayan kategori I ve II
materyali ile bunların türev ürünlerin ithalatı ve transiti sadece 37 nci
maddenin birinci fıkrasının (a) bendine uygun olarak kabul edilmiş ithalat
kuralları sağlanarak gerçekleştirilir.
ç) 12 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen amaçlar
için gönderilen hayvansal yan ürün ve bunların türev ürünlerinin ithalat ve
transiti halk ve hayvan sağlığı risklerinin kontrolünü temin edecek ulusal
önlemlere uygun olarak gerçekleştirilir.
(3) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde
belirtilen Kategori III materyali ve bunların türev ürünlerinin ithalatı ve
transiti durumunda;
a) Sevkiyatların dördüncü fıkraya uygun olarak
listelenen bir ihracatçı ülke veya ihracatçı ülkenin bölgesinden gelmiş
olması gerekir.
b) Sevkiyatların, ihracatçı ülkenin yetkili makamı
tarafından kayıt altına alınmış veya onaylanmış ve bu amaçlar için bu makam
tarafından listelenmiş işletmelerden veya yerlerden gelmesi gerekir.
c) Sevkiyatların, 37 nci maddenin birinci
fıkrasının (ç) bendine uygun olarak
bir modele karşılık gelen ticari belge veya sağlık sertifikası veya gerekli
olduğunda taahhütname gibi belgeler ile veteriner kontrolleri için ülkeye
giriş noktasında bulunması gerekir.
(4) Hayvansal yan ürün ve bunların türev ürünlerinin
ithalat ve transitine izin verilecek ihracatçı ülke veya ihracatçı ülke
bölgelerinin listesi aşağıdakiler dikkate alınarak hazırlanır:
a) İhracatçı ülkenin mevzuatı,
b) İhracatçı ülkenin kontrol sistemlerinin genel
organizasyonu ve idaresine ilişkin hususlarda doğru ve güncel bilgileri,
yürütülmekte olan her türlü kontrol ve denetim sistemleri, üretim ve
karantina uygulamaları,
c) İthalat veya transiti yapılacak hayvansal ürünlerin
üretimi, imalatı muamele edilmesi, depolanması ve sevk edilmesi için
uygulanan fiili sağlık koşulları,
ç) İlgili sağlık koşullarına uygunluğa ilişkin vereceği
garantiler,
d) İhracatçı ülkeden gelen ürünlerin pazarlanması ve
yürütülen ithalat kontrollerinin sonuçlarından edinilen deneyim,
e) İhracatçı ülkede Bakanlık tarafından yapılan
denetimlerin sonuçları,
f) Egzotik hayvan hastalıkları başta olmak üzere
ihracatçı ülkede çiftlik hayvanları, diğer evcil hayvanlar ve yaban
hayvanların sağlık durumu ve Türkiye’de halk ve hayvan sağlığı için risk
oluşturabilecek ihracatçı ülkenin genel sağlık durumu,
g) Dünya Hayvan Sağlığı Örgütünün Kara Hayvanları Sağlık
Kodu ve Dünya Su Hayvan Sağlığı Kodunda belirtilen hastalıklar başta olmak
üzere topraklarında bulaşıcı hayvan hastalıkları varlığı ihracatçı ülkenin
sağladığı bilgilerin düzenliliği ve hızı,
ğ) Diğer ülkelerden ithalattaki kurallar dâhil ihracatçı
ülkede bulaşıcı hayvan hastalıklarını kontrol etmek ve önlemek için
yürürlükte olan düzenlemeler ve uygulamalar,
göz önüne alınır.
(5) Bakanlık ithalat yapılacak ülkelerdeki kayıtlı ve
onaylı işletmelerin güncel bir listesini tutar.
Uygulama
tedbirleri
MADDE 37
‒
(1) Bakanlık, 36 ncı maddenin uygulanması için aşağıdaki hususları dikkate
alarak uygulama tedbirleri geliştirir.
a) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde
yer alan hayvansal yan ürünler ve bunların türev ürünlerinin ithalatı ve
transiti için koşullar,
b) 36 ncı maddenin dördüncü fıkrasına uygun olarak veya
diğer halk ve hayvan sağlığı amaçları için hazırlanan ihracatçı ülke veya
ihracatçı ülke bölgelerinin listesine dayanılarak ithal edilen 7 nci
maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan kategori III materyali
veya bunların türev ürünlerine uygulanabilecek kısıtlamalar,
c) Hayvansal yan ürün veya türev ürünlerinin muamele
edildiği belirli işletmelerin veya tesislerin 36 ncı maddenin üçüncü
fıkrasının (b) bendinde belirtilen onay veya kayıttan muafiyeti ve yetkili
otorite tarafından bu işletmelerin ve yerlerin kontrolü için düzenlemeleri
içeren, ihracatçı ülkelerdeki işletmelerde veya yerlerde hayvansal yan
ürünler veya türev ürünlerin imalatı için koşullar,
ç) İlgili hayvansal yan ürün veya türev ürünlerin bu
Yönetmeliğin şartlarına uygun olarak toplanmış ve üretilmiş olduğunu tespit
edebilecek koşulları belirten ve sevkiyatlara eşlik eden sağlık sertifikası
için modeller, ticari belgeler ve taahhütnameler.
İhracat
MADDE 38
‒
(1) Yakma veya toprak doldurma alanına gömülme amacıyla hayvansal yan ürün
ve bunların türev ürünlerinin ihracatı yasaktır.
(2) Biyogaz veya kompost amacıyla Ekonomik İşbirliği ve
Kalkınma Örgütü (OECD) üyesi olmayan ülkelere hayvansal yan ürün ve türev
ürünlerinin ihracatı yasaktır.
(3) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b)
bentlerinde yer alan kategori I veya kategori II ürünler veya bunlardan
elde edilen türev ürünler, sadece birinci ve ikinci fıkrada belirtilen
amaçlar dışında ve ihracatı için kurallar ortaya konmuşsa ihraç edilebilir.
(4) Bu Yönetmelik hükümlerine göre üretilen 7 nci
maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan kategori III materyali ve
bunlardan elde edilen türev ürünlerin ihracatında 5996 sayılı Kanunun 34
üncü maddesinin altıncı ve yedinci fıkra hükümleri uygulanır.
(5) Belirlenmiş risk materyallerinin ihracatında
Bakanlıkça belirlenen hükümler uygulanır.
(6) 14/3/2005 tarihli ve 25755 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde listelenen tehlikeli
bir madde ile karışık veya bulaşık olan hayvansal yan ürün ve bunların
türev ürünlerin ihracatında mezkûr Yönetmelik hükümleri uygulanır.
DOKUZUNCU
BÖLÜM
Onay
İşlemleri, Resmî Kontroller, Faaliyetlerin Durdurulması, Onayın İptali
ve
Yasaklanması, Listeler, Sevk Hareketlerinin Kontrolü
Onay
işlemleri
MADDE 39
‒
(1) Yetkili otorite, tesis ve işletmeler faaliyetlerine başlamadan önce 22
nci madde hükümlerinin uygulandığını tespit etmek üzere yerinde denetim
gerçekleştirir.
(2) Yerinde denetim sonucunda bu Yönetmelikte ortaya
konan hükümlerin uygulanması açısından işletme veya tesisin altyapı ve
donanım gerekliliklerini karşıladığına kanaat getirilirse, bu işletme veya
tesise şartlı onay verilir. Şartlı onaydan sonra 3 ay içinde yapılan diğer
bir kontrolde işletme veya tesisin birinci fıkrada belirtilen diğer koşulları
karşıladığına kanaat getirilirse kesin onay verilir. Tesis veya işletme
ilerleme kaydetmiş ancak bütün şartları halen yerine getirmemişse şartlı
onayı uzatılabilir. Ancak, şartlı onay toplam 6 ayı geçemez.
(3) Yetkili otorite işletme veya tesisin onayını iptal
ederse, şartlı onayın uzatılmasına izin vermez ya da kesin onayı vermezse,
işletmeciler tesislerin veya işletmelerin faaliyetlerinin durdurulmasını
sağlar.
Resmî
kontroller
MADDE 40
‒
(1) 5 inci maddenin beşinci fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla,
yetkili otorite, bu Yönetmelik kapsamına giren her türlü tesis ve
işletmelerde düzenli aralıklarla resmî kontroller ve denetimler
gerçekleştirir.
(2) Bu Yönetmeliğe uygunluğun denetlenmesinde 17/12/2011
tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda ve Yemin Resmi
Kontrollerine Dair Yönetmeliğin 32 nci ve 33 üncü madde hükümleri uygulanır.
(3) Yetkili otorite resmî kontrolleri gerçekleştirirken
iyi uygulama kılavuzlarını dikkate alır.
(4) Yetkili otorite, mikrobiyolojik analizler için
referans yöntemleri dâhil detaylı düzenlemeleri ortaya koyar.
Faaliyetlerin
durdurulması, onayın iptali
MADDE 41
‒
(1) Yetkili otorite, resmî kontrol ve denetimlerde işletmenin bu Yönetmelik
hükümlerinden bir ya da daha fazlasının karşılamadığını tespit ederse,
eksikliklerin önemine ve halk ve hayvan sağlığı riski ile orantılı olarak
gerekli tedbirleri alır.
a) Bu Yönetmeliğe göre onaylanmış işletme veya
tesislerin; onay ve faaliyet koşullarını karşılamadığı tespit edilip,
işletmeciye eksiklikleri düzeltmesi için bir süre verilebiliyorsa ve halk
ve havyan sağlığı riskleri açısından (b) bendinde belirtilen önlemi almayı
gerektirmiyorsa faaliyetleri askıya alır.
b) Bu Yönetmeliğe göre onaylanmış işletme veya
tesislerin onay ve faaliyet koşullarını karşılamadığı tespit edilip ve
tesis veya işletmenin altyapısı, işletmeci veya personelin yetersizliği
veya işletmecinin onay için yeniden başvurmadan önce tesis veya işletmenin
faaliyetlerinde önemli değişiklikler yapmasını gerektiren halk ve hayvan
sağlığına ilişkin yüksek risk taşıması sebebiyle, eksikliklerin
düzeltilmesi için belirli bir zaman verilemiyorsa, onay iptal edilir.
c) Mevcut eksikliklerin giderilmesi için işletme veya
tesise gerekli önlemleri aldırır.
(2) Yetkili otorite, eksikliklerin önemi ile niteliği ve
halk ve hayvan sağlığına oluşturduğu potansiyel risklerle orantılı olarak,
18 inci maddenin birinci fıkrası ile 19 uncu maddenin birinci fıkrasında
belirtilen işletmecilerin,
a) İlgili mevzuat şartlarına uymadığı,
b) Faaliyetlerinden doğan potansiyel halk ve hayvan
sağlığı riskleri,
tespit edilmesi durumunda bu Yönetmelik hükümleri
altındaki faaliyetlerini geçici olarak durdurur veya onayı iptal edilir.
Listeler
MADDE 42
‒
(1) Bakanlık;
a) Faaliyetlerine göre onaylanmış veya kayıt edilmiş
işletme, tesis veya işletmeciye resmî bir numara verir.
b) Bu Yönetmelik hükümlerine göre onaylanmış veya kayıt
edilmiş işletme, tesis ve işletmecilerin listesini hazırlar, günceller ve
yayımlar.
Sevk
hareketlerinin kontrolü
MADDE 43
‒
(1) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan
kategori I ve kategori II materyali ile bunlardan elde edilen et-kemik unu,
kemik unu veya hayvan yağı sevk etmeyi amaçlayan işletmeci, işletmenin
bulunduğu yerdeki ve varış işletmesinin bulunduğu yerdeki yetkili otoriteyi
sevkiyat hakkında bilgilendirir.
(2) Ürünleri sevk eden yetkili otorite, birinci fıkrada
belirtilen hayvansal yan ürün ve bunların türev ürünleri ile 7 nci maddenin
birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan kategori III materyalinden elde
edilen işlenmiş hayvan proteinlerinin sevki hakkında varış yerindeki
yetkili otoriteyi veri tabanı veya diğer iletişim yolları ile
bilgilendirir. Varış yerindeki yetkili otorite, sevkiyatların varışı ile
ilgili olarak ürünleri sevk eden yetkili otoriteyi bilgilendirir.
(3) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b)
bentlerinde yer alan kategori I ve kategori II materyali ve birinci fıkrada
belirtilen hayvan yağları, 18, 19 ve 39 uncu maddelere göre onaylanmış veya
kayıt edilmiş işletmeye veya tesise,
gübre söz konusu olduğunda ise varış çiftliğine doğrudan nakledilir.
(4) Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde
listelenmiş tehlikeli atıklarla karışık veya bulaşık hayvansal yan ürün
veya türev ürünlerinin nakliyatı, mezkûr Yönetmelik hükümlerine göre
gerçekleştirilir.
(5) Diğer ülkelere gönderilen sevkiyatlar mühürlü
konteynerlerde bir sağlık sertifikası eşliğinde gönderilir. İhracatta
çeşitli nedenlerle geri gönderilen ürünler geri dönme sebebi de dikkate
alınarak mühürlü olarak bir veteriner sınır kontrol noktası müdürlüğünde
veteriner kontrolünden geçer.
(6) Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmeliğin
35 inci maddesi hükümleri uygulanır.
ONUNCU
BÖLÜM
Denetimler,
İdari Yaptırımlar ve İtirazlar
Denetimler
MADDE 44
‒
(1) Bakanlık ulusal denetim programları hazırlar ve yürütür.
İdari
yaptırımlar
MADDE 45
‒
(1) Aşağıdaki durumlarda ilgililere 5996 sayılı Kanunun 36 ncı maddesine
göre idari yaptırım uygulanır.
a) Bulaşıcı hayvan hastalıkları nedeniyle 6 ncı ve 8
inci maddelerde hayvansal yan ürün ve bunların türev ürünlerine getirilen
sevk yasağına uymayan işletme ve tesislere.
b) 18 inci ve 19 uncu madde hükümlerine göre kayıt ve
onay almadan faaliyette bulunan işletmelere.
c) Yetkili otorite tarafından yapılan kontrol ve
denetimlerde tespit edilen ve tebliği yapılan eksiklik ve kusurları
belirtilen sürede gidermeyen işletmelere.
ç) Uzak alanlar ile resmî denetim altındaki imhalar
hariç, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca belirlenen katı atık toplama ve
imha sahaları dışında hayvansal yan ürün ve bunların türev ürünlerini imha
edenlere.
d) Bulundurulması gereken evrak ve belgeleri yerine
getirmeyenlere.
Yaptırımların
uygulanması ve tahsili
MADDE 46
‒
(1) Bu Yönetmelikte belirtilen idari yaptırımları uygulamaya Gıda, Tarım ve
Hayvancılık Bakanlığı il müdürleri yetkilidir. İdari para cezaları otuz gün
içinde ödenir.
(2) Süresi içinde ödenmeyen idari para cezaları
21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir.
ONBİRİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli ve
Son Hükümler
Komisyonlar
ve ilgili kuruluşlarla işbirliği
MADDE 47
‒
(1) Bakanlık, bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanması için ilgili
bakanlıklar, kurum ve işletmecilerle komisyonlar oluşturabilir.
Geçiş
hükümleri
GEÇİCİ
MADDE 1 ‒ (1) İşletme ve tesisler, 13/12/2014’e kadar bu
Yönetmelik hükümlerine uyum sağlar. Uyum sağlamayan işletme ve tesislere 41
inci ve 45 inci maddelerdeki hükümler uygulanır.
Yürürlük
MADDE 48
‒
(1) Bu Yönetmeliğin;
a) 8 inci maddesi birinci fıkrasının (a) ve (d) bendi
ile ikinci fıkrasının (a) bendi 1/1/2016 tarihinde,
b) 19 uncu maddesi yayımı tarihinde,
c) Diğer hükümleri 13/6/2013 tarihinde,
yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 49
‒
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.
|