Bilim,
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından:
DAR
İZLİ TEKERLEKLİ TARIM VE ORMAN TRAKTÖRLERİNİN SÜRÜCÜ
KOLTUĞU
ÖNÜNE MONTE EDİLMİŞ DEVRİLMEYE KARŞI KORUMA
ÇERÇEVESİ İLE
İLGİLİ TİP ONAYI YÖNETMELİĞİ (87/402/AT)’NDE
DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK
MADDE 1 – 2/8/2001
tarihli ve 24481 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dar İzli Tekerlekli
Tarım ve Orman Traktörlerinin Sürücü Koltuğu Önüne Monte Edilmiş Devrilmeye
Karşı Koruma Çerçevesi ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (87/402/AT)’nin 2 nci maddesinin birinci
fıkrasının birinci cümlesi ile (c) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Bu
Yönetmelik, 8/6/2008 tarihli ve 26900 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Tarım veya Orman Traktörleri, Bunların Römorkları ve
Birbiriyle Değiştirilebilir Çekilen Makinaları
İle Sistemleri, Aksamları, Ayrı Teknik Üniteleri İle İlgili Tip Onayı
Yönetmeliği (2003/37/AT) kapsamında yer alan, aşağıdaki özelliklere sahip
olan tekerlekli tarım veya orman traktörlerinin sürücü koltuğu önüne monte
edilmiş olan devrilmeye karşı koruma çerçevesine AT Aksam Tip Onayı Belgesi
verilmesine ilişkin hususları kapsar.”
“c) İmalatçı tarafından tavsiye edilen en büyük ebatlı
lastikler ve bu Yönetmeliğe uygun olarak takılan devrilmeye karşı koruma
çerçevesi de dahil olmak üzere Tarım veya Orman
Traktörleri, Bunların Römorkları ve Birbiriyle Değiştirilebilir Çekilen Makinaları ile Sistemleri, Aksamları, Ayrı Teknik
Üniteleri İle İlgili Tip Onayı Yönetmeliğinin ekinde yer alan Ek-1’in
2.2’sinde tanımlanan traktörün yüksüz kütlesine karşılık gelen, kütlesi 600
kg’dan fazla, 3000 kg’dan
az olan traktörler.”
MADDE 2 – Aynı
Yönetmeliğin 3 üncü maddesinin (b) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“b) Avrupa Birliğinin 87/402/EC direktifine ve bu
direktifi değiştiren 2005/67/EC, 2006/96/EC ve 2010/22/EU direktiflerine
paralel olarak,”
MADDE 3 – Aynı
Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin (a), (c), (d), (i) ve (k) bentleri aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir.
“a) Bakanlık: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını,”
“c) 2003/37/AT: 8/6/2008
tarihli ve 26900 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarım veya Orman
Traktörleri, Bunların Römorkları ve Birbiriyle Değiştirilebilir Çekilen Makinaları ile Sistemleri, Aksamları, Ayrı Teknik
Üniteleri ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliğini,”
“d) Tarım veya orman
traktörü: Tarım veya ormancılıkta kullanılan, ana işlevi çekme gücü
sağlamak olan, aletleri çekmek, itmek, taşımak veya belirli araçları,
makineleri veya römorkları tahrik etmek için özel olarak tasarlanmış, en az
iki dingilli, pnömatik tekerlekli veya sonsuz
paletli, azami tasarım hızı 6 km’den az olmayan,
yük ve yolcu taşımak için donatılabilen motorlu araçları,”
“i) Teknik Hizmetler
Kuruluşu (Teknik Servis): Bir deney laboratuvarı
olarak onay kuruluşu adına bizzat onay kuruluşu tarafından da yerine
getirilebilecek gerekli deneyleri yapmak veya bir uygunluk değerlendirme
kuruluşu olarak yine onay kuruluşu adına bizzat onay kuruluşu tarafından da
yerine getirilebilecek ilk değerlendirmeyi ve diğer deney veya muayeneleri
yapmak üzere Onay Kuruluşu tarafından görevlendirilmiş akredite edilmiş bir
kuruluş veya kurumu,”
“k) Yetkili temsilci: Bu Yönetmeliğin kapsadığı alanda
yetkili kuruluşa karşı imalatçıyı temsil etmek ve onun adına hareket etmek
üzere imalatçı tarafından görevlendirilen, gerçek veya tüzel bir kişiyi,”
MADDE 4 – Aynı
Yönetmeliğin 7 nci maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“MADDE 7 – Teknik
servis olarak, TS EN ISO/IEC 17025 ve/veya TS EN ISO/IEC 17020 veya eşdeğer
ulusal veya uluslararası standartları sağlayan, deney ve analizleri
yapabilecek laboratuvar ve/veya teknik imkânları
bulunan resmi ve özel kurum ve kuruluşlar, yapılacak protokolle
belirlenecek şartlar çerçevesinde Bakanlıkça görevlendirilebilir.”
MADDE 5 – Aynı
Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir.
“a) Dar izli tekerlekli tarım veya orman traktörlerinin
koruma çerçevesi ile ilgili 89/681/EEC, 2000/22/EC ve 2010/22/EU sayılı direktifler
ile değişik 87/402/EEC direktifine göre hazırlanan bu Yönetmeliğin
uygulamaya konulduğu, AT üyesi ülkelerin onay kuruluşlarına, Gümrük Birliği
Ortaklık Komitesine ve Avrupa Komisyonuna bildirilir.”
MADDE 6 – Aynı
Yönetmeliğe aşağıdaki geçici 3 üncü ve geçici 4 üncü maddeler eklenmiştir.
“Ulusal tip
onayı belgesi
GEÇİCİ
MADDE 3 – Avrupa Birliğinde uygulaması kabul edilene kadar
traktöre AT Tip Onayı Belgesi yerine Ulusal Tip Onayı Belgesi verilir.”
“Uygulama
GEÇİCİ
MADDE 4 – Tarım veya Orman Traktörleri, Bunların Römorkları ve
Birbiriyle Değiştirilebilir Çekilen Makinaları
ile Sistemleri, Aksamları, Ayrı Teknik Üniteleri ile İlgili Tip Onayı
Yönetmeliği kapsamındaki tarım veya orman traktörleri için sürücü koltuğu
önüne monte edilmiş devrilmeye karşı koruma çerçevesi konusunda ilk defa
tip onayı alacak araçlar 1/3/2013 tarihinden
itibaren, tip onayı mevcut araçlar ise 1/9/2013 tarihinden itibaren bu Yönetmelikte
belirtilen şartları sağlamak zorundadır.”
MADDE 7 – Aynı
Yönetmeliğin 12 nci maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“MADDE 12 – Bu
Yönetmelik hükümlerini Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı yürütür.”
MADDE 8 – Aynı
Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-I’in 1 numaralı
maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Ekim 29/10/2008
tarihli ve C(2008) 1 sayılı OECD Kararı, Kod 67’nin 1.1 numaralı paragrafı
haricinde, 1- Tanım ve Gereksinimler bölümünün tarifleri ve şartları
uygulanmalıdır.
1-
Tanımlar
1.1 - Uygulanmaz.
1.2 - Devrilmeye karşı koruyucu yapılar
(DKKY)
Devrilmeye karşı koruyucu yapılar (Koruyucu kabin ya da
çerçeve), bundan böyle ‘koruyucu yapı’ olarak anılacak ve bu yapılar;
normal kullanım sırasında traktör şoförünün devrilmesinden kaynaklanan
risklerden kaçınmak ya da bu riskleri kısıtlamak amacı olan bir traktördeki
yapıyı ifade eder.
Devrilmeye karşı
koruyucu yapı, sürücü ya da yapı kaplamasının içerisinde veya düz araziyle
temas edebilecek ve traktör devrildiğinde o pozisyonda traktörü
destekleyebilecek kapasitede olan herhangi bir parçasına yapının dış kenarlarından
düz çizgili bir diziyle bağlanmış bir boşluğa oturduğunda sürücüyü korumak
için yeterince geniş olan boşluk bölgeyle karakterize edilmiştir.
1.3 -
Kamyon
1.3.1 - Tekerlek orta
düzlemi
Tekerlek orta düzlemi, dış
kenarlarındaki jantların çevresini içeren 2 adet düzleme aynı mesafededir.
1.3.2 - İz tanımı
Tekerlek ekseni arasındaki düşey
düzlem, taşıyıcı yüzeyi bir noktada karşılayan bir düz çizgi boyunca orta
düzlemini keser. Eğer A ve B, traktörün aynı aksında bulunan tekerlekler
için tanımlanan 2 noktaysa, iz genişliği A ve B noktaları arasındaki
mesafedir. Bu nedenle iz, hem ön hem de arka tekerlekler için de
tanımlanabilir. Çift tekerleğin olduğu yerde, iz; her biri tekerlek
çiftlerinin orta düzlemi olan 2 düzlem arasındadır.
1.3.3 - Traktörün orta
düzlemi
İz için olası maksimum değeri veren
traktör arka aksının A ve B noktalarının uç kısımlarını çıkarın. Merkez
noktasında yer alan AB çizgilerine doğru açıda olan düşey düzlem, traktörün
orta düzlemidir.
1.4 - Aks merkezleri
aralığı
Yukarıda belirtildiği üzere, bir
tanesi ön tekerlekler bir tanesi de arka tekerlekler için olan 2 AB
çizgilerinin arasından geçen düşey düzlemler arasındaki mesafedir.
1.5 - Koltuk tespit
noktasının belirlenmesi; Deney için koltuk ayarı
1.5.1 - Koltuk tespit
noktası (KTN) (**)
Koltuk tespit noktası ISO 5353-1995 standardına göre belirlenir.
1.5.2 - Koltuk konumu ve deney için koltuk ayarı
1.5.2.1 - Arkalık ve koltuk teknesinin eğiminin ayarlandığı yer, koltuk tespit noktasının arka üst konumda olacak şekilde
ayarlanmalıdır.
1.5.2.2 - Koltuğun süspansiyon sistemiyle donatıldığı yerde, koltuk
imalatçısı tarafından açıkça belirtilen bilgilerin aksine bir bilgi
olmadığı sürece, diğer koltuk hareketinin yarısında kilitlenmelidir.
1.5.2.3 - Koltuk konumunun sadece uzunlamasına ve dikine
ayarlanabildiği yerde, koltuk tespit
noktasından geçen boylamasına eksen, direksiyon merkezinden geçen traktörün
boylamasına dik yüzeyiyle paraleldir ve bu yüzeyden 100 mm fazla değildir.
1.6 - Güvenli Koruma
Bölgesi
1.6.1 - Referans düzlemi
Güvenli koruma bölgesi bir referans
düzlem ve çizgisi temeline göre (Ek-2’deki Şekil 6.1)
belirlenir.
1.6.1.1 - Referans düzlemi düşey bir düzlemdir, genel olarak traktörün uzunlamasına
ekseninde koltuk tespit noktası ve direksiyonun orta ekseninden geçer.
Normal olarak, referans düzlemi traktörün orta düzlemi ile çakışıktır. Bu
referans düzlemi, yüklemenin süresince koltuk ve direksiyonla yatay bir
biçimde hareket ettiği varsayılır ancak bu düzlemin traktöre ya da
yuvarlanmaya karşı koruyucu yapı zeminine dik konumda kalır.
1.6.1.2 - Referans çizgisi,
koltuk tespit noktasının 140 + ah arkadasında, 90 – av önünde ve yataylama konumuna getirildiğinde kesiştiği direksiyon
simidi dişlisindeki ilk noktada bulunan bir noktadan geçen
referans düzleminde yer alan bir çizgidir.
1.6.2 - Ters çevrilebilir koltuklu traktörler için güvenli koruma
bölgesine karar verme
Sabit
koltuklu traktörler için güvenli koruma bölgesi aşağıdaki 1.6.2.1 ila
1.6.2.11 maddeleri ve bu maddeler arasındaki maddelerde belirtilmiştir ve
aşağıdaki düzlemlerle sınırlandırılmıştır: bir yatay yüzey üzerinde bulunan
traktör, koltuk, ayarlanabildiği yerde, arka
üst konumuna ayarlanır (***) ve direksiyon, ayarlanabildiği
yerde, oturan sürücü için orta konuma ayarlanır.
1.6.2.1 - Referans düzlemindeki herhangi bir
kısımda 250 mm’lik 2 adet düşey düzlem, bu düşey
düzlemler aşağıda yer alan 1.6.2.8 inci maddede belirtilen düzlemden 300 mm
yukarıya doğru uzanmaktadır ve koltuk tespit noktası önünde (210 – ah)
mmlik geçen referans düzlemine dik olan düşey
düzlem önünde en az 500 mm boylamasınadır.
1.6.2.2 - Referans düzlemindeki herhangi bir
kısımda 200 mm’lik 2 adet düşey düzlem, bu düşey
düzlemler aşağıda yer alan 1.6.2.8 inci maddede belirtilen düzlemden 300 mm
ve koltuk tespit noktası önünde (210 – ah) mmlik
geçen referans düzlemine dik olan düşey düzlemin aşağısına doğru 1.6.2.11
inci maddede belirtilen yüzeyden yukarıya doğru uzanmaktadır.
1.6.2.3 -
Referans düzlemine dik olan bir eğik düzlem, referans çizgisi üzerinde 400
mm paraleldir ve bu düzlem referans düzlemine dik olan ve koltuk tespit
noktasının arkasında bulunan (140 + ah)mmlik
bir noktadan geçen düşey düzlemle kesiştiğinde noktanın arkasına doğru uzanmaktadır.
1.6.2.4 - 1.6.2.3 üncü maddede belirtilen ve eğik düzlemin en arka
kenarında bulunan bir düzlemle karşılaşan referans düzlemine eğik olan bir
eğik düzlemdir ve bu düzlem koltuk sırt dayanağının en üst kısmında kalır.
1.6.2.5 - Direksiyonun en az 40 mm önünden ve koltuk tespit noktasının
da en az 760 – ah mmsinden geçen
referans düzlemine dik bir düşey düzlem,
1.6.2.6 - 150 mm çapı olan ve
1.6.2.3 ve 1.6.2.5 maddelerinde belirtilen düzlemlere teğetsel olan
referans düzlemine dik olan akslarıyla bir silindirik yüzey,
1.6.2.7 - Darbe güvenli koruma bölgesi üzerinde bulunan referans
düzlemine 100 mmden daha yakın bir mesafeden
uygulandığı tarafta bulunan eğik düzlemiyle yukarıdaki 1.6.2.1 maddesinde
belirtilen düzlemlerin üst kenarlarının arasından geçen 2 adet paralel
eğimli düzlem,
1.6.2.8 - Koltuk tespit noktasının aşağısında (90 – ah) lik bir noktanın arasından geçen bir yatay düzlem,
1.6.2.9 - Koltuk tespit noktasının (210 – ah)ilerisinden geçen referans düzlemine dik olan düşey
düzlemin 2 adet kısmı, bu 2 adet düzlem kısmı yukarıdaki 1.6.2.2 maddesinde
belirtilen düzlemlerin en önemli kenarları üzerinde bulunan 1.6.2.2
maddesinde tanımlanan düzlemlerin en arkada bulunan kenarılarına
sırasıyla eklenir.
1.6.2.10 - Yukarıdaki 1.6.2.8 inci maddede
belirtilen düzlemin 300 mm üstünden geçen yatay çizginin 2 adet kısmı, bu
her 2 adet düzlem kısmı yukarıdaki
1.6.2.7 maddesinde belirtilen eğik düzlemlerin en aşağıdaki kenarları
üzerinde bulunan ve 1.6.2.2 maddesinde tanımlanan düşey düzlemlerin enüstte bulunan kenarlarına sırasıyla eklenir.
1.6.2.11 - Üretim çizgisi referans düzlemine dik olan ve koltuk
arkalığının arkasında
bulunan, eğer gerekliyse kavisli bir yüzey.
1.6.3 - Ters yöne çevrilebilir bir sürücü mahallili
traktörler için güvenli koruma bölgesine karar verme
Ters çevrilebilir bir
sürücü mahallili traktörler için (ters çevrilebilir koltuk ve
direksiyon), güvenli koruma
bölgesi; direksiyon ve koltuğun 2 farklı konumuyla belirlenen 2 adet
güvenli koruma bölgesinin mahfazasıdır.
1.6.4 - İsteğe bağlı koltuklar
1.6.4.1 - Traktörlerin isteğe bağlı (opsiyonel)
koltuklarla donatılması durumunda, sunulan tüm seçeneklerin koltuk tespit
noktalarını kapsayan alan deneyler sırasında dikkate alınır. Koruyucu yapı,
bu farklı koltuk tespit noktaları için hesaba katılan güvenli koruma
bölgesine giremez.
1.6.4.2 - Deney yapıldıktan sonra yeni bir koltuk seçeneğinin sunulduğu
durumlarda, güvenli koruma bölgesinin yeni koltuk tespit noktasının daha
önce belirlenen alan içine düşüp düşmediğini görmek için bir belirleme
yapılır, eğer güvenli koruma bölgesi bu alanın içine girmezse, yeni bir
deney yapılmalıdır.
1.7 - Kabul edilebilir ölçüm toleransları
Doğrusal boyut: ±
3 mm
-
Lastik defleksiyonu: ±
1 mm
-
Yatay yüklemeler sırasında yapısal sapma ±
1 mm
-
Sarkaç blok düşme yüksekliği ± 1 mm
Kütle: ±
1 %
Güç: ±
2 %
Açı: ±
2°
1.8 - Semboller
ah (mm) Yatay koltuk ayarının
yarısı
av (mm) Dikey koltuk ayarının
yarısı
B (mm) Traktörün minimum tam
genişliği
B6 (mm) Koruyucu yapının
maksimum dış genişliği
D (mm) Çarpma anında
(dinamik deneyler) ya da yük uygulama doğrultusunda veya anında (statik
deneyler) yapının esnemesi
D′ (mm) Hesaplanmış
gerekli enerjiye karşılık gelen yapının esnemesi
Ea (J) Yükün
kaldırıldığı noktadayutulan strain
enerji. F-D eğrisini kapsayan alan
Ei (J) Gerekli strain enerji. F-D eğrisi altında kalan alan
E′ I (J) Bir çatlak ya da
yırtıktan sonar uygulanan aşırı (ek) yükleme testinde yutulan enerji
E′′ i (J) Bu aşırı yük
testine başlamadan önce yüklemenin tamamlanması durumunda aşırı yük
testindeki soğurulmuş gerinim erki. F-D kavisi içindeki alan
E il (J) Boyuna
yükleme sırasında soğurulacak enerji girdisi
E is (J) Kenar
yüklemesi sırasında soğurulacak enerji girdisi
F (N)
Statik
yükleme kuvveti
F′ (N) E′
iye karşılık gelen hesaplanmış gereken enerji için yükleme kuvveti
F-D Kuvvet/Çökme
diyagramı
F max (N) Aşırı yük hariç
olmak üzere yükleme sırasında oluşan maksimum statik yük
F v (N) Dikey
ezme kuvveti
H (mm) Sarkaç gövdenin düşüş
yüksekliği (dinamik deneyler)
H′ (mm) İlave
deney için sarkaç gövdenin düşüş yüksekliği (dinamik deneyler)
I (kgm2
) Arka tekerleklerin
yığına ne olursa olsun bu tekerleklerin orta çizgisi hakkında traktörün
eylemsiz referans anı
L (mm) Traktör referans
dingil açıklığı
M (mm) Ek 2’nin 3.2.1.4 üncü
kısmında belirtildiği üzere, danayım deneyleri sırasında traktör referans kütlesi
_________________________
(*) Dar izli tekerlekli
tarım ve orman traktörleri hakkında arkadan takılı devrilmeye karşı
koruyucu yapıların resmi deneyi için OECD standart yasası
(**) Özgün bir şekilde
Koltuk referans noktasını (KRN) kullanan genişleme ve deney raporları için,
gerekli ölçümler KTN (koltuk tespit noktası) yerine KRN’ ye göre yapılır ve
KRN kullanımı açık bir şekilde belirtilir (Ek 1’e bakınız).
(***)
Kullanıcılara koltuk tespit noktasının ISO 5353 standardına göre
belirlendiği hatırlatılır ve koltuk tespit noktası, koltuk orta konumdan
uzak bir şekilde ayarlanırken hareket etmeyen traktörle ilgili olarak sabit
bir noktadır. Güvenli koruma bölgesine karar verme amaçlarıyla, koltuk
arkaya ve daha yüksek konumda yerleştirilir.”
MADDE 9 – Aynı
Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-II, ekteki şekilde değiştirilmiştir.
MADDE 10 – Bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 11 – Bu
Yönetmelik hükümlerini Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.
|