Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/6
KARAR NO : 2013/9
KARAR TR : 11.03.2013
(Ceza Bölümü)
ÖZET : Asker kişi sanık
hakkında “amire hakaret” suçu nedeniyle açılan kamu davasının, suçun askeri
suç olması nedeniyle yargılama aşamasında askeri mahkemede yargılanmayı
gerektiren ilgi kesilmiş olsa dahi ASKERİ YARGI yerinde görülmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
K.H.
Mağdur :
S.Ç.
Sanık :
H.İ.E.
O L A Y : Tekirdağ 2. Mknz. P. Tb. Muh. Des. Bl.
Komutanlığı emrinde görevli sanık P. Er H.İ.E.’in, 29.10.2011 günü, 21:00 –
23:00 saatleri arasında Mehmetçik Kültür Merkezi nöbetçisi olduğu sırada,
nöbetin bitimine on beş dakikadan fazla bir zaman olduğu halde nöbet yerini
terk ederek 2. bölüğün arka tarafından nöbet yerine gelmekte olan
değiştirici P. Onb. S.Ç.’e yönelerek, “nerde kaldın lan sen, s…………seni adam
gibi nöbet değişimini yapsana, ama aslında seni değil nöbetçileri s…….
gerek” dediği ve yanlarına geldiğinde de garaj nöbetçisi olarak
görevlendirilen P. Er Ö.Ö.’ya küfür ve hakaretlerde bulunduğu, elindeki
tüfekle dudağına vurup yaraladığı, böylece, kasten yaralama, alenen hakaret
ve amire alenen hakaret suçlarını işlediği ileri sürülerek, eylemine uyan
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 86/2,3-e, 125/1,4, 1632 sayılı Askeri Ceza
Kanunu’nun 85/1,3. maddeleri uyarınca cezalandırılması istemiyle 5. Kolordu
Komutanlığı Askeri Savcılığı’nın 2.12.2011 gün ve E:2011/1094, K:2011/542
sayılı iddianamesiyle kamu davası açılmıştır.
5. KOLORDU KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ:
22.3.2012 gün ve E: 2012/187, K:2012/101 sayıyla, sanığa yüklenen suçun
askeri suç olmaması, askeri bir suça bağlı bulunmaması ve yargılama
aşamasında terhis edilmiş olması nedeniyle sanığı yargılama görevinin adli
yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, temyiz edilmeyen
karar kesinleşerek, dava dosyası, Tekirdağ 1. Asliye Ceza Mahkemesi’ne
gönderilmiştir.
TEKİRDAĞ 1. ASLİYE CEZA MAHKEMESİ: 17.7.2012 gün
ve Dosya No:2012/410, K:2012/256 sayıyla; sanık hakkında “kasten yaralama,
alenen hakaret” suçları nedeniyle açılan kamu davasını ayrı bir esasa
kaydettikten sonra, tefrik edilen ”“amire hakaret” suçu nedeniyle açılan
kamu davasında, yüklenen eylemin “askeri suç” olması nedeniyle yargılama
görevinin askeri yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle sadece bu suç açısından
görevsizlik kararı vermiş, kararın temyiz edilmeyerek kesinleşmesi üzerine,
dava dosyası, kendisine gelmekle Yargıtay Cumhuriyet Savcılığı’nca,
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza
Bölümünün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler; Ahmet DURU, Ahmet
KARADAVUT, Dilaver KAHVECİ, Turgut SÖNMEZ, Haluk ZEYBEL, A. Zeki LİMAN’ın
katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında;
I-İLK İNCELEME: Yapılan incelemede,
usule ilişkin işlemlerde 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve
İşleyişi Hakkında Kanun'da belirtilen süre ve biçim yönünden bir eksiklik
görülmediği, askeri ve adli yargı yerleri arasında Yasa'nın 14. maddesinde
öngörüldüğü biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu anlaşıldığından,
esasın incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
G. Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde askeri yargı yerinin görevli
olduğu yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile
Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı Hulusi GÜL’ün davanın çözümünün askeri
yargı yerinin görev alanına girdiğine ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu Ve
Yargılama Usulü Kanunu'nun "Askeri Mahkemelerin Görevleri"
başlığı altında düzenlenen İkinci Bölümünde yer alan "Genel
Görev" başlıklı 9. maddesinde; "Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksi
yazılı olmadıkça asker kişilerin askeri olan suçları ile bunların asker
kişiler aleyhine veya askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri
ile ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla
görevlidirler" denilmekte iken, maddenin “….askeri mahallerde….”
ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 26.6.2012 tarih ve 28335 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve E:2011/30, K:2012/36 sayılı kararı
ile iptal edilmiştir.
"Askeri suç" ise, öğretide ve
uygulamada;
a)
Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'nda yazılı olan, başka
bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunu dışında hiçbir ceza yasası ile
cezalandırılmayan suçlar,
b)
Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer ceza yasalarında
gösterilen suçlar,
c) Türk
Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç haline dönüştürülen suçlar, olmak
üzere üç grupta mütalaa edilmektedir.
Aynı Yasa’nın 13.10.1996 gün ve 22786 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan 4191 sayılı Yasa’yla değişik 17. maddesinde;
“askeri mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesi, daha önce
işlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma görevini değiştirmez.
Ancak suçun askeri bir suç olmaması askeri bir suça bağlı bulunmaması ve
sanık hakkında kamu davası açılmamış olması halinde askeri mahkemenin
görevi sona erer” denilmekte iken, maddenin "... ve sanık hakkında
kamu davası açılmamış olması ..." tümcesi Anayasa Mahkemesi'nin
11.3.2000 gün ve 23990 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1.7.1998 gün ve
E:1996/74, K:1998/45 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
Buna
göre, askeri mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesi, daha
önce işlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma görevini
değiştirmez. Ancak yüklenen suçun askeri bir suç olmaması, askeri bir suça
bağlı bulunmaması halinde, askeri mahkemenin görevinin sona ereceği
açıktır. İptal kararı nedeniyle, sanık hakkında kamu davasının açılmış olup
olmamasının bir önemi bulunmamaktadır.
1632 sayılı
Askeri Ceza Kanunu’nun “Amir ve mafevkine hakaret edenlerin cezaları”
başlığı altında düzenlenen 85. maddesinde, “1. (Değişik:
22/3/2000-4551/21.md.) Bir amire veya üste hakaret eden üç aydan bir seneye
kadar hapis cezası ile, hakaret hizmet esnasında yahut hizmete müteallik
bir muameleden dolayı vuku bulursa altı aydan üç seneye kadar hapis cezası
ile cezalandırılır.
2. Hakaret bir maddei mahsusa tayini ile vukua gelmiş ise altı aydan
beş seneye kadar hapsolunur.
3. Hakaret
umuma teşhir olunmuş yazı, resim veya sair neşir vasıtalariyle veya resmi
makamlara verilipte üzerine muamele cereyan etmiş evrak ile yapılmış ise
bir seneden beş seneye kadar hapsolunur” hükmü yer almaktadır.
Olumsuz görev uyuşmazlığına konu kamu
davasında, askeri yargı yerince verilen görevsizlik kararında, “amire
hakaret” suçunun askeri suç olmadığı gerekçesine yer verilmiş ise de,
unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'nda yazılı olan, başka
bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunu dışında hiçbir ceza yasası ile
cezalandırılmayan suçlar kapsamında bulunan “amire hakaret” suçunun “askeri
suç” olduğu kuşkusuzdur.Bu durumda, olay tarihinde asker kişi olan sanığı,
yargılama aşamasında terhis edilmiş olsa dahi,işlediği ileri sürülen askeri
suç nedeniyle yargılama görevinin askeri yargı yerine ait olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın askeri
yargı yerinde görülmesi ve 5. Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesi’nin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ASKERİ
YARGI yerinin görevli olduğuna, bu nedenle 5. Kolordu Komutanlığı Askeri
Mahkemesi’nin 22.3.2012 gün ve E: 2012/187, K:2012/101 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/7
KARAR NO : 2013/10
KARAR TR : 11.03.2013
(Ceza Bölümü)
ÖZET : Asker kişi sanık
hakkında, askeri suç olmayan, asker kişiye karşı veya askerlik hizmet ve görevleri
ile ilgili olarak işlendiği de ileri sürülmeyen “ikna suretiyle irtikap ve
bu suça teşebbüs etmek” suçları nedeniyle açılan kamu davasının, ADLİ YARGI
yerinde görülmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
K.H.
Yakınanlar
: 1- T.D.,2- M.M.,3- M.G.,4- H.A.E.,5- G.Ö.,6- O.Y.,7- N.K.,8-Ç.Ç,.9-M.G.,
10-
C.A.,11- C.A.,12- S.Z.,13- T.K., 14- S.K., 15- H.Ö., 16- T.E., 17- G.K.,
18- M.K.,
19- A.G.
Sanık :
Y.G.
O L A Y : Burdur/Hacılar Jandarma
Karakol Komutanlığı emrinde karakol komutanı olarak görevli sanık J. Kd.
Bçvş. Y.G.’in, 2010 yılı Ekim ayından sonra, karakol komutanı olmasının
vermiş olduğu yetkiyi kötüye kullanarak, karakolun sorumluluk sahasında
bulunan köy muhtarlarından karakola yardım adı altında temin ettiği toplam
500 TL’nin eşine gönderilmesini sağlayarak maddi menfaat temin ettiği, bu
şekilde yakınanlar G.Ö. ve M.G.’e yönelik olarak iki kez ikna suretiyle
irtikap suçunu işlediği , kendi evinde kullanmak üzere aldığı bir avizenin
parasını bir işletmenin yetkili kişilerine ödettirdiği, bu kişiyi ikna
etmek maksadıyla, İl Jandarmada kullanılmak üzere bir avize alındığını
söylediği, yine emrinde görev yapan askeri personeli de kandırarak bu
durumun ortaya çıkmasına mani olduğu, böylece yakınan H.A.E.’e yönelik
olarak ikna suretiyle irtikap suçunu işlediği, Başar mermer fabrikası
yetkilisini kandırarak ve İl Jandarmada kullanılacağını söyleyerek
kayınbabasının evine döşeyeceği mermerleri bu fabrikadan almaya çalıştığı,
hakkında soruşturma başlayınca mermerleri alamadığı, böylece T.D.’e yönelik
olarak teşebbüs aşamasında kalan ikna suretiyle irtikap suçunu işlediği,
kendi evinde kullanacağı boya malzemelerinin karakolun boyanmasında
kullanılacağını söyleyerek T. Mermer Ocağı Yetkililerine satın aldırdığı,
böylece M.M.’e yönelik olarak ikna suretiyle irtikap suçunu işlediği,
değişik zamanlarda karakol bahçesinde kullanılacağını söyleyerek hayvan
gübresi toplatarak memleketine gönderdiği, böylece O.Y.’ya yönelik ikna
suretiyle irtikap suçunu işlediği, kendi şahsi işleri için kullanacağı ve
daha sonradan memleketine gönderdiği hayvan gübrelerinin toplanması için,
emrinde görev yapan C.A. ve C.T. isimli uzman çavuşlara askeri hizmetle
ilgisi olmayan keyfi emir verdiği, böylece zincirleme olarak memuriyet
nüfuzunu sair surette kötüye kullanmak suçunu işlediği, yine karakolda
görev yapan askerleri kullanmak suretiyle zincirleme olarak erleri
hizmetçilikte kullanmak suçunu işlediği, gübrelerin toplanmasına askeri
araçla da gidildiği için, zincirleme olarak askeri eşyayı hususi
menfaatinde kullanmak suçunu işlediği, kendi çamaşırlarını yıkatıp
ütülettiği için J. Er Ç.Ç. ve J. Er C.A.’a yönelik, zincirleme olarak
erleri hizmetçilikte kullanmak suçunu işlediği, öğle ve akşam yemeklerini
karakolda askerlere yaptırdığı, karakol ve evdeki bulaşıklarını askerlere
yıkattığı böylece zincirleme olarak erleri hizmetçilikte kullanmak suçunu
işlediği, bir gün evinin temizliğini emir vererek erleri hizmetçilikte
kullanmak suçunu işlediği, askerlerin yemesi gereken erzaklardan kendisine
yemek yaptırdığı böylece karakol komutanı ve beslenme iaşe kısım amiri
olarak zimmet suçunu işlediği, nüfuzunu kötüye kullanarak kantinden
veresiye alış veriş yaptığı ve daha sonra bunun parasını ödemediği, emrinde
görev yapan personele kendisiyle ilgili bazı şeyler ödettirdiği, akrabalarına
para gönderttiği, yol parası vermeden emrindeki askerleri özel işine
gönderdiği, böylece zincirleme olarak memuriyet nüfuzunu sair surette
kötüye kullanmak suçunu işlediği, karakola ait askeri araçla özel işlerini
yaptığı ve dışarıda yemek yemek gibi değişik yerlere gitmesi nedeniyle
88.138 TL. hazine zararının meydana geldiği, böylece dört kez askeri eşyayı
hususi menfaatinde kullanmak suçunu işlediği ileri sürülerek, sanığın
eylemine uyan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 250/2.maddesi uyarınca 5 kez,
250/2 ve 35., 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu’nun 131/1, 115/2, Türk Ceza
Kanunu’nun 43. (2 kez), Askeri Ceza Kanunu’nun 130/1., Türk Ceza Kanunu’nun
43., Askeri Ceza Kanunu’nun 114/3 ve Türk Ceza Kanunu’nun 43., (3 kez),
Askeri Ceza Kanunu’nun 114/3., 130/1. (4 kez) maddeleri uyarınca
cezalandırılması ve hazine zararının tazminen tahsili istemiyle Dağ Komando
Okulu ve Eğitim Merkez Komutanlığı Askeri Savcılığı’nın 14.2.2012 gün ve
E:2012/146, K:2012/30 sayılı iddianamesiyle kamu davası açılmıştır.
DAĞ KOMANDO OKULU VE EĞİTİM MERKEZİ
KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ:16.3.2012 gün ve E:2012/400, K:2012/81
sayıyla, öncelikle sanığa yüklenen “müteaddit ikna suretiyle irtikap ve
ikna suretiyle irtikaba teşebbüs” suçları nedeniyle açılan kamu davasının
tefrik edilerek bu esastan yürütülmesine karar verdikten sonra, sanığa
yüklenen eylemin, Jandarma olan sanığın adli ve mülki görevleri sırasında
gerçekleştiği, eylemlerin Türk Ceza Kanunu’nda düzenlendiği, bu nedenle
“askeri suç” olmadığı, bu durumda sanığı yargılama görevinin adli yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, temyiz edilmeyen
karar kesinleşerek, dava dosyası, Burdur Ağır Ceza Mahkemesi’ne
gönderilmiştir.
BURDUR AĞIR CEZA MAHKEMESİ:16.4.2012
gün ve E:2012/64, K:2012/119 sayıyla, sanığın görev bölgesinde ticaret ve
çiftçilikle uğraşıp askeri birliğe yardımda bulunan kişilerin bu yardımı
sanığın adli ve mülki göreviyle ilgili değil, tamamen asker olması
nedeniyle ve yardımın askeri birliğe, askeri görevleriyle ilgili ve
askerlik hizmetinde kullanılması önemsendiğinden yapıldığı, bu nedenle
suçun askeri suç olduğu ve sanığı yargılama görevinin askeri yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle itiraz yolu açık olmak üzere görevsizlik kararı
vermiş, dava dosyası, kendisine gelmekle Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı’nca, Mahkememize gönderilmiştir.
Mahkememize gönderilen dava
dosyasında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce 24.9.2012 gün ve E:2012/28, K:2012/28
sayılı karar ile adli yargı yerince verilen görevsizlik kararı
kesinleşmeden dava dosyası Mahkememize gönderildiğinden, 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 1 ve 14.
maddesinde belirtilen koşullar oluşmadığından, aynı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yöntemine uygun bulunmayan başvurunun reddine karar verilip
dosyanın Mahkemesine gönderilmesinden sonra, dosyadaki eksiklik giderilip,
adli yargı yerince verilen görevsizlik kararı kesinleştirilerek dava
dosyası, Burdur Ağır Ceza Mahkemesi’nce, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza
Bölümünün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler; Ahmet DURU, Ahmet
KARADAVUT, Dilaver KAHVECİ, Turgut SÖNMEZ, Haluk ZEYBEL, A. Zeki LİMAN’ın
katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında;
I-İLK İNCELEME: Yapılan incelemede,
usule ilişkin işlemlerde 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve
İşleyişi Hakkında Kanun'da belirtilen süre ve biçim yönünden bir eksiklik
görülmediği, askeri ve adli yargı yerleri arasında Yasa'nın 14. maddesinde
öngörüldüğü biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu anlaşıldığından,
esasın incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
G. Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın adli yargı,
Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı Hulusi GÜL’ün davanın çözümünün adli
yargı yerinin görev alanına girdiğine ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu Ve
Yargılama Usulü Kanunu'nun "Askeri Mahkemelerin Görevleri"
başlığı altında düzenlenen İkinci Bölümünde yer alan "Genel
Görev" başlıklı 9. maddesinde; "Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksi
yazılı olmadıkça asker kişilerin askeri olan suçları ile bunların asker
kişiler aleyhine veya askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri
ile ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla
görevlidirler" denilmekte iken, maddenin “….askeri mahallerde….”
ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 26.6.2012 tarih ve 28335 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve E:2011/30, K:2012/36 sayılı kararı
ile iptal edilmiştir.
"Askeri suç" ise, öğretide ve
uygulamada;
a)
Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'nda yazılı olan, başka
bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunu dışında hiçbir ceza yasası ile
cezalandırılmayan suçlar,
b)
Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer ceza yasalarında
gösterilen suçlar,
c) Türk
Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç haline dönüştürülen suçlar, olmak
üzere üç grupta mütalaa edilmektedir.
Ancak, sanık Jandarma Personeli olduğuna göre,
Jandarmanın hangi nitelikteki görevler ile görevlendirildiğine ilişkin
yasal düzenlemenin göz önünde tutulması, suça konu olayın meydana geldiği sırada
yerine getirilmekte olan görevin, Yasa'da belirtilen görevlerden hangisine
uygun olduğunun incelenmesi, görevli yargı yerinin buna göre belirlenmesi
gerekmektedir.
2803 sayılı Jandarma Teşkilat Görev Ve Yetkileri
Kanunu’nun 7. maddesinde, Jandarmanın sorumluluk alanlarında genel olarak
görevleri:
a) Mülki
görevleri;
Emniyet ve asayiş ile kamu düzenini sağlamak, korumak
ve kollamak, kaçakçılığı men, takip ve tahkik etmek, suç işlenmesini
önlemek için gerekli tedbirleri almak ve uygulamak, ceza infaz kurumları ve
tutukevlerinin dış korunmalarını yapmak,
b)
Adli görevleri;
İşlenmiş suçlarla ilgili olarak kanunlarda
belirtilen işlemleri yapmak ve bunlara ilişkin adli hizmetleri yerine
getirmek,
c)
Askeri görevleri;
Askeri kanun ve nizamların gereği görevlerle Genelkurmay
Başkanlığı'nca verilen görevleri yapmak,
d)
Diğer görevleri;
Yukarıda belirtilen görevler dışında kalan ve
diğer kanun ve nizam hükümlerinin icrası
ile bunlara dayalı emir ve kararlarla Jandarmaya
verilen görevleri yapmak,şeklinde sayılmıştır.
Jandarma Teşkilatı Görev Ve Yetkileri
Yönetmeliğinin, mülki görevin esasları ve başlıca mülki görevleri 45-80;
adli görevin esasları 81-130; askeri görevleri ise 131-141. maddelerinde
düzenlenmiş ve açıklanmıştır. Bu hükümlere göre, İlçe Karakol Komutanı olarak
görevli bulunan sanığın, karakolun sorumluluk sahasında bulunan köy muhtarlarından
karakola yardım adı altında para, esnaf ve işletme sahiplerinden karakolda
kullanılacak avize, boya, mermer ve gübre gibi malzemeler talep etmek gibi
herhangi bir görevi yoktur.
Bu durumda, sanığa yüklenen eylemler ile ilgili
olarak sanığın herhangi bir adli, idari ya da askeri görevi bulunmadığı
anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözümlenmesi için 353 sayılı Yasa’nın 9.
maddesi hükmü uyarınca değerlendirme yapılmalıdır.
Sanığa yüklenen “ikna suretiyle irtikap ve ikna
suretiyle irtikap suçuna teşebbüs” suçlarının Türk Ceza Kanunu’nda
düzenlendiği Askeri Ceza Kanunu’nda bu suça ilişkin bir düzenlemenin
bulunmadığı, bu nedenle yüklenen eylemlerin askeri suç olmadığı
kuşkusuzdur. Eylemlerin, asker kişilere karşı ya da askerlik hizmet ve
görevleriyle ilgili olarak işlenmediği de açıktır.
Açıklanan nedenlerle, askeri suç
olmayan, asker kişiye karşı veya askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili
olarak işlendiği de ileri sürülmeyen eylemler nedeniyle açılan davanın adli
yargı yerinde görülmesi ve Burdur Ağır Ceza Mahkemesi’nin görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGI yerinin görevli olduğuna, bu nedenle Burdur Ağır Ceza Mahkemesi’nin
16.4.2012 gün ve E:2012/64, K:2012/119 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/8
KARAR NO : 2013/11
KARAR TR : 11.03.2013
(Ceza Bölümü)
ÖZET: 2247 sayılı Yasa’nın 1
ve 14. maddesinde belirtilen koşullar oluşmadığından, aynı Yasa'nın 27. maddesi
uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE karar verilmesinin
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
K.H.
Sanık :
A.H.A.
O L A Y : Aksaray Askerlik Şubesi Başkanlığı
emrinde görevli sanık sivil memur A.H.A.’ın, 2.1.2006 tarihinde Turgay
Aslan’ın, 8.9.2005 tarihinde E.A.K.’ın, 28.12.2005 tarihinde U.A.’un,
25.7.2005 tarihinde Muammer Bal’ın, bilgisayar kütüğündeki bilgileri
üzerinde gerçeğe uygun olmayan işlemler yaparak, yoklama kaçağı olarak
aranmakta iken ve mevzuat uyarınca askere sevk edilmeleri gerekirken,
sevklerinin ertesi yıla bırakılmasını sağladığı, gerekli olan yoklama
kaçağı takibinin durdurulması yazısı, öğrenci olarak sevk tehiri teklif
yazısı ve askerlik durum belgesi yazılarının hazırlandığı, Aksaray İl
Jandarma Komutanlığı, Aksaray Valiliğine gönderildiği, bunun sonucu olarak
da haklarındaki yoklama kaçağı olmalarından dolayı konulan tahditlerin
kaldırıldığı, askere sevklerinin ertesi yıla terkine karar verildiği ve bu
kişilerin bu şekilde yurt dışına çıkış yapabildikleri, böylece Turgay
Aslan, Muammer Bal, E.A.K. ve U.A.’un askerlikten kısmen kurtulmak için
hile yapmak suçunu, sanık A.H.A.’ın askerlikten kısmen kurtulmak için hile
yapmak suçuna iştirak etmek suçunu işlediği ileri sürülerek, sanıkların
eylemlerine uyan 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu’nun 81/1 ve 81/2. (4 kez)
maddeleri uyarınca cezalandırılmaları istemiyle Deniz Kuvvetleri
Komutanlığı Askeri Savcılığı’nın 31.3.2008 gün ve E: 2008/23, K:2008/104
sayılı iddianamesiyle kamu davası açılmıştır.
DENİZ
KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 19.9.2012 gün ve E:2012/11,
K:2012/113 sayıyla; öncelikle sanık A.H.A. hakkında açılan kamu davasının
tefrik edilmesine ve bu esastan yürütülmesine karar verildikten sonra,
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin aynı konu ile ilgili olarak, askeri
mahkemelerin sivil kişileri yargılama yetkisinin Avrupa İnsan Hakları
Sözleşmesinin 6/1. maddesindeki adil yargılama ilkesine aykırı olduğu
yönünde verdiği karara dayanarak, sanığı yargılama görevinin adli yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, temyiz edilmeyen
karar kesinleşerek, dava dosyası, Aksaray 1. Asliye Ceza Mahkemesi’ne
gönderilmiştir.
AKSARAY 1. ASLİYE CEZA MAHKEMESİ: 10.12.2012 gün
ve E:2012/722, K:2012/876 sayıyla; somut olayda ya da hemen her olayda
bahsedilen kararın doğrudan uygulanabilir bir nitelik taşımadığı kanaatine
varıldığı açıklanarak, sanığı yargılama görevinin askeri yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle dosya üzerinde yapılan inceleme ile tensiben
görevsizlik kararı vermiş, dava dosyası, Aksaray Cumhuriyet
Başsavcılığı’nca, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza
Bölümünün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler; Ahmet DURU, Ahmet
KARADAVUT, Dilaver KAHVECİ, Turgut SÖNMEZ, Haluk ZEYBEL, A. Zeki LİMAN’ın
katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında, Raportör-Hâkim G.
Fatma BÜYÜKEREN’in, başvurunun reddi yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı Hulusi
GÜL’ün, başvurunun reddine ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosyanın incelenmesinde, adli yargı
yerince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu verilen görevsizlik kararının
Yasa’da belirtilen hususları içermediği anlaşılmıştır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun
34. maddesi 2. fıkrasında, “Kararlarda, başvurulabilecek kanun yolu,
süresi, mercii ve şekilleri belirtilir” denilmiş, 223. maddesinin 10.
fıkrasında, “Adli yargı dışındaki bir yargı merciine yönelik görevsizlik
kararı kanun yolu bakımından hüküm sayılır” düzenlemesi yer almış, 232.
Maddesinin 6. Fıkrasında ise, “Hüküm fıkrasında, 223 üncü maddeye göre
verilen kararın ne olduğunun, uygulanan kanun maddelerinin, verilen ceza
miktarının, kanun yollarına başvurma ve tazminat isteme olanağının bulunup
bulunmadığının, başvuru olanağı varsa süresi ve merciinin tereddüde yer
vermeyecek şekilde açıkça gösterilmesi gerekir” hükmüne yer verilmiştir.
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un “Olumsuz görev uyuşmazlığı” başlığı altında
düzenlenen 14. maddesinde, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri
sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az
ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz
görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması
gerekir” denilmektedir.
Uyuşmazlığın incelenebilmesi için, 2247 sayılı
Yasa’nın 1 ve 14. maddeleri uyarınca, yargı yerlerince verilen kararların
kesin veya kesinleşmiş olması gerekmektedir. Ceza Muhakemesi Kanunu
hükümleri dışında ayrıca, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu'nun
9.12.1931 gün ve E:1931/12, K:1931/48 sayılı kararında da belirtildiği gibi
yargı yolunu değiştirmeye yönelik görevsizlik kararlarının temyize tabi
oldukları kuşkusuzdur. Böylece, başvuracağı kanun yolu, süresi, mercii
yasaya uygun olarak gösterilmeyen kararın kesinleşmesinden söz edilmesine
olanak yoktur. Bu nedenle, sanığa yukarıda açıklanan haklarını belirtir
nitelikte tebligat yapılarak temyiz süresinin beklenmesi, görevsizlik
kararı kesinleştikten sonra dosyanın Mahkememize gönderilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Aksaray 1.
Asliye Ceza Mahkemesi'nce verilen görevsizlik kararının kesinleşmemiş olması
nedeniyle, 2247 sayılı Yasa'nın 1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullar
oluşmadığından, aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun
bulunmayan başvurunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa'nın 1
ve 14. maddesinde belirtilen koşullar oluşmadığından aynı Yasa'nın 27.
maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE, 11.03.2013 günü OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/9
KARAR NO : 2013/12
KARAR TR : 11.03.2013
(Ceza Bölümü)
ÖZET : Jandarma personeli sanık
hakkında mülki görevleri sırasında işlediği ileri sürülen suç nedeniyle açılan
kamu davasının ADLİ YARGI yerinde görülmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
K.H.
Sanık :
A.G.
O L A Y : Silivri Cezaevi J. Tb. K.
lığı 3. J. Sevk Komutanlığı emrinde görevli sanık Uzm. J. ll. Kad. Çvş.
A.G.’in, tutuklu ve hükümlülerin sevki için oluşturulan devriyede görevli
olduğu 25.8.2011 günü, kendisine tebliğ edilen talimat ve devriye komutanı
J.Ütğm.O.M. tarafından verilen sözlü emir hilafına hareket ederek
görevlendirildiği araçta tutuklu ve hükümlülerin bulunduğu bölüm yerine,
aracın ön kısmına oturmak suretiyle “emre itaatsizlikte ısrar etmek” suçunu
işlediği ileri sürülerek eylemine uyan 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu’nun
87/1. maddesi (ikinci cümlesi) uyarınca cezalandırılması istemiyle 3.
Kolordu Komutanlığı Askeri Savcılığı’nın 17.10.2011 gün ve E:2011/702,
K:2011/354 sayılı iddianamesiyle kamu davası açılmıştır.
3. KOLORDU KOMUTANLIĞI ASKERİ
MAHKEMESİ: 26.10.2011 gün ve E:2011/780, K:2011/453 sayıyla, tutuklu ve
hükümlülerin duruşmaya götürülmesi görevinin jandarmanın mülki görevleri
içersinde yer aldığı ve bahsedilen talimatın bu göreve ilişkin bulunduğu,
askeri hizmet kapsamında değerlendirilebilecek herhangi bir emrin de
verilmediğinin dosya kapsamından anlaşıldığı açıklanarak, sanığı yargılama
görevinin adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı
vermiş, temyiz edilmeyen karar kesinleşerek, dava dosyası, Silivri 1.
Asliye Ceza Mahkemesi’ne gönderilmiştir.
SİLİVRİ 1. ASLİYE CEZA
MAHKEMESİ:20.3.2012 gün ve E:2012/89, K:2012/205 sayıyla, sanığın emre
itaatsizlikte ısrar etmek suçunu işlediği, eyleminin mülki görev kapsamında
bulunmadığı, askeri bir suç olduğu, bu nedenle sanığı yargılama görevinin
askeri yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle Silivri Ağır Ceza Mahkemesine
itiraz yolu açık olmak üzere görevsizlik kararı vermiş, dava dosyası,
kendisine gelmekle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nca, Mahkememize
gönderilmiştir.
Mahkememize gönderilen dava
dosyasında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce 1.10.2012 gün ve E:2012/31, K:2012/31
sayılı karar ile adli yargı yerince verilen görevsizlik kararı
kesinleşmeden dava dosyası Mahkememize gönderildiğinden, 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 1 ve 14.
maddesinde belirtilen koşullar oluşmadığından, aynı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yöntemine uygun bulunmayan başvurunun reddine karar verilip
dosyanın Mahkemesine gönderilmesinden sonra, dosyadaki eksiklik giderilip,
adli yargı yerince verilen görevsizlik kararı kesinleştirilerek dava
dosyası, kendisine gelmekle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nca, Mahkememize
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza
Bölümünün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler; Ahmet DURU, Ahmet
KARADAVUT, Dilaver KAHVECİ, Turgut SÖNMEZ, Haluk ZEYBEL, A. Zeki LİMAN’ın
katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında;
I-İLK İNCELEME: Yapılan incelemede,
usule ilişkin işlemlerde 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve
İşleyişi Hakkında Kanun'da belirtilen süre ve biçim yönünden bir eksiklik
görülmediği, askeri ve adli yargı yerleri arasında Yasa'nın 14. maddesinde
öngörüldüğü biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu anlaşıldığından,
esasın incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
G. Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın adli yargı,
Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı Hulusi GÜL’ün davanın çözümünün adli
yargı yerinin görev alanına girdiğine ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu Ve
Yargılama Usulü Kanunu'nun "Askeri Mahkemelerin Görevleri"
başlığı altında düzenlenen İkinci Bölümünde yer alan "Genel
Görev" başlıklı 9. maddesinde; "Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksi
yazılı olmadıkça asker kişilerin askeri olan suçları ile bunların asker
kişiler aleyhine veya askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri
ile ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler"
denilmekte iken, maddenin “….askeri mahallerde….” ibaresi Anayasa
Mahkemesi’nin 26.6.2012 tarih ve 28335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
15.3.2012 gün ve E:2011/30, K:2012/36 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
"Askeri suç" ise, öğretide ve uygulamada;
a)
Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'nda yazılı olan, başka
bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunu dışında hiçbir ceza yasası ile
cezalandırılmayan suçlar,
b)
Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer ceza yasalarında
gösterilen suçlar,
c) Türk
Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç haline dönüştürülen suçlar, olmak
üzere üç grupta mütalaa edilmektedir.
Ancak, sanık Jandarma Personeli olduğuna göre,
Jandarmanın hangi nitelikteki görevler ile görevlendirildiğine ilişkin
yasal düzenlemenin göz önünde tutulması, suça konu olayın meydana geldiği
sırada yerine getirilmekte olan görevin, Yasa'da belirtilen görevlerden
hangisine uygun olduğunun incelenmesi, görevli yargı yerinin buna göre belirlenmesi
gerekmektedir.
2803 sayılı Jandarma Teşkilat Görev Ve Yetkileri
Kanunu’nun 7. maddesinde, Jandarmanın sorumluluk alanlarında genel olarak
görevleri:
e) Mülki
görevleri;
Emniyet ve asayiş ile kamu düzenini sağlamak, korumak
ve kollamak, kaçakçılığı men, takip ve tahkik etmek, suç işlenmesini
önlemek için gerekli tedbirleri almak ve uygulamak, ceza infaz kurumları ve
tutukevlerinin dış korunmalarını yapmak,
f)
Adli görevleri;
İşlenmiş suçlarla ilgili olarak kanunlarda
belirtilen işlemleri yapmak ve bunlara ilişkin adli hizmetleri yerine
getirmek,
g)
Askeri görevleri;
Askeri kanun ve nizamların gereği görevlerle
Genelkurmay Başkanlığı'nca verilen görevleri yapmak,
h)
Diğer görevleri;
Yukarıda belirtilen görevler dışında kalan ve
diğer kanun ve nizam hükümlerinin icrası ile bunlara dayalı emir ve
kararlarla Jandarmaya verilen görevleri yapmak, şeklinde sayılmıştır.
Jandarma Teşkilatı Görev Ve Yetkileri
Yönetmeliğinin, “Mülki Görevlerin Esasları” başlığı altında düzenlenen 45.
maddesinde, “Jandarma:
a.Halkın can, ırz ve malını korur.
b…….
………..
h.Ceza infaz kurumlarının ve tutukevlerinin dış
korumalarını sağlayıcı önlemleri alır. Tutuklu ve hükümlülerin sevk ve
nakilleriyle muhafazalarını sağlar” denilmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, dosya içinde mevcut
bilgi ve belgelerden, sanığın olay sırasında Çağlayan Adliyesi sevk ve
nakil devriyesi olarak görevlendirildiği, bu görevin de jandarmanın
askerlik görevi ile ilgili olmayıp mülki görevlerinden olan tutuklu ve
hükümlülerin sevk ve nakilleri ile ilgili olduğu açıktır.
2803 sayılı Kanun’un 15 ve Yönetmeliğin 186.
maddelerine göre jandarma personelinin ancak askeri hizmete ilişkin
eylemlerinden dolayı askeri yargıya tabi bulundukları kuşkusuzdur.
Açıklanan nedenlerle, asker kişi
sanığın mülki görevleri sırasında işlediği ileri sürülen suç nedeniyle
hakkında açılan kamu davasının adli yargı yerinde görülmesi ve Silivri 1.
Asliye Ceza Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ: Davanın çözümünde ADLİ
YARGI yerinin görevli olduğuna, bu nedenle Silivri 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nin
20.3.2012 gün ve E:2012/89, K:2012/205 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/10
KARAR NO : 2013/13
KARAR TR : 11.03.2013
(Ceza Bölümü)
ÖZET:
2247 sayılı Yasa’nın 1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullar
oluşmadığından, aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun
bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE karar verilmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
K.H.
Sanık : Y.Ş.
O L A Y : Çanakkale Asker Hastanesi Baştabipliği
emrinde görevli sanık sivil memur (hizmetli) Y.Ş.’in, 31.12.2010 günü,
hademe kat nöbetçisi olarak görevli olduğu halde mesai saati bitiminde
hastaneden ayrılarak nöbet tutmamak suretiyle emre itaatsizlikte ısrar
suçunu işlediği ileri sürülerek, eylemine uyan 1632 sayılı Askeri Ceza
Kanunu’nun 87/1. maddesi uyarınca cezalandırılması istemiyle Kuzey Deniz
Saha Komutanlığı Askeri Savcılığı’nın 30.5.2011 gün ve E: 2011/274,
K:2011/118 sayılı iddianamesiyle kamu davası açılmıştır.
KUZEY
DENİZ SAHA KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 12.4.2012 gün ve E:2012/122,
K:2012/71 sayıyla; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin aynı konu ile ilgili
olarak, askeri mahkemelerin sivil kişileri yargılama yetkisinin Avrupa
İnsan Hakları Sözleşmesinin 6/1. maddesindeki adil yargılama ilkesine
aykırı olduğu yönünde verdiği karara dayanarak, sanığı yargılama görevinin
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, temyiz
edilmeyen karar kesinleşerek, dava dosyası, Çanakkale 2. Asliye Ceza
Mahkemesi’ne gönderilmiştir.
ÇANAKKALE 2. ASLİYE CEZA MAHKEMESİ: 2.11.2012
gün ve E:2012/609, K:2012/802 sayıyla; sanığa yüklenen eylem “askeri suç”
olduğundan yargılama görevinin askeri yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
Çanakkale Ağır Ceza Mahkemesine itirazı kabil olmak üzere görevsizlik
kararı vermiş, dava dosyası, aynı Mahkemece, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza
Bölümünün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler; Ahmet DURU, Ahmet
KARADAVUT, Dilaver KAHVECİ, Turgut SÖNMEZ, Haluk ZEYBEL, A. Zeki LİMAN’ın
katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında, Raportör-Hâkim G.
Fatma BÜYÜKEREN’in, başvurunun reddi yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı Hulusi
GÜL’ün, başvurunun reddine ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosyanın incelenmesinde, adli yargı yerince
verilen görevsizlik kararının itiraz yolu açık olmak üzere verildiği
anlaşılmıştır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun
34. maddesi 2. fıkrasında, “Kararlarda, başvurulabilecek kanun yolu,
süresi, mercii ve şekilleri belirtilir” denilmiş, 223. maddesinin 10.
fıkrasında, “Adli yargı dışındaki bir yargı merciine yönelik görevsizlik
kararı kanun yolu bakımından hüküm sayılır” düzenlemesi yer almış, 232.
Maddesinin 6. Fıkrasında ise, “Hüküm fıkrasında, 223 üncü maddeye göre
verilen kararın ne olduğunun, uygulanan kanun maddelerinin, verilen ceza
miktarının, kanun yollarına başvurma ve tazminat isteme olanağının bulunup
bulunmadığının, başvuru olanağı varsa süresi ve merciinin tereddüde yer
vermeyecek şekilde açıkça gösterilmesi gerekir” hükmüne yer verilmiştir.
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un “Olumsuz görev uyuşmazlığı” başlığı altında
düzenlenen 14. maddesinde, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri
sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az
ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz
görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması
gerekir” denilmektedir.
Uyuşmazlığın incelenebilmesi için, 2247 sayılı
Yasa’nın 1 ve 14. maddeleri uyarınca, yargı yerlerince verilen kararların
kesin veya kesinleşmiş olması gerekmektedir. Ceza Muhakemesi Kanunu
hükümleri dışında ayrıca, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu'nun
9.12.1931 gün ve E:1931/12, K:1931/48 sayılı kararında da belirtildiği gibi
yargı yolunu değiştirmeye yönelik görevsizlik kararlarının temyize tabi
oldukları kuşkusuzdur. Böylece, başvuracağı kanun yolu, süresi, mercii
yasaya uygun olarak gösterilmeyen kararın kesinleşmesinden söz edilmesine
olanak yoktur. Bu nedenle, sanığa yukarıda açıklanan haklarını belirtir
nitelikte tebligat yapılarak temyiz süresinin beklenmesi, görevsizlik
kararı kesinleştikten sonra dosyanın Mahkememize gönderilmesi
gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Çanakkale 2.
Asliye Ceza Mahkemesi'nce verilen görevsizlik kararının kesinleşmemiş
olması nedeniyle, 2247 sayılı Yasa'nın 1 ve 14. maddesinde belirtilen
koşullar oluşmadığından, aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun
bulunmayan başvurunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa'nın 1
ve 14. maddesinde belirtilen koşullar oluşma-dığından aynı Yasa'nın 27.
maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE, 11.03.2013 günü OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/11
KARAR NO : 2013/14
KARAR TR : 11.03.2013
(Ceza Bölümü)
ÖZET : Sivil kişi sanık
hakkında açılan kamu davasının, Anayasa, 353 ve 5271 sayılı Yasa’da yapılan
değişiklikler nedeniyle ADLİ YARGI yerinde görülmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
K.H.
Sanık : O.B.
O L A Y : Solhan İlçesi Bölge Trafik
Denetleme İstasyon Amirliği karşısında bulunan iki ayrı markete 14.10.2010
günü yapılan silahlı saldırı olayıyla ilgili olarak hakkında yürütülen
soruşturma kapsamında, geçici köy korucusu olan sivil kişi sanık O.B.’un
evinde yapılan aramada bir adet MKE MOD45 KF MKE 1-22 sayılı el bombasının
ele geçirildiği, bombanın sanığa koruculuk göreviyle ilgili olarak tevdii
edilmediğinin anlaşıldığı, sanığın bu suç eşyasını izinsiz surette muhafaza
ettiği, böylece tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması suçunu
işlediği ileri sürülerek, eylemine uyan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun
174/1,53. maddeleri uyarınca cezalandırılması istemiyle Solhan Cumhuriyet
Başsavcılığı’nın 29.11.2010 gün ve E:2010/310, K:2010/47 sayılı
iddianamesiyle kamu davası açılmıştır.
SOLHAN ASLİYE CEZA
MAHKEMESİ:22.12.2011 gün ve E:2010/57, K:2011/55 sayıyla; yargılama aşamasında
yapılan soruşturma sonucunda, suça konu eşyanın Kara Kuvvetleri Komutanlığı
envanterinde kayıtlı olduğunun anlaşıldığı, bu nedenle “askeri eşya”
olduğu, bu durumda söz konusu eşyanın kaybedilmesi halinde 1632 sayılı
Askeri Ceza Kanunu’nun 130. maddesinde düzenlenen “hizmete mahsus eşyanın
kaybedilmesi” çalınması halinde ise, 131. maddesinde düzenlenen “askeri
eşyanın çalınması” suçlarının oluşacağı,o halde ele geçen silahın “askeri
eşya” ve sanığın geçici köy korucusu olması nedeniyle yargılamanın askeri
yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle Bingöl Ağır Ceza Mahkemesi’nde itiraz yolu
açık olmak üzere görevsizlik kararı vermiş, dava dosyası 7. Kolordu
Komutanlığı Askeri Mahkemesi’ne gönderilmiştir.
7. KOLORDU KOMUTANLIĞI ASKERİ
MAHKEMESİ: 1.3.2012 gün ve E:2012/526, K:2012/88 sayıyla, sivil kişi
sanığı, ileri sürüldüğü gibi “askeri suç” işlemiş olsa dahi yargılama
görevinin adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı
vermiş, temyiz edilmeyen karar kesinleşerek, dava dosyası, 7. Kolordu
Komutanlığı Askeri Savcılığı’nca, Mahkememize gönderilmiştir.
Mahkememize gönderilen dava
dosyasında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce 24.9.2012 gün ve E:2012/27, K:2012/27
sayılı karar ile adli yargı yerince verilen görevsizlik kararı
kesinleşmeden dava dosyası Mahkememize gönderildiğinden, 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 1 ve 14.
maddesinde belirtilen koşullar oluşmadığından, aynı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yöntemine uygun bulunmayan başvurunun reddine karar verilip
dosyanın Mahkemesine gönderilmesinden sonra, dosyadaki eksiklik giderilip,
adli yargı yerince verilen görevsizlik kararı kesinleştirilerek dava
dosyası, aynı Mahkemece, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza
Bölümünün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler; Ahmet DURU, Ahmet
KARADAVUT, Dilaver KAHVECİ, Turgut SÖNMEZ, Haluk ZEYBEL, A. Zeki LİMAN’ın
katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında;
I-İLK İNCELEME: Yapılan incelemede,
usule ilişkin işlemlerde 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve
İşleyişi Hakkında Kanun'da belirtilen süre ve biçim yönünden bir eksiklik
görülmediği, askeri ve adli yargı yerleri arasında Yasa'nın 14. maddesinde
öngörüldüğü biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu anlaşıldığından,
esasın incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
G. Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu
yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın adli yargı,
Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı Hulusi Gül’ün davanın çözümünün adli
yargı yerinin görev alanına girdiğine ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu Ve
Yargılama Usulü Kanunu'nun "Askeri Mahkemelerin Görevleri"
başlığı altında düzenlenen İkinci Bölümünde yer alan "Genel
Görev" başlıklı 9. maddesinde; "Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksi
yazılı olmadıkça asker kişilerin askeri olan suçları ile bunların asker
kişiler aleyhine veya askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri
ile ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla
görevlidirler" denilmekte iken, maddenin “….askeri mahallerde….”
ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 26.6.2012 tarih ve 28335 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve E:2011/30, K:2012/36 sayılı kararı
ile iptal edilmiştir.
"Askeri suç" ise, öğretide ve
uygulamada;
a)
Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'nda yazılı olan, başka
bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunu dışında hiçbir ceza yasası ile cezalandırılmayan
suçlar,
b)
Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer ceza yasalarında
gösterilen suçlar,
c) Türk
Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç haline dönüştürülen suçlar, olmak
üzere üç grupta mütalaa edilmektedir.
Sanığın sivil kişi olması nedeniyle 353 sayılı
Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu’nun asker olmayan
(sivil) kişilerin askeri mahkemelerde yargılanma koşullarını belirleyen
maddeleri ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 3. maddesi yönünden
değerlendirme yapılması gerekmektedir.
5530 sayılı Yasa’nın 4. maddesi ile değiştirilen
353 sayılı Yasa’nın 13. maddesinde, “Askeri Ceza Kanunu’nun 55, 56, 57, 58,
59, 61, 63, 64, 75, 79, 80, 81, 93, 94, 95, 114 ve 131. maddelerinde yazılı
suçlar, askeri mahkemelerin yargı yetkisine tabi olmayan sivil kişiler
tarafından barış zamanında işlenirse; bu kişilerin yargılanması, adli yargı
mahkemeleri tarafından, Askeri Ceza Kanunu hükümleri uygulanmak suretiyle
yapılır”;
5918 sayılı Yasa’yla değişik 5271 sayılı Ceza
Muhakemesi Kanunu’nun 3. maddesine eklenen ikinci fıkrasında, “Barış
zamanında, asker olmayan kişilerin Askeri Ceza Kanununda veya diğer
kanunlarda yer alan askeri mahkemelerin yargı yetkisine tabi bir suçu tek
başına veya asker kişilerle iştirak halinde işlemesi durumunda asker
olmayan kişilerin soruşturmaları Cumhuriyet savcıları, kovuşturmaları adli
yargı mahkemeleri tarafından yapılır”;
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 145.
maddesinin ikinci fıkrasında da, “Savaş hali haricinde, asker olmayan
kişiler askeri mahkemelerde yargılanamaz”
denilmiştir.
Bu düzenlemeler gözetildiğinde, sivil kişilerin
barış zamanında, Askeri Ceza Kanununda veya diğer kanunlarda yer alan
askeri mahkemelerin yargı yetkisine tabi suçları tek başına veya asker
kişilerle iştirak halinde işlemeleri durumunda adli yargı yerinde
yargılanacakları kuşkusuzdur.
Olayda, sanığa yüklenen eylemin iddianamede
nitelendirildiği üzere Türk Ceza Kanunu kapsamında bulunan “tehlikeli
maddelerin izinsiz olarak bulundurulması” ya da adli yargı yerince nitelendirildiği
üzere “askeri suç” olduğu kabul edilse dahi, sivil kişi sanık hakkında
açılan davanın yukarıda anlatılan nedenlerle her halde adli yargı yerinde
görülmesinin gerektiği açıktır.
Açıklanan nedenlerle, davanın adli
yargı yerinde görülmesi ve Solhan Asliye Ceza Mahkemesi’nce verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGI yerinin görevli olduğuna, bu nedenle Solhan Asliye Ceza Mahkemesi’nin
22.12.2011 gün ve E:2010/57, K:2011/55 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/37
KARAR NO: 2013/166
KARAR TR : 04.02.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Davacıların murisinin
emekli astsubay statüsünde iken, askeri hastanelerde gördüğü hatalı tedavi
nedeniyle vefat ettiği iddiasıyla açılan tam yargı davasının, müteveffanın
görevli olduğu sırada maruz kalmadığı veya görevi sebebiyle muhatap
olmadığı bir idari eylem kaynaklı olması karşısında; davada “asker kişiyi
ilgilendirme” koşulunun gerçekleşmediği görülmekle, davaya bakmaya askeri
idari yargı değil, GENEL İDARİ YARGI görevlidir.
K A R A R
Davacılar : 1-Ş.Ş., 2- B.Ş., 3- G.Ş.
Vekili : Av. S.E.
Davalı : Milli Savunma Bakanlığı
Vekili : Av. A.G.
O L A Y : Emekli Astsubay olan
davacılar murisinin rahatsızlığı nedeniyle Etimesgut Hava Hastanesinden
Gülhane Askeri Tıp Akademisine sevki sırasındaki sağlık hizmetinin
yetersizliği nedeniyle idarenin hizmet kusuru sonucu yaşamını yitirdiği
iddiasıyla maddi ve manevi olmak üzere toplam 100.000,00 TL zararın yasal
faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açılmıştır.
ANKARA 11. İDARE MAHKEMESİ: 11.7.2007
gün ve E:2006/1829, K:2007/1171 sayı ile, 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi Kanunu’nun 20. maddesinde, “Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Türk
Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker
kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden
doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini
ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar. Ancak, askerlik
yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olması şartı
aranmaz. Bu Kanunun uygulanmasında asker kişiden maksat; Türk Silahlı
Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askeri
memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş
ve erler ile sivil memurlardır.” hükmünün yer aldığı, dava dosyasının
incelenmesinden, emekli astsubay olan davacılar murisinin rahatsızlığı
nedeniyle Etimesgut Hava Hastanesinden Gülhane Askeri Tıp Akademisine sevki
sırasında idarenin hizmet kusuru sonucu yaşamını yitirdiği iddiasıyla
bakılan davanın açıldığı, söz konusu hizmeti askeri hizmetten ayırmak
mümkün olmadığından ve asker kişiyi ilgilendirdiği de açık olduğundan
davanın görüm ve çözümünün Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin görev alanında
olduğu sonucuna varıldığı, gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, bu karar Danıştay 10. Dairesinin 11.5.2010 gün ve
E.2007/6824, K:2010/4216 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.
Davacılar vekili bu kez aynı istemle
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dava açmıştır.
ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ İKİNCİ
DAİRE BAŞKANLIĞI: 5.10.2011 gün ve Gensek No:2011/747, E:2011/796,
K:2011/1283 sayı ile, bir eylem veya işlem Askeri makamlarca asker şahıslar
hakkında tesis edilmiş olsa bile, bu eylem veya işlemin Askeri makamlar
dışındaki bir başka kamu kurum ya da kuruluşunca kendi personeli hakkında
tesis edilmiş olan eylem veya işlemden nitelik yönünden herhangi bir farkı
bulunmuyorsa bu eylem veya işlem Askeri hizmete ilişkin bir eylem veya
işlem olmayıp, bu eylem veya işleme ilişkin davaların görüm ve çözüm
yerinin de AYİM değil, genel idari yargı yeri olması gerektiği, başka bir
anlatımla; bir idari eylem veya işlemin askeri hizmete ilişkin olabilmesi
ve yargısal denetiminin AYİM'de yapılabilmesi için, işlemin yargısal denetiminde
askerlik mesleğinin gereklerini yakından bilmenin önem taşıması gerektiği,
açılan iptal davasında, asker kişi hakkında tesis edilen eylem veya
işlemden doğan dava ve onun çözümüyle varılacak sonuç ile, aynı durumdaki
sivil kişi hakkında aynı eylem veya işlemden doğan dava ve onun çözümüyle
varılacak sonucun farklı olmaması halinde, davanın çözüm yerinin AYİM değil
genel idari yargı olduğu, bu açıklamalara göre dava konusu eylem
incelendiğinde; davacılar yakınının Em. Hv. Bçvş. olması dolayısıyla
eylemin yöneldiği kişinin asker kişi olduğu, ancak davacılar yakını
hakkında uygulanan sağlık hizmetinin herhangi bir sivil kişiye uygulanan
sağlık hizmetinden bir farkı bulunmadığı eylemin yargısal denetimde
askerlik mesleğinin gereklerini yakından bilmenin önem taşımadığı,
uygulanan sağlık hizmeti ve onun çözümünde varılacak sonuç ile, aynı
durumdaki sivil kişi hakkında aynı eylemden doğan dava ve onun çözümünde
varılacak sonucun farklı olmadığı, dolayısıyla tesis edilen eylemin Askeri
hizmete ilişkin olmadığı, bu nedenle davanın görüm ve çözüm yerinin AYİM
değil genel idari yargı yeri olduğu sonuç ve kanaatine varıldığı
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacılar vekili iki farklı yargı
kolunca verilen ve kesinleşen görevsizlik kararlarıyla ortaya çıkan olumsuz
görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 4.2.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; genel ve askeri
idari yargı yerleri arasında anılan Yasanın 14. maddesinde öngörülen
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, askeri idari yargı dosyasının
davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece
idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde genel idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR ile Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi Savcısı Müjdat TUNA’nın davada genel idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü ve yazılı açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların murisi olan Em. Hv. Kd. Bçvş.
İ.Ş.’in geçirdiği rahatsızlık nedeniyle Etimesgut Asker Hastanesinden
Ankara GATA’ya sevk edilirken yeterli sağlık hizmeti sunulmadığı nedeniyle
yaşamını yitirmesinden dolayı oluştuğu önesürülen maddi ve manevi zararın
tazmini istemiyle açılmıştır.
Anayasa’nın 125. maddesinin son fıkrasında,
idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu
kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b.
maddesinde, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında
sayılmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 3.
maddesinde, her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu
diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen
yitirilmesine yahut kişinin ölümüne bağlı maddi ve manevi zararların
tazminine ilişkin davalara asliye hukuk mahkemelerinin bakacağı hükmüne,
geçici 1. maddesinde ise, bu Kanunun yargı yolu ve göreve ilişkin
hükümlerinin, Kanunun yürürlüğe girmesinden önceki tarihte açılmış olan
davalarda uygulanmayacağı hükmüne yer verilmiş, bu Kanunun 3. maddesinin
(1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin
iptali amacıyla açılan davada, Anayasa Mahkemesi, 16.2.2012 tarih ve
E:2011/35, K:2012/23 sayılı kararıyla: dava konusu kuralla, sadece kişinin
vücut bütünlüğüne verilen maddi zararlar ile buna bağlı manevi zararların
ve ölüm nedeniyle oluşan maddi ve manevi zararların tazmini konusunun
kapsama alındığı ve bu tazminat davalarına bakma görevinin asliye hukuk
mahkemelerine verildiği; buna göre, aynı idari eylem ve işlemler ile
idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerden kaynaklanan zararların kapsama
alınmadığı; sorumluluk sebebi aynı olsa da bu zararların tazmini
davalarının idari yargıda görülmeye devam edeceği; bu durumda, idarenin
aynı yapı içinde aldığı kararın bir bölümünün idari yargıda bir bölümünün
adli yargıda görülmesinin yargılamanın bütünlüğünü bozacağı ayrıca iki ayrı
yargı kolunda görülen davalarda, idarenin sorumluluğu, bu sorumluluğun
kapsamı, idarenin tazmin yükümlülüğü konularında farklı sonuçlara
ulaşabileceği; esasen idare hukukunda var olan hizmet kusuru ve kusursuz
sorumluluk kavramlarının, kişilerin gördüğü zararların tazmininde
kullanılan ve kişilerin idare karşısında korunma kapsamını genişleten
kavramlar olduğu; idare hukukunda, idarenin hiçbir kusuru olmasa da sosyal
risk, terör eylemleri, fedakarlığın denkleştirilmesi gibi kusursuz
sorumluluğa ilişkin kavramlara dayanılarak kişilerin uğradığı zararların
tazmin edilmesinin mümkün olduğu, özel hukuk alanındaki kusursuz sorumluluk
hallerinin ise, belirli konular için düzenlendiği ve sınırlı olduğu;
idarenin idare hukuku esaslarına dayanarak tesis ettiği tartışmasız bulunan
eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerden kaynaklanan
zararlara ilişkin davaların idari yargı yerlerinde görülmesi gerektiği; bu
nedenle, yukarıda belirtildiği gibi, aynı idari eylem, işlem veya
sorumluluk sebebinden kaynaklanan zararların tazminine ilişkin davaların
farklı yargı yerlerinde görülmesinde kamu yararı ve haklı neden olduğunun
söylenemeyeceği gerekçesiyle iptaline karar vermiştir.
Anayasa’nın 157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi’nin, askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker
kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden
doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi
olduğu; ancak, askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin
asker kişi olması şartının aranmayacağı belirtilmiş; 1602 sayılı Askeri
Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun 25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile
değişik 20. maddesinin birinci fıkrasında, “Askeri Yüksek İdare Mahkemesi
Türk Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile,
asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve
eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı
denetimini ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar. Ancak, askerlik
yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olması şartı
aranmaz” denilmiştir.
Buna göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bir
davaya bakabilmesi için dava konusu idari işlem veya eylemin “asker kişiyi
ilgilendirmesi” ve “askeri hizmete ilişkin bulunması” koşullarının birlikte
gerçekleşmesi gerekmektedir.
1602 sayılı Yasa’nın değişik 20. maddesinde,
Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan
subay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma
çavuş, erbaş ve erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davacılardan
Şükriye'nin eşi ve diğer davacıların babası olan Em. Hv. Kd. Bçvş. İ.Ş.'in
24.9.2005 tarihinde evinde rahatsızlanması üzerine çağırılan 112 Acil
Servis ambulansı ile Etimesgut Asker Hastanesine götürüldüğünü; burada
hastaya müdahale için yeterli olanak bulunmadığından davacılar yakının
hastaneye ait ambulans ile ve yanına sadece bir hemşire verilerek Ankara
GATA'ya sevk edildiğini; yolda hemşirenin davacılar yakının yanında değil
de şoför mahallinde oturması nedeniyle davacılar yakının yeterli tıbbi
müdahale görmediği ve bu şekilde getirildiği Ankara GATA Acil Dahiliye
Kliniğinde 4.10.2005 tarihinde vefat ettiğini; davacılar yakının vefatında,
davalı idare tarafından sağlık hizmetinin yeterli seviyede sunulmamış
olmasının etken olduğunu ileri sürerek; davacıların her birine ayrı ayrı
20.000,00 TL manevi tazminat ile ölüm tarihinde müteveffanın velayeti
altında olan davacı Gökhan için ayrıca 40.000,00 TL maddi (destekten yoksun
kalma) tazminatın olay tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile
birlikte davacılara ödenmesini talep ve dava ettiği anlaşılmıştır.
İdari eylemin asker kişiyi
ilgilendirmesi, açılan bir davaya Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin
bakabilmesinin ilk koşuludur. Bir idari eylemin asker kişiyi ilgilendirmesi
koşuluna, davacının asker kişi olması veya idari eylemin asker kişilerce
tesis edilmiş olması ya da idari eylemin bir asker kişiye yönelmiş
bulunması anlamının verilmesi mümkün olmakla birlikte; 1602 sayılı Kanunun
20. maddesindeki “hizmetten ayrılmış olan” ibaresinin yasa koyucunun bu
konudaki amacını aşar biçimde yorumlaması halinde, emekli, müstafi,
hizmetten ayrılmış, terhis edilmiş vb. tüm “eski” askerlerin yaşam boyu
asker sayılması gibi bir sonucun doğacağı, bunun ise askeri idari yargının
özel varlık ve ihdas nedeniyle bağdaşmayacağı izahtan varestedir. Şu halde
“hizmetten ayrılmış” tabirinin, Kanunda sayılan asker kişilerden, görevli
oldukları sırada veya görevleri sebebiyle askeri hizmete ilişkin bir eyleme
maruz kalmaları halinde, görevden ayrılsalar dahi, sözkonusu eylem
nedeniyle uğradıkları zararı dava konusu yapanları kapsadığı açıktır. Yoksa,
ilgilisinin emekli ya da görevden ayrılmış “asker kişi” statüsünün önem
taşımadığı durumlar, genel idari yargı yerinin görevi içerisinde olacaktır.
Askeri hastanelerce ve Gülhane Askeri
Tıp Akademisince sunulan sağlık hizmetinin icrası sırasında, fiilen statüde
bulunan asker kişiler yönünden doğan zararların askeri idari yargının görev
alanında olduğu tartışmasızdır. Keza, bu asker kişilerden sözkonusu askeri
sağlık hizmeti sırasında maruz kaldıkları idari eylemler nedeniyle statüden
ayrıldıktan sonra ortaya çıkan veya gelişen zararlarda da askeri idari
yargının görevli olmaya devam edeceği ve “asker kişiyi ilgilendirme”
şartının varlığını koruyacağı şüphesizdir. Ancak, uyuşmazlık konusunda
olduğu gibi, salt “emekli astsubay” statüsünde olduğu için, görevli olduğu
sırada maruz kalmadığı veya görevi sebebiyle bir eyleme (kusurlu askeri
sağlık hizmeti sunulması) muhatap olmadığı halde “asker kişiyi
ilgilendirme” şartının gerçekleştiği söylenemeyecektir.
Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer
kararları da bu doğrultuda olup; asker kişi statüsünde iken uğranılıp, bu
statü dışında iken ortaya çıkan veya gelişen ve bir askeri idari eyleme
bağlı bulunan zararlardan kaynaklanan tam yargı davalarında askeri idari
yargının görevli olduğu kabul edilmekte; aksi durumlarda ise genel idari
yargı yeri görevli kılınmaktadır.
Bu açıklamalar ışığında, uyuşmazlık
konusu olayda “asker kişiyi ilgilendirme” koşulunun gerçekleşmemesi
nedeniyle, idari eylemin askeri hizmete ilişkin olması koşulunun bu dava
dosyası bakımından irdelenmesine gerek görülmemiştir.
Uyuşmazlığa ilişkin mevzuat hükümleri
ile somut olay birlikte irdelendiğinde, askeri kural ve gerekler yönünden
bir değerlendirme yapılmasının gerekmediği; yukarıdaki açıklamalar ışığında
askeri sağlık birimlerince yürütülen kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka
uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin; kamu yararına uygun şekilde işletilip
işletilmediğinin; hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin
sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal denetiminin, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinde “idari dava türleri” arasında
sayılan “idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılacak
tam yargı davası” kapsamında, idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır.
Belirtilen durum karşısında, olayda Anayasa’nın
157. ve 1602 sayılı Yasa’nın 20. maddelerinde öngörülen, idari işlemin
asker kişiyi ilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkin bulunması koşulları
birlikte gerçekleşmediğinden, davanın görüm ve çözümü genel idari yargı
yerinin görevine girmektedir.
Açıklanan
nedenlerle, İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde GENEL
İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin
11.7.2007 gün ve E:2006/1829, K:2007/1171 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 4.2.2013 gününde esas yönünden OY BİRLİĞİ, ancak davacının
asker kişi olduğu ve fakat verilen hizmetin askeri hizmet olmadığı
nedeniyle gerekçede Üyelerden Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan AKARSU’nun
KARŞIOYLARI ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
AYRIŞIK OY GEREKÇESİ
Uyuşmazlığın konusunu, emekli
astsubay olan davacılar murisinin rahatsızlığı nedeniyle Etimesgut
Hastanesinden Gülhane Askeri Tıp Akademisine şevki sırasında sağlık
hizmetinin yetersizliği nedeniyle idarenin hizmet kusuru sonucu yaşamını
yitirdiği iddiasıyla açılan tam yargı davasına hangi yargı yeri tarafından
bakılması gerektiği hususu oluşturmaktadır.
Anayasanın 157’nci maddesi ve
1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) Kanununun 20’nci maddesi
hükmünden açıkça anlaşıldığı üzere, idari eylemden kaynaklanan bir tam
yargı davasına AYİM tarafından bakılabilmesi için ‘eylemin asker kişiyi
ilgilendirmesi’
ve ‘askeri
hizmete ilişkin olması' koşulunun birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
Yine 1602 sayılı Kanunun 20’nci maddesinde
açıkça belirtildiği üzere; hizmetten ayrılmış olsalar dahi astsubaylar 1602
sayılı Kanunun uygulanmasında asker kişi sayılmaktadır. İdari eylem sonucu
vefat ettiği iddia olunan kişi emekli astsubay olduğuna göre bu kişinin,
1602 sayılı Kanun yönünden (başkaca hiçbir koşul aranmaksızın) asker kişi
sayılması gerektiği kuşkusuzdur.
Gerek Uyuşmazlık Mahkemesi
gerekse AYİM içtihatlarında, idari eylemin doğrudan doğruya bir asker
kişiye yönelmiş olması yani eylemin zarar verici sonuçlarının doğrudan
doğruya bir asker kişi üzerinde doğması halinde eylemin asker kişi ile
ilgili olduğu kabul edilmektedir. Olayda idari eylem nedeniyle vefat ettiği
iddia olunan kişi asker kişi olduğuna göre eylemin asker kişi ile ilgili
olduğu hususunda kuşku duyulmamalıdır. Dolayısıyla somut olayda eylemin
asker kişi ile ilgili olma koşulunun gerçekleştiği kabul edilmelidir.
Ne var ki olayda, davaya AYİM
tarafından bakılabilmesi için gerekli olan diğer koşul, idari eylemin ‘askeri hizmete ilişkin olması’ koşulu gerçekleşmemiştir. Şöyle
ki, davacılar murisi Etimesgut Asker Hastanesine ve bilahare Ankara GATA’ya
rahatsızlanması sonucu genel sağlık kamu hizmetinden yararlanmak üzere
götürülmüştür. Bu bağlamda sağlık hizmeti Silahlı Kuvvetlere ait sağlık
teşkilinden verilmiş ise de, sunulan hizmet genel sağlık hizmetidir. Bu
hizmetin askeri bir yönü olmadığı gibi, askerlik hizmeti ile de bir ilgisi
bulunmamaktadır.
Belirtilen nedenlerle, dava
konusu eylemin asker kişiyi ilgilendirdiği ve fakat askeri hizmete ilişkin
olmadığı, davanın görüm ve çözümünün de bu nedenle genel idari yargı
yerinin görevine girdiği görüşünde olduğumuzdan farklı bir gerekçeyle aynı
sonuca varan sayın çoğunluğun değerli görüşlerine katılamadık.04.02.2013
Üye
Nurdane TOPUZ
|
Üye
Sedat ÇELENLİOĞLU
|
Üye
Ayhan AKARSU
|
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/182
KARAR NO: 2013/321
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET
: İcra Dairesi aracılığı ile ödenen KDV ve
damga vergisinin davacı bankaya iadesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Türkiye İş Bankası A.Ş
Vekili : Av. A.E., Av. M.U.
Davalı : Hasımsız (Adli Yargıda)
Gaziosmanpaşa 5.
İcra Müdürlüğü (İdari Yargıda)
O L A Y : Davacı banka vekili, dava
dilekçesinde, müvekkili bankaya kredi borcunun teminatı olarak ipotek
edilmiş olan, İstanbul ili, Gaziosmanpaşa ilçesi, Küçükköy Mahallesi, 11
pafta, 5665 ada, 16985 parsel, 13/678 arsa payı, zemin kat 3 no’lu bağımsız
bölüm dükkan vasıflı taşınmazın Gaziosmanpaşa İcra Müdürlüğü’nün 2011/643
Tal. Sayılı dosyalarından 4.7.2011 tarihinde yapılan açık arttırma
neticesinde 54.000.00 TL bedelle müvekkili bankaya ipotek alacağına
mahsuben ihale edildiğini; müvekkili bankanın bu satışta Katma Değer
Vergisinden istisna, Damga Vergisinden de muaf olduğunu, bu nedenle bu
vergilerin alınmamasına karar verilmesini talep ettiğini; ancak İş Bankası
A.Ş nin özel banka statüsünde bulunduğu nedeniyle taleplerinin
reddedildiğini ileri sürerek, Gaziosmanpaşa İcra Müdürlüğünün 2011/643 Tal.
sayılı dosyasından verilen 27.7.2011 tarihli memurluk kararının
kaldırılmasına ve ihalenin usul yönünden feshine neden olmamak için
yatırmak zorunda kaldıkları KDV ve Damga Vergisinin taraflarına ödenmesine
karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde şikayet davası açmıştır.
GAZİOSMANPAŞA İCRA HUKUK MAHKEMESİ:
21.9.2011 gün ve E:2011/1035, K:2011/899 sayı ile, icra dairesinde ihale
gerçekleştirildikten sonra icra dairesinin, KDV’nin tarh ve tahakkuk
işlemlerini bu verginin mükellefi sıfatı ile yürüttürdüğü, icra dairesinin
verginin mükellefi sıfatı ile yaptığı işlemlerden doğan ihtilaflarının
çözüm yerinin de vergi mahkemeleri olduğu bu nedenlerle açılan davanın
yargı yolu nedeniyle reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın
görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı banka vekili, aynı istemle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 5. VERGİ MAHKEMESİ: 13.1.2012
gün ve E:2012/25, K:2012/54 sayı ile; dava konusu edilen işlemin
Gaziosmanpaşa İcra Müdürlüğünün 2011/643 talimat sayılı dosyasından yapılan
4.7.2011 tarihli ihale neticesinde davacıya satışında KDV ve ihale damga
pulu bedelinin alınmamasına karar verilmesi istemiyle Gaziosmanpaşa 5. İcra
Müdürlüğüne yapılan 27.7.2011 tarihli başvurunun reddine dair işlem olduğu,
2004 Sayılı İcra ve İflas Kanununun "İcra Mahkemesi" başlıklı 4.
Maddesi ile "Şikayet ve Şartlar" başlıklı 16. Maddesi uyarınca
yapılan şikayetin Vergi Mahkemesinin görevine giren vergi, resim, harç ve
benzeri mali yükümler ile bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin
bulunmadığı gibi idare mahkemesinin görevine giren iptal veya tam yargı
davasına konu bir işlem ile ilk derecede Danıştay’ca çözümlenecek bir
işlemde olmadığı, adli yargının konusuna giren bir işlem olduğunun anlaşıldığı
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı Banka vekili, oluşan olumsuz
görev uyuşmazlığının çözümü için Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği; Başkanlıkça da Gaziosmanpaşa
İcra Müdürlüğü’nün dosyasının temin edildiği ve usule ilişkin işlemlerde
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı bankanın kredi dönüşümüne
ilişkin olarak çeşitli icra takiplerinde ihtirazı kayıtla ödenen katma
değer vergisi ve damga vergisinin iade edilmesi istemiyle yaptığı
başvurunun reddine ilişkin karar ile ödenmiş olan miktarın faiziyle
birlikte iadesi istemiyle açılmıştır.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun,
Sosyal ve Askeri Amaçlı İstisnalarla Diğer İstisnalar Başlığını taşıyan 17.
maddesinin 4.fıkrasının r bendinde,
« (Ek:
30/12/2004-5281/33 md.; Değişik: 28/3/2007-5615/13 md.) Kurumların
aktifinde veya belediyeler ile il özel idarelerinin mülkiyetinde, en az iki
tam yıl süreyle bulunan iştirak hisseleri ile taşınmazların satışı
suretiyle gerçekleşen devir ve teslimler ile bankalara borçlu olanların ve
kefillerinin borçlarına karşılık taşınmaz ve iştirak hisselerinin (müzayede
mahallerinde yapılan satışlar dahil) bankalara devir ve teslimleri.
İstisna
kapsamındaki kıymetlerin ticaretini yapan kurumların, bu amaçla
aktiflerinde bulundurdukları taşınmaz ve iştirak hisselerinin teslimleri
istisna kapsamı dışındadır.
İstisna
kapsamında teslim edilen kıymetlerin iktisabında yüklenilen ve teslimin
yapıldığı döneme kadar indirim yoluyla giderilemeyen katma değer vergisi,
teslimin yapıldığı hesap dönemine ilişkin gelir veya kurumlar vergisi
matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınır.» hükmüne yer
verilmiş,
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun, damga
vergisi üzerinden istisna edilen resmi işlemleri kapsayan 2 sayılı tabloya
eklenen 35.fıkrasında «5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci
maddesinin birinci fıkrasının (12) numaralı bendi kapsamındaki işlemler
nedeniyle düzenlenen kağıtlar» denilmiştir.
Öte yandan,
2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun “Şikayet ve Şartlar” başlıklı 16.
maddesinde; “(Değişik madde: 03/07/1940 - 3890/1 md.) Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna
olmak üzere İcra ve İflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna
muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine
şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün
içinde yapılır.
Bir hakkın
yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı
her zaman şikayet olunabilir.”;
“Şikayet üzerine yapılacak
muameleler” başlıklı 17. maddesinde “ Şikayet icra mahkemesince, kabul edilirse şikayet olunan
muamele ya bozulur, yahut düzeltilir.
Memurun sebepsiz yapmadığı
veya geciktirdiği işlerin icrası emrolunur.”;
“Yargılama usulleri” başlıklı 18.
maddesinde “İcra Mahkemesine
arzedilen hususlar ivedi işlerden sayılır ve bu işlerde basit
yargılama usulü uygulanır.
Şu kadar ki, talep ve cevaplar dilekçe ile
olabileceği gibi tetkik merciine ifade zaptettirmek suretiyle de olur.
(Değişik üçüncü fıkra: 17/7/2003-4949/4
md.) Aksine hüküm bulunmayan hâllerde tetkik mercii, şikâyet konusu
işlemi yapan icra dairesinin açıklama yapmasına ve duruşma yapılmasına
gerek olup olmadığını takdir eder; duruşma yapılmasını uygun gördüğü
takdirde ilgilileri en kısa zamanda duruşmaya çağırır ve gelmeseler bile
gereken kararı verir. Duruşma yapılmayan işlerde tetkik mercii, işin
kendisine geldiği tarihten itibaren en geç on gün içinde kararını verir.
Duruşmalar, ancak zorunluluk hâlinde ve otuz günü geçmemek üzere
ertelenebilir.”;
“Tetkik mercii” başlıklı 4. maddesinde de: “(Değişik: 3/7/1940 - 3890/1 md.)
(Değişik
birinci fıkra: 17/7/2003-4949/1 md.) İcra ve iflâs dairelerinin muamelelerine karşı
yapılan şikâyetlerle itirazların incelenmesi icra tetkik mercii hâkimi
yahut kanun gereğince bu görev kendisine verilmiş olan hâkim tarafından
yapılır. İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek
Kurulunun olumlu görüşü ile Adalet Bakanlığınca icra tetkik merciinin
birden fazla dairesi kurulabilir. Bu durumda icra tetkik mercii daireleri
numaralandırılır. İcra tetkik merciinin birden fazla dairesi bulunan
yerlerde iş dağılımı ve buna ilişkin esaslar, Hâkimler ve Savcılar Yüksek
Kurulunca belirlenir. Her icra tetkik mercii hâkimi, kendisine Adlî Yargı
Adalet Komisyonu Başkanlığınca dönüşümlü olarak bağlanan icra ve iflâs
dairelerinin muamelelerine yönelik şikâyetleri ve itirazları inceler, bu
dairelerin gözetim ve denetimlerini yapar, idarî işlerine bakar.
İcra yetkisini haiz sulh
mahkemelerinin muamelelerine karşı vuku bulacak şikayet ve itirazların
tetkik mercii o mahkemenin hâkimidir.” denilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, davacı şirketin alacaklı olduğu kredi borcunun teminatı
ipotek edilmiş taşınmazın, Gaziosmanpaşa İcra Müdürlüğünün 2011/643 talimat
sayılı dosyasından yapılan 4.7.2011 tarihli ihale neticesinde davacıya
satışında KDV ve ihale damga pulu bedelinin alınmamasına karar verilmesi
istemiyle Gaziosmanpaşa 5. İcra Müdürlüğü’ne yapılan 27.7.2011 tarihli
başvurunun reddine dair işlemin iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda; 213 sayılı Vergi Usul
Kanununun “Kanunun Şümulü” başlıklı
1. maddesinde, bu kanun hükümlerinin ikinci maddede yazılı olanlar
dışında, genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel
idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında
uygulanacağı belirtilmiş, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare
Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun
"Vergi Mahkemelerinin Görevleri" başlıklı 6. maddesinde, Vergi
Mahkemelerinin genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait
vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve
cezaları ile tarifelere ilişkin davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183
sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına
ilişkin davaları ve diğer kanunlarla verilen işleri çözümleyeceği hükmüne
yer verilmiş ise de; İcra Müdürlüğü tarafından yürütülen takip sonucu vergi
alınması işleminin, kanuna aykırılığı iddiasının şikayet yolu ile İcra
Mahkemesinde çözümleneceği; Mahkemenin incelemeyi, söz konusu icra dosyası
üzerinden yaparak, anılan işlemin Kanuna uygun olup olmadığı hususunda
karar vereceği kuşkusuzdur. Adli yargılamanın bir parçasını oluşturan bu
uyuşmazlığın, İcra Müdürlüğünün tesis ettiği bir işlemden kaynaklandığı
gözetildiğinde, bu işlemin yasaya uygun olup olmadığının adli yargı yerince
çözümlenmesinin gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli olduğundan,
Gaziosmanpaşa İcra Hukuk Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Gaziosmanpaşa İcra Hukuk
Mahkemesi’nin 21.9.2011 gün ve E:2011/1035, K:2011/899 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/213
KARAR NO: 2013/322
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Davalı Belediyede emekli
sözleşmeli personel olarak çalışan davacının sözleşmesinin feshinden kaynaklanan,
kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla mesai ücretlerinin ödenmesine karar
verilmesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : B.P.
Vekili : Av. M.K.
Davalı : İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Z.A.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesi ile, müvekkilinin 1991 yılından 15.8.2004
tarihine kadar davalı idare bünyesinde Kültürel ve Sosyal İşler Başkanlığı
Şehir Tiyatroları Müdürlüğünde çalıştığını, iş sözleşmesinin haksız ve
nedensiz olarak feshedildiğini, hak ettiği ihbar ve kıdem tazminatı ile
fazla mesai ve hafta tatili ücretlerinin ödenmediğini ileri sürerek,
ihbar-kıdem tazminatı ile fazla mesai ve hafta tatili ücreti alacaklarından
oluşan toplam 300,00 TL’nin iş akdinin feshi tarihinden başlayarak
bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 7. İŞ MAHKEMESİ: 7.10.2008
gün ve E:2006/186, K:2008/522 sayı ile, dosya içerisinde mevcut belgeler ve
özellikle sözleşme örneklerinden davacının davalı İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı Şehir Tiyatrolarında İdari nitelikteki sözleşmeler ile
çalıştığı, davacının Sosyal Güvenlik Hakları yönünden 506 sayılı yasaya
tabi olarak çalıştığı anlaşılmakta ise de, yapılan işin niteliği gereği İş
Kanununa tabi çalıştırılan işçiler ile benzer işi yapıyor olması davacının
İş Kanununa tabi olarak çalıştığı sonucunu doğurmayacağı, işyerinin
özelliğinin, çalıştırılan personelin nitelikli elemanlardan seçilmiş
bulunmasını haklı kıldığı, sözleşmenin taraflarından birisinin idare, diğer
tarafın ise davacı olduğu sözleşmenin taraflarında eşitlik değil idarenin yönetsel
üstünlüğü ile otoritesini belirleyen unsurları taşıdığı, yine sözleşmenin
içeriğinden iş hukukunda geçerli olan taraf serbestisi, özgür davranma ve
eşitlik ilkelerini görmenin mümkün olmadığı, İdarenin baskın gücü ve
egemenliğinin sözleşmede açıkça fark edildiği, bu haliyle taraflar arasında
tipik iş sözleşmesinin varlığından söz edilemeyeceği, bu sebeple davanın
konusu itibariyle idari yargının görev alanına girdiği, mahkemelerin
görevinin kamu düzenine ilişkin olup, görev itirazının davanın her aşamasında
ileri sürülebileceği, davalı kurum vekilinin de, taraflar arasındaki
ilişkinin iş ilişkisi olmadığı, davaya bakmanın mahkemelerinin görev alanı
içerisinde olmayıp, idare mahkemesinin görevli olduğundan bahisle görev
itirazında bulunduğunun görüldüğü, yukarıda açıklanan nedenlerle davaya
bakma görevinin idare mahkemesinin görev alanı içerisine girmesi nedeniyle
mahkemelerinin görevsiz bulunduğundan, dava dilekçesinin görev yönünden
reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle davaya bakma görevinin idari
yargının görev alanı içine girdiğinden dava dilekçesinin görev yönünden
reddine, mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiş, bu karar Yargıtay 9.
Hukuk Dairesi’nin 17.2.2009 gün ve E:2009/3506, K:2009/2848 sayılı
kararıyla onanmak suretiyle kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bilirkişi raporunda
tespit olunan kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve fazla mesai alacağı
toplamı olan 22.920.00 TL’nin akdin fesih tarihinden başlayarak bankalarca
mevduata uygulanan en yüksek faiz ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
5. İDARE MAHKEMESİ: 3.2.2012 gün ve E:2009/643, K:2012/307 sayı ile,
dava konusu olayda anlaşmazlığın davacıya İş Kanunu hükümlerine göre
istediği kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve fazla mesai alacağının ödenip
ödenmeyeceğine ilişkin olduğu, anlaşmazlığın esasının çözümünde alacağın
niteliği önem taşımakta olup, istenilen tazminata yönelik ihtilafın İş
Kanunu çerçevesinde çözümü gerektiği, kaldı ki 5521 sayılı İş Mahkemeleri
Kanununun 1.maddesinde İş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından
doğan uyuşmazlıkların çözümlenmesinde iş mahkemelerinin görevli olduğunun
belirtildiği, gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu
karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, ortaya çıkan olumsuz
görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasanın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Davacının ihbar, kıdem ve fazla mesai
ücretlerine ilişkin olarak, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Yasanın
14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve
idari yargı dosyasının davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını
veren Mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri
arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı, Kültürel ve Sosyal İşler Daire Başkanlığı Şehir Tiyatroları
Müdürlüğünde sahne marangozu olarak, hizmet sözleşmesi ile görev yapan
davacının, sözleşmesinin feshedilmesi nedeniyle kıdem ve ihbar tazminatı
ile fazla mesai ücretlerinin ödenmesi istemiyle açılmıştır.
5441 sayılı Devlet Tiyatrosu Kuruluşu
Hakkında Kanunun 5.maddesinin c bendinde ve devamında;
«…Kondüvitler, suflörler, atelye
şefleri, sahne makyajcıları ve perukacıları, atelye ressamları, butaforlar,
sahne ışıkçıları, sahne set ve makinist ve makinistleri, sahne
marangozları, sahne demircileri, sahne terzileri, sahne kunduracıları,
kaşörler, sahne amirleri ve yardımcıları, sahne kostümcüleri,
aksesuvarcılar, sahne uzmanları ile sanat ve yönetim kurulu tarafından
görevlerinin özelliği belirtilecek ihtisası bulunan elemanlar da Devlet
Tiyatroları uzman memurları adını alırlar.
6388 sayılı Kanun hükümleri Devlet
Tiyatrosu Genel Müdürlüğü uygulatıcı uzman memurları hakkında da,
uygulanır. Uzman memurlardan kondüvit ve süflörler 6388 sayılı Kanunun
Devlet Tiyatroları sanatkarlarına şamil olan hükümlerinden diğer uzman
memurlar da aynı kanunun 3 üncü maddesi hariç diğer hükümlerinden
faydalanırlar.
Devlet, Tiyatroları sanatkar memurları,
uygulatıcı uzman memurları ve uzman memurları sanat ve yönetim kurulu
kararı üzerine Genel Müdürle aralarında yapılacak bir yıl süreli idari
sözleşmelerle göreve alınırlar. Yapılacak idari sözleşmelere bu maddede
belirtilen hizmet özellikleri de yazılır. Bunların sözleşmelerinin sonunda
hizmete devamları da aynı usule tabidir.
Mali hakları ve özellikleri bu kanun
içinde kalmak ve Devlet memuru niteliklerine halel gelmemek üzere sanatkar
memurlar, uygulatıcı uzman memurlar ve uzman memurların hizmete alınma,
hizmete devamı şekilleri ile sair özellik ve yükümlülükleri idari
sözleşmelerinde belirtilir» hükmü yer almış,
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
«Belediye, Opera ve Tiyatroları, Şehir ve Belediye Konservatuar ve
Orkestrası» başlıklı Ek geçici madde 13. de
«Belediye Opera ve Tiyatroları ile
Şehir ve Belediye Konservatuvar ve Orkestralarının teknik bünyeye dahil
olan stajyer, uzman memurlar uygulatıcı uzman memurlar ve sanatkarlar
hakkında kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar 29/7/1960 tarih ve
37 sayılı Kanun ile bu Kanunla atıf yapılan kanun hükümlerinin
uygulanmasına devam olunur.
Ancak;
A) Teknik bünyeye dahil stajyer ve
sanatkarların sözleşme ücretleri ve emeklilik keseneğine esas aylıkları bakımından
başlangıç ve en son yükselebilecekleri derece ve kademeleri hakkında, bu
Kanunun ek geçici 12 nci maddesinin (A) bendi ile (B) bendinde tesbit
edilen taban ve tavan rakamları uygulanır.
Şu kadar ki, belediye meclisleri bahsi
geçen sanatkarlar ve stajyerler için ek geçici 12 nci maddenin (A) bendi
ile yükseltilen sınırlardan daha aşağı ücret tesbitine yetkilidir.
B) Belediye Opera ve Tiyatroları ile
Şehir ve Belediye Konservatuvar ve Orkestralarında çalışan ve (A) bendinin
dışında kalan personel hakkında bu Kanunun belediyeler personeli ile ilgili
hükümleri uygulanır.
(Değişik: 25/6/2009 - 5917/16 md.)
Sanatçı, stajyer sanatçı, sanat uygulatıcısı ve sahne uygulatıcılarının sözleşmeli
personel olarak istihdamı için kullanılacak olan pozisyonların unvanı ve
sayısı ile tip sözleşmeleri ve ücretleri için Maliye Bakanlığından vize
alınması yönünde yılı bütçe kanunları dâhil ilgili mevzuatında düzenlenmiş
olan hükümler, bu madde kapsamına girenler hakkında uygulanmaz.
(Ek: 30/5/1973 - KHK 5/13 md.) Bu
madde kapsamına giren Kuruluşların 29/7/1960 tarihli ve 37 sayılı kanun
kapsamına girmeyen teknik bünyeye dahil stajyer, uzman memur, uygulatıcı
uzman memur ve sanatkarları hakkında ek geçici 12 nci maddenin (B) bendi
hükmü uygulanır.» hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacının,
Şehir Tiyatroları Müdürlüğünde sahne marangozu olarak işçi kadrosunda
çalışmakta iken kendi isteği ile 14.4.1992 tarihinde emekliye ayrıldığı ve
emekliye ayrıldığı bu tarihten bir gün sonra Sanat ve Sahne Uygulatıcıları
Hizmet Sözleşmesini imzalayarak 15.4.1992 – 16.8.2004 tarihleri arasında
emekli sözleşmeli marangoz olarak çalışmaya başladığı; bu sözleşmenin 657
sayılı Devlet Memurları Yasasının ek geçici 12, 13, 14 ve 16.maddeleri ile
5441 sayılı Yasa hükümlerine ve 7.5.1987 gün ve 87/11782 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı eki Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli olarak
çalıştırılmalarına ilişkin esaslar hükümlerine göre düzenlendiği; bu
sözleşmenin “Sanat ve Sahne Uygulatıcıları Hizmet Sözleşmesi” başlığı
altında birer yıllık sürelerle zincirleme şekilde devam eden sözleşmeler
olduğu; sözleşmenin 4.maddesinde, ilgilinin görevinde 5441/1310 sayılı Yasa
ve 657 sayılı Yasanın ilgili maddeleri ve sözleşme hükümleri ile İstanbul
Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Müdürlüğünün mevcut veya çıkarılacak
Tüzük, Kararname, Yönetmelik, Yönerge, Karar ve duyurularına tam olarak
uymak zorunda olduğu; 5. maddesinde, ilgilinin 657 sayılı Yasanın 48.
maddesinin a fıkrasının 4, 5, 6 ve 7 bentlerinde belirtilen şartları
taşımasının zorunlu olduğu bu şartlardan herhangi birini taşımadığının
sonradan anlaşılması veya sözleşme süresi içerisinde kaybetmesi halinde
sözleşmenin re’sen fesh edilerek görevine son verileceği; 17. maddesinde
de, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Sanat ve Sahne
Uygulatıcıları hakkında, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Yasası ile bu
Yasaya ek ya da bu Yasanın bazı maddelerini değiştiren diğer Yasaların
aylık ücretli iştirakçiler hakkında maluliyet ve sevk hükümleri
gerektiğinde 5441/1310 sayılı Yasalarla saptanmış olan bir yıllık sözleşme
süresi içinde ya da bu sürenin bitiminde Yönetim Kurulunun Kararı ile
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu Müdürlüğü tarafından
uygulanır denildiği anlaşılmıştır.
Olayda, davacı ile sözleşme yapılırken, 657 ve
5441 sayılı Yasalar ile, 87/11782 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına atıfta
bulunulduğu ve bu Kanunlardaki hükümlerin uygulanacağının belirtildiği
anlaşılmaktadır. Anılan Yasal düzenlemeler gözetildiğinde davacının işçi
sayılmayan “kamu görevlisi” olduğu, öte yandan idare hukuku esaslarına göre
düzenlenen hizmet sözleşmesinin de “idari sözleşme” niteliği taşıdığı
kuşkusuzdur.
Bu durumda 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanununun 2/1-c maddesinde belirtilen idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlık kapsamındaki davanın görüm ve çözümünde idari
yargı yerinin görevli olduğu açıktır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli olduğundan,
İstanbul 5. İdare Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 5. İdare Mahkemesi’nin
3.2.2012 gün ve E:2009/643, K:2012/307 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/230
KARAR NO: 2013/323
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 10.
maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27.
maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- H.B., 2- S.B., 3- H.B., 4-
N.B.
Vekili :
Av. A. F.D.
Davalılar
: 1- Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.D.
2- Osmangazi Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. B.G.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde, müvekkillerinin Bursa
İli, Osmangazi İlçesi, Soğukkuyu Mahallesi, 658 ada, 20 parsel sayılı 1257
m’lik taşınmazın hisseleri oranında malikleri olduğunu, taşınmazın imar
planında yol olarak ayrıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla, 10.000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idareden tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Dosya münderecatından, savunma, keşif ve
bilirkişi incelemeleri tamamlanmış ve 1.celsenin sona erdiği anlaşılmış,
Mahkemenin E:2009/7 esas kaydına kayıtlı dosyanın II. celsesinde, Bursa 3.
Asliye Hukuk Mahkemesi 27.10.2009 gün ve E:2009/7 sayı ile, taraflarca
takip edilmeyen dosyanın HUMK 409. maddesi uyarınca işlemden kaldırılmasına
karar vermiş, 22.2.2010 tarihinde de, 1086 sayılı Yasa ile değişik HUMK
409/5 maddesinde öngörülen yasal üç aylık süre içerisinde davanın
yenilenmediğinin anlaşıldığı nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar
vermiştir.
Davacılar vekilinin, 4.2.2010 tarihinde Bursa 3.
Asliye Hukuk Mahkemesi kayıtlarına giren dilekçesi ile Bursa Büyükşehir
Belediye Başkanlığı ile Osmangazi Belediye Başkanlığı husumeti ile davayı
yenilediği görülmüş, dosya ilgili Mahkemenin E:2010/55 esas numarasına
kaydedilmiştir.
Davalı idare vekillerinin süresi içerisinde verdikleri
cevap dilekçelerinde ve dahi 1. celsede görev itirazında bulunmadıkları
görülmüştür.
Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi; 6.4.2011 gün ve
E:2010/55, K:2011/78 sayı ile, davanın kısmen kabulüne, 6.702,00 TL
kamulaştırmasız el koyma tazminatının 1.702,00 TL’nin davalı Osmangazi
Belediye Başkanlığı, 5.000,00 TL’nin ise davalı Büyükşehir Belediye
Başkanlığından dava tarihi olan 3.2.2010 tarihinden itibaren yasal faiziyle
birlikte alınıp davacılara verilmesine, davacının Büyükşehir Belediyesinden
olan 14.642,00 TL, yönünden fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına,
davacının davalılardan Osmangazi Belediye Başkanlığından olan fazlaya
ilişkin isteminin reddine, tapu sicilinde, davalılar adına tescili olan
Osmangazi İlçesi, Soğukkuyu Mahallesi, 658 Ada, 20 Parsel sayılı taşınmazın
ekli bilirkişi harita mühendisi Ufuk Ay tarafından düzenlenen 13.6.2010
günlü harita ve raporunda A1=3.02 m², A2=34,92 m² olarak gösterilen Toplam
37.94 m²’lik bölüme ilişkin olarak davacılardan H.B. adına olan
(464/125700), Sadettin Bağdoğan adına olan (464/125700), Hayrettin Baydoğan
adına olan (464/125700), N.B. adına olan (646/125700) hissesine ilişkin
tapu kaydının iptali ile TMK 999 maddesi gereğince yol niteliğinde sicilden
terkinine, bu hususun tapu kaydının beyanlar hanesinde gösterilmesine,
taşınmazın tapu kaydındaki davacıların bakiye hisselerinin uhdelerine
bırakılmasına, karar vermiş, bu karar davacılar vekili ve Osmangazi
Belediye Başkanlığınca temyiz edilmiş, Yargıtay 5. Hukuk Dairesi; 26.1.2012
gün ve E:2011/12572, K:2012/1032 sayılı kararıyla arsa niteliğindeki
taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde bir
isabetsizlik görülmediği, bu nedenle davalı idareler vekillerinin temyiz
itirazlarının yerinde olmadığı, davacılar vekilinin temyizine gelince;
taşınmaza kısmen el atılması nedeniyle imar uygulamasına başlandığı ve
projenin bütünlüğü ilkesi gözetilerek taşınmazın el atılan alan dışında
kalan imar planında kamusal hizmet alanında olan kısımları ile ticaret
alanında bulunan bölümünün konumu, geometrik durumu ve yüzölçümü dikkate
alındığında kullanılması mümkün olmadığından bu kısımların bedelinin de
sorumlu idareler belirlenerek tahsiline karar verilmesi gerektiğinin
düşünülmesinin doğru görülmediği, davacılar vekilinin temyiz itirazları
yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K. nun 428.maddesi
gereğince bozulmasına, karar vermiştir.
Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi, bozma kararı
üzerine E:2012/189 sayı ile dosyayı esasa kaydetmiş ve duruşmanın 24.4.2012
günü yapılacağını taraflara bildirmiştir.
Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
18.4.2012 günü Mahkeme kayıtlarına giren dilekçesi ile, fiilen el atılmayan
taşınmazın bu kısmına ilişkin olarak, taşınmazın imar planındaki konumundan
kaynaklanan tazminat taleplerinde görevli yargı yerinin idari yargı
olduğunu belirterek görev itirazında bulunmuştur.
BURSA 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 24.4.2012 gün
ve E:2012/189 sayı ile, davanın nitelik ve mahiyetine göre kamulaştırmasız
el atmaya dayalı tazminat davası olduğu, dolayısıyla Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin yargı yoluna ilişkin görev itirazının yerinde
görülmediği gerekçesiyle itirazın reddine karar vermiştir.
Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması yolunda verdiği
dilekçesi üzerine dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen
kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı,
dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak nitelendirilmesine
ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı,
dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin 1. fıkrasının b bendinde yer
alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü gereğince idari yargı
yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı Yasanın 10. maddesi
uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında,
Üyeler: Mustafa AYSAL, Abdullah ERGİN, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında; Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın 2247 sayılı Yasa’da
öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu
ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay
DÜNDAR’ın davada başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 10. maddesinde, “Görev uyuşmazlığı
çıkarma; adli, idari ve askeri bir yargı merciinde açılmış olan davada
ileri sürülen görev itirazının reddi üzerine ilgili Başsavcı veya
Başkanunsözcüsü tarafından görev konusunun incelenmesinin Uyuşmazlık
Mahkemesinden istenmesidir.
Yetkili
Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık Mahkemesinden istekte
bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk mahkemelerinde en geç birinci
oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin ikamesine başlamadan önce; idari
yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma evresi tamamlanmadan yapılmış olması
ve yargı yerlerinin de kendilerinin görevli olduklarına karar vermiş
bulunmaları şarttır.
Görev
itirazının yargı merciince yerinde görülerek görevsizlik kararı verilmesi
halinde, görev konusunun Uyuşmazlık Mahkemesince incelenebilmesi, temyizen
bu kararın bozulmuş ve yargı merciince de bozmaya uyularak görevli olduğuna
karar verilmiş bulunmasına bağlıdır.
Uyuşmazlık
çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makam; reddedilen görevsizlik itirazı
adli yargı yararına ileri sürülmüş ise Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı
yararına ileri sürülmüş ise Danıştay Başkanunsözcüsü, askeri ceza yargısı
yararına ileri sürülmüş ise Askeri Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı
yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin Başkanunsözcüsüdür.
Görev
itirazının reddine ilişkin karara karşı itiraz yolunun açık bulunduğu ceza
davalarında ret kararı kesinleşmeden uyuşmazlık çıkarma istenemez”
denilmiş; 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, uyuşmazlık çıkarmaya
veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Olayda, Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin
E:2012/55 sayılı dosyasında görülen davada, davalı Bursa Büyükşehir
Belediye Başkanlığı’nca, gerek cevap dilekçesinde, gerek ek cevap
dilekçesinde, gerekse de yapılan birinci oturumda görev itirazında
bulunulmadığı, ancak, iş bu dosyada esas hakkında karar verilip Yargıtay 5.
Hukuk Dairesinin bozma ilamından sonra dosyanın yeniden esasa kaydedilmesi
üzerine E:2012/189 sayılı dosyada 18.04.2012 tarihli cevap dilekçesiyle
görev itirazında bulunulduğu anlaşılmıştır.
Bu
durumda; Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili tarafından, Bursa 3.
Asliye Hukuk Mahkemesi’ndeki davada, (en geç) birinci oturumdan sonra
yapılan görev itirazının süresinde olduğunun kabulü mümkün değildir.
Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Yasa’nın 10.
maddesinde öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, anılan Yasanın 27.
maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen
koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/280
KARAR NO: 2013/324
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : TSK’nde hemşire olan
davacının bitirdiği ön lisans programının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu
kapsamında üst öğretim kabul edilip edilmeyeceği ve buna bağlı olarak özlük
ve parasal haklarında düzenleme yapılıp yapılmayacağına ilişkin bulunan
davanın, GENEL İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
M.A.
Vekili :
Av. H.A.
Davalı :
İçişleri Bakanlığı
Vekili :
Av. S.V. (Askeri Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde Jandarma Genel Komutanlığı’nı davalı olarak göstermek
suretiyle özetle, davacının Seferihisar Jandarma Muhabere Tabur
Komutanlığı’nda sivil memur kadrosu ile hemşire olarak görev yapmakta olup,
aynı zamanda Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Laborant ve
Veterinerlik Sağlık Programındaki Ön lisans eğitimini 02.06.2008 tarihinde
tamamlamış ve 02.06.2008 tarihli diplomayı almaya hak kazanmış olduğunu,
buna bağlı olarak çalıştığı kurum tarafından intibakları yapılarak yan
ödeme ve özlük haklarından faydalanmaya başladığını, Mart ayı maaşını almak
istediğinde ise maaş hesabında yan ödemelerin kaldırıldığını gördüğünü,
eksikliğin nereden kaynaklandığını araştırdığında ise, bitirmiş olduğu ön
lisans programının hemşireliğin üst öğrenimi olamayacağı yönünde YÖK
kararının bulunduğundan bahisle ödemelerin durdurulduğunun bildirildiğini,
bu durumla ilgili olarak davacının yapmış olduğu araştırmada YÖK'ün
kararının yine YÖK tarafından iptal edildiğinin ve 18.08.2006 tarihli
kararın uygulanmasına devam edilmesi gerektiğinin öğrenildiğini, Jandarma
Genel Komutanlığına 10.03.2011 tarihinde maaşından yapılan kesintilere
karşı yapmış olduğu itirazın 17.03.2011 tarih ve 1300-120089-11 sayılı yazı
ile reddedildiğini, söz konusu ret kararı hukuka aykırı olup iptal edilmesi
gerektiğini, zira YÖK tarafından laborant ve veterinerlik sağlık programını
bitiren hemşireler hakkında farklı birçok karar verildiğini, bu kararların
da kendi arasında farklılıklar içerdiğini, YÖK’ün 18.08.2006 tarih ve
2006.10.3666 sayılı kararı ile Laborant ve Veterinerlik Sağlık Programı
bölümünün sağlık çalışanları için mesleki bir üst öğrenim sayılmasına karar
verdiğini, 04.11.2009 tarihli kararında ise bu görüşten ayrılarak, bu
bölümün sağlık çalışanları için üst öğrenim olduğu yönündeki kararını iptal
ettiğini, gerekçe olarak ise hemşirelik mesleğinin 4 yıllık Lisans
eğitimini gerektirdiğini, bu bölümün ise ön lisans olması nedeniyle üst
öğrenim olamayacağını ileri sürdüğünü, bu haliyle lise mezunu olan
hemşirelerin durumunu göz ardı ettiğini, YÖK’ün 04.02.2010 tarihli Genel
Kurul kararında ise daha önce verdiği kararı iptal etmiş ve Açık Öğretim
Fakültesi Laborant ve Veteriner Sağlık Ön lisans Programı'nın, 01.12.2009
tarihine kadar söz konusu programdan mezun olanlar ile programa kayıt
olanlar için mesleki bir üst öğrenim sayılmasına, ancak aynı tarihten sonra
adı geçen programa kayıt olanlardan ise sadece laborant veya laborant
teknisyenleri için mesleki üst öğrenim sayılmasına karar verdiğini,
Sağlık-Sen tarafından YÖK aleyhine Danıştay 8. Dairesi Başkanlığında
2009/10066 E.sayılı davanın açıldığını ve bu davanın halen devam ettiğini,
YÖK’ün 13.01.2011 tarihinde önceki kararlarını iptal ederek Laborant ve
Veteriner Sağlık Önlisans Programı’nı yeniden üst öğrenim olarak kabul
ettiğini, davacının ise laborant ve veteriner sağlık ön lisans programından
02.06.2008 tarihinde mezun olmuş ve hemen kuruma intibakının yapılmış
olduğunu, davacının ilgili okulu 02.06.2008 tarihinde bitirdiğini, YÖK’ün
vermiş olduğu 2006 tarihli karar ile ortada kazanılmış bir hak bulunduğunu,
YÖK’ün 13.01.2011 tarihli kararı ile ise 04.11.2009 ve 04.02.2010 tarihli
kararların iptal edildiğine göre davacının hali hazırda bitirmiş olduğu
Laborant ve Veteriner Sağlık Ön Lisans Programı’nın üst öğrenim sayılması
gerekmekteyken haksız ve mesnetsiz olarak maaşında yer alan ödemelerin
iptal edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, Jandarma Genel Komutanlığı’na
YÖK’ün 13.01.2011 tarihli kararının olduğunu belirterek, bu kararın ilgili
kurumdan istenilerek yeniden inceleme yapılması yönünde talepte
bulunduklarını, bu taleplerinin de reddedildiğini, YÖK tarafından Jandarma
Genel Komutanlığına yazılan 15.12.2010 tarihli cevap yazısı içeriğinin
davacının şartlarına uygun olmadığını, zaten YÖK’ün önceki kararlarının
13.01.2011 tarihli kararı ile iptal edilmiş olduğunu, bu nedenle Jandarma
Genel Komutanlığı’nın almış olduğu kararın yok hükmünde olan YÖK kararına dayandığını,
Jandarma Genel Komutanlığı’nın YÖK'e Laborant ve Veteriner Sağlık Ön Lisans
Programının hemşirelik mesleğinin üst öğrenimi olup olmadığı konusunda
yazdığı yazıların eksik nitelikte olup, o tarihli kararlara göre davacının
hali hazırda ilgili bölümden 2008 tarihinde mezun olduğundan o dönemdeki
şartları taşıdığını, ancak bu kararların YÖK tarafından 13.01.2011 tarihli
kararla iptal edildiğini, bu hususun Jandarma Genel Komutanlığı’na
bildirilmiş olmasına rağmen dikkate alınmadığını, davacının maaşından yan
ödemelerin kesilmesi sonucunu doğuran YÖK kararı YÖK’ün kendisi tarafından
iptal edilmiş olduğundan maaştan kesinti yapılmasının hukuka aykırı olup,
eksik ödemelerin davacıya iade edilmesinin gerektiğini, davacının Mart
2011,Nisan 2011 ve Mayıs 2011 maaşından kesinti yapıldığını, haksız ve
mesnetsiz olarak yapılan kesintilerin yasal faizi ile birlikte davacıya
iadesinin gerektiğini belirterek, sonuç olarak davacıya üst öğrenim
nedeniyle ödenmekte olan yan ödemelerin kesilmesine ilişkin kararın
iptaline, maaşından yapılan kesintilerin yasal faizi ile birlikte davacıya
iadesine karar verilmesi istemiyle askeri yargı yerinde dava açmıştır.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 2. Daire
Başkanlığı; 15.05.2011 gün, E:2011/831, K:2011/815 sayı ile özetle, dava
dilekçesinde davalı olarak İçişleri Bakanlığı’nın gösterilmesi gerekirken,
Jandarma Genel Komutanlığı’nın davalı olarak gösterilmiş olmasına karşın
dilekçenin reddine karar vermiştir.
Davacı vekili dava dilekçesinde bu kez
İçişleri Bakanlığı’nı davalı olarak göstermek suretiyle aynı istemle askeri
yargı yerinde dava açmıştır.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 2. Daire
Başkanlığı;15.02.2012 gün, E:2011/1202, K:2012/156 sayı
ile özetle, davaya konu uyuşmazlığın, davacının 2008 yılında bitirdiği
laborant ve veterinerlik sağlık programındaki ön lisans eğitiminin,
hemşirelik mesleğinin üst öğrenimi olarak kabul edilip edilmeyeceği ve buna
bağlı olarak davacının intibakının yapılarak bunun özlük haklarına
yansıtılıp yansıtılmayacağına (yan ödeme verilip verilmeyeceği) ilişkin
olduğunu, bu yönüyle sorunun sadece TSK da görevli ve durumları davacı gibi
olan personelle sınırlı olmayıp, Kanunda 657 sayılı Kanun kapsamında görev
yapan ve davacıyla aynı durumda olan personelin tamamını
ilgilendirdiğini,davanın çözümünde ne davacının 1602 sayılı Kanunun 20’nci
maddesi uyarınca asker kişi sayılmasının, ne de görev ve hizmet yerinin TSK
kadrolarında yer almasının en ufak bir etki ve öneminin olmadığını, Kamu’da
657 sayılı Kanun kapsamında görev yapan ve davacıyla aynı konumda olan
personelin üst öğreniminin kabulü ile üst öğrenim nedeniyle intibak
işlemleri hangi esas, usul ve mülahazalara göre takdir ve tespit edilmiş
ise, davacı ve davaya konu ettiği uyuşmazlığın da aynı esas, usul ve
mülahazalara göre takdir ve tespit edileceğini, bir diğer deyişle
uyuşmazlıkla ilgili uygulanacak kuralın öngörülmesinde, askeri hizmetin
gerekliliklerinin hiç mi hiç gözetilmeyeceğini ifade ederek, davacının 1602
sayılı Kanunun 20’nci maddesi kapsamında asker kişi olduğunu, ancak dava
konusu YÖK’ün kararına istinaden laborant ve veterinerlik sağlık programındaki
ön lisans eğitiminin hemşirelikte bir üst öğrenim olarak sayılmaması
kararına ilişkin işlem ile buna bağlı intibak işleminin askeri hizmete
ilişkin olmadığını, dolayısıyla davanın görev ve çözüm yönünden AYİM’de
değil Genel İdari Yargı Yeri’nde görülmesinin uygun olduğunu belirterek,
davanın görev yönünden reddine karar vermiş olup, bu karara karşı yapılan
karar düzeltme başvurusu üzerine, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 2.Daire
Başkanlığı’nın 06.06.2012 gün, E:2012/309, K:2012/612 sayılı kararı ile karar
düzeltme talebinin reddine karar verilmiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle, idari yargı
yerinde dava açmıştır.
İzmir 1.İdare Mahkemesi; 18.04.2012
gün,E:2012/750 sayı ile özetle, davacının, Seferihisar Jandarma Muhabere
Tabur Komutanlığı emrinde sivil memur (hemşire) olarak görev yaptığını,
02.06.2008 tarihinde Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Laborant ve
Veterinerlik Sağlık Programı Önlisans eğitimini tamamladığını, bitirdiği
önlisans programının üst öğrenim kabul edilerek maaş, zam ve
tazminatlarının buna göre ödendiğini, ancak Mart 2011 tarihi itibariyle üst
öğrenim kabul edilmeyerek önlisans seviyesinde maaş, zam ve tazminat
ödenmesine son verildiğini, bakılan davanın da bitirdiği programın üst
öğrenim sayılmayarak önlisans seviyesinde maaş ve tazminat ödenmesine son
verilmesine ilişkin işlem ile bu tarihten itibaren maaşından yapılan
kesintilerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açıldığını, 1602
sayılı Yasa'ya göre "asker kişi" sayılan sivil memur olarak görev
yapan davacıya, bitirdiği önlisans programının üst öğrenim olarak kabul
edilmemesi üzerine maaş , zam ve tazminatların eksik ödenmesi işleminden
kaynaklanan uyuşmazlığın, asker kişinin parasal hakları (aylık) kapsamında
kaldığı ve bu durumun açıkça 1602 sayılı Yasa'nın 22nci maddesinde Birinci
Dairece çözümlenecek işler arasında sayıldığı dikkate alındığında, asker
kişinin parasal haklarından doğan davada "askeri hizmete ilişkin
bulunma" koşulunun da gerçekleşmiş olması karşısında, davanın görüm ve
çözümünde Askeri Yüksek idare Mahkemesinin görevli bulunduğundan bahisle,
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
19. maddesi uyarınca, görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne başvurulmasına karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
askeri ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın 19. maddesinde
öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının
son görevsizlik kararını veren mahkemece, askeri yargı dosyası da temin
edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim
Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Askeri Yüksek
İdare Mahkemesi Savcısı Süalp Tanyel’in davada genel idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü ve yazılı açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Seferihisar Jandarma Muhabere
Tabur Komutanlığı’nda sivil memur kadrosu ile hemşire olarak görev yapmakta
olan davacının,02.06.2008 tarihinde mezun olduğu Anadolu Üniversitesi
Açıköğretim Fakültesi Laborant ve Veterinerlik Sağlık Programı Ön Lisans
eğitimine ilişkin olarak, çalıştığı kurum tarafından ilk başta intibakının
yapılarak yan ödeme ve özlük haklarından faydalanmaya başlamış olmasına
karşın, sonrasında maaş hesabındaki yan ödemelerin kaldırılması üzerine,
maaşından yapılan kesintilere karşı yapmış olduğu itirazın 17.03.2011
tarihli yazı ile reddedilmesi işlemine karşın, yan ödemelerin kesilmesine
ilişkin kararın iptali ile, maaşından yapılan kesintilerin yasal faizi ile
birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Anayasa’nın 157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinin askeri olmayan makamlarca kurulmuş olsa bile, asker kişileri
ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin yönetsel işlem ve eylemlerden doğan
uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu,
ancak askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi
olması koşulunun aranmayacağı belirtilmiş; 20.7.1972 tarih ve 1602 sayılı
Yasanın 25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile değişik 20. maddesinde de
aynı hüküm yer almıştır. Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bir davaya
bakabilmesi için dava konusu yönetsel işlemin “asker kişiyi ilgilendirmesi”
ve “askeri hizmete ilişkin bulunması” koşullarının birlikte gerçekleşmesi
gerekmektedir.
1602 sayılı Yasanın değişik 20. maddesinde, Türk
Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan ya da hizmetten ayrılmış olan, subay,
askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş,
erbaş ve erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır.
Anılan Yasa’nın değişik 21. maddesinin birinci
fıkrasında “20 nci maddede belirtilen kişileri ilgilendiren ve askeri
hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden dolayı; yetki, sebep, şekil,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından bahisle
menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılacak iptal davaları, aynı idari
işlem ve eylemlerin haklarını ihlal etmesi halinde açılacak tam yargı
davaları, doğrudan doğruya ve kesin olarak Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde
çözümlenir ve karara bağlanır.” denilmiş; aynı Yasa’nın “Birinci Dairenin
görevleri” başlıklı değişik 22. maddesinde, atanma, yer değiştirme, nasıp,
sicil, kademe ilerletilmesi, terfi, emeklilik, maluliyet, aylık ve yolluklara
ilişkin iptal ve tam yargı davalarının Birinci Dairece çözümleneceğine
işaret edilmiştir.
Yönetsel işlemin, görevli yargı yerinin
belirlenmesi yönünden “askeri hizmete ilişkin” olup olmadığının saptanabilmesi
için işlemin konusuna bakılması gerekmektedir. Eğer yönetsel işlem askeri
gereklere, askeri usul ve yönteme ve askeri hizmete göre kurulmuş ise, bu
işlemin askeri hizmete ilişkin olduğu kabul edilmelidir. Daha açık bir anlatımla,
askeri hizmete ilişkin yönetsel işlemler: yönetimin bir asker kişinin
askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum ve davranışlarının, askeri
geçmişinin, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik
hizmetinin amacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural ve
gerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucunda kurulan
işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan bir makam tarafından kurulmuş olsa bile
durum değişmemekte, menfaati ihlal edilen asker kişinin açtığı davanın
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde görülmesi gerekmektedir.
Davacının 1602 sayılı Yasanın 20. maddesinde
sayılan asker kişilerden olduğu ve bu nedenle dava konusu işlemin asker
kişiyi ilgilendirdiği tartışmasızdır.
Dava konusu işlemin askeri hizmete ilişkin olup
olmadığına gelince:
Dosyanın incelenmesinden; davacının
Seferihisar Jandarma Muhabere Tabur Komutanlığı’nda sivil memur kadrosu ile
hemşire olarak görev yapmakta olduğu, 02.06.2008 tarihinde Anadolu
Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Laborant ve Veterinerlik Sağlık
Programındaki Ön Lisans eğitimini tamamladığı, buna bağlı olarak çalıştığı
kurum tarafından intibakları yapılarak yan ödeme ve özlük haklarından
faydalanmaya başladığı, sonrasında ise bitirmiş olduğu ön lisans
programının hemşireliğin üst öğrenimi olamayacağı yönünde YÖK kararı
bulunduğundan bahisle ödemelerin durdurulduğu, bunun üzerine maaşından
yapılan kesintilere karşı çalıştığı kuruma müracaat ettiği, bu müracaatının
reddedilmesi üzerine dava açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlık konusu olay, davacının
bitirdiği hemşirelik ön lisans programının, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu kapsamında üst öğretim olarak kabul edilip edilmeyeceği ve buna
bağlı olarak özlük ve parasal haklarında düzenleme yapılıp yapılmayacağına
ilişkindir. Bu bağlamda, dava konusu edilen hususunun “askeri hizmete
ilişkin” bir yanının bulunmadığı kuşkusuzdur. Çözümlenecek olan
anlaşmazlık, intibakının yapılmadığını ileri süren Türk Silahlı Kuvvetleri
dışında görev yapan sivil memurun aynı yöndeki isteğinden ve onun çözümü
ile varılacak sonuçtan farklı değildir.
Belirtilen duruma göre ve olayda Anayasa’nın
157. ve 1602 sayılı Yasanın 20. maddelerinde öngörülen “asker kişiyi
ilgilendirme” ve “askeri hizmete ilişkin bulunma” koşulları birlikte
gerçekleşmediğinden, davanın görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli
bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle,
İzmir 1.İdare Mahkemesi’nin başvurusunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 1.İdare Mahkemesi’nin
BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/301
KARAR NO: 2013/325
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İdarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan
zararın tazminine yönelik bulunan davanın haksız fiillere ilişkin özel
hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1-M.U., 2-H.K., 3-B.U., 4-F.Y.,
5-D.Y.
Vekili : Av. H.Ü.
Davalı : Nilüfer Organize Sanayi Bölge
Müdürlüğü- Bursa
Vekili : Av. B.G.
O
L A Y : 1-Davacılar vekili, müvekkillerine Bursa ili, Nilüfer
ilçesi, Minareliçavuş Mahallesi, 1737 ada, 10 parsel sayılı taşınmazda
şuyulama sonucu hisse verilmiş olduğunu; davalı idarece dava konusu
taşınmaza kamu alanı haline getirilmek suretiyle kısmen el atıldığını;
taşınmazın uygulama imar planında koruma bandında kaldığını; el konulan bu
yerin tapu kapsamı içerisinde olup, el koymanın kamusal hizmete tahsis
amaçlı ve kalıcı nitelikte olduğunu; imara açık bölge içerisinde bulunan bu
yerin yoğun yapılaşmanın mevcut olduğu bölgede bulunduğunu, konumu ve
mevkisi itibariyle oldukça değerli olduğunu; bu taşınmazın, mevcut imar
planında bir kamu alanında kaldığını, davalı idarenin kamulaştırma ya da
acele kamulaştırma kararı almadan arsayı yeşil alan haline getirmiş
bulunmasının, haksız ve yasal dayanaktan yoksun olduğunu; el atılan kısmın
dışında kalabilecek ve fiilen kullanımı mümkün olamayacak bir kısım mevcut
ise bu kısmın da bedel karşılığında davalı idareye bırakılmasını talep
ettiklerini; açıkladıkları nedenlerle davalı, idare ile gerek bedel
yönünden gerekse fiilen el atılan ve el atılmayan bölümler yönünden uzlaşma
imkanı bulunmadığını ifade ederek; fazlaya dair hakları saklı kalmak
kaydıyla 8.000,00 TL. tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
2-Davalı vekili, 1.cevap dilekçesinde;
davacıların parseline fiili bir el atma bulunmadığını, taşınmaza kısmen el
atıldığı iddiasının da yerinde olmadığını savunmuş; 26.3.2012 tarihindeki
1.celsede, davanın idari yargı yerinde görülmesi
gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.
3- Davalı vekili 27.3.2012 tarihli dilekçe ile
görev itirazını yazılı olarak da tekrarlamış; bu dilekçeye karşılık
davacılar vekilince Mahkemeye sunulan 19.4.2012 tarihli dilekçede; dava
konusu taşınmaza davalı tarafça kamu alanı haline getirmek ve stabilize yol
yapılmak suretiyle fiilen el atıldığı, bu nedenle reddinin gerekeceği beyan
edilmiştir.
BURSA 2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:2.5.2012 gün ve
E:2012/17 sayı ile, davanın, kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminata
ilişkin bulunduğu gerekçesiyle görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun
8’inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri,
genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari
işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu
konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; davacı tarafından, dava dilekçesinde,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü kararında, mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamaların fiili el atma olmadan da kamulaştırmasız el atma
olarak nitelendirildiği ileri sürülmek suretiyle, imar planında koruma
bandı olarak ayrılan taşınmazının bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiği; davalı idarelerin yazı ve savunma dilekçelerinden de, anılan
taşınmaz üzerine henüz yapılmış tesis bulunmadığının anlaşıldığı; bu
bilgiler karşısında; davanın, davacının taşınmazının, imar planında koruma
bandı olarak ayrılması hadisesi sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen
kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı;
dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak; bu sonuç ya
da sonuçların, yukarıda da söylenildiği üzere, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmazın sağlık alanı olarak
gösterilmesinden, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini taleplerinin ise; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12
ve 13'üncü maddeleri uyarınca, idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı
davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu
bakımdan; hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi İdari Yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el
atma" olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat
taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu
edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla; davanın taşınmazın
bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmının,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği;
açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13.
maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’ndan yazılı düşüncesi
istenilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI; Dava
dosyasının incelenmesi sonucunda; Bursa Büyükşehir Belediyesinin 3194 sayılı
İmar Kanunu'nun 8-18. Maddeleri uyarınca arazi ve imar uygulamalarına
ilişkin işlemler kapsamında, davacıların hissesinin de bulunduğu taşınmazın
koruma bandı olarak ayrılması karşısında, bu parseldeki bedelin ödenmesine
ilişkin davanın; dava konusu uyuşmazlıkta, idarenin 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanunu kapsamında bir işleminin bulunmaması karşısında,
davanın anılan Kanun’un 14. maddesinde işaret edilen bedel artırma davası
niteliğinde olduğunun kabulüne olanak bulunmadığı; Anayasa'nın 125/son
madde ve fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı
ödemekle yükümlü bulunduğunun kurala bağlanmış olduğu; 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-b maddesi gereğince idari eylem ve
işlemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılan tam yargı
davalarının idari dava türleri arasında sayıldığı; uyuşmazlık konusu
işlemin, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan
zararın tazminine yönelik bulunduğu, davanın, 2577 sayılı Kanun’un 2/1-b
maddesinde yer alan idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan zarar görenler tarafından açılan tam yargı davaları kapsamında
idari yargı yerinde çözümlenmesinin gerektiği; bu nedenle, Danıştay
Başsavcılığının 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesi gereğince yapmış olduğu
başvurunun kabulü ile Bursa 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/17 esas
sayılı görevlilik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği
yolunda yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı vekilinin,
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hissedar oldukları taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya dair hakları saklı kalmak
kaydıyla 8.000,00 TL. tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
Davacılar vekili tarafından; davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolundaki dilekçesine karşılık verilen ve 7.6.2012 tarihinde kayda giren
cevap dilekçesine eklenen ve dava konusu Bursa ili, Nilüfer ilçesi,
Minareliçavuş Mahallesi, 1737 ada, 10 parsel sayılı taşınmaza ilişkin
olarak(davacısı farklı olan) düzenlenen, 28.5.2012 ve 4.6.2012 tarihli
Bilirkişi Raporlarının incelenmesinden; anılan parselin 3194 sayılı İmar
Kanununun 18.maddesine göre yapılan şuyulandırma sonucu oluştuğu; Nilüfer
Organize Sanayi Bölge Müdürlüğünün Sağlık Koruma Bandında kaldığı;
taşınmaza, stabilize yol yapılmak suretiyle fiilen el atıldığı
anlaşılmıştır.
İdarelerin 3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve
18. maddesinin verdiği yetki ile arazi ve arsalar üzerinde imar planlarının
hazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi
faaliyetleri kapsamında yaptıkları imar planlarından kaynaklanan işlemlerin
tek yanlı ve kamu gücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilen genel
ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile de idari eylem ve işlemlerden
kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği
tartışmasızdır. Buna karşılık, Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul ve yöntemlere
uygun idari nitelikte uygulama işlemleri yapılmaksızın, dava konusu
taşınmaza fiilen el atılarak stabilize yol yapılması karşısında, idarenin
bu eyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğini taşıdığı açıktır.
Öte yandan, İdarenin yürütmekle
yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve
projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi
gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği
zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından
açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı
yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu,
özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve
projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve
meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün
önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli
yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş
bulunmaktadır.
Nitekim, yukarıda belirtilen genel kabul
doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü,
E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma
halinde amme teşekkülü İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin
malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş
durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete
tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın
tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.”
görüşüne yer verilmiştir.
Bu durumda, idarenin dava konusu taşınmaza
kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan
davanın haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümü, adli yargı yerinin görevine girmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/313
KARAR NO: 2013/326
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İdarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan
zararın tazminine yönelik bulunan davanın haksız fiillere ilişkin özel
hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1-S.A., 2-N.A., 3-H.A., 4-F.Ç., 5-N.C., 6-Y.A., 7-C.C.
Vekili : Av.A.Y.
Davalı : Altındağ Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.A.
O L A Y : Davacılar vekili dava
dilekçesinde, müvekkillerinin hissedar olduğu Ankara İli - Altındağ İlçesi - Battalgazi Mahallesi - 24365
Ada – 1 parselde kayıtlı taşınmaza, davalı belediye tarafından, kuruma ait
kreş ve gündüz bakım evi ve Gençlik Merkezi ile bu binalara ait müştemilat
yapmak ve başka şekilde düzenlemeler yapmak suretiyle kamulaştırmasız el attığını; davalı idarenin, dava
konusu taşınmazın tamamına kamulaştırma yapmaksızın fiilen el koyduğunu,
taşınmazın, malikleri - davacı müvekkilleri tarafından tasarruf edilemez
durumda olduğunu; taşınmaza fiilen el koyan davalı idarenin bugüne kadar kamulaştırma
da yapmadığını, davalının fiilinin, kamulaştırmasız el koyma niteliğinde
bulunduğunu; davalının kamulaştırmasız el atması sonucu taşınmazın
tamamından yararlanma imkanı ortadan kalkmış olduğu için, davacıların tapu
paylarının iptali ile davalı adına tescili ve bedelinin davalıdan tahsili
için işbu davayı açtıklarını ifade ederek; dava konusu taşınmaza davalı
idare tarafından kamulaştırmasız el konulmuş olduğundan, taşınmazın el
atılan kısmındaki davacı hisselerinin iptali ile davalı Altındağ Belediyesi
adına tesciline; bedelinin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 5,000.00 TL sinin davalıdan dava tarihinden itibaren yasal
faiziyle birlikte tahsili ile tapu payları oranında davacı müvekkillere ödenmesine; dava konusu taşınmaza
kısmen el atılmış olması durumunda, arta kalan kısımdaki değer düşüklüğünün
de 2942 sayılı Yasa’nın 12/1-b maddesi gereğince hesaplanarak ödenmesine karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Belediye vekili birinci savunma
dilekçesinde, davanın idari yargının görev alanına girdiğini öne sürerek
görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 3.ASLİYE HUKUK
MAHKEMESİ:11.5.2012 gün ve E:2011/637 sayı ile, davalı vekilinin yargı yolu
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Belediye vekilince süresi
içinde verilen dilekçe ile, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle
başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası örneği ile birlikte
Danıştay Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu
idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek
yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari
işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizlikleri de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; davanın, davacıların taşınmazının, imar planında belediye
hizmet alanına ayrılması hadisesi sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen
kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı;
dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet
hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak; bu sonuç ya
da sonuçların, yukarıda da söylenildiği üzere, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmazın belediye hizmet
yeri olarak gösterilmesinden; bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini taleplerinin ise; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12
ve 13'üncü maddeleri uyarınca, idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı
davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu
bakımdan; hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari Yargı'nın görev alanında bulunan idari işlem ve
eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların,
"hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz
sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla; davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine
ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13.
maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’ndan yazılı düşüncesi
istenilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI; Dava dosyasının incelenmesi
sonucunda; Ankara Büyükşehir Belediyesinin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8-18. maddesi uyarınca arazi ve imar
uygulamalarına ilişkin işlemler kapsamında, davacının da hissesinin de
bulunduğu Battalgazi mahallesinde bulunan taşınmazın sağlık tesis alanı olması
karşısında, bu parseldeki bedelin ödenmesine ilişkin davanın; dava konusu
uyuşmazlıkta, idarenin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında bir
işleminin bulunmaması karşısında, davanın anılan Kanun’un 14. maddesinde
işaret edilen bedel artırma davası niteliğinde olduğunun kabulüne olanak
bulunmadığı; Anayasa'nın 125/son madde ve fıkrasında, idarenin kendi eylem
ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü bulunduğu kurala bağlanmış;
2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-b maddesi gereğince idari
eylem ve işlemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılan tam yargı
davalarının idari dava türleri arasında sayılmış olduğu; uyuşmazlık konusu
işlemin, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan
zararın tazminine yönelik bulunduğu, davanın, 2577 sayılı Kanun’un 2/1-b
maddesinde yer alan idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan zarar görenler tarafından açılan tam yargı davaları kapsamında
idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği; bu nedenle, Danıştay Başsavcılığının
2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulü
ile Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/637 esas sayılı görevlilik kararının
kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği yolunda yazılı düşünce
vermiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı vekilinin,
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;
ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet
BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada adli yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hissedar oldukları, Ankara İli - Altındağ İlçesi -
Battalgazi Mahallesi - 24365 Ada – 1 parselde kayıtlı taşınmaza davalı idare tarafından,
kuruma ait kreş ve gündüz
bakım evi ve Gençlik Merkezi ile bu binalara ait müştemilat yapmak ve başka
şekilde düzenlemeler yapmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, taşınmazın bedelinin, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 5,000.00 TL’sinin davalıdan dava tarihinden itibaren
yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin
incelenmesinden; dava konusu parselin 3194 sayılı İmar Kanununun 18.maddesi
gereğince imar uygulaması gördüğü, DOP kesilmiş imar parseli olduğu; imar
planında belediye hizmet alanı olarak ayrıldığı; davacılar vekili
tarafından dava dilekçesinde ve idarenin savunmasına cevap dilekçesinde, taşınmaza, davalı belediye
tarafından, kuruma ait kreş ve gündüz bakım evi ve Gençlik Merkezi ile bu binalara ait müştemilat yapmak ve
başka şekilde düzenlemeler yapmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığının; dava konusu taşınmazın tamamına kamulaştırma yapmaksızın
fiilen el konulduğunun iddia edilmesine karşın; İdarece, bu iddiayı
çürütecek bilgi ve belgenin Mahkemeye sunulmadığı anlaşılmıştır.
Belediyelerin 3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi
ve 18. maddesinin verdiği yetki ile arazi ve arsalar üzerinde imar
planlarının hazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazi ve arsa düzenlemesi
gibi faaliyetleri kapsamında yaptıkları imar planlarından kaynaklanan
işlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis
edilen genel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile de idari eylem ve
işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargı yerlerinde çözümlenmesi
gerektiği tartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece, Kamulaştırma
Kanunu’nda öngörülen usul ve yöntemlere uygun idari nitelikte uygulama
işlemleri yapılmaksızın, dava konusu taşınmaza fiilen el atılarak bina inşa
etmesi karşısında, idarenin bu eyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğini
taşıdığı açıktır.
Öte yandan, İdarenin yürütmekle
yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve
projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi
gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği
zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından
açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı
yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu,
özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve
projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve
meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine
ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde
çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim, yukarıda belirtilen genel kabul
doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü,
E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma
halinde amme teşekkülü İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin
malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş
durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete
tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın
tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.”
görüşüne yer verilmiştir.
Bu durumda, idarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız
el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın haksız
fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümü, adli yargı
yerinin görevine girmektedir.
Açıklanan nedenle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/321
KARAR NO: 2013/327
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Tespit davası şeklinde
açılan davanın, imar planından kaynaklanan tazminat davaları kapsamında,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar :1-A.G., 2-A.G., 3-B.C.G.
Vekilleri : Av.B.Ö., Av.A.Y.
Davalılar : 1-Ulaştırma,
Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı
Vekili : Av.F.G.
2-Devlet
Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü
Vekili : Av.A.K.
O L A Y :Davacılar vekili, müvekkillerinden;
A.G.’in Ankara Akyurt Büğdüz Köyü, Çelikli Mevkii; 1491 Parselde üzerinde
iskanlı Mantar Üretim Paketleme Tesisi, İdari Binalar ve 1 Adet Bekçi
Binası olan 12.610
metrekare tarlası ile 1507 Parselde üzerinde toplam 10,000 m2 kapalı
alanı, elektrik aboneliği, DSİ izinli su kuyusu olan 36 adet sera olan 16.010 metrekare
tarlası; A.G.’in Ankara Akyurt Büğdüz Köyü, Çelikli Mevkii; 1497 parselde
bulunan 8.480
metrekare tarlası; B.C.G.’in Ankara Akyurt Büğdüz
Köyü Dapkız Mevkii; 1540 parselde üzerinde iskan izni bulunan sera tesisi
olan 7.270
metrekare tarlası, 1541 parselde 8.060 metrekare
tarlası üzerine, T.C. Ulaştırma Bakanlığı Demiryolları. Limanlar ve Hava
Meydanları İnşaatı Gen. Müd. ile Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü
arasında imzalanan 27.02.2006 tarih ve 2010-2265 sayılı protokol gereğince,
Esenboğa Havaalanı 3. Pist Sahası yapılacağından bahisle, kamulaştırma
şerhi konulduğunu;
Şerh konulduğu tarihten bugüne
kamulaştırma yapılmadığını, kamulaştırma işleminin ne zaman ve ne suretle
yapılacağı sorulduğunda, 2012 ve 2013 yıllarında yeterli ödenek temin
edilemeyeceği düşünüldüğünden kamulaştırma işlemlerinin ertelenmesinin
talep edildiğinin beyan edildiğini; müvekkillerden B.C.G.’in, sahibi olduğu
1541 parselle ilgili inşaat izni talep ettiğini, Akyurt Belediye Başkanlığı
İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün 09.01.2012 tarihli yazısıyla, söz konusu
parselin DLH 3. Pist kamulaştırma alanında kaldığından, herhangi bir yapı
inşaatı izni verilmediğinin belirtildiğini; aynı şekilde müvekkili B.G.’in
de, sahibi olduğu 1497 parselle ilgili müracaatta bulunduğunda, Akyurt
Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğünün 05.01.2012 tarihli
yazısında, söz konusu parselin tasarrufa kısıtlı hale geldiğinin
bildirilmiş olduğunu;verilen cevabi yazılardan da açıkça anlaşılacağı
üzere, müvekkillerinin, sahip olduğu gayrimenkuller üzerindeki özgürce
tasarruf etme imkânından mahrum kaldığını; gayrimenkuller üzerine
kamulaştırma şerhi konulması sebebi ile tasarrufta bulunmak imkanı ortadan
kaldırıldığı gibi, üzerinde yatırım yapmak, bir sanayi tesisi ya da inşaat
yapmak gibi imkânlardan mahrum kalındığını; ayrıca kamulaştırma şerhi
sebebiyle imar uygulaması yapılmadığını, bu nedenle İmar geçmesi halinde
çok büyük değer artışı imkânından da müvekkillerinin mahrum kaldığını,
davalı idarenin bu davranışının haksız fiil olduğunu, kamulaştırmasız el
atma eylemini oluşturduğunu; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 15.12.2010
tarih, 2010/5- 662, 2010/651 K. sayılı kararında “…Uzun yıllar programa
alınmayan imar planının fiilen hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma
ya da cihetine gitmeyen davalı idarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem
tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale ettiği açıktır. Yerel
Mahkemece, kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığının kabulüyle, davalı
idarenin kamulaştırmasız el koyma hükümleri doğrultusunda sorumlu
bulunduğuna ilişkin direnme kararı yerindedir...” denildiğini;
müvekkillerinin sahip olduğu gayrimenkullerin üzerine konulan kamulaştırma
şerhinin, müvekkillerinin gayrimenkullerini dilediği gibi kullanmasını
engellediği, dava konusu edilen taşınmazlara bu şekilde kamulaştırmasız
olarak el atıldığı, kamulaştırmasız el atma sebebi ile talep edilebilecek
bedelin, bu bedel için talep edilebilecek faizin ve faiz başlangıcının
tespitini talep etmek amacıyla Mahkemeye başvurmanın zorunlu hale geldiğini
ifade ederek; dava konusu edilen taşınmazlara kamulaştırmasız olarak el
atıldığının, kamulaştırmasız el atma sebebi ile talep edilebilecek bedelin,
bu bedel için talep edilebilecek faizin ve faiz başlangıcının ayrıca
aleyhine tespit için başvurulan kurumlardan hangisinin kamulaştırmasız el
attığının; 6100 Sayılı HMK 107/3fıkrası uyarınca tespitine karar verilmesi istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idarelerin vekilleri, süresinde
verdiği dilekçelerinde,
3194 sayılı İmar Kanunu kapsamında yapılan imar düzenlemesinin idari bir
işlem olduğu, idari işlemden kaynaklanan tazminat taleplerinin de idari
yargı yolunda çözümlenmesinin gerektiği, ayrıca dava konusu taşınmaza
fiilen el atıldığı da ileri sürülmediğine göre kamulaştırmasız el atmadan
bahsedilemeyeceği gerekçesiyle, görev itirazında
bulunmuştur.
AKYURT
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:22.5.2012 gün ve E:2012/16 sayı ile,
davalılar vekillerinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı
İdarelerin vekillerinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdikleri dilekçeleri üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 7'nci maddesi
uyarınca kamulaştırma kararı verdikten sonra kamulaştırmanın tapu siciline
şerh verilmesini kamulaştırmaya konu taşınmaz malın kayıtlı bulunduğu tapu idaresine
bildirmesine ilişkin işlemin "idari işlem"; kamulaştırma işlemini
gerçekleştirme konusundaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği
taşıdığı; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İdari dava
türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2'nci maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendinde idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari
dava türleri arasında sayılmış; 3'üncü maddesinde, tam yargı davalarına
ilişkin dilekçelerde uyuşmazlık konusu miktarın gösterileceği belirtilmiş;
14'üncü maddesinin üçüncü fıkrasının (g) bendinde, dilekçelerin 3 ve 5'inci
maddelere uygun olup olmadığı yönlerinden inceleneceği öngörülmüş; 15'inci
maddesinin birinci fıkrasında, Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince
yukarıdaki maddenin 3'üncü fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık
görülürse, 14'üncü maddenin; 3'üncü fıkrasının (g) bendinde yazılı halde
otuzgün içinde 3 ve 5'inci maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya
noksanları tamamlanmak yahut (c) bendinde yazılı hallerde, ehliyetli olan
şahsın avukat olmayan vekili tarafından dava açılmış ise otuzgün içinde
bizzat veya bir avukat vasıtasıyla dava açılmak üzere dilekçelerin reddine
karar verileceği kuralına yer verilmiş olduğu; dosyanın incelenmesinden;
davacılar tarafından, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü kararında, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamaların fiili
el atma olmadan da kamulaştırmasız el atma olarak nitelendirildiği ileri sürülmek
suretiyle, tapu kaydına kamulaştırma şerhi konulan taşınmazların uzun
yıllar geçmesine karşın kamulaştırılmaması nedeniyle kamulaştırmasız el
atıldığının, bu nedenle talep edilebilecek bedel ve faiz ile faiz
başlangıcının, Kurumlardan hangisinin kamulaştırmasız el attığının
tespitine karar verilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; her ne kadar; dava
dilekçesinde davaya tespit davası niteliği verilmeye çalışılmışsa da,
dilekçedeki iddiaların, davalı idarelerin idari eylem ve işlemleri
nedeniyle idare hukuku alanındaki tazmin sorumluluğuna ilişkin olduğu
dikkate alındığında, davanın 2577 sayılı Yasanın 2'nci maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendinde belirtilen tam yargı davası niteliğinde olduğu;
asıl amacın davacıların taşınmazlarının tapu kaydına kamulaştırma şerhi
konulması ve kamulaştırmanın zamanında tekemmül ettirilmemesi sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan zararın tazmini olduğu;
tazmini istenilen tutarın dilekçede gösterilmemiş olmasının, bu durumu
değiştirecek niteliği bulunmadığı; bu eksikliğin, İdari Yargı yerince
dilekçe ret kararı verilmek suretiyle tamamlatılmasının mümkün olduğu
sonucuna varıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı,
ancak; bu sonuç ya da sonuçların, bir idari işlem olan kamulaştırma şerhi
verilmesine ilişkin işlemden ve kamulaştırma konusundaki hareketsizliği
şeklinde ortaya çıkan idari eylemden kaynaklandığı; idari işlem ve
eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise; 2577 sayılı idari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, idari yargı
yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa
hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan; hukuka uygunluklarının denetimi ve
zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında
bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki
ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tespit ve tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak
bulunmadığı; dolayısıyla; davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247
sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın da
yazılı düşüncesi istenilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI: Davacıların,
Ankara ili Akyurt ilçesi, Büğdüz köyündeki taşınmazlara sahip oldukları;
taşınmazların Esenboğa Havaalanı 3. pist yapımı için davalı idare
tarafından kamulaştırılmasına karar verilerek, tapuya kamulaştırılacak
yerlerden olduğu şerhi verilmesine rağmen, ödenek yokluğu nedeniyle
kamulaştırma işlemine başlanmadan beklenmesi sonucu, taşınmazdan
yararlanmanın engellendiğini iddia eden davacıların, işlemi kamulaştırmasız
el atma temeline oturtarak, bedel tespiti ve diğer istemlerde bulundukları,
bu davada davalı idare tarafından görev itirazında bulunulması üzerine
olumlu görev uyuşmazlığının çıkarıldığının anlaşıldığı; dava dosyasının
incelenmesi sonucunda; Ulaştırma Bakanlığı ve diğer davalı idarenin, kamu
yararı amacıyla davaya konu taşınmazın kamulaştırılmasına karar vermelerine
rağmen, ödenek yokluğu nedeniyle kamulaştırma işlemlerine başlayamadıkları,
bu parseldeki idarenin işlemlerinin tespiti ile uğranılan zararın tespitine
ilişkin davanın; dava konusu uyuşmazlıkta, idarenin 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanunu kapsamında bir işleminin bulunmaması karşısında,
davanın anılan Kanun’un 14. maddesinde işaret edilen bedel artırma davası
ya da tespit isteminin amacının idarenin eylemi sonucu uğranılan zararın giderilmesini
amaçlayan tam yargı davası olması karşısında, tespit davası niteliğinde
olduğunun kabulüne olanak bulunmadığı; Anayasa'nın 125/son madde ve
fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle
yükümlü bulunduğunun kurala bağlandığı; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 2/1-b maddesi gereğince idari eylem ve işlemlerden dolayı zarara
uğrayanlar tarafından açılan tam yargı davalarının idari dava türleri
arasında sayıldığı; uyuşmazlık konusunun, kamu yararına davalı idareler
tarafından alınan kamulaştırma kararı nedeniyle uğranılan zararın
tespitine, dolayısıyla sonuçta zararın tazminini amaçlayan davanın, 2577
sayılı Kanun’un 2/1-b maddesinde yer alan idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan zarar görenler tarafından açılan tam yargı
davaları kapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinin
düşünüldüğü; bu nedenle, Danıştay Başsavcılığının 2247 sayılı Yasa’nın 10.
maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulü ile Akyurt Asliye Hukuk
Mahkemesinin 2012/16 esas sayılı görevlilik kararının kaldırılmasına karar
verilmesi gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarelerin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunulması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların, maliki oldukları
Ankara ili, Akyurt İlçesi, Büğdüz Köyündeki taşınmazları üzerine Esenboğa
Havaalanı 3'üncü Pist Sahası yapılacağından bahisle kamulaştırma şerhi
konduğu, kamulaştırma yapılmadığı, bu suretle gayrimenkulünden özgürce
tasarruf etmek ve üzerinde yatırım yapmak, sanayi tesisi ve inşaat yapmak
gibi imkanlardan mahrum kaldıkları, davalı idarenin bu davranışının haksız
fiil olup kamulaştırmasız el atma eylemini oluşturduğu, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, imar planı gereğinin uzun yıllar yerine
getirilmemesi halinde kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiğinin
kabul edildiğini öne sürerek, taşınmazlara kamulaştırmasız el atıldığının,
kamulaştırmasız el atma sebebi ile talep edilecek bedelin ve bu bedel için
talep edilebilecek faiz ve faiz başlangıcının, aleyhine tespit için
başvurulan Kurumlardan hangisinin kamulaştırmasız el attığının 6100 sayılı
Kanunun 107. maddesinin 3. fıkrası uyarınca tespitine karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
Görev uyuşmazlığının çözümü için öncelikle,
tespit davasının hukukumuzdaki yerinin incelenmesi gerekli bulunmaktadır.
1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri
Kanunu’nda(Mülga) tespit davasını düzenleyen açık ve genel bir hükme yer
verilmemekteyse de, doktrinde ve yerleşik yargısal içtihatlarla, bir hukuki
ilişkinin var olup olmadığının saptanması için tespit davası açılabileceği
kabul edilmiş; tespit davasının esasının incelenebilmesi için de, genel
dava koşullarının yanı sıra, dava konusunun bir hukuki ilişki olması ve bu
hukuki ilişkinin var olup olmadığının öncelikle saptanmasında hukuki yarar
bulunması koşulları aranmış; buna göre, özel hukuk alanını ilgilendiren bir
hukuki ilişkinin saptanması için adli yargı yerinde müstakil olarak bir
tespit davası açılabilmesi kabul edilmiş iken; 6100 sayılı Hukuk
Muhakemeleri Kanunu’nun 106. maddesinde “ Tespit davası”na, 107.maddesinde ise “ Belirsiz alacak ve tespit
davası”na yer verilmiştir.
Anılan maddelere bakıldığında; “Tespit davası/ Madde 106- (1) Tespit davası
yoluyla, mahkemeden, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da
yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep
edilir.
(2) Tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar
dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı
bulunmalıdır.
(3) Maddi vakıalar, tek başlarına tespit davasının konusunu
oluşturamaz.”
“Belirsiz alacak ve tespit davası/ Madde 107- (1) Davanın
açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak
belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu
hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri
belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.
(2) Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın
miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün
olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın
davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilir.
(3) Ayrıca, kısmi eda davasının açılabildiği hâllerde, tespit
davası da açılabilir ve bu durumda hukuki yararın var olduğu kabul edilir.”
denilmiştir.
Buna
karşılık, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “ İdari Dava Türleri
ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasında,
idari dava türleri: iptal, tam yargı ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma
ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmış olup, tespit
davası şeklinde bir dava türüne idari yargıda yer verilmemiştir. Anılan
Yasanın “İdari Davalarda Delillerin Tespiti” başlıklı 58/1. maddesi “Taraflar,
idari dava açtıktan sonra bu davalara ilişkin delillerin tespitini ancak
davaya bakan Danıştay, idare ve vergi mahkemelerinden isteyebilir.” hükmünü
taşımakta olup, idari yargıda, ancak açılmış bir idari dava ile ilgili
bulunan “delillerin tespiti”nin istenilmesine olanak bulunmaktadır. Buna
göre, idari dava türleri arasında sayılmayan tespit davasının, yorum
yoluyla idari yargının görevine müstakil bir dava olarak dahil edilmesine
hukuken olanak bulunmadığından, idari yargı yerinde, idare hukuku alanını
ilgilendiren bir hukuki ilişkinin varlığının ancak açılmış bulunan bir
idari davaya bağlı olarak delil tespiti kapsamında saptanabileceği açıktır.
Belirtilen
yasal durum karşısında, tespit davasına konu olabilecek hukuki ilişkinin
özel hukuk alanını ilgilendirmesi gerektiği ve bir eda davasının öncüsü
durumunda olan tespit davasının adli yargı yerinin görevine girdiği ortaya
çıkmaktadır. Ancak, adli yargıda açılacak bir eda davasında hiçbir zaman
kullanılmayacağının, buna karşılık idari bir işlem tesisi istemiyle bir
idari makama veya idari yargıda açılacak bir davada idare mahkemesine ibraz
edilmek ve bu makam veya mahkemeyi hukuken bağlayacak nitelikte belge elde
etmek amacıyla açıldığının anlaşılması halinde tespit davası adli yargıda
görülemeyecek ve görev yönünden reddi gerekecektir. Bu durumdaki tespit davasının
idare hukuku kurallarına göre çözümlenmesi gerekmekteyse de, müstakil bir
dava olarak açılması halinde idari yargı yerince, idari yargıda böyle bir
dava türü olmadığı ve ancak bir idari dava açıldıktan sonra bu davaya
ilişkin delil tespiti kapsamında incelenebileceği noktasından reddedilmesi
uygun olacaktır.
Bu
açıklamalara göre tespit isteminin konusu incelendiğinde: dava konusu
taşınmazların, Ankara ili Akyurt ilçesi Büğdüz mahallesi 1491, 1497, 1507,
1540 ve1541 numaralı parseller olduğu; parsellerin imar planı ve meskun
mahal dışında, belediye sınırları içinde olduğu, belediye hizmetlerinden yararlandığı; 1491,1497, 1507 ve
1540 numaralı parsellerin araç ve yaya trafiğine elverişli yollara cepheli
olduğu, 1541 nolu parselin 1540 nolu parsele sınır olup direk yol cephesi
bulunmamakla birlikte 1540 ve 1541 nolu parsellerin maliklerinin aynı
olması sebebiyle 1541 nolu parsele ulaşımda sıkıntı bulunmadığı, Ankara
Büyükşehir Belediyesi Meclisinin 16.02.2007 gün ve 525 sayılı kararı ile
onaylanan 1/25.000 ölçekli “2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı” ve
17.05.2007 tarihinde Akyurt Belediyesince onanma süreci tamamlanan imar
planlarında parsellerin Esenboğa 3. Pist Kamulaştırma alanında kaldığı;
tapu kütüklerinde niteliğinin tarla olarak belirtildiği; taşınmazlarda
fiili el atmanın mevcut olmadığı; tapu kaydı üzerine davalı kurumlarca şerh
konulmuş olduğu anlaşılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
"İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı
2'nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları, idari dava türleri arasında sayılmış; 3'üncü maddesinde, tam
yargı davalarına ilişkin dilekçelerde uyuşmazlık konusu miktarın
gösterileceği belirtilmiş; 14'üncü maddesinin üçüncü fıkrasının (g)
bendinde, dilekçelerin 3 ve 5'inci maddelere uygun olup olmadığı
yönlerinden inceleneceği öngörülmüş; 15'inci maddesinin birinci fıkrasında,
Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3'üncü
fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14'üncü maddenin;
3'üncü fıkrasının (g) bendinde yazılı halde otuzgün içinde 3 ve 5'inci
maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak
yahut (c) bendinde yazılı hallerde, ehliyetli olan şahsın avukat olmayan
vekili tarafından dava açılmış ise otuzgün içinde bizzat veya bir avukat
vasıtasıyla dava açılmak üzere dilekçelerin reddine karar verileceği
kuralına yer verilmiştir.
Olayda davacılar vekili tarafından, Yargıtay
Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü kararında, mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamaların fiili el atma olmadan da kamulaştırmasız el atma
olarak nitelendirildiği ileri sürülmek suretiyle, tapu kaydına kamulaştırma
şerhi konulan taşınmazların uzun yıllar geçmesine karşın kamulaştırılmaması
nedeniyle kamulaştırmasız el atıldığının, bu nedenle talep edilebilecek
bedel ve faiz ile faiz başlangıcının, Kurumlardan hangisinin
kamulaştırmasız el attığının tespitine karar verilmesinin istenildiği
anlaşılmıştır
Her ne kadar, dava 6100 sayılı Kanunun 107.
maddesinin 3. fıkrası kapsamında tespit davası şeklinde açılmış ise de,
dava dilekçedeki iddiaların, davalı idarelerin idari eylem ve işlemleri
nedeniyle idare hukuku alanındaki tazmin sorumluluğuna ilişkin olduğu, davanın
2577 sayılı Yasanın 2'nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde
belirtilen tam yargı davası niteliğini taşıdığı; bu dava ile ulaşılmak
istenilen asıl amacın; davacıların taşınmazlarının tapu kaydına
kamulaştırma şerhi konulması ve kamulaştırmanın zamanında tekemmül
ettirilmemesi sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
zararın tazmini olduğu; tazmini istenilen tutarın dilekçede gösterilmemiş
olmasının, bu durumu değiştirecek niteliği bulunmadığı; bu eksikliğin,
İdari Yargı yerince dilekçe ret kararı verilmek suretiyle tamamlatılmasının
mümkün olduğu açıktır.
Bu durumda, davacıların maliki olduğu taşınmazların Havaalanı Pist Alanı kullanımında
kaldığı, tapu kaydı üzerine kamulaştırma şerhi konulmasına rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız
el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia
edildiği ancak tespit davası şeklinde dava kurgulanmış ise de; hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tespit ve tazminat davalarına konu
edilmelerine, hukuken olanak bulunmamaktadır.
Dolayısıyla; davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılar vekillerinin görev itirazlarının, Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN
Akyurt Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.5.2012
gün ve E:2012/16 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/344
KARAR NO: 2013/328
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Davacının, Büyükşehir
Belediye Başkanlığının Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi kapsamında kalan
gecekondusu karşılığında, davalı Belediye ile konut sözleşmesi imzaladıktan
sonra söz konusu projenin iptal edilmesi nedeniyle uğradığı zararların
tazmini istemiyle açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : S.C.
Vekili : Av. Ş.G.U.
Davalı : Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. Y.B.A.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde,
davacı Ankara İli, Çankaya İlçesi, Dikmen Mevkiinde, İlker Mahallesi, 178.
Sokak N:1 de bulunan 2044 analiz No belgeli, kendisinin üzerine tapu
tahsisli gecekonduda oturmakta iken, 2981 sayılı Kanun uyarınca,
belediyenin gecekondu hak sahiplerine aynı yerde yapılacak binadan 100
m²’lik lüks bir daire vereceği hususunda sözleşme yaptığını; taraflar
arasındaki sözleşmeye göre davacıya verilecek dairenin Dikmen Vadisindeki
4. ve 5. Etaplarda kentsel dönüşüm projesi kapsamında ve burada inşa
edilecek olan dairelerden verileceğini; Belediyenin 4.ve 5. Etap projesini
hayata geçirmek için davacının işgal ettiği gayrimenkulü 400 m² ye
çıkarıp, bedelini taksitler halinde ödettiğini ancak söz konusu projenin
iptal edildiğini ileri sürerek, uğranıldığı belirtilen maddi zararın yasal
faiziyle birlikte tazmini istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı İdare vekili savunma dilekçesinde,
davanın idari yargının görev alanına girdiğini öne sürerek görev itirazında
bulunmuştur.
ANKARA 11. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
31.5.2012 gün ve E:2011/501 sayı ile, davalı vekilinin görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı Belediye vekilince süresi
içinde verilen dilekçe ile, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle
başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının onaylı örneği ile
birlikte Danıştay Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI: 03.07.2005 tarih ve 5393 sayılı
Belediye Kanunu'nun 5998 sayılı Kanunla değişik 73'üncü maddesinin; birinci fıkrasının birinci
tümcesinde, "Belediye, belediye meclisi kararıyla; konut alanları,
sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti
alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları
oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve restore etmek, kentin
tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler
almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir."
denilmiş; dördüncü fıkrasında, "Büyükşehir belediyeleri tarafından
yapılacak kentsel dönüşüm ve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imar
planı, parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı, yapı kullanma izni ve
benzeri tüm imar işlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar
Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmaya büyükşehir belediyeleri
yetkilidir." kuralı yer almış; beşinci fıkrasının birinci tümcesinde,
"Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında bulunan yapıların
boşaltılması, yıkımı ve kamulaştırılmasında anlaşma yolu esastır."
denildikten sonra, yedinci fıkrasında, "Kentsel dönüşüm ve gelişim
proje alanlarındaki gayrimenkul sahipleri ve 24/2/1984 tarihli ve 2981
sayılı imar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı
İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi
Hakkında Kanuna istinaden, hak sahibi olmuş kimselerle anlaşmaları halinde
kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanında hakları verilir. 2981 sayılı
Kanun kapsamına girmeyen gecekondu sahiplerine enkaz ve ağaç bedelleri
verilir veya belediye imkânları ölçüsünde kentsel dönüşüm ve gelişim proje
alanı dışında arsa veya konut satışı yapılabilir. Bu kapsamda bulunanlara
Toplu Konut idaresi Başkanlığı ile işbirliği yapılmak suretiyle konut
satışı da yapılabilir. Enkaz ve ağaç bedelleri arsa veya konut
bedellerinden mahsup edilir." hükümlerine yer verilmiş olduğu; dosyanın
incelenmesinden; Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin 17.02.2006 tarih ve
483 sayılı kararı ile belirlenen Dikmen 4'üncü ve 5'inci Etap Kentsel
Dönüşüm ve Gelişim Projesi uzlaşma ve kamulaştırma esasları kapsamında, 400 m² tapu
tahsis belgeli gecekondusuna karşılık konut sözleşmesi imzalayan davacının,
proje iptali nedeniyle davalı Belediyenin akdettiği sözleşmeden döndüğünü
öne sürerek, konutunun yıktırılması nedeniyle, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla, zararlarının yasal faiziyle birlikte tazmini
istemiyle bakılan davayı açtığının anlaşıldığı; idarenin yürütmekle yükümlü
bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye
göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi
tesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve onarımı sırasında kişilere
verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünde,
idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından
açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı
yerlerinin görevli bulunduğu; Anayasanın 125'inci maddesinin son
fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle
yükümlü olduğunun kurala bağlandığı; 2577 sayılı idari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde, idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlal edilenler tarafından açılan tam
yargı davalarının, idari dava türleri arasında sayıldığı; davalı
Belediyece, yasa ile verilen görevini yerine getirmek üzere uygulamaya
koyduğu Kentsel Dönüşüm Projesinin, buna karşı açılan davada İdare
Mahkemesince iptaline karar verilmiş olması nedeniyle yürütülemediği ve
Meclis kararı ile uygulamadan kaldırıldığı savunulduğuna göre, idarece kamu
gücüne dayanılarak, re'sen ve tek yanlı şekilde tesis edilen işlemlerden
doğan zararın tazminine ilişkin bulunan ve davacının haklarını ihlal eden
idari işlem dolayısıyla, 2577 sayılı Yasa'nın 12'inci maddesi uyarınca
doğrudan doğruya açtığı tam yargı davasının, idare hukuku ilkelerine göre
görüm ve çözümünün İdari Yargı'nın görev alanına girdiği gerekçesiyle; 2247
Sayılı Yasanın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13.
maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’ndan yazılı düşüncesi
istenilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI; Davanın
konusunun, davacının tapu tahsis belgeli gecekondu ve arsasının, 5393
sayılı Belediye Yasasının değişik 73. Maddesi kapsamında hazırlanan Dikmen
Vadisi 4. Ve 5. Etap Kentsel Dönüşüm Proje alanında kalması nedeniyle,
davacının arsasını davalı idareye terk etmesi karşılığında davacıya proje
uygulaması sonucu elde edilecek konutlardan bir tane verilmesine ilişkin
taraflar arasında imzalanan sözleşmenin, davalı idarenin hazırladığı
projenin idari yargıda açılan dava sonucu iptal edilmesi sonucu uygulanma
olanağının ortadan kalkması ve davalı idarenin yeni bir proje geliştirmek
yerine davacıya proje alanı dışında arsa teklifi ile sözleşme gereklerini yerine
getirememesinden kaynaklandığının anlaşıldığı, davacı sözleşme hükümlerine
uyulmaması hukuki temeline dayanmış ise de, davalı idarenin sözleşme
hükümlerinin uygulanmasına başlamadan, sözleşmeye esas olan kentsel dönüşüm
projesine ilişkin Belediye Meclis kararının idari yargı yerinde iptali
nedeniyle projenin uygulamadan kaldırılmak zorunda olduğu, idarenin hukuka
ve imar mevzuatına uygun yeni bir proje hazırlamak yerine, davalıya diğer
tekliflerde bulunması ya da sessiz kalması şeklindeki eylemleri sonucu
davacının uğradığı zararın, idarenin kamu gücünü kullanarak, resen ve tek
taraflı olarak tesis ettiği eylem ve işlemlerden doğan zarar kapsamında
2577 sayılı Yasanın 2/1-b maddesine göre tam yargı davasına konu
edilebileceği ve idari yargı yerinde çözülmesi gerektiği nedeniyle Danıştay
Başsavcısının 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi gereğince yapmış olduğu
başvurunun kabulü gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalı Belediye
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının, Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığının Dikmen 4. ve 5. Etap Kentsel Dönüşüm ve Gelişim
Projesi kapsamında kalan gecekondusu karşılığında davalı Belediye ile konut
sözleşmesi imzaladıktan sonra söz konusu projenin iptal edilmesi nedeniyle
uğradığı zararların tazmini istemiyle açılmıştır.
03.07.2005 tarih ve 5393 sayılı
Belediye Kanunu'nun “Kentsel
dönüşüm ve gelişim alanı” başlıklı 73. maddesinde;
‘’Belediye, belediye meclisi
kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji
parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal
donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve
restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem
riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri
uygulayabilir. Bir alanın kentsel dönüşüm ve gelişim alanı olarak ilan
edilebilmesi için yukarıda sayılan hususlardan birinin veya bir kaçının
gerçekleşmesi ve bu alanın belediye veya mücavir alan sınırları içerisinde
bulunması şarttır. Ancak, kamunun mülkiyetinde veya kullanımında olan
yerlerde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edilebilmesi ve
uygulama yapılabilmesi için ilgili belediyenin talebi ve Çevre ve
Şehircilik Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca bu yönde karar
alınması şarttır.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı
olarak ilan edilecek alanın; üzerinde yapı olan veya olmayan imarlı veya
imarsız alanlar olması, yapı yükseklik ve yoğunluğunun belirlenmesi, alanın
büyüklüğünün en az 5 en çok 500 hektar arasında olması, etaplar halinde
yapılabilmesi hususlarının takdiri münhasıran belediye meclisinin yetkisindedir.
Toplamı 5 hektardan az olmamak kaydı ile proje alanı ile ilişkili birden
fazla yer tek bir dönüşüm alanı olarak belirlenebilir.
Büyükşehir belediye ve mücavir alan
sınırları içinde kentsel dönüşüm ve gelişim projesi alanı ilan etmeye büyükşehir
belediyeleri yetkilidir. Büyükşehir belediye meclisince uygun görülmesi
halinde ilçe belediyeleri kendi sınırları içinde kentsel dönüşüm ve gelişim
projeleri uygulayabilir.
Büyükşehir belediyeleri tarafından
yapılacak kentsel dönüşüm ve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imar
planı, parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı, yapı kullanma izni ve
benzeri tüm imar işlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar
Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmaya büyükşehir belediyeleri
yetkilidir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje
alanlarında bulunan yapıların boşaltılması, yıkımı ve kamulaştırılmasında
anlaşma yolu esastır. Kentsel dönüşüm ve gelişim projesi kapsamında bulunan
gayrimenkul sahipleri ve belediye tarafından açılacak davalar, mahkemelerde
öncelikle görüşülür ve karara bağlanır.
Kentsel dönüşüm ve gelişim alanları
içinde yer alan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkuller
harca esas değer üzerinden belediyelere devredilir. Kentsel dönüşüm ve
gelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda
ilgili vergi, resim ve harçların dörtte biri alınır.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje
alanlarındaki gayrimenkul sahipleri ve 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı
İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve
6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanuna
istinaden, hak sahibi olmuş kimselerle anlaşmaları halinde kentsel dönüşüm
ve gelişim proje alanında hakları verilir. 2981 sayılı Kanun kapsamına
girmeyen gecekondu sahiplerine enkaz ve ağaç bedelleri verilir veya
belediye imkanları ölçüsünde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı dışında
arsa veya konut satışı yapılabilir. Bu kapsamda bulunanlara Toplu Konut
İdaresi Başkanlığı ile işbirliği yapılmak suretiyle konut satışı da
yapılabilir. Enkaz ve ağaç bedelleri arsa veya konut bedellerinden mahsup
edilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan
edilen yerlerde belediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşma
sağladığı veya kamulaştırdıkları gayrimenkuller üzerindeki inşaatların
tamamı belediyeler tarafından yapılır veya yaptırılır. Belediye ile anlaşma
yapmayan veya belediyece kamulaştırılmasına gerek duyulmayan gayrimenkul
sahiplerinden proje alanında kendilerine 3194 sayılı Kanunun 18 inci
maddesine göre ayrı ada ve parselde imar hakkı verilmemiş olanlar
kamulaştırmasız el atma davası açabilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje
alanlarında yapılacak alt yapı ve rekreasyon harcamaları, proje ortak
gideri sayılır. Belediyelere ait inşaatların proje ortak giderleri
belediyeler tarafından karşılanır. Kendilerine ayrı ada veya parsel tahsis
edilen gayrimenkul sahipleri ile kamulaştırma dışı kalan gayrimenkul
sahipleri, sahip oldukları inşaatın toplam metrekaresi oranında proje ortak
giderlerine katılmak zorundadır. Proje ortak gideri ödenmeden inşaat
ruhsatı, yapılan binalara yapı kullanma izni verilemez; su, doğalgaz ve
elektrik bağlanamaz.
Dönüşüm alanı sınırı kesinleştiği
tarihte, bu sınırlar içindeki gayrimenkullerin tapu kütüğünün beyanlar hanesine
kaydedilmek üzere tapu sicil müdürlüğüne, paftasında gösterilmek üzere
kadastro müdürlüğüne bildirilir. Söz konusu gayrimenkullerin kaydında
meydana gelen değişiklikler belediyeye bildirilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan
edilen yerlerde; ifraz, tevhit, sınırlı ayni hak tesisi ve terkini, cins
değişikliği ve yapı ruhsatı verilmesine ilişkin işlemler belediyenin izni
ile yapılır.(Yürürlüğün Durdurulan cümleler: Anayasa Mah. 18/10/2012 tarih
ve 2012/82 E. ve 2012/34 Yürürlüğü Durdurma K. ile)
Belediye, kentsel dönüşüm ve gelişim
projelerini gerçekleştirmek amacıyla; imar uygulaması yapmaya, imar
uygulaması yapılan alanlardaki taşınmazların değerlerini tespit etmeye ve
bu değer üzerinden hak sahiplerine dağıtım yapmaya veya hasılat paylaşımını
esas alan uygulamalar yapmaya yetkilidir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim
projelerinin uygulanması sırasında, tapu kayıtlarında mülkiyet hanesi açık
olan veya ayni hakları davalı olan taşınmazlar doğrudan kamulaştırılarak
bedelleri mahkemece tayin edilen bankaya belli olacak hak sahipleri adına
bloke edilir. Belediye kentsel dönüşüm ve gelişim projelerinin uygulama
alanında bulunan taşınmazların kamulaştırılması sırasında veraset ilamı
çıkarmaya veya tapudaki kayıt malikine göre işlem yapmaya yetkilidir.
(Ek fıkra: 16/05/2012-6306 S.K/17.
md.) Büyükşehirlerde büyükşehir belediye meclisinin, il ve ilçelerde belediye
meclislerinin salt çoğunluk ile alacağı karar ile masrafların tamamı veya
bir kısmı belediye bütçesinden karşılanmak kaydıyla kentin uygun görülen
alanlarında bina cephelerinde değişiklik ve yenileme ile özel aydınlatma ve
çevre tanzimi çalışmaları yapılabilir. Cephe değişikliği yapılacak
binalarda telif hakkı sahibi proje müelliflerine talep etmeleri hâlinde,
değiştirilecek cephe veya cephelerin beher metrekaresi için bir günlük net
asgari ücret tutarını geçmemek üzere telif hakkı ödenir. Büyükşehir
belediye meclisince uygun görülmesi hâlinde, büyükşehir belediyesi içindeki
ilçe belediyeleri kendi sınırları içinde bu fıkrada belirtilen iş ve
işlemleri yapabilir.
(Ek fıkra: 16/05/2012-6306 S.K/17.
md.) Bina cephelerinde değişiklik ve yenileme ile özel aydınlatma ve çevre
tanzimi çalışmaları için yapılması gereken iş, işlem ve yetkilendirmeler,
kat maliklerinin arsa payı çoğunluğu ile verecekleri karara göre yapılır.
(Ek fıkra: 16/05/2012-6306 S.K/17.
md.) Büyükşehir belediyelerince, kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan
edilen alanlar ile 5366 sayılı Kanuna göre yenileme alanı ilan edilen
alanlarda veya bu Kanunun 75 inci maddesine göre kamu kurum ve kuruluşları
ile protokol yapmaları hâlinde, büyükşehir belediye meclisi kararı ile,
yıkılan ibadethane ve yurtların yerine veya ihtiyaç duyulan yerlerde
ibadethane ve yurt inşa edilebilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim projesi
kapsamındaki işler, kamu idareleriyle 75 inci madde çerçevesinde ortak
hizmet projeleri aracılığıyla gerçekleştirilebilir.
Bu Kanunun konusu ile ilgili
hususlarda Başbakanlık Toplu Konut İdaresine 2985 sayılı Kanun ve diğer kanunlarla
verilen yetkiler saklıdır.’’ denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Ankara Büyükşehir
Belediye Meclisi'nin 17.02.2006 tarih ve 483 sayılı kararı ile belirlenen
Dikmen 4. ve 5. Etap Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi kapsamında, İdare
ile davacı arasında 400
m² tapu tahsis belgeli gecekondusuna karşılık “Tapu
Tahsis Belgeli Tesis Sözleşmesi(Borçlu)” imzalandığı; söz konusu projeye
ilişkin Meclis kararlarının Ankara İdare Mahkemesi kararı ile iptal
edilmesi üzerine, İdarece mahkemenin iptal kararını uygulamak amacıyla
Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi kapsamında yasal imar planına göre
yapılmış bulunan bütün sıralı işlemlerin de iptal edildiği; bunun üzerine
davacı tarafından, proje iptali nedeniyle davalı Belediyenin akdettiği
sözleşmeden döndüğü öne sürülerek; yapının yıktırılması nedeniyle, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, zararlarının yasal faiziyle birlikte
tazmini istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu
hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana
getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin
kurulması, işletilmesi, bakım ve onarımı sırasında kişilere verdiği
zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünde, idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından
açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı
yerleri görevli bulunmaktadır.
Anayasanın 125'inci maddesinin son fıkrasında,
idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu
kurala bağlanmış; 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde, idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı
davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Davalı Belediyece, yasa ile verilen görevini
yerine getirmek üzere uygulamaya koyduğu Kentsel Dönüşüm Projesinin, buna
karşı açılan davada İdare Mahkemesince iptaline karar verilmiş olması
nedeniyle yürütülemediği ve Meclis kararı ile uygulamadan kaldırıldığı
savunulduğuna göre, idarece kamu gücüne dayanılarak, re'sen ve tek yanlı
şekilde tesis edilen işlemlerden doğan zararın tazminine ilişkin bulunan ve
davacının haklarını ihlal eden idari işlem dolayısıyla, 2577 sayılı
Yasa'nın 12'inci maddesi uyarınca doğrudan doğruya açtığı tam yargı
davasının, idare hukuku ilkelerine göre görüm ve çözümü İdari Yargı'nın
görev alanına girmektedir.
Bu durumda; davalı idarenin 5393 sayılı Yasa'nın
73. maddesinde yer alan düzenleme gereğince hazırladığı Kentsel Dönüşüm ve
Gelişim Projesine ilişkin Büyükşehir Belediye Meclis kararının İdare
Mahkemesi tarafından iptal edilmesi üzerine yürütülemediği ve Meclis kararı
ile uygulamadan kaldırıldığı; uyuşmazlığın da davalı idarenin yetkili
organının kamu gücünü kullanarak, res'en ve tek taraflı olarak tesis ettiği
işlem nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarardan kaynaklandığı; davacı tarafından
da, bu işlemlerden doğan zararın tazmininin istenildiği gözetildiğinde;
davanın, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesinde yer alan idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarar görenler tarafından
açılan tam yargı davaları kapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesi
gerekmektedir.
Belirtilen
nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile davalı Belediye
vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Asliye Hukuk Mahkemesi kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Belediye vekilinin görev itirazının reddine ilişkin
Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 31.5.2012 gün ve E:2011/501 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/483
KARAR NO: 2013/329
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET
: Oluştuğu öne sürülen maddi zararların
tazmini istemiyle özel hukuk gerçek ve tüzel kişisine karşı açılan davanın,
ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- İ.Ç., 2- E.B.
Davalılar
: Asliye Hukuk Mahkemesinde
1- M.F.,
2- DSİ Bölge Müdürlüğü
Vekili : Av. H.Ö.
İdare Mahkemesinde
B.Yapı
Proje İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti.
Sulh Hukuk Mahkemesinde
1- B.Yapı
Proje İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti., 2- DSİ Bölge Müdürlüğü
O L A Y : Davacılar, dava
dilekçesinde, Kahramanmaraş İli, Çağlayancerit İlçesi, Engizek Mahallesi
230 ada 15 parsel sayılı taşınmaz içerisinde dikili bulunan çeşitli meyve
ağaçları ile, 231 ada 45 parsel sayılı taşınmaz içerisinde bulunan evin
davacı Elife Berker’e ait olduğunu; aynı mahallede 230 ada 16 parsel sayılı
taşınmaz içerisinde bulunan çeşitli meyve ağaçlarının da davacı İ.Ç.’a ait
olduğunu; civarda inşaatı devam eden DSİ’ye ait ve M.F.’nun müteahhitliğini
yaptığı Zorkun Göleti adı ile bilinen baraj inşaatı yapımının ve çevre
kayalıklarının patlayıcı maddelerle patlatılması sonucu meyve ağaçları ile
eve zarar verdiğini öne sürerek, 13.958,23 TL zarar bedelinin davalılardan
müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı
idare vekili savunma dilekçesinde, DSİ Genel Müdürlüğü’nün sulama amaçlı
Zorkun Göleti inşaatının, B.Yapı Proje İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti’ne yapım
için ihale edildiğini, DSİ’nin kusuru söz konusu ise, DSİ yönünden dosyanın
ayrılarak idare mahkemesine gönderilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Pazarcık Asliye Hukuk Mahkemesi:
17.3.2011 gün ve E:2010/988, K:2011/279 sayı ile, davaya konu olan gölet
inşaatı yapımının DSİ tarafından dava dışı B.Yapı Şirketi’ne verildiği, DSİ
yönünden açılan davanın tam yargı davası niteliğinde olup, idare mahkemesinde
görülmesi gerektiği nedeniyle görev yönünden reddine, davalı Mutlu aleyhine
açılan davanın ise husumetin B.Yapı Şirketi’ne yöneltilmesi gerektiği
anlaşıldığından husumetten reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle
Davalı DSİ aleyhine açılan davanın görevden reddine, davalı Mutlu aleyhine
açılan davanın husumet yokluğundan reddine karar vermiş bu karar
kesinleşmiştir.
Davacılar E.B.ve İ.Ç., Zorkun Deresi
üzerinde yapılan baraj çalışması nedeniyle maliki oldukları ev ve meyve
bahçelerinde meydana geldiği ileri sürülen 14.357.00 TL zararın tazminen
ödenmesine karar verilmesi istemiyle B.Yapı Şirketi’ne karşı idari yargı
yerinde dava açmıştır.
Gaziantep 1. İdare Mahkemesi: 14.4.2011 gün ve E:2011/532,
K:2011/621 sayı ile, uyuşmazlık konusu taşınmazlara davacıların ayrı ayrı
malik olduğu, tazmini istenen 14.357.00 TL’nin hangi davacı için ne
miktarda istenildiğinin belirtilmediği, ayrıca dava dilekçesinde
davacılardan birisinin adının Elif olarak yazıldığı ancak dilekçeye ekli
kimlik fotokopisinde “Elife” olarak yazıldığı anlaşıldığından bu haliyle
dava dilekçesinin usule uygun görülmediği, bu durumda davacılar tarafından,
ayrı ayrı dava açılması gerektiği gerekçesiyle dilekçenin reddine karar
vermiştir.
Davacı İ.Ç. tarafından, Kahramanmaraş
İli, Çağlayancerit İlçesi, Engizek Mahallesi’ne ait 230 ada 16 parsel
içerisindeki çeşitli meyve ağaçlarının, davalı B.Yapı Şirketi tarafından
civarda yapılmakta olan Gölet Barajı inşaatı sırasında patlayan
dinamitlerin patlama sırasında fırlattığı büyük taş ve kaya parçalarının
meyve ağaçlarına çarpmak suretiyle verdiği zarar miktarı olan 2.709,91 TL
nin, 582,50 TL yapılan tespit giderinin, 200,00 TL Asliye Hukuk Mahkemesi
yargılama gideri olmak üzere 3.492.41 TL’nin işlemiş ve işleyecek en yüksek
banka faiziyle birlikte davalı B.Yapı Şirketi’nden tahsili istemiyle idari
yargı yerinde dava dilekçesi yenilenmiştir.
GAZİANTEP 1. İDARE MAHKEMESİ:
12.7.2011 gün ve E:2011/771, K:2011/1159 sayı ile, idari yargı yerlerinde
görülen idari dava türlerinden biri olan tam yargı davası açılabilmesi için
idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel bir hakkın muhtel olması yani
kayba uğraması gerektiği, dolayısıyla idari eylem ve işlemlerden kaynaklanmayan
özel hukuk hükümlerine tabi tüzel kişiler tarafından verilen zararlar
nedeniyle idari yargı yerlerinde dava açılmasının mümkün olmadığı, bu
durumda, özel bir firmanın eyleminden dolayı uğranıldığı ileri sürülen
zararın uyuşmazlık konusu edildiği işbu davada özel hukuk hükümlerine göre
adli yargının görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, davanın görev
yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı İ.Ç., taşınmazı içerisindeki
çeşitli meyve ağaçlarının, davalı şirket tarafından civarda yapılmakta olan
Gölet Barajı inşaatı sırasında patlayan dinamitlerin patlama sırasında
fırlattığı büyük taş ve kaya parçalarının meyve ağaçlarına çarpmak
suretiyle vermiş olduğu zarar miktarı olan 2.709,91 TL, 582,50 TL yapılan
tespit gideri, 200,00 TL Asliye Hukuk Mahkemesi yargılama gideri, 48,80 TL
idari yargı dosya gideri olmak üzere toplam 3.341,21 TL nin işlemiş ve
işleyecek en yüksek Banka faiziyle birlikte tahsili istemiyle B.Yapı
Şirketi ve DSİ Bölge Müdürlüğüne karşı adli yargı yerinde dava açmıştır.
PAZARCIK SULH HUKUK MAHKEMESİ:
20.12.2011 gün ve E:2011/483, K:2011/782 sayı ile, 6100 sayılı HMK’nın
görevi düzenleyen 3.maddesine göre idarenin eylem ve işlemleri ile idarenin
sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı ölüm veya vücut bütünlüğünün
yitirilmesinden doğan zararların tazmini davalarında hukuk mahkemelerinin
görevli olduğu, bunun dışındaki diğer sorumluluk hallerinde idare
mahkemesinin görevli olduğu, somut olayda ise DSİ tarafından baraj
inşaatının yapımı sırasında kullanılan patlayıcı maddelerin patlaması
sonucunda etrafa fırlayan büyük taş ve kaya parçalarının davacının
taşınmazı ile bu taşınmada bulunan bitkilere zarar vermesi sonucu tazminat
talebinde bulunması nedeniyle Gaziantep İdare Mahkemesinin görevli olduğu
ancak idare mahkemesinin görevsizlik kararı verdiği ve verilen kararın
kesinleştiği anlaşıldığından mahkemelerince görevsizlik kararı verilerek
olumsuz görev uyuşmazlığının verilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı İ.Ç., görevli mahkemenin
tespiti açısından olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü talebiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığına gönderilmek üzere, Sulh Hukuk Mahkemesine dilekçe
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasanın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Davacı İ.Ç. tarafından, B.Yapı Şirketine karşı açılan
davalarda, Gaziantep 1. İdare Mahkemesi’nin E:2011/771 sayılı görevsizlik
kararı ile, Pazarcık Sulh Hukuk Mahkemesi’nin E:2011/483 sayılı görevsizlik
kararı dikkate alındığında, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan
Yasanın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu,
asliye hukuk mahkemesi dosyasının davacı İ.Ç.’ın istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Sulh Hukuk Mahkemesi’nce Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderildiği ve idari yargı dosyasının da Başkanlıkça temin edildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve
idari yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli
yargının, Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın ise idari yargının görevli
olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının maliki olduğu
Kahramanmaraş İli, Çağlayancerit İlçesi, Engizek Mahallesi, 230 Ada, 16 Parsel
numaralı taşınmazda bulunan dikili ağaçların davalı B.Yapı Şirketinin baraj
yapımı sırasında kullandığı dinamitler nedeniyle zarara uğradığından
bahisle maddi zarar miktarının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle
açılmıştır.
Olayda davalı konumunda bulunan B.Yapı
Şirketinin Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca kurulan Limited Şirket
olması nedeniyle kamu tüzel kişisi (idare) olmadığı anlaşılmaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
“İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı” başlığını taşıyan 2.
maddesinin birinci fıkrasında, “1.
(Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a)
(İptal: Ana.Mah.nin 21/9/1995 tarih
ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000 -
4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve
maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri
için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik:
18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” denilmiştir.
İdari davalardan olan iptal ve tam yargı
davalarında davalı daima idaredir. Bir başka deyişle, idari yargı yerinde
açılan bir iptal ya da tam yargı davasına bakılabilmesi için, diğer dava
koşullarının yanısıra, davanın idare aleyhine açılmış olması gerekmekte;
idari yargı yerinde gerçek kişiler aleyhine dava açılabilmesine hukuken
olanak bulunmamaktadır.
Bu
durumda, davanın, ortada idarece kamu gücüne dayalı olarak ve idari usul ve
esaslara göre re'sen ve tek yanlı biçimde tesis edilmiş bir işlem veya
eyleminden dolayı hak ve menfaati ihlâl edilenler tarafından idare aleyhine
açılmış 2577 sayılı Yasa'nın 2. maddesinde belirtilen davalardan biri
olmayıp, gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişisi aleyhine açılan tazminat
davası olması karşısında, idari yargının görevine giren bir dava
bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
Buna göre, davacıya ait taşınmazın içerisinde
bulunan dikili ağaçların davalı şirketin baraj yapımı sırasında kullandığı
dinamitlerin patlaması sonucunda fırlattığı taş ve kaya parçalarının
çarpması nedeniyle zarara uğranıldığından bahisle, oluştuğu ileri sürülen
maddi zararın davalı şirket tarafından ödenmesi istemiyle açılan davanın,
özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli
bulunmaktadır.
Açıklanan
nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli olduğundan, Sulh
Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Pazarcık Sulh Hukuk Mahkemesi’nin
20.12.2011 gün ve E:2011/483, K:2011/782 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/500
KARAR NO: 2013/330
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Davacıya ait ve
ruhsatsız olduğu iddia edilen binanın, imar planında yolda kalması
nedeniyle yıktırılmasından dolayı uğranılan zararın tazmini istemiyle
açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Y.O.
Vekili : Av.O.A.
Davalı : Altındağ Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.A.
O
L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Altındağ ilçesi Beşikkaya
Mahallesi,1976 sokak, 16 numarada bulunan tek katlı evinin bir bölümünün,
imar çalışmaları sırasında yol olarak tespit edildiğini; bu doğrultuda
davalı belediyenin, müvekkiline bildirimde bulunarak imarda yola taşan
taşınmazın yıkımını yapacaklarını tebliğ ettiğini; evin yola taşan
kısmının, evin sadece bir odasına denk geldiğini, evin diğer bölümü ve
bahçesinde bulunan ağaçların imara göre yol alanı dışında, müvekkili adına
kayıtlı 20817 ada 5 parselde kayıtlı tapu içerisinde kaldığını; buna karşın
davalı belediye ekiplerinin, sadece yola gecen kısmını değil, müvekkilinin
bütün evini, yol dışında olan ağaçları ve kömürlüğünü de yıktığını ve
idarenin bu zararı ödemediğini; rasgele bütün evi yıkıp ağaçları yok
etmenin hukuka bağlı bir idarenin tutumuna benzemediğini; müvekkili ve
ailesinin bu durumdan büyük üzüntü duyduğunu, müvekkilinin tansiyon hastası
olan eşinin fenalaştığını ve psikolojisinin bozulduğunu, bu nedenle maddi
zarar dışında manevi zararın da ödenmesinin gerektiğini; Türkiye’nin
başkenti olan bir kentte, şehir merkezine çok yakın bir bölgede imar
planının bu kadar geç hazırlanması ve insanların haklarının ihlal
edilmesinin idarenin kötü yönetiminden kaynaklandığını, maddi ve manevi
zararın karşılanmamasının, Anayasa ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesinde
korunan mülkiyet hakkının ihlali anlamına geleceğini; müvekkili tarafından
daha önce mahkeme kanalıyla yapılan tespit raporu bağlamında, 22/6/2010
tarihi itibariyle 22,540TL olan maddi zararın dava tarihi itibariyle
hesaplatılarak ödenmesi gerektiğini ifade ederek; davacı müvekkilinin, imar
planındaki değişiklik nedeniyle konutunun bir kısmının yola gelmesi
neticesinde bütün evinin, kömürlük ve ağaçlarının yıkılması nedeniyle
ağaçlar ve yapı bedeline karşılık şimdilik 2,000TL maddi tazminat,
müvekkilin ve ailesinin bütün yaşamını geçirdiği, anılarının olduğu söz
konusu taşınmazın bu biçimde yıkılması nedeniyle 10,000TL manevi tazminat
ödenmesi, maddi tazminata ilişkin fazlaya ilişkin hakların saklı
tutulmasına karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili, süresinde verdiği birinci cevap
dilekçesinde, idari bir karar ve işlemden kaynaklanan zararın tazmini
talebinin idare mahkemelerinde açılacak tam yargı davası ile talep edilmesi
gerektiğini; davanın esasına ilişkin olarak da; davacıya ait gecekondunun,
kesinleşen imar planında imar yolunda kaldığı davacının arsasının, 20817
ada - 5parselde, 245 m2
olarak şuyulandırılarak önceki hak durumunun yeniden tesis edilmiş olduğu;
kesinleşen imar planında imar yolunda kalan, yıkım nedeni ile bedeli
istenilen gecekondunun ise kaçak ve ruhsatsız olduğu; çünkü 2981 Sayılı
Yasa hükümleri açısından; davacının dava konusu gecekondu ile ilgili imar
affı müracaatının bulunmadığı; 2981 sayılı Yasanın 9. maddesinin ( c )
bendine göre gerekli harçların yatırılmadığı ve 15. maddeye göre de Yapı
Kullanma İzin Belgesi alınmadığı; her ne kadar davacının gecekondunun
bulunduğu yerde hissesi bulunsa da İmar Affı Kanununa göre, söz konusu bina
ile ilgili işlemler tamamlanmadığı ve bina ruhsata bağlanmadığı için,
davacıya ait binanın KAÇAK YAPI konumunda bulunduğu; zira davacının inşa
ettiği zeminde davacıya ait belli bir yer bulunmadığından diğer
hissedarların hisselerine tecavüzlü durumda olduğunu; dava konusu yapı
davacı tarafından diğer hissedarların muvafakati alınmadan yapıldığından
(arazinin her zerresinde tüm hissedarların hissesi bulunduğundan) başkasının
arazisi üzerine izinsiz yapılmış kaçak yapı konumunda olduğunu; aynı
şekilde davacı tarafından 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca ruhsat almak
üzere idareye başvurulduğuna ilişkin herhangi bir belgeye de
rastlanmadığını; 775 sayılı Gecekondu Kanunu açısından da, Kanunun; 23.
maddesine aykırılığın söz konusu olduğunu; dava konusu gecekondunun, gerek
2981 sayılı yasa gerek İmar Kanunu gerekse de 775 sayılı yasanın 2 ve 23.
maddeleri hükmü uyarınca herhangi bir karar ya da işleme gerek kalmaksızın
mevzuata uygun olarak yıkıldığını; davacının iddialarının aksine, dava
konusu gecekondunun tapulu arazi üzerinde yapılması ve yıllardır
kullanılıyor olmasının kaçak ve ruhsatsız binayı yasaya uygun hale
getirmediğini; yasalar tarafından yıkım konusunda yetki verilen müvekkili
kurumun görevini yerine getirdiği iş bu haklı yıkım nedeni ile bir bedele
hükmedilmesinin mümkün olamayacağını; sonuç olarak yapılan işlemin, “kaçak
yapıların kaldırılarak yol açılması”, amacıyla tamamen Kamu yararı
gözetilerek yapıldığını, İmar Planında davacıya ait kaçak yapının yolda
kaldığı daha öncesinden belli bir durum olup, davacının imar planına itiraz
etmemesi veya iptal davası açmaması sonucu kesinleştiğini, ilgili yasa
hükmü dairesinde şayet enkazı verilmemişse, davacı yararına hükmedilebilecek
bedelin en fazla enkaz bedeli olacağını savunmuştur.
ANKARA 13. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:22.2.2012 gün
ve E:2011/384 sayı ile, davalı tarafın yargı yolu
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolundaki süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde; idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davalarının idari dava türleri arasında sayıldığı; dosyanın
incelenmesinden, davacının paydaş olduğu Ankara İli, Altındağ İlçesi,
Beşikkaya Mahallesi, 1976. Sokak, 20817 ada, 5 sayılı parsel üzerinde
bulunan 16 Numaralı gecekondu ile kömürlüğün kısmen imar planında yolda
kaldığı, anılan gecekondu nedeniyle 2981 sayılı Yasa hükümlerinden
yararlanmak suretiyle ruhsat almak üzere yapılmış bir af başvurusunun
bulunmadığı, dolayısıyla yapı ruhsatı ve kullanma izninin olmadığı, ayrıca
yapı nedeniyle diğer hissedarların muvafakatına ilişkin belge sunulmadığı,
böylece ruhsatsız yapı niteliği taşıyan binanın, idarece herhangi bir
kamulaştırma işlemi yapılmadan imar planı uygulaması nedeniyle yıkıldığı,
davacının 16 Numarada bulunan gecekondunun kısmen imar planında yolda
kalmasına karşın yol çalışması nedeniyle tamamının yıkıldığı, ayrıca
kömürlüğün de yıkılarak ağaçların söküldüğünden bahisle uğranıldığı öne
sürülen 2.000 TL. maddi zarar ile 10.000 TL. manevi zararın ödenmesine
hükmedilmesi istemiyle bakılan davayı açtığının anlaşıldığı; davalı idarece
dosyaya sunulan savunma dilekçesinde; davacıya ait gecekondu ile kömürlüğün
alanda yapılan imar planında yolda kaldığı, imar planına karşı dava
açılmadığından kesinleşen planın uygulanmasının sağlanması amacıyla 775
sayılı Gecekondu Kanunu'nun 18'inci maddesi uyarınca herhangi bir işleme ya
da karara gerek kalmaksızın ruhsatsız yapının yıkıldığı, enkazın
verilmemesi halinde ruhsatsız gecekondu nedeniyle ancak enkaz bedelinin
ödenebileceğinin savunulmuş olduğu; davacıya ait ruhsatsız yapının imar
planında yolda kalması ve imar planının uygulanmasına başlanılması
nedeniyle yıktırılmasından dolayı maddi ve manevi tazminat istemiyle açılan
davada, davanın konusunun; kamu mevzuatı hükümleri çerçevesinde ve kamu
gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan uygulama işlemleri sonucunda
davacıya ait yapı için bir bedel ödenip ödenmeyeceği, uğranıldığı ileri
sürülen maddi ve manevi zararların giderilip giderilmeyeceği noktalarından
kaynaklanmakta olup, sonuçta bir idari işlem olan imar planına dayanılarak
ruhsatsız yapının yıktırılmasından doğan zararın tazminine ilişkin
bulunduğundan, uyuşmazlığın 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun
2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem
ve işlemlerden dolayı hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam
yargı davaları" kapsamına girdiğinde kuşku bulunmadığı; bu bakımdan,
imar planının uygulanması sonucunda uğranıldığı öne sürülen zararın
tazminine ilişkin bulunan davanın, imar mevzuatı hükümleri çerçevesinde
idari Yargı yerinde çözümlenmesinin gerektiği; açıklanan nedenlerle, 2247
Sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247
sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın da
yazılı düşüncesi istenilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI;
Dava dosyasının incelenmesi sonucunda; Altındağ Belediyesinin 3194 sayılı
imar Kanunu'nun 18. Maddesi uyarınca arazi ve imar uygulamalarına ilişkin
işlemler kapsamında, davacınmda hissesinin bulunduğu 1976 sokakta imar
düzenlemesi yaparak, davacının arsasının 20817 ada 5 parselde 245 m2 olarak şuyulandırdığı
ve öncesinde bulunan imara aykırı kaçak gecekondu yapı ve eklentilerinin
kaldırılması için verilen süreye uyulmaması nedeniyle imar ve gecekondu
mevzuatı hükümleri uyarınca resen yıkımın gerçekleştirildiğinin
anlaşıldığı; dava konusu uyuşmazlıkta, idarenin 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu kapsamında bir işleminin bulunmaması karşısında, davanın anılan
Kanun’un 14. maddesinde işaret edilen bedel artırma davası niteliğinde olduğunun
kabulüne ya da haksız işgal nedeniyle tazminat davası olarak kabulüne
olanak bulunmadığı; Anayasa'nın 125/son madde ve fıkrasında, idarenin kendi
eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü bulunduğu kurala
bağlandığı; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-b maddesi
gereğince idari eylem ve işlemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından
açılan tam yargı davalarının idari dava türleri arasında sayıldığı;
uyuşmazlık konusu işlemin, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı
Kanun’un 2/1-b maddesinde yer alan idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan zarar görenler tarafından açılan tam yargı
davaları kapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesinin gerektiği; bu
nedenle, Danıştay Başsavcılığının 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesi
gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulü ile Ankara 13. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 2011/384 esas sayılı görevlilik kararının kaldırılmasına karar
verilmesinin gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın
ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedar olduğu Ankara İli,
Altındağ İlçesi, Beşikkaya Mahallesi, 20817 ada 5 parselde, 1976. Sokak, 16
Numarada bulunan gecekondusunun kısmen imar planında yolda kalmasına
karşın, yol çalışması nedeniyle tamamının yıkıldığı, ayrıca kömürlüğün de
yıkılarak ağaçların söküldüğünden bahisle uğranıldığı öne sürülen 2.000 TL.
maddi zarar ile 10.000 TL. manevi zararın ödenmesine hükmedilmesi istemiyle
açılmıştır.
Dava
dosyanın incelenmesinden; davacının hissedar olduğu Ankara İli, Altındağ İlçesi, Beşikkaya
Mahallesi, 1976. Sokak, 20817 ada, 5 sayılı parsel üzerinde bulunan 16
Numaralı gecekondu ile kömürlüğün kısmen imar planında yolda kaldığı, davacı
tarafından; idarece herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmadan imar planı
uygulaması nedeniyle, ancak gecekondunun kısmen imar planında yolda
kalmasına karşın yol çalışması nedeniyle tamamının yıkıldığı, ayrıca
kömürlüğün de yıkılarak ağaçların söküldüğünden bahisle uğradığını öne
sürdüğü maddi ve manevi zararın tazminini istediği; davalı idarece, anılan
gecekondu nedeniyle 2981 sayılı Yasa hükümlerinden yararlanmak suretiyle
ruhsat almak üzere yapılmış bir af başvurusunun bulunmadığı, dolayısıyla
gecekondunun yapı ruhsatı ve kullanma izninin olmadığı, ayrıca yapı
nedeniyle diğer hissedarların muvafakatına ilişkin belge sunulmadığı,
böylece ruhsatsız yapı niteliği taşıyan binanın, idarece herhangi bir
kamulaştırma işlemi yapılmadan imar planı uygulaması nedeniyle yıkıldığı;
gecekondu ile kömürlüğün alanda yapılan imar planında yolda kaldığı, imar
planına karşı dava açılmadığından kesinleşen planın uygulanmasının
sağlanması amacıyla 775 sayılı Gecekondu Kanunu'nun 18'inci maddesi uyarınca
herhangi bir işleme ya da karara gerek kalmaksızın ruhsatsız yapının
yıkıldığı, enkazın verilmemesi halinde ruhsatsız gecekondu nedeniyle ancak
enkaz bedelinin ödenebileceğinin savunulduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda, her ne kadar davacı tarafından Sulh
Hukuk Mahkemesi’nde açılan tespit dosyasında bedel tespiti yaptırılmış ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla bu bedelin bir kısmı
dava konusu edilmiş ise de, ortada idarenin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu
kapsamında bir işleminin bulunmadığı, davanın anılan Yasanın 14. maddesinde
işaret edilen bedel arttırma davası niteliğinde olmadığı sonucuna
varılmıştır.
Olayda, davacıya ait ruhsatsız yapının imar
planında yolda kalması ve imar planının uygulanmasına başlanılması
nedeniyle yıktırılmasından dolayı maddi ve manevi tazminat istemiyle dava
açıldığı; buna göre, kamu mevzuatı hükümleri çerçevesinde ve kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan uygulama işlemleri sonucunda
davacıya ait yapı için bir bedel ödenip ödenmeyeceğine, uğranıldığı ileri
sürülen maddi ve manevi zararların giderilip giderilmeyeceğine, dolayısıyla
bir idari işlem olan imar planına dayanılarak ruhsatsız yapının
yıktırılmasından doğan zararın tazminine ilişkin bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı idare vekilinin görev itirazının, Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcılığınca yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, davalı idare vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
22.2.2012 gün ve E:2011/384 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/596
KARAR NO: 2013/331
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : S.Y.
Vekili : Av.A.K.
Davalılar : 1-Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av.Ç.K.
2-İstanbul
İl Özel İdaresi
Vekili : Av.M.B.
O L A Y : Davacı vekili,
müvekkilinin hissedar olduğu İstanbul ili, Esenler İlçesinde bulunan,
245DT-111 pafta, 164 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın, imar planında 1998
yılında “okul alanı” olarak ayrıldığını; taşınmaz üzerine 1998 yılından bu
yana imar planındaki haliyle “okul” yapılmadığını, müvekkiline herhangi bir
ödeme de yapılmadığını; bu durumda 15.12.2010 tarihli Hukuk Genel Kurulu
Kararı uyarınca kamulaştırmasız el atma koşullarının gerçekleştiğini; bir
kişinin taşınmazına eylemli olarak el atıp tamamen veya kısmen kullanmasına
engel olunması ile imar uygulaması sonucu o kişinin mülkiyetinde olan
taşınmaza hukuken kullanmaya engel sınırlamalar getirilmesi arasında sonucu
itibari ile bir fark bulunmadığını; söz konusu taşınmaza ilişkin olarak
Bakırköy 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2011/355, K:2011/418 sayılı
dosyasından, kamulaştırmasız el atma davası açılmış olduğu; Mahkemece, 6111
sayılı yasanın 2. maddesi gereğince “öncelikle uzlaşma yoluna gidilmesini”
dava ön şartı olarak nitelendirilerek davalarının usulden reddedildiğini; Yüksek
Mahkemenin sayısız kararında uzlaşma talebinin, dava ön şartı olarak nitelendirilmediğini
ifade ederek; fazlaya ilişkin talep ve dava ayrıca her türlü ıslah
haklarının saklı kalması kaydıyla; şimdilik 7.800,00- TL kamulaştırmasız el
atma bedelinin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı
idarelerin vekilleri
süresi içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
BAKIRKÖY 10.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:11.9.2012 gün
ve E:2012/190 sayı ile, davalıların görev itirazlarının reddine karar
vermiştir.
Davalı
İdarelerin vekillerinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdikleri dilekçeleri üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında okul alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın da yazılı düşüncesi
istenilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI; Dava dosyasının incelenmesi sonucunda; İstanbul
Büyükşehir Belediyesinin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. Maddesi uyarınca
arazi ve imar uygulamalarına ilişkin işlemler kapsamında, davacının da
hissesinin bulunduğu taşınmazın okul yeri olarak ayrılması karşısında, bu
parseldeki bedelin ödenmesine ilişkin davanın; dava konusu uyuşmazlıkta,
idarenin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında bir işleminin
bulunmaması karşısında, davanın anılan Kanun’un 14. maddesinde işaret
edilen bedel artırma davası niteliğinde olduğunun kabulüne olanak
bulunmadığı; Anayasa'nın 125/son madde ve fıkrasında, idarenin kendi eylem
ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü bulunduğu kurala bağlandığı;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-b maddesi gereğince idari
eylem ve işlemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılan tam yargı
davalarının idari dava türleri arasında sayıldığı; Uyuşmazlık konusu
işlemin, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan
zararın tazminine yönelik bulunduğu, davanın, 2577 sayılı Kanun’un 2/1-b
maddesinde yer alan idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan zarar görenler tarafından açılan tam yargı davaları kapsamında
idari yargı yerinde çözümlenmesinin gerektiği; bu nedenle, Danıştay
Başsavcılığının 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesi gereğince yapmış olduğu
başvurunun kabulü ile Bakırköy 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/190 esas
sayılı görevlilik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği
yolunda yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekillerinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi
ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idareler yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu
taşınmazına, imar planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,
şimdilik 7.800,00 TL’nin, faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını
belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde
Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı İmar Ve Şehircilik Daire Başkanlığı Planlama
Müdürlüğünün, 25.10.2011 gün ve M.34.0.İBB.0.13.41.310.01.04.01/2011-14621
9623 sayılı yazısında; 164 ada, 1 parselin; 04.12.2002 tasdik tarihli
1/5000 ölçekli Esenler Tem Otoyolu Güneyi Nazım İmar Planı’nda “Ortaöğretim
Tesis Alanında kaldığı, 16.06.1997 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli Esenler
Merkez Revizyon Uygulama İmar Planı’nda “Lise+Ortaöğretim Tesis Alanı”nda
ve az bir kısmının “Yol Alanı”nda kaldığı; Esenler Belediye Başkanlığı’nın
04.10.2011 gün, 763 sayılı yazısı ve eki teklif dosyası ile taraflarına
iletilen Esenler İlçesi, Fatih Mahallesi, 246DTIIIA pafta, 164 ada, 1, 10,
11, 12, 13, 14 parseller ile 217 ada, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, eski 7 yeni
10, 11 parsellerin ve 164 ada ile 217 ada arısında kalan tescilsiz alanın
Ortaöğretim Tesis Alanından, 217 ada ile 246 ada arasında kalan tescilsiz
alanın Dini Tesis Alanından çıkartılarak Yeşil Alan+Spor Alanına alınması
ve 246 ada 2 parselini Dini Tesis Alanından çıkartılarak Belediye Hizmet
Alanı’na alınmasına yönelik 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı değişikliği
teklifinin değerlendirilmek üzere Büyükşehir Belediye Meclisi’ne
iletildiği; 1/5000 ölçekli plan tadilatı teklifi ile 164 ada, 1 parselin
Ortaöğretim Tesis Alanından Yeşil Alan+Spor Alanına alınmasının istenildiği
hususlarının tespit edildiği belirtilmiştir.
Olayda, davacının hissedar olduğu taşınmazın
imar/parselasyon planıyla “okul alanı” kullanımında kaldığı, aradan uzun
zaman geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme
yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı idarelerin vekillerinin görev itirazlarının,
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı idarelerin vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN
Bakırköy 10.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 11.9.2012 gün ve E:2012/190 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/78
KARAR NO: 2013/332
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET
: 2918 sayılı Yasa’nın Ek2/3. maddesi
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
kararın iptal edilmesi istemiyle
açılan davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi
hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
G.K.
Davalı : İstanbul
Valiliği, Zeytinburnu A Bölgesi Trafik Ekipler Amirliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube
Müdürlüğünce yapılan incelemede 34 DM 3263 plaka sayılı aracın yasa dışı
taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına
22.10.2012 tarih ve GO-532886 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası
Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve
ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 22.10.2012 tarih ve 218257 sayılı
Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek
muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, iki ayrı dilekçe ile idari para
cezası ve aracın trafikten men edilmesine ilişkin kararın kaldırılması istemiyle
adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
BAKIRKÖY 3. SULH CEZA MAHKEMESİ:
5.11.2012 gün ve D. İş: 2012/2047 sayıyla; 5326 sayılı Kanun’un 19 ve 27/8.
maddeleri uyarınca davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez aynı istemle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 6. İDARE MAHKEMESİ: 22.11.2012 gün ve
E:2012/1976, K:2012/2324 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,
“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine,
önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği
görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, adli yargı dosyasının getirtildiği
ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen
trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.
maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326
sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı
açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar
uyarınca incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve
yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112.
maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi hususunun trafik ve
sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir
süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen
para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı
Yasa’nın 31. maddesinde " (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine,
5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının,
bu işlemin iptali talebiyle
birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile
ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği, ancak; idari
para cezasına konu işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak trafikten
men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri
anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı
Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İdare Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, İstanbul 6. İdare Mahkemesi’nin
22.11.2012 gün ve E:2012/1976, K:2012/2324 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/86
KARAR NO: 2013/333
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : T.T.
Vekili : Av.H.Ö.
Davalılar : 1-Bahçelievler Belediye Başkanlığı
2-İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.E.B.
3-Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av.S.B.
4-İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili : Av.M.B.
O L A Y :
Davacı vekili, müvekkilinin İstanbul Bahçelievler 1.Bölge Tapu Sicil
Müdürlüğü 244 DT 4D pafta, 1523 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın maliki
olduğunu; Bahçelievler Belediye Başkanlığı tarafından, taşınmazın
02/11/1981 tarihli imar planında kısmen yol, kısmen de ikiz nizam 4 kat
konut alanında kaldığının belirtildiğini; müvekkilinin taşınmazı, 1981
tarihli imar planına göre inşaat yapmaya elverişli iken 29/07/2003 tarihli
imar planı ile taşınmazı üzerindeki mülkiyet hakkından doğan tasarruf
imkanlarının kısıtlandığını; 29/07/2003 tasdik tarihli ve 1/1000 ölçekli
plana göre taşınmazın komşu parsellerle birlikte İlköğretim Tesis Alanı’na
alınarak, taşınmazın imar izninin kaldırıldığını; son olarak 2003 tarihli
imar planının 2009 yılında bir kez daha değiştirildiğini, 21/06/2009 tasdik
tarihli ve 1/1000 ölçekli Bahçelievler Revizyon Uygulama İmar Planı'nda
taşınmazın bir kez daha Temel Eğitim Alanı’na alınmak suretiyle kamu
hizmetine tahsis edildiğini; ilk İmar Planının üzerinden 8 sene geçmesine
rağmen idare tarafından hala kamulaştırılmayan ve mevcut imar planında
“Temel Eğitim Alanı”nda gözüken taşınmaza usulünce yapılmış bir kamulaştırma
işlemi olmaksızın fiilen el atıldığını; taşınmaz yıllardır imar planında
okul alanı olarak ayrılmasına rağmen davalılar tarafından amacına uygun
olarak kamulaştırılmadığını; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 15.12.2010 tarih,
2010/5-662 E. Ve 2010/551 K.sayılı güncel kararında, imar planlarının
zorunluluk ilkesine değindiğini; kesinleşen yerel planların idare ile
vatandaşlar açısından bağlayıcı hukuki sonuçlar doğurduğunu, planı
hazırlayan ve onaylayan idarelerin de bu planlara uymak zorunda olduğunu;
idare tarafından uzun süre imar planlarının uygulamaya konulmaması
durumunda mülkiyetin özüne dokunulduğunu ifade ederek; fazlaya dair hakları
saklı kalmak kaydıyla taşınmazın imar planında Temel Eğitim Alanında
gözüken bölümüne kamulaştırmasız el atma nedeniyle şimdilik 10.000 TL’nin
dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalılardan müştereken
ve müteselsilen tahsiline,
karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve İstanbul İl Özel
İdaresi vekilleri süresi içinde, davanın idari yargı yerinde görülmesi
gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.
BAKIRKÖY 8.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:3.5.2012 gün
ve E:2011/320 sayı ile, görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalılardan İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında temel eğitim alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el atma"
olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna
ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında,
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı,
ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen
kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve imar
uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan İstanbul İl Özel
İdaresi vekilinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının maliki olduğu
taşınmazına, imar planında temel eğitim alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin dava tarihinden
itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan
arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının davacının maliki olduğu İstanbul, Bahçelievler, Kocasinan 244 DT
4D pafta, 1523 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın 1981 onay tarihli 1/1000
ölçekli imar planında kısmen yol, kısmen konut alında kaldığı; 2003 onay
tarihli 1/1000 ölçekli Revizyon Uygulama İmar Planında İlköğretim Tesis
Alanına ayrıldığı; anılan parselin 21/06/2009 onay tarihli ve 1/1000
ölçekli Bahçelievler Revizyon Uygulama İmar Planı'nda Temel Eğitim
Alanı’nda kaldığı; taşınmaz üzerinde, plan doğrultusunda yapılmış tesis
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, davacının maliki olduğu taşınmazın imar
planıyla Temel Eğitim Alanı kullanımında kaldığı, tapu kaydı üzerine
kamulaştırma şerhi konulmasına ve aradan uzun süre geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının, Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Bakırköy 8.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 3.5.2012
gün ve E:2011/320 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/88
KARAR NO: 2013/334
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : A.Y.
Vekili : Av.H.S.
Davalılar : 1-Ankara İl Özel İdaresi
Vekili : Av.S.K.
2-Çankaya
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.T.D.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkilinin
hissedar olduğu Ankara İli, Çankaya İlçesi, Çukurca Mah. 26164 Ada 1 parsel
sayılı taşınmazın, yapılan imar planında İlköğretim okulu olarak
ayrıldığını; taşınmaza idare tarafından fiilen el atılmadığını, ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun, taşınmazlara fiilen el atılmamış olsa dahi
bedelinin ödeneceği hususunda karar verdiğini; Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin
de aynı yönde içtihatlar oluşturduğunu; uzun yıllar imar programına
alınmayan imar planının fiilen hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma
cihetine gitmeyen davalı idarenin, müvekkilinin taşınmaz üzerindeki
tasarruf hakkını belirsiz bir süre için kullanılamaz hale getirdiğini,
dolayısıyla müvekkilinin taşınmazdan mülkiyet hakkını özüne uygun şekilde
yararlanma olanağı kalmadığını, bir kişinin taşınmazına eylemli olarak el
atıp tamamen kullanılmasına engel olunması ile imar uygulaması sonucu
müvekkilin mülkiyetinde olan taşınmaza hukuken kullanmaya engel
sınırlamalar getirilmesi arasında sonucu itibari ile bir fark bulunmadığını
ifade ederek; fazlaya dair tüm yasal talep, dava ve ıslah hakları saklı
kalmak kaydıyla şimdilik dava konusu taşınmazın toplam bedelinden 3.000,00
TL’sı bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte,
davalı idarelerden tahsiline, taşınmazın tapu kaydının davalı idareler
adına tesciline karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı
idarelerin vekilleri
süresi içerisinde verdikleri dilekçeler ile görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 16.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:19.9.2012 gün
ve E:2012/245 sayı ile, davalı vekillerin görev itirazlarının reddine karar
vermiştir.
Davalı
İdarelerin vekillerinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdikleri dilekçeleri üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanunu'nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak
tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin,
"idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları
program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri;
yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı;
dosyanın incelenmesinden; davacılar tarafından, dava dilekçesinde, Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu'nun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662, K:2010/651 sayılı
kararında, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamaların fiili el atma olmadan
da kamulaştırmasız el atma olarak nitelendirildiği ileri sürülmek
suretiyle, imar planında "Okul Yeri(İlköğretim)" olarak ayrılan
taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiği; davalı
idarelerin yazı ve savunma dilekçelerinden de, anılan taşınmaz üzerine
henüz yapılmış tesis bulunmadığının anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacının paydaşı olduğu taşınmazın, imar planında " Okul
Yeri(İlköğretim)" ayrılması hadisesi sebebiyle mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna
ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı,
ancak; bu sonuç ya da sonuçların, yukarıda da söylenildiği üzere, genel ve
düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmazın
"Okul Yeri(İlköğretim)" olarak gösterilmesinden, bu planda
öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve imar
uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin
imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise; 2577 sayılı
idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
Yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan; hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
Adli Yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla; davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı idari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
İdari Yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden 2247
sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarelerin vekillerinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idareler ve “davanın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu
taşınmazına, imar planında Okul Yeri(İlköğretim) alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, dava konusu taşınmazın toplam
bedelinden, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik
3.000,00 TL’sı bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile
birlikte tazmini istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak
yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu
planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan
yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar
ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara
bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile,
kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri
kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan Çankaya Belediye
Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 4.6.2012 gün ve 189031 sayılı
yazısının incelenmesinden; Çukurca Mahallesi 1. Etap 1/1000 ölçekli ıslah
imar planının Belediye Meclisinin 09.03.1988 tarih ve 104 sayılı kararı ile
kabul edildiği; onanlı plana uygun olarak hazırlanan 81034 no.lu parselasyon
planının da Belediye Encümeninin 24.01.1989 tarih ve 203 sayılı kararı ile
kabul edilerek kesinleştiği ve tapuya tescillerinin sağlandığı; 81034 no.lu
parselasyon planı kapsamındaki imarın 26164 ada 1 sayılı parselinin, planı
gereği olmak üzere kamu ortaklık payından (K.O.P.) meydana geldiği, “Okul
Alanı (ilköğretim)” olarak ayrıldığı ve 4858 m2 olarak teşekkül
ettiği, ayrıca, emsal (E): 1.20, Hmax: 12,50 m. olacak şekilde
yapılaşma koşullarının getirildiği; dava konusu 26164 ada 1 sayılı kamu
parselinde, hisseleri oranında şuyulanmış bulunan maliklerin konut
haklarının, plan kapsamındaki diğer konut ada-parsellerinde verildiği
belirtilmiş; taşınmaz üzerinde plan doğrultusunda yapılmış bir tesis
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, davacının hissedar olduğu taşınmazın
imar/parselasyon planıyla “Okul Alanı (ilköğretim)” kullanımında kaldığı,
aradan uzun zaman geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde
düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı idarelerin vekillerinin görev itirazlarının,
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı idarelerin vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 16.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 19.9.2012 gün ve E:2012/245
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/89
KARAR NO: 2013/335
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacılar : 1-S.D., 2-N.M.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalı : Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.C.I.
O L A Y :
1-Davacı S.D.’nın vekili, müvekkilinin hissedar olduğu Ankara, Yenimahalle
İlçesi, Yakacık - İmar Mah. 43831 Ada. 1 parsel sayılı taşınmazın, yapılan
imar planında. “Ağaçlandırılacak Alan" olarak ayrıldığını, tapu kaydı
üzerine kamulaştırılacak şerhi konulduğunu; taşınmaza davalı idarece fiilen
el atılmadığını, ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 15.12.2010 tarih,
2010/5 - 662 Es. ve 2010/551 K. sayı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine
karar verdiğini ifade ederek; dava konusu taşınmazın toplam bedelinden,
fazlaya ilişkin ve ıslah hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000.00
TL'sı bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına
uygulanan en yüksek faizi ile birlikte, davalı idareden tahsiline;
taşınmazın tapu kaydının davalı idareye tescil ettirilmesine karar
verilmesi istemiyle, 9.4.2012 tarihinde adli yargı yerinde dava açmış; dava
dosyası, Ankara 7.Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2012/201 esas sayısına
kaydedilmiştir.
2- Davalı vekili, süresi içerisinde
(7.6.2012 kayıt tarihli) verdiği cevap dilekçesinde görev
itirazında bulunmuştur.
3- Aynı avukat, bu defa, davacı
N.M.’in vekili olarak, müvekkilinin hissedar olduğu Ankara, Yenimahalle İlçesi,
Yakacık - İmar Mah. 43831 Ada. 1 parsel sayılı taşınmazın, yapılan imar
planında. “Ağaçlandırılacak Alan" olarak ayrıldığını, tapu kaydı
üzerine kamulaştırılacak şerhi konulduğunu; taşınmaza davalı idarece fiilen
el atılmadığını, ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 15.12.2010 tarih,
2010/5 - 662 Es. ve 2010/551 K. sayı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verdiğini ifade ederek; davalarının daha önce açılan
konusu ve tarafı bir olan Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/201 esas
sayılı dosyası ile birleştirilerek davalarının kabulü ile dava konusu
taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin ve ıslah hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik 1.000,00 TL’sı bedelin dava tarihinden itibaren
işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte
tahsiline; taşınmazın tapu kaydının davalı idarelere tescil ettirilmesine
karar verilmesi istemiyle tarihinde 4.7.2012 tarihinde adli yargı yerinde
dava açmış; dava dosyası, Ankara 19.Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2012/383
esas sayısına kaydedilmiş; anılan Mahkeme aynı tarih, K:2012/278 sayı ile, mahkemelerine
ait dava dosyasının Ankara 7.Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2012/201 esas
sayılı davası ile birleştirilmesine, usuli işlemlerin, Ankara 7.Asliye
Hukuk Mahkemesinin E:2012/201 esas sayılı dosyasından yürütülmesine, esasın
bu şekilde kapatılmasına karar vermiştir.
ANKARA 7.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:20.9.2012 günlü
1.celsede ve E:2012/201 sayı ile, birleştirilen Ankara 19. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 2012/383-278 Esas ve Karar sayılı dosyasında taraf teşkilinin
yapılmadığı ve birleştirildiği anlaşılmakla, dilekçenin bir örneğinin
davalı vekiline elden verilmekle, davalı vekilinden sorulduğunu: “Ben
birleştirilen dosyadaki dava konusunun ve sebebinin aynı olmasına göre esas
dosyaya ilişkin yaptığım ilk itirazları ve esasa ilişkin itirazları
birleşen dosya yönünden de tekrarlıyorum. Birleşen dosya yönünden ve esas
dosyaya dair olmak üzere dava konusu yerin ağaçlandırma alanı olmasına
rağmen el atma yoktur. İlk itirazlarımızın kabul edilmemesi halinde esastan
da davanın reddini istiyoruz” dediğini; belirttikten sonra; Davacıların
açmış bulunduğu iş bu davaya ilişkin yargı yolu itirazının, taşınmazda
davacıların hissesinin olduğu yerin imar planında ağaçlandırılacak alan
olarak ayrılmasına ve hukuki el atma nedeniyle kamulaştırmasız el atma
bedelinin istenmesine, Yargıtay'ın uygulamasına göre de kamulaştırmasız el
atmaya ve hukuki el atmaya ilişkin davaların adli yargıda görülmesi
yönündeki yerleşmiş içtihatlarına nazaran yargı yolu itirazının her iki
dosya ile ilgili olarak reddine karar verildiği bildirilmiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği ve “Karşı Taraf(Davacı) olarak, sadece S.D.’nın
yazıldığı” dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Karşı Taraf (Davacı):
N.M. olarak gösterilmek suretiyle; Uygulama ve Öğreti'de, kamu
idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek
yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8’inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; davacı tarafından, dava dilekçesinde, fiili el atma olmadan da
hukuki el atmanın kamulaştırmasız el atma olarak nitelendirilmesi gerektiği
ileri sürülmek suretiyle, imar planında ağaçlandırılacak alan olarak
ayrılan taşınmazının bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiği; bu
bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, imar planında
ağaçlandırılacak alana ayrılması sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen
kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı;
dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet
hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak; bu sonuç ya
da sonuçların, yukarıda da söylenildiği üzere, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmazın ağaçlandırılacak
alan olarak gösterilmesinden; bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden
kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini
taleplerinin ise; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve
13'üncü maddeleri uyarınca, idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan,
hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi
İdari Yargı'nın görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk
düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, "kamulaştırmasız el
atma" olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat
taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu
edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş; bilahare Mahkememize
gönderilen 8.3.2013 tarih, E:2012/777 sayılı yazıda; “Ankara Yedinci Asliye
Hukuk Mahkemesinin 20.09.2012 günlü, E:2012/201 sayılı kararına karşı
davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından davacılardan S.D.
yönünden idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
istenilmesine rağmen; Mahkemenize hitaben olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılmasına ilişkin başvurumuzda sehven diğer davacı N.M.'in adının
yazıldığı anlaşılmış olup; başvurumuzun davalı idarenin istemi
doğrultusunda S.D.’ya yönelik olarak kabulü ve bu doğrultuda incelenmesini
arz ederim.” denilmek suretiyle; davacıların ismi yönünden yapılan
yanlışlık düzeltilmiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı vekilinin,
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde,
davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
ve davacılardan S.D. yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu
taşınmazlara, imar planında Ağaçlandırılacak Alan olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın toplam bedelinden,
fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000’er TL bedelin,
dava tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde
yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan miktar
belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan Yenimahalle Belediye
Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 2.5.2012 gün ve
M-06-6-YEN-0-.13.310.01.03.99.01/ 9743 /pln-1714/1555/2917 sayılı yazısının
incelenmesinden; 43831 ada 1 parselin, Ankara Büyükşehir Belediyesinin
30,07.1997 gün ve 425 sayılı kararı ile onaylanan Yakacık 1/5000 ölçekli
nazım imar planı ve Büyükşehir Belediyesi İmar Daire Başkanlığınca re’sen
hazırlanarak Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 19.03.1998 gün ve 220 sayılı
kararı ile onaylanan Yakacık Doğu Etabı 1/1000 ölçekli uygulama imar planı
ve bu planın uygulaması Belediye Encümeninin 01.12.1998 gün ve 2982/4175
sayılı kararı ile onaylanan 84166 nolu parselasyon planı plan kapsamında
“ağaçlandırılacak alan" kullanımında kaldığı; taşınmazın; 3194 sayılı
İmar Kanunu ile İmar Kanununun 18. Maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa
Düzenlemesi ile İlgili Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 12.Maddesi
doğrultusunda yapılan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı ile oluştuğu, plan
bölgesinde yaşayacak olan nüfusa yönelik olarak ilgili donatı alanının
ayrılmasının ilgili kanun ve yönetmeliklerince gerekli olduğu, söz konusu
parselin bu plan kapsamındaki kadastral parsellerden kesilen “kamulaştırma
ortaklık pay”larından oluşturulan alanlardan olduğu, söz konusu plan
kapsamında düzenlemeye giren tüm parsellerin maliklerinin imar haklarının
planda yer alan konut veya ticaret alanlarından verilmiş olduğu; taşınmaz
üzerindeki S.D.’ya ait hisselerin 16.03.2012 gün ve 11621 yevmiye nolu
satış işlemi ile alındığı, davacıların Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 tarih ve 2010/551 sayılı kararından sonra imar planında
Ağaçlandırılacak Alan olarak ayrılmış olan söz, konusu taşınmazdaki hisseyi
satın aldığı, imar planı yapıldığı sırada taşınmaz üzerinde davacıya ait
hissenin bulunmadığı; Ankara Büyükşehir Belediyesi Meclisinin 16.03.2012
tarih ve 435 sayılı kararı ile kamulaştırılmamış donatıların maliklerince
kullanılabilmesi için plan tadilatının mümkün olduğu ve "Özel” ibaresi
getirilerek kullanımının mümkün olduğu, '‘Kamu mülkiyelinde olanlar hariç
imar planlarında yer alan; sosyal tesisi, ağaçlandırma alanı, rekreasyon
alanı, fuar, spor alanı, sağlık, eğitim, anaokulu, kreş, SKT, idari tesis
(şirket, kooperatif, kişisel büro, idari tesis, yönetim merkezi olarak)
kültür, eğlence, yaşlılar bakımevi vb. donatı alanları maliklerince özel
amaçla kullanılabilir” denildiği ve bu hususta değerlendirilebileceği ifade
edilmiştir.
Olayda, davacıların hissedar olduğu taşınmazın
imar planıyla “ağaçlandırılacak alan" kullanımında kaldığı belirtilerek,
tapu kaydı üzerine kamulaştırma şerhi konulmasına rağmen kamulaştırılmadığı,
taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacılara ait
taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen
duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan
zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
davacılardan S.D. yönünden yaptığı başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının, Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın, adıgeçen davacıya ilişkin kısmının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın davacılardan
S.D. yönünden yaptığı BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 7.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 20.9.2012
gün ve E:2012/201 sayılı KARARININ, , adı geçen davacıya ilişkin kısmının
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/94
KARAR NO: 2013/336
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan
tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar : 1-Y.M., 2-S.M.
3-Sınırlı
Sorumlu P. Konut Yapı Kooperatifi
Vekili : Av.S.U.M.
Davalılar : 1-Yenimahalle
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.H.Ş.
2-Ankara İl Özel İdaresi
Vekili : Av.D.O.İ.
O L A Y : Davacılar vekili,
müvekkillerinin hissedar olduğu Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, Şehitali
mahallesi, 137 ada 1 parsel sayılı taşınmazın, 1995 yılında kesinleşen imar
planında “kreş alanı" olarak ayrıldığını; aradan geçen uzun süreye
karşın taşınmazın, davalı idarece ayrıldığı kamu yararı amacına uygun
olarak kamulaştırılmadığını; yapılan yazışmalarda, parselin yapılan imar
planı değişikliklerinden etkilenmediği, halen kreş alanı olan amacı ve konumunu
koruduğunun bildirildiğini; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun E:2010/5 -
K2010/651 sayılı ve 15.12.2010 Tarihli kararı çerçevesinde; 3194 sayılı
yasanın 10.maddesinin 1. fıkrası delaleti ile Belediyece uygulamalı İmar Planında
kamu yararına ayrılan parselde en geç 3 ay içinde plan tatbiki için 5
yıllık imar planı hazırlanmasının ve buna uygun olarak taşınmazın
kamulaştırılmasının yasa hükmü olduğu tartışmasız biçimde tespit
edildiğini; aynı kararda, ilgili süreyi geçer biçimde amacına uygun işlem
tesis edilmemesi ile mülkiyet hakkının süresi belirsiz biçimde kısıtlamaya
tabi tutulduğunun, bunun Anayasanın 35. maddesindeki güvencelere aykırı
olduğunun, bu halin kabulünün “ hukuk devleti” ve “hukuk güvenliği”ni
zedeleyeceğinin, kişi hak ve özgürlükleri ile kamu yararı arasında bulunan
dengenin korunumu yönünden de durumun “kamulaştırmasız el koyma olgusunun
varlığı için yeterli olduğunun” tespit edildiğini; Yargıtay 5. Hukuk
Dairesinden de aynı yönde kararlar verdiğini ifade ederek; fazlaya ait
talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, davalı idarelerce
kamulaştırmasız olarak el atılan taşınmaz hisseleri için şimdilik 10.000,00
TL’sinin kamulaştırmasız el atılan yer bedeli tazminatı olarak müşterek ve
müteselsilen sorumlu davalı idarelerden alınarak davacı müvekkillere hisseleri
oranında ödenmesine, alacağa kamu alacaklarına uygulanan en üst seviyede
faiz uygulanmasına karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı idarelerin vekilleri, süresi
içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:12.9.2012 gün ve
E:2012/120 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında kreş alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu
taşınmazlarına, imar planında kreş alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000 TL'nin faizi ile
birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan Yenimahalle Belediye
Başkanlığı, İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 30.4.2012 gün M-06-6-YEN-0-1
-310.99/ 9740 /pln.1656/1520 sayılı yazısının incelenmesinden; dava konusu
edilen Şehitali 137 ada 1 parselin, 1/1000 ölçekli Şehitali 1.Bölge
Uygulama İmar Planı kapsamında E:0.60, Hmax: Serbest yapılaşma koşulları
ile “Kreş Alanı” kullanımında kaldığı, söz konusu planın İl İdare Kurulunun
10.10.1995 gün ve 78415/1946 esas ve 4/k-188 sayılı kararı ile uygun
görülerek Ankara Valiliğinin 26.10.1995 gün ve 3302-11215 sayılı olurları
ile onaylandığı; Şehitali 137 ada 1 parselin, Belediye sınırlarına Haziran
1996 tarihinden sonra dahil edildiği, etrafının meskun olmadığı, Belediye
hizmetlerinden yararlanmasının gerektiği belirtilmiş, parsel üzerinde plan
doğrultusunda yapılmış tesis bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, davacıların hissedar olduğu taşınmazın
imar/parselasyon planıyla Kreş Alanı kullanımında kaldığı, taşınmaz
üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacılara ait
taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun
kabulü ile davalılardan Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 5.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 12.9.2012
gün ve E:2012/120 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/98
KARAR NO: 2013/337
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : M.Y.
Vekilleri : Av.M.E.A., Av.C.A.
Davalılar : 1-Yenimahalle
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.B.
2-Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.G.A.
3-Gençlik ve Spor
Bakanlığı(Spor
Genel Müdürlüğü)
Vekili : Av.D.K.
O L A Y :
Davacı vekili, müvekkilinin
hissedarı bulunduğu Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yakacık
- imar Köyü. 44363 Ada, 1 parsel sayılı taşınmazın, yapılan imar planında,
'Spor Alanı olarak ayrıldığını ve tapu kaydı üzerine kamulaştırılacak şerhi
konulduğunu; dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını; ancak Yargıtay
Hukuk Genel Kurulunun, 15.12.2010 tarih ve 2010/5-662 Esas ve 2010/551 K.
Sayılı kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiğini
ifade ederek; dava konusu taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak üzere şimdilik 1.000TL bedelin, dava tarihinden
itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline; dava konusu
taşınmazın tapu kaydının davalı idarelere tescil ettirilmesine karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve
Yenimahalle Belediye Başkanlığı Vekilleri, süresi içinde görev
itirazında bulunmuşlardır.
ANKARA 5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:18.10.2012 gün
ve E:2012/303 sayı ile, yargı yolu itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri
maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de,
"idari eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin
3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile
2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları
ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat
gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca
yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında spor alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, “dava, davacının taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki
belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebine ilişkin” olarak
nitelendirilmek/sınırlandırılmak suretiyle, 10. maddede öngörülen biçimde anılan davalı idare yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından,
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu
taşınmazına, imar planında spor alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, dava konusu taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 1.000TL bedelin, dava tarihinden itibaren işleyecek
faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm
o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani teşkil
etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan Yenimahalle Belediye
Başkanlığı, İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 6.6.2012 gün ve
M-06-6-YEN-0-13-310.01.03/12958/Pln. 2147/ 1943 -3806 sayılı yazısının
incelenmesinden; Yakacık 44363 ada 1 parselin, Belediye Meclisinin
30.06.1999 gün ve 191 sayılı kararı ile uygun görülerek Büyükşehir Belediye
Başkanlığının 25.11.1999 gün ve 5802 sayılı yazısı ile onanan 1/1000
ölçekli Yakacık Batı etabı imar planında (14.12.1999 günlü resmi gazetede
ilan edilerek askıya çıkarılan planda) kaldığı, askı süresince yapılan
itirazların, Belediye Meclisinin 16.02.2000 gün ve 38 sayılı kararı ile
reddedilerek Büyükşehir Belediyesi Başkanlığının 21.03.2000 gün ve 1296
sayılı yazısı ile konunun Büyükşehir Belediyesinde tekrar görüşülmesine
gerek duyulmadığının bildirildiği ve dolayısıyla 1/1000 ölçekli Yakacık
Batı Etabı İmar Planının onaylandığı; bu plan doğrultusunda hazırlanan
84161 nolu parselasyon planının Belediye Encümeninin 01.08.2000 tarih ve
2071/3840 sayılı kararı ile onaylandığı ve 14.08.2000 tarih ve 24140 nolu
resmi gazetede ilan edilerek askı süresini tamamlamış olduğu, bu plan
kapsamında 44363 ada 1 parselin E:0.05 yapılaşma koşulu ile “Spor Alanı”
kullanımında kaldığı, söz konusu taşınmazın da bulunduğu “Spor Alanlarının”
“Özel Spor Alanı” kullanımına dönüştürülmesine ilişkin plan değişikliği
talebinin Müdürlüğün 23.02.2012 tarih ve pln643/789 nolu yazısıyla
Başkanlık Makamına iletilmiş olduğu, plan değişikliğinin onay sürecinde
olduğu anlaşılmıştır
Olayda, davacının hissedar olduğu taşınmazın
imar/parselasyon planıyla Spor Alanı kullanımında kaldığı,
tapu kaydı üzerine kamulaştırma şerhi konulmasına rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 5.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 18.10.2012
gün ve E:2012/303 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/108
KARAR NO: 2013/338
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : H.İ.na vek. S.İ.
Vekili : Av.A.D.
Davalılar : 1-Ankara İl Özel İdaresi
Vekili : Av.Z.T.
2-Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.B.V.
3- Keçiören Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av.G.Y.
O L A Y :
Davacı vekili, müvekkilinin, Keçiören İlçesi, Şenyuva Mah. 34312 ada 1
parselde bulunan arsa vasıflı taşınmazda hissedar olduğunu; taşınmazın tapu
kaydında, "Temel Eğitim Alanıdır" kaydı bulunduğunu, davalı
belediyenin bu kaydı ileri sürerek, müvekkillerin mülkiyet hakkını
engellediğini; idarenin, imar planı uygulamasının üzerinden onlarca sene
geçmesine rağmen, plan gereğini uygulamadığını, bu taşınmaza ait güncel m2
bedelini de kamulaştırarak müvekkiline ödemediğini; kamulaştırmasız el
atarak mülkiyet hakkını kısıtladığını; bu durumun düzeltilmesi için yapılan
başvurulara cevap alınamadığını ifade ederek; şimdilik fazlaya dair hakları
saklı kalmak koşuluyla, haksız ve kamulaştırmasız olarak el atılan,
Keçiören İlçesi, Şenyuva Mah. 34312 ada 1 parselde bulunan 9.203,00 m2
büyüklüğündeki ARSA vasıflı taşınmazda 4791/9203’şar hissesi değeri
karşılığının m2 güncel reel değerinin tespiti ile, fazlaya dair hakları
saklı kalması koşuluyla, şimdilik 10.000 TL kamulaştırmasız el atma
bedelinin davalılardan, dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile
birlikte tahsili ile tapunun iptali ile davalı adına tesciline karar
verilmesi istemiyle,
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar cevap dikçelerinde davanın
idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 16.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:3.10.2012 gün
ve E:2012/95 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Ankara
İl Özel İdaresi ile Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri dilekçeler
üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında temel eğitim alanı olarak
ayrılan taşınmazının bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacının taşınmazının,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651
kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki
belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı; ancak bu sonuç ya da
sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı idari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, idari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari Yargının görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247
sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın
yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Ankara İl Özel İdaresi ile Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin,
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları
görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, “davanın, davacının
taşınmazının, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna
ulaşıldığı” belirtilmek suretiyle; 10. maddede öngörülen biçimde, “anılan davalı idareler” yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedarı olduğu
taşınmazına, imar planında temel eğitim alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik; 10.000 TL bedelin faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan Keçiören Belediyesi İmar
ve Şehircilik Müdürlüğünün,13.3.2012 gün ve
M.06.6.KEÇ.0-13/2012-50-1345-4035 sayılı yazısının incelenmesinden;
Keçiören İlçesi, Şenyuva Mahallesi 34312 ada 1 numaralı parselde kayıtlı
taşınmazın; Keçiören Belediye Meclisinin 28.09.2001 tarih 172 sayılı kararı
ile onaylanan 1/1000 ölçekli “Pursaklar İmar Planı Revizyonu” kapsamında
kaldığı; en son onaylı imar planına göre, Emsal: 1.00, Hmax: 16.50, Temel
Eğitim alanı kullanımında kaldığı, adıgeçen Belediyece söz konusu parseli
de içine alan yeni bir plan çalışması yapıldığı ve son imar durumunun bu
planın onayından sonra netleşeceği
anlaşılmıştır
Olayda, davacının hissedar olduğu taşınmazın
imar planıyla Temel Eğitim Alanı kullanımında kaldığı,
aradan uzun süre geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde
düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Ankara İl Özel İdaresi ile Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazının, Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Ankara İl Özel İdaresi ile Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 16.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 3.10.2012 gün ve E:2012/95
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/109
KARAR NO: 2013/339
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacılar : S.G., H.G., S.G., H.T., H.D., H.Ö.,
N.Ö.
Vekili : Av.M.E.A.
Davalılar : 1-Gençlik ve Spor Bakanlığı(Spor Genel
Müdürlüğü)
Vekili : Av.R.S.
2-Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.İ.E.K.
3- Altındağ Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.İ.G.
O L A Y :
Davacılar vekili, müvekkillerinin hissedar olduğu Ankara ili, Altındağ
ilçesi, 23660 Ada, 1 parsel sayılı taşınmazın, yapılan imâr planında “spor
yeri” olarak ayrıldığını ve tapu kaydı üzerine kamulaştırılacak şerhi
konulduğunu; taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmadığını, ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 15.12.2010 tarih, 2010/5-662 Es. ve
2010/551 K. sayılı kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar
verildiğini, bugüne kadar idareye yapılan müracaatlara rağmen, hiçbir bedel
ödenmediğini ifade ederek; dava konusu taşınmazın toplam bedelinden,
fazlaya ilişkin ve ıslah hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 500 TL’sı
bedelin (davacılar vekilinin daha sonra verdiği dilekçesi ile bu miktar
18.000TL olarak ıslah edilmiştir) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal
faizi ile birlikte, davalı idareden tahsili; dava konusu taşınmazın tapu
kaydının davalı idareye tescil ettirilmesine karar verilmesi istemiyle
“Gençlik ve Spor Bakanlığı(Spor Genel Müdürlüğü)”ne karşı adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalılardan Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili ilk cevap dilekçesinde görev itirazında
bulunmuş; davacılar vekilinin talebi üzerine Ankara
Dördüncü Asliye Hukuk Mahkemesi 02.02.2012 günlü kararıyla, davanın
Altındağ Belediye Başkanlığına ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına
ihbarına karar vermiş, Altındağ Belediye Başkanlığı vekili, bu tarihten
sonra ilk kez yapılan 22.3.2012 tarihli duruşmaya katılmış; bu duruşmada
davanın niteliği hakkında bilgilerinin olmadığından bahisle, cevap hakkının
saklı tutulmasını istemiş, bundan sonraki ilk duruşmadan önce Mahkemeye
verdiği dilekçede ve yapılan duruşmada görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA
4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:24.5.2012 gün ve E:2011/314 sayı ile,
dahili davalı Altındağ Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Altındağ Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun
8’inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel
ve düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari
işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu
konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; davacı tarafından, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel
Kurulunun 15.12.2010 günlü kararında, fiili el atma olmadan da hukuki el
atmanın kamulaştırmasız el atma olarak nitelendirildiği ileri sürülmek
suretiyle, imar planında spor alanı olarak ayrılan taşınmazının bedelinin
ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler
karşısında; davanın, davacının taşınmazının, imar planında spor alanına
ayrılması hadisesi sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna
ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında,
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı,
ancak; bu sonuç ya da sonuçlar, yukarıda da söylenildiği üzere, genel ve
düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmazın spor
alanı olarak gösterilmesinden; bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise; 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, idari yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların,
"kamulaştırmasız el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz
sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine
ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Altındağ Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde,
davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
ve anılan davalı idare yönünden
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedarı olduğu
taşınmazlarına, imar planında spor alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin ve
ıslah hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 500 TL'si bedelin(ıslah ile
18.000 TL) dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında
aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen
ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle
eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar
ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara
bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasının incelenmesinden; davacıların hissedarı bulunduğu
Ankara ili,
Altındağ İlçesi, Gültepe Mahallesi, 23660 ada 1 parselin imar planında Spor
Alanı olarak ayrıldığı, yapılaşma koşullarının E=1.00 Hmax=Serbest olarak
belirlendiği ve 23660 ada 1 parsele ait Altındağ Belediye Meclisi'nin
02.03.2011 gün ve 104 sayılı kararıyla uygun görülen imar planı
değişikliğinin, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin 11.05.2011 gün ve
1345 sayılı kararıyla değiştirilerek onaylandığı, taşınmaz üzerinde plan doğrultusunda yapılmış bir tesis
bulunmadığı anlaşılmıştır
Olayda, davacıların hissedar olduğu taşınmazın
imar/parselasyon planıyla Spor Alanı kullanımında kaldığı, tapu
kaydı üzerine kamulaştırma şerhi konulmasına rağmen kamulaştırılmadığı,
taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun,
davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı
irade ile yapılan imar planında yer alan davacılara ait taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Altındağ Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Altındağ
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 4.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 24.5.2012 gün ve E:2011/314 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/128
KARAR NO: 2013/340
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın
Ek2. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 15 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
D. İnş. Turizm ve Telekominikasyon Tic. Ltd. Şti.
Vekili :
Av. N.Ö.
Davalı :
İstanbul Valiliği, Emniyet Müdürlüğü A Bölgesi Trafik Denetleme Şube
Müdürlüğü
O L A Y : Trafik Denetleme Şube
Müdürlüğünce yapılan incelemede 34 DV 6749 plaka sayılı aracın amaç dışı
kullandırıldığının (korsan işletildiği) tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesi uyarınca, davacı adına
20.4.2012 tarih ve GL-195793 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar
Tutanağı düzenlenerek 650 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu
tutanağa istinaden düzenlenen Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 15 gün
süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile aracın 15
gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle
adli yargı yerinde itirazda bulunmuştur.
BAKIRKÖY 13. SULH CEZA MAHKEMESİ:
22.5.2012. gün ve D. İş:2012/529 sayı ile, 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının
görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün
idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez aynı istemle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 10. İDARE MAHKEMESİ: 13.11.2012 gün ve
E:2012/1099, K:2012/2122 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen
karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine,
önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği
görülmekte ise de, Başkanlık yazısıyla adli yargı dosyasının getirtildiği
ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 15 gün
süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesinde, “(Ek: 17/10/1996 - 4199/43 md.
Değişik: 21/5/1997 - 4262/4 md.), Araçlarını motorlu araç tescil ve
trafik belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine
izin veren araç sahipleri 14 400 000 lira para cezası ile cezalandırırlar.
Ayrıca, araç onbeş gün süre ile trafikten men
edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen
trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.
maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326
sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı
açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 15 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın onbeş gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar
uyarınca incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve
yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde
aracın geçici olarak trafikten men edilmesi hususunun trafik ve sulh ceza
mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un 19.
maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir
süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın onbeş gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi uyarınca verilen para cezasının
çözüm yerinin adli yargı, aracın 15 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı
Yasa’nın 31. maddesinde " (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine,
5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler
Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı
bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile
ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan,
görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle,
yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili
olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği, ancak; idari
para cezasına konu işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak trafikten
men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri
anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı
Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesi uyarınca verilen para
cezasının ve aracın 15 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
kararın iptali istemiyle açılan davanın
çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İdare Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, İstanbul 10. İdare Mahkemesi’nin
13.11.2012 gün ve E:2012/1099, K:2012/2122 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/136
KARAR NO: 2013/341
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 10.
maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27.
maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : N.B.
Vekili : Av. R.C.
Davalılar : 1- Kayseri Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. C.Ö.
2-
Melikgazi Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.D.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Kayseri İli, Melikgazi
İlçesi, Anbar Mahallesi, 5162 Parselde kayıtlı taşınmazın maliki olduğunu,
sözkonusu taşınmazın imar planında yol, bulvar ve yeşil alan olarak
ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya
ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde
verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına
dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare
mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
Kayseri 3. Asliye Hukuk Mahkemesi:
4.4.2012 gün ve E:2012/7 sayı ile, ön inceleme günü olarak 21.6.2012
tarihini belirlemiş; 21.6.2012 günü yapılan 1. celsede davalı Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilince de yargı yolu itirazında bulunulmuş,
mahkemece keşif icrasına karar verilerek, duruşmanın 4.10.2012 günü
yapılmasına karar verilmiş; 4.10.2012 tarihli ikinci celsede davalı
vekillerince görev konusunda karar verilmesi talep edilmiş, mahkemece
bilirkişilerden ek rapor tanzimi istenilmiş duruşmanın 8.12.2012 gününe
bırakılmasına karar verilmiş; Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin 18.10.2012 günü mahkeme kayıtlarına giren dilekçesi ile, Kayseri
3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde görülmekte olan davada, Mahkemenin adli
yargının görevli olduğu yönündeki 4.10.2012 gün ve 2012/7 sayılı zımni
kararı uyarınca idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda verdiği dilekçesi üzerine dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında,
Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ,
Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında; Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın 2247 sayılı Yasa’da
öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu
ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay
DÜNDAR’ın davada başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 10. maddesinin birinci fıkrasında, “Görev
uyuşmazlığı çıkarma; adli, idari ve askeri bir yargı merciinde açılmış olan
davada ileri sürülen görev itirazının reddi üzerine ilgili Başsavcı veya
Başkanunsözcüsü tarafından görev konusunun incelenmesinin Uyuşmazlık
Mahkemesinden istenmesidir.” denilmiş; aynı maddenin ikinci fıkrasında ise,
“Yetkili Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık Mahkemesinden istekte
bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk mahkemelerinde en geç birinci
oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin ikamesine başlamadan önce; idari
yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma evresi tamamlanmadan yapılmış olması
ve yargı yerlerinin de kendilerinin görevli olduklarına karar vermiş
bulunmaları şarttır.” hükmüne yer verilmiştir.
Anılan
Yasa maddesine göre, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılabilmesi için, görev
itirazının hukuk mahkemelerinde en geç birinci oturumda yapılmış olması ve
mahkemece davada görevli olduğuna karar verilmiş bulunması gerekeceği
açıktır.
Olayda,
görev itirazı en geç mahkemenin ilk celsesinde yapılmış olmakla 10.
maddenin ikinci fıkrasının öngördüğü koşullardan biri gerçekleşmiş ise de,
mahkemece görev itirazının reddine ilişkin ya da davada görevli bulunduğu
yolunda herhangi bir karar verilmemiş olduğundan olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması için aranan diğer koşul gerçekleşmemiştir.
Nitekim,
ilk celsede ve sonraki celsede verilen kararlarda mahkemelerince yargı
yoluna ilişkin herhangi bir hüküm kurulmadığına göre ve Yasa’da görev
konusundaki karar için bir süre öngörülmemiş bulunması karşısında, davalı
vekilinin başvuru dilekçesinde öne sürdüğü “mahkemece görev itirazının
zımnen reddedildiği” yolundaki iddianın kabulüne olanak bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Yasa’nın 10.
maddesinde öngörülen yönteme uygun bulunmayan başvurunun, aynı Yasa’nın 27.
maddesinde yer alan “Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler;
yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder.”
kuralı uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen
yönteme uygun bulunmayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesinde yer alan
“Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına
ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan
veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder.” kuralı uyarınca
REDDİNE, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/162
KARAR NO: 2013/342
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : M.K.D.
Vekili : Av.V.U., Av.D.Ö.
Davalı : Çorum Belediye Başkanlığı
Vekilleri : Av.Ş.C., Av.S.Y., Av.Ö.O.
O L A Y :Davacı vekili, müvekkilinin 1/3 oranında maliki olduğu Çorum İli, Merkez İlçesi, Bahçelievler Mahallesinde
kain, 2211 Ada, 1 Parsel sayılı taşınmazın, 31/08/1990 tarih ve 7 sayılı
Belediye Meclis Kararı ile onaylanan 1.Etap İlave İmar Planında PAZAR ALANI
olarak kamu hizmetine ayrıldığını, buna rağmen, bu güne kadar üzerinde
tahsis amacına uygun bir tesis kurulmadığını, kamulaştırılma işleminin
gerçekleştirilmediğini; İmar Kanununda, program kapsamında olan ve kamu
hizmet tesislerine tahsis edilen yerlerin, bu tesisi yapacak olan idareler
tarafından program süresi içinde kamulaştırılmasının zorunlu olduğunun
belirtildiğini; 5 yıllık süreden fazla özel mülke konu taşınmazın
emsallerine göre kısıtlı tutulmasının hiçbir hukuki dayanağının
bulunmadığını; belediyelerin bu tür keyfi işlemlerinin dayanağı olan 3194
sayılı İmar Kanunu'nun 13. maddesinin 1. ve 3. fıkralarının, Anayasa
Mahkemesinin, 29.12.1999 gün ve 1999/33 E.,1999/51 K. Sayılı kararı ile
mülkiyet hakkını engellediği gerekçesiyle ve Avrupa İnsan Hakları
Mahkemesinin 23.9.1981 günlü Sporrong ve Lonnroth kararını da gerekçe
göstererek iptal ettiğini; bu anlamda idarenin mülkiyet hakkının
kullanılmasını engellemek şeklindeki haksız fiili ile mülkiyet hakkının
özünü zedelediğinden, davranışı da imar kanununun emirlerini yerine
getirmediği için kusurlu olduğundan, mülk sahibini açıkça ağır zarara
uğrattığından arsa bedelinin mülk sahibine ödenmesinin gerektiğini;
yıllardır programa alınmayan imar planının fiilen hayata geçirilmemesi
nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı İdarenin,
malikin taşınmaz üzerindeki tasarruf hakkını belirsiz bir süre için
kullanılamaz hale getirdiğini, dolayısıyla malikin taşınmazdan mülkiyet
hakkının özüne uygun şekilde yararlanma olanağının kalmadığını, taşınmaz
malikinin mülkiyet hakkının hukuksal bir nedene dayanılmadan İdarece
engellendiğini ifade ederek; fazlaya ilişkin dava ve ek talep hakları saklı
kalmak kaydıyla, dava konusu 5703 m2 alanlı taşınmazın 1/3 hisse
oranında davalı kurum adına tescili ile taşınmazın 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu hükümleri kıyasen uygulanarak tespit edilecek değerin tam ve kesin
olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda arttırılmak üzere
kamulaştırmasız el atma karşılığı 3.000 TL bedelin dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare
vekili, süresi içerisinde verdiği dilekçede görev itirazında bulunmuştur.
ÇORUM 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:4.10.2012 gün ve
E:2012/73 sayı ile, davalı vekilinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı vekilinin, davanın idari
yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında pazar alanı olarak
ayrılan taşınmazının bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651
kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki
belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan
tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği
söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı; ancak bu sonuç ya da
sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden doğan
zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı idari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, idari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari Yargının görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca, davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247
sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı
düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedarı olduğu
taşınmazına, imar planında pazar alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik; 3.000 TL bedelin faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının 1/3
oranında hissesine sahip olduğu, Çorum İli, Merkez İlçesi, Bahçelievler
Mahallesi, 2211 ada, 1 nolu parselin, 31/08/1990 tarih ve 7 sayılı Belediye
Meclis Kararı ile onaylanmış olan 1. Etap İlave İmar Planında, Pazar Alanı
olarak planlandığı, taşınmaz üzerinde plan doğrultusunda yapılmış bir tesis
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla “Pazar Alanı”
kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı,
taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait
taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen
duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan
zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Çorum
2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 4.10.2012 gün ve E:2012/73 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/163
KARAR NO: 2013/343
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 12. maddesinde öngörüldüğü
şekilde, görev itirazının reddine ilişkin karardan sonra 15 günlük süre
içinde, uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere iki
nüsha dilekçenin itirazı reddeden yargı merciine verilmemesi nedeniyle
yapılan başvurunun, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : G.D.
Vekili : Av.C.D.
Davalı : Ümraniye Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.S.B.K.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkilinin
maliki bulunduğu, İstanbul ili, Ümraniye ilçesi, Çakmak Mahallesi, 25
pafta, 651 ada, 4 nolu parsel sayılı taşınmazın, davalı Ümraniye
Belediyesinin yaptığı 13.02.1998 onanlı 1/1000'lik İmar Planında kısmen
park, kısmen yol alanında bırakıldığını; söz konusu parsel için alınmış bir
kamulaştırma kararı bulunmadığını; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 tarih ve 2010/5-662 E., 2010/651 K. sayılı kararından bahisle,
dava konusu taşınmazın uzun yıllardan bu yana kamulaştırılmaması nedeniyle,
tasarruf hakkının engellendiğini, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
tazminat talep etme gereğinin doğduğunu ifade ederek; fazlaya dair talep ve
dava hakları saklı kalmak kaydıyla; kamulaştırmasız el atma nedeniyle,
bilirkişi raporu doğrultusunda arttırmak üzere, şimdilik 10.000,00 TL'nin
dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle 19.12.2011 tarihinde adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı İdare
vekili, 3.2.2012 tarihli birinci cevap dilekçesinde görev itirazında
bulunmamış ancak 30.5.2012 tarih, …1756207 sayılı dilekçede “Uyuşmazlık
Mahkemesinin 2011/238E.,-2012/63K. sayılı kararıyla hukuki el atma
davalarının görüm yerinin İdare Mahkemeleri olduğuna ilişkin kararı
uyarınca mahkemenizin görevsizliğine karar verilmesini ve eğer bu
talebimizin mahkemenizce reddedilmesi halinde görev uyuşmazlığı
çıkartılması için dosyanın bir örneğinin Danıştay Cumhuriyet Başsavcılığına
sunulmak üzere Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesini arz ve talep ederim.”
demek suretiyle görev itirazında bulunulmuştur.
ÜMRANİYE 3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
29.6.2012 günlü, davalı vekilinin de katıldığı 1.celsede ve E:2011/770 sayı
ile, davalı vekilinin, iş bu davanın idari dava olduğuna ilişkin görev
itirazı yönünden, imar yoluyla kısıtlama sebebiyle açılan el atma tazminatı
davalarında, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin ve Hukuk Genel Kurulunun bu tür
kısıtlamaların fiili el atma ile aynı kuvvette ve tapu malikinin tasarruf
haklarını kısıtlayıcı kabul ederek davaların kamulaştırmasız el atma davası
olarak kabul ettiği, hukuk genel kurulu kararının davacı vekilince dosyaya
sunulduğu, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinden de çok sayıda bu hususta karar
verildiği nazara alınarak davalı vekilinin görevle ilgili itirazının esasla
birlikte temyizi kabil olmak üzere reddine; masrafı davalı vekili
tarafından karşılandığı takdirde dosyanın tasdikli bir fotokopisinin
Danıştay C. Başsavcılığına gönderilmesine karar vermiştir.
Davalı vekili tarafından, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle yeni bir başvuru yapılmamış, buna
karşılık, Ümraniye 3.Asliye Hukuk Mahkemesi; 17.7.2012 gün ve E:2011/770
sayılı yazı ile; Mahkemelerinin 2011/770 esas sayılı dosyasının, davalı Ümraniye
Belediye Başkanlığı vekilinin 30.5.2012 tarihli dilekçesi ile uyuşmazlığın
idari yargıda çözümlenmesi gerektiğini belirtmiş olmakla; Uyuşmazlık
Mahkemesi Kanununun 10.ve 12. maddesi gereğince Danıştay Başkanlığı
Sözcülüğüne gönderilmesi gerektiğinin anlaşıldığından bahisle, dosyanın
onaylı fotokopisini Danıştay Başsavcılığına göndermiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve öğreti'de, kamu
idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek
yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari
işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre, idarelerin 3194 sayılı imar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizlikleri de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında park ve yol olarak
ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacının taşınmazının,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662, K:2010/651
sayılı kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya
da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemeden, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, idari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan
tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin
gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan
başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın başvurunun
reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un “Yargı merciince yapılacak işlemler”
başlıklı 12. maddesinde; “Görev itirazında bulunan kişi veya makam,
itirazın reddine ilişkin kararın verildiği tarihten, şayet bu kararın
tebliği gerekiyorsa tebliğ tarihinden, itiraz yolu açık bulunan ceza
davalarında ise ret kararının kesinleştiği tarihten başlayarak onbeş gün
içinde, uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere iki
nüsha dilekçeyi itirazı reddeden yargı merciine verir.
Bu yargı
mercii, dilekçenin bir nüshasını ve varsa eklerini yedi gün içinde cevabını
bildirmesi için diğer tarafa tebliğ eder. Tebligat yapılan taraf, süresi
içinde bu yargı merciine cevabını bildirmezse, cevap vermekten vazgeçmiş
sayılır.
(Değişik
fıkra: 23/07/2008-5791 S.K./4.mad) Yargı mercii, itiraz dilekçesi üzerine
verdiği itirazı ret kararını kaldırarak görevsizlik kararı vermediği
takdirde; yetkili makama sunulmak üzere kendisine verilen dilekçeyi, alınan
cevabı ve görevsizlik itirazının reddine ilişkin kararını, dava dosyası
muhtevasının onaylı örnekleriyle birlikte uyuşmazlık çıkarma isteminde
bulunmaya yetkili makama gönderir.
Bir davada uyuşmazlık çıkarılması için
yalnız bir kez başvurulabilir.” Hükmüne; “Uyuşmazlık Çıkarma İsteminde Bulunmaya Yetkili Makamca Yapılacak
İşlemler” başlıklı 13. maddesinde; “(Değişik cümle: 23/07/2008-5791
S.K./5.mad) Uyuşmazlık çıkarma konusundaki dilekçe ile ekleri kendisine ulaşan
yetkili makam, gerekirse dilekçedeki veya eklerindeki eksiklikleri
tamamlattıktan sonra, uyuşmazlık çıkarmaya yer olmadığı sonucuna varırsa
veya yapılan başvuruda 12 nci maddenin birinci fıkrasında öngörülen sürenin
geçirilmiş olduğunu tespit ederse, istemin reddine karar verir. Bu
karar, ilgili kişilere veya makama ve ilgili yargı merciine, hemen tebliğ
olunur. Bu karara karşı hiç bir yargı merciine başvurulamaz.
Uyuşmazlık çıkarılmasını
gerekli gördüğü durumlarda yetkili makam, dilekçe ve eklerinin kendisine
ulaştığı tarihten, şayet eksiklikleri tamamlatmak yoluna gitmiş ve bu
erekle gönderdiği yazıları on gün geçmeden postaya vermiş ise eksikliklerin
tamamlandığı tarihten başlayarak en geç on gün içinde düzenleyeceği
gerekçeli düşünce yazısını, kendisine gönderilen dilekçe ve ekleri ile
birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine yollar ve ayrıca Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurduğunu ilgili yargı merciine hemen bildirir.(Ek cümle:
23/07/2008-5791 S.K./5.mad) Bu takdirde ilgili yargı mercii, 18 inci
maddede öngörüldüğü şekilde davanın görülmesini geri bırakır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanı, düşünce yazısıyla eklerini, görevsizlik itirazını
reddeden yargı merciine göre ilgili bulunan Başsavcı veya Başkanunsözcüsüne
tebliğ edebilir. Tebliği alan makam karşılık vermek isterse, yedi gün
içinde yazılı karşılığını vermekle görevlidir.”hükmüne yer verilmiş;
Yasa’nın 27. maddesinde ise “Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya
veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri
reddeder.” denilmiştir.
Anılan
12. maddeye göre, uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak
üzere düzenlenen dilekçenin, görevlilik kararının tebliğ edildiği tarihten
başlayarak onbeş gün içinde itirazı reddeden yargı merciine verilmesi
gerekmektedir.
Dosyanın
incelenmesinden, görev itirazının reddine ilişkin kararın, davalı vekilinin
de katıldığı 29.6.2012 tarihli 1.celsede verildiği; davalı idarece, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle, bu tarihten başlayarak onbeş gün
içinde, uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere iki
nüsha dilekçenin itirazı reddeden yargı merciine verilmediği; ilk oturumdan
önce verilen 30.5.2012 tarihli dilekçe ile yetinilmesine rağmen Danıştay
Başsavcılığınca, istemin reddedilmediği anlaşılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 12. ve 13.
maddelerine aykırı olan istemin ve bu istem nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca yapılan başvurunun, aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca
reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 12 ve 13. maddelerinde
öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca
REDDİNE, 11.3.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/164
KARAR NO: 2013/344
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacılar : E.Y., M.Y., K.Y., M.S., S.Y.S.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalı : Milli Eğitim
Bakanlığı
Vekili : Haz.Av.B.A.
O L A Y : Davacılar vekili, müvekkillerinin hissedar olduğu Ankara
ili, Çankaya İlçesi, 4. Bölge, Kırkonaklar Mah. 26320 Ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın, yapılan imar planında, “okul yeri” olarak ayrıldığını ve tapu
kaydı üzerine kamulaştırılacak şerhi konulduğunu; dava konusu taşınmaza
davalı idarece fiilen el atılmadığını, ancak Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu’nun 15.12.2010 tarih, 2010/5 - 662 Es. ve 2010/551 K. sayılı kararı
ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiğini; idareye
yapılan müracaatlara rağmen, hiçbir bedel ödenmediğini ifade ederek; dava
konusu taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin ve ıslah hakları salı
kalmak kaydıyla, şimdilik 2.000,00 TL’sı bedelin dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı idareden tahsili istemiyle,
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresinde verdiği
dilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA
9.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:16.11.2011 gün ve E:2011/362 sayı ile,
davalı vekilinin yargı yolu itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin, davanın imar
mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden
bahisle idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; ; Uygulama ve Öğreti'de, kamu
idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek
yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari
işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında okul alanı olarak ayrılan
taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı;
bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki
el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla
PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu
taşınmazına, imar planında okul
alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 2.000 TL’sı bedelin, faizi ile birlikte tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasında bulunan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik
Dairesi Başkanlığının, 15.9.2011 gün ve Sayı: M.06.0.ABB.0.13.05.UİP 2011
(26320/1)3474-12295 sayılı yazısında; 26320 ada 1 sayılı parselin Çankaya
Belediye Meclisinin 23.12.1994 gün ve 381 sayılı kararı ile onaylanan
1/1000 ölçekli Kırkkonaklar Islah Planı kapsamında kaldığı; bu doğrultuda
hazırlanan Çankaya Belediye Encümeninin 25.03.1999 gün ve C:/99/0898.15
sayılı kararı ile onanan parselasyon planı ile düzenlemeye alınarak “Okul
Alanı” olarak ayrıldığı; söz konusu parselin, Belediye sınırları içinde olup
Çankaya İlçesi Kırkkonaklar Mahallesi sınırları içinde meskün mahalde yer
aldığı, arsa niteliğinde olduğu, etrafında yerleşim alanı bulunduğu
belirtilmiş; dava konusu taşınmaz üzerinde plan
doğrultusunda bir yapılaşmanın bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Okul Alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin
iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun
uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara
9.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 16.11.2011
gün ve E:2011/362 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/189
KARAR NO: 2013/345
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan
tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar : 1-İ.K.2-İ.P. 3-Z.K. 4-A.K.
Vekilleri : Av.Ü.T. , Av.H.T.
Davalı : Ankara İl Özel İdaresi
Vekili : Av.S.K.
O L A Y : Davacılar vekili, müvekkillerinin hissedar olduğu Ankara
ili, Yenimahalle İlçesi, İvedik Mahallesinde bulunan 42808 ada 1 parsel
sayılı taşınmazın, imar planında okul alanı olarak ayrıldığını; ayrılış
amacına uygun olarak 3194 sayılı yasanın 10. maddesinin amir hükmü uyarınca
davalı İdare tarafından 5 yıllık süre içinde kamulaştırılma işlemi
yapılarak hisse bedelinin müvekkillerine ödenmesi gerekirken, aradan uzun
süre geçmesine rağmen davalı tarafından herhangi bir kamulaştırma işlemi
yapılmadığını; Yargıtay H.G.K.’nun 15/12/2010 günlü 2010/5-662/651 sayılı
kararı doğrultusunda Davalı İdare tarafından fiilen el konulduğu kabul
edilen bu yerdeki hisse bedelinin Davalıdan 2942 sayılı yasanın geçici
6.maddesi ve bu maddeyi değiştiren 6111 sayılı yasanın geçici 2.maddesi
gereğince tazminat olarak ödenmesini talep etme hakkının doğduğunu; 6111
sayılı yasa gereği uzlaşma prosedürü sözkonusu olsa da, uzlaşmanın iki
taraflı taraf muamelesi olduğu göz önünde tutulduğunda, uzlaşmak
istememeleri sebebiyle dava yolunu denediklerini; davalının kamulaştırmasız
el attığı ancak bedelini ödemediği müvekkillerine ait bu hisse bedellerinin
tazminat olarak Davalıdan tahsili yönünde işbu davayı açma zorunluluğu
doğduğunu ifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, dava
konusu taşınmazdaki müvekkillerin toplam hisse bedelleri tutarından,
şimdilik, 4.000 - TL kamulaştırmasız el atma bedelinin tazminat olarak dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle,
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare
vekili, süresi içinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 21.ASLİYE MAHKEMESİ:6.11.2012 gün ve
E:2012/67 sayı ile, davalı vekilinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı vekilinin, davanın imar
mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden
bahisle idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları
program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri;
yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı;
dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında temel eğitim
alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya
da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz
sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği;
açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla
PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu
taşınmazlarına, imar planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik; 4.000 TL bedelin faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık
payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir
düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında yer alan Yenimahalle Belediye
Başkanlığı, İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 27/2/2012 gün 1358 sayılı yazısının
incelenmesinden; 1/1000 ölçekli 84129 nolu parselasyon planı kapsamında
kalan Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, İvedik Güneşevler Mahallesi, İmarın
42808 Ada 1 Parseline ait İmar Durumunun; E: 0.50, Hmax: Serbest olduğu, “Temel
Eğitim” kullanımında kaldığı ve 84129 nolu plan notlarının geçerli olduğu
anlaşılmıştır.
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Temel Eğitim alanı
kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı,
taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacılara ait taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara
21.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 6.11.2012 gün ve E:2012/67 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/190
KARAR NO: 2013/346
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : V.D.
Vekili : Av.Y.K.
Davalı : Bağcılar Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. O.E.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkilinin
sahibi olduğu, İstanbul İli, Bağcılar İlçesi, Hürriyet Mahallesi, F21-C-22-
B-4-C pafta, 1249 parsel sayılı taşınmazın, 19.10.2004 onanlı 1/1000
ölçekli Bağcılar Uygulama İmar Planında sosyal kültürel alan olarak kamu
hizmetine tahsis edildiğini; davalı idarenin, pasif kalarak, işlem tesis
etmeyerek, müvekkilinin taşınmazından dilediğince ve bedelince tasarrufta
bulunmasına engel olduğunu; imar planlarını düzenleyen idarelerin, kamu
hizmetlerine tahsis edilen taşınmazları 5 yıl içinde planın uygulanması
amacıyla kamulaştırmaması durumunda; tazminat sorumluluğunun doğacağının
Yargıtay tarafından kabul edildiğini ifade ederek; fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak ve bilirkişilerce belirlenecek değer üzerinden taliplerini
artırmak kaydıyla, dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atılması
nedeniyle, taşınmazın belirlenecek tazminat değerinden şimdilik
350.000TL'nin kamulaştırmasız el atma hükümleri doğrultusunda taraflarına
ödenmesine, alacaklarına, dava tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesine
karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresi içerisinde
görev itirazında bulunmuştur.
BAKIRKÖY 10.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:11.9.2012 gün
ve E:2012/298 sayı ile, , davalının görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı vekilinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında sosyal kültürel alan olarak ayrılan taşınmazın bedelinin
ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler
karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel
Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki
el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının sahibi olduğu
taşınmazına, imar planında sosyal kültürel alan olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya
dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 350.000
TL bedelin, dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8.maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında
aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara
itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen
itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasında yer alan Bağcılar Belediye
Başkanlığının 30.7.2012 gün ve M.34.3.BAG.0.29.00.00-310.01-67767 sayılı
yazısının incelenmesinden; dava konusu Hürriyet Mahallesi, F21c22b4c pafta,
1249 parsel sayılı taşınmazın; 15.09.2008 onanlı Bağcılar Uygulama İmar
planında Sosyal Kültürel Tesis Alanında kaldığı, taşınmaz üzerinde bina
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, davacının
sahibi olduğu taşınmazın imar planıyla Sosyal Kültürel Tesis alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun yıllar geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Bakırköy 10.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 11.9.2012 gün ve E:2012/298 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/191
KARAR NO: 2013/347
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacılar : 1-S.K., 2-M.G.
Vekilleri : Av.V.K., Av.H.B.K.
Davalı : Milli Eğitim
Bakanlığı
Vekili : Haz.Av.H.K.
O L A Y : Davacıların vekilleri, müvekkillerinin hissedar olduğu Ankara
ili, Çankaya İlçesi, Karakusunlar imarın 27549 ada 6 parsel sayılı
taşınmazın, 1995 yılında kesinleşen imar planı ile lise alanı olarak
ayrılmış olmasına rağmen aradan geçen 17 yıl gibi uzun süreye rağmen davalı
idarece kamulaştırılmadığını, böylelikle müvekkillerinin taşınmazdan
hukuken ve fiilen yararlanma ve taşınmaz üzerinde tasarrufta bulunma
imkanının ortadan kaldırıldığını; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010
gün ve E.2010/5-662, K.2010/651 sayılı kararında da kabul edildiği üzere
taşınmaza fiili ve hukuki el atma gerçekleşmiş olduğundan, taşınmaz bedelinin
davalı idareden tahsil edilerek müvekkillere ödenmesi karşılığında
müvekkiller adına olan tapu kaydının iptali ile davalı idare adına
tesciline karar verilmesi amacıyla işbu davanın açılması zorunlu olduğunu
ifade ederek; taşınmaza davalı idarece kamulaştırmasız el atılarak
müvekkillerinin taşınmazdaki tasarruf imkanının ortadan kaldırılması
nedeniyle, taşınmaz bedeli olarak fazlaya ait hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik her bir müvekkil için 2.000.TL olmak, üzere 4.000.TL’nin dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden
alınarak müvekkillerine ödenmesine, taşınmazdaki hisselerin davalı idare
adına tesciline karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresi içinde
görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 17.ASLİYE HUKUK
MAHKEMESİ:21.11.2012 gün ve E:2012/300 sayı ile, davanın 2942 Sayılı
Kanunun geçici 6. Maddesine dayalı kamulaştırmasız el atma olması nedeniyle
davanın adli yargının görev alınana kaldığı gerekçesiyle; davalının yargı
yolu itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin, davanın imar
mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden
bahisle idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi
üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında lise alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında
bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki
ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan
tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin
gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca
davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde, davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay
DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu
taşınmazlarına, imar planında lise alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik
toplam, 4.000 TL’sı bedelin, faizi ile birlikte tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara
itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen
itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını
geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığının, 19.11.2012
gün ve M.06.1.ABB.0.13.06.(YDR ) 2012 / 4125 - 17354 sayılı yazısında; dava
konusu edilen Çankaya İlçesi, 27549 ada 6 sayılı parselin, Çankaya Belediye
Meclisinin 08.11.2005 günlü ve 845 sayılı kararı ile uygun görülerek,
Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 14.02.2006 günlü ve 388 sayılı kararı
ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde E: 1.00,
Hmax: 15.50m yapılaşma koşullarında “Lise” kullanımında kaldığı; parselin 81129
nolu parselasyon planı ile oluşturulduğu, parselasyon planı kapsamında
kalan parsellerden %34,98 oranında DOP kesildiği ve %10,80 oranında KOP
alanı ayrıldığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Lise Alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 17.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 21.11.2012 gün ve E:2012/300 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/192
KARAR NO: 2013/348
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : G.S.
Vekilleri : Av.N.G., Av.B.Ş.
Davalılar : 1-İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av.S.A.
2-Avcılar
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.H.F.Ç.
3-Sağlık Bakanlığı (İl
Sağlık Müd.)
Vekili : Av.U.Y.Ç.
4-İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili : Av.M.B.
O L A Y :
Davacı vekili, müvekkilinin İstanbul İli, Avcılar İlçesi, Gümüşpala
Mahallesi 19 Pafta, 3014 Parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu; ancak
bugüne kadar taşınmazdan tasarruf edebilme olanağı bulamadığını çünkü;
Avcılar Belediye Başkanlığının, henüz Büyükşehir Belediyesi kurulmadan önce
1978 yılında bu gayrimenkulü ilkokul alanı ve çocuk bahçesi yeri olarak
ayırdığını, müvekkilinin çeşitli defalar müracaat etmesine rağmen bir türlü
imara açmadığını; daha sonra yapılmış olan 03.02.1982 tarih 1/1000’lik imar
planında yine 14.04.2000 tarihli ve yine 27.06.2001 tasdik tarihli plan ve
tadilat planlarında kısmen ilkokul alanı kısmen çocuk bahçesi ve kısmen de
trafo yeri olarak ayırdığını; planın düzeltilmesi ve gayrimenkulünün imara
açılması konusunda yapılan başvuruların sonuçsuz kaldığını; müvekkili
tarafından, Avcılar Belediye Başkanlığı’na İmar Kanunu hükümleri
doğrultusunda gayrimenkulünün imara açılması için gerekli plan tadilinin
yapılması konusunda başvurulmuş ise de bu talebin davalı Belediye
Başkanlığı tarafından 25.09.2001 tarih ve 2001/1771-R-1241 sayılı kararı
ile reddedildiğini; adı geçen kararın iptali konusunda İstanbul 4. İdare
Mahkemesi’nin 2001/1507 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, İdare
Mahkemesinin, 2001/1507 Esas, 2002/504 Karar sayılı ilamı ile 25.04.2002
tarihinde taleplerinin kabulüne karar verdiğini, davalı İdarenin bu kararı
Danıştay nezdinde temyiz ettiğini, Danıştay 6. Dairesinin 2002/5540 Esas,
2004/1621 Karar sayılı ilamı ile İdare Mahkemesi’nin kararını 17.03.2004
günüde oybirliği ile onadığını; ne yazık ki Danıştay’ın bu kararı olmasına
rağmen davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Avcılar Belediye
Başkanlığı ve ilkokul yaptırmakla ödevli İstanbul İl Özel İdare
Müdürlüğünün, kararı uygulamadığını, plan tadili yapılmadığını,
müvekkilinin gayrimenkulünün okul yerinden çıkarılmadığını, en son yapılan
planda dahi kısmen okul yeri kısmen de sağlık alanı olarak belirlendiğini;
müvekkilinin kendi mülkünde Anayasal hakkını dilediği gibi kullanamamakta
ve hiçbir şekilde tasarruf edemediğini; bir gayrimenkulün bedelini talep
edebilmek için illa da fiilen el konulmuş olmasının gerekmediğini, gayrimenkul
sahibinin tasarruf olanakları ortadan kaldırılmış ise bu durumda da hukuki
ek koyma meydana gelmiş olduğunu; konu ile ilgili olarak Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu 2010/5-662 Esas, 2010/651 Karar sayılı 15.12.2010 tarihli
kararının da kendilerini doğrular nitelikte olduğunu ifade ederek; fazlaya
ilişkin tüm dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik
10.000TL’nin dava tarihinden işleyecek Anayasa ’nın 46/son maddesi gereği
kamu alacaklarına uygulanan en yüksek Anayasal faizi ile birlikte davalı
İdare’lerden müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan İstanbul İl Özel
İdaresi Vekili ile Avcılar Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde görev itirazında bulunmuşlardır.
KÜÇÜKÇEKMECE 4.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:8.10.2012
gün ve E:2012/120 sayı ile, kamulaştırmasız el atmanın, hukuken ya da fiilen
el atma şeklinde de olsa kamulaştırma yasası çerçevesinde görülüp sonuçlandırılması
gereken dava şeklinden olduğu, ayrıca el atmanın varlığının tespiti ve
tazminat takdirde halinde taşınmazın tescili ya da üzerinde başka bir ayni
hak tesisi hususunda gündeme geldiğinden ve bu kavramlar birbirlerinden
ayrılamadığından, idari yargı yerince de taşınmaz tescili ya da üzerinde
başka bir ayni hak kurulması kararı verilmediğinden, davalı yanın İdari
yargı yerinin görevli olduğundan yönelik itirazının reddine, davanın
Mahkemelerince bakılmasına karar vermiştir.
Davalılardan Avcılar
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis
ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında ilkokul alanı ve çocuk bahçesi yeri olarak ayrılan taşınmazın
bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu
bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte
bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda
öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve imar
uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Avcılar Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde, anılan
davalı idare yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının maliki olduğu
taşınmazına, imar planlarında ilkokul alanı ve çocuk bahçesi, kısmen
ilkokul alanı kısmen çocuk bahçesi ve kısmen de trafo yeri, kısmen okul
yeri kısmen de sağlık alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL tazminatın, faiziyle
birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Olayda, davacının maliki olduğu taşınmazın, ilki
1978 yılında olmak üzere, imar planlarıyla ilkokul alanı ve çocuk bahçesi,
kısmen ilkokul alanı kısmen çocuk bahçesi ve kısmen de trafo yeri, kısmen
okul yeri kısmen de sağlık alanı kullanımında kaldığı,
aradan uzun süre geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde
düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Avcılar Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Avcılar Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Küçükçekmece 4.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 8.10.2012 gün ve
E:2012/120 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/193
KARAR NO: 2013/349
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacılar : 1-M.İ., 2-M.B.,
3-İ.E.,4-H.B.,5-F.K., 6-M.Y.,7-T.U., 8-O.Y.,9-H.D.,10-Ş.E.,11-A.A.,
Vekilleri : Av.Ö.F.Y., Av.E.Ç.
Davalılar : 1-Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.P.G.
2-Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.K.
O L A Y : Davacılar vekili,
müvekkillerinin hissedar olduğu, Ankara ili, Çankaya ilçesi Karakusunlar
Mah. 27549 Ada 7 Parsel sayılı taşınmaza, davalı idare tarafından her
hangi; bir kamulaştırma işlemi yapılmaksızın, kesinleşmiş imar planında
sosyal kültürel alan olarak ayrılmak suretiyle fiilen/hukuken el
atıldığını; Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 21.03.2011 tarih 2010/16894 E.
2011/4865 K. sayıiı ilamında aynen “Hukuk Genel Kurulu'nun benzer konudaki
15.12.201-0 gün ve 2010/5-662/651 sayılı kararı uyarınca imar planında
park, yol ve okul alanı gibi kamu hizmetine ayrılmış bulunan yerlere, el
atılmamış olsa dahi bedeline hükmedileceğine ilişkin kararı da gözetilerek,
3194 sayılı imar kanunun 10. Maddesinin amir hükmü uyarınca 1/1000 ölçekli
uygulama imar planın kesinleştiği tarihten itibaren 5 yıl içerisinde davalı
belediyece, ayrılma amacına uygun olarak kamulaştırma görevinin yerine getirilmemesi
ve malikin mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeniyle
taşınmaz bedeli ödenmelidir.” Denildiğini ifade ederek; dava konusu
taşınmaza, davalı idare tarafından kamulaştırma işlemi yapılmaksızın sosyal
kültürel alan olarak ayrılmak suretiyle hukuken/fiilen el atılmış olması
sebebiyle; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davacılara eşit
olmak üzere şimdilik, 1.100 TL kamulaştırmasız el atma tazminatının, davalı
idareden tahsil edilerek müvekkillerime payları oranında ödenmesine,
alacağa dava tarihinden itibaren kamu alacakları için öngörülen en yüksek
faizin yürütülmesine karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı idarelerin vekilleri, süresi
içerisinde verdikleri dilekçeler ile;
davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev
itirazında bulunmuştur.
ANKARA 11.ASLİYE HUKUK
MAHKEMESİ:18.9.2012 gün ve E:2012/260 sayı ile, kamulaştırmasız el atma
davalarında Adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle davalıların yargı yolu itirazlarının reddine karar
vermiştir.
Davalılardan Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis
ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında sosyal ve kültürel tesisler alanı olarak ayrılan taşınmazın
bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu
bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin,
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında sosyal ve kültürel alan olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak üzere şimdilik 1.100 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek
faiziyle birlikte tazmini
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasının incelenmesinden; davacının hissedarı bulunduğu Ankara ili, Çankaya
ilçesi Karakusunlar Mah. 27549 Ada 7 Parsel sayılı taşınmazın, Çankaya
Belediye Meclisince onaylanarak kesinleşen Karakusunlar 3. etap imar planı
onama sınırları içinde kaldığı, anılan imar planına istinaden 3194 sayılı
kanunun 18. maddesi ve ilgili yönetmelikle uyarınca hazırlanan 81129 nolu
parselasyon planı ile düzenlemeye giren kadastral parsellerden %34,99
Düzenleme ortaklık payı kesildiği; anılan parselin kamu alanı olması
sebebiyle düzenlemeye giren kadastral parsellerden pay verilmek suretiyle
oluşturulduğu; imar planı ile E=0,30 . H.Max=5.00 olmak üzere Sosyal
Kültürel Tesis Alanı olarak belirlendiği; 81129 nolu parselasyon planının, Belediye
Encümeninin 22/06/1995 tarih ve 3123 sayılı kararıyla onaylandığı, askı ve
ilan işlemleri sonunda kesinleşerek tapuya tescilinin sağlandığı; taşınmaz üzerinde plan doğrultusunda yapılmış bir tesis
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, davacıların hissedar olduğu taşınmazın
imar/parselasyon planıyla Sosyal Kültürel Tesis Alanı kullanımında kaldığı,
aradan uzun yıllar geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde
düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 11.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 18.9.2012 gün ve E:2012/260
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/200
KARAR NO: 2013/350
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan
tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : A.A.
Vekilleri : Av.M.Ş.G., Av.N.G..
Davalılar : 1-Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.T.K.A.
2-Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.O.
3-
Kültür ve Turizm Bakanlığı
Vekili : Haz.Av.G.B.
O L A Y :
Davacının vekilleri, müvekkillerinin hissedar olduğu Antalya İli, Muratpaşa
İlçesi, Demircikara Mahallesinde bulunan 6305 Ada 1 parsel sayılı
taşınmazın, yaklaşık 10-15 yıl önce yapılan ve kesinleşen imar düzenlemesi
ile davalılar tarafından kütüphane yeri olarak ayrıldığını ancak,
davalıların bu güne değin pasif ve suskun kalmak ve taşınmaz üzerinde işlem
tesis etmemek sureti ile taşınmaza kamulaştırmasız el attıklarını; 5216
sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7., 3194 sayılı İmar Kanunun
10.maddesine aykırı olarak; uzun yıllar programa alınmayan imar planının
fiilen hayata geçirilmemesi nedeni ile davalı idarece, pasif ve suskun
kalmak ve işlem tesis edilmemek sureti ile taşınmaza müdahale edilmesinin,
mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliği
olduğunu; idarenin bu eyleminin, kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı
için yeterli olduğunu; Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin E:2010/17128,
K:2011/5077 sayılı, 22.03.2011 tarihli kararında bu duruma işaret
edildiğini; davalıların taşınmaza bu şekilde el koymasının, Anayasanın
35.maddesi ile Medeni yasanın 683.maddesine aykırı olduğunu ifade ederek;
taşınmaza davalılar tarafından kamulaştırmasız el atıldığı için ve açmış
oldukları davanın belirsiz alacak davası olduğu da göz önünde tutularak,
fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
10.000,00.TL(On Bin TL)tutarındaki kamulaştırmasız el atma bedelinin faizi
ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle, adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı Vekili süresi içinde görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:15.10.2012 gün
ve E:2012/197 sayı ile, davanın kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat
davası olduğu, davaya Adli Yargıya tabi mahkemelerin bakması gerektiğinden
bahisle, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri;
yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı;
dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında kütüphane alanı
olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya
da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği;
açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedarı olduğu
taşınmazına, imar planında kütüphane alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL'si bedelin faizi ile
birlikte tazmini
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir parselden
bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o
parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani teşkil
etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden, davaya konu
6305 ada 1 parselin, 28.12.1989 tarih ve 6171 sayılı Antalya Belediyesi
Encümen kararına istinaden 3194 Sayılı İmar Kanunun 18. Maddesine göre
yapılan uygulama sonucu oluştuğu; imar planıyla Kütüphane Alanı kullanımında kaldığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Kütüphane Alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine
rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında
idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Antalya 5.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 15.10.2012 gün ve E:2012/197
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/201
KARAR NO: 2013/351
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : A.A.
Vekilleri : Av.M.Ş.G., Av.N.G..
Davalılar : 1-Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.T.K.A.
2-Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.O.
3-Antalya İl Özel
İdaresi
Vekili : Av.M.K.
O L A Y :
Davacının vekilleri, müvekkillerinin hissedar olduğu Antalya İli, Muratpaşa
İlçesi, Kışla Mahallesinde bulunan 1417 Ada 52 parsel sayılı taşınmazın,
yaklaşık 10-15 yıl önce yapılan ve kesinleşen imar düzenlemesi ile
davalılar tarafından ilkokul alanı olarak ayrıldığını ancak, davalıların bu
güne değin pasif ve suskun kalmak ve taşınmaz üzerinde işlem tesis etmemek
sureti ile taşınmaza kamulaştırmasız el attıklarını; 5216 sayılı Büyükşehir
Belediyesi Kanununun 7., 3194 sayılı İmar Kanunun 10.maddesine aykırı
olarak; uzun yıllar programa alınmayan imar planının fiilen hayata
geçirilmemesi nedeni ile davalı idarece, pasif ve suskun kalmak ve işlem
tesis edilmemek sureti ile taşınmaza müdahale edilmesinin, mülkiyet
hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliği olduğunu; idarenin
bu eyleminin, kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı için yeterli
olduğunu; Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin E:2010/17128, K:2011/5077 sayılı, 22.03.2011
tarihli kararında bu duruma işaret edildiğini; davalıların taşınmaza bu
şekilde el koymasının, Anayasanın 35.maddesi ile Medeni yasanın
683.maddesine aykırı olduğunu ifade ederek; taşınmaza davalılar tarafından
kamulaştırmasız el atıldığı için ve açmış oldukları davanın belirsiz alacak
davası olduğu da göz önünde tutularak, fazlaya ilişkin tüm talep ve dava
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00.TL (On Bin TL)
tutarındaki kamulaştırmasız el atma bedelinin faizi ile birlikte
davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı Vekili süresi içinde görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:15.10.2012 gün
ve E:2012/194 sayı ile, davanın kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat
davası olduğu, davaya Adli Yargıya tabi mahkemelerin bakması gerektiğinden
bahisle, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri;
yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı;
dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında okul alanı
olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya
da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği;
açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedarı olduğu
taşınmazına, imar planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL'si bedelin faizi ile
birlikte tazmini
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında
"düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye
göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve
arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden, davaya konu
parselin, 3194 Sayılı İmar Kanunun 18. Maddesine göre yapılan uygulama
sonucu oluştuğu; imar planıyla Okul(İlköğretim)
Alanı kullanımında
kaldığı, üzerinde plan doğrultusunda yapılmış tesis bulunmadığı
anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Okul Alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Antalya 5.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 15.10.2012 gün ve E:2012/194
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/202
KARAR NO: 2013/352
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : A.A.
Vekilleri : Av.M.Ş.G., Av.N.G.
Davalılar : 1-Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.T.K.A.
2-Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.O.
3-Antalya
İl Özel İdaresi
Vekili : Av.M.K.
O L A Y :
Davacının vekilleri, müvekkillerinin hissedar olduğu Antalya İli, Muratpaşa
İlçesi, Demircikara Mahallesinde bulunan 6288 Ada 1 parsel sayılı
taşınmazın, yaklaşık 10-15 yıl önce yapılan ve kesinleşen imar düzenlemesi
ile davalılar tarafından ilkokul alanı olarak ayrıldığını ancak,
davalıların bu güne değin pasif ve suskun kalmak ve taşınmaz üzerinde işlem
tesis etmemek sureti ile taşınmaza kamulaştırmasız el attıklarını; 5216
sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7., .3194 sayılı İmar Kanunun
10.maddesine aykırı olarak; uzun yıllar programa alınmayan imar planının
fiilen hayata geçirilmemesi nedeni ile davalı idarece, pasif ve suskun
kalmak ve işlem tesis edilmemek sureti ile taşınmaza müdahale edilmesinin,
mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliği
olduğunu; idarenin bu eyleminin, kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı
için yeterli olduğunu; Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin E:2010/17128,
K:2011/5077 sayılı, 22.03.2011 tarihli kararında bu duruma işaret
edildiğini; davalıların taşınmaza bu şekilde el koymasının, Anayasanın
35.maddesi ile Medeni yasanın 683.maddesine aykırı olduğunu ifade ederek;
taşınmaza davalılar tarafından kamulaştırmasız el atıldığı için ve açmış
oldukları davanın belirsiz alacak davası olduğu da göz önünde tutularak,
fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
10.000,00.TL(On Bin TL) tutarındaki kamulaştırmasız el atma bedelinin faizi
ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle, adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı Vekili süresi içinde görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:15.10.2012 gün
ve E:2012/195 sayı ile, davanın kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat
davası olduğu, davaya Adli Yargıya tabi mahkemelerin bakması gerektiğinden
bahisle, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar
Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis
ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında okul alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla
PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedarı olduğu
taşınmazına, imar planında ilkokul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL'si bedelin faizi ile
birlikte tazmini
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden, davaya konu
6288 ada 1 parselin, 28.12.1989 tarih ve 6171 sayılı Antalya Belediyesi
Encümen kararına istinaden 3194 Sayılı İmar Kanunun 18. Maddesine göre
yapılan uygulama sonucu oluştuğu; imar planıyla Okul(Temel Eğitim) Alanı kullanımında kaldığı, üzerinde plan
doğrultusunda yapılmış tesis bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Okul(Temel Eğitim) Alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine
rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin
iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun
uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planında
yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Antalya 5.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 15.10.2012 gün ve E:2012/195
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/203
KARAR NO: 2013/353
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : A.A.
Vekilleri : Av.M.Ş.G.-Av.N.G.
Davalılar : 1- Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.K.
2- Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.O.
3- İçişleri Bakanlığı
Vekili : Haz.Av.G.B.
O L A Y :
Davacının vekilleri, müvekkillerinin hissedar olduğu Antalya İli, Muratpaşa
İlçesi, Demircikara Mahallesinde bulunan 5593 Ada 2 parsel sayılı
taşınmazın, yaklaşık 10-15 yıl önce yapılan ve kesinleşen imar düzenlemesi
ile davalılar tarafından karakol yeri olarak ayrıldığını ancak, davalıların
bu güne değin pasif ve suskun kalmak ve taşınmaz üzerinde işlem tesis
etmemek sureti ile taşınmaza kamulaştırmasız el attıklarını; 5216 sayılı
Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7., .3194 sayılı İmar Kanunun 10.maddesine
aykırı olarak; uzun yıllar programa alınmayan imar planının fiilen hayata
geçirilmemesi nedeni ile davalı idarece, pasif ve suskun kalmak ve işlem
tesis edilmemek sureti ile taşınmaza müdahale edilmesinin, mülkiyet
hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliği olduğunu;
idarenin bu eyleminin, kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı için
yeterli olduğunu; Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin E:2010/17128, K:2011/5077
sayılı, 22.03.2011 tarihli kararında bu duruma işaret edildiğini; davalıların
taşınmaza bu şekilde el koymasının, Anayasanın 35.maddesi ile Medeni
yasanın 683.maddesine aykırı olduğunu ifade ederek; taşınmaza davalılar
tarafından kamulaştırmasız el atıldığı için ve açmış oldukları davanın
belirsiz alacak davası olduğu da göz önünde tutularak, fazlaya ilişkin tüm
talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00.TL (On Bin
TL) tutarındaki kamulaştırmasız el atma bedelinin faizi ile birlikte
davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı ve İçişleri Bakanlığı Vekilleri
süresi içinde görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:15.10.2012 gün
ve E:2012/192 sayı ile, davanın kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat
davası olduğu, davaya Adli Yargıya tabi mahkemelerin bakması gerektiğinden
bahisle, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında karakol alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el atma"
olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna
ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında,
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı,
ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen
kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve imar
uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine
ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE
:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla
PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedarı olduğu
taşınmazına, imar planında karakol alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL'si bedelin faizi ile
birlikte tazmini
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan
arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden, davaya konu
parselin, 3194 Sayılı İmar Kanunun 18. Maddesine göre yapılan uygulama
sonucu oluştuğu; imar planıyla Karakol
Alanı kullanımında
kaldığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Karakol Alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Antalya 5.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 15.10.2012 gün ve E:2012/192 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/204
KARAR NO: 2013/354
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacılar : H.K. Varisleri; 1-İ.K., 2-H.K.,
3-H.K., 4-H.K., 5-S.Y., 6-S.K., 7-H.A.K., 8-C.M.W.K.
Vekili : Av.Ü.G.
Davalı : İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili : Av. M.B.
O L A Y : Davacılar vekili,
müvekkillerinin, İstanbul İli, Küçükçekmece İlçesi Kapanarya (Kanarya)
mevkiinde kain, 1741 Parsel 35 pafta sayılı 300.00 m2’lik taşınmazın
tamamının maliki olduğunu; anılan taşınmazın, İmar planında “İlköğretim
Tesis Alanı" içerisinde 1736, 1737, 1738, 1739 parseller üzerinde İlk
öğretim okulu yapıldığını ve etrafının da yüksek duvarla çevrildiğini,
müvekkillerine ait 1741 parselin ise boş olarak durduğunu; davalı idare
tarafından kamulaştırma yapılmadan İlk Öğretim Okulunun alanı içine
katıldığını; bugüne kadar da herhangi bir işlem ve ödeme yapılmadığını; bu
sebeple müvekkillerinin maliki bulundukları taşınmaza yasaya aykırı olarak
el atılması nedeniyle zarara uğradığını ifade ederek; fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00 TL'sinin dava tarihinden
itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline; müvekkillerin
hisselerinin iptali ile davalı idare adına tapuya kayıt ve tesciline;
taşınmaza el atıldığı tarihten dava tarihine kadar olan süre için fazlaya
dair hakları saklı kalmak üzere 5.000,00 TL ecrimisilin davalı idareden
tahsiline karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare
vekili, cevap dilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.
KÜÇÜKÇEKMECE 4.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:4.10.2012
gün ve E:2011/846 sayı ile, davanın kamulaştırmasız el atma ve ecrimisil
talebini içerdiği, davacı yanın hukuki ya da fiili el atmasına yönelik
tazminat taleplerinin ve akabinde kurulacak tescil hükmünün adli yargı
yerinin görev alanında bulunduğu gerekçesiyle, görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194
sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri;
yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı;
dosyanın incelenmesinden; davacılar tarafından, dava dilekçesinde, Yargıtay
Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü kararında, mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamaların fiili el atma olmadan da kamulaştırmasız el atma
olarak nitelendirildiği ileri sürülmek suretiyle, imar planında
"İlköğretim Tesis Alanı" olarak ayrılan taşınmazın bedelinin
ödenmesine hükmedilmesinin istenildiği; bu bilgiler karşısında; davanın,
davacıların taşınmazının, imar planında " İlköğretim Tesis
Alanı"na ayrılması sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak; bu sonuç ya
da sonuçların, yukarıda da söylenildiği üzere, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmazın " İlköğretim
Tesis Alanı" olarak gösterilmesinden, bu planda ön görülen
kamulaştırma programlarının zamanında yapılmamasından ve imar
uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin
imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise; 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, idari yargı
yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa
hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan; hukuka uygunluklarının denetimi ve
zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında
bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki
ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla; davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247
sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın
yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay
DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların taşınmazlarına, imar
planında ilköğretim
tesis alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
taşınmazın bedelinin şimdilik; 10.000 TL'sinin faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini,
sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek
üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet
Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını
geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasında yer alan Küçükçekmece Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik
Müdürlüğü’nün 2.4.2012 gün ve M.34.6.KÜÇ.0.13.02-4277-4887-478675 sayılı
yazısına göre;
dava konu parselin,
15.12.2006-16.01.2008-17.02.2008-14.06.2008 tasdik tarihli, 1/1000 ölçekli,
Küçükçekmece Merkez Revizyon Uygulama İmar Planında, İlköğretim Tesis
Alanında bir kısmı Yolda kalmakta olup havamania kriterlerinden dolayı
maksimum bina yüksekliği ve kat adedinin Emlak ve İstimlak Müdürlüğünce
tespit edilecek RS kotuna göre belirleneceği; ancak bahse konu parselin de
içinde yer aldığı alanda Toplu Konut İdaresi Başkanlığının 22.12.2011 tarih
ve -140.01.(34.23)-4806 sayılı yazısında 775 sayılı Gecekondu Kanunun 5, 7,
19 ve 9. Maddesine istinaden “İstanbul-Küçükçekmece-Kanarya Mahallesi
Gecekondu Önleme Bölgesi” olarak ilan edildiğinin bildirildiği; yazıya
istinaden söz konusu alanın Gecekondu Önleme Bölgesi ilan edildiğinden imar
durumunun tanzim edilemediği; Yapı Denetim Şefliğince mahallinde yapılan
tetkikte parselin boş olduğu üzerinde yapı olmadığının tespit edildiği
belirtilmiştir.
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla İlköğretim Tesis Alanı
kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı,
taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacılara ait taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Küçükçekmece
4.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 4.10.2012 gün ve E:2011/846 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/206
KARAR NO: 2013/355
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : S.Ş.
Vekillleri : Av.V.Ö., Av.Ş.Ç.
Davalı : Mamak Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.E.B.
O L A Y :Davacı vekili, müvekkilinin
hissedar olduğu Ankara İli, Mamak İlçesi, Çiğiltepe Mahallesi, 15698 ada, 3
parsel sayılı taşınmaza, İmar Genel Müdürlüğünün,10.02.1977 tarih ve 1412
sayılı yazıları ile onaylanan, 69900 nolu imar planı gereğince, çocuk
bahçesi olarak ayrılmak suretiyle hukuken el atıldığını; Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun, 15/12/2010 tarihli son içtihadı ile fiili el atma olmadan
da hukuki el atmayı kamulaştırmasız el atma olarak kabul ederek taşınmaz
bedelinin ödenmesi gerektiğine hükmetmiş bulunduğunu; bu karardan hemen
sonra verilmiş Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 21/03/2010 tarih 2010/16894 E.
2011/4865 K. sayılı ilamında da, Belediyece ayrılma amacına uygun olarak
kamulaştırma görevinin yerine getirilmesi ve malikinin mülkiyet hakkının
süresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeniyle taşınmaz bedelinin ödenmesi
gerektiğinin belirtildiğini ifade ederek; müvekkilinin taşınmazdaki
hissesine davalı idare tarafından kamulaştırma işlemi yapılmaksızın Çocuk
Bahçesi olarak kullanılmak üzere kamulaştırmasız el atılması nedeniyle, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile kamulaştırmasız el atma tazminatına
ilişkin miktarı belirsiz alacaklarının şimdilik 1.000,00 TL.’sinin, dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, cevap
dilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 9.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:4.12.2012 gün ve
E:2012/191 sayı ile, davalının görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında çocuk bahçesi alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi
ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında
bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki
ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu
taşınmazına, imar planında çocuk bahçesi alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00
TL bedelin, dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak
yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay
tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasında yer alan Ankara Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı, İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığının 23.5.2012
gün ve M.06.1.ABB.0.13.05.UİP.2012/(15698/3) 2751 -9372 yazısının
incelenmesinden; 15698 ada 3 sayılı parselin belediye mücavir alan
sınırları içinde kaldığı, meskun mahalde yer aldığı, verilen kamu
hizmetlerinden yararlandığı, imar planlarının yapıldığı ve kesinleştiği,
söz konusu parselin İmar ve İskan Bakanlığı Planlama İmar Genel
Müdürlüğünün 10.02.1977 günlü ve 1412 sayılı yazısı ile onanan 69900 numaralı
“Çiğiltepe Askeri Lojmanları” İmar Planı kapsamında kaldığı, 5002 m2 yüzölçümüne
sahip parselin KOP hisselerinden oluşturulduğu ve “Çocuk Bahçesi Alanı”
kullanımına ayrıldığı anlaşılmıştır.
Olayda, davacının hissedar olduğu taşınmazın
imar planıyla çocuk bahçesi alanı kullanımında kaldığı,
aradan uzun yıllar geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde
düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında
idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara
9.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 4.12.2012 gün ve E:2012/191 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/207
KARAR NO: 2013/356
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacılar : 1-Ö.L.K., 2-S.B., 3-S.Ş., 4-İ.M.,
5-M.A., 6-M.V., 7-M.U. mirasçılarından; S.U., M.U.
Vekili : Av. L.İ.
Davalı : Mamak Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. F.E.
O L A Y : Davacıların vekili, müvekkillerinin hissedar
olduğu Ankara İli, Mamak İlçesi, Çiğiltepe mevkii, 15698 ada, 3 parsel
sayılı taşınmazın, İmar ve İskan Bakanlığı, Planlama İmar Genel
Müdürlüğünün,10.02.1977 tarih ve 1412 sayılı yazıları ile onaylanan,69900
nolu imar planı gereğince, çocuk bahçesi olarak ayrıldığını; imar planının
kesinleştiği tarihten itibaren 35 sene geçmiş olmasına rağmen, davalı idare
tarafından herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmadığını; Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun, 15.12.2010 tarih ve 2010/5062 E. ve 2010/651 K. Sayılı
ilamıyla imar uygulamasının üzerinden 5 yıl geçmesine rağmen kamulaştırma
işlemi yapılmamış taşınmazlara fiili el atma olmasa bile el atmış
sayılacağına ilişkin karar verildiğini; müvekkillerinin 35 yıldır tasarruf
hakkının elinden alındığını; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Sporrng ve
Lonnroth kararlarında, kamulaştırma izni ve inşaat yasağının uzun bir süre
için öngörülmüş olmasının, toplumsal menfaat ile bireysel yarar arasındaki
dengeyi bozduğu sonucuna varıldığını; yine Anayasanın 35 ve 46.maddelerine
aykırı davranılarak Türk Medeni Kanununun 618 ve 683.maddelerinde
belirtilen mülkiyet hakkının kullanılmasının engellendiğini; davalı
idarenin, 35 yıldır çocuk bahçesi olarak ayrılan taşınmazı amacına uygun
olarak imar programına almadığını; davalı idarenin, müvekkiline takas veya
kamulaştırma yoluyla bir imkan da sunmadığını; bunun, mülkiyet hakkının
özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliğe sahip bulunan
kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı için yeterli olduğunu ifade
ederek; fazlaya ilişkin talep ve dava açma hakları saklı kalmak kaydıyla,
toplam 1.000-TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile
birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, cevap
dilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 12. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 29.11.2012
gün ve E:2012/172 sayı ile, davalının görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı vekilinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında çocuk bahçesi alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında
bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki
ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla
PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu
taşınmazlarına, imar planında çocuk bahçesi alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00
TL bedelin, dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasında yer alan Mamak Belediye
Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün, 18.5.2012 gün ve
M.06.3.MAM.0.13/13-2144 sayılı yazısının incelenmesinden; dava konusu
taşınmazın İmar ve İskan Bakanlığı Planlama İmar Genel Müdürlüğünün
10.02.1977 tarih ve 1412 sayılı yazıları ile onaylanan 69900 nolu
"Çiğiltepe Askeri Lojmanları” imar planı kapsamında kaldığı, ilgili
plan kapsamında 15698 ada 3 parselin Çocuk Bahçesi Alanına ayrıldığı; 69900
nolu plana ait plan notlarında, Lojman Binalarına ait yapılaşma
koşullarının belirtildiği, özel kullanımlara ait yapılaşma koşullarının
belirlenmediği; 5002 m2
yüzölçümlü 15698 ada 3 parselin 111 hissedarının bulunduğu, bunların
şahıslardan oluştuğu, parsel üzerinde herhangi bir el koyulma mevcut
olmayıp, Çiğiltepe Askeri Lojmanları tel çit sınırı dışında, üzerinde
herhangi bir yapılaşma bulunmayan bir parsel olduğu anlaşılmıştır.
Olayda, davacıların
hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla çocuk bahçesi alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun yıllar geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara
12.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 29.11.2012 gün ve E:2012/172 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/209
KARAR NO: 2013/357
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacılar : 1-A.A. Mirasçıları; H.A., H.A.,
2-A.İ., 3-U.N., 4-M.H., 5-C.K., 6-E.K.
Vekili : Av.E.A.
Davalılar : 1-Ankara
İl Özel İdaresi
Vekili : Av.D.O.İ.
2-Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av.D.U.K.
O L A Y :
Davacılar vekili, müvekkillerinin
hissedar olduğu Ankara İli, Yenimahalle İlçesi,
Yenikent Mahallesi 42584 ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın, "Temel
Eğitim Alanı” olarak ayrıldığını ve buna istinaden tapu kaydının beyanlar
hanesine “ilkokul alanı olarak ayrılmıştır” şerhi konulduğunu; ancak bu
güne kadar 20 yıldır şerh doğrultusunda arsa üzerine herhangi bir tesis
yapılmadığı gibi bahse konu şerhin de terkin edilmediğini; Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 2010-5-662 Esas, 2010/ 551 K sayılı ilamında “İdarenin uzun
yıllar imar programına almadığı, imar planını hayata geçirmemesini, takas
yahut kamulaştırma cihetine gitmemesini, mülkiyet hakkının özüne dokunan
bir eylem olduğunu, idarenin bu nevi eylemlerinin ise mülkiyet hakkının
özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliğe sahip olduğundan
kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiğini” hüküm altına aldığını; bu
davada da davalı idarenin müvekkillere ait taşınmaza kamulaştırma kararı
olmaksızın el attığını, gayrimenkulden bağımsız olarak yararlanma hakkının
kalmadığını; davalı idarenin, 20 yılı aşkın süredir imar planını hayata
geçirmemesi nedeni ile müvekkilinin gayrimenkulüne el atmış bulunduğunu
ifade ederek; davaya konu taşınmazda bulunan müvekkili hissesi için fazlaya
dair her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik
1.000,00 TL el atma tazminatının dava tarihinden itibaren yürütülecek faizi
ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, el atma
tazminatına hükmolunduğu taktirde dava konusu taşınmaz hisselerinin davalı
idare adına tapudan terkinine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı idarelerin vekilleri, süresi
içerisinde verdikleri dilekçelerde
görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 16.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:28.11.2012 gün
ve E:2012/394 sayı ile, yargı yolu itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Ankara İl Özel İdaresi vekilinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında temel eğitim alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın, mülkiyet hakkına getirilen
kısıtlamadan kaynaklandığı ileri sürülen zararın tazminine ilişkin kısımda
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla
PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Ankara İl Özel
İdaresi vekilinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, davanın, mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklandığı ileri sürülen zararın tazminine
ilişkin kısmına yönelik olarak ve anılan
davalı idare yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu
taşınmazlarına, imar planında temel eğitim alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,
kamulaştırmasız el atılan yer bedelinin şimdilik 1.000,00 TL’sinin faizi ile birlikte
tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir parselden
bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o
parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani teşkil
etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan Yenimahalle Belediye
Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 27.8.2012 gün ve
M.06.3.YBN.0.13/310.01.03.99.01/20960-20966/IPln.3316-3310-2866-2867 sayılı
yazısında; 42584 ada 1 parselin, belediye sınırları içinde olduğu,
Yenimahalle Belediye Meclisinin 06.10.1986 gün ve 296 sayılı kararı ve
Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar Daire Başkanlığının 06.04.1987 gün ve
İP.195/1380 sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Yenikent
Bahçelievler Uygulama İmar Planında ve bu planın uygulaması olan 84016/3
nolu parselasyon planı kapsamında (Ankara Belediyesi Encümeninin 02.05.2002
tarih ve 882/1441 sayılı kararı ile ve 05.05.2002 tarihli ve 24746 sayılı
Resmi Gazete ilanı ile onaylanmış olan) E:0.50 yapılaşma koşulu ile
“İlkokul” kullanımında kaldığı; 42584 ada l parselin (İlkokul) İl Milli
Eğitim Müdürlüğü tarafından kamulaştırılması gerektiği, ancak o bölgede İl
Milli Eğitim Müdürlüğünce Orta dereceli okula gereksinim duyulup
duyulmadığı konusunda görüş alınarak kamulaştırılmasının yapılıp
yapılmayacağı hakkında bilgi alınabileceği ve ayrıca parseldeki
hissedarların bir araya gelerek, plandaki koşullara uygun olarak, yine İl
Milli Eğitim Müdürlüğü’nden görüş alınarak, ilgili taşınmaz üzerinde tasarrufta
bulunabilecekleri belirtilmiş; taşınmaz
üzerinde plan doğrultusunda yapılmış bir tesis bulunmadığı anlaşılmıştır
Olayda, davacıların hissedar olduğu taşınmazın
imar planıyla temel eğitim alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre
geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme
yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Ankara İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının, Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Ankara İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara
16.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 28.11.2012 gün ve E:2012/394 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/220
KARAR NO: 2013/358
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 14
ve19. maddelerinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın
27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
M.S.
Davalı : İstanbul
Valiliği Emniyet Müdürlüğü B Bölgesi Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce
yapılan incelemede 34 ZS 2891 plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık
yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, sürücü belgesi sahibi davacı
adına 6.11.2012 tarih ve GP-517660 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para
Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş
ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 6.11.2012 tarih ve 223047 sayılı
Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek
muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile araç
trafikten men tutanağına adli yargı yerinde itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL 3. SULH CEZA MAHKEMESİ: 15.11.2012
gün ve D. İş: 2012/5981, K:2012/5981 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının
görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün
idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle asliye ceza mahkemesine itirazı
kabil olmak üzere görevsizlik kararı vermiş, davacı, verilen bu kararda
görevli mahkemenin asliye ceza mahkemesi olarak gösterildiğini belirterek,
idari para cezası ile araç trafikten men tutanağının kaldırılması istemiyle
asliye ceza mahkemesine dava açmıştır.
İSTANBUL 28. ASLİYE CEZA MAHKEMESİ:
23.11.2012 gün ve D. İş:2012/176 sayıyla; İstanbul 3. Sulh Ceza
Mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle
itirazın reddine karar vermiştir.
Davacının, İstanbul 3. Sulh Ceza
Mahkemesi’nin E: 2012/5981, K:2012/5981 sayılı kararı ile İstanbul 28. Asliye
Ceza Mahkemesi’nin 2012/176 D. İş sayılı kararı arasında oluştuğunu ileri
sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle dosyasının Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesini talep etmesi üzerine, dava dosyası İstanbul 3.
Sulh Ceza Mahkemesi’nce, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında,
Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ,
Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında; Raportör-Hakim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, 2247 sayılı Yasa’da
öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu
ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay
DÜNDAR’ın başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,
“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde, “Olumsuz
görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların
kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir”;19. maddesinde,
“Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş
görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan
veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren
merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli
merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik
ikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik
kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı
ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir” denilmiştir.
Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık
çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre
açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Olayda,
davacının 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3. maddesi uyarınca düzenlenen Trafik
İdari Para Cezası Karar Tutanağı ile Araç Trafikten Men Tutanağının kaldırılması
istemiyle adli yargı yerine (sulh ceza mahkemesi) itirazda bulunduğu ve
Mahkemece, davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
görevsizlik kararı verildiği, bunun üzerine davacının aynı istemle asliye
ceza mahkemesine verdiği dava dilekçesinin, Asliye Ceza Mahkemesi’nce, sulh
ceza mahkemesinin verdiği görevsizlik kararına itiraz dilekçesi olarak
kabul edilip, yapılan itirazın reddine karar verildiği, dosya içersinde
aynı tutanaklar ile ilgili olarak davacının idari yargı yerine dava açıp
açmadığı konusunda bir bilgi olmadığı gibi, idari yargı yerince verilmiş
bir görevsizlik kararı da olmadığı, davacının da yukarıda anlatılan sulh
ceza mahkemesi ile asliye ceza mahkemesi kararları arasında doğduğunu ileri
sürdüğü görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle Mahkememize başvurduğu
anlaşılmıştır.
Bu durumda, adli ve idari yargı yerlerince
tarafları, konusu ve sebebi aynı olan dava sebebiyle verilmiş iki ayrı
görevsizlik kararı bulunmadığından, 2247 sayılı Yasa’nın 14 ve 19.
maddelerinde belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, başvurunun aynı
Kanun’un 27. maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 14 ve 19. maddelerinde öngörülen
koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİNE, 11.3.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/222
KARAR NO: 2013/359
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 14
ve 19. maddelerinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın
27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.O.O.
Davalı : İstanbul
Valiliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce
yapılan incelemede 34 BJ 9228 plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık
yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına 19.11.2012 tarih
ve GP-559094 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı
düzenlenerek 3.250 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa
istinaden düzenlenen 19.11.2012 tarih ve 228742 sayılı Araç Trafikten Men
Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına
alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile araç
trafikten men tutanağına adli yargı yerinde itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL 3. SULH CEZA MAHKEMESİ:
23.11.2012 gün ve D. İş: 2012/6207, K:2012/6207 sayıyla; 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari
yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın
çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle asliye ceza mahkemesine
itirazı kabil olmak üzere görevsizlik kararı vermiş, davacı aynı istemle
asliye ceza mahkemesine dava açmıştır.
İSTANBUL 46. ASLİYE CEZA MAHKEMESİ:
7.12.2012 gün ve D. İş:2012/241 sayıyla; idari para cezası ile birlikte
trafik men cezası da verildiğinden ve her iki karara itiraz edildiğinden,
5326 sayılı Kanun’un 27/8. maddesi uyarınca idari yargı yerinin görevli
olduğu gerekçesiyle itirazın reddine kesin olarak karar vermiştir.
Davacının, İstanbul 3. Sulh Ceza
Mahkemesi’nin D.İş:2012/6207, K: 2012/6207 sayılı kararı ile İstanbul 46.
Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2012/241 D. İş sayılı kararı arasında oluştuğunu
ileri sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle dosyasının
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesini talep etmesi üzerine, dava dosyası
İstanbul 3. Sulh Ceza Mahkemesi’nce, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında,
Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ,
Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında; Raportör-Hakim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, 2247 sayılı Yasa’da
öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu
ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay
DÜNDAR’ın başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,
“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde, “Olumsuz
görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir”, 19.
maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya
kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı
incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik
kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar
ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve
elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin
erteler.(Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargı merciince,
önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek,
gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilir” denilmiştir. Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık
Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin
istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya
süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer
verilmiştir.
Olayda,
davacının 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3. maddesi uyarınca düzenlenen Trafik
İdari Para Cezası Karar Tutanağı ile Araç Trafikten Men Tutanağının
kaldırılması istemiyle adli yargı yerine (sulh ceza mahkemesi) itirazda
bulunduğu ve Mahkemece, davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği, bunun üzerine davacının aynı
istemle asliye ceza mahkemesine verdiği dava dilekçesi, Asliye Ceza
Mahkemesi’nce, sulh ceza mahkemesinin verdiği görevsizlik kararına itiraz
dilekçesi olarak kabul edilip, yapılan itirazın reddine karar verildiği,
dosya içersinde aynı tutanaklar ile ilgili olarak davacının idari yargı
yerine dava açıp açmadığı konusunda bir bilgi olmadığı gibi, idari yargı
yerince verilmiş bir görevsizlik kararı da olmadığı, davacının da yukarıda
anlatılan sulh ceza mahkemesi ile asliye ceza mahkemesi kararları arasında
doğduğunu ileri sürdüğü görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
Mahkememize başvurduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda, adli ve idari yargı yerlerince
tarafları, konusu ve sebebi aynı olan dava sebebiyle verilmiş iki ayrı
görevsizlik kararı bulunmadığından, 2247 sayılı Yasa’nın 14 ve 19.
maddelerinde belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, başvurunun aynı
Kanun’un 27. maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 14 ve 19. maddelerinde öngörülen
koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİNE, 11.3.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/223
KARAR NO: 2013/360
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 14
ve 19. maddelerinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın
27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Y.A.
Davalı : İstanbul
Valiliği
O L A Y :
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34 FU 4858 plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, davacı adına 19.11.2012 tarih ve GP-651094 seri-sıra numaralı
Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek idari para cezası
verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 19.11.2012 tarih 228604
sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men
edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile araç
trafikten men tutanağına adli yargı yerinde itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL 3. SULH CEZA MAHKEMESİ:
23.11.2012 gün ve D. İş: 2012/6270, K:2012/6270 sayıyla; 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari
yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın
çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle asliye ceza mahkemesine
itirazı kabil olmak üzere görevsizlik kararı vermiş, davacı aynı istemle
asliye ceza mahkemesine dava açmıştır.
İSTANBUL 4. ASLİYE CEZA MAHKEMESİ:
13.12.2012 gün ve D. İş:2012/182 sayıyla; İstanbul 3. Sulh Ceza
Mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle
itirazın reddine karar vermiştir.
Davacının, İstanbul 3. Sulh Ceza
Mahkemesi’nin D.İş:2012/6270, K:2012/6270 sayılı kararı ile İstanbul 4. Asliye
Ceza Mahkemesi’nin 2012/182 D. İş sayılı kararı arasında oluştuğunu ileri
sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle dosyasının
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesini talep etmesi üzerine, dava dosyası
İstanbul 3. Sulh Ceza Mahkemesi’nce, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında,
Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan
AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında; Raportör-Hakim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, 2247 sayılı Yasa’da
öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu
ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay
DÜNDAR’ın başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,
“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri
ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde, “Olumsuz
görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir”, 19.
maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya
kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı
incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik
kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar
ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve
elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin
erteler.
(Değişik
ikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik
kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı
ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir” denilmiştir.
Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık
çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre
açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Olayda,
davacının 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3. maddesi uyarınca düzenlenen Trafik
İdari Para Cezası Karar Tutanağı ile Araç Trafikten Men Tutanağının
kaldırılması istemiyle adli yargı yerine (sulh ceza mahkemesi) itirazda
bulunduğu ve Mahkemece, davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği, bunun üzerine davacının aynı
istemle asliye ceza mahkemesine verdiği dava dilekçesi Asliye Ceza
Mahkemesince sulh ceza mahkemesinin verdiği görevsizlik kararına itiraz
dilekçesi olarak kabul edilip, yapılan itirazın reddine karar verildiği,
dosya içersinde aynı tutanaklar ile ilgili olarak davacının idari yargı
yerine dava açıp açmadığı konusunda bir bilgi olmadığı gibi, idari yargı
yerince verilmiş bir görevsizlik kararı da olmadığı, davacının da yukarıda
anlatılan sulh ceza mahkemesi ile asliye ceza mahkemesi kararları arasında
doğduğunu ileri sürdüğü görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
Mahkememize başvurduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda, adli ve idari yargı yerlerince
tarafları, konusu ve sebebi aynı olan dava sebebiyle verilmiş iki ayrı
görevsizlik kararı bulunmadığından, 2247 sayılı Yasa’nın 14 ve 19.
maddelerinde belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, başvurunun aynı
Kanun’un 27. maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 14 ve 19. maddelerinde öngörülen
koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİNE, 11.3.2013
gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/226
KARAR NO: 2013/361
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın
Ek2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
K.S.
Vekili :
Av. N.Ö.S.
Davalı : İstanbul Valiliği, İstanbul İl Emniyet
Müdürlüğü
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce
yapılan incelemede 34 JCH 62 plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık
yaptığının tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına 30.6.2012 tarih
ve GM-724925 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı
düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa
istinaden düzenlenen 30.6.2012 tarih ve 174364 sayılı Araç Trafikten Men
Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına
alınmıştır.
Davacı vekili, idari para cezası ile araç
trafikten men tutanağının iptali istemiyle adli yargı yerinde itirazda bulunmuştur.
PENDİK 2. SULH CEZA MAHKEMESİ:
3.9.2012 gün ve D. İş: 2012/600 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun
27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına
giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine karar
vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez idari para cezası,
araç trafikten men kararlarının iptali ve ödediği 610 TL otopark ücretinin
tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 9. İDARE MAHKEMESİ: 10.10.2012 gün ve
E:2012/1883, K:2012/1970 sayıyla; 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,
“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı
yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde, “idari para cezası ile araç trafikten men
tutanağının iptali” istemiyle açılan davalar yönünden görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece, 15. maddede belirtilen hükmün aksine,
önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden
gönderildiği görülmekte ise de; adli yargı yerince, kesinleşme şerhini
içeren görevsizlik kararının gönderildiği ve dosya içersinde bulunduğu anlaşıldığından
sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından, görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
tutanağın iptal edilmesi istemiyle
açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır. Ayrıca,
araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü yer
almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen
trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması, gibi yaptırımlara ilişkin hükümler,
ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar
uyarınca incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve
yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112.
maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi hususunun trafik ve
sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir
süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin
üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının çözüm yerinin adli yargı,
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlemin çözüm
yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun
3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31.
Maddesinde " (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para
cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün
fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine,
5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile
ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği, ancak; idari
para cezasına konu işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak trafikten
men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri
anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı
Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İdare Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, İstanbul 9. İdare Mahkemesi’nin
10.10.2012 gün ve E:2012/1883, K:2012/1970 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/228
KARAR NO: 2013/362
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET
: 2918 sayılı Yasa’nın Ek2/3. maddesi
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın,
Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.G.
Davalı :
İstanbul Valiliği, İstanbul Bölge Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü
O L A Y : Trafik
Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34 NJU 01 plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
davacı adına 29.9.2012 tarih ve GO-101907 seri-sıra numaralı Trafik İdari
Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası
verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 29.9.2012 tarih ve
207841 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile
trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile aracın 60
gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 9. İDARE MAHKEMESİ: 10.10.2012 gün ve
E:2012/1824, K:2012/1949 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez aynı istemle adli yargı
yerine itirazda bulunmuştur.
PENDİK 1. SULH CEZA MAHKEMESİ:
8.11.2012 gün ve D. İş: 2012/1018 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının
görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün
idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, adli yargı dosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine,
önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği
görülmekte ise de; dosya içersinde idari yargı yerince verilen görevsizlik
kararının kesinleşme şerhini içeren onaylı örneği bulunduğundan, sonuçta
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari para cezası
ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin tutanağın iptal
edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen
trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.
maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326
sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı
açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar
uyarınca incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve
yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112.
maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi hususunun trafik ve
sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir
süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin
üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının çözüm yerinin adli yargı,
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlemin çözüm
yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı
Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine,
5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile
ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği, ancak; idari
para cezasına konu işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak trafikten
men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri
anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı
Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İdare Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, İstanbul 9. İdare Mahkemesi’nin
10.10.2012 gün ve E:2012/1824, K:2012/1949 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/244
KARAR NO: 2013/363
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : TSK’nde
Astsubay olarak görev yapmakta iken emekliye ayrılan davacının, adına
kayıtlı tabancalarına silah taşıma ve bulundurma hakkını kaybettiğinden bahisle,
ruhsatların iptal edilerek el konulmasına dair işlemin iptali için yaptığı
başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın
İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.T.
Vekili : Av. A.Ş.
Davalı : Milli Savunma Bakanlığı
Vekili : Av. Z.Ç. (İdari Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; davacı Emekli Tnk. Kd. Bçvş. M.T.’in Kara Kuvvetleri
bünyesinde 31 yıl 6 ay hizmet yaptıktan sonra 22 Ekim 2009 tarihinde Kd.
Astsb. Bçvş. Rütbesinde iken emekli olduğunu, 1992 yılında Ağrı’da görev
yaparken Kara Kuvvetleri Komutanlığınca kendisine zor alım silahlardan
tahsis yapılarak silah edinmesine imkan tanındığını ve, Kırıkkale marka 9 mm çap 248 seri nolu
silahın verildiğini, 2005 yılında ise KKK.lığı kanalıyla parası mukabili
silah satın alma hakkı kullanarak Zigana T Marka 9 mm çap ve 062005E14191
seri numaralı silahı satın almasına imkan tanındığını, emekli olduktan
sonra ise, KKK.lığının 28 Ocak 2010 tarihli yazısı ile 91/1779 sayılı
Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer aletler Hakkındaki Yönetmeliğin
ruhsat verilmesini engelleyen hallerini düzenleyen 16.maddesinin
1.fıkrasının (a) bendi kapsamına girdiği için silah taşıma ve bulundurma
hakkını kaybettiğinden bahisle kendisine verilen ruhsatların iptal edilerek
sahibi olduğu ve adına kayıtlı 9
mm çapındaki Kırıkkale marka 248 seri numaralı
tabanca ile 9 mm
çapında Zigana T marka T062005e14191 seri numaralı tabancaların ilgili
yönetmeliğin 17.maddesi kapsamında zapt edildiğini, buna karşın işlemin
iptali için Milli Savunma Bakanlığına yaptığı başvuruya herhangi bir cevap
verilmeyerek talebinin zımnen reddedildiğini belirterek söz konusu işlemin
iptali istemiyle genel idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 15. İdare Mahkemesi; 29.12.2011 gün ve
E:2011/2175, K:2011/2278 sayı ile özetle, dava konusu olayda, davacı
hakkında tesis edilen işlemin askeri hizmete ilişkin olduğu, emekli olmuş
olsa dahi 1602 sayılı Yasa’ya göre davacının asker kişi sayıldığı ve askeri
hizmeti nedeniyle kendisine verilmiş olan silah taşıma ve bulundurma
ruhsatlarının iptal edilmiş olduğundan bahisle, davanın görüm ve çözümünde
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin görevli bulunduğunu belirterek davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir.
Davacı bu kez aynı istemle askeri
yargı yerinde dava açmıştır.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 3. Daire
Başkanlığı; 03.05.2012 gün ve E:2012/940, K:2012/1110 sayı ile özetle; 6136
sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer
Aletler Hakkında Yönetmeliğin 16’ncı maddesinde silah taşıma ve bulundurma
ruhsatı verilmesine engel teşkil eden hallerin sayıldığı, bu düzenlemede
salt asker kişiler veya askeri hizmetin özelliklerinin dikkate alınmadığı,
diğer kamu görevlileri ile sivil kişiler yönünden de aynı kuralların öngörüldüğü,
silah taşıma ve bulundurma ruhsatı verilmesine yönelik işlemlerin hukuki
sonuçları itibariyle ilgilinin asker ya da sivil kişi olmasına göre değişen
bir nitelik taşımadığı belirtilerek, dava konusu idari işlemlerin ‘’askeri
hizmete ilişkinlik’’ koşulu gerçekleşmediğinden bahisle,davanın görüm
çözümünün idari yargının görev alanına girdiği belirtilerek, davanın görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Abdullah ERGİN, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Davacı vekili tarafından; 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesine göre başvuruda
bulunulmuş olduğu, idari yargı ve askeri yargı yerleri arasında görev uyuşmazlığın doğduğu, askeri yargı
dosyasının mahkemece, ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim
Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Askeri Yüksek
İdare Mahkemesi Savcısı Süalp TANYEL’in davada genel idari yargı yerinin
görevli olduğu yolundaki sözlü ve yazılı açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Kara Kuvvetleri
Komutanlığında Kd.
Astsb. Bçvş. olarak görev yapmakta iken, 22.10.2009 tarihinde
emekliye ayrılan davacının, adına kayıtlı tabancalarına, KKK.lığının 28.01.2010
tarihli yazısı ile 91/1779 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer
aletler Hakkındaki Yönetmeliğin ruhsat verilmesini engelleyen hallerini
düzenleyen 16.maddesinin 1.fıkrasının (a) bendi kapsamına girdiği için
silah taşıma ve bulundurma hakkını kaybettiğinden bahisle, ruhsatların
iptal edilerek ilgili yönetmeliğin 17.maddesi kapsamında el konulmasına
dair işlemin iptali için Milli Savunma Bakanlığına yaptığı başvurunun
zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasa’nın 157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi’nin, askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker
kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden
doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi
olduğu, ancak, askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin
asker kişi olması şartının aranmayacağı belirtilmiş, 1602 sayılı Askeri
Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun 25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile değişik
20. maddesinin birinci fıkrasında, “Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Türk
Milleti adına, askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker
kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden
doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini
ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar. Ancak, askerlik
yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda, ilgilinin asker kişi olması şartı
aranmaz” denilmiştir.
Buna göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bir
davaya bakabilmesi için dava konusu idari işlem veya eylemin “asker kişiyi
ilgilendirmesi” ve “askeri hizmete ilişkin bulunması” koşullarının birlikte
gerçekleşmesi gerekmektedir.
1602 sayılı Yasa’nın 20. maddesinin ikinci
fıkrasında, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten
ayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş,
uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil memurlar asker kişi
sayılmaktadır.
Davacının 1602 sayılı Yasa’nın 20. maddesinde
sayılan asker kişilerden olduğu ve bu nedenle dava konusu işlemin asker
kişiyi ilgilendirdiği kuşkusuzdur.
Dava konusu işlemin askeri hizmete ilişkin olup
olmadığına gelince:
İdari işlemin, görevli yargı yerinin
tespiti yönünden “askeri hizmete ilişkin” olup olmadığının saptanabilmesi
için işlemin konusuna bakılması gerekmektedir. İdari işlem, askeri
gereklere, askeri usul ve yönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise,
bu işlemin askeri hizmete ilişkin olduğu kabul edilmelidir. Daha açık bir
ifadeyle, askeri hizmete ilişkin idari işlemler, idarenin bir asker kişinin
askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum ve davranışlarının, askeri
geçmişinin, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin, askerlik
hizmetinin amacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural ve
gerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucunda tesis edilen
işlemlerdir.
21/03/1991
tarih ve 91/1779 sayılı Ateşli Silahlar Ve Bıçaklar İle Diğer
Aletler Hakkında Yönetmeliğin, “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1. Maddesinde, ‘’Bu
Yönetmeliğin amacı, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer
Aletler Hakkında Kanun kapsamında bulunan her türlü ateşli silahlarla
mermilerinin ve bıçaklarla salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel
olarak yapılmış bulunan diğer aletlerin memlekete sokulması, yapılması,
satılması, satın alınması, taşınması veya bulundurulmasına ilişkin usul ve
esasları düzenlemektir.
Bu
Yönetmelik, Kanun kapsamındaki silahlarla ilgili ruhsatların
düzenlenmesini, yenilenmesini, gerektiğinde geri alınmasını veya iptalini,
bağış, satış veya veraseten intikal yolu ile el değiştirmesini, ruhsata
bağlanan silahların kayıt ve tescilini, bıçak ve diğer aletler ile
benzerlerinin yapım, kullanım ve naklini, armağan, hatıra ve antika silahların
neler olduğunu, silah ve mermi edinilmesini, silahların yurdumuza daimi ya
da geçici olarak ithal edilmesini, trap-skeet atış alanı ile tabanca ve
tüfek atış poligonu açılmasını ve bunların denetlenmesini, ateşli silahlar
için tamir yeri açılmasını, yivli ve yivsiz av ve spor silahları ile aksamlarının
ve bunlara ait mermilerinin yurda sokulması esaslarını, bunlarla ilgili
izin, kayıt ve tescil işlemlerini kapsar.” denilmiştir.
“Tanımlar”
başlıklı 2. maddesinde, “ Bu Yönetmelikte geçen;(…)
o)
Kimlik kartları ve silah taşıma izni: Kuvvet komutanlıklarınca, Jandarma
Genel Komutanlığınca ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca emekli subay,
astsubay ve uzman jandarma çavuşlar için verilen emekli kimlik kartları ile
sahiplerinin silah taşıma yetkisini belirleyen silah taşıma izin belgesini,
ü)
Türk Silahlı Kuvvetleri personeli: Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında
istihdam edilen subay, astsubay, uzman jandarma çavuş ve uzman erbaş
rütbesindeki personeli, ifade eder.” denilmiştir.
“Emekli
Türk Silahlı Kuvvetleri Personeli” başlıklı 11. maddesinde, “Mahkeme kararı ile ya da
haklarında verilen mahkumiyet kararının sonucu olarak Türk Silahlı
Kuvvetlerinden tard veya ihraç edilenler, rütbesinin geri alınmasına
hükmolunanlar ile 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun 50
nci maddesinin (c) bendi, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 16 ncı
maddesinin üçüncü fıkrası ve 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanununun 15 inci
maddesi uyarınca disiplinsizlik veya ahlaki durumları sebebiyle ayırma
işlemine tabi tutulanlar, 3269 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uyarınca başarısız
görülenler ile 3466 sayılı Kanunun 13 ve 16 ncı maddeleri uyarınca
ilişikleri kesilenler veya 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanununun 2 nci maddesi
gereğince emekli edilenler hariç olmak üzere, emekli Türk Silahlı
Kuvvetleri personeli ile mecburi hizmetini tamamlayarak istifa etmek
suretiyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılan subay, astsubay ve uzman
jandarmalar ile en az on yıl görev yapıp sözleşmelerinin uzatılmaması
sonucu veya kendi isteği ile Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılan uzman
erbaşlara silah taşıma ve bulundurma izni, bağlı bulundukları Kuvvet
Komutanlıklarınca, Jandarma personeli için Jandarma Genel Komutanlığınca,
Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli için Sahil Güvenlik Komutanlığınca
verilir.
Kanunen silah
almaya ve taşımaya yetkili olan Türk Silahlı Kuvvetleri personeli emekli
olarak ayrılmaları halinde, ilişiklerini keserken şahsi tabancalarını
emekli kimlik kartlarına işletebilirler.
Emekli ve
müstafi Türk Silahlı Kuvvetleri personeli için mensup olduğu kuvvet
komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı
şahsi tabanca envanterinde, o şahıs için kayıtlı bulunan tabanca veya
tabancalardan, antika silahlar için bulundurma belgesi diğer tabancalar
için taşıma belgesi düzenler ve onaylar. Taşıma ve bulundurma müsaadesi süresizdir.
Ancak, emekli ve müstafi personelin durumları ilgili komutanlıkça beş yılda
bir araştırılır.
Emekli Türk
Silahlı Kuvvetleri personelinin kimlik kartlarında bulunacak silaha ait
bilgiler, ilgiliye silahını taşıma veya bulundurma müsaadesi verir.
Kuvvet
komutanlıkları ve Sahil Güvenlik Komutanlığı, yukarıda belirtilen esaslar
dahilinde verdikleri taşıma ve bulundurma müsaadelerini, düzenleyecekleri
listelerle Jandarma Genel Komutanlığına bildirirler.” denilmiştir.
Anılan
Kanunun 16.maddesinde, ‘’Kanunun 7 nci maddesinin (1) numaralı bendinde
sayılanlar hariç aşağıda belirtilen hallerden birine giren kimselere hiçbir
şekilde ateşli silah ve mermilerini taşıma ya da bulundurma izni verilmez,
verilmiş ruhsatlar iptal edilir. ‘’ hükmü yer almakta olup, ‘’ maddenin a
fıkrasında da, ateşli silahla işlenen cürümlerden hükümlü bulunanlar’’ bu
kapsamda sayılmıştır.
Davaya konu edilen işlemin özünde KKK.lığının
28.01.2010 günlü yazısı yer almakta olup, bahse konu yazıda, davacının
durumunun 91/1779 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler
Hakkında Yönetmeliğin ruhsat verilmesini engelleyen halleri düzenleyen
16’ncı maddesinin 1’inci fıkrasının ‘’a’’ bendi kapsamına girdiği ve bu
nedenle silah taşıma ve bulundurma hakkını kaybettiği belirtilerek, davacının
tabancalarının Yönetmeliğin 17’nci maddesi gereği zapt edilmesinin
istenildiği anlaşılmıştır. Buradan hareketle, davacının, gerek silah taşıma
ve bulundurma hakkını kaybetmiş olmasının, gerekse de kendisine yeniden
silah taşıma ruhsatı verilmesi talebinin zımnen reddine dair işlemin
temelde anılan yönetmelikten kaynaklandığı anlaşılmıştır.
6136 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan Ateşli
Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmeliğin 16’ncı
maddesinde silah taşıma ve bulundurma ruhsatı verilmesine engel teşkil eden
haller sayılırken, bu düzenlemede salt asker kişiler veya askeri hizmetin
özellikleri dikkate alınmamış olup, diğer kamu görevlileri ile sivil
kişiler yönünden de hukuki sonuçları itibariyle ilgilinin asker ya da sivil
kişi olmasına göre değişen bir nitelik bulunmamaktadır.
Belirtilen durum karşısında, dava konusu
işlemler bakımından Anayasa’nın 157. ve 1602 sayılı Yasa’nın 20.
maddelerinde öngörülen koşullardan, “askeri hizmete ilişkin bulunma” koşulu
gerçekleşmediğinden, davanın görüm ve çözümünün genel idari yargı yerinin
görevine girdiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
davanın görüm ve çözümü idari yargı yerinin görevine girdiğinden Ankara
15.İdare Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 15. İdare Mahkemesi’nin
29.12.2011 gün ve E:2011/2175, K:2011/2278 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/245
KARAR NO: 2013/364
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Davalı İdarece düzenlenen
ve damga vergisinden kaynaklanan ödeme emrinin iptali istemiyle açılan
davanın, 5510 sayılı Yasa’nın 88. maddesi gözetildiğinde ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.G. Güneş Enerjisi ve Klima
San AŞ. İflas Masası
Vekili : Av. F.Ö.G.
Davalı : Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı İzmir İl Müdürlüğü
Vekili : Av. Z.Ö.
O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde
özetle, davalı idare tarafından davacıya gönderilen 27.05.2010 tarih ve
32191 takip nolu 448,73 TL bedelli ödeme emrinin iptali istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili süresi içerisinde
sunduğu cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
İzmir 3. Vergi Mahkemesi; 20.01.2011 gün,
E:2010/1126, K:2011/38 sayı ile, davanın kabulüne karar vermiş olup, bu
karara karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine, İzmir Bölge İdare Mahkemesi
27.10.2011 gün, E:2011/1009, K:2011/4931 sayı ile özetle, itirazın reddine
karar vermiş, bu karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu üzerine ise,
İzmir Bölge İdare Mahkemesi 31.01.2012 gün, E:2012/1001, K:2012/595 sayı
ile özetle, davalı idarenin itirazının kabulü ile, kararın bozulmasına
karar vermiştir.
İzmir 3. Vergi Mahkemesi; 26.03.2012 gün,
2012/402 sayılı kararı ile, damga vergisinin tahsili amacıyla düzenlenen
ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünün Vergi
Mahkemesinin görevine girdiğinden bahisle görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı idare vekilinin, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılması yolunda süresi içerisinde dilekçesi üzerine, dava
dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı;
Davanın, 5510 sayılı yasa uyarınca SGK İzmirl İl Müdürlüğü tarafından davacı
şirkete tahakkuk ettirilen damga vergisine itiraz davası değil, damga
vergisinin, 506, 5510 ve 6183 sayılı yasalar uyarınca takip ve tahsiline
ilişkin ödeme emrinin iptaline ilişkin olduğunu, Mülga 506 sayılı Sosyal
Sigortalar Kanunu'nun primlerin ödenmesi başlıklı 80. maddesinde ''İşveren
bir ay içinde çalıştırdığı sigortalıların sigorta primlerine esas tutulacak
kazançlar toplamı üzerinden bu Kanun gereğince hesaplanacak prim
tutarlarını ücretlerinden kesmeye ve kendilerine ait primler tutarını da bu
miktara ekleyerek en geç ertesi ayın sonuna kadar Kuruma ödemeye mecburdur.../Kurumun,
süredi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 21.07.1953
tarih ve 6183 sayılı AATUHK hükümleri uygulanır. Kurum, söz konusu kanunun
uygulanmasında Maliye Bakanlığı diğer kamu kurum ve kuruluşları ve
mercilere verilen yetkileri kullanır.../Kurum alacaklarının tahsilinde,
21.07.1953 tarih ve 6183 sayılı Kanunun uygulanmasından doğacak uyuşmazlıkların
çözümlenmesinde, alacaklı Sigorta Müdürlüğünün bulunduğu yer İş Mahkemesi
yetkilidir. '' hükümlerini içermekte iken, 506 sayılı Kanunun yukarıda sözü
edilen maddelerinin 31.05.2006 gün ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve
Genel Sağlık Sigortası Kanununun 106.maddesi lle yürürlükten
kaldırıldığını, 5510 sayılı yasanın 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı yasa
ile değişik 88 inci maddesinin onbeşinci fıkrasında, '' Kurumun süresi
içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı AATUHK
un 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanır.
Kurum, 6183 sayılı Kanunun uygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamu
kurum ve kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanır. '' hükmünün
yer aldığını, aynı maddenin 18 inci fıkrasında da "Kurumun prim ve
diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanunun uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde
Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili
iş mahkemesine başvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz."
denilmek suretiyle, Kurumun süresi içinde ödenmeyerek kesinleşmiş prim ve
diğer alacaklarının takibinde 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması,
bu uygulama sonucunda doğacak uyuşmazlıkların çözümünde de, Kurumun
alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesinin yetkili olması esasının
kabul edildiğini belirtmiş, SGK İzmir İl Müdürlüğü tarafından verilen damga
vergisi borcunun ödenmemesi nedeniyle Kurum alacağına dönüşmesi üzerine
gecikme zammı uygulanmak suretiyle tahsili için düzenlenen ödem emrine
karşı dava açıldığının anlaşılması karşısında, idari para cezasından doğan
Kurum alacağının tahsili için düzenlenen ödeme emrine karşı açılan davanın
görüm ve çözümünde 5510 sayılı yasanın 88. maddesinde yer alan özel hüküm
gereği yetkili kılınan iş mahkemesinin görevli bulunduğundan bahisle 2247
sayılı Kanunun 10 ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına,
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dava dosyası üzerinde
2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalı
idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı şirket hakkında, iş yerinde
çalıştırdığı sigortalılara ait 2007 yılı 7-12 ve 2008 yılı 1 ve 2.
aylarına, 2009 yılı 3-7 aylarına ait sigorta primlerinin damga vergisi
borcunun yasal süresinde ödenmemesi nedeniyle 6183 sayılı AATUHK uyarınca
yapılan icra takibi sonucunda, davacıya gönderilen ödeme emrinin iptali
istemiyle açılmıştır.
Mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 80. maddesinin yedinci
fıkrasında, "Kurum alacaklarının tahsilinde 21.7.1953 tarih ve 6183
sayılı Kanunun uygulanmasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde,
alacaklı Sigorta Müdürlüğünün bulunduğu yer İş Mahkemesi yetkilidir"
hükmüne yer verilmiş, Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, kurum
alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Yasa hükümleri uygulanmak suretiyle
düzenlenecek ödeme emrine karşı açılacak davalara bakma görevinin, 80.
maddenin yedinci fıkrasında açıkça belirtildiği gibi Sigorta Müdürlüğünün
bulunduğu yer iş mahkemesine ait olduğu sonucuna varmış, ancak, 506 sayılı
Kanun’un sözü edilen maddesi 31.5.2006
gün ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve
Genel Sağlık Sigortası
Kanunu’nun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
5510 sayılı Kanun’un 88. maddesinde,
“…Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde,
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun 51 inci, 102
nci ve 106 ncı maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanır. Kurum, 6183
sayılı Kanunun uygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve
kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanır.
Kurum, 6183 sayılı Kanun kapsamında
takip edilen alacakları hariç olmak üzere her türlü alacağın teminatını
teşkil etmek üzere Yeni Türk Lirası ve/veya yabancı para birimi üzerinden
ticari işletme, taşınır ve/veya taşınmaz rehni dahil olmak üzere her türlü
teminat almaya yetkilidir.
Kurumun 6183 sayılı Kanun kapsamında
takip edilen prim ve diğer alacakları amme alacağı niteliğinde olup,
imtiyazlı alacaktır. Kurumun taraf olduğu her türlü dava ve icra
takiplerinin kısmen veya tamamen aleyhe neticelenmesi halinde 2004 sayılı
İcra ve İflas Kanununda yazılı tazminat ve cezalar Kurum hakkında
uygulanmaz.
Kurumun prim ve diğer alacaklarının
tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun
uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı
biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine
başvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz…” hükmü yer almıştır.
Öte yandan, 5502 sayılı
Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu’nun 37. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Süresi
içinde ödenmeyen sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primleri,
işsizlik sigortası primleri, idarî para cezaları, gecikme zamları, katılım
payları Kurum alacağına dönüşür ve bu alacakların tahsilinde, 6183 sayılı
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106
ncı maddeleri hariç diğer maddeleri uygulanır” denilmiştir.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı, bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği, ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
Olayda, Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı, İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından, 5510 sayılı
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında düzenlenen
damga vergisinden kaynaklanan, ödeme emrinin iptali istemiyle dava açıldığı
anlaşılmıştır.
Bu
durumda, söz konusu ödeme emrine karşı açılan davada, 5510 sayılı Yasa’nın
88. maddesi gözetildiğinde İş Mahkemesinin görevli olduğu kuşkusuzdur.
Açıklanan nedenlerle,
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı
vekilinin görev itirazının İzmir Vergi Mahkemesi’nce reddine ilişkin
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İzmir 3.Vergi Mahkemesi’nin 26.03.2012 gün,
2012/402 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/251
KARAR NO: 2013/365
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Davalı İdarece
düzenlenen ve damga vergisinden kaynaklanan ödeme emrinin iptali istemiyle
açılan davanın, 5510 sayılı Yasa’nın 88. maddesi gözetildiğinde ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A. İnşaat ve Ticaret AŞ.
Vekili : Av. D.E., Av. D.K.
Davalı : Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı İstanbul İl Müdürlüğü
Vekili : Av. A.Ç.
O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde
özetle, davalı idare tarafından davacıya 2008 yılı 3. ve 5. dönem damga
vergisi ödemelerine ilişkin olarak 07.03.2012 tarih ve 4.531.711 sayılı
ödeme emrinin düzenlendiğini, söz konusu ödeme emrinin 28.03.2011 tarihinde
davacı şirket tarafından tebellüğ edildiğini belirterek, davalı idare
tarafından düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İstanbul 4. İdare Mahkemesi; Davalı
idareye dava dilekçesini tebliğ etmeksizin 09.04.2012 gün, E:2012/552,
K:2012/692 sayı ile, dava konusu ödeme emrinin damga vergisinin tahsili
için düzenlendiğini belirterek davanın vergi mahkemesinin görevine
girdiğinden bahisle görevsizlik kararı vermiştir.
İstanbul 2. Vergi Mahkemesince taraflara
dava dilekçesi tebliğ edildikten sonra, davalı idare vekili süresi içerisinde
sunduğu cevap dilekçesinde özetle görev itirazında bulunmuştur.
İstanbul 2. Vergi Mahkemesi; 14.06.2012
gün, 2012/1161 sayılı kararı ile, damga vergisinden kaynaklanan 6183 sayılı
AATUHK un uygulanmasından doğan hukuki uyuşmazlıkların çözümünü idari
yargıya ait olduğundan bahisle görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı;
Davanın, 5510 sayılı yasa uyarınca SGK İstanbul İl Müdürlüğü tarafından
davacı şirkete tahakkuk ettirilen damga vergisine itiraz davası değil,
damga vergisinin, 506, 5510 ve 6183 sayılı yasalar uyarınca takip ve
tahsiline ilişkin ödeme emrinin iptaline ilişkin olduğunu, Mülga 506 sayılı
Sosyal Sigortalar Kanunu'nun primlerin ödenmesi başlıklı 80. maddesinde
''İşveren bir ay içinde çalıştırdığı sigortalıların sigorta primlerine esas
tutulacak kazançlar toplamı üzerinden bu Kanun gereğince hesaplanacak prim
tutarlarını ücretlerinden kesmeye ve kendilerine ait primler tutarını da bu
miktara ekleyerek en geç ertesi ayın sonuna kadar Kuruma ödemeye
mecburdur.../Kurumun, süredi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının
tahsilinde, 21.07.1953 tarih ve 6183 sayılı AATUHK hükümleri uygulanır.
Kurum, söz konusu kanunun uygulanmasında Maliye Bakanlığı diğer kamu kurum
ve kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanır.../Kurum
alacaklarının tahsilinde, 21.07.1953 tarih ve 6183 sayılı Kanunun
uygulanmasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde, alacaklı Sigorta
Müdürlüğünün bulunduğu yer İş Mahkemesi yetkilidir. '' hükümlerini
içermekte iken, 506 sayılı Kanunun yukarıda sözü edilen maddelerinin
31.05.2006 gün ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununun 106.maddesi lle yürürlükten kaldırıldığını, 5510 sayılı yasanın
17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı yasa ile değişik 88 inci maddesinin
onbeşinci fıkrasında, '' Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer
alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı AATUHK un 51 inci, 102 nci ve 106 ncı
maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanır. Kurum, 6183 sayılı Kanunun
uygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşları ve
mercilere verilen yetkileri kullanır. '' hükmünün yer aldığını, aynı
maddenin 18 inci fıkrasında da "Kurumun prim ve diğer alacaklarının
tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun
uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı
biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine
başvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz." denilmek
suretiyle, Kurumun süresi içinde ödenmeyerek kesinleşmiş prim ve diğer
alacaklarının takibinde 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması, bu
uygulama sonucunda doğacak uyuşmazlıkların çözümünde de, Kurumun alacaklı
biriminin bulunduğu yer iş mahkemesinin yetkili olması esasının kabul
edildiğini belirtmiş, SGK İstanbul İl Müdürlüğü tarafından verilen damga
vergisi borcunun ödenmemesi nedeniyle Kurum alacağına dönüşmesi üzerine
gecikme zammı uygulanmak suretiyle tahsili için düzenlenen ödem emrine karşı
dava açıldığının anlaşılması karşısında, idari para cezasından doğan Kurum
alacağının tahsili için düzenlenen ödeme emrine karşı açılan davanın görüm
ve çözümünde 5510 sayılı yasanın 88. maddesinde yer alan özel hüküm gereği
yetkili kılınan iş mahkemesinin görevli bulunduğundan bahisle 2247 sayılı
Kanunun 10 ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına,
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dava dosyası üzerinde
2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalı
idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı şirket hakkında, 2008 yılı 3. ve 5.
dönem damga vergisi ödemelerine ilişkin borcun yasal süresinde ödenmemesi
nedeniyle 6183 sayılı AATUHK uyarınca yapılan icra takibi sonucunda,
davacıya gönderilen ödeme emrinin iptali istemiyle açılmıştır.
Mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 80. maddesinin yedinci
fıkrasında, "Kurum alacaklarının tahsilinde 21.7.1953 tarih ve 6183
sayılı Kanunun uygulanmasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde,
alacaklı Sigorta Müdürlüğünün bulunduğu yer İş Mahkemesi yetkilidir"
hükmüne yer verilmiş, Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, kurum
alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Yasa hükümleri uygulanmak suretiyle
düzenlenecek ödeme emrine karşı açılacak davalara bakma görevinin, 80.
maddenin yedinci fıkrasında açıkça belirtildiği gibi Sigorta Müdürlüğünün
bulunduğu yer iş mahkemesine ait olduğu sonucuna varmış, ancak, 506 sayılı
Kanun’un sözü edilen maddesi 31.5.2006
gün ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve
Genel Sağlık Sigortası
Kanunu’nun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
5510 sayılı Kanun’un 88. maddesinde,
“…Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde,
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun 51 inci, 102
nci ve 106 ncı maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanır. Kurum, 6183
sayılı Kanunun uygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve
kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanır.
Kurum, 6183 sayılı Kanun kapsamında
takip edilen alacakları hariç olmak üzere her türlü alacağın teminatını
teşkil etmek üzere Yeni Türk Lirası ve/veya yabancı para birimi üzerinden
ticari işletme, taşınır ve/veya taşınmaz rehni dahil olmak üzere her türlü
teminat almaya yetkilidir.
Kurumun 6183 sayılı Kanun kapsamında
takip edilen prim ve diğer alacakları amme alacağı niteliğinde olup,
imtiyazlı alacaktır. Kurumun taraf olduğu her türlü dava ve icra
takiplerinin kısmen veya tamamen aleyhe neticelenmesi halinde 2004 sayılı
İcra ve İflas Kanununda yazılı tazminat ve cezalar Kurum hakkında
uygulanmaz.
Kurumun prim ve diğer alacaklarının
tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun
uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı
biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine
başvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz…” hükmü yer almıştır.
Öte yandan, 5502 sayılı
Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu’nun 37. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Süresi
içinde ödenmeyen sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primleri,
işsizlik sigortası primleri, idarî para cezaları, gecikme zamları, katılım
payları Kurum alacağına dönüşür ve bu alacakların tahsilinde, 6183 sayılı
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106
ncı maddeleri hariç diğer maddeleri uygulanır” denilmiştir.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı, bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği, ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
Olayda, Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı, İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından, 5510 sayılı
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında düzenlenen
damga vergisinden kaynaklanan, ödeme emrinin iptali istemiyle dava açıldığı
anlaşılmıştır.
Bu
durumda, söz konusu ödeme emrine karşı açılan davada, 5510 sayılı Yasa’nın
88. maddesi gözetildiğinde İş Mahkemesinin görevli olduğu kuşkusuzdur.
Açıklanan nedenlerle,
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı idare
vekilinin görev itirazının İstanbul Vergi Mahkemesi’nce reddine ilişkin
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İstanbul 2.Vergi Mahkemesi’nin 14.06.2012 gün,
2012/1161 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/252
KARAR NO: 2013/366
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İdarenin
herhangi bir plan ve proje kapsamında olmayıp, İdari eylem mahiyetinde
olmayan ve haksız fiil teşkil eden faaliyetinden kaynaklanan tazminat
davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlen-mesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.K.
Vekili : Av. D.K. (İdari
Yargıda)
Davalı : Doğanşehir Sulama
Birliği
Vekili
: Av. K.A.
O L A Y :
Davacı, 11.08.2009 tarihli dava dilekçesinde özetle; Doğanşehir İlçesi
Topraktepe Köyü Yazı meviinde 403 parsel sayılı taşınmazın maliki olup,
yıllardır ekip biçtiğini, tarlasında evveliyatında su arkı olmadığını,
Polat barajı yapıldıktan sonra tarlasının kenarından aşağıda bulunan arazi
sahiplerinin su götürdüklerini, sulama birliğinin beton kanal yapacaklarını
söylemelerine karşın yapmadıklarını, arkın halen toprak olduğunu, fazla su
bağlandığında taşan suyun ekili alanına zarar verdiğini, yerin rampa
olmasından ötürü arkın etrafına zarar verdiğini, her yıl tarlasından bir
sürü toprağını alıp götürdüğünü, bununla birlikte sulama yapan şahıslar
tarafından tarlasının yol olarak kullanıldığını, tarlasının tahminen 3
metresinin işgal altında olup ekilip biçilmediğini belirterek, zararının
tahsiline ve meni müdahalenin önlenmesine karar verilmesi istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Doğanşehir Sulh Hukuk Mahkemesi; 17.12.2009 gün,
E:2009/615 sayı ile, davaya konu tazminat talebi ile müdahalenin menine
ilişkin talebin ayrı ayrı dava konuları olduğunu, birlikte yürütülmesinde
fiili ve hukuki yarar bulunmadığını belirterek, her iki dava dosyasının
ayrılmasına, tazminat talebine ilişkin davaya bu dava dosyası üzerinden
devam olunmasına, müdahalenin menine ilişkin davanın başka bir esasa
kaydına karar vermiştir.
Doğanşehir Sulh
Hukuk Mahkemesi; 17.12.2009 gün, E:2009/615, K:2009/622 sayı ile özetle,
dava dilekçesi ile meydana gelen zararın tazmini ve el atmanın önlenmesinin
dava edildiğini, her iki davanın birlikte yürütülmesinde fiili ve hukuki
yarar görülmediğinden davaların ayrılmasına karar verildiğini, davalı
sulama birliğinin kamu tüzel kişiliğine haiz bir kurum olduğunu, bu nedenle
sulama kanallarındaki bakım eksikliği nedeniyle davacının taşınmazında
meydana gelen zarara ilişkin tazmin talebine ilişkin davanın idari yargıda
görülmesi gerektiğini belirterek, mahkemenin dava konusu olayla ilgili
olarak görevli olmadığından bahisle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, 11.02.2010 tarihli dava
dilekçesinde özetle; Doğanşehir İlçesi, Topraktepe Köyü, Yazı Mevkiinde
bulunan 403 Parsel no’lu 9806m2 lik taşınmazın davacıya ait olduğunu,
davacının 11.08.2009 tarihli dava dilekçesiyle, Doğanşehir Sulh Hukuk
Mahkemesine başvurarak, Doğanşehir Sulama Birliği aleyhine “Müdahalenin
Men’i” ve 4.000 TL miktarında “Tazminat” davası açmış olduğunu, Doğanşehir
Sulh Hukuk Mahkemesi’nin E:2009/615 sayılı dosyasında ‘’Tazminat’’ davasını
tefrik ederek, E:2009/615 sayılı dosya üzerinden yürütürken, davanın idari
yargının görev alanına girdiğinden bahisle reddine karar verdiğini,
‘’Müdahalenin Men’i’’ davasının ise E:2009/813 sayılı dosyasında devam
ettiğini, söz konusu görevsizlik kararını 26.02.2010 tarihinde tebellüğ
ettiklerini ve kararın kesinleştiğini, 10 günlük süre içinde görevli
mahkemede dava açmanın zorunlu olduğunu belirterek, davaya kaldığı yerden
devam olunması istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Malatya İdare Mahkemesi; 22.10.2010 gün,
E:2010/420, 2010/2325 sayı ile özetle, dava dilekçesinin sonuç kısmında
tazminat istemine yer verilmediği gibi, davacının, idarenin hangi eylem ya
da işlemden zarar gördüğünü açıklamadığını belirterek, dilekçenin bu
haliyle kabulüne olanak bulunmadığından bahisle, dava dilekçesinin reddine
karar vermiştir.
Davacı vekili, 23.12.2010 tarihli dava dilekçesinde
özetle; Doğanşehir İlçesi, Topraktepe Köyü, Yazı Mevkiinde bulunan 403
Parsel no’lu 9806m2 lik taşınmazın davacıya ait olduğunu, davacının
11.08.2009 tarihli dava dilekçesiyle, Doğanşehir Sulh Hukuk Mahkemesine
başvurarak, Doğanşehir Sulama Birliği aleyhine “Müdahalenin Men’i” ve 4.000
TL miktarında “Tazminat” davası açmış olduğunu, zira; Doğanşehir Sulama
Birliği’nin, plan ve projesi olmadan, hiçbir bedel ödemeden, davacının
taşınmazına kamulaştırmaksızın el attığını, haksız fiilde bulunduğunu,
taşınmazın batı ve kuzey kenarlarına kepçeyle girerek, ark açtığını, tahrip
edip, taşınmazın bütünlüğünü bozarak zarar verdiğini, açtığı arklarda da
başka taşınmazlara sulama suyu verdiğini, Doğanşehir Sulh Hukuk
Mahkemesi’nin 2009 /615 Esas no’lu dosyasında “Tazminat” davasının tefrik
edilerek, idari yargının görev alanına girdiğinden bahisle reddine karar
verildiğini, “Müdahalenin men’i” davasının ise Doğanşehir Sulh Hukuk
Mahkemesinin E:2009/813 sayılı dosyasıyla devam ettiğini, görevsizlik
kararı kesinleştikten sonra 10 gün içinde görevli olan idare mahkemesinde
dava açtıklarını, ancak dava dilekçesinin reddine karar verildiğini
belirterek, 4.000 TL tazminatın dava tarihinden itibaren (11.08.2009) yasal
faizi ile birlikte davalı Doğanşehir Sulama Birliğinden tahsili ile
davacıya ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Malatya İdare Mahkemesi; 03.01.2012
gün, E:2011/61, K:2012/2 sayı ile özetle, davacının isteminin, mülkiyeti
kendisine ait taşınmazdan ark açılarak sulama suyu geçirilmesi neticesinde,
oluştuğu öne sürülen zararın tazminine ilişkin olduğunu, dosya kapsamından,
ortada herhangi bir plan, proje olmaksızın ve 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu uyarınca kamulaştırma yapılmaksızın davacı taşınmazlarına
kamulaştırmasız el atıldığını, bu durumda ise, kişilerin mülkiyetine el
atma, diğer bir deyişle, haksız fiil neticesi uğranılan bir zararın söz
konusu olduğunu, bu nedenle, ortada idari işleme dayalı idari bir eylem
bulunmadığını belirterek, idarenin davacıya ait taşınmaza kamulaştırmasız
el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, Borçlar
Kanunu’nun haksız fiillere ilişkin hükümlerine göre adli yargı yerince
çözümlenmesi gerekeceğinden bahisle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş olup, bu karara karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine Malatya Bölge
İdare Mahkemesi 18.04.2012 gün, E:2012/383, K:2012/391 sayı ile itirazın
reddine karar vermiş, bu karara karşı yapılan karar düzeltme talebi üzerine
Malatya Bölge İdare Mahkemesi 26.09.2012 gün, E:2012/563, K:2012/604 sayı
ile karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş ve karar bu şekilde
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli yargı
yerince davaya konu tazminat talebi ile müdahalenin menine ilişkin talebin
ayrı ayrı dava konuları olduğu belirtilip, birlikte yürütülmesinde fiili ve
hukuki yarar bulunmadığı gerekçesiyle, her iki dava dosyasının ayrılmasına
ve tazminat talebine ilişkin dava bakımından idari yargının görevli
olduğundan bahisle mahkemenin görevsizliğine karar verildiği ve bu kararın
kesinleşmesinden sonra idari yargı yerinde tazminat istemine ilişkin açılan
davada adli yargı yerinin görevli olduğundan bahisle görevsizlik kararı
verildiği ve bu görevsizlik kararının da kesinleştiği anlaşılmakla, adli ve
idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15.
maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek
suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Uyuşmazlığa konu dava, mülkiyeti davacıya ait
taşınmazdan ark açılarak sulama suyu geçirildiği, söz konusu su arkından
taşan suların ise davacının tarlasına zarar verdiği iddiasıyla, meydana
gelen zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamında yapılan incelemede, Doğanşehir
Sulama Birliği Başkanlığı’nın 10.11.2011 günlü yazısında, davaya konu
taşınmazdan ark açılarak su geçirilmesine ilişkin Doğanşehir Sulama Birliği
Başkanlığı’nın herhangi bir plan ve proje ile kamulaştırma kararının
bulunmadığı belirtilmiş olup, DSİ 9. Bölge Müdürlüğü 92. Şube Müdürlüğü’nün
29.12.2011 günlü yazısında da davaya konu taşınmazdan ark açılarak su geçirilmesine
ilişkin olarak Şube Müdürlüklerince herhangi bir plan, proje ve
kamulaştırma kararının bulunmadığı belirtilmiştir.
İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu
hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projenin hukuka aykırı
olduğu nedeniyle iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılacak davalar ile idarenin aynı plan ve projeye göre meydana getirdiği
yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması,
işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini
istemiyle idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar
tarafından açılacak davaların görüm ve çözümünün, iptal ve tam yargı
davaları kapsamında yargısal denetimi yapan idari yargı yerine ait olduğu;
idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu
taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş
görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydana gelen zararın
tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere
ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği,
yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Dava dilekçesinde, davacının taşınmazına idarece
toprak ark yapıldığı, bu arktan taşan suların davacının taşınmazına zarar
verdiği ileri sürülmüştür. Bu bağlamda, söz konusu olayda, dosya
kapsamındaki idare ile yapılan yazışmalardan da anlaşıldığı üzere, idarenin
plan ve proje dahilinde olmayan su arkı yapımı eylemi neticesinde arktan
taşan suyun davacının arazisine zarar verdiği iddia edilmiştir.
6098 sayılı Borçlar Kanununun 49. ve müteakip
maddelerinde haksız fiilden doğan davalar, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun
683. maddesinde ise el atmanın önlenmesi davaları düzenlenmiştir. Bu tür
davaların adli yargı düzeninde yer aldığı tartışmasızdır.
Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı
2. maddesinde, idari dava türleri: a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil,
sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından
dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal
davaları, b)İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c)Tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar olarak sayılmıştır.
Bu durumda açılan davanın, idarenin plan ve
proje kapsamında yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak
kurulmuş bir işleme karşı ya da bu nitelikteki işlem ve eyleminden doğan
zararların tazminine yönelik olarak 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanununun 2/1. maddesinde belirtilen dava türlerinden olmayıp, haksız
fiilden kaynaklanan ve bunun doğal sonucu olan tazminat istemine ilişkin
olduğu sonucuna varılmış olmakla, davanın adli yargı düzeninde yer alan bir
dava türü olması nedenleriyle uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi
gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Doğanşehir Sulh Hukuk
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ: Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Doğanşehir Sulh Hukuk Mahkemesi’nin
17.12.2009 gün, E:2009/615, K:2009/622 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/253
KARAR NO: 2013/367
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfında vakıf müdürü olarak görev yapan
davacının, görevine son verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
F.K.
Vekili :
Av. M.Z.S.
Davalı :
Çiçekdağı Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfı Başkanlığı
O L A Y : Davacı vekili özetle,
davacının1994 yılında davalı kurumda büro memuru olarak işe başladığını,
17.07.2007 tarihinde ise belirsiz süreli iş sözleşmesi ile ‘’müdür’’ olarak
görev yapmaya devam ettiğini, davalı kurum tarafından 07.03.2012 tarih ve
2012/55 sayılı karar ile ’’03.05.2012’’ tarihinde iş sözleşmeniz
feshedilecektir’’ şeklinde işlem tesis edildiğini, söz konusu işlemin 09.03.2012
tarihinde kendisine tebliğ edildiğini belirterek, işlemin hukuka aykırı
olduğundan bahisle iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içerisinde verdiği cevap
dilekçesinde özetle, davanın adli yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle
görev itirazında bulunmuştur.
Yozgat İdare
Mahkemesi; 07.08.2012 gün ve E:2012/686 sayı ile özetle, sosyal
yardımlaşma ve dayanışma vakfının kamu gücüne dayanan bir statüye sahip
olması ve yürüttüğü hizmetin kamu hizmeti olması sebebiyle, bu hizmetin
yürütülmesinden kaynaklanan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün idari
yargının görev alanına girdiğinden bahisle, davacının hizmet sözleşmesinin
yenilenmeyerek feshedildiğine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan
davanın, idari yargının görev alanına giren davalar kapsamında
değerlendirilmek suretiyle, davalı idarenin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı idarenin,
adli yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Yargıtay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı; 29.5.1986 tarih ve 3294 sayılı Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu ile muhtaç durumda bulunanlara
yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının
adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak, sosyal dayanışma ve
yardımlaşmayı teşvik etmek amacıyla Başbakanlığa bağlı ve T.C. Merkez
Bankası nezdinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu kurulduğu,
“Mülki idare amirleri vakfın tabii başkanı olup, illerde belediye başkanı,
defterdar, il milli eğitim müdürü, il sağlık müdürü, il tarım müdürü, il
sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu müdürü ve il müftüsü; ilçelerde
belediye başkanı, mal müdürü, ilçe milli eğitim müdürü, Sağlık Bakanlığının
ilçe üst görevlisi, varsa ilçe tarım müdürü ve ilçe müftüsü vakfın mütevelli
heyetini oluşturur. Ayrıca her faaliyet dönemi için, il dahilindeki köy ve
mahalle muhtarlarının valinin çağrısı üzerine yapacağı toplantıya
katılanların salt çoğunluğuyla kendi aralarından seçecekleri birer muhtar
üye ile ilde kurulan ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette
bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından
seçecekleri iki temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel
meclisinin seçeceği iki kişi; ilçe dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının
kaymakamın çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğu
ile kendi aralarından seçecekleri birer üye ile ilçede kurulu ve bu Kanunda
belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının
yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsever
vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi mütevelli
heyetinde görev alırlar. İI veya ilçede bu Kanunda belirtilen amaçlara
yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu olmaması halinde,
hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği üçüncü bir
kişi daha mütevelli heyetinde görev yapar. Vakıf senetleri mahallin en
büyük mülki idare amiri tarafından Medeni Kanundaki hükümlere göre tescil
ettirilir” hükümleri ile, Fonun amaçlarını gerçekleştirmek için Medeni
Kanun hükümlerine tabi olarak Vakıf şeklinde teşkilatlanacağı kuralına yer
verildiği, 3294 sayılı Yasa ile ortaya konan amaçların gerçekleştirilmesi
görevinin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kurulu’na
verildiği, vakıf çalışanları ile akdedilen hizmet sözleşmesinin tarafı olan
kaymakamın Yasa gereği vakıf başkanı olması nedeniyle işveren konumunda
bulunduğu, davacı ile akdedilen hizmet sözleşmesinde ücret, izin gibi
haklar ile mesai saatleri ve yasaklar gibi yükümlülüklere ilişkin
düzenlemelerde memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkındaki düzenlemelerden
esinlenilmiş ise de, taraflar arasındaki sözleşmeyi 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu’nun 2/1-c maddesinde tanımlanan "kamu hizmetlerinden
birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşme” haline getirmeyeceği
gibi, genel kadro usulüne ve 233 sayılı KHK’ye tabi bir kurum ya da kuruluş
kadrosunda da çalışmayan davacının devlet memuru ya da sözleşmeli personel
statüsünde olmadığı, bunun yanında sözleşmenin 10. maddesinden 1475 sayılı
İş Kanunu’nun taraflar arasındaki uyuşmazlıklarda uygulanacağının
anlaşıldığı, bu durum karşısında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 2/1-c maddesi kapsamında bir idari sözleşme olmayıp, sözleşme
serbestisi esasına dayalı hizmet akdinden doğan davanın özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu
belirtilerek 2247 sayılı Kanun’un 10 ve 13. maddeleri gereğince olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfında vakıf müdürü olarak görev yapan
davacının, iş sözleşmesinin 03.05.2012 günü feshedileceğine dair tebliğ
mahiyetli 2012/55 sayılı davalı idare işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
29/05/1986 gün ve 3294 sayılı Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu’nun 1. maddesinde (Değişik madde: 16/06/1989 - 3582/1 md.), “Bu Kanunun
amacı; fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlar ile
gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye'ye kabul edilmiş veya
gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler
alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak,
sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik etmektir”, 3. maddesinde, “Bu
Kanunda öngörülen hizmetlerin gerçekleştirilmesi için Başbakanlığa bağlı ve
T.C. Merkez Bankası nezdinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu
kurulmuştur” ve 7. maddesinde (Değişik
fıkra: 01/12/2004-5263 S.K./19.mad), “Bu Kanunun amacına uygun faaliyet ve çalışmalar
yapmak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdî ve aynî yardımda bulunmak üzere
her il ve ilçede sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları kurulur.
(Değişik fıkra: 16/06/1989 - 3582/3 md.; (Değişik
fıkra: 01/12/2004-5263 S.K./19.mad) Mülkî idare amirleri vakfın tabii
başkanı olup, illerde belediye başkanı, defterdar, il millî eğitim müdürü,
il sağlık müdürü, il tarım müdürü, il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme
kurumu müdürü ve il müftüsü; ilçelerde belediye başkanı, mal müdürü, ilçe
millî eğitim müdürü, Sağlık Bakanlığının ilçe üst görevlisi, varsa ilçe
tarım müdürü ve ilçe müftüsü vakfın mütevelli heyetini oluşturur. Ayrıca
her faaliyet dönemi için, il dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının
valinin çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla
kendi aralarından seçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan ve bu
Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum
kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri iki temsilci
ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi;
ilçe dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının kaymakamın çağrısı üzerine
yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile kendi aralarından
seçecekleri birer üye ile ilçede kurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara
yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin
kendi aralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsever vatandaşlar
arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi mütevelli heyetinde görev
alırlar. İl veya ilçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette
bulunan sivil toplum kuruluşu olmaması halinde, hayırsever vatandaşlar
arasından il genel meclisinin seçeceği üçüncü bir kişi daha mütevelli
heyetinde görev yapar.
Vakıf senetleri mahallin en büyük mülki idare amiri
tarafından Medeni Kanundaki hükümlere göre tescil ettirilir.
(Mülga fıkra: 01/12/2004-5263 S.K./19.mad)” hükmü yer
almıştır.
1/12/2004 gün ve 5263 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışma Genel Müdürlüğü Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun’un (mülga)
1. maddesinde, bu Kanunun amacının, 29.5.1986
tarihli ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun
uygulanmasını sağlamak üzere Başbakanlığa bağlı Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışma Genel Müdürlüğünün kurulması, teşkilâtı, görev ve yetkilerine
ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu ifade edilmiş, 2. maddesinde, bu
Kanunda geçen vakfın, il ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma
vakıflarını ifade ettiği belirtilmiş, 5. maddesinde, vakıflarda çalıştırılacak
personelin nitelikleri ile özlük hakları ve diğer hususlarla ilgili
belirlenecek kriterleri görüşmek ve karara bağlamak, Fon Kurulunun
görevleri arasında sayılmıştır.
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fon
Kurulunun 2.8.2006 tarihli ve 2006/4 sayılı kararı ile, 5263 sayılı Sosyal
yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanunun 5 inci maddesinin (c) bendi uyarınca hazırlanan Sosyal Yardımlaşma
ve Dayanışma Vakıfları Personelinin Norm Kadro Standartları, Nitelikleri,
Özlük Hakları ve Çalışma Şartlarına İlişkin Esaslar yürürlüğe konulmuştur.
Bu Esaslar, 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışmayı Teşvik Kanunu hükümlerine dayanılarak kurulan Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları personelinin norm kadro standartları,
nitelikleri, özlük hakları ve çalışma şartlarını düzenlemektedir. Bu
Esasların 7. maddesinde, personelin işe alınması, ücret, görev ve
sorumluluklarının bu Esaslara göre belirlenmesinin mütevelli heyet
kararıyla yapılacağı belirtilmiştir.
Anılan 3294
sayılı Yasa ile, bir hizmet alanı kurularak yürütülmesi görevi Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kurulu’na verilmiş; daha sonra 5263 sayılı Yasa ile
3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun
uygulanmasını sağlamak üzere Başbakanlığa bağlı Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışma Genel Müdürlüğü kurulmuş; ancak, 3294 sayılı Kanun’a göre
faaliyet gösterecek vakıfların mütevelli heyetleri (çoğunlukla) belli kamu
görevlilerinden teşkil edilmekle birlikte, kamu tüzel kişiliği şeklinde
kuruluşa işaret eden özel bir düzenlemeye yer verilmeyip, söz konusu
vakıfların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette
bulunmalarının öngörülmüş olması karşısında, vakıf çalışanları ile
akdedilen belirli veya belirsiz süreli iş sözleşmesinin tarafı olması
bakımından kaymakamın, Yasadan kaynaklanan vakıf başkanlığı nedeniyle
işveren sıfatını taşıdığı kuşkusuzdur.
Olayda, davacı ile Çiçekdağı Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfının başkanı olan Kaymakam arasında 17.07.2007
tarihinde, tarafların kendi istek ve iradeleri ile, davacının Vakıf Müdürü
olarak çalıştırılmasına dair belirsiz süreli iş sözleşmesi düzenlenmiş
olup, sonrasında ise, davacıya iş sözleşmesinin 03.05.2012 günü
feshedileceğine dair tebliğ mahiyetli 2012/55 sayılı yazılı tebliğ yapılmış
ve bu işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
Bu durumda, Vakıfla personelinin
kendi istek ve iradeleri ile imzalanan belirsiz süreli iş sözleşmesinin
feshedileceğine dair dava konusu işlemin, kamu gücü kullanılmak suretiyle
tesis edildiğinin kabulü mümkün bulunmadığından, davanın görüm ve çözümünde
adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle,
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca yapılan başvurunun kabulü ile İdare
Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Yozgat İdare Mahkemesi’nin 07.08.2012 gün ve E:2012/686 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/254
KARAR NO: 2013/368
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET
: Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma
Vakfında vakıf müdürü olarak görev yapan davacının, görevinin ve görev
unvanının büro memuru olarak değiştirilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
F.K.
Vekili :
Av. M.Z.S.
Davalı :
Çiçekdağı Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfı Başkanlığı
O L A Y : Davacı vekili özetle,
davacının1994 yılında davalı kurumda büro memuru olarak işe başladığını,
17.07.2007 tarihinde ise belirsiz süreli iş sözleşmesi ile ‘’müdür’’ olarak
görev yapmaya devam ettiğini, 02.03.2012 tarihli vakıf mütevelli heyeti
toplantısında, davacının Vakıf Müdürlüğünden alınarak büro memuru olarak
çalıştırılmasına karar verildiğini, söz konusu işlemlerin 09.03.2012
tarihinde davacıya tebliğ edildiğini belirterek, işlemin hukuka aykırı
olduğundan bahisle iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içerisinde verdiği cevap
dilekçesinde özetle, davanın adli yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle
görev itirazında bulunmuştur.
Yozgat İdare
Mahkemesi; 07.08.2012 gün ve E:2012/687 sayı ile özetle, sosyal
yardımlaşma ve dayanışma vakfının kamu gücüne dayanan bir statüye sahip
olması ve yürüttüğü hizmetin kamu hizmeti olması sebebiyle, bu hizmetin
yürütülmesinden kaynaklanan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün idari
yargının görev alanına girdiğinden bahisle, müdür olarak görev yapan
davacının, görevinden alınarak büro memuru olarak atanmasına ilişkin
işlemin iptali istemiyle açılan davanın, idari yargının görev alanına giren
davalar kapsamında değerlendirilmek suretiyle, davalı idarenin görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı idarenin,
adli yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Yargıtay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı;
29.5.1986 tarih ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik
Kanunu ile muhtaç durumda bulunanlara yardım etmek, sosyal adaleti
pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi
edilmesini sağlamak, sosyal dayanışma ve yardımlaşmayı teşvik etmek
amacıyla Başbakanlığa bağlı ve T.C. Merkez Bankası nezdinde Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu kurulduğu, “Mülki idare amirleri
vakfın tabii başkanı olup, illerde belediye başkanı, defterdar, il milli
eğitim müdürü, il sağlık müdürü, il tarım müdürü, il sosyal hizmetler ve
çocuk esirgeme kurumu müdürü ve il müftüsü; ilçelerde belediye başkanı, mal
müdürü, ilçe milli eğitim müdürü, Sağlık Bakanlığının ilçe üst görevlisi,
varsa ilçe tarım müdürü ve ilçe müftüsü vakfın mütevelli heyetini
oluşturur. Ayrıca her faaliyet dönemi için, il dahilindeki köy ve mahalle
muhtarlarının valinin çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt
çoğunluğuyla kendi aralarından seçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan
ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum
kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri iki temsilci
ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi;
ilçe dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının kaymakamın çağrısı üzerine
yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile kendi aralarından
seçecekleri birer üye ile ilçede kurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara
yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin
kendi aralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından
il genel meclisinin seçeceği iki kişi mütevelli heyetinde görev alırlar. İI
veya ilçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil
toplum kuruluşu olmaması halinde, hayırsever vatandaşlar arasından il genel
meclisinin seçeceği üçüncü bir kişi daha mütevelli heyetinde görev yapar.
Vakıf senetleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından Medeni
Kanundaki hükümlere göre tescil ettirilir” hükümleri ile, Fonun amaçlarını
gerçekleştirmek için Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak Vakıf şeklinde
teşkilatlanacağı kuralına yer verildiği, 3294 sayılı Yasa ile ortaya konan
amaçların gerçekleştirilmesi görevinin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı
Teşvik Fonu Kurulu’na verildiği, vakıf çalışanları ile akdedilen hizmet
sözleşmesinin tarafı olan kaymakamın Yasa gereği vakıf başkanı olması
nedeniyle işveren konumunda bulunduğu, davacı ile akdedilen hizmet
sözleşmesinde ücret, izin gibi haklar ile mesai saatleri ve yasaklar gibi
yükümlülüklere ilişkin düzenlemelerde memurlar ve diğer kamu görevlileri
hakkındaki düzenlemelerden esinlenilmiş ise de, taraflar arasındaki
sözleşmeyi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-c maddesinde
tanımlanan "kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her
türlü idari sözleşme” haline getirmeyeceği gibi, genel kadro usulüne ve 233
sayılı KHK’ye tabi bir kurum ya da kuruluş kadrosunda da çalışmayan
davacının devlet memuru ya da sözleşmeli personel statüsünde olmadığı,
bunun yanında sözleşmenin 10. maddesinden 1475 sayılı İş Kanunu’nun
taraflar arasındaki uyuşmazlıklarda uygulanacağının anlaşıldığı, bu durum
karşısında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-c maddesi
kapsamında bir idari sözleşme olmayıp, sözleşme serbestisi esasına dayalı
hizmet akdinden doğan davanın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu belirtilerek 2247 sayılı
Kanun’un 10 ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfında vakıf müdürü olarak görev yapan
davacının, görevinin ve görev unvanının büro memuru olarak değiştirilmesine
ilişkin Vakıf mütevelli heyeti kararının
iptali istemiyle açılmıştır.
29/05/1986 gün ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı
Teşvik Kanunu’nun 1. maddesinde (Değişik madde:
16/06/1989 - 3582/1 md.), “Bu Kanunun amacı; fakru zaruret içinde ve muhtaç
durumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun
Türkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal
adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde
tevzi edilmesini sağlamak, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik
etmektir”, 3. maddesinde, “Bu Kanunda öngörülen hizmetlerin
gerçekleştirilmesi için Başbakanlığa bağlı ve T.C. Merkez Bankası nezdinde
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu kurulmuştur” ve 7. maddesinde
(Değişik fıkra: 01/12/2004-5263
S.K./19.mad), “Bu Kanunun amacına uygun faaliyet ve çalışmalar
yapmak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdî ve aynî yardımda bulunmak üzere
her il ve ilçede sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları kurulur.
(Değişik fıkra: 16/06/1989 - 3582/3 md.; (Değişik
fıkra: 01/12/2004-5263 S.K./19.mad) Mülkî idare amirleri vakfın tabii
başkanı olup, illerde belediye başkanı, defterdar, il millî eğitim müdürü,
il sağlık müdürü, il tarım müdürü, il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme
kurumu müdürü ve il müftüsü; ilçelerde belediye başkanı, mal müdürü, ilçe
millî eğitim müdürü, Sağlık Bakanlığının ilçe üst görevlisi, varsa ilçe
tarım müdürü ve ilçe müftüsü vakfın mütevelli heyetini oluşturur. Ayrıca
her faaliyet dönemi için, il dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının
valinin çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla
kendi aralarından seçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan ve bu
Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum
kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri iki temsilci
ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi; ilçe
dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının kaymakamın çağrısı üzerine
yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile kendi aralarından
seçecekleri birer üye ile ilçede kurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara
yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin
kendi aralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsever vatandaşlar
arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi mütevelli heyetinde görev
alırlar. İl veya ilçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette
bulunan sivil toplum kuruluşu olmaması halinde, hayırsever vatandaşlar
arasından il genel meclisinin seçeceği üçüncü bir kişi daha mütevelli
heyetinde görev yapar.
Vakıf senetleri mahallin en büyük mülki idare amiri
tarafından Medeni Kanundaki hükümlere göre tescil ettirilir.
(Mülga fıkra: 01/12/2004-5263 S.K./19.mad)” hükmü yer
almıştır.
1/12/2004 gün ve 5263 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışma Genel Müdürlüğü Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun’un (mülga)
1. maddesinde, bu Kanunun amacının, 29.5.1986
tarihli ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun
uygulanmasını sağlamak üzere Başbakanlığa bağlı Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışma Genel Müdürlüğünün kurulması, teşkilâtı, görev ve yetkilerine
ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu ifade edilmiş, 2. maddesinde, bu
Kanunda geçen vakfın, il ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma
vakıflarını ifade ettiği belirtilmiş, 5. maddesinde, vakıflarda
çalıştırılacak personelin nitelikleri ile özlük hakları ve diğer hususlarla
ilgili belirlenecek kriterleri görüşmek ve karara bağlamak, Fon Kurulunun
görevleri arasında sayılmıştır.
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fon
Kurulunun 2.8.2006 tarihli ve 2006/4 sayılı kararı ile, 5263 sayılı Sosyal
yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanunun 5 inci maddesinin (c) bendi uyarınca hazırlanan Sosyal Yardımlaşma
ve Dayanışma Vakıfları Personelinin Norm Kadro Standartları, Nitelikleri,
Özlük Hakları ve Çalışma Şartlarına İlişkin Esaslar yürürlüğe konulmuştur.
Bu Esaslar, 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışmayı Teşvik Kanunu hükümlerine dayanılarak kurulan Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları personelinin norm kadro standartları,
nitelikleri, özlük hakları ve çalışma şartlarını düzenlemektedir. Bu
Esasların 7. maddesinde, personelin işe alınması, ücret, görev ve
sorumluluklarının bu Esaslara göre belirlenmesinin mütevelli heyet
kararıyla yapılacağı belirtilmiştir.
Anılan
3294 sayılı Yasa ile, bir hizmet alanı kurularak yürütülmesi görevi Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kurulu’na verilmiş; daha sonra 5263 sayılı Yasa ile
3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun
uygulanmasını sağlamak üzere Başbakanlığa bağlı Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışma Genel Müdürlüğü kurulmuş; ancak, 3294 sayılı Kanun’a göre
faaliyet gösterecek vakıfların mütevelli heyetleri (çoğunlukla) belli kamu
görevlilerinden teşkil edilmekle birlikte, kamu tüzel kişiliği şeklinde
kuruluşa işaret eden özel bir düzenlemeye yer verilmeyip, söz konusu
vakıfların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette
bulunmalarının öngörülmüş olması karşısında, vakıf çalışanları ile
akdedilen belirli veya belirsiz süreli iş sözleşmesinin tarafı olması
bakımından kaymakamın, Yasadan kaynaklanan vakıf başkanlığı nedeniyle işveren
sıfatını taşıdığı kuşkusuzdur.
Olayda, davacı ile Çiçekdağı Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfının başkanı olan Kaymakam arasında 17.07.2007
tarihinde, tarafların kendi istek ve iradeleri ile, davacının Vakıf Müdürü
olarak çalıştırılmasına dair belirsiz süreli iş sözleşmesi düzenlenmiş
olup, sonrasında ise, vakfın mütevelli heyetinin 02.03.2012 günlü
toplantısında davacının görevinin büro memuru olarak değiştirilmesine karar
verilmiş olup, bu işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
Bu durumda, Vakıfla personeli
arasında imzalanacak sözleşme için personelin görev ve sorumluluklarını
belirlemeye yönelik bulunan Vakıf mütevelli
heyeti kararının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin kamu
gücü kullanılmak suretiyle tesis edildiğinin kabulü mümkün bulunmadığından,
davanın görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle,
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca yapılan başvurunun kabulü ile İdare
Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Yozgat İdare Mahkemesi’nin 07.08.2012 gün ve E:2012/687 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/256
KARAR NO: 2013/369
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET
: Posta hattının taşıma hizmetinin ihalesini
üstlenen özel şirketle taraflar arasında özgür iradeleri ile imza ettikleri
Posta Taşıma Hizmetine Ait Sözleşme ve Şartname hükmü uyarınca ceza
uygulanmasına ilişkin PTT Başmüdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılan
davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.B.K. (K. Turizm Nak. San. Tic. Ltd.
Şti. adına)
Davalı :
PTT Genel Müdürlüğü, Kırşehir PTT Başmüdürlüğü
O L A Y :
Davacı dava dilekçesinde özetle; T.C. PTT Genel Müdürlüğü Kırşehir PTT
Başmüdürlüğü ile aralarında, 01.12.2010 tarihinde başlamak ve 30.09.2013
tarihinde sona ermek üzere Kırşehir-Çiçekdağı arasında ve güzergah ve
üzerinde PTT işyerleri açıldıkça bunlara ait posta maddeleri bulunan torba
ve çuval veya paketleri karşılıklı olarak alıp vermek üzere "Posta
Taşıma Hizmet Alımı" hususunda 04.11.2010 tarihinde sözleşme
imzalandığını, şirketlerinden hizmet almak suretiyle kiralanan aracın
Kontrolörce yapılan incelemesinde 07.06.2012 günü saat 15:00 ‘de Küçük Abdi
Uşağı Köyünde posta mutemedi Veysel İLBEY'in sözleşme ve şartnamede
belirtilenden başka araç kullandığı ve araçta bir yolcu ile yol kenarında
beklediğinin tespiti üzerine konu hakkında tutanak tanzim edildiği,
sonrasında şirketlerine ait 40 AZ 790 plakalı aracın “araç tescil belgesi”
ile Karayolları Motorlu araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi kontrol
edildiğinde aracın posta mutemedi Veysel İLBEY'in üzerine 24.12.2012
tarihinde tescil edilmiş ve 24.12.2011 tarihinde sigorta yaptırıldığı,
posta mutemedi Veysel İLBEY'in münhasıran posta aracına yolcu alması ve
bunun dışında tutanakla sabit olması dikkate alındığında posta
işletmelerine ait sözleşme ve şartnamenin 23.4 maddesi gereğince mutemedin
taşıma istihkakının %2 sini şirketlerinin PTT'nin izni olmadan Posta Taşınmasına
tahsis ettiği ve sözleşmede kayıtlı olan 40 AZ 790 plakalı aracı başkasına
sattıklarından bahisle posta taşıma hizmetlerine ait sözleşme ve
şartnamenin 29.2 maddesi gereğince aylık ödenen istihkaklarından satış
tarihi dikkate alınarak her bir gün için %1 ceza kesileceğinden bahisle
tabloda belirtilen toplam 18.394,81 TL'nin tebliğ tarihini izleyen 15
takvim günü içerisinde PTT Başmüdürlüğüne yatırmalarının talep edildiğini
belirterek, cezanın yürütmesinin durdurulması ve akabinde iptali istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara
14. İdare Mahkemesi; 15.10.2012 gün, E:2012/1486, K:2012/1304 sayı ile
özetle, davalı idare ile davacı arasında yapılan Posta Taşıma Hizmetine Ait
Sözleşme ve Şartnamenin, tarafların serbest iradesine dayalı ve ticari
nitelikte, kamu hukuku çerçevesinde yapılmayan bir sözleşme olduğunu, bu
durumda, uyuşmazlığın, bahse konu sözleşmede öngörülen yükümlülüğün yerine
getirilmemesi nedeniyle ceza uygulanmasına ilişkin işlemden kaynaklandığını
belirterek, idari sözleşme ve idari işlemden kaynaklanmayan uyuşmazlığın
görüm ve çözümünün adli yargı yerlerine ait olduğundan bahisle davanın
görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir.
Davacı, aynı istemle bu kez adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Kırşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (Ticaret
Mahkemesi Sıfatıyla); 15.11.2012 gün, E:2012/499, K:2012/439 sayı ile
özetle, uyuşmazlığın idari sözleşme ve idari işlemden kaynaklandığını
belirterek, bu uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğundan bahisle
dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı, 13.12.2012 günlü dilekçesi ile
görevli mahkemenin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı
yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede
belirtilen yönteme uygun olarak, davacının istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren mahkemece, idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Kırşehir - Çiçekdağı posta hattının
ihalesini üstlenen davacı şirkete Posta Taşıma Hizmetine Ait Sözleşme ve
Şartnamenin 29.2 maddesi uyarınca 18.394,81-TL ceza uygulanmasına ilişkin
davalı idarenin 08.08.2012 gün ve 2986 sayılı işleminin iptali istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Kanun ile “Türkiye
Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi” kurulmuş; 1924 tarih ve
406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı
Kanun’la değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine
ilişkin hizmetler Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ), telekomünikasyon
hizmetleri ise Türk Telekomünikasyon A.Ş. tarafından yürütülecek şekilde
yeniden yapılandırılmış; 27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Kanun ile de “Türkiye
Cumhuriyeti Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü” adını almış olup, 22.2.2000
tarih ve 23972 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ana Statü’nün “Hukuki
Bünye” başlıklı 3. maddesinin 1 numaralı bendinde, bu Ana Statü ile teşkil
olunan Türkiye Cumhuriyeti Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü’nün,
tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle
sınırlı bir Kamu İktisadi Kuruluşu olduğu belirtilmiş ve aynı maddenin 2
numaralı bendinde de, 233 sayılı KHK ve bu Ana Statü hükümleri saklı kalmak
üzere özel hukuk hükümlerine tabi bulunduğuna işaret edilmiştir.
Buna göre, Posta ve Telgraf Teşkilatı, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten, tüzel kişiliğe sahip bir kamu kuruluşu ise
de, 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
ve Ana Statü ile, özerk bir tarzda ve ekonomik gereklere uygun olarak
kârlılık ve verimlilik ilkeleri doğrultusunda yönetilmesi amacıyla,
iktisadi faaliyetleri bakımından özel hukuk hükümlerine tabi kılındığı
açıktır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2.
maddesinde; idari yargının görev alanının, idari işlem ve eylemler ile
genel hizmetlerden birinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden
dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklardan doğan davalara bakmakla
sınırlı olduğu hükme bağlanmıştır.
Buna göre, söz konusu sözleşmenin idari sözleşme
kapsamında değerlendirilebilmesi için taraflardan birinin idare olması,
konusunun doğrudan veya dolaylı olarak bir kamu hizmetine ilişkin bulunması
ve anlaşmanın özel hukuk sözleşmelerinde rastlanmasına olanak bulunmayan
olağanüstü hüküm ve şartları içermesi gerekir.
Bununla birlikte, davacı şirket ile davalı idare
arasında 22.11.2010 günlü ‘’Posta Taşıma Hizmetine Ait Sözleşme ve
Şartname’’ akdedilmiş olup, bu sözleşme ile, Kırşehir-Çiçekdağı arasında ve
güzergah üzerinde PTT işyerleri açıldıkça bunlara ait posta maddeleri
bulunan torba ve çuval veya paketleri karşılıklı olarak alıp vermek, PTT
nin taşımakla yükümlü bulunduğu posta maddeleriyle PTT’ ce kendisine
verilen değer konulmuş gönderileri taşımak, ilgili yerlere teslim etmek
şartıyla, sefer tarifesinde belirtilen işyerleri arasındaki posta taşıma
işinin 01.12.2010 tarihinden başlamak ve 30.09.2013 tarihinde (uzatma
süresi hariç) bitmek üzere kesin olarak ihale edildiği belirtilmiş ve
sözleşme yüklenici (davacı) ile PTT Genel Müdürlüğü adına PTT Merkezi
Müdürü arasında imzalanmıştır.
Tarafların özgür iradeleri ile imzaladıkları söz
konusu sözleşmenin maddeleri arasında yer alan uyuşmazlığa konu cezanın
konusunu oluşturan 29.2. maddede ‘’Taşıt Değişikliği’’ başlığını taşımakta
olup, söz konusu maddede, ‘’Yüklenici, PTT’nin iznini almadan posta
taşımasına tesis ettiği ve sözleşmede kayıtlı olan taşıtlarını başkasına devredemez
ve satamaz. Ancak, PTT’nin izniyle ihale şartlarını taşıması koşuluyla
taşıtlarını değiştirebilir. Taşıt değişikliği yaptıktan sonra yeni taşıta
ait bilgiler dosyasında muhafaza edilir. Bu değişiklik esnasında hiçbir
koşulda hizmet durdurulmaz. Taşıtların, idarenin izni olmadan satıldığı
tespit edilirse, satış tarihinden itibaren her bir gün için aylık
istihkakının % 1’i ceza olarak kesilir.’’ hükmünü yer almakta olup, davalı
idare de sözleşmenin bu maddesine göre davacı yüklenici şirkete ceza uygulamıştır.
Bu bağlamda, tüzel kişiliğe sahip olup, tekel
kapsamında kamu hizmeti yürüten bir kamu kuruluşu olan PTT ile özel hukuk
hükümlerine tabi olan davacı-yüklenici şirket arasında imzalan ‘’Posta
Taşıma Hizmetine ait Sözleşme ve Şartname’’ ile taraflar arasında Borçlar
Kanunu kapsamında bir ilişki kurulduğu, taraflar arasındaki sözleşme ve
şartname hükümlerinin uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların görüm ve
çözümünün adli yargı yerinde olacağı kuşkusuzdur.
Bu duruma göre, görülmekte olan davanın “cezai
şartın iptali” ne ilişkin olduğu, olayda taraflar arasında imzalanan
sözleşmenin kamu hukuku ağırlıklı değil, tarafların serbest iradesi ile
oluştuğu, idarece kamu gücüne dayalı resen ve tek yanlı olarak tesis
edilmiş bir işlem söz konusu olmadığı gözetildiğinde, uyuşmazlığın çözüm
yerinin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yeri olacağı sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Kırşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesince (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kırşehir 1. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) 15.11.2012 gün, E:2012/499,
K:2012/439 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/263
KARAR NO: 2013/370
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 17.
maddesinde öngörülen yönteme uymayan başvurunun, aynı Yasanın 27. maddesi
uyarınca reddi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Ş.K.
Vekili :
Av. M.S.
Davalı :
Gaziemir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. D.K. (İdari Yargıda)
Av. A.A. (Adli
Yargıda)
O L A Y :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Sarnıç Belediye Meclisinin
13.02.2008 tarih ve 03/15 sayılı ve Sarnıç Belediye Encümeninin 22.02.2008
tarih ve 20 sayılı Kararları ile, mülkiyeti Orman Genel Müdürlüğüne ait,
kullanım hakkı ihale ve sözleşme ile Sarnıç Belediyesine devredilmiş olan
‘’Fatih Mahallesi, Çamlık Caddesi no:75’’ adresindeki 33,26 ha
büyüklüğündeki taşınmazın içinde bulunan boş alanın kullanımının,
04.03.2008 tarihinde akdedilen sözleşme ile adı geçen Belediye tarafından
davacıya bırakıldığını, sözleşme ile söz konusu alanın 27.09.2014 tarihine
kadar spor tesisleri, kafe, büfe, vs olarak davacı tarafından işletilecek
ve bunun karşılığında da ilgili belediyeye kira ödeneceğini, 22.03.2008
tarihinde yürürlüğe giren 5747 sayılı kanunla Sarnıç Belediyesinin tüzel
kişiliğinin sona erdirilerek davalı Gaziemir Belediyesine devredilmesi
üzerine, davalı Belediyenin Encümeni tarafından alınan dava konusu
11.06.2009 tarih ve 502 sayılı kararla sözleşmenin iptal edildiğini, bunun
28.07.2009 tarihinde davacıya tebliğ edildiğini belirterek, söz konusu
işlemin yürütmesinin durdurularak iptaline karar verilmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İzmir 3.İdare Mahkemesi; 10.06.2010 gün,
E:2009/1178, K:2010/743 sayı ile özetle, davanın reddine karar vermiştir.
İdari
yargı yerinde açılan ve reddedilen dava henüz kesinleşmemiş iken, derdest
iken, davacı vekili tarafından 23.09.2010 tarihinde aynı konuya ilişkin
olarak, davalı belediyenin tahliye isteminin tedbiren durdurulması,
davacının kiracılığının tespiti, kira sözleşmesi 27.09.2014 tarihine kadar
devam ettiğinden davalı belediye ile olan muarazanın önlenmesine karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açılmıştır.
Davalı
Gaziemir Belediye Başkanlığı vekili süresi içinde verdiği cevap
dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
İzmir
10.Asliye Hukuk Mahkemesi; 28.12.2010 gün, E:2010/459, K:2010/545 sayı ile
özetle, taraflar arasındaki uyuşmazlığın idarenin tek taraflı olarak
yaptığı işlemden kaynaklandığından bahisle, davanın idari yargı yerinde
görülmesi gerektiğini belirterek görevsizlik kararı vermiş, bu karara karşı
yapılan temyiz başvurusu üzerine, Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 07.07.2011
gün, E:2011/5175, K:2011/11212 sayılı kararı ile, davanın adli yargı
yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle hükmün bozulmasına karar vermiş,
yapılan karar düzeltme talebi üzerine Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 10.11.2011
gün, E:2011/15663, K:2011/16405 sayılı kararı ile kara düzeltme talebinin
reddine karar vermiştir.
İzmir
10.Asliye Hukuk Mahkemesi Yargıtay bozma ilamına uyarak yargılamaya devam
etmiş olup, davalı vekilinin 2247 sayılı Kanunun 17.maddesi kapsamında
idari yargı yeri ile adli yargı yeri arasında doğduğunu öne sürdüğü olumlu
görev uyuşmazlığının giderilmesi için İzmir 10. Asliye Hukuk Mahkemesine
başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan
başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın başvurunun
reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 17.
maddesinde "Olumlu görev uyuşmazlığı; adli, idari ve askeri yargıya
bağlı ayrı iki yargı merciine açılan ve tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davalarda bu yargı mercilerinin her ikisinin kendilerini görevli sayan
kararlar vermiş olmaları, görev kararlarına karşı itiraz yolunun açık
olduğu ceza davalarında bu kararların kesinleşmiş bulunması durumunda
meydana gelir.
Olumlu
görev uyuşmazlığının giderilmesini isteyen taraflardan birinin, ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamların, taraf sayısından iki fazla
düzenleyeceği dilekçe ile başvurduğu yargı mercii,
a) Dilekçelerden birini ve varsa eklerini yazı
ile diğer yargı merciine derhal iletir ve dava dosyasının kendisine
gönderilmesini ister.
b) Diğer dilekçeler ve varsa eklerini, yedi gün
içinde cevabını bildirmesi için karşı tarafa ve ilgili makamlara tebliğ
eder. Tebligat yapılan taraf veya ilgili makam, süresi içinde bu yargı
merciine cevabını bildirmezse, cevap vermekten vazgeçmiş sayılır.
c) Dilekçeyi, alınan cevapları ve varsa ekleri
ile dava dosyalarını, Uyuşmazlık Mahkemesine gönderir ve görevli yargı
merciinin belirlenmesini ister.
Bu takdirde her iki yargı mercii de, 18 inci
maddede öngörüldüğü şekilde davanın görülmesini geri bırakır.’’ hükümleri
yer almaktadır.
Anılan
maddeye göre, olumlu görev uyuşmazlığı, tarafları, sebebi ve konusu aynı
olan davada, adli, idari ve askeri yargı mercilerinin aynı anda kendilerini
görevli görmeleri ve davanın esasına bakmak istemeleri halinde doğmakta
olup, taraflardan birinin istemde bulunması üzerine, Uyuşmazlık
Mahkemesi'nce görevli yargı yeri belirlenmek suretiyle yargı mercilerinin
birbirlerinin görev alanlarına müdahalelerinin önlenmesi sağlanmaktadır.
Ancak,
Uyuşmazlık Mahkemesi'nce olumlu görev uyuşmazlığına ilişkin olarak görev
konusunun incelenebilmesi için, ilgililerin zamanında görev itirazında
bulunmaları ve mahkemelerce görevlilik kararı verilmesi ya da görev
itirazının zımnen reddedilerek işin esası ile ilgili usuli işlemlere
geçilmesi üzerine derhal, uyuşmazlığın giderilmesi isteğiyle başvuruda
bulunmaları gerekmektedir.
Olayda,
İzmir 10. Asliye Hukuk Mahkemesince Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin bozma
ilamına uyup yargılamaya devam edilerek zımnen verilmiş bir görevlilik
kararı bulunmasına karşılık, İzmir 3.İdare Mahkemesi'nin kararı işin esası
hakkında olup, bununla birlikte davalı tarafından yapılmış bir görev itirazı
da bulunmadığından, ortada olumlu görev uyuşmazlığı doğuran farklı yargı
mercilerince verilmiş göreve ilişkin iki ayrı karar bulunmamaktadır.
Belirtilen durum
karşısında, 2247 sayılı Yasa'nın 17. maddesinde öngörülen yönteme uymayan
başvurunun, aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ: 2247 sayılı Yasa’nın 17.
maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, anılan Yasanın 27.
maddesi uyarınca REDDİNE, 11.03.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/267
KARAR NO: 2013/371
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 10.
maddesinde öngörülen koşulu taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi
uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1-A.A., 2-A.B., 3-Ö.B., 4-Ş.B.,
5-Ş.B., 6-G.B., 7-H.B., 8-N.C.
Vekilleri : Av. N.S., Av.H.P.
Davalılar : 1-Ankara
İl Özel İdaresi
Vekili : Av.S.K.
2-Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Haz.Av.H.U., H.K.
O L A Y :
1-Davacılar vekili, müvekkillerinin
hissedar olduğu Ankara, Çankaya, Beytepe Mahallesinde
kain 28088 Ada 1 parsel sayılı taşınmazın, 1998 tarihinde düzenlenen imar
planı ile Eğitim Tesisi Alanı olarak ayrıldığını; İl Milli Eğitim
Müdürlüğüne yaptıkları müracaatlarına verilen cevaplarda, ödenek temin
edildiğinde ileriki yıllarda kamulaştırılacağının belirtildiğini; bugüne
kadar, kamulaştırma işlemi gerçekleştirilmeyerek, davacı maliklerin taşınmaz
üzerindeki tasarruf hakkının kullanılamaz bir hale getirildiğini, davalı
İdarece sessiz kalınarak, işlem tesis edilmemek suretiyle Kamulaştırmasız
El Koyma olgusunun gerçekleştiğini ifade ederek; fazlaya dair hakları saklı
kalarak, Davacıların malik bulundukları payları oranında, şimdilik (her bir
hissedar için 500.- TL.sı olmak üzere ) toplam 4.000TL’sı alacağın, davalı
İdareden faizi ile birlikte tahsili ile davacılar adına kayıtlı payın
davalı adına tesciline karar verilmesi istemiyle, 1.2.2012 tarihinde adli
yargı yerinde dava açmıştır.
2-Davalılardan Milli
Eğitim Bakanlığı vekili, davanın her
hangi bir aşamasında görev itirazında bulunmamıştır.
3-Davalılardan Ankara İl Özel İdaresi vekili,
14.3.2012 kayıt tarihli cevap dilekçesinde görev itirazında bulunmamıştır.
4-Davalılardan Ankara İl Özel İdaresi vekili, 16.4.2012 havale tarihli dilekçesiyle, 22.5.2012
tarihinde yapılacak duruşmaya katılamayacağını ve mesleki mazeretinin kabul
edilmesini talep etmiş; ancak bu dilekçede de görev itirazında
bulunmamıştır.
5-ANKARA 5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
22.5.2012 tarihinde, davacılar vekili ile Hazine vekilinin katılımıyla
yapılan 1. celsede ve E:2012/55 sayı ile; davalı İl Özel İdare vekilinin
mazeretinin kabulüne, duruşmanın 20.6.2012 gününe bırakılmasına karar
vermiştir.
6-ANKARA 5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
20.6.2012 günlü 2.celsede ve E:2012/55 sayı ile, Davacılar vekili
Av.Murtekin Seymen ile davalı İl Özel idaresi vekili Av. S.K. ile davalı
Mili Eğitim Bakanlığı adına Hazine vekili Av.H.U.’nun geldiği, açık
yargılamaya devam olunduğu belirtildikten sonra; Davalı İl Özel idaresi
vekilinin, davanın idari yargıda görülmesi gerekeceği yolundaki itirazı
kayıt altına alınmış; Mahkeme’ce görev itirazının reddine karar
verilmiştir.
Davalılardan Ankara İl Özel İdaresi vekilinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
25.6.2012 tarihinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; bu tanıma göre; idarelerin
3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu
planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi
bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak
zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; her ne kadar, uyuşmazlık konusu parselin eğitim
tesisi alanı olarak ayrılmış olması öne sürülerek taşınmazın davacılara ait
hissesinin bedelinin tazminat olarak ödenmesi istemiyle açılan davada,
davanın hukuksal dayanağı olarak, kamulaştırmasız el atma gösterilmiş ise
de; davacıların mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamanın, yukarıda
açıklandığı üzere, genel ve düzenleyici işlem olan imar planında taşınmazın
eğitim tesisi alanı olarak gösterilmesinden ve bu planda öngörülen
kamulaştırma programlarının zamanında yapılmamasından kaynaklandığında
ihtilaf bulunmadığından, bu kısıtlama ve hareketsizlikten doğan zararın da
idari işlem ve eylemden kaynaklandığının kabulünün gerektiği; bu bakımdan;
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1
'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği;
açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları
taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ile dosyadaki
belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 10. maddesinde, “Görev
uyuşmazlığı çıkarma; adli, idari ve askeri bir yargı merciinde açılmış olan
davada ileri sürülen görev itirazının reddi üzerine ilgili Başsavcı veya
Başkanunsözcüsü tarafından görev konusunun incelenmesinin Uyuşmazlık
Mahkemesinden istenmesidir.
Yetkili
Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık Mahkemesinden istekte
bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk mahkemelerinde en geç birinci
oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin ikamesine başlamadan önce; idari
yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma evresi tamamlanmadan yapılmış olması
ve yargı yerlerinin de kendilerinin görevli olduklarına karar vermiş
bulunmaları şarttır.
Görev
itirazının yargı merciince yerinde görülerek görevsizlik kararı verilmesi
halinde, görev konusunun Uyuşmazlık Mahkemesince incelenebilmesi, temyizen
bu kararın bozulmuş ve yargı merciince de bozmaya uyularak görevli olduğuna
karar verilmiş bulunmasına bağlıdır.
Uyuşmazlık
çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makam; reddedilen görevsizlik itirazı
adli yargı yararına ileri sürülmüş ise Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı
yararına ileri sürülmüş ise Danıştay Başkanunsözcüsü, askeri ceza yargısı
yararına ileri sürülmüş ise Askeri Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı
yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin Başkanunsözcüsüdür.
Görev
itirazının reddine ilişkin karara karşı itiraz yolunun açık bulunduğu ceza
davalarında ret kararı kesinleşmeden uyuşmazlık çıkarma istenemez”
denilmiş; 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, uyuşmazlık
çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre
açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri
sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Olayda, Ankara 5.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nde görülen davada, Davalılardan Ankara İl Özel
İdaresi vekilince gerek 14.3.2012 tarihinde
kayda giren birinci cevap dilekçesinde, gerekse de 1.oturumdan önce
mahkemeye verilen 16.4.2012 havale
tarihli mazeret dilekçesinde görev itirazında bulunulmadığı, ancak, 20.6.2012
tarihinde yapılan 2.oturumda, davanın çözümünde idari yargının görevli
olduğu ileri sürülerek görev itirazında bulunulduğu anlaşılmıştır.
Bu
durumda; Davalılardan Ankara İl Özel İdaresi vekili
tarafından, Ankara 5.Asliye Hukuk Mahkemesi’nde görülen davada, (en
geç)birinci oturumdan sonra yapılan görev itirazının süresinde olduğunun
kabulü mümkün değildir.
Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Yasa’nın 10.
maddesinde öngörülen koşulu taşımayan başvurunun, anılan Yasanın 27.
maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 10.
maddesinde öngörülen koşulu taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca REDDİNE, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/269
KARAR NO: 2013/372
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacılar : 1-M.A., 2-V.Y.
Vekili : Av.S.U.M.
Davalılar : 1-Maliye Bakanlığı
Vekili : Haz.Av.A.A.
2-Gölbaşı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.Ü.M.
O L A Y : Davacılar vekili,
müvekkillerinin hissedarı olduğu Ankara ili, Gölbaşı İlçesi, Tuluntaş
mahallesi, 70 ada 4 parsel taşınmazın, Gölbaşı Belediye Başkanlığı
tarafından yapılan ve 1992 yılında kesinleşen imar planında “Resmi Kurum
Alanı” olarak ayrıldığını; aradan geçen uzun süreye karşın dava konusu
taşınmazın, amacına uygun olarak kamulaştırılmadığını; konu ile ilgili
yaptıkları başvuruların sonuçsuz kaldığını; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun
E:2010/5 - K:2010/651 sayılı ve 15.12.2010 T.li kararı çerçevesinde; 3194
sayılı yasanın 10. maddesinin 1. fıkrası delaleti ile Belediyece uygulamalı
İmar Planında kamu yararına ayrılan parselde en geç 3 ay içinde plan
tatbiki için 5 yıllık imar planı hazırlanmasının ve buna uygun olarak
taşınmazın kamulaştırılmasının yasa hükmü olduğunun tartışmasız biçimde
tespit olunduğunu; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun aynı kararda, ilgili
süreyi geçer biçimde amacına uygun işlem tesis edilmemesi ile mülkiyet
hakkının süresi belirsiz biçimde kısıtlamaya tabi tutulduğunu, bunun
Anayasanın 35. maddesindeki güvencelere aykırı olduğunu, bu halin kabulünün
“ hukuk devleti” ve “hukuk güvenliği”ni zedeleyeceğini, kişi hak ve
özgürlükleri ile kamu yararı arasında bulunan dengenin korunumu yönünden de
durumun “kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı için yeterli olduğunu”
tespit ettiğini; Yargıtay 5. Hukuk Dairesinden de aynı yönde kararlar
verildiğini; taşınmazın değerli olduğunu ifade ederek; hüküm altına
alınabilecek belirsiz alacak miktarının tespiti ile fazlaya ait talep ve
dava hakları saklı kalmak kaydıyla davalı idarelerce kamulaştırmasız olarak
el atılan taşınmaz hisseleri için şimdilik 10.000,00 TL’sının
kamulaştırmasız el atılan yer bedeli tazminatı olarak fazlaya ait talep ve
dava hakları saklı kalmak kaydıyla, müşterek ve müteselsilen sorumlu davalı
idarelerden alınarak davacı müvekkillerine hisseleri oranında ödenmesi istemiyle, adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idarelerin vekilleri süresi içerisinde görev itirazında
bulunmuşlardır.
GÖLBAŞI ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:5.7.2012 gün ve
E:2012/17 sayı ile, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun ve Yargıtay 5 Hukuk
Dairesinin emsal kararları da göz önüne alındığından bahisle, görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Maliye Bakanlığı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında resmi kurum alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın,
davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü,
E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak
nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna
ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında,
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı,
ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen
kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve imar
uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla
PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, Davalılardan Maliye Bakanlığı vekilinin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde anılan davalı
yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın
ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay
DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların sahibi olduğu
taşınmazlarına imar planında resmi kurum alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla, taşınmazın bedeli olarak şimdilik 10.000,00TL’sinin faizi
ile birlikte tazmini
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan Ankara Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı, İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı, Metropoliten
Nazım İmar Planlama Şube Müdürlüğünün 20.1.2012 gün ve …281-1587 sayılı
yazısına göre; Gölbaşı İlçesi, Tuluntaş Mahallesi 70 ada 4 nolu parselin
5216 sayılı Kanun uyarınca Ankara Büyükşehir Belediye Sınırı içinde
kaldığı, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 16.04.2010 tarih ve 1163
sayılı kararı ile onaylanan Tuluntaş-Koparan Kentsel Gelişim Proje Alanı 2.
Etap 1/5000 ölçekli Nazım imar planı kapsamında kaldığı, söz konusu 1/5000
ölçekli nazım imar planına yapılan itirazların Belediye Meclisinin
13.08.2010 gün ve 2530 sayılı kararı ile kısmen kabul kısmen reddedilerek
planın kesinleştiği, Tuluntaş-Koparan Kentsel Gelişim Proje Alanı 2. Etap
1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarının ise Gölbaşı Belediye Meclisi’nin
04.07.2011 gün ve 205 sayılı kararı ile uygun görülüp, Belediye Meclisinin
14.12.2011 gün ve 3660 sayılı kararı ile onaylandığı, ayrıca 70 ada 4 no’lu
parselin az bir kısmının söz konusu plan içerisinden geçen isale hattı
kapsamında kaldığı ifade edilmiştir.
Olayda,
davacı maliki olduğu taşınmazın imar planıyla resmi kurum alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre
geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme
yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında
idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile Davalılardan Maliye Bakanlığı vekilinin görev itirazının, Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan
Maliye Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Gölbaşı Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 5.7.2012 gün ve E:2012/17 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/270
KARAR NO: 2013/373
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacılar : 1-M.Ç., 2-S.A.
Vekili : Av.A.S.
Davalı : Muratpaşa
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.K.
O L A Y :
Davacılar vekili, müvekkillerinin hissedar olduğu Antalya İli, Muratpaşa İlçesi,
Demircikara Mahallesinde bulunan 5565 Ada 1 parsel sayılı taşınmazın, imar
düzenlemesi ile sosyal tesis alanı olarak ayrıldığını, Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu'nun 15.12.2010 tarih ve 2010/5-662/651 sayılı kararı uyarınca,
davalı idarece pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle
taşınmaza müdahale edildiğini, davalı idarenin eyleminin mülkiyet hakkının
özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliğe sahip bulunan
kamulaştırması el koyma olgusunun varlığı için yeterli bulunduğunu; bunun
sonucu olarak taşınmaz mal sahiplerinin dava yoluyla kamulaştırmasız el
atma hükümleri doğrultusunda mülkiyetin bedele çevrilmesini
isteyebileceğini; 6111 sayılı yasanın geçici 2.maddesi ve 5999 sayılı
yasanın geçici 6.maddesi uyarınca uzlaşmanın şart olmadığının, Yargıtay
5.Hukuk Dairesi'nin 13.12.2011 gün ve 2011/17580 Esas,2011/20948 sayılı
kararı ile açıkça ortaya konulduğunu; dava konusu taşınmaza kamulaştırma
yapmaksızın el atılmasının, Anayasa ve yasal mevzuata aykırılık teşkil
ettiğini, bu sebeple kamulaştırmasız el atılan taşınmazın dava tarihindeki
değeri gözetilerek bedelin tahsilini talep etmek zaruretinin doğduğunu
ifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak, müvekkilleri için
şimdilik, toplam 30.000 TL kamulaştırmasız el atma bedelinin dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte ödenmesine karar
verilmesi
istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Vekili süresi içinde görev
itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 4.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:28.9.2012 gün
ve E:2012/150 sayı ile, görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında sosyal tesis alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010
günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak
nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna
ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında,
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı,
ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen
kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve imar
uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in
katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı vekilinin,
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedarı olduğu
taşınmazlarına, imar planında sosyal tesis alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın toplam bedelinden,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 30.000,00 TL'si
bedelin faizi ile birlikte
tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle
eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar
ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara
bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Sosyal Tesis Alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı İdare vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Antalya
4.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 28.9.2012 gün ve E:2012/150 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/271
KARAR NO: 2013/374
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : H.E.
Vekilleri : Av.M.Ş.G., Av.N.G.
Davalılar : 1-Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.T.K.A.
2-Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.R.O.
3-Antalya İl Özel
İdaresi
Vekili : Av.M.K.
O L A Y :
Davacının vekilleri, müvekkillerinin hissedar olduğu Antalya İli, Muratpaşa
İlçesi, Kışla Mahallesinde bulunan 6288 Ada 1 parsel sayılı taşınmazın,
yaklaşık 10-15 yıl önce yapılan ve kesinleşen imar düzenlemesi ile
davalılar tarafından ilkokul alanı olarak ayrıldığını ancak, davalıların bu
güne değin pasif ve suskun kalmak ve taşınmaz üzerinde işlem tesis etmemek
sureti ile taşınmaza kamulaştırmasız el attıklarını; 5216 sayılı Büyükşehir
Belediyesi Kanununun 7., 3194 sayılı İmar Kanunun 10.maddesine aykırı
olarak; uzun yıllar programa alınmayan imar planının fiilen hayata
geçirilmemesi nedeni ile davalı idarece, pasif ve suskun kalmak ve işlem
tesis edilmemek sureti ile taşınmaza müdahale edilmesinin, mülkiyet
hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliği olduğunu; idarenin
bu eyleminin, kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı için yeterli
olduğunu; Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin E:2010/17128, K:2011/5077 sayılı, 22.03.2011
tarihli kararında bu duruma işaret edildiğini; davalıların taşınmaza bu
şekilde el koymasının, Anayasanın 35.maddesi ile Medeni yasanın
683.maddesine aykırı olduğunu ifade ederek; taşınmaza davalılar tarafından
kamulaştırmasız el atıldığı için ve açmış oldukları davanın belirsiz alacak
davası olduğu da göz önünde tutularak, fazlaya ilişkin tüm talep ve dava
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00.TL (On Bin TL)
tutarındaki kamulaştırmasız el atma bedelinin faizi ile birlikte
davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı İdarelerin vekilleri, süresi
içinde görev itirazında bulunmuşlardır.
ANTALYA 2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:19.10.2012 gün
ve E:2012/188 sayı ile, davanın kamulaştırmasız el atma nedeniyle açıldığı
gerekçesiyle, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem
niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında okul alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedarı olduğu
taşınmazına, imar planında ilkokul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik
10.000,00 TL'si bedelin faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek
kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki
fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması gereken yerlerin
alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan miktar belediye veya
valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden, Antalya, Muratpaşa
İlçesi, Demircikara Mahallesi 6288 ada 1 parsel nolu taşınmazın, ilgili
belediyesince 1991 yılında yapılan imar uygulaması ile imar planında
ilköğretim alanı alarak ayrıldığı; taşınmaz üzerinde okul binası
bulunmadığı; söz konusu taşınmaz için alınmış her hangi bir kamulaştırma
kararı bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Okul (ilköğretim) Alanı kullanımında kaldığı,
aradan uzun süre geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde
düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Antalya 2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 19.10.2012 gün ve E:2012/188
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/272
KARAR NO: 2013/375
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan
tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : A.H.T.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalı : Milli Eğitim
Bakanlığı
Vekili : Haz.Av.Ç.O.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkilinin hissedar olduğu Ankara
ili, Çankaya İlçesi, Çukurca Mah. 26796 Ada, 1 parsel sayılı taşınmazın,
yapılan imar planında, “okul yeri-lise alanı” olarak ayrıldığını ve tapu
kaydı üzerine kamulaştırılacak şerhi konulduğunu; dava konusu taşınmaza
davalı idarece fiilen el atılmadığını, ancak Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu’nun 15.12.2010 tarih, 2010/5-662 Es. ve 2010/551 K. sayılı kararı
ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiğini; idareye
yapılan müracaatlara rağmen, hiçbir bedel ödenmediğini ifade ederek; dava
konusu taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin ve ıslah hakları salı
kalmak kaydıyla, şimdilik 3.000,00 TL’sı bedelin dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı idareden tahsili istemiyle, adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresinde verdiği
dilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 19.ASLİYE HUKUK
MAHKEMESİ:23.11.2012 gün ve E:2012/298 sayı ile, Yargıtay 5.Hukuk
Dairesinin emsal ilamları gereğince davalının yargı yeri itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalı vekilinin, davanın imar
mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden
bahisle idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında lise alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmazına,
imar planında okul
yeri-lise alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 3.000 TL’sı bedelin,
faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığının, 13.6.2012 gün
ve M.06.1.ABB.0.13.03 /2012(26796/1)3093-10751 sayılı yazısında; dava
konusu edilen 26796 ada 1 sayılı parselin Çankaya Belediye Meclisinin
04/05/1988 tarih ve 186 sayılı kararı ile onaylanan Çukurca Mahallesi 2.
kısım Islah İmar Planı kapsamında “Lise” kullanımında kaldığı; 26796 ada 1
nolu parselin Çankaya Belediye Encümeninin 16/01/1992 tarih 178 sayılı
kararı ile yapılan 81054 nolu parselasyon planı kapsamında kaldığı, 80m2
oranında düzenleme ortaklık payının kesildiği; arsa niteliğinde, meskun
mahal içinde olduğu, 5216 sayılı yasa ile onaylı Büyükşehir Belediye ve
Mücavir alan sınırı içerisinde kaldığı belirtilmiş; dava konusu taşınmaz üzerinde plan doğrultusunda bir
yapılaşmanın bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Lise-Okul Alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 19. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 23.11.2012 gün ve E:2012/298 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/273
KARAR NO: 2013/376
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacılar : 1-M.E.A.
2-Y.A.
Vekili : Av.C.A.
Davalılar : 1-Gençlik ve Spor Bakanlığı (Spor
Genel Müdürlüğü)
Vekili : Av.D.K.
2-Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.B.V.
O L A Y :
Davacılar vekili, Ankara ili, Yenimahalle ilçesi İvedik- İmar Köyü. 44012
Ada, 1 parsel sayılı ve 30030
m2 yüzölçümündeki arsada müvekkillerine ait 529 m2 pay bulunduğunu;
bu taşınmazın, yapılan imar planında, “spor alanı” olarak ayrıldığını, tapu
kaydı üzerine kamulaştırılacak şerhi konulduğunu; dava konusu taşınmaza
davalı idarece fiilen el atılmadığını, ancak, Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu’nun 15.12.2010 tarih, 2010/5 - 662 Es. ve 2010/551 K. sayı ile, bu
tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiğini, bugüne kadar idareye
yapılan müracaatlara rağmen, hiçbir bedel ödenmediğini ifade ederek; dava
konusu taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin ve ıslah hakları saklı
kalmak kaydıyla, şimdilik 400,00 TL’sı bedelin dava tarihinden itibaren
işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte
tahsiline; taşınmazın tapu kaydının davalı idareye tescil ettirilmesine
karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili,
süresi içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 19.ASLİYE HUKUK
MAHKEMESİ:23.11.2012 gün ve E:2012/297 sayı ile, Yargıtay 5.Hukuk
Dairesinin emsal ilamları gereğince davalı Ankara Büyükşehir Belediyesinin
yargı yeri itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalılardan Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında spor alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte
bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda
öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve imar
uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın taşınmazın bedelinin
tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmının, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 ’inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan
nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin,
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare ve davanın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu
taşınmazlarına, imar planında spor alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin ve
ıslah hakları saklı kalmak üzere şimdilik 400 TL bedelin, faiziyle birlikte
tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak
ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava
dosyasının incelenmesinden; davacıların hissedarı bulunduğu
Ankara İli
Yenimahalle İlçesi, Yakacık Mahallesi 44012 ada 1 nolu parselin, Ankara
Büyükşehir Belediye Meclisinin 30/07/1997 gün ve 425 sayılı kararı ile
onaylanan 1/5000 ölçekli “Yakacık Köyü ve Çevresi Nazım İmar planı”
kapsamında “Spor Tesisleri Alanı” kullanımında kaldığı, Yenimahalle
Belediye Meclisinin 30/06/1999 gün ve 191 sayılı kararı ile onanan “Yakacık
Batı 1-2 Etap 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı kapsamında E:0,05 imar
durumlu “Spor Tesisleri” kullanımında kaldığı; onaylanan imar planına
istinaden hazırlanan parselasyon planının Yenimahalle Belediye Encümeninin
01/08/2000 tarih ve 2071/3840 sayılı kararıyla onaylandığı, taşınmaz üzerinde plan doğrultusunda bir tesis bulunmadığı
anlaşılmıştır.
Olayda, davacıların hissedar olduğu taşınmazın
imar/parselasyon planıyla Spor Tesisleri
alanı
kullanımında kaldığı, tapu kaydı üzerine kamulaştırma şerhi konulmasına
rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 19.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 23.11.2012 gün ve E:2012/297
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/274
KARAR NO: 2013/377
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan
tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : A.A.
Vekilleri : Av.M.Ş.G., Av.N.G.
Davalılar : 1-Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.K.
2-Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.O.
O L A Y :
Davacının vekilleri, müvekkillerinin hissedar olduğu Antalya İli, Muratpaşa
İlçesi, Demircikara Mahallesinde bulunan 6295 Ada 1 parsel sayılı
taşınmazın, yaklaşık 10-15 yıl önce yapılan ve kesinleşen imar düzenlemesi
ile davalılar tarafından sosyal tesis alanı olarak ayrıldığını ancak,
davalıların bu güne değin pasif ve suskun kalmak ve taşınmaz üzerinde işlem
tesis etmemek sureti ile taşınmaza kamulaştırmasız el attıklarını; 5216
sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7., .3194 sayılı İmar Kanunun 10.maddesine
aykırı olarak; uzun yıllar programa alınmayan imar planının fiilen hayata
geçirilmemesi nedeni ile davalı idarece, pasif ve suskun kalmak ve işlem
tesis edilmemek sureti ile taşınmaza müdahale edilmesinin, mülkiyet
hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliği olduğunu;
idarenin bu eyleminin, kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı için
yeterli olduğunu; Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin E:2010/17128, K:2011/5077
sayılı, 22.03.2011 tarihli kararında bu duruma işaret edildiğini; davalıların
taşınmaza bu şekilde el koymasının, Anayasanın 35.maddesi ile Medeni
yasanın 683.maddesine aykırı olduğunu ifade ederek; taşınmaza davalılar
tarafından kamulaştırmasız el atıldığı için ve açmış oldukları davanın
belirsiz alacak davası olduğu da göz önünde tutularak, fazlaya ilişkin tüm
talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00.TL (On Bin
TL) tutarındaki kamulaştırmasız el atma bedelinin faizi ile birlikte
davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı Vekili süresi içinde görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 6.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:7.9.2012 gün ve
E:2012/200 sayı ile, davalı tarafın görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında sosyal tesis alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el atma"
olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna
ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında,
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı,
ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen
kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve imar
uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine
ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE
:
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedarı olduğu
taşınmazına, imar planında sosyal tesis alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL'si bedelin faizi ile
birlikte tazmini
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park,
otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan
arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Sosyal Tesis Alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Antalya 6.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 7.9.2012 gün ve E:2012/200
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/275
KARAR NO: 2013/378
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacılar :1-S.A.2-H.A.Mirasçıları;a)H.A.b)F.A.c)
F.Ç.d)U.Ç. e)Ş.S. f)M.A. g)S.B. h)Ş.Y. i)İ.A.
Vekilleri : Av.H.K., Av.A.G.
Davalılar : 1-Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av.A.A.
2-Yenimahalle
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.H.K.
O L A Y : Davacılar vekili, müvekkillerinin
hissedar olduğu Ankara, Yenimahalle İlçesi, Yakacık - İmar Köyü, 43984 ada
1 parsel sayılı taşınmazın, 2000 yılında Yenimahalle Belediyesi tarafından
yapılan imar düzenlemesi ile “ortaöğretim (lise) alanı” olarak ayrıldığını;
taşınmaz için davalılar tarafından aradan geçen bunca zamana karşı herhangi
bir bedel ödenmediğini; kamulaştırma yapmadan müvekkillerinin arsasına el
atmış olmalarının, mülkiyet hakkının özüne aykırı olduğunu; davalılardan
Yenimahalle belediyesinin, fiilen el atılmayan, kamulaştırmasız el atmada
bulunulmayan söz konusu taşınmaz için uzlaşma talebinin kabulünün mümkün
olmayacağını bildirdiğini; davalıların, taşınmazı kamulaştırmadıkları gibi
üzerine herhangi bir yapı da yapmadığını, yıllardır pasif ve suskun
kaldıklarını; bunun, mülkiyet hakkının özüne dokunan ve mülkiyet hakkını
ortadan kaldıran kamulaştırmasız el atma olgusunun varlığı için yeterli
olduğunu; Yargıtay Genel Kurulunun 2010/5-662E-2010/651 K sayılı içtihadı
birleştirme kararında; taşınmaz üzerinde idarenin herhangi bir yapısı
olmasa bile “kamulaştırmasız el koyma” olgusunun gerçekleştiği yönde karar
verdiğini ifade ederek; dava konusu taşınmaza, davalıların kamulaştırmasız
el koyması nedeni ile müvekkillerin hisselerine düşen kısım için fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, alacaklarının şimdilik
5.000,00TL’sinin işleyecek faizleri ile birlikte davalılardan müştereken ve
müteselsilen tahsil edilerek müvekkillerine ödenmesine karar verilmesi
istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idarelerin vekilleri
süresi içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 12.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:29.11.2012 gün
ve E:2012/164 sayı ile, davalı tarafın görev itirazlarının reddine karar
vermiştir.
Davalı
İdarelerin vekillerinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdikleri dilekçeleri üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında orta öğretim alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken
olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla
PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarelerin vekillerinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idareler yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu
taşınmazlarına, imar planında ortaöğretim alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla, şimdilik 5.000,00 TL’nin, faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan Yenimahalle Belediye
Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 10.4.2012 gün ve
M-06-6-YEN-0-13-310.01.03/7954/Pln. 1374/1252 sayılı yazısında; Yakacık
Mahallesi 43984 ada 1 nolu parselin, 84161 nolu Yakacık Batı II Etabı
parselasyon planı kapsamında, E: 1.00, Hmaks:Serbest yapılaşma koşulu ile
“ortaöğretim” alanı kullanımında kaldığı; Eğitim alanlarının 84161 nolu
parselasyon planında “kamulaştırma ortaklık paylarından" oluşturulduğu
ve Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından kamulaştırılması gerektiği,
ancak o bölgede İl Milli Eğitim Müdürlüğünce Orta dereceli okula gereksinim
duyulup duyulmadığı konusunda görüş alınarak kamulaştırılmasının yapılıp yapılmayacağı
hakkında bilgi alınabileceği ve ayrıca parseldeki hissedarlar bir araya
gelerek, plandaki koşullara uygun olarak, yine İl Milli Eğitim
Müdürlüğünden görüş alınarak, ilgili taşınmaz üzerinde tasarrufta
bulunabilecekleri, ilgili ada parsel üzerinde kamulaştırmasız el atmanın
söz konusu olmadığı; ayrıca 84161 nolu parselasyon planının plan
notlarında; "Kamu ortaklık payı alanlarında (Kentsel Rekreasyon Alanı,
Sağlık Alanı, Eğitim Alanları, İdari Tesis Alanları, Ağaçlandırılacak Alan,
B.H.A., Pazar Alanları, SKT, îsale Hattı. Resmi Kurum Alanları v.b.) hak
sahibi olanlar, hisselerini İlgili kamu kuruluşuna aynı amaçla kullanılmak
üzere tapuda bedelsiz terk etmeleri durumunda inşaat alanı(yapı yoğunluğu)
% 10 arttırılır, ancak konut sayısı (nüfus yoğunluğu) artışı getirilemez.”
denildiği, bu hususta bedelsiz terk edildiği taktirde hissedarın aynı
plandaki imar haklarında inşaat alanının %10 artırılabileceği hususlarının
tespit edildiği belirtilmiştir.
Olayda, davacıların hissedar olduğu taşınmazın
imar/parselasyon planıyla “ortaöğretim alanı” kullanımında kaldığı, aradan
uzun zaman geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme
yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı idarelerin vekillerinin görev itirazlarının,
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı idarelerin vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN
Ankara 12.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 29.11.2012 gün ve E:2012/164 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/276
KARAR NO: 2013/379
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan
tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : M.A.
Vekili : Av.Ö.K.
Davalılar : 1-Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü
Vekilleri : Av.C.B., Av.B.D.
2-İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.Y.C.
3-Avcılar Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av.O.T.
O L A Y :
Davacı vekili, müvekkilinin hissedarı olduğu İstanbul ili, Avcılar ilçesi,
Cihangir Mevkii 29 pafta, 20402 parsel sayılı taşınmazın, 03.02.1982
kesinleşme tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ve devamı olan ve
halen yürürlükte bulunan 15.12.2006 tarih 1/5000 ölçekli Nazım İmar
planında ve 28.08.2008 kesinleşme tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar
planında AÇIK VE KAPALI SPOR ALANI olarak ayrıldığını, ancak 1982 yılından
bu güne kadar üzerinde tahsis amacına uygun bir düzenleme yapılmadığını; kamulaştırma
ya da takas cihetine gidilmediğini; müvekkilinin mülkiyet hakkının sahibine
verdiği yetkileri kullanma hakkının kısıtlandığını; Anayasa ve sair
yasalardan doğan mülkiyet hakkının süresi belli olmayan bir sınırlamaya
tabi tutulmasıyla, taşınmaza fiilen el atılmış olmasa dahi, hukuken
kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleşmiş olduğunu; Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun, bu dava ile aynen uyan E:2010/5-662, K:2010/551 sayılı ve
15.12.2010 tarihli kararının da bu doğrultuda olduğunu ifade ederek; fazlaya
ve maddi hatalara karşı talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla,
şimdilik 8.000-TL(sekiz bin lira) bedelin, dava tarihinden itibaren
isleyecek yasal faiz karar kesinleştikten sonra kamu alacaklarına uygulanan
en yüksek faiz, oranıyla ile birlikte davalılardan tahsiline, bedeli ödenen
kısımların davalılar lehine tapuya tesciline karar verilmesi istemiyle,
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı Vekili ile Avcılar Belediye
Başkanlığı vekili süresi içerisinde görev itirazında bulunmuşlardır.
KÜÇÜKÇEKMECE 4.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:6.12.2012
gün ve E:2012/443 sayı ile, kamulaştırmasız el atmanın nitelik itibariyle
haksız eyleme dayalı bulunması ve kamulaştırmasız el atma davaları ile
birlikte resen tapunun aynine ilişkin hüküm kurulması gerektiğinden adli
yargının görevli olduğu gerekçesiyle görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılardan Avcılar
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında açık ve kapalı spor alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin
ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler
karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel
Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki
el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın taşınmazın bedelinin
tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmının, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan
nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın taşınmaz
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Avcılar Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde, anılan
davalı idare ve davanın taşınmaz bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedarı olduğu
taşınmazına, imar planlarında açık ve kapalı spor alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 8.000
TL bedelin, faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan Avcılar Belediye
Başkanlığının 25.7.2012 gün ve
M.34.3.AVC.0.13-310.99.PL-2012/10590-R/497531-6889 sayılı yazısına göre;
Avcılar İlçesi, Cihangir Mahallesi, 29 pafta, 20402 parselin, 03.02.1982
onanlı 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar
Planı’nda “AÇIK VE KAPALI SPOR ALANI” (Bu planlar, İller Bankası’nca
hazırlanmış olup, yine İller Bankası’nca onanmıştır); 15.12.2006 onanlı
1/5000 ölçekli Avcılar Nazım İmar Planı’nda; “KAPALI VE AÇIK SEMT SPOR
ALANLARI”; 28.08.2008 onanlı 1/1000 ölçekli Avcılar 4. Bölge Uygulama İmar
Planı’nda “AÇIK- KAPALl SPOR ALANI (HELİPORT ALANI) lejantında kaldığı;
15.12.2006 onanlı 1/5000 ölçekli Avcılar Nazım İmar Planının; İstanbul 6.
İdare Mahkemesinin 16.04.2009 günlü, E:2007/1730, K:2009/626 sayılı kararı
ile iptal edildiği, ancak; bu kararın bozulması istemiyle İBB tarafından
temyize gidilmesi sonucu; Danıştay 6. Dairesinin 24.12.2010 günlü,
E:2009/10820, K:2010/11818 sayılı kararı ile “İSTANBUL 6. İDARE
MAHKEMESİNİN 16.04.2009 GÜNLÜ, E:2007/1730, K:2009/626 SAYILI KARARININ
BOZULMASINA” karar verildiği; dolayısıyla; 15.12.2006 onanlı 1/5000 ölçekli
Avcılar Nazım İmar Planı yeniden geçerli hale geldiği; ancak; bu arada da;
söz konusu parseli de içeren yerlerde; Başkanlık onayına istinaden;
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca 1/5000 ölçekli D-100 Karayolu
Güneyi Nazım İmar Planı çalışmaları başlatılmış olduğu, bu çalışmaların
halen devam ettiği; 1/5000 ölçekli planın, onanarak yürürlüğe girmesi
sonrasında da 1/1000 ölçekli uygulama imar planı çalışmalarının yapılacağı
belirtilmiştir.
Olayda, davacının hissedarı olduğu taşınmazın,
açık ve kapalı spor alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine
rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin
iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun
uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Avcılar Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Avcılar Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Küçükçekmece 4.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 6.12.2012 gün ve
E:2012/443 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/277
KARAR NO: 2013/380
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : İ.C.K.
Vekilleri : Av.M.Ş.G., Av.N.G.
Davalılar : 1-Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.K.
2-Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.O.
O L A Y :
Davacının vekilleri, müvekkillerinin hissedar olduğu Antalya İli, Muratpaşa
İlçesi, Demircikara Mahallesinde bulunan 5565 Ada 1 parsel sayılı
taşınmazın, yaklaşık 10-15 yıl önce yapılan ve kesinleşen imar düzenlemesi
ile davalılar tarafından sosyal tesis alanı olarak ayrıldığını ancak,
davalıların bu güne değin pasif ve suskun kalmak ve taşınmaz üzerinde işlem
tesis etmemek sureti ile taşınmaza kamulaştırmasız el attıklarını; 5216
sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7., .3194 sayılı İmar Kanunun
10.maddesine aykırı olarak; uzun yıllar programa alınmayan imar planının
fiilen hayata geçirilmemesi nedeni ile davalı idarece, pasif ve suskun
kalmak ve işlem tesis edilmemek sureti ile taşınmaza müdahale edilmesinin,
mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliği
olduğunu; idarenin bu eyleminin, kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı
için yeterli olduğunu; Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin E:2010/17128, K:2011/5077
sayılı, 22.03.2011 tarihli kararında bu duruma işaret edildiğini; davalıların
taşınmaza bu şekilde el koymasının, Anayasanın 35.maddesi ile Medeni
yasanın 683.maddesine aykırı olduğunu ifade ederek; taşınmaza davalılar
tarafından kamulaştırmasız el atıldığı için ve açmış oldukları davanın
belirsiz alacak davası olduğu da göz önünde tutularak, fazlaya ilişkin tüm
talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00.TL (On Bin
TL) tutarındaki kamulaştırmasız el atma bedelinin faizi ile birlikte davalılardan
tahsiline karar verilmesi
istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı Vekili süresi içinde görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 7.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:20.12.2012 gün
ve E:2012/191 sayı ile, emsal Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarına göre
davanın adli yargıda görüleceği gerektiğinden bahisle, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri;
yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı;
dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında sosyal tesis
alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya
da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği;
açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedarı olduğu
taşınmazına, imar planında sosyal tesis alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL'si bedelin faizi ile
birlikte tazmini
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir parselden
bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o
parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani teşkil
etmez…” hükmü yer almıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Sosyal Tesis Alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Antalya 7.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 20.12.2012 gün ve E:2012/191
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/278
KARAR NO: 2013/381
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan
tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar :1-K.B.2-A.B.3-G.B.4-A.B.5-M.N.F.6-C.B.Mirasçıları;a)G.B.b)A.O.B.c)K.S.C.B.d)E.B
Vekili : Av.Z.T.
Davalılar : 1-Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.D.B.
2-Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.K.
O L A Y :
Davacılar vekili, müvekkillerinin hissedar olduğu Ankara İli, Çankaya
ilçesi, Keklikpınarı mevkiinde kain 27742 ada 1 parsel sayılı taşınmaza,
davalı idare tarafından her hangi bir Kamulaştırma İşlemi yapılmaksızın
spor ve rekreasyon alanı olarak kullanılmak suretiyle fiilen/hukuken el
atıldığını; Yargıtay 5.Hukuk Dairesi 2011/17580 E.2011/20948 K.sayılı
13.12.2011 tarihli kararında, uzlaşmaya gidilmeden de dava açılabileceğinin
belirtildiğini; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun da 15.12.2010 tarihli son
içtihadı ile, fiili elatma olmadan da hukuki elatmayı kamulaştırmasız
elatma olarak kabul ederek taşınmaz bedelinin ödenmesi gerektiğine
hükmettiğini; Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin 21.03.2011 tarih 2010/16894
E.2011/4865 K.sayılı ilamında da aynı doğrultuda hüküm verildiğini ifade
ederek; dava konusu taşınmaza davalı idare tarafından kamulaştırma işlemi
yapılmaksızın spor ve rekreasyon alanı olarak kullanılmak suretiyle
fiilen/hukuken el atılmış olduğundan, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik, 8.000TL kamulaştırmasız el atma tazminatının, dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden
tahsili
istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan Çankaya Belediye Başkanlığı
vekili, süresi içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 22.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:17.10.2012 gün
ve E:2012/30 sayı ile, yargı yolu itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalılardan Çankaya Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari eylem"
olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun
8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri,
genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü
maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis
ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında spor ve rekreasyon alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin
ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler
karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel
Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki
el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu
taşınmazına, imar planında spor ve rekreasyon alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik
8.000,00 TL.sı bedelin, faizi ile birlikte tazmini istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara
itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen
itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını
geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan Çankaya Belediye Başkanlığı, İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 20.2.2012 gün ve M.06.6.ÇAN.035.05.06/
4733-551 (5406) sayılı yazısının incelenmesinden; Keklikpınarı 81152 no'lu
parselasyon planıyla Spor ve Rekreasyon Alanı olarak ayrılan, imar durumu
E:0.05 olan, Kamu ortaklık payı ile oluşturulan 27742 ada 1 sayılı
parselin, Belediye Encümeninin 16/05/1996 tarih ve 1843 sayılı kararı ile
onaylanmış olduğu; ayrıca Ankara Büyük Şehir Belediye Meclisinin 16/12/2011
tarih ve 3731 sayılı kararı ile Kamu ortaklık payı(KOP) Alanlarından maliklerine
tasarruf imkanı sağlamak vb. amaçlarla ilgili yatırımcı kamu kurum ve
kuruluşlarının (eğitim, sağlık, spor vb.) muvafakat etmesi kaydıyla,
maliklerince ilgili belediyesinden alınacak özel ruhsatla özel amaçlı da
kullanılabilineceğinin belirtilmekte olduğu anlaşılmıştır.
Olayda, davacıların hissedar olduğu taşınmazın
imar planıyla “Spor ve Rekreasyon Alanı” kullanımında kaldığı, aradan uzun
süre geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme
yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Çankaya Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile davalılardan Çankaya
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 22.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 17.10.2012 gün ve E:2012/30
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/279
KARAR NO: 2013/382
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacılar :
1-N.Y.2-H.Y.3-Y.Y.4-F.Y.5-Z.Y.6-Kendi adına asaleten küçük çocukları S.Y.ve
E.Y.
velayeten
S.Y.7-V.D.8-B.M. 9-H.Y.10-H.Y.11-A.Y.12-S.E.13-Ş.A. 14-F.Y. 15-M.Y.
16-M.Y.17-B.D.18-H.H.Y.19-R.Y.
20-M.Y.21-S.Y.22-Ö.Y.23-Ş.Y.24-Y.Y. 25-Y.D.
Vekilleri : Av.N.B., Av.H.K.,
Av.B.B.A.
Davalı : Ankara İl Özel İdaresi
Vekili : Av.E.B.
O L A Y :Davacılar vekili, müvekkilinin hissedar olduğu
Ankara, Etimesgut, Eryaman Mahallesi 19522 ada 1 parsel sayılı taşınmaz
imar planında İLKÖĞRETİM ALANI (temel eğitim alanı) olarak ayrıldığını;
planın üzerinden beş yıldan daha fazla süre geçtiği halde
kamulaştırılmadığı gibi, üzerine herhangi bir okul v.s. yapılmadığını,
halen boş olarak durduğunu; Yüksek HGK’nun 15.12.2010 tarih ve 2010/5-662
E. 2010/651 Karar sayılı kararı ve Yargıtay 5. Hukuk Dairesi
içtihatlarında; imar mevzuatı gereğince imar planının yürürlük tarihinden
itibaren beş yıl içinde planda kamu hizmetine tahsis edilen taşınmazın
ilgili İdare tarafından kamulaştırılması gerektiği, aksi halde taşınmaza
kamulaştırmasız el atılmış sayılacağının belirtildiği; davalı İdarenin,
kamu hizmetine ayrılan dava konusu taşınmazda kamulaştırma yükümlülüğünü
yerine getirmediğinden, taşınmaza kamulaştırmasız el atılmış sayıldığını
ifade ederek; söz konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atılması sebebiyle;
müvekkillerine ait hisseye isabet eden kamulaştırmasız el atma
alacaklarının tespiti ile fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı
kalarak şimdilik 10.000,00 TL.nin müracaat tarihinden itibaren yasal faizi
ile birlikte Davalı İdareden tahsili ile müvekkillere ödenmesine, bedel ödendiğinde
taşınmazdaki müvekkilleri hissesinin İdare adına tesciline karar verilmesi
istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare
vekili, süresi içinde görev itirazında bulunmuştur.
SİNCAN 5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:27.11.2012 gün
ve E:2012/74 sayı ile, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu'nun
16.05.1956 gün ve 1956/1-6 sayılı kararı gereğince, idarenin kamulaştırma
işlemi yapmaksızın taşınmaza el atması halinde malikin idareye karşı
dilerse el atmanın önlenmesi, dilerse taşınmaz mülkiyetinin devri karşılığı
tazminat talep edebileceğinin karara bağlandığı; içtihadı birleştirme
kararlarının bağlayıcı olduğu, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun, 5 ve 18.
Hukuk Dairelerinin aynı mahiyetteki istikrar kazanmış uygulamaları ile 2942
sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6 maddesi hükmü gözetilerek
kamulaştırmasız el atma talepli davalarda adli yargının görevli olduğu
gerekçesiyle, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin, davanın imar
mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden
bahisle idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında ilköğretim okulu alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin
ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler
karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel
Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki
el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın, taşınmazın bedelinden oluştuğu
ileri sürülen tazminat istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın, taşınmazın bedelinden oluştuğu
ileri sürülen tazminat istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu
taşınmazına, imar planında İlköğretim
Alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik; 10.000 TL bedelin faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık
payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir
düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; dava konusu
edilen 19522 ada 1 sayılı parselin; “Temel Eğitim Tesisi” olarak ayrılmasına
ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 27.1.1992 tarih ve 27 sayılı
kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarının 02.03.1992
tarihli Resmi Gazetede yayınlandığı; 30 gün süre ile ilan edildiği ve
itiraz olmadığından 30 gün sonunda kesinleştiği; taşınmaz üzerinde plan
doğrultusunda yapılmış bir tesis bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla "İlköğretim Alanı
(Temel Eğitim Tesisi) kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine
rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerektiği gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Sincan
5.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 27.11.2012 gün ve E:2012/74 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/280
KARAR NO: 2013/383
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : A.A.
Vekilleri : Av.M.Ş.G., Av.N.G.
Davalılar : 1-Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.K.
2-Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.O.
3-Gençlik
ve Spor Bakanlığı
Vekili : Av.Z.H.
O L A Y :
Davacının vekilleri, müvekkillerinin hissedar olduğu Antalya İli, Muratpaşa
İlçesi, Demircikara Mahallesinde bulunan 5601 Ada 2 parsel sayılı
taşınmazın, yaklaşık 10-15 yıl önce yapılan ve kesinleşen imar düzenlemesi
ile davalılar tarafından semt spor sahası alanı olarak ayrıldığını ancak,
davalıların bu güne değin pasif ve suskun kalmak ve taşınmaz üzerinde işlem
tesis etmemek sureti ile taşınmaza kamulaştırmasız el attıklarını; 5216
sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7., 3194 sayılı İmar Kanunun
10.maddesine aykırı olarak; uzun yıllar programa alınmayan imar planının
fiilen hayata geçirilmemesi nedeni ile davalı idarece, pasif ve suskun kalmak
ve işlem tesis edilmemek sureti ile taşınmaza müdahale edilmesinin,
mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliği
olduğunu; idarenin bu eyleminin, kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı
için yeterli olduğunu; Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin E:2010/17128,
K:2011/5077 sayılı, 22.03.2011 tarihli kararında bu duruma işaret
edildiğini; davalıların taşınmaza bu şekilde el koymasının, Anayasanın
35.maddesi ile Medeni yasanın 683.maddesine aykırı olduğunu ifade ederek;
taşınmaza davalılar tarafından kamulaştırmasız el atıldığı için ve açmış
oldukları davanın belirsiz alacak davası olduğu da göz önünde tutularak,
fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
10.000,00.TL (On Bin TL) tutarındaki kamulaştırmasız el atma bedelinin faizi
ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle, adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı ve Gençlik ve Spor Bakanlığı Vekilleri
süresi içinde görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 6.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:7.9.2012 gün ve
E:2012/201 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari eylem"
olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun
8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri,
genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü
maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis
ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında tarafından semt spor sahası alanı olarak ayrılan taşınmazın
bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu
bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedarı olduğu
taşınmazına, imar planında semt spor sahası alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın toplam bedelinden,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL'si
bedelin faizi ile birlikte
tazmini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı
İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8.
maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda
belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak
yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu
planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan
yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar
ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara
bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla tarafından semt spor
sahası alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız
el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia
edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu
gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planında yer alan
davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış
olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Antalya 6.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 7.9.2012 gün ve E:2012/201
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/281
KARAR NO: 2013/384
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : A.H.
Vekilleri : Av.E.A., Av.E.A.
Davalılar : 1-İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av.Y.C.
2-Küçükçekmece Belediye Başkanlığı
Vekilleri : Av.H.A.(B), Av.S.F.
O L A Y : Davacı vekili,
müvekkilinin maliki olduğu, İstanbul ili, Küçükçekmece ilçesi, Küçükçekmece
mahallesi, Cumhuriyet mevkiinde kain ve tapunun, 8 pafta, 5780, 444 parsel
no.larında kayıtlı bulunan, arsa niteliğindeki taşınmazın 21.06.1982 tasdik
tarihli, 1/1000 ölçekIi Küçükçekmece İmar Planında “Piknik” Alanında
kaldığını; ayrıca parselin İstanbul Büyükşehir Belediyesinin 1/5000 ölçekli
Küçükçekmece İlçesi ”Arkeolojik Doğal Sit Alanı Koruma Amaçlı Nazım İmar
Planı çalışması kapsamında olduğunun bildirildiğini plan hükümleri
gereğince, taşınmazdan tasarruf etme imkanının ortadan kalktığını; yaklaşık
30 seneden bu yana taşınmazın Kamulaştırılmadığını, tahsis amacı dışına
çıkarılmadığını; müvekkilinin mülkiyet haklarının, süresi belli olmayan bir
sınırlamaya tabi tutulduğunu; imar planlarında uzunca bir süre yeşil alan
olarak tahsis edilmiş bulunan dava konusu taşınmazı kamulaştırmayarak ve ya
takas yoluyla davacıya başka bir yerden taşınmaz vermeyerek pasif kalmak
sureti ile tasarrufunu engelleyen davalı idarenin, Anayasada yer alan Temel
Hak ve Hürriyetlerle bireyin mülkiyet hakkına saygılı olduğundan söz
edilemeyeceğini; bir kişinin taşınmazına eylemli olarak el atıp, tamamen
veya kısmen kullanılmasına engel olunması ile imar uygulaması arasında sonucu
itibari ile bir fark bulunmadığını; Yargıtay içtihatlarına göre
Kamulaştırmasız El Atmanın tüm unsurlarının gerçekleşmiş bulunduğunu ifade
ederek; fazlaya ilişkin talep ve dava haklarımız, “el atılan taşınmazın
yüzölçümü ve değerleri bakımından da dahil olmak üzere fazlaya ilişkin hak
ve alacaklarını talep ve dava etme hakları” saklı ye baki kalmak ihtirazi
kaydı ile şimdilik; kamulaştırmasız el atmadan dolayı alacaklarının 30.000,00
Türk Liralık bölümünün dava tarihinden itibaren işleyecek 4709 Sayılı
Yasa’nın 18.md.si ile değiştirilen Anayasa'nın46.md.sinin son fıkrası hükmü
gereğince “kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranı ile birlikte
tahsiline ve davacılara payları oranında verilmesine; müvekkilinin
taşınmazına el atılmakla, yapılacak ödemeye isabet edecek pay miktarlarının
iptali ile davalı/İdare adına tesciline karar verilmesi istemiyle, adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan Küçükçekmece Belediye Başkanlığı
vekili, süresi içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
KÜÇÜKÇEKMECE 4.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:10.12.2012
gün ve E:2012/45 sayı ile, kamulaştırmasız el atma davalarının temelinin
haksız fiile dayanması ve tazminat hükmü kurulduğu anda taşınmazın aynına
ilişkin hükümler de verilmesi gerektiğinden adli yargının görevli kabul
edildiği gerekçesiyle, davalı yanın idari yargının görevli olduğu yönündeki
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Küçükçekmece Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında piknik alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da
sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına
alınması istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Küçükçekmece Belediye
Başkanlığı vekilinin,
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare ve davanın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının maliki olduğu
taşınmazlarına, imar planında piknik alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 30.000,00 TL.sı bedelin,
faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir parselden
bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o
parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani teşkil
etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan Küçükçekmece Belediye
Başkanlığı’nın cevap dilekçesinde; dava konusu K.Çekmece ilçesi, Cumhuriyet
mah.8 pafta 5780,444 parsel sayılı taşınmazların; 21/06/1982 tasdik tarihli
1/5000 ölçekli Küçükçekmece revizyon Nazım imar planında ve 21/06/1982
tasdik tarihli 1/1000 ölçekli Küçükçekmece merkez uygulama imar planında
Piknik alanı olarak planlanmış olduğu; dava konusu parsellerin, doğal sit
alanı dışında kaldıkları; anılan parsellerin, Küçükçekmece Gölü kıyı kenar
çizgisinden itibaren kara yönünde ilk 50 mt.lik mesafede yer almakta
olduğu, dava konusu 5780 ve 444 sayılı parsellerin de içerisinde bulunduğu
alanda Küçükçekmece 5780 ve 444 sayılı parsellerin de içerisinde bulunduğu
alanda Başkanlıklarınca hazırlanan Küçükçekmece Kıyı ve dolgu alanlarına
ilişkin 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama imar
planının onaylanmak üzere Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderildiği
belirtilmiştir.
Olayda, davacının maliki olduğu taşınmazların
imar planıyla “Piknik Alanı” kullanımında kaldığı, aradan uzun süre
geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme
yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planında yer alan davacıya ait taşınmazların bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Küçükçekmece Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Küçükçekmece Belediye
Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Küçükçekmece 4.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 10.12.2012 gün ve
E:2012/45 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/282
KARAR NO: 2013/385
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 12. maddesinde öngörüldüğü
şekilde, görev itirazının reddine ilişkin karardan sonra 15 günlük süre
içinde, uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere iki
nüsha dilekçenin itirazı reddeden yargı merciine verilmemesi nedeniyle
yapılan başvurunun, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.T.
Vekili : Av.C.D.
Davalı : Ümraniye Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.S.B.K.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkilinin
maliki bulunduğu, İstanbul ili, Ümraniye ilçesi, Çakmak Mahallesi, 25
pafta, 651 ada, 10 nolu parsel sayılı taşınmazın, davalı Ümraniye
Belediyesinin yaptığı 13.02.1998 onanlı 1/1000'lik İmar Planında kısmen
park, kısmen yol alanında bırakıldığını; söz konusu parsel için alınmış bir
kamulaştırma kararı bulunmadığını; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 tarih ve 2010/5-662 E., 2010/651 K. sayılı kararından bahisle,
dava konusu taşınmazın uzun yıllardan bu yana kamulaştırılmaması nedeniyle,
tasarruf hakkının engellendiğini, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
tazminat talep etme gereğinin doğduğunu ifade ederek; fazlaya dair talep ve
dava hakları saklı kalmak kaydıyla; kamulaştırmasız el atma nedeniyle,
bilirkişi raporu doğrultusunda arttırmak üzere, şimdilik 10.000,00 TL'nin
dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle 19.12.2011 tarihinde adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı İdare
vekili, 3.2.2012 tarihli birinci cevap dilekçesinde görev itirazında
bulunmamış ancak 30.5.2012 tarih, …1756196 sayılı dilekçede “Uyuşmazlık
Mahkemesinin 2011/238E.,-2012/63K. sayılı kararıyla hukuki el atma
davalarının görüm yerinin İdare Mahkemeleri olduğuna ilişkin kararı
uyarınca mahkemenizin görevsizliğine karar verilmesini ve eğer bu
talebimizin mahkemenizce reddedilmesi halinde görev uyuşmazlığı
çıkartılması için dosyanın bir örneğinin Danıştay Cumhuriyet Başsavcılığına
sunulmak üzere Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesini arz ve talep ederim.”
demek suretiyle görev itirazında bulunulmuştur.
ÜMRANİYE 3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
29.6.2012 günlü, davalı vekilinin de katıldığı 1.celsede ve E:2011/771 sayı
ile, davalı vekilinin, iş bu davanın idari dava olduğuna ilişkin görev
itirazı yönünden, imar yoluyla kısıtlama sebebiyle açılan el atma tazminatı
davalarında, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin ve Hukuk Genel Kurulunun bu tür
kısıtlamaların fiili el atma ile aynı kuvvette ve tapu malikinin tasarruf
haklarını kısıtlayıcı kabul ederek davaların kamulaştırmasız el atma davası
olarak kabul ettiği, hukuk genel kurulu kararının davacı vekilince dosyaya
sunulduğu, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinden de çok sayıda bu hususta karar
verildiği nazara alınarak davalı vekilinin görevle ilgili itirazının esasla
birlikte temyizi kabil olmak üzere reddine; masrafı davalı vekili
tarafından karşılandığı takdirde dosyanın tasdikli bir fotokopisinin
Danıştay C. Başsavcılığına gönderilmesine karar vermiştir.
Davalı vekili tarafından, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle yeni bir başvuru yapılmamış, buna
karşılık, Ümraniye 3.Asliye Hukuk Mahkemesi; 17.7.2012 gün ve E:2011/770
sayılı yazı ile; Mahkemelerinin 2011/771 esas sayılı dosyasının, davalı
Ümraniye Belediye Başkanlığı vekilinin 30.5.2012 tarihli dilekçesi ile uyuşmazlığın
idari yargıda çözümlenmesi gerektiğini belirtmiş olmakla; Uyuşmazlık
Mahkemesi Kanununun 10.ve 12. maddesi gereğince Danıştay Başkanlığı
Sözcülüğüne gönderilmesi gerektiğinin anlaşıldığından bahisle, dosyanın
onaylı fotokopisini Danıştay Başsavcılığına göndermiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve öğreti'de, kamu
idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek
yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari
işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre, idarelerin 3194 sayılı imar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizlikleri de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında kısmen park ve kısmen de
yol olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin
anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacının taşınmazının,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662, K:2010/651
sayılı kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya
da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemeden, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, idari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan
başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın başvurunun
reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un “Yargı merciince yapılacak işlemler”
başlıklı 12. maddesinde; “Görev itirazında bulunan kişi veya makam,
itirazın reddine ilişkin kararın verildiği tarihten, şayet bu kararın
tebliği gerekiyorsa tebliğ tarihinden, itiraz yolu açık bulunan ceza davalarında
ise ret kararının kesinleştiği tarihten başlayarak onbeş gün içinde,
uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere iki nüsha
dilekçeyi itirazı reddeden yargı merciine verir.
Bu yargı
mercii, dilekçenin bir nüshasını ve varsa eklerini yedi gün içinde cevabını
bildirmesi için diğer tarafa tebliğ eder. Tebligat yapılan taraf, süresi
içinde bu yargı merciine cevabını bildirmezse, cevap vermekten vazgeçmiş
sayılır.
(Değişik
fıkra: 23/07/2008-5791 S.K./4.mad) Yargı mercii, itiraz dilekçesi üzerine
verdiği itirazı ret kararını kaldırarak görevsizlik kararı vermediği
takdirde; yetkili makama sunulmak üzere kendisine verilen dilekçeyi, alınan
cevabı ve görevsizlik itirazının reddine ilişkin kararını, dava dosyası
muhtevasının onaylı örnekleriyle birlikte uyuşmazlık çıkarma isteminde
bulunmaya yetkili makama gönderir.
Bir davada uyuşmazlık çıkarılması için
yalnız bir kez başvurulabilir.” Hükmüne; “Uyuşmazlık Çıkarma İsteminde Bulunmaya Yetkili Makamca Yapılacak
İşlemler” başlıklı 13. maddesinde; “(Değişik cümle: 23/07/2008-5791
S.K./5.mad) Uyuşmazlık çıkarma konusundaki dilekçe ile ekleri kendisine ulaşan
yetkili makam, gerekirse dilekçedeki veya eklerindeki eksiklikleri
tamamlattıktan sonra, uyuşmazlık çıkarmaya yer olmadığı sonucuna varırsa
veya yapılan başvuruda 12 nci maddenin birinci fıkrasında öngörülen sürenin
geçirilmiş olduğunu tespit ederse, istemin reddine karar verir. Bu
karar, ilgili kişilere veya makama ve ilgili yargı merciine, hemen tebliğ
olunur. Bu karara karşı hiç bir yargı merciine başvurulamaz.
Uyuşmazlık çıkarılmasını
gerekli gördüğü durumlarda yetkili makam, dilekçe ve eklerinin kendisine
ulaştığı tarihten, şayet eksiklikleri tamamlatmak yoluna gitmiş ve bu
erekle gönderdiği yazıları on gün geçmeden postaya vermiş ise eksikliklerin
tamamlandığı tarihten başlayarak en geç on gün içinde düzenleyeceği
gerekçeli düşünce yazısını, kendisine gönderilen dilekçe ve ekleri ile
birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine yollar ve ayrıca Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurduğunu ilgili yargı merciine hemen bildirir.(Ek cümle:
23/07/2008-5791 S.K./5.mad) Bu takdirde ilgili yargı mercii, 18 inci
maddede öngörüldüğü şekilde davanın görülmesini geri bırakır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanı, düşünce yazısıyla eklerini, görevsizlik itirazını
reddeden yargı merciine göre ilgili bulunan Başsavcı veya Başkanunsözcüsüne
tebliğ edebilir. Tebliği alan makam karşılık vermek isterse, yedi gün
içinde yazılı karşılığını vermekle görevlidir.”hükmüne yer verilmiş;
Yasa’nın 27. maddesinde ise “Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya
veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri
reddeder.” denilmiştir.
Anılan
12. maddeye göre, uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak
üzere düzenlenen dilekçenin, görevlilik kararının tebliğ edildiği tarihten
başlayarak onbeş gün içinde itirazı reddeden yargı merciine verilmesi
gerekmektedir.
Dosyanın
incelenmesinden, görev itirazının reddine ilişkin kararın, davalı vekilinin
de katıldığı 29.6.2012 tarihli 1.celsede verildiği; davalı idarece, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle, bu tarihten başlayarak onbeş gün
içinde, uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere iki
nüsha dilekçenin itirazı reddeden yargı merciine verilmediği; ilk oturumdan
önce verilen 30.5.2012 tarihli dilekçe ile yetinilmesine rağmen Danıştay
Başsavcılığınca, istemin reddedilmediği anlaşılmıştır.
Açıklanan
nedenlerle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 12. ve 13.
maddelerine aykırı olan istemin ve bu istem nedeniyle Danıştay
Başsavcılığınca yapılan başvurunun, aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca
reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 12 ve 13. maddelerinde
öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca
REDDİNE, 11.3.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/283
KARAR NO: 2013/386
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacılar : 1-V.M., 2-H.M., 3-S.M., 4-N.Ö.,
5-N.M.’e vekaleten kendi adına asaleten, 6-H.M.,
7-A.U.’a
velayeten kendi adına asaleten, 8-L.M.
Vekili : Av. M.Y.
Davalı : Ankara İl Özel İdaresi
Vekili : Av.E.B.
O L A Y : Davacılar vekili, müvekkillerinin hissedar olduğu Ankara
ili, Yenimahalle İlçesi, 45928 Ada 1 parsel sayılı arsanın tamamının Ankara
İl Özel İdaresi tarafından, okul alanı uygulaması nedeniyle
kamulaştırıldığını; kamulaştırma kararı nedeniyle müvekkillerinin söz
konusu taşınmazdaki kullanım haklarını kaybettiğini; davalının bu güne
değin herhangi bir bedel ödemesinde bulunmadığını ifade ederek; fazlaya
dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, müvekkillerinin hissesine
isabet eden kamulaştırma bedellinin kendilerine ödenmesine karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmış; dava değeri 10.000 TL olarak
gösterilmiştir.
Davacılar vekili, daha sonra Mahkemeye
verdiği dilekçe ile, taşınmazın ada parsel numarasını yanlış verdiklerinden
bahisle, dava konusu edilen taşınmazı, 45927 ada, 1 parsel olarak
düzeltmiştir.
Davalı idare
vekili, süresi içinde verdiği cevap dilekçesinde görev itirazında bulunmuş;
ayrıca, taşınmaza fiili bir el atmanın mevcut olmadığını, müvekkili idare
tarafından gerçekleştirilmiş bir kamulaştırma işleminin de bulunmadığını
savunmuştur.
SİNCAN 5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:6.12.2012 gün
E:2012/280 sayı ile, davalı vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin, davanın imar
mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden
bahisle idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında okul alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı
yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa
hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve
zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında
bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki
ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması
istemine ilişkin davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem
ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince İdari Yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla
PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca
dava, “taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine
ilişkin” olarak nitelendirilmek suretiyle 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu
taşınmazlarına, imar planında Okul Alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
10.000 TL bedelin tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını
belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde
Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme
ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli
Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park,
otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; dava konusu
edilen 45927-ada 1 sayılı parselin Etimesgut Belediye Meclisi’nin
31.05.1995 tarih ve 62 sayılı kararıyla uygun görülerek, Ankara Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığınca onaylanan
1/1000 ölçekli Eryaman Köyü Çevresi I. Etap İmar Planı kapsamında
“Ortaöğretim” kullanımında kaldığı, E=0.50, Hmax=9.50 m. yapılaşma
koşullarında olduğu; taşınmaz üzerinde plan kapsamında yapılmış bir tesis
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla "Ortaöğretim
alanı kullanımında kaldığı, davacılar vekili tarafından, taşınmazın
kamulaştırıldığı; kamulaştırma kararı nedeniyle müvekkillerinin söz konusu
taşınmazdaki kullanım haklarını kaybettiği, davalının bu güne değin
herhangi bir bedel ödemesinde bulunmadığı ifade edilerek, kamulaştırma
bedelinin tahsili şeklinde dava açılmış ise de; ortada bir kamulaştırma
işleminin ve taşınmaz üzerinde yapılmış bir tesisin bulunmadığı; esasen
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında "Ortaöğretim
alanı olarak yer alan ve kullanım haklarının kısıtlandığını iddia eden
davacılara ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış
olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Sincan
5.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 6.12.2012 gün E:2012/280 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/289
KARAR NO: 2013/387
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun 48/6. maddesi uyarınca Savcı tarafından verilen idari yaptırım
kararının kaldırılması istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.K.E.
Davalı : İstanbul Valiliği
O L A Y : Uyuşturucu ve keyif verici madde
alarak araç kullanmak suretiyle 2918 sayılı Yasa'nın 48/6. maddesine aykırı
davrandığından bahisle davacı hakkında Trafik Suç Tutanağı düzenlenerek,
Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı Kabahat Bürosuna gönderilmesi üzerine,
anılan Başsavcılığın 27.3.2012 gün ve Kabahat Defteri No:2012/1506, Karar
Numarası: 2012/1078 sayılı İdari Yaptırım Kararıyla; sanık hakkında,
“uyuşturucu ve keyif verici madde alarak araç kullanmak” suretiyle 2918
sayılı Kanun’un 48/6. maddesine aykırılıktan tutanak düzenlenip, Cumhuriyet
Başsavcılıklarına gönderildiği, sanığın üzerine atılı kabahat eylemini
işlediğinin tutanak ve eki belgeler ile anlaşıldığı; 5349 sayılı Kanun ile
değişik 5252 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca eylemin cezasının, artık
idari para cezası olduğu ve Cumhuriyet Savcılığınca verilmesinin gerektiği;
2918 sayılı Kanun’un 48/6 maddesinde hem hafif hapis ve hem de hafif para
cezasının mevcut olduğu, 5252 sayılı Kanunun 7/2 maddesi uyarınca ceza
belirlenirken sadece hafif hapis cezasının esas alınmış olduğu, 5326 sayılı
Kanunun 17. maddesi uyarınca, kabahatin haksızlık içeriği ve failin kusur
durumu göz önüne alınarak cezasının takdiren ve teşdiden uygulanmış
bulunduğu, 5237 sayılı yasanın 52. maddesi uyarınca bu cezanın günlüğü,
sanığın ekonomik ve diğer şahsi halleri dikkate alınarak, takdiren 25,00
TL'den idari para cezasına çevrilmiş olduğu gerekçesiyle; sanığın 6 ay
hafif hapis cezası ile cezalandırılmasına, hafif hapis cezasının beher günü
25,00 TL'den çevrilerek, neticeden 4.500,00 TL idari para cezasıyla
cezalandırılmasına, sanığın ekonomik durumunun müsait olmaması halinde,
idari para cezasının ilk taksitinin peşin ödenmesi koşuluyla birer ay
arayla ve dört eşit taksitte ödenmesine, taksitlerin zamanında ve tam
olarak ödenmemesi halinde kalan kısmın tamamının ödenmesi gerektiğinin
bilinmesine, sürücü belgesinin geri alınması için nöbetçi sulh ceza mahkemesine
kesinleşmiş karar örneği eklenerek müzekkere yazılmasına, kararın
tebliğinden itibaren 15 gün içinde Küçükçekmece Sulh Ceza Mahkemesi’ne
başvuru yolunda bulunabileceği ve başvuruda haksız çıkılması halinde bütün
masrafların kendisine yükletileceğinin bilinmesine karar vermiştir.
Ayrıca, davacıya ait sürücü belgesi,
Küçükçekmece Şehit Şakir Koç Bölge Trafik Denetleme İstasyon Amirliği’ne
gönderilerek, Anayasa Mahkemesi’nin 29.12.2011 gün ve E:2010/104,K:2011/180
sayılı kararıyla, 2918 sayılı Kanun’un 48.maddesinin altıncı fıkrasında yer
alan “sürücü belgeleri geçici olarak geri alınır” ibaresinin iptaline,
kararın Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten 6 ay sonra yürürlüğe
girmesine karar verildiği, bu nedenle sürücü belgesinin 6 ay süre ile
bekletilmesi, bu konuda bu süre içerisinde herhangi bir düzenleme yapıldığı
takdirde yeni düzenlemeye göre yasal işlem yapılması, yapılmadığı takdirde
davacıya belgenin iadesi için müzekkere yazılmıştır.
Davacı, idari para cezası ve sürücü
belgesine el konulmasına dair idari yaptırım kararının kaldırılması için
adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
KÜÇÜKÇEKMECE 7. SULH CEZA MAHKEMESİ:
29.5.2012 gün ve D. İş:2012/419 sayı ile, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun
27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına
giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine karar
vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez aynı istemle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 10. İDARE
MAHKEMESİ: 26.12.2012 gün ve E: 2012/1582 sayı ile; idari yaptırım
kararının idari makam ve mercilerce değil Cumhuriyet Başsavcılığı’nca
verildiği dikkate alındığında, kararın idari işlem niteliği taşımadığı,
tamamı ile yargısal nitelikte bir yetkinin kullanılması sonucu verilen ceza
niteliğinde olduğu, Kabahatler Kanunu’nun ilgili maddeleri ve 27/6. maddesi
uyarınca davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı
Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına, dava
dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine ve uyuşmazlığın
incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararına kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,
“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru
konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
İdare Mahkemesince anılan Yasanın 19. maddesinde
öngörülen şekilde başvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın 48/6.
maddesine aykırılık nedeniyle Savcı tarafından verilen idari yaptırım kararının
kaldırılması istemiyle açılmıştır.
13.10.1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1. maddesinde, “Bu kanunun amacı,
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir”
denilmiş; 48. maddesinin olay tarihinde yürürlükte bulunan altıncı fıkrasında,
“(Değişik: 8/1/2003-4785/3 md) Uyuşturucu
ve keyif verici maddeleri alarak araç kullananlara, eylemi başka bir suç
oluştursa bile ayrıca, altı ay hafif hapis cezası ile birlikte 532 600 000
lira hafif para cezası uygulanır ve sürücü belgeleri süresiz olarak geri
alınır” hükmü yer almış; 112. Maddesinde,(Değişik birinci fıkra : 8/3/2000 - 4550/2 md.) sürücü
belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki;
hafif para cezasını veya bununla birlikte hafif hapis cezasını, belgelerin
geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren
suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı
yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı belirtilmiştir.
4/11/2004 gün ve 5252
sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un
“Hafif hapis ve hafif para cezalarının idari para cezasına dönüştürülmesi”
başlığını taşıyan 7. maddesinde(Değişik:
11/5/2005 – 5349/3 md.), “(1) Kanunlarda, "hafif hapis"
veya "hafif para" cezası olarak öngörülen yaptırımlar, idari para
cezasına dönüştürülmüştür. İdari para cezasının hesaplanmasında 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 52 nci maddesi
hükümleri uygulanır. İlgili kanunda "hafif hapis"
cezasının üst sınırının belirtilmediği hallerde, idari para cezasının
hesaplanmasında esas alınacak gün sayısının üst sınırı, yediyüzotuzdur.
(2) Kanunlarda, "hafif hapis cezası"
ile "hafif para cezası"nın seçimlik olarak veya birlikte
öngörüldüğü hallerde, idari para cezası yaptırımının belirlenmesinde
"hafif hapis cezası" esas alınır.
(3) Kanunlarda, sadece "hafif para
cezası"nın öngörüldüğü ve cezanın alt veya üst sınırının belirtilmediği hallerde, idari para cezası, yüzyirmimilyon
Türk Lirasından az, onsekizmilyar Türk Lirasından fazla olamaz.
(4) Bu madde hükmüne göre idari para cezasına
karar vermeye Cumhuriyet savcısı yetkilidir” hükmüne yer verilmiştir.
30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun “Cumhuriyet
savcısının karar verme yetkisi” başlığını taşıyan 23. maddesinde, “(1) Cumhuriyet savcısı, kanunda açıkça hüküm
bulunan hallerde bir kabahat dolayısıyla idarî yaptırım kararı vermeye
yetkilidir.
(2) Bir suç dolayısıyla başlatılan soruşturma
kapsamında bir kabahatin işlendiğini öğrenmesi halinde Cumhuriyet savcısı
durumu ilgili kamu kurum ve kuruluşuna bildirebileceği gibi, kendisi de
idarî yaptırım kararı verebilir.
(3) Soruşturma konusu fiilin kabahat
oluşturduğunun anlaşılması halinde Cumhuriyet savcısı bu nedenle idarî
yaptırım kararı verir. Ancak, bunun için ilgili kamu kurum ve kuruluşu
tarafından idarî yaptırım kararı verilmemiş olması gerekir” denilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, 2918 sayılı Yasa’nın 48/6. maddesine aykırılık nedeniyle
düzenlenen ve davacı tarafından da imzalanan trafik suç tutanağına
istinaden Cumhuriyet
Savcısı tarafından, sanığın/davacının,
üzerine atılı kabahat eylemini işlediğinin tutanak ve eki belgelerden
anlaşıldığı belirtilerek; 5349 sayılı Kanun ile değişik 5252 sayılı Kanunun
7. maddesi uyarınca eylemin cezasının, artık idari para cezası olduğu ve
Cumhuriyet Savcılığınca verilmesinin gerektiği, 2918 sayılı Kanunun 48/6.
maddesinde hem hafif hapis ve hem de hafif para cezasının mevcut olduğu,
5252 sayılı Kanunun 7/2 maddesi uyarınca ceza belirlenirken sadece hafif
hapis cezasının esas alınmış olduğu, 5326 sayılı Kanunun 17. maddesi
uyarınca, kabahatin haksızlık içeriği ve failin kusur durumu göz önüne
alınarak cezasının teşdiden uygulanmış bulunduğu, 5237 sayılı Yasanın 52.
maddesi uyarınca bu cezanın günlüğü, sanığın ekonomik ve diğer şahsi
halleri dikkate alınarak, takdiren 25,00TL'den idari para cezasına
çevrilmiş olduğu gerekçesiyle; sanığın 6 ay hafif hapis cezası ile
cezalandırılmasına, hafif hapis cezasının beher günü 25,00 TL'den
çevrilerek, neticeden 4.500,00 TL. idari para cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği
anlaşılmıştır.
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3. maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın
31. maddesinde " (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para
cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün
fiiller hakkında,
uygulanır." denilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idarî yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer taraftan,
dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği
ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık
görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiği için)
davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, 11.5.2005 gün ve 5349 sayılı Kanun ile değişik 5252
sayılı Kanun’un 7. maddesi ile, Kanunlarda, hafif hapis veya hafif para
cezası olarak öngörülen yaptırımlar idari para cezasına dönüştürüldüğünden,
davacıya uyuşturucu ve keyif verici madde alarak araç kullandığından
bahisle 6 ay hafif hapis cezası karşılığı 4.500,00 TL idari para cezası
verilmiş, 2918 sayılı Kanun’un olay tarihinde yürürlükte olan 48.maddesinin
altıncı fıkrası uyarınca ehliyetine el konulmuştur.
Bu durumda, 5349
sayılı Kanun ile değişik 5252 sayılı Kanun’un 7. ve 5326 sayılı Kanun’un
23. maddesine dayanılarak Savcı tarafından davacıya verilen idari
para cezasının, 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu ve Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idarî yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, davanın
idari para cezasına karşı açılan kısmının görüm ve çözümünde, anılan
Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin
görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Diğer taraftan, olay sırasında yürürlükte
bulunan aynı Yasa maddesi kapsamında davacının, ehliyetine Anayasa
Mahkemesi’nin iptal kararı nedeniyle 6 ay süre ile el konulduğu, yukarıda
sözü edilen Anayasa Mahkemesi kararına göre işlem yapılmasına karar
verildiği anlaşılmıştır.
5326 sayılı
Kabahatler Kanunu'nun 23. maddesinde "Cumhuriyet Savcısının Karar
Verme Yetkisi"ne ilişkin hükme yer verilmiş; Kanun’un, "Başvuru
Yolu" başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında, "idari para cezası
ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı,
kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde,
sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış
olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir", 6. fıkrasında,
"(Ek fıkra: 6.12.2006 - 5560 S.K.34.md) Soruşturma konusu fiilin suç
değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idarî yaptırım kararı verilmesi
halinde; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz edildiği takdirde, idarî
yaptırım kararına karşı başvuru da bu itiraz merciinde incelenir, 8.
fıkrasında "İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı
kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da
verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde
görülür " denilmiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesince, sürücü
belgesinin geri alınmasına ilişkin idarece tesis edilen işlemlerle ilgili
olarak; 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca; sürücü belgesinin geçici
olarak geri alınmasına ilişkin işlemlerin ayrıntılı idari kurallarla
düzenlendiği, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde sürücü belgesinin geçici
olarak geri alınması hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine
dahil edilmediği, aynı şekilde 5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde de
ehliyetin belirli bir süre için geri alınmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı hususu da dikkate alındığında; sürücü
belgesinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin davaya bakma görevinin
idare mahkemesine ait olduğu kabul edilmektedir.
Ancak, 2918 sayılı
Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması
hariç olmak üzere bu Kanun’daki suçlarla ilgili davalara trafik
mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen sulh ceza
mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, 2918 sayılı Kanun’un
48/6. maddesi uyarınca sürücü belgesinin süresiz geri alınmasına ilişkin
karara karşı açılan davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği, ayrıca
Kabahatler Kanunu’nun 23. ve 27. maddeleri birlikte incelendiğinde; belli şartlar altında Cumhuriyet Savcıları'na da idari
yaptırım kararı verebilme yetkisinin tanındığı, özellikle soruşturma konusu
fiilin kabahat oluşturduğunun anlaşılması halinde Cumhuriyet savcısının
ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından idari yaptırım kararı verilmemiş
olması koşuluyla idari yaptırım kararı verebileceği, bu karara karşı
kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde,
sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği, Cumhuriyet Savcısının soruşturma
konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idarî yaptırım
kararı vermesi halinde kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz edildiği
takdirde idarî yaptırım kararına karşı başvurunun da bu itiraz merciinde
inceleneceği anlaşılmaktadır. Buna göre, dava konusu olayda; idari yaptırım
kararının idari makam ve mercilerce değil de soruşturma konusu fiilin suç
olmayıp kabahat olarak değerlendirilmesi sonucu Cumhuriyet Başsavcılığı'nca
verildiği dikkate alındığında, kararın idari işlemden çok, yargısal
nitelikte bir yetkinin kullanılması sonucu verilen ceza niteliğini taşıdığı
açık olduğundan, davanın bu kısmına ilişkin çözümünün de, Kabahatler Kanunu
hükümleri uyarınca adli yargı yerine ait olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İdare Mahkemesince yapılan
başvurunun kabulü ile Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, İstanbul 10.İdare Mahkemesi’nin
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Küçükçekmece 7. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 29.5.2012
gün ve D.İş:2012/419 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/290
KARAR NO: 2013/388
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın
Ek2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
C.O. Turizm Uluslararası Taşımacılık İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Vekili :
Av. H.B.
Davalı : Gebze
İlçe Trafik Denetleme Büro Amirliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce
yapılan denetimler sırasında 34 FD 8189 plaka sayılı aracın yasa dışı
taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, sürücü belgesi sahibi
Ahmet Durmazer adına 13.7.2012 tarih ve GL-796030 seri-sıra numaralı Trafik
İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası
verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 13.7.2012 tarih ve 4152
sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men
edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı vekili, idari para cezası ile araç
trafikten men tutanağının iptali istemiyle adli yargı yerinde itirazda bulunmuştur.
GEBZE 3. SULH CEZA MAHKEMESİ: 3.9.2012
gün ve D. İş: 2012/680 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8.
maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren
kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
KOCAELİ 2. İDARE MAHKEMESİ: 15.11.2012 gün ve
E:2012/1046, K:2012/1276 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,
“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli
yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının ve
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı bulunduğu
durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada gösterilen
idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl
içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır. Ayrıca, araç her
defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen
trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.
maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326
sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı
açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar
uyarınca incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve
yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112.
maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi hususunun trafik ve
sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir
süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin
üçüncü fıkrası uyarınca verilen para cezasının çözüm yerinin adli yargı,
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlemin çözüm
yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı
Yasa’nın 31. maddesinde " (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine,
5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile
ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği, ancak; idari
para cezasına konu işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak trafikten
men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri
anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı
Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İdare Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Kocaeli 2. İdare Mahkemesi’nin
15.11.2012 gün ve E:2012/1046, K:2012/1276 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/291
KARAR NO: 2013/389
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET: 2247 sayılı Yasa’nın 10.
maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27.
maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı
: E.T.
Vekili
: Av. A. F.D.
Davalılar : 1-Nilüfer Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. F.G.
2-Gençlik
ve Spor Bakanlığı Spor Genel Müdürlüğü Bursa Spor İl Müdürlüğü
Vekili : Av. C.B.
O L A Y :
Davacı vekili özetle, davacının Bursa İli, Nilüfer İlçesi, 3457 ada, 4
parselde bulunan taşınmazın hisseli maliki olduğunu, söz konusu taşınmazın
imar planında spor alanı
olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile şimdilik 8.000 TL nin faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Bursa
2.Asliye Hukuk Mahkemesince dava dilekçesi ve 1.celse duruşma tarihinin
15.11.2011 günü olduğunu bildirir tebligat 10.10.2011 günü davalı Gençlik
ve Spor İl Müdürlüğüne, 11.10.2011 günü davalı Nilüfer Belediye
Başkanlığına tebliğ edilmiş olup, davalı idare vekillerince 15.11.2011
günlü 1.celseye kadar ve dahi 1.celsede de görev itirazında
bulunulmamıştır.
Davalı Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor
Genel Müdürlüğü Bursa Spor İl Müdürlüğü vekili 26.03.2012 havale tarihli
dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Davalı Nilüfer Belediye Başkanlığı
vekili 02.04.2012 havale tarihli dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Bursa 2.Asliye Hukuk Mahkemesi;
01.11.2012 gün ve E:2011/597 sayı ile, görev itirazlarının reddine karar
vermiştir.
Davalı Nilüfer
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda 12.11.2012 günlü verdiği dilekçesi
üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem" , bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri, yani, bu konudaki
hareketsizlikleri de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiğini ifade ederek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan
başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın başvurunun
reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 10. maddesinde, “Görev
uyuşmazlığı çıkarma; adli, idari ve askeri bir yargı merciinde açılmış olan
davada ileri sürülen görev itirazının reddi üzerine ilgili Başsavcı veya
Başkanunsözcüsü tarafından görev konusunun incelenmesinin Uyuşmazlık
Mahkemesinden istenmesidir.
Yetkili
Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık Mahkemesinden istekte
bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk mahkemelerinde en geç birinci
oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin ikamesine başlamadan önce;
idari yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma evresi tamamlanmadan yapılmış
olması ve yargı yerlerinin de kendilerinin görevli olduklarına karar vermiş
bulunmaları şarttır.
Görev
itirazının yargı merciince yerinde görülerek görevsizlik kararı verilmesi
halinde, görev konusunun Uyuşmazlık Mahkemesince incelenebilmesi, temyizen
bu kararın bozulmuş ve yargı merciince de bozmaya uyularak görevli olduğuna
karar verilmiş bulunmasına bağlıdır.
Uyuşmazlık
çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makam; reddedilen görevsizlik itirazı
adli yargı yararına ileri sürülmüş ise Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı
yararına ileri sürülmüş ise Danıştay Başkanunsözcüsü, askeri ceza yargısı
yararına ileri sürülmüş ise Askeri Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı
yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin Başkanunsözcüsüdür.
Görev itirazının reddine ilişkin karara karşı
itiraz yolunun açık bulunduğu ceza davalarında ret kararı kesinleşmeden
uyuşmazlık çıkarma istenemez” denilmiş; 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin
istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya
süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer
verilmiştir.
Olayda, Bursa
2.Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2011/597 sayılı dosyasında görülen davada,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılmasını talep eden davalı Nilüfer Belediye
Başkanlığı vekilinin 2247 sayılı Kanunun 10.maddesinde belirtildiği şekilde
hukuk
mahkemelerinde en geç birinci oturumda olacak şekilde yapılmış
usulüne uygun bir görev itirazının bulunmadığı,buna karşın 02.04.2012
havale tarihli dilekçe ile yapılan görev itirazının 01.11.2012 günlü
8.celsede reddi üzerine 12.11.2012 havale tarihli dilekçe ile yapılan
müracaat ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması istenildiği
anlaşılmıştır.
Hal böyle
iken; davalı Nilüfer Belediye Başkanlığı vekili tarafından, 15.11.2011
tarihli birinci oturumdan sonra sunulan dilekçenin görev itirazına ilişkin
kısmının süresinde olduğunun kabulü mümkün değildir.
Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Yasa’nın
10.maddesinde öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, anılan Yasanın 27.
maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ: 2247 sayılı Yasa’nın 10.
maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, anılan Yasanın 27.
maddesi uyarınca REDDİNE, 11.03.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/292
KARAR NO: 2013/390
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı
: H.K.
Vekilleri
: Av. A.A., Av. G.G., Av. İ.C., Av. U.Ç.A.
Davalılar : 1-Mersin Büyükşehir
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.C.
2-Yenişehir
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. H.G.Ö.
O L A Y :
Davacı vekili özetle, davacının Mersin İli, Yenişehir İlçesi, 6384 ada, 3
parselde bulunan taşınmazın hisseli maliki olduğunu, söz konusu taşınmazın
imar planında belediye hizmet alanı
olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile şimdilik 10.000 TL nin faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Yenişehir Belediye Başkanlığı
vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Davalı Mersin Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev
itirazında bulunmuştur.
Mersin 4. Asliye Hukuk Mahkemesi;
04.07.2012 gün ve E:2012/130 sayı ile, davalılar Yenişehir Belediye
Başkanlığı ve Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin görev
itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalı Yenişehir
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem" , bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri, yani, bu konudaki
hareketsizlikleri de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin
gerektiğini ifade ederek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve
Yenişehir Belediye Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak görev itirazında bulundukları, görev itirazının
mahkemece reddedilmesinden sonra, davalı Yenişehir Belediye Başkanlığı
vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Yenişehir Belediye Başkanlığı bakımından,
10.maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında belediye
hizmet alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 10.000 TL tazminatın faizi ile birlikte davalılardan tahsiline
karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek
kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında belediye hizmet alanında kaldığı, davaya konu taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun kabulü ile, davalı Yenişehir Belediye
Başkanlığı vekilinin yapmış olduğu görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Yenişehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Mersin 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 04.07.2012 gün ve
E:2012/130 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/293
KARAR NO: 2013/391
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar:
1- B.K.D., 2- F.K. Ş.A. Mirasçıları; 3- E.A., 4- H.A., 5- G.A. adına
vesayeten N.Y.,
H.A. Mirasçıları; 6- G.A.,7- A.Ö., 8-
A.A.K., M.N.K. mirasçıları; 9- Y.K.,10- M.L.K.,
11- A.L.Ç., 12- M.L.K., 13- S.K., 14- A.K.
Vekili : Av. Z.K.
Davalı : Ankara İl Özel İdaresi
Vekili : Av. D.S.
O L A Y :
Davacılar vekili özetle; davacıların Ankara İli, Çankaya İlçesi, 27643 ada
2 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar
planında okul yeri olarak
ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili
ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL nin
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açmıştır.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili
1.celsede süresi içerisinde beyanen; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 12.Asliye Hukuk Mahkemesi;
20.11.2012 gün ve E:2012/435 sayı ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara İl
Özel İdaresi vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri,genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek,davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara İl Özel İdaresi
açısından,10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına,
imar planında okul yeri olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
tapusunun davalı adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
bakımından, başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi
vekilinin görev itirazının Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı bakımından, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Ankara İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara
12. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 20.11.2012 gün ve E:2012/435 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/294
KARAR NO: 2013/392
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı
: T.E.
Vekili
: Av. L.İ.
Davalılar : 1-Ankara İl Özel İdaresi
Vekili :F Av. Z.T.
2-Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.A.A.
O L A Y :
Davacı vekili özetle, davacının Ankara İli, Çankaya İlçesi, 27521 ada, 1
parselde bulunan taşınmazın hisseli maliki olduğunu, söz konusu taşınmazın
imar planında ilköğretim alanı
olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile şimdilik 1.000 TL nin faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev
itirazında bulunmuştur.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesi;
07.11.2012 gün ve E:2012/206 sayı ile, davalılar Ankara İl Özel İdaresi ve
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının
reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara İl
Özel İdaresi vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem", bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri, yani, bu konudaki
hareketsizlikleri de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,davanın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin
gerektiğini ifade ederek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Ankara İl Özel İdaresi ve Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak görev itirazında bulundukları,görev itirazının
mahkemece reddedilmesinden sonra, dosya kapsamından anlaşıldığı üzere
davalılardan Ankara İl Özel İdaresi vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre
içinde dilekçe ile başvuruda bulunduğu, buna karşın, Danıştay
Başsavcısı'nca, davalılar Ankara İl Özel İdaresi ve Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı bakımından, 10.maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında ilköğretim
alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL
tazminatın faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek
kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında ilköğretim alanında kaldığı, davaya konu taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı, davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun
uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara İl Özel
İdaresi vekilinin yapmış olduğu görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 07.11.2012 gün ve
E:2012/206 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/296
KARAR NO: 2013/393
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar
: 1-A.Ç. ,3-H.Y., 2-Ş.Ç.
Vekilleri
: Av. Ö.F.Y., Av. E.Ç.
Davalılar : 1-Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. M.A.
2-Çankaya
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. P.G.
O L A Y :
Davacılar vekili özetle, davacıların Ankara İli, Çankaya İlçesi, 27549 ada,
6 parselde bulunan taşınmazın hisseli maliki olduklarını, söz konusu
taşınmazın imar planında lise alanı
olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile şimdilik 9.000 TL tazminatın faizi ile birlikte davalılardan tahsiline
karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı
vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Ankara 6. Asliye Hukuk Mahkemesi;
10.07.2012 gün ve E:2012/38 sayı ile, davalılar Milli Eğitim Bakanlığı ve
Çankaya Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının reddine karar
vermiştir.
Davalı Milli
Eğitim Bakanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem" , bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri, yani, bu konudaki
hareketsizlikleri de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin
gerektiğini ifade ederek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Milli Eğitim Bakanlığı ve Çankaya Belediye
Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak görev itirazında bulundukları, görev itirazlarının mahkemece
reddedilmesinden sonra, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin
12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalı Milli Eğitim Bakanlığı bakımından,10.maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hissedar oldukları
taşınmaza, imar planında lise alanı
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 9.000 TL tazminatın faizi
ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı
İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8.
maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda
belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak
yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu
planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan
yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar
ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara
bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında lise alanında kaldığı, davaya konu taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı, davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca
kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer
alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı
imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer
alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun kabulü ile, davalı Milli Eğitim
Bakanlığı vekilinin yapmış olduğu görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 10.07.2012 gün ve
E:2012/38 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/297
KARAR NO: 2013/394
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar
: 1-M.Ö., 2-S.A.
Vekili : Av. A.E.
Davalılar : 1- Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. B.V.
2-
Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. E.S.Ç.
O L A Y :
Davacılar vekili özetle; davacıların Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, 43177
ada 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar
planında kentsel rekreasyon alanı
olarak ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı idareler
adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
2.000 TL nin faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi
istemiyle dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev
itirazında bulunmuştur.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Ankara 24.Asliye Hukuk Mahkemesi;
18.07.2012 gün ve E:2012/54 sayı ile, davalılar Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı, Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekillerinin görev
itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek,davanın, taşınmazın bedelinin tazminat
olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2247
sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi
ve davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1.maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı açısından, davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 10.maddede öngörülen
biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına,
imar planında kentsel rekreasyon
alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, taşınmazın tapusunun davalılar adına tescili ile, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 2.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında kentsel rekreasyon alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
bakımından, başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı bakımından, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 18.07.2012 gün ve E:2012/54
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/298
KARAR NO: 2013/395
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı
: H.T.T.
Vekili
: Av. M.Ş.G., Av. N.G.
Davalılar : 1-Antalya İl Özel İdaresi
Vekili : Av. M.K.
2-Antalya
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.O.
3-Muratpaşa
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.K.
O L A Y :
Davacı vekili özetle, davacının Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, Demircikara
Mahallesi, 6380 ada, 1 parselde bulunan taşınmazın hisseli maliki olduğunu,
söz konusu taşınmazın imar planında ilkokul
yeri olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL tazminatın faizi ile birlikte davalılardan
tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Davalı Antalya İl Özel İdaresi vekili
1.celsede süresi içerisinde beyanen, görev itirazında bulunmuştur.
Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi;
05.10.2012 gün ve E:2012/217 sayı ile, davalılar Muratpaşa Belediye
Başkanlığı ve Antalya İl Özel İdaresi vekillerinin görev itirazlarının
reddine karar vermiştir.
Davalı Muratpaşa
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem" , bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri, yani, bu konudaki
hareketsizlikleri de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiğini ifade ederek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Muratpaşa Belediye Başkanlığı ve Antalya İl Özel
İdaresi vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak görev itirazında bulundukları, görev itirazlarının mahkemece
reddedilmesinden sonra, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin
12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı bakımından,10.maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında ilkokul
yeri olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL
tazminatın faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında ilkokul yerinde kaldığı, davaya konu taşınmaza idarece fiilen
el atılmadığı, davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca
kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer
alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun kabulü ile, davalı Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekilinin yapmış olduğu görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 05.10.2012 gün ve
E:2012/217 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/299
KARAR NO: 2013/396
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Emekli Sandığı
(Devredilen) emeklisi olan davacının, üniversite hastanesinde yaptırdığı
diş tedavisine ait ödenmeyen fatura bedelinin ödenmesi istemiyle açtığı
davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
C.T.
Davalı :
İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı
Vekili :
Av. A.Ç. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı özetle; Halen İstanbul Vergi
Dairesi Başkanlığı Davutpaşa Vergi Dairesi Müdürlüğünde memur olarak
çalışmakta olduğunu, diş rahatsızlığı sebebiyle 30.10.2009 tarih, 538
sayılı ve 09.11.2009 tarih, 551 sayılı sevk kağıtlarıyla İstanbul
Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Hastanesine sevkini yaptırarak ağız ve
diş sağlığına ilişkin tedavisinin ilgili kurumca yapıldığını ve ücretinin
kendisi tarafından ödendiğini, sonrasında 21.04.2010 tarihli dilekçe ile
ödemiş olduğu tedavi ücretini davalı idareden talep ettiğini, ancak davalı
idarenin cevap vermeyerek talebini zımnen reddetmiş olduğunu belirterek,
tedavisi sebebiyle ödemek zorunda kaldığı 6.655,97 TL. fark ücretinin yasal
faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İstanbul
3.İdare Mahkemesi; 19.12.2011 gün ve E:2010/1492, K:2011/2052 sayı ile
özetle, davacının tedavisi sırasında kullanılan tıbbi ürün bedelinin davalı
idarece karşılanmayan kısmının ödenmesine havi davacı taraf isteminin
reddinden kaynaklanan ve söz konusu bedelin ödenip ödenmeyeceğine ilişkin
olan işlemin 5510 sayılı Kanunun 101.maddesi hükmü dikkate alındığında,
adli yargının görev alanına girdiğinden bahisle davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1/a bendi uyarınca görev yönünden
reddine karar vermiş, bu karara vaki yapılan itiraz başvurusu üzerine
İstanbul Bölge İdare Mahkemesinin 30.03.2012 gün, E:2012/4892, K:2012/6124
sayılı kararı ile itirazın reddine karar verilmiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Bakırköy 7. İş Mahkemesi; 09.11.2012
gün ve E:2012/229 sayı ile özetle, uyuşmazlığın çözümünün idari yargının
görev alanına girdiğini belirterek,2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında 2247 sayılı yasa’nın 19. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının son görevsizlik kararını
veren mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, halen İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı
Davutpaşa Vergi Dairesi Müdürlüğünde yoklama memur olarak çalışmakta olan
davacının, İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesinde yaptırdığı diş
tedavisi sonucunda ödemek durumunda kaldığı 6.655,97 TL tutarındaki fatura
bedelinin kendisine ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun, davalı idarece
zımnen reddi üzerine, söz konusu bedelin faizi ile birlikte ödenmesi
istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, Emekli Sandığı
(devredilen) iştirakçisi olan davacının, muayene için sevk edildiği
İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesinde tedavisinin yapıldığı, bu
tedavi ücreti olarak 6.655,97 TL. nin davacı tarafından ödendiği, bunun
üzerine davacı tarafından bu bedelin kendisine ödenmesi için davalı idareye
21.04.2010 tarihli dilekçe ile başvurulduğu, talep edilen ödemenin
yapılmaması üzerine 6.655,97 TL. nin faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle
dava açıldığı anlaşılmıştır.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar
ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı
Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal
Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına
ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle
çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu
görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan
haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir
sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve
hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006
tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok
maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C.
Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar
ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan
(başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra
kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda
düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü
maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden
önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul
ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil
5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına
alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan
dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı
kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan
“…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş
Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz
başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169
sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla
birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak
şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar,
evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve
bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam
edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve
diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun
4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve
haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve
esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır.
5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık
esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler
idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz
etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim
aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden
ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun
tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya
devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari
yargı görevli olmaya devam edecektir, Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun
yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun
kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz
konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle
Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde
iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık görülmemiştir.
Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile
ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve
idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam
edeceği açıktır…”
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve
Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun
hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya
başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun
hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun
değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki
“…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında
Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi
kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden
ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca
tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem”
niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki,
şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe
girdiği tarihten önce emekli sandığı iştirakçisi olan davacı tarafından
açılan davanın, görüm ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
İstanbul 3. İdare Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 3. İdare Mahkemesi’nin
19.12.2011 gün ve E:2010/1492, K:2011/2052 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/300
KARAR NO: 2013/397
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Ş.B.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. C. Gamze Ergüç
O L A Y : Davacı 26.01.2010 günlü dilekçesinde
özetle, Türk Telekom AŞ. Denizli İl Telekom Müdürlüğü Makine Enerji ve
Soğutma Sistemleri Müdürlüğünde kapsam dışı teknik uzman ünvanı ile görev
yapmakta iken, 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adının 05.09.2008
tarihinde Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi üzerine Bayındırlık ve
İskan Bakanlığı Bayındırlık ve İskan Denizli il Müdürlüğüne atamasının
yapılarak 17.11.2008 tarihinde görevine başladığını, 20.10.2010 tarihli
dilekçesiyle davalı kuruma başvurarak, davalı kurum tarafından tanzim edilmiş
olan Yer Değiştirme Suretiyle Atamalarda Aylık Bildirim Tablosunun
düzeltilmesini istediğini, bu talebine herhangi bir cevap verilmeyerek
zımnen reddedildiğini belirterek, başvurusunun zımnen reddine ilişkin
işlemin iptali ile, maaş nakil ilmuhaberinin yeniden düzenlenerek maaş
farklarının yasal faizi ile birlikte kendisine ödenmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
Denizli İdare Mahkemesi; dava dilekçesini
tebliğe çıkartmaksızın, 09.02.2011 gün, E:2011/96, K:2011/85 sayı ile
özetle, dava dilekçesinin reddine karar karar vermiştir.
Davacı 05.05.2011 günlü dilekçesi ile davasını
aynı istemle yinelemiştir.
Denizli İdare Mahkemesi; dava dilekçesini
tebliğe çıkartmaksızın, 06.05.2011 gün, E:2011/749, K:2011/426 sayı ile
özetle, iptali istenilen işlemin tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde
kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş. nin olması
karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceğinden bahisle, davanın görev yönünden reddine
karar vermiş olup, yapılan temyiz başvurusu üzerine Danıştay 5.Dairesi
14.12.2011 gün, E:2011/6272, K:2011/7482 sayı ile özetle, kararın
bozulmasına karar vermiştir.
Davalı Türk Telekom A.Ş. Vekilince, Danıştay'ın
bozma ilamının tebliğinden sonraki birinci savunma dilekçesinde özetle,
davanın adli yargının görev alanına girdiği öne sürülerek görev itirazında
bulunulmuştur.
Denizli İdare Mahkemesi;
20.09.2012 gün, E:2012/850 sayı ile özetle, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu
hizmetini yürütmekle görevli ve yetkili kılınması sebebiyle diğer özel
hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve
yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı yasa hükümleri ile, kamu kurumlarına
nakil hakkı bulunan personeli ile ilgili olarak bazı kamusal görevler
yüklenen davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği
işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğundan bahisle davalı
idarenin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı
Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekilince süresi içinde verilen dilekçe ile
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması
üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na
gönderilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı; Telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar "tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom'un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50' nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğunu, özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55'inin, Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin" % 55
oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar"ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ne
satıldığını, Anayasa'nın 128. maddesinde, "Devletin, kamu iktisadi
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür"
hükmünün yer aldığını, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih
ve 5398 sayılı Kanunla değişik birinci fıkrasında, "Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır..." denilmek suretiyle yasa
koyucu tarafından Türk Telekom'da çalışan kapsam dışı personelin, kamu
personeli sayıldığını, bu duruma göre, davalı Türk Telekom hisselerinin
devrinin fiilen gerçekleştiği tarihten sonra davacıyla davalı Şirket
arasındaki uyuşmazlığın, bir özel hukuk ilişkisi niteliğini taşıdığını, öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde: "a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5md) idari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler
tarafından açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları, c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar."ın İdari dava türleri olarak sayıldığını, kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabileceğini, dolayısıyla, işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.nin
davalı olması karşısında, ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğunu, belirtilen tüm bu
hususlara göre, daha önce davalı şirkette görev yapmış olan davacının
isteminin, özelleştirilen kuruluş tarafından zımnen reddedilmesi üzerine
açılan davanın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli bulunduğunu belirterek, 2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13.
maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalı Türk
Telekomünikasyon A.Ş. vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nca, davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. bakımından 10.
maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından,
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Bayındırlık ve
İskan Denizli İl Müdürlüğüne atanan davacı tarafından, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yaptığı başvurunun zımnen reddine
ilişkin işlemin iptali ile, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenerek
maaş farklarının yasal faizi ile birlikte kendisine ödenmesi istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen
dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi
bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve
faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye
Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı
Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü,
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a
uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye
Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı
Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı
Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik
hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel
kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda;
Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa
ile değişik 2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde,
“Türk Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003
tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak
yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur” denilmiş;
4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.Ş.,
233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)” bölümünde
yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i,
Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom
personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406
sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin
statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli
görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve
sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle
yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak
üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların
dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına
göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı
Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek
ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi
uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar
belirlenerek 4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan
31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan
listede: merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge
Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas
edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak
hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği”
adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı
kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve
sürekli görev yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda
Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu
iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına
göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005
tarih ve 5398 sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında Bayındırlık ve İskan Denizli İl Müdürlüğüne atanan
davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yaptığı
başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile, maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenerek maaş farklarının yasal faizi ile
birlikte kendisine ödenmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı
2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle,
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesinin
Görevlilik Kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca
yapılan BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Denizli İdare Mahkemesi’nin 20.09.2012
gün, E:2012/850 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 11.03.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/303
KARAR NO: 2013/398
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan
tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : M.K.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalı : Ankara İl Özel İdaresi
Vekili : Av.D.O.İ.
O L A Y :Davacı vekili, müvekkilinin hissedar olduğu Ankara
ili, Yenimahalle İlçesi, Alacaatlı Mah. 43658 Ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın, yapılan imar planında, "ilköğretim Alanı” olarak
ayrıldığını, tapu kaydı üzerine kamulaştırılacak şerhi konulduğunu; dava
konusu taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmadığını; ancak Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu’nun 15.12.2010 tarih, 2010/5 - 662 Es. ve 2010/551 K.
sayı ile, bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verdiğini, bugüne
kadar idareye yapılan müracaatlara rağmen, hiçbir bedel ödenmediğini ifade
ederek; taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin ve ıslah hakları
saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 2.000,00 TL’sı bedelin dava tarihinden
itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile
birlikte, davalı idareden alınarak taraflarına ödenmesine karar verilmesi
istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare
vekili, süresi içinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKRA 12.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:10.7.2012 gün ve
E:2012/39 sayı ile, davalı vekilinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı vekilinin, davanın imar
mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden
bahisle idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında eğitim alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay
DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu
taşınmazına, imar planında İlköğretim
Alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik; 2000 TL bedelin faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında yer alan Yenimahalle Belediye
Başkanlığı, İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 15/2/2012 gün 2940 sayılı
yazısının incelenmesinden; 43658 ada 1 nolu parselin, Belediye Meclisinin
27.12.1996 gün ve 252 sayılı kararı ile uygun görülen ve Ankara Büyükşehir
Belediyesi Meclisinin 14.05.1997 tarih ve 06.BBB.08.04.İM. 1.2/118-195/97
sayılı yazısı ile onanan Eskişehir Yolu Alacaatlı 3 ve 5 Etap 1/1000
ölçekli Uygulama İmar Planı ve bu planının uygulaması, Belediye Encümeninin
08.09.1998 tarih ve 2367 'sayılı kararı ile onaylanan 84159 nolu
parselasyon planı kapsamında E:0.50 Hmax:Serbest yapılaşma koşulları ile
"İlköğretim Alanı (Eğitim Tesisleri)” kullanımında kaldığı; taşınmazın
üzerinde bir tesis bulunmadığı ve fiili olarak bir el atmanın söz konusu
olmadığı, parselin belediye sınırları içerisinde ve etrafında meskun
alanlar bulunduğu, ilgili taşınmazın belediye hizmetlerinden yararlandığı,
Ankara merkeze kuş uçuşu yaklaşık 21 km mesafede olduğu, çok yakın
mesafelerinde yerleşim alanlarının bulunduğu, %34.82446 oranında Düzenleme
Ortaklık Payı kesildiği anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla "İlköğretim Alanı
(Eğitim Tesisleri) kullanımında kaldığı, tapu kaydı üzerine kamulaştırma
şerhi konulmasına, aradan uzun süre geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı,
taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait
taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara
12.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 10.7.2012 gün ve E:2012/39 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/304
KARAR NO: 2013/399
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : S.O.
Vekilleri : Av .E.A., Av.E.A.
Davalılar : 1-Milli Savunma Bakanlığı
Vekili : Av.L.A.U.
2-İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.N.Ö.
O L A Y : Davacı vekili, müvekkilinin
sahibi olduğu, İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, Tarabya mahallesi, mevkiinde
kain ve tapunun, 70 pafta, 1065 ada, 173 ve 174 parsel sayısında kayıtlı
bulunan taşınmazların, 22.07.1983 onanlı, 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil
Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planının, 13.06.2011 onanlı
sayılaştırılmış ve güncelleştirilmiş paftalarında “Askeri Alanda”
kaldığını; müvekkilinin, plan hükümleri gereğince, tasarruf etme imkanının
ortadan kalktığını; yaklaşık 30 seneden bu yana taşınmazın Kamulaştırılması
ya da tahsis amacı dışına çıkarılmasına davalı idarece gidilmediğini;
idarenin Anayasada yer alan Temel Hak ve Hürriyetlerle bireyin mülkiyet
hakkını kısıtladığını, “Hukuk Güvenliği”ni zedelediğini; bir kişinin
taşınmazına eylemli olarak el atıp, tamamen veya kısmen kullanılmasına
engel olunması ile imar uygulamasının sonucu itibari ile bir fark
bulunmadığını; bunun Anayasa’nın 35. ve 13.md.si, TMK:683.md.si ve Avrupa
İnsan Hakları Sözleşmesinin 1 nolu Protokolün 1.md.sine de açıkça aykırı
olduğunu; Yargıtay kararlarının da, somut olayı Kamulaştırmasız El Atma
olarak nitelediğini ifade ederek; fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik; kamulaştırmasız el atmadan dolayı alacaklarının
30.000,00.Türk Liralık bölümünün dava tarihinden itibaren işleyecek 4709
Sayılı Yasa’nın 18.md.si ile değiştirilen Anayasanın 46.md.sinin son
fıkrası hükmü gereğince “kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz
oranı” ile birlikte tahsiline ve davacılara payları oranında verilmesine,
müvekkilinin taşınmazına el atılmakla, yapılacak ödemeye isabet edecek pay
miktarlarının iptali ile davalı İdare adına tesciline karar verilmesi
istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı
idarelerin vekilleri
süresi içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
İSTANBUL 10.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:19.9.2012 gün
ve E:2012/169 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı
İdarelerin vekillerinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdikleri dilekçeleri üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında askeri alan olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın taşınmazın bedelinin
tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmının, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince İdari Yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan
nedenle, davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine
ilişkin kısmı yönünden 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekillerinin, anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idareler ve davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının sahibi olduğu
taşınmazlarına, imar planında askeri alan olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,
şimdilik 30.000,00 TL’nin, faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında
"düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye
göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve
arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir parselden
bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o
parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani teşkil
etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı, Boğazici İmar Müdürlüğünün 7.11.2012 gün ve
M.34.0.İBB.70.12.310.01.03-7817-7825 sayılı yazısında; Sarıyer ilçesi,
Tarabya mahallesi, 70 pafta, 1065 ada, 173 parsel sayılı yerin; 22.07.1983
onanlı, 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama
İmar Planının, 13.06.2011 onanlı sayısallaştırılmış ve güncelleştirilmiş
paftalarında; “Askeri Alanda” kaldığı; ilgili kuramca kamulaştırma işlemi
yapıldıktan sonra, Savunma dışı kullanımlara ilişkin teklif projelerde
Büyükşehir Belediye Başkanlığının onayı ile uygulama yapılacağı; yapılanma
şartlarının: TAKS % 6 ve H:7.50m.(en çok 2 kat) olduğu; diğer hususlarda
onanlı plan hükümlerine uyulacağı belirtilmiştir.
Olayda, davacının sahibi olduğu taşınmazların,
imar/parselasyon planıyla “askeri alan” kullanımında kaldığı, aradan uzun
zaman geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmazlar üzerinde düzenleme
yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazların bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait taşınmazların bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı idarelerin vekillerinin görev itirazlarının,
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı idarelerin vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN
İstanbul 10.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 19.9.2012 gün ve E:2012/169 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/305
KARAR NO: 2013/400
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : Z.S.
Vekili : Av. S.U.M.
Davalılar : 1-Ankara İl Özel İdaresi (İl Milli
Eğitim Müdürlüğü’ne İz. Ankara Valiliği)
Vekili : Av. S.K.
2-Yenimahalle
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. C.G.
O L A Y : Davacı vekili,
müvekkilinin hissedar olduğu Ankara İli, Yenikent mahallesi, 42605 ada 1
parsel sayılı taşınmazın, 2002 yılında kesinleşen imar planında “ilköğretim
alanı” olarak ayrıldığını; aradan geçen uzun süreye karşın dava konusu
taşınmazın, ayrıldığı kamu yararı amacına uygun olarak
kamulaştırılmadığını; halen ilköğretim alanı olan amacı ve konumunu
koruduğunu; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun E:2010/5-K:2010/651 sayılı ve
15,12.2010 T.li kararı çerçevesinde; 3194 sayılı yasanın 10.maddesinin 1.
fıkrası delaleti ile Belediyece uygulamalı İmar Planında kamu yararına
ayrılan parselde en geç 3 ay içinde plan tatbiki için 5 yıllık imar planı
hazırlanmasının ve buna uygun olarak taşınmazın kamulaştırılmasının yasa
hükmü olduğunun, tartışmasız biçimde belirlendiğini; aynı kararda, ilgili
süreyi geçer biçimde amacına uygun işlem tesis edilmemesi ile mülkiyet
hakkının süresi belirsiz biçimde kısıtlamaya tabi tutulduğunun, bunun
Anayasanın 35. maddesindeki güvencelere aykırı olduğunun, bu halin kabulünün
“hukuk devleti” ve “hukuk güvenliği”ni zedeleyeceğinin, kişi hak ve
özgürlükleri ile kamu yararı arasında bulunan dengenin korunumu yönünden de
durumun “kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı için yeterli olduğunun”
tespit edildiğini; Yargıtay 5. Hukuk Dairesinden de aynı yönde kararlar
verildiğini ifade ederek; fazlaya ait talep ve dava hakları saklı kalmak
kaydıyla, davalı idarelerce kamulaştırmasız olarak el atılan taşınmaz
hisseleri için şimdilik 10.000,00 TL’sının kamulaştırmasız el atılan yer
bedeli tazminatı olarak müşterek ve müteselsilen sorumlu davalı idarelerden
alınarak davacı müvekkile hissesi oranında ödenmesine, alacağa kamu
alacaklarına uygulanan en üst seviyede faiz uygulanmasına karar verilmesi
istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idarelerin
vekilleri
süresi içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:22.10.2012 gün
ve E:2012/87 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı
İdarelerin vekillerinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdikleri dilekçeleri üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis
ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında eğitim alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle
mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle
açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarelerin vekillerinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idareler yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu
taşınmazına, imar planında ilköğretim alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,
şimdilik 10.000,00 TL’sı bedelin faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak
yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay
tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan Yenimahalle Belediye
Başkanlığının savunma dilekçesinin incelenmesinden; dava konusu edilen
42605 ada 1 parselin, Yenimahalle Belediye Meclisinin 06.10.1986 gün ve 296
sayılı kararı ve Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar Daire Başkanlığının
06.04.1987 gün ve İP. 195/1380 sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli
Yenikent Bahçelievler Uygulama İmar Planında kaldığı; Yenikent
Bahçelievler'e ait 1/1000 ölçekli imar planı ve bu planın uygulaması olan
84016/3 nolu parselasyon planının, Ankara Büyükşehir Belediyesi Encümeninin
02.05.2002 gün ve 882/1441 sayılı kararı ile onaylanarak 05.05.2002 gün ve
24746 sayılı Resmi Gazetede yayınlandığı; 84016/3 nolu parselasyon planı
kapsamında kalan dava konusu ada parselin, E:0.50 yapılaşma koşulu ile“ İLKOKUL,
ALANI” kullanımında kaldığı anlaşılmıştır.
Olayda, davacının hissedar olduğu taşınmazın
imar/parselasyon planıyla “İlkokul Alanı” kullanımında kaldığı, aradan uzun
zaman geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme
yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı idarelerin vekillerinin görev itirazlarının,
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı idarelerin vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN
Ankara 3.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.10.2012 gün ve E:2012/87 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/306
KARAR NO: 2013/401
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : Ç.A.
Vekili : Av.T.A.
Davalılar : 1-Yenimahalle
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.D.G.A.
2-Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.C.I.
3-Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili : Av.S.A.G.
O L A Y :
Davacı vekili, müvekkilinin
hissedarı bulunduğu Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi, 43110
Ada 1 parsel sayılı taşınmazın, yapılan imar planında, 'Spor Alanı olarak
ayrıldığını ve tapu kaydı üzerine kamulaştırılacak şerhi konulduğunu; dava
konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını; ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun,
15.12.2010 tarih ve 2010/5-662 Esas ve 2010/551 K. Sayılı kararı ile bu tür
yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiğini ifade ederek; dava konusu
taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere
şimdilik 1.000TL bedelin, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle
birlikte tahsiline; dava konusu taşınmazın tapu kaydının davalı idareye
tescil ettirilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve
Yenimahalle Belediye Başkanlığı Vekilleri, süresi içinde görev
itirazında bulunmuşlardır.
ANKARA 1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:21.11.2012 gün
ve E:2011/539 sayı ile, yargı yolu itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Uygulama ve
Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü
kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin,
"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın
gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili
hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak tanımlandığı; bu
tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek
yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah
imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari işlem"; bu
imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun
için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki
hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında spor alanı olarak ayrılan
taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı;
bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk
Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında
"hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme
sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat
talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk
Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın,
taşınmazın malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde
kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın tazminat istemine ilişkin kısmı
yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare ve davanın
tazminat istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu
taşınmazına, imar planında spor alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, dava konusu taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 1.000TL bedelin, dava tarihinden itibaren işleyecek
faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince
yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak
yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay
tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan Yenimahalle Belediye
Başkanlığı, İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 22.12.2011 gün ve
M-06-6-YEN-0-13-310.01.03/31000/Pln. 3367/ 3036-24368 sayılı yazısının
incelenmesinden; 43110 ada 1 nolu parselin; imarlı ve arsa niteliğinde
olduğu, imar planı yapılırken % 34,5 oranında düzenleme ortaklık payı
kesintisinin yapıldığı; Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 01.06.1992
gün ve 177 sayılı kararı ile onaylanan Yuva Köyü ve Çevresi Nazım İmar
Planı doğrultusunda hazırlanarak 3030 sayılı yasanın 14. Maddesi gereği
Büyükşehir Başkanlığının onayına sunulan 1. ve 2. etap 1/1000 ölçekli imar
planları ile bu planlamaya ait Meclis ve Komisyon raporları üzerinde
yapılan çalışmalar sonucu hazırlanan 1/5000 ölçekli Revizyon Nazım İmar
Planının, Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin 12.10.1995 tarih ve 711 sayılı
kararı ile onaylandığı; planda ve Nazım İmar Planı doğrultusunda hazırlanan
ve 22.05.1996 tarih ve 85 sayılı kararı ile Belediyece onaylanan, 3030
sayılı yasanın 14. maddesi gereğince Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı’nın 13.06.1996 gün ve 06.BBB.08.04.İM.1.2.1428-3531/96(168)
sayılı yazısı ile onaylandığı; Yuvaköyü ve Çevresine ait 1/1000 ölçekli
imar planında ve bu planın uygulaması olan 84138 nolu parselasyon planının
Belediye Encümeninin 06.05.1997 tarih ve 1515 sayılı kararı ile onaylandığı
ve 1 aylık askı süresinin 16.05.1997 gün ve 22991 sayılı Resmi gazetede
yayınlanarak tamamlandığı; planda 43110 ada 1 nolu parselin E:0.20
Hmax:3.50 yapılaşma koşullarıyla “Spor Tesisleri Alanı” kullanımında
kaldığı anlaşılmıştır
Olayda, davacının hissedar olduğu taşınmazın
imar/parselasyon planıyla Spor Alanı kullanımında kaldığı,
tapu kaydı üzerine kamulaştırma şerhi konulmasına rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 21.11.2012 gün ve E:2011/539
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/308
KARAR NO: 2013/402
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : S.T.
Vekilleri : Av. M.Ş.G., Av. N.G.
Davalılar : 1-Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.K.
2-Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.O.
3-Antalya
İl Özel İdaresi
Vekili : Av. M.K.
O L A Y :
Davacının vekilleri, müvekkillerinin hissedar olduğu Antalya İli, Muratpaşa
İlçesi, Demircikara Mahallesinde bulunan 6380 Ada 1 parsel sayılı
taşınmazın, yaklaşık 10-15 yıl önce yapılan ve kesinleşen imar düzenlemesi
ile davalılar tarafından ilkokul alanı olarak ayrıldığını ancak,
davalıların bu güne değin pasif ve suskun kalmak ve taşınmaz üzerinde işlem
tesis etmemek sureti ile taşınmaza kamulaştırmasız el attıklarını; 5216
sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7., .3194 sayılı İmar Kanunun
10.maddesine aykırı olarak; uzun yıllar programa alınmayan imar planının
fiilen hayata geçirilmemesi nedeni ile davalı idarece, pasif ve suskun
kalmak ve işlem tesis edilmemek sureti ile taşınmaza müdahale edilmesinin,
mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliği
olduğunu; idarenin bu eyleminin, kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı
için yeterli olduğunu; Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin E:2010/17128,
K:2011/5077 sayılı, 22.03.2011 tarihli kararında bu duruma işaret
edildiğini; davalıların taşınmaza bu şekilde el koymasının, Anayasanın
35.maddesi ile Medeni yasanın 683.maddesine aykırı olduğunu ifade ederek;
taşınmaza davalılar tarafından kamulaştırmasız el atıldığı için ve açmış
oldukları davanın belirsiz alacak davası olduğu da göz önünde tutularak,
fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
10.000,00.TL(On Bin TL)tutarındaki kamulaştırmasız el atma bedelinin faizi
ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle, adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı ve
Antalya İl Özel İdaresi vekilleri süresi içinde görev itirazında
bulunmuştur.
ANTALYA 8.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:5.10.2012 gün
ve E:2012/218 sayı ile, davaya Adli Yargıya tabi mahkemelerin bakması
gerektiğinden bahisle, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında ilkokul alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya
da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedarı olduğu
taşınmazına, imar planında ilkokul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL'si bedelin faizi ile
birlikte tazmini
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara
itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen
itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını
geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden, davaya konu 6380
ada 1 parselin, 1/1000 ölçekli 18L2A no.lu uygulama imar planıyla İlkokul Alanı kullanımında kaldığı, üzerinde plan doğrultusunda yapılmış tesis
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla İlkokul Alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Antalya 8.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 5.10.2012 gün ve E:2012/218 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/309
KARAR NO: 2013/403
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacılar : 1-A.Ç., 2-M.Ç., 3-C.Ç., 4-S.Ö.(Ç.),
5-Ç.A.(Ç.), 6-G.H.(Ç.)
Vekilleri : Av.M.Ş.G.-Av.N.G..
Davalılar : 1-Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.T.K.A.
2-Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.O.
3-Kültür ve Turizm
Bakanlığı
Vekili : Haz.Av.C.A.
O L A Y :
Davacıların vekilleri, müvekkillerinin hissedar olduğu Antalya İli,
Muratpaşa İlçesi, Demircikara Mahallesinde bulunan 6305 Ada 1 parsel sayılı
taşınmazın, yaklaşık 10-15 yıl önce yapılan ve kesinleşen imar düzenlemesi
ile davalılar tarafından kütüphane yeri olarak ayrıldığını ancak,
davalıların bu güne değin pasif ve suskun kalmak ve taşınmaz üzerinde işlem
tesis etmemek sureti ile taşınmaza kamulaştırmasız el attıklarını; 5216
sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7., 3194 sayılı İmar Kanunun
10.maddesine aykırı olarak; uzun yıllar programa alınmayan imar planının
fiilen hayata geçirilmemesi nedeni ile davalı idarece, pasif ve suskun
kalmak ve işlem tesis edilmemek sureti ile taşınmaza müdahale edilmesinin,
mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliği
olduğunu; idarenin bu eyleminin, kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı
için yeterli olduğunu; Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin E:2010/17128,
K:2011/5077 sayılı, 22.03.2011 tarihli kararında bu duruma işaret
edildiğini; davalıların taşınmaza bu şekilde el koymasının, Anayasanın
35.maddesi ile Medeni yasanın 683.maddesine aykırı olduğunu ifade ederek;
taşınmaza davalılar tarafından kamulaştırmasız el atıldığı için ve açmış
oldukları davanın belirsiz alacak davası olduğu da göz önünde tutularak,
fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
10.000,00.TL(On Bin TL)tutarındaki kamulaştırmasız el atma bedelinin faizi
ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle, adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı Vekili ile Kültür ve Turizm
Bakanlığı Vekili süresi içinde görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 8.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:5.10.2012 gün
ve E:2012/200 sayı ile, Yargıtay kararları göz önünde bulundurularak
davacının iddia ettiği ihtilaflı konuda davaya bakma görevinin adli yargıya
ait olduğu gerekçesiyle, görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında kütüphane alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine
ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı;
dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idare yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedarı olduğu
taşınmazlarına, imar planında kütüphane alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın toplam bedelinden,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL'si
bedelin faizi ile birlikte
tazmini istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda
belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere
plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Olayda,
davacıların hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Kütüphane Alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine
rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Antalya 8.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 5.10.2012 gün ve E:2012/200
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/310
KARAR NO: 2013/404
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : F.Ş.
Vekili : Av. T.A.
Davalı : Sağlık Bakanlığı
Vekili : Av. H.K.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Yenimahalle
İlçesi, Yuva Mahallesi, 43006 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar
olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında sağlık alanı
olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek,
fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 1.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve
taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdiği
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 18. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
18.4.2012 gün ve E:2012/1 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev esasının incelenmesine oy birliği ile karar
verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında sağlık alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek
kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında sağlık alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararının “Davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 18. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 18.4.2012 gün ve E:2012/1 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
“Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/311
KARAR NO: 2013/405
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- S.B.P.2- F.M.B.Varisleri;a-
E.A.B.b-M.M.B.,c- C.B.,d- E.B.,3- Ş.H.P.4- F.S.K.(P.)
5- H.F.K.(P.), 6- S.P.
Vekili :
Av. E.A.
Davalılar
: 1- T.C. İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. M.B.
2-
Küçükçekmece Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. B.Ç.A.
O L A Y :
Davacılar vekili, dava dilekçesinde, müvekkillerinin İstanbul İli,
Küçükçekmece İlçesi, Cennet Mahallesi, 26 pafta, 4184, 4185, 4195, 4196
parsel sayılı taşınmazların hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu
taşınmazların imar planında ortaöğretim tesis alanı olarak ayrıldığını,
taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her
türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 30.000,00 TL
tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına
tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar Küçükçekmece Belediye
Başkanlığı ve İstanbul İl Özel İdaresi vekilleri süresi içinde verdikleri dilekçede
özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuşlardır.
KÜÇÜKÇEKMECE 5. ASLİYE HUKUK
MAHKEMESİ: 5.12.2012 gün ve E:2012/187 sayı ile, görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalı İstanbul İl
Özel İdaresi vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin
1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10.maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar vekillerinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının reddedilmesi ve
dahi İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, davalılardan
İstanbul İl Özel İdaresi bakımından, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. “Davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hissedar olduğu
taşınmazlara, imar planında ortaöğretim tesis alanı olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik
30.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında sağlık alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının,
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının “Davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ,
Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 5.12.2012 gün ve E:2012/187 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARININ “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/312
KARAR NO: 2013/406
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : E.Y.
Vekili : Av. S.M.
Davalı : Ankara İl Özel İdaresine İzafeten
Ankara Valiliği
Vekili : Av. S.K.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkillerinin Ankara İli, Yenimahalle
İlçesi, Yuva Mahallesi, 43246 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar
olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında okul alanı
olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek,
fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 2.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve
taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdiği
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 10. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
11.12.2012 gün ve E:2012/377 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna,
karar vermiştir.
Davalı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 2.000,00 TL’nin davalı idareden
tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları
alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye
Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını
kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret
karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında okul alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 10.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 11.12.2012 gün ve E:2012/377 sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/313
KARAR NO: 2013/407
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : M.K.
Vekili : Av. N.B.
Davalılar : 1- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. Ç.P.
2-
Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ö.A.
3- Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. G.S.Ş.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi,
43093 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu,
sözkonusu taşınmazın imar planında okul alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı vekilleri süresi içinde
verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına
dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare
mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 24. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
18.7.2012 gün ve E:2012/237 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekilinin idari yargı yararına olumlu
görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi
üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında okul alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 18.7.2012 gün ve
E:2012/237 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/314
KARAR NO: 2013/408
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- O.E., 2- S.E., 3- O.Y., 4-
K.E.
Vekili : Av. M.Ç.
Davalılar : 1- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. D.K.
2-
Küçükçekmece Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.U.
O L A Y :
Davacılar vekili, dava dilekçesinde, müvekkillerinin İstanbul İli, Bakırköy
İlçesi, Küçükçekmece mevkiinde kain, 28 Pafta, 1456 Parselde kayıtlı
taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar
planında okul, yol ve kaldırım alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı Küçükçekmece Belediye
Başkanlığı vekili süresi içinde verdiği dilekçede özetle, taşınmaza fiilen
el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının
görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev
itirazında bulunmuştur.
KÜÇÜKÇEKMECE 4. ASLİYE HUKUK
MAHKEMESİ: 08.11.2012 gün ve E:2012/21 sayı ile, görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalı Küçükçekmece Belediye
Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan
zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun
12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı
davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu
bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın 2.
maddesinin 1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacılarının hissedar oldukları
taşınmaza, imar planında okul, yol ve kaldırım alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00
TL’nin davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında okul, yol ve kaldırım alanında
kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı
ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Küçükçekmece Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Küçükçekmece Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 08.11.2012 gün ve
E:2012/21 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/315
KARAR NO: 2013/409
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : M.K.(S.)
Vekili : Av. O.T.
Davalılar : 1- Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.Y.
2- Antalya
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. R.O.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Antalya İli, Konyaaltı
İlçesi, Arapsuyu Mevkiinde, 20189 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın
hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında
sosyal tesis alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde
verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına
dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuşlardır.
ANTALYA 6. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
30.11.2012 gün ve E:2012/508 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Konyaaltı
Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında sosyal tesis alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında sosyal tesis alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında
yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının “Davanın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin: 30.11.2012 gün ve
E:2012/508 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ “Davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” KALDIRILMASINA,
11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/316
KARAR NO: 2013/410
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : H.A.(A) Mirasçıları; 1-D.A.,
2- S.A., 3-Z.A., 4- C.K., 5-G.E.
Vekili : Av. N.A.
Davalılar : 1- Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.Y.
2-
Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. T.K.
3- Sağlık
Bakanlığı
Vekili : Av. N.N.Ş.
O L A Y :
Davacılar vekili, dava dilekçesinde, müvekkillerinin Antalya İli, Konyaaltı
İlçesi, Arapsuyu Mahallesi, 5681 Ada, 10 Parselde kayıtlı taşınmazın
hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında
sağlık alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını
ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 20.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar Konyaaltı Belediye
Başkanlığı ile Sağlık Bakanlığı vekilleri süresi içinde verdikleri
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 6. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
30.11.2012 gün ve E:2012/454 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılar Konyaaltı Belediye
Başkanlığı ve Sağlık Bakanlığı vekilleri
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında sağlık alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 20.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında sağlık alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı ile Sağlık
Bakanlığı vekilleri görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararının kaldırılması gerektiği gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı ve Sağlık Bakanlığı
vekillerinin GÖREV İTİRAZININ, Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
30.11.2012 gün ve E:2012/454 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/317
KARAR NO: 2013/411
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar :1-S.G.2-E.B.3-A.K.4-Y.G.5-Ş.K.,
A.B. Mirasçıları; 7- M.B., 8- A.B. 9- V.B.10- Y.B.
Vekili : Av. N.A.
Davalılar : 1- Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.Y.
2-
Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili : Av. Z.H.
3-
Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : T.K.
O L A Y :
Davacılar vekilleri, dava dilekçesinde, müvekkillerinin Antalya İli,
Konyaaltı İlçesi, Hurma Mahallesi, 8884 Ada, 2 Parselde kayıtlı taşınmazın
hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında spor
sahası olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri
sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 20.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde
verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına
dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare
mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 6. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
30.11.2012 gün ve E:2012/475 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı
vekili idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun
12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı
davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu
bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında spor sahası olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 20.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında spor sahası kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekili görev
itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 30.11.2012 gün ve
E:2012/475 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/318
KARAR NO: 2013/412
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- S.K., 2- N.K., 3- N.Ç., 4-
İ.K., A.K. Mirasçıları; 5- Ş.K., 6- S.K., 7- S.K.
Vekili : Av. N.A.
Davalılar : 1- Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ö.Y.
2-
Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili : Av. U.İ.
3-
Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
O L A Y :
Davacılar vekilleri, dava dilekçesinde, müvekkillerinin Antalya İli,
Konyaaltı İlçesi, Hurma Mahallesi, 8828, 9178 Ada, 1 ve 2 Parselde kayıtlı
taşınmazların hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar
planında spor sahası olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını
ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 20.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar Konyaaltı Belediye
Başkanlığı ve Gençlik ve Spor Başkanlığı vekilleri süresi içinde verdikleri
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 7. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
6.12.2012 gün ve E:2012/448 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı
vekili idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında spor sahası olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 20.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında spor sahası kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar
olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekili görev
itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Antalya 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 6.12.2012 gün ve
E:2012/448 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/319
KARAR NO: 2013/413
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : M.A.
Vekili :
Av. O.İ.
Davalı :
Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.Y.
O L A Y : Davacı
vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Antalya İli, Konyaaltı İlçesi,
Molla Yusuf Mahallesi, 20400 ada, 09 parsel ve aynı yer 20952 ada, 1
parselde kayıtlı taşınmazların hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu
taşınmazların imar planında sırasıyla semt spor alanı ve rekreasyon alanı
olarak ayrıldıklarını, taşınmazlara kamulaştırmasız el atıldığını ileri
sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 150.156,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili
ve taşınmazların davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdiği
dilekçede özetle, taşınmazlara fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuşlardır.
ANTALYA 6. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
30.11.2012 gün ve E:2012/474 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle davanın
taşınmazların bedelinin tahsiline hükmedilmesine ilişkin kısmı yönünden,
2247 sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu
taşınmazlara, imar planında semt spor alanı ve rekreasyon alanı olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik
150.156,00 TL’nin davalı idareden tahsili ve taşınmazın davalı adına
tescili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında semt spor alanı ve rekreasyon
alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar
verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan
imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında
idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
başvurusunun kabulü ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin
GÖREV İTİRAZININ, Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 30.11.2012 gün ve
E:2012/474 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/321
KARAR NO: 2013/414
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
Ç.A.
Vekili : Av. T.A.
Davalı : Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili : Av. R.S.
İhbar Olunanlar :1- Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. C.I.
2-
Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. D.G.A.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi,
43215 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu,
sözkonusu taşınmazın imar planında spor alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili ve ihbar olunanlar
vekilleri süresi içinde verdiği dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını,
imar planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm
yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında
bulunmuştur.
ANKARA 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
21.11.2012 gün ve E:2011/538 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna,
karar vermiştir.
Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında spor alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden
tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde
yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında spor alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacının
hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış
olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
başvurusunun kabulü ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin
GÖREV İTİRAZININ, Ankara 1. Asliye Hukuk 21.11.2012 gün ve E:2011/538
sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/322
KARAR NO: 2013/415
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : A.A.
Vekili : Av. M.Ş.G.
Davalılar : 1- Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili : Av. Z.H.
2-
Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.K.
3-
Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.O.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, Demircikara
Mahallesi, 6284 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki
olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında spor sahası olarak
ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya
ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde
verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına
dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare
mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 6. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
07.09.2012 gün ve E:2012/203 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekili idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı
davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu
bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında spor sahası olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında spor sahası kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili görev
itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 07.09.2012 gün ve
E:2012/203 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/323
KARAR NO: 2013/416
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : A.A.
Vekili : Av. M.Ş.G.
Davalılar : 1- Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili : Av. Av. Z.H.
2-
Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekilleri : Av. A.K.
3-
Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.O.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, Demircikara
Mahallesi, 5603 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki
olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında semt spor sahası olarak
ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya
ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde
verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına
dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare
mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 6. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
07.09.2012 gün ve E:2012/199 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekili idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem
olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin 1.
fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında semt spor sahası olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında semt spor sahası kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili görev
itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 07.09.2012 gün ve
E:2012/199 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/324
KARAR NO: 2013/417
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET
: İdarenin dava konusu taşınmaza
kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan
davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre çözülmesi
gerektiği gerekçesiyle, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
M.Ü.
Vekili : Av. N.Ş.
Davalılar : 1- Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. D.B.G.
2-
Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. H.Ş.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Yenimahalle İlçesi,
Yenikent Mahallesi, 44983 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar
olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında park yeri olarak
ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya
ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
2.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın
davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde
verdikleri dilekçede özetle, imar planına dayalı olarak açılan tazminat
davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek
görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 10. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
11.7.2012 gün ve E:2012/178 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna,
karar vermiştir.
Davalı Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yenikent
Mahallesi, 44983 ada 1 Parselde bulunan taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığı nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak şartıyla işleyecek
yasal faiziyle 2.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili ve tapu kaydının
iptali istemiyle açılmıştır.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile
bilirkişi raporunun incelenmesinden, 84016/2 parselasyon planına göre
taşınmazın yol ve park alanı olarak ayrıldığı, imar planının bir bütün
olduğu, plan kararı dahilinde plan değişikliği yapılmadan bir kısmına el
atılan taşınmazın tamamına el atıldığının kabulü gerektiği, parselasyon
planında 17 m’lik yol ve park kullanımında olan taşınmaza yol yapılmakla
Büyükşehir Belediyesince fiilen el atıldığı anlaşılmıştır.
Belediyelerin 3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi
ve 18. maddesinin verdiği yetki ile arazi ve arsalar üzerinde imar
planlarının hazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazi ve arsa düzenlemesi
gibi faaliyetleri kapsamında yaptıkları imar planlarından kaynaklanan
işlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis
edilen genel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile de idari eylem ve işlemlerden
kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği
tartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece, Kamulaştırma Kanunu’nda
öngörülen usul ve yöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleri
yapılmaksızın, dava konusu taşınmaza fiilen el atılarak yol olarak
kullanılması karşısında, idarenin bu eyleminin kamulaştırmasız el atma
niteliğini taşıdığı açıktır.
Öte yandan, İdarenin yürütmekle
yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve
projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi
gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği
zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından
açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı
yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu,
özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve
projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve
meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün
önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli
yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş
bulunmaktadır.
Nitekim, yukarıda belirtilen genel kabul
doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü
E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma
halinde amme teşekkülü İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin
malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş
durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete
tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın
tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.”
görüşüne yer verilmiştir.
Bu durumda, idarenin dava konusu taşınmaza
kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan
davanın haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümü, adli yargı yerinin görevine girmektedir.
Açıklanan
nedenle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
REDDİNE, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/325
KARAR NO: 2013/418
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- H.A. 2- E.A., 3- A.S., 4-
İ.S., 5- H.S., 6- İ.P.
Vekili : Av. M.G.
Davalılar : 1- Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. Ö.Y.
2- Sincan
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ş.D.
O
L A Y : Davacılar vekilleri, dava dilekçesinde, müvekkillerinin
Ankara İli, Sincan İlçesi, Yenikent Beldesi, 692 Ada, 1 Parselde kayıtlı
taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar
planında ilkokul alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde
verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına
dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare
mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
SİNCAN 5. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
6.11.2012 gün ve E:2012/258 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılar vekilleri idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri dilekçeleri üzerine, dosya
örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan
zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun
12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı
davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu
bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında ilkokul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 5.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara
itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen
itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin
karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında ilkokul alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında
yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalılar vekilleri görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar vekilleri GÖREV İTİRAZININ, Sincan 5. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 6.11.2012 gün ve E:2012/258 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/326
KARAR NO: 2013/419
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
S.E.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalılar : Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. M.B.(E.)
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Altındağ İlçesi, Zübeyde Hanım Mahallesi,
23057 Ada, 12 Parselde kayıtlı taşınmazın maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın
imar planında yol alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdiği
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 6. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
26.09.2012 gün ve E:2012/94 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna,
karar vermiştir.
Davalı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle
2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının maliki olduğu
taşınmaza, imar planında yol alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 2.000,00
TL’nin davalı idareden tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında yol alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 6.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.09.2012 gün ve E:2012/94 sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/327
KARAR NO: 2013/420
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : M.D.
Vekili : Av. T.A.
Davalılar : 1- Gençlik ve Spor Bakanlığı’na
İzafeten Spor Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. A.T.
2- Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. B.V.
3-
Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.B.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Yenimahalle
İlçesi, 1. Bölge Yuva Köyü, 43130 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın
hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında spor
alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri
sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 5.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
ve Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilleri süresi içinde verdikleri
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 14. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
06.06.2012 gün ve E:2011/601 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın 2.
maddesinin 1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden her üç
davalı idare açısından olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nca 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, her üç davalı
idare açısından 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmakta ise de, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
yönünden usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında spor alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 5.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında spor alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 06.06.2012 gün ve
E:2011/601 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/328
KARAR NO: 2013/421
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : E.V.
Vekili : Av. S.Y.
Davalılar : 1- Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili : Av. G.A.
2- Ankara
Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’ne İzafeten Ankara Valiliği
Vekili : Av. N.Ö.
İhbar Olunanlar : 3- Yenimahalle Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. A.B.
4- Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. C.I.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Yenimahalle
İlçesi, Yenikent Mahallesi, 42504 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın
hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında spor
alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri
sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili
ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
İhbar olunanlar vekilleri süresi
içinde verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar
planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin
idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuşlardır.
ANKARA 7. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
11.10.2012 gün ve E:2011/416 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin
1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10.maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında spor alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında
ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye
sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili
belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak
yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu
planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan
yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar
ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara
bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında spor alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının “Davanın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 11.10.2012 gün ve
E:2011/416 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ “Davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” KALDIRILMASINA,
11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/329
KARAR NO: 2013/422
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- U.M.K.,2- A.L.T.,3- M.T.,4-
N.K.,5- A.S.S.,6- S.H.K., 7- S.K., 8- E.S.K., 9- E.S.
Vekili : Av. A.E.
Davalılar : 1- Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. A.T.
2-
Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. B.C.
O L A Y :
Davacılar vekili, dava dilekçesinde, müvekkillerinin Ankara İli, Çankaya
İlçesi, Keklikpınarı Mahallesi, 1968 Ada, 46 Parselde (yeni 27303 Ada, 1ve
2 nolu Parsel) kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu,
sözkonusu taşınmazın imar planında okul, su deposu ve yol alanı olarak
ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya
ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
15.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı
vekili süresi içinde verdiği dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını,
imar planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm
yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında
bulunmuştur.
ANKARA 12. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
4.12.2012 gün ve E:2011/33 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı
vekili idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında okul, su deposu ve yol alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 15.000,00
TL’nin davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında okul, su deposu ve yol
alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar
verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekili görev
itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ,
Ankara 12. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 4.12.2012 gün ve E:2011/33 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/330
KARAR NO: 2013/423
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- A.G., 2- Y.C.B., 3- G.Z.S.,
4- A.B.
Vekili : Av. A.B.
Davalı : Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. B.C.
O L A Y :
Davacılar vekili, dava dilekçesinde, müvekkillerinin Ankara İli, Çankaya
İlçesi, Beytepe Mevkii, 28127 Ada, 2 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar
olarak malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında park alanı
olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek,
fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 1.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdiği
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 7. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
7.11.2012 gün ve E:2012/367 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı vekili idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla taşınmazın bedelinin tazminat
olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin davanın 2577 sayılı Yasanın
2. maddesinin 1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında park alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında park alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 7. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 7.11.2012 gün ve E:2012/367 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/331
KARAR NO: 2013/424
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- Z.Y., 2- B.K., 3- Y.C.
Ankara
22. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E:2012/3 sayılı Birleştirilen Dosyasındaki;
4- A.A.,5- H.D.Mirasçıları;F.D.,A.D.,H.D.,6-
M.D., 7- N.D., 8- D.D., 9- Y.D. Mirasçıları;
D.K., M.D., G.Ç., M.D.,
Ş.R., A.I., V.D.,
Ankara
1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E:2012/4 sayılı Birleştirilen Dosyasındaki;
10- S.Ç., 11- B.Ç., 12- R.S., 13- M.S., 14- O.S.
Vekili : Av. Ö.F.Y.
Davalılar : 1- Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.D.
2- Milli
Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. H.P.A.
3- Ankara
İl Özel İdaresine izafeten Ankara Valiliği
Vekili : Av. Z.T.
O L A Y :
Davacılar vekili, dava dilekçesinde, müvekkillerinin Ankara İli, Çankaya
İlçesi, Kırkkonaklar Mevkii, 27379 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın
hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında okul
alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri
sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 9.000,00 TL, 6.600,00 TL ve 10.000,00 TL tazminatın yasal
faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar Çankaya Belediye Başkanlığı ve
Ankara İl Özel İdaresine izafeten Ankara Valiliği vekilleri süresi içinde
verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına
dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare
mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 22. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
4.10.2012 gün ve E:2012/2 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılar Çankaya Belediye Başkanlığı
ve Ankara İl Özel İdaresine izafeten Ankara Valiliği vekilleri idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte oluşan maddi zararın davalı idareden tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen
ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle
eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar
ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara
bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında okul alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalılar Çankaya Belediye Başkanlığı ve Ankara İl
Özel İdaresine izafeten Ankara Valiliği vekilleri görev itirazının, Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Çankaya Belediye Başkanlığı ve Ankara İl Özel
İdaresine izafeten Ankara Valiliği vekillerinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara
22. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 4.10.2012 gün ve E:2012/2 sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/332
KARAR NO: 2013/425
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : C.K.
Vekili : Av. E.K.
Davalı : Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. D.B.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Çankaya İlçesi,
5. Bölge Akpınar Mahallesi, 28030 Ada, 8 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar
olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında park ve oyun
alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri
sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 2.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili
ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdiği
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
29.6.2012 gün ve E:2011/626 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna,
karar vermiştir.
Davalı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna
ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında,
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak;
bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan
imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında park ve oyun alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 2.000,00 TL’nin davalı idareden
tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında park ve oyun alanında
kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 3.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 29.6.2012 gün ve E:2011/626 sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/333
KARAR NO: 2013/426
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : H.K.
Vekili : Av. A.A.
Davalılar : 1- Mersin Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. A.C.
2-
Yenişehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. H.G.Ö.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Mersin İli, Yenişehir
İlçesi, Bahçe Mahallesi, 6388 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar
olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında belediye hizmet
alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri
sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde
verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına
dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare
mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
MERSİN 4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
4.7.2012 gün ve E:2012/131 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Yenişehir Belediye Başkanlığı
vekili idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında belediye hizmet alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında belediye hizmet alanında
kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Yenişehir Belediye Başkanlığı vekili görev
itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Yenişehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ,
Mersin 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 4.7.2012 gün ve E:2012/131 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/334
KARAR NO: 2013/427
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : M.C.
Vekili : Av. A.C.
Davalı : Yenişehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.T.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Mersin İli, Çiftlik Köyü,
8632 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu,
sözkonusu taşınmazın imar planında belediye hizmet alanı olarak
ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya
ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı
adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdiği
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
MERSİN 4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
2.10.2012 gün ve E:2012/342 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin
1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10.maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında belediye hizmet alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında belediye hizmet alanında
kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararının “Davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Mersin 4. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 2.10.2012 gün ve E:2012/342 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
“Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/335
KARAR NO: 2013/428
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : A.Z.
Vekili : Av. N.Ç.
Davalılar : 1- Osmangazi Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. B.G.
2- Bursa
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. S.D.G.
3- Bursa
İl Özel İdaresi
Vekili : Av. Y.G.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Bursa İli, Osmangazi İlçesi,
Veysel Karani Mahallesi, 2990 Ada, 45 Parselde kayıtlı taşınmazın maliki
olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında belediye hizmet, spor, eğitim
tesis alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını
ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Bursa Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekili süresi içinde verdiği dilekçede özetle, taşınmaza fiilen
el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının
görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev
itirazında bulunmuştur.
BURSA 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
17.1.2012 gün ve E:2011/391 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Bursa Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekili idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının maliki olduğu
taşınmaza, imar planında belediye hizmet, spor, eğitim tesis alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik
1.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında belediye hizmet, spor,
eğitim tesis alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili
görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Bursa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 17.1.2012 gün ve E:2011/391
sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/336
KARAR NO: 2013/429
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET
: İdarenin dava konusu taşınmaza
kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan
davanın haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre çözülmesi
gerektiği gerekçesiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E.Ç.
Vekili : Av. M.İ.
Davalılar : 1- Bağcılar Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. O.E.
2-
Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş.
Vekili : Av. S.K.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin İstanbul İli, Bağcılar
İlçesi, Mahmutbey Köyü, Pandoniçe Çiftliği Mevkii, 615 (Yeni:1995) Ada, 16
Parselde kayıtlı taşınmazın maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar
planında idari tesis alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı Bağcılar Belediye Başkanlığı
vekili süresi içinde verdiği dilekçede özetle, imar planına dayalı olarak
açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
BAKIRKÖY 7. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
28.8.2012 gün ve E:2011/499 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Bağcılar
Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin
1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10.maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, İstanbul İli, Bağcılar İlçesi,
Mahmutbey Köyü, 615 (Yeni: 1995) Ada, 16 Parselde bulunan taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığı nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
şartıyla işleyecek yasal faiziyle 10.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
ve tapu kaydının iptali istemiyle açılmıştır.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin
incelenmesinden, Bakırköy 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27.10.2011 gün ve
E:2011/499 sayılı yazısı ile, davaya konu taşınmazın üzerinden yol-tretuar,
yeşil alan geçirilip geçirilmediğinin tespiti ile buna ilişkin belgelerin
onaylı suretinin Bağcılar Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğünden
istenildiği; 1.12.2011 gün ve 099.6459 sayılı cevabi yazıda, söz konusu
taşınmazın bir kısmında imar planına uygun olarak yol ve kaldırım çalışması
yapıldığının belirtildiği görülmüştür.
Belediyelerin 3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi
ve 18. maddesinin verdiği yetki ile arazi ve arsalar üzerinde imar
planlarının hazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazi ve arsa düzenlemesi
gibi faaliyetleri kapsamında yaptıkları imar planlarından kaynaklanan
işlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis
edilen genel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile de idari eylem ve
işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargı yerlerinde çözümlenmesi
gerektiği tartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece, Kamulaştırma
Kanunu’nda öngörülen usul ve yöntemlere uygun idari nitelikte uygulama
işlemleri yapılmaksızın, dava konusu taşınmaza fiilen el atılarak yol ve
kaldırım olarak kullanılması karşısında, idarenin bu eyleminin
kamulaştırmasız el atma niteliğini taşıdığı açıktır.
Öte yandan, İdarenin yürütmekle
yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve
projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi
gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği
zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından
açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı
yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu,
özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve
projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve
meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün
önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli
yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş
bulunmaktadır.
Nitekim, yukarıda belirtilen genel kabul
doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü
E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma
halinde amme teşekkülü İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin
malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş
durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete
tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın
tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.”
görüşüne yer verilmiştir.
Bu durumda, idarenin dava konusu taşınmaza
kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan
davanın haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümü, adli yargı yerinin görevine girmektedir.
Açıklanan
nedenle, Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
REDDİNE, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/337
KARAR NO: 2013/430
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken
Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen davacının, maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile birlikte tazmini
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
M.İ. adına Sağlık ve Sosyal Hizmet Çalışanları Sendikası
Vekili : Av. R.T.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili : Av. C.G.E.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı, 4.1.2011
tarihinde Çardak Devlet Hastanesi emrine atanmıştır.
Davacı
5.1.2011 tarihli dilekçesiyle, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesini
istemiş; bu isteği 5.1.2011 gün ve 147 sayılı işlemle reddedilmiştir.
Davacı vekili; davalı
idare işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Denizli İdare Mahkemesi:
16.3.2011 gün ve E:2011/227, K:2011/243 sayı ile, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekom A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın
özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Danıştay 5. Daire Başkanlığı: 14.12.2011 gün ve
E:2011/4880, K:2011/7486 sayı ile, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu
hizmetinin yürütmekle görevli ve yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel
hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve
yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa hükümleri ile, kamu kurumlarına
nakil hakkı bulunan personeli ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen
davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna varılmakta
olduğu aksi yöndeki kararda isabet görülmediği gerekçesiyle davacının
temyiz isteminin kabulüyle Denizli İdare Mahkemesince verilen kararın
bozulmasına karar vermiş, Mahkemece bozma kararına uyulmuştur.
Davalı vekilince birinci savunma dilekçesinde,
davanın adli yargının görev alanına girdiği öne sürülerek görev itirazında
bulunulmuştur.
DENİZLİ İDARE MAHKEMESİ:
3.10.2012 gün ve E:2012/843 sayı ile, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesi
hükümleri uyarınca, kamu kurumuna nakil hakkı bulunan personelden hizmet
sözleşmesi feshedilenlerin 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesi uyarınca
yeniden kamu personeli statüsüne girdiğinde kendilerine ödenecek ücretin
hesaplanması görevinin idari nitelik taşıdığı, bu hesaplama konusunda T.
Telekomünikasyon A.Ş.'nin görevli kılındığı, anılan şirketin belirlediği
atamaya esas ücrete göre personele atandığı kurumda ödenecek maaşın tespit
edilecek olması dolayısıyla T. Telekomünikasyon A.Ş. tarafından düzenlenen
maaş nakil ilmühaberinin kamu görevlisi olan kişinin hukukunu etkilemesi,
öte yandan davacının kamu kurumuna atanmasıyla kamu personeli statüsüne
girmesi karşısında, kamu görevlisinin maaşının hatalı hesaplandığı
iddiasına dayandırılan ve bu nedenle maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin bir idari
uyuşmazlık yarattığı kuşkusuz olup bu nedenle bu işlemin iptali ile parasal
hak istemiyle açılan davanın görülmesi ve çözümlenmesi görevinin idari
yargıya ait olduğu, gerekçesiyle, davalı idarenin görev itirazının reddine
ve Mahkemelerinin görevliliğine karar vermiştir.
Davalı
vekilince süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası
ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI;
Telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
"tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri
kamuya ait bulunan Türk Telekom'un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten,
ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip
olan ve sermayesindeki kamu payı %50' nin altına düşünceye kadar kamu
kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu; özelleştirme kapsamında
bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hazineye ait bulunan
hisselerden % 55'i, Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı
"Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin" % 55 oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar"ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ne satıldığı;
Anayasa'nın 128. maddesinde, "Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve
diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü
oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler,
memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür" hükmünün yer
aldığı; 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı
Kanunla değişik birinci fıkrasında, "Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır..." denilmek suretiyle yasa koyucu
tarafından Türk Telekom'da çalışan kapsam dışı personelin, kamu personeli
sayıldığı; bu duruma göre, davalı Türk Telekom hisselerinin devrinin fiilen
gerçekleştiği tarihten sonra davacıyla davalı Şirket arasındaki
uyuşmazlığın, bir özel hukuk ilişkisi niteliğini taşıdığı, öte yandan, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari
Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı
bendinde: "a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5md) idari işlemler hakkında
yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c) (Değişik:
18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."ın İdari dava türleri
olarak sayıldığı, kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği; dolayısıyla, işlemin tesis
edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.nin davalı olması karşısında, ortada idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmenin
olanaksız olduğu; belirtilen tüm bu hususlara göre, daha önce davalı
şirkette görev yapmış olan davacının isteminin; özelleştirilen kuruluş
tarafından reddedilmesi üzerine açılan davanın özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu; bu nedenlerle,
2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalı vekilinin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli
yargının, Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın ise idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen
dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi
bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve
faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye
Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı
Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü,
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi
teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu
kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a
uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye
Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı
Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı
Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik
hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel
kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa
ile değişik 2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci
cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan
ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini,
31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel
olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i,
Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın
Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse
Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon
A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom
personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom
A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi
itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406
sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin
statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli
görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve
sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür.
Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi
uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar
belirlenerek 4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan
31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan
listede: merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge
Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas
edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan
“Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve
sürekli görev yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda
Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu
iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına
göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005
tarih ve 5398 sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse
devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yapılan
başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı
2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın,
özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen
nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile
İdare Mahkemesinin Görevlilik Kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Denizli İdare Mahkemesi’nin 3.10.2012 gün ve
E:2012/843 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/343
KARAR NO: 2013/431
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- S.A., 2- H.B., 3- O.D., 4-
B.K.
Vekili : Av. A.U.K.
Davalılar : 1- Etimesgut Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. F.A.D.
2- Ankara
Valiliği
Vekili : Av. E.B.
İhbar Olunan: 3- Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. İ.E.K.
O L A Y :
Davacılar vekili, dava dilekçesinde, müvekkillerinin Ankara İli, Etimesgut İlçesi,
Elvan Mevkii, 45994 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak
malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında okul alanı olarak
ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya
ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
1.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar Etimesgut Belediye
Başkanlığı ile Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilleri süresi
içinde verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar
planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin
idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
SİNCAN 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
20.9.2012 gün ve E:2012/229 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Etimesgut Belediye Başkanlığı
vekili idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında okul alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Etimesgut Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Etimesgut Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Sincan 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 20.9.2012 gün ve
E:2012/229 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/345
KARAR NO: 2013/432
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : H.K.
Vekili : Av. E.A.
Davalılar : 1- İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. D.K.
2- Beykoz
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. H.K.
İhbar Olunan: 3- Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin İstanbul İli, Beykoz İlçesi,
Kanlıca Mahallesi, 121 Ada, 73 Parselde kayıtlı taşınmazın maliki olduğunu,
sözkonusu taşınmazın imar planında park ve çocuk bahçesi alanı olarak
ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya
ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
30.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın
davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar Beykoz Belediye Başkanlığı
ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilleri süresi içinde verdikleri
dilekçede özetle, yapılan incelemede, taşınmazın Boğaziçi Öngörünüm
Bölgesinde kaldığının anlaşıldığını, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar
planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin
idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
BEYKOZ 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
15.11.2012 gün ve E:2012/215 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna,
karar vermiştir.
Davalılar Beykoz Belediye Başkanlığı
ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilleri idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
süresi içinde verdiği dilekçeler üzerine, dosya örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının maliki olduğu
taşınmaza, imar planında park ve çocuk bahçesi alanı olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik
30.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan
terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Boğaziçi İmar
Müdürlüğü’nün 23.5.2012 gün ve 505 242 sayılı yazısında, parselin ana
artere cepheli olmadığının; Boğaziçi İmar Planlarının altlığı olan 1972
tasdik tarihli haritada parselin boş olduğunun ve parselden geçen bir yol
izi olmadığının; parselle ilgili olarak alınmış bir kamulaştırma kararı
bulunmadığının; 22.7.1983 onanlı 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve
Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planının 13.6.2011 tarihli
sayısallaştırılmış ve güncellenmiş paftalarında “Park-Çocuk Bahçesi”
alanında kaldığının, oyun ve açık spor alanları olarak düzenleneceğinin
belirtildiği anlaşılmıştır.
Olayda, davacı tarafından,
maliki olduğu taşınmazın 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun ilgili maddeleri
gereği kısıtlamalara tabi tutulduğu, mülkiyet haklarının kullandırılmaması
nedeniyle söz konusu taşınmaza davalı idarece kamulaştırmasız el atıldığı, fiili
el atma olmamakla birlikte bu durumun da kamulaştırmasız el atma niteliğinde
olduğu mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
bulunmadığı, ancak; bu sonuç ya da sonuçların, bir idari işlem olan imar
planlarından başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin Kanun
gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği
şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
başvurusunun kabulü ile, davalılar Beykoz Belediye Başkanlığı ve İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılar Beykoz Belediye Başkanlığı ve İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZININ, Beykoz 1.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 15.11.2012 gün ve E:2012/215 sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/346
KARAR NO: 2013/433
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 10.
maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27.
maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.Ş.
Vekili : Av. M.G.
Davalı : Milli Eğitim Bakanlığına İzafeten
İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili : Av. F.K.Ş.
O L A Y : Davacı vekili, dava
dilekçesinde, müvekkilinin İstanbul İli, Ümraniye İlçesi, Çakmak Mahallesi,
95 Ada, 15 ve 16 Parselde kayıtlı taşınmazın maliki olduğunu, sözkonusu
taşınmazın imar planında okul ve yol alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı vekilinin 1. celseden önce
süresi içerisinde, verdiği dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el
atılmadığı, taşınmazın imar planında okul ve yol alanında kalmasının fiilen
elatılmadıkça tazminat hakkı doğurmayacağı; ancak fiilen el atılan yerin
bedelinin istenilebileceği; taşınmazın mal sahibinin elinden alınmadığı, davacının
kullanım hakkının devam ettiği; imar planı düzenlemesinden idarenin sorumlu
tutulamayacağı; imar planının değiştirilmesinin ilgili Belediyelerden talep
edilmesinin ve bu talebin kabul edilmemesi halinde, imar planının iptali
talebiyle ilgili belediyelere karşı idari yargı yoluna başvurulması
gerektiği önesürülerek davanın öncelikle dava şartı yokluğu nedeniyle reddine,
bu talepleri kabul edilmezse davanın esastan reddine karar verilmesi talep
edilmiştir.
Davalı idare vekili Ümraniye 3. Asliye
Hukuk Mahkemesinin E:2011/575 sayılı dosyasında, birinci celse olan
29.11.2011 gününde duruşmaya katılmış ve cevap dilekçesini tekrar etmiştir.
Daha sonra Ümraniye 3. Asliye Hukuk
Mahkemesince sırasıyla 26.1.2012; 23.3.2012; 10.5.2012 tarihlerinde
celseler açılmış; Davalı İdare vekili 10.5.2012 günlü 4. celsede Uyuşmazlık
Mahkemesi kararları uyarınca davada idari yargının görevli olduğunu ileri
sürerek davanın görev yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.
ÜMRANİYE 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
6.12.2012 gün ve E:2011/575 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında,
Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ,
Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında; Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın 2247 sayılı Yasa’da
öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu
ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 10.
maddesinde, “Görev uyuşmazlığı çıkarma; adli, idari ve askeri bir yargı
merciinde açılmış olan davada ileri sürülen görev itirazının reddi üzerine
ilgili Başsavcı veya Başkanunsözcüsü tarafından görev konusunun
incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinden istenmesidir.
Yetkili
Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık Mahkemesinden istekte
bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk mahkemelerinde en geç birinci
oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin ikamesine başlamadan önce; idari
yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma evresi tamamlanmadan yapılmış olması
ve yargı yerlerinin de kendilerinin görevli olduklarına karar vermiş
bulunmaları şarttır.
Görev
itirazının yargı merciince yerinde görülerek görevsizlik kararı verilmesi
halinde, görev konusunun Uyuşmazlık Mahkemesince incelenebilmesi, temyizen
bu kararın bozulmuş ve yargı merciince de bozmaya uyularak görevli olduğuna
karar verilmiş bulunmasına bağlıdır.
Uyuşmazlık
çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makam; reddedilen görevsizlik itirazı
adli yargı yararına ileri sürülmüş ise Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı
yararına ileri sürülmüş ise Danıştay Başkanunsözcüsü, askeri ceza yargısı
yararına ileri sürülmüş ise Askeri Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı
yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin Başkanunsözcüsüdür.
Görev
itirazının reddine ilişkin karara karşı itiraz yolunun açık bulunduğu ceza
davalarında ret kararı kesinleşmeden uyuşmazlık çıkarma istenemez”
denilmiş; 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, uyuşmazlık
çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre
açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri
sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın
incelenmesinden, Ümraniye 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen davada,
Davalı İstanbul İl Özel İdaresince 1.celseden önce verilen savunmada imar
planının iptaline ilişkin işlemlerde idari yargı yerinin görevli olduğu
konusuna değinilmiş olmasına karşın, kamulaştırmasız el atma bedelinin
tahsili talepli olan bu davada görev konusuna değinilmemiş, ancak dördüncü
celsede ( 10.5.2012 tarihinde) iş bu davanın idari yargı yerinde görülmesi
gerektiği gerekçesiyle görev itirazında bulunulduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda; davalı idare vekili tarafından
Ümraniye 3. Asliye Hukuk Mahkemesindeki davada (en geç) birinci oturumdan
sonra yapılan görev itirazının süresinde olduğunun kabulü mümkün değildir.
Açıklanan
nedenlerle, 2247 sayılı Yasanın 10. maddesinde öngörülen koşulları
taşımayan başvurunun anılan Yasanın 27.maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen
koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/347
KARAR NO: 2013/434
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : A.T.B.
Vekilleri : Av. S.A.-Av. Z.T.A., Av. H.M.K.
Davalılar : 1-Döşemealtı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. H.Ö.
2-Milli
Eğitim Bakanlığı
Vekili : Haz.Av. Ş.D.
O L A Y :
Davacı vekili, müvekkilinin
hissedar olduğu, Antalya, Döşemealtı, Yeşilbayır 639
ada 11 parsel sayıl taşınmazın, imar planında davalı belediyece halk eğitim
merkezi alanı olarak ayrıldığını; bunun Anayasa ile de güvence altına
alınmış mülkiyet hakkını zedelediğini; 3194 sayılı İmar Kanununa göre
davalı belediyece imar planının yürürlük tarihinden itibaren en geç üç ay
içerisinde planın tatbiki için 5 yıllık imar planının hazırlanması ve
kamulaştırma işlemini yapacak kurumca işlemin tamamlanması gerekirken; ne
davalı belediyece ne de kamulaştırmayı yapacak olan kurum olan diğer davalı
MEB tarafından bugüne kadar herhangi bir işlem yapılmadığını; bu nedenle
müvekkilinin yasa gereği bu alanda inşaat yapamadığını, tasarruf
edemediğini; bahsi geçen sınırlamaların, müvekkilinin Anayasa M.35, TMK 683
ve AİHS Ek 1. Protokol Madde 1 de ifadesini bulan mülkiyet hakkının özüne
dokunduğunu, hakkın kullanımını engellediğini; davalı idarelerin, pasif ve
suskun kalarak, amacına uygun işlem tesis etmemek sureti ile davacı
müvekkilin mülkiyet hakkını, eylemli olarak süresi belli olmayan bir
sınırlandırmaya tabi tuttuğunu; bir kişinin taşınmazına eylemli olarak el
konularak kullanmasına engel olunması ile davalı idarenin de yaptığı şekilde
halk eğitim merkezi gibi kamu hizmet alanına ayırmak sureti ile taşınmazın
kullanımına hukuken sınırlar getirilmesi arasında bir fark bulunmadığını;
bu durumda davacı müvekkilin, davalı tarafın, müvekkile ait taşınmaza el
koyduğu olgusunun sonucu olarak mülkiyetin bedele çevrilmesini
isteyebileceğini ifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, müvekkilin hissesine karşılık olmak üzere şimdilik 15.000 TL
tazminatın dava tarihinden itibaren devlet alacaklarına uygulanacak olan en
yüksek faizi ile birlikte davalılardan tahsili istemiyle, adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı
İdarelerin vekilleri süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuşlardır.
ANTALYA 4.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:14.9.2012 gün
ve E:2012/101 sayı ile, görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalı
İdarelerin vekillerinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdikleri dilekçeleri üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle,
görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari eylem" olarak
tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci
maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13'üncü maddesinin (c)
bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemlerin, "idari
işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu
konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı; dosyanın
incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında halk eğitim merkezi alanı
olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya
da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların,
"hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu olumsuz
sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği;
açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarelerin vekillerinin, anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davalı idareler yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu
taşınmazına, imar planında halk eğitim merkezi alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin talep ve dava
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 15.000-TL tazminatın, dava tarihinden
itibaren faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan Döşemealtı Belediye
Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 15.3.2012 gün ve
M.07.6.DÖŞ.0.13-310.01-315/1336 sayılı yazının incelenmesinden; Yeşilbayır
639 ada 11 parselin, imar planı içerisinde 1/25000 ve 1/5000 ölçekli Nazım
İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı kapsamında kaldığı; onaylı
1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarında Sosyal ve Kültürel Tesis Alanı
olarak göründüğü; onaylı 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Plan Notlarında
Sosyal ve Kültürel Tesis Alanları için; “Bu alanlarda kütüphane, konferans
salonları, konser, jimnastik salonu, sergi salonu, sinema, tiyatro, halk
eğitim merkezi, pratik el sanatları eğitim merkezleri, kamu hizmeti gören
vakıf ve meslek odalarına ait sosyal ve hizmet binaları, iyileştirme
merkezi, gençlik evi, kreş, huzurevi, yetiştirme yurdu, öğrenci yurdu vb.
yapılabilir.” Denildiği; taşınmazın vasfının arsa (Halk Eğitim Merkezi)
niteliğinde olduğu, Belediye Hizmetlerinden yararlandığı anlaşılmıştır.
Olayda, davacının hissedar olduğu taşınmazın
imar/parselasyon planıyla Halk Eğitim Merkezi Alanı kullanımında kaldığı,
aradan uzun zaman geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde
düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı idarelerin vekillerinin görev itirazlarının,
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı idarelerin vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN
Antalya 4.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 14.9.2012 gün ve E:2012/101 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/348
KARAR NO: 2013/435
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacılar : 1-M.A., 2-N.A., 3-N.S.
Vekili : Av.G.Ç.
Davalılar : 1-Ankara İl Özel İdaresi
Vekili : Av.Z.T.
2-Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.C.I.
3-Çankaya
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.T.D.
O L A Y :
Davacılar vekili, müvekkillerinin hissedarı olduğu Ankara İli, Çankaya
İlçesi, Hilal Mahallesi mevkiinde kain 27643 Ada 2 Parsel sayılı taşınmaza,
davalı idareler tarafından Kamulaştırma işlemi yapılmaksızın el konulduğunu
ifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
alacaklarının 8.000,00 TL’sinin, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal
faizi ile tahsili istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 6.Asliye Hukuk Mahkemesi; 9.7.2012 gün ve
E:2012/134, K: 2012/305 sayı ile, davanın hukuki ve fiili irtibat nedeniyle
Ankara 21.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E:2011/198 esas sayılı dosyası ile
birleştirilmesine; Ankara 21.Asliye Hukuk Mahkemesi: 2.10.2012 gün ve
E:2011/198 sayılı ara karar ile, dosyanın tarafları farklı olduğu için
tefrikine karar vermiş; sonunda dava aynı Mahkemenin E:2012/537 esasında
kaydedilmiştir.
Davalılar süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuştur.
ANKARA 21.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 27.11.2012 gün
ve E:2012/537 sayı ile, davalıların yargı yoluna ilişkin görev
itirazlarının reddine, Mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir.
Davalılardan Ankara
İl Özel İdaresi ile Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri dilekçeler
üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında temel eğitim alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Ankara İl Özel İdaresi ile Çankaya Belediye Başkanlığı vekillerinin,
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları
görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen
biçimde, anılan davalı idareler
yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedarı olduğu
taşınmaza, kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 8.000,00 TL'si bedelin dava tarihinden
itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı, İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı, Uygulama İmar
ve Planlama Şube Müdürlüğünün, 28.3.2012 gün ve M.06.0.ABB.0.13.05.UİP
2012(27643/2) 1722-6184 sayılı yazısında; 27643 ada 2 sayılı parselin,
Çankaya Belediye Meclisinin 11.02.1994 tarih ve 60 sayılı kararı ile
onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı doğrultusunda hazırlanan 81141
nolu parselasyon planı kapsamında kaldığı ve Kamu Ortaklık Paylarından
(KOP) % 6,1299 oranında oluştuğu ve planın kesinleştiği; sözkonusu parselin
Belediye sınırları içinde, meskün mahalde olduğu ve etrafında yerleşim
alanı bulunduğu, “Temel Eğitim Alanı” olarak ayrıldığı ve yapılaşma
koşullarının E=0.80 Hmax=serbest olduğu; Belediye hizmetlerinden
yararlandığı ve Belediye sınırı içinde olduğu; imar kanununun ilgili
yönetmeliği uyarınca imar planları hazırlanırken alanda yaşayan nüfusun
ihtiyacı için belirtilen standartlarda “Temel Eğitim Alanı” ayrılmasının
zorunlu olduğu; Milli Eğitim Bakanlığından izin alınmak kaydıyla
ilgililerince bu alanların “Özel Eğitim Alanı” olarak kullanılabileceği,
satılabileceği, kiralanabileceği, kamulaştırılmasının zorunlu olmadığı belirtilmiştir.
Olayda, davacıların hissedar olduğu taşınmazın
imar planıyla Temel Eğitim Alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre
geçmesine rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme
yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planında yer alan davacılara ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Ankara İl Özel İdaresi ile Çankaya Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazının, Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Ankara İl Özel İdaresi ile Çankaya Belediye Başkanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 21.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 27.11.2012 gün ve E:2012/537
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/349
KARAR NO: 2013/436
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacılar : E.E.
Vekili : Av.M.E.A.
Davalı : Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.M.B.(E.)
O L A Y :
Davacılar vekili, müvekkilinin hissedar olduğu Ankara ili, Altındağ ilçesi,
Zübeyde Hanım Mah. 4852 Ada, 30 parsel sayılı taşınmazın, yapılan imar
planında, Yol alanı olarak ayrıldığını, tapu kaydı üzerine kamulaştırılacak
şerhi konulduğunu; taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmadığını, ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 15.12.2010 tarih, 2010/5 - 662 Es. ve
2010/551 K. Sayı ile, bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar
verildiğini, bugüne kadar idareye yapılan müracaatlara rağmen, hiçbir bedel
ödenmediğini ifade ederek; dava konusu taşınmazın toplam bedelinden,
fazlaya ilişkin ve ıslah hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.000,00
TL’sının dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en
yüksek faizi ile birlikte, davalı idareden tahsili istemiyle, adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı vekili, süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuştur.
ANKARA 6.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:13.6.2012 gün ve
E:2012/93 sayı ile, davalı vekilinin yargı yolu itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında yol genişleme alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el
atma" olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
malikleri yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku
bulunmadığı, ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici
nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin
bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve
imar uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı vekilinin,
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu
taşınmazına, imar planında yol alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya dair hakları
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.000 TL bedelin, dava tarihinden itibaren
işleyecek faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında
"düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye
göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve
arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı Uygulama İmar
Planlama Şube Müdürlüğünün, 14.3.2012 gün ve
M.06.1.ABB.0.13.05.UİP.2012/(4852/30)1403,1242-5204,4679 sayılı yazısının
incelenme-sinden; 4852 ada 30 sayılı parselin, 5216 Sayılı Kanun uyarınca
Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 16.02.2007 günlü ve 525 sayılı kararı
ile onanan 1/25000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planında kaldığı;
Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 11.08.1998 günlü ve 533 sayılı kararı
ile onanan 1/5000 ölçekli “Kazıkiçi Bostanları Merkezi İş Alanı (MİA) Nazım
İmar Planı” kapsamında kaldığı; Altındağ Belediye Meclisinin 15.04.1999
günlü ve 75 sayılı kararıyla uygun görülüp, Başkanlıklarınca onanan I.Etaba
ait 1/1000 ölçekli “Ankara Merkezi İş Alanı (MİA) Uygulama İmar Planı”
içinde, yol genişlemesine esas kısımda kaldığı; söz konusu alanın daha
sonra Büyükşehir Belediye Meclisinin 15.07,2005 günlü ve 1964 sayılı kararı
ile “MİA Kentsel Dönüşüm ye Gelişim Alanı” olarak ilan edildiği
anlaşılmıştır.
Olayda, davacının hissedar olduğu taşınmazın
imar planıyla yol genişlemesine esas kısımda kaldığı; tapu kaydı üzerine
kamulaştırma şerhi konulmasına rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde
düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara
6.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 13.6.2012 gün ve E:2012/93 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/350
KARAR NO: 2013/437
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacılar : 1-S.E., 2-E.E.
Vekili : Av.M.E.A.
Davalı : Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. S.K.
O L A Y :
Davacılar vekili, müvekkillerinin hissedar olduğu Ankara ili, Altındağ
ilçesi, Zübeyde Hanım Mah. 23494 Ada, 1 parsel sayılı taşınmazın, yapılan
imar planında, “Yol ve Park” alanı olarak ayrıldığını, tapu kaydı üzerine
kamulaştırılacak şerhi konulduğunu; taşınmaza davalı idarece fiilen el
atılmadığını, ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 15.12.2010 tarih,
2010/5-662 Es. ve 2010/551 K. Sayı ile, bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiğini, bugüne kadar idareye yapılan müracaatlara
rağmen, hiçbir bedel ödenmediğini ifade ederek; dava konusu taşınmazın
toplam bedelinden, fazlaya ilişkin ve ıslah hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 2.000,00 TL’sının dava tarihinden itibaren işleyecek kamu
alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte, davalı idareden
tahsili istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili, süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuştur.
ANKARA 6.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:13.6.2012 gün ve
E:2012/92 sayı ile, davalı vekilinin yargı yolu itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri;
yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı;
dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar planında park alanı
olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında; davanın, davacıların
taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü, E:2010/5-662
K:2010/651 kararında "hukuki el atma" olarak nitelendirilen, imar
planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı; dava
dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı, ancak bu sonuç ya
da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapamamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari Yargı yerlerinde
açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan yasa hükümlerinin
gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar
doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında bulunan
idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve
sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde açılacak
tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1’inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği;
açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU
ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı vekilinin,
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu
taşınmazına, imar planında 'Park Alanı' olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, taşınmazın toplam bedelinden, fazlaya dair hakları
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.000 TL bedelin, dava tarihinden itibaren
işleyecek faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu içinde
bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak
sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile,
kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra hükümlerine göre, herhangi bir
parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu
hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani
teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasında bulunan Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı Uygulama İmar
Planlama Şube Müdürlüğünün, 14.3.2012 gün ve
M.06.1.ABB.0.13.05.UİP.2012(23494/1) 1405, 1252, 5203, 4680 sayı yazısının
incelenmesinden; 23494 ada 1 sayılı parselin; 5216 Sayılı Kanun uyarınca
Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 16.02.2007 günlü ve 525 sayılı kararı
ile onanan 1/25000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planında kaldığı;
Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 11.08.1998 günlü ve 533 sayılı kararı
ile onanan 1/5000 ölçekli “Kazıkiçi Bostanları Merkezi İş Alanı (MİA) Nazım
İmar Planı” kapsamında kaldığı; Altındağ Belediye Meclisinin 15.04.1999
günlü ve. 75 sayılı kararıyla uygun görülüp, Başkanlıklarınca onanan
I.Etaba ait 1/1000 ölçekli “Ankara Merkezi İş Alanı (MİA) Uygulama İmar
Planı” içinde, park alanı kullanımında kaldığı; söz konusu alanın daha sonra
Büyükşehir Belediye Meclisinin 15.07.2005 günlü ve 1964 sayılı kararı ile
“MİA Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı” olarak ilan edildiği anlaşılmıştır.
Olayda, davacıların hissedar olduğu taşınmazın
imar planıyla 'Park Alanı' kullanımında kaldığı belirtilerek, tapu kaydı
üzerine kamulaştırma şerhi konulmasına rağmen kamulaştırılmadığı, taşınmaz
üzerinde düzenleme yapılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun,
davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı
irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacılara ait taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara
6.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 13.6.2012 gün ve E:2012/92 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/351
KARAR NO: 2013/438
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET
: İdarenin dava konusu taşınmaza
kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan
davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- M.S.G., 2- T.G., 3-
H.O.(G.), 4- S.İ. (G.)
Vekili : Av. M.S.
Davalı : 1- İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. N.K.
2-
Kağıthane Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.B.
O L A Y :
Davacılar vekili özetle; Davacıların İstanbul İli, Kağıthane İlçesi, 1
pafta, 32 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın
kısmen yola dahil edilerek, yeşil alan düzenlemesi yapılarak ve imar
planları ile kısıtlanarak kamuya mal edilmesi nedeniyle şimdilik 1.000 TL
bedelinin faizi ile birlikte davalı idarelerden tahsiline karar verilmesi
istemiyle dava açmıştır.
Davalılar İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı ile Kağıthane Belediye Başkanlığı vekilleri süresi içerisinde
verdikleri cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuşlardır.
İstanbul 18.Asliye Hukuk Mahkemesi;
02.10.2012 gün ve E:2012/201 sayı ile, davalılar vekillerinin görev itirazlarının
reddine karar vermiştir.
Davalı Kağıthane
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve
Kağıthane Belediye Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi
ve davalı Kağıthane Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1. maddede belirtilen
süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı
Kağıthane Belediye Başkanlığı yönünden, 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın ve Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada adli yargı yerinin görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazının
kısmen yola dahil edilerek, yeşil alan düzenlemesi yapılarak ve imar
planları ile kısıtlanarak kamuya mal edilmesi nedeniyle şimdilik 1.000 TL
bedelinin faizi ile birlikte davalı idarelerden tahsiline karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
Davalı idare vekillerinin, davanın
idari yargı yerinde görülmesi yönündeki görev itirazlarına davacılar vekili
tarafından verilen cevapta, davaya konu taşınmaza idarece fiilen yol
yapılmak suretiyle fiili el atıldığı, fiili el atma nedeniyle açılan
tazminat istemlerinde görevli yargı yerinin adli yargı mahkemelerinin
olduğundan bahisle cevap verilmiştir.
Dosya kapsamındaki Kağıthane Belediye
Başkanlığı’nın 18.06.2012 günlü yazısında, davaya konu Kağıthane-Merkez
Mahallesi 1 pafta 32 parsel sayılı taşınmazın, mücavir alan içinde, fiili
yolda kaldığı, plan uygulamasına tabi tutulmadığı için DOP un
kesinleşmediği belirtilmiştir.
Hal böyle iken, davaya konu taşınmazın bir
kısmının fiilen yolda kaldığı ve
böylece taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atıldığı
anlaşılmıştır.
Belediyelerin 3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi
ve 18. maddesinin verdiği yetki ile arazi ve arsalar üzerinde imar
planlarının hazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazi ve arsa düzenlemesi
gibi faaliyetleri kapsamında yaptıkları imar planlarından kaynaklanan
işlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis
edilen genel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile de idari eylem ve
işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargı yerlerinde çözümlenmesi
gerektiği tartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece, Kamulaştırma
Kanunu’nda öngörülen usul ve yöntemlere uygun idari nitelikte uygulama
işlemleri yapılmaksızın, dava konusu taşınmazın bir kısmına fiilen el
atılması karşısında, idarenin bu eyleminin kamulaştırmasız el atma
niteliğini taşıdığı açıktır.
Öte yandan, İdarenin yürütmekle
yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve
projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi
gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği
zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından
açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı
yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu,
özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve
projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve
meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün
önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli
yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş
bulunmaktadır.
Nitekim, yukarıda belirtilen genel kabul
doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü,
E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma
halinde amme teşekkülü İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını
elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır.
Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün
önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini
davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.” görüşüne
yer verilmiştir.
Bu durumda, idarenin dava konusu taşınmaza
kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan
davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre görüm ve
çözümü, adli yargı yerinin görevine girmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
REDDİNE, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/352
KARAR NO: 2013/439
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- M.A.Ç., 2- M.Ç., 3- H.İ.U., 4- B.A.Ç.
Vekilleri :
Av. E.A., Av. E.A.
Davalılar : 1- İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. D.K.
2- Milli
Savunma Bakanlığı
Vekili : Av. A.S.E.
O L A Y :
Davacılar vekili özetle; Davacıların İstanbul İli, Beykoz İlçesi, Kanlıca
Mahallesi, 20 pafta, 140 ada, 8 parsel sayılı taşınmazın hisseli malikleri
olduklarını, taşınmazın imar planında askeri alan olarak ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapusunun davalılar
adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
30.000,00 TL nin faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi
istemiyle dava açmıştır.
Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev
itirazında bulunmuştur.
Beykoz 1.Asliye Hukuk Mahkemesi;
13.11.2012 gün ve E:2012/131 sayı ile, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın taşınmazın bedelinin tazminat
olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı bakımından, davanın, taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların taşınmazına, imar
planında askeri alan olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, taşınmazın tapusunun davalılar adına tescili ile, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 30.000,00 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında askeri alanda kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre,
imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü ile, davalı
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden,
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Beykoz 1. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 13.11.2012 gün ve E:2012/131 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/353
KARAR NO: 2013/440
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar :
1- M.K., 2- H.K., 3- N.K., 4- İ.K., 5- K.K., 6- F.K.
Vekilleri : Av. H.D.
Davalı : Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. M.S.
O L A Y :
Davacılar vekili özetle; davacıların Ankara İli, Etimesgut İlçesi, 47465
ada, 2 parsel sayılı taşınmazın hisseli malikleri olduklarını, taşınmazın
imar planında kültür eğlence parkı ve günübirlik rekreasyon alanı olarak ayrıldığını belirterek,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL nin faizi
ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev
itirazında bulunmuştur.
Sincan 1.Asliye Hukuk Mahkemesi;
08.11.2012 gün ve E:2012/551 sayı ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı yönünden, 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına,
imar planında kültür eğlence parkı ve günübirlik rekreasyon alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye
sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili
belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak
yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu
planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan
yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar
ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara
bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parsellerin imar planında kültür eğlence parkı ve
günübirlik rekreasyon alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Sincan 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 08.11.2012
gün ve E:2012/551 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/354
KARAR NO: 2013/441
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Özelleştirme
kapsamında bulunmayan TPAO Genel Müdürlüğü
ile kapsam dışı statüde çalışmakta iken yaş haddi
nedeniyle iş sözleşmesi feshedilerek görevine son verilen personelin
tesis edilen işlemin iptaliyle görevine iadesi ve özlük haklarının
tanınarak parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle
açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
C.A.
Vekilleri
: Av. Müjgan Sürek
Davalılar : 1-Türkiye
P.rolleri A.O. Genel Müdürlüğü
Vekili : Av.Lalenur İrdem
Binli
2- Enerji ve Tabi Kaynaklar
Bakanlığı
O L A Y : Davacı vekili
dilekçesinde özetle; davacının,
Türkiye P.rolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu
Başkanlığı’nda kapsam dışı personel statüsünde kıdemli uzman müfettiş olarak
görev yapmakta iken, Türkiye P.rolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğü
Personel ve İdari İşler Daire Başkanlığı’nın 13.03.2007 tarih ve 2703 ilgi
yazısıyla Türkiye P.rolleri Anonim Ortaklığı Personel Yönetmeliği’nin “Re’sen
İşten Çıkarma”, başlıklı 15. maddesi gereği emekli aylığına hak kazanmış
olması ve 60 yaşını doldurmuş olması nedeniyle davalı idare ile arasındaki
iş sözleşmesinin feshedilerek görevine son verildiğini ve ilgili yazının
kendine tebliğ tarihi olan 15.03.2007 tarihi itibariyle görevinden
ayrıldığını belirterek,davacının re’ sen emekliye sevk edilmesine ilişkin
tesis edilen işlemin iptali ve göreve iadesi ile söz konusu işlem nedeniyle
yoksun kalınan tüm özlük haklarının faizi ile birlikte davalı idareden tahsili istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı Türkiye P.rolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğü vekilince
süresinde verilen cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında
bulunulmuştur.
Ankara 2. İş Mahkemesi; 17.10.2012 gün ve
E: 2012/466 sayı ile, davalı vekilinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı İdare vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması yolunda süresi içerisinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyası Danıştay Başsavcısına gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı;
Türkiye P.rolleri A.O.nun 233 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname kapsamında bir Kamu İktisadi Teşekkülü olup, bu
kararnamede ayrı tutulan haller dışında özel hukuk hükümlerine tabi ve
tüzel kişiliği olan bir kuruluş olduğunu,Kamu İktisadi Teşebbüsleri
Personel Rejiminin Düzenlenmesine ilişkin 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 3/a maddesinde, Teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda hizmetlerin,
memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürüleceğinin
düzenlendiğini, memur ve sözleşmeli personelin toplu iş sözleşmeleri
kapsamına alınmadığı ve işçilerin bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olmadıklarının belirtildiğini, Geçici 9. maddesinde de; özel hukuk
hükümlerine göre kurulmuş olup yönetim kademelerinde iş kanunu çerçevesinde
personel çalıştıran ve ekli 1 sayılı cetvelde yer almayan teşebbüs ve bağlı
ortaklık personeli hakkında yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar 233 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameden önce tabi oldukları iş kanunu hükümlerinin
uygulanacağının, bu kuruluşların genel müdür, genel müdür yardımcısı ve
yönetim kurulu üyelerinin (seçimle gelenler hariç) atanmalarında 2477
sayılı Kanunun uygulanacağının, bunun dışında kalan görevlere yönetim
kurullarınca atama yapılacağının hükme bağlandığını, Kamu İktisadi
Teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarında kapsam dışı personel adı altında İş
Yasası çerçevesinde çalıştırılan bir kesimin bulunduğunu,kapsam dışı
personelin uygulamada Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde yer almamakla
birlikte, sendikalarla işveren arasında düzenlenen toplu iş sözleşmelerinde
konu edilmekte ve toplu iş sözleşmesinden yararlananların "kapsam
içi" diğerlerinin de "kapsam dışı" olarak
adlandırıldıklarını,kapsam dışı personel hakkındaki düzenlemeye 418 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamede yer verilmiş ise de, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin
Anayasa Mahkemesince iptal edildiğini,daha sonra bu personelin 18.5.1994
günlü, 527 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede ve 24.11.1994 günlü, 4046
sayılı Yasada yer aldığı ve iş yasasına tabi olmasına rağmen Kamu personeli
sayılarak memur ve sözleşmeli personel yanında yer aldığının
anlaşıldığını,Uyuşmazlık Mahkemesinin 01.3.1996 günlü Resmi Gazetede
yayımlanan E: 1995/1, K: 1996/1 sayılı ilke kararında da " Kapsam Dışı
personel olarak belirlenen görev unvanlarını taşıyanların kurumda belli bir
süre çalıştıktan sonra sendika ile ilişkisini kesen ve daha çok idareci
niteliğindeki personel olduğu, bu ayrımdaki amacın, bu kesimin, yetki ve
ücretinin tayin ve takdirinin idareye bırakılması ve statülerinin asli ve
sürekli görevleri genel idare esaslarına göre yürüten personele göre
yaklaştırılması olduğunun anlaşıldığı,bu nedenle 4046 sayılı yasa
hükümlerinden, kapsam dışı personelin de kamu personeli sayıldığı sonucunun
çıktığı anlaşılmaktadır." denildiğini, Yukarıda yer verilen
düzenlemeler ve yargı içtihatları ile 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin eki 1 sayılı cetvelde yer almayan Kamu İktisadi
Teşebbüslerinde İş Kanunu çerçevesinde kapsam dışı personel adı altında
personel çalıştırılması 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe
girdiği 29.1.1990 tarihinden itibaren statü olarak kabul edilmiş ve bu
statüye hukukilik kazandırılarak uygulamaların sürdürüldüğünü,399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 9.
maddesi uyarınca kapsam dışı personelin nitelikleri atanmaları görev ve
yetkileri aylıkları ve diğer özlük haklarının kanunla yapılması
gerektiğinde tereddüt olmamakla birlikte, aynı hüküm ile de açıkça
belirtilmese de " Kapsam Dışı Personel" statüsünün kabul edilmiş
olduğu ve bu statüde istihdam edilen personelin istihdam edilmeye devam
edilmesinin ön görüldüğünü, bu personel hakkında yeni bir düzenleme
yapılıncaya kadar statüsünün devamını temin amacıyla iş kanunu hükümlerinin
uygulanacağının belirtildiğini, atama usulünün gösterildiğini, yine 527
sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile de ücret tespitine yönelik düzenleme
yapıldığını, teşebbüslerde de uygulamaların anılan hükümlere dayalı olarak Ana Statüler ve
Yönetmeliklerle devam ettirildiğini, kapsam dışı personel statüsünün yargı
içtihatları ile de kabul edildiği göz önünde bulundurulduğunda, statüsü
itibariyle kamu personeli olan davacı ile davalı idare arasındaki ilişkinin
idare hukuku ilkelerine dayanan kamu hukuku ilişkisi olduğunun kabulünün
gerektiğini,bu durumda, davacının ihbar tazminatı ile yıllık izin
ücretlerinin eksik ödenen kısmının faiziyle birlikte tazminine hükmedilmesi
isteminden doğan uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu
sonucuna ulaşıldığını belirterek,2247 sayılı Yasa'nın 10’uncu maddesi
uyarınca görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar verilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Türkiye P.rolleri Anonim
Ortaklığı Genel Müdürlüğü vekilinin anılan Yasa’nın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
dahi 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcılığınca, davalı Türkiye
P.rolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğü bakımından 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, yaş haddi
nedeniyle davalı idare ile arasındaki iş sözleşmesi feshedilerek re’sen
emekliye sevk edilen kapsam dışı personelin, tesis edilen işlemin
iptaliyle görevine iadesi ve özlük haklarının tanınarak parasal haklarının
yasal faiziyle birlikte ödenmesi isteminden ibarettir.
Olayda, 233 sayılı KHK.’ye tabi, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile
ilgilendirilmiş bir Teşekkül olan Türkiye P.rolleri Anonim Ortaklığı
(T.P.A.O) , sermayesinin tamamı devlete ait, iktisadi alanda ticari
esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan, kamu iktisadi teşebbüsüdür.
Kamu
iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarında, işveren ile sendikalar
arasında akdedilen toplu iş sözleşmelerinin kapsamı dışında tutulan ve bu
nedenle “ kapsam dışı personel” olarak adlandırılan personelin, hizmet sözleşmelerine
konulan yasakla sendika üyesi olamaması, yönetim kademesindeki daimi
kadrolarda görev alarak işverene ait yetkileri kullanması ya da görevinin
özel bir önem taşıması ve özellikle de yetkileri, ücret ve diğer haklarının
tayin ve takdirinin idareye ait olması nedeniyle statüleri, asli ve sürekli
görevleri genel idare esaslarına göre yürüten memur ve sözleşmeli personel
statüsüne yaklaşmakta olup; 24.11.1994 tarih ve 4046 sayılı Yasa’nın 22. ve
Geçici 9. maddesinde, ( daha önce de, Ana. Mah. 5.2.1992 gün ve E:1990/22,
K:1992/6 sayılı kararıyla iptal edilmiş olan 9.4.1990 tarih ve 418 sayılı
K.H.K.’nin 40. maddesinde) yasa koyucu tarafından, memur ve sözleşmeli
personel ile birlikte anılarak “ kamu personeli” olduğu ifade edilmiştir.
Öte yandan, Türkiye P.rolleri Anonim
Ortaklığı Personel Yönetmeliği'nin, “Amaç ve
Kapsam” başlıklı 1.maddesinde,"Bu Yönetmelik, Türkiye P.rolleri Anonim
Ortaklığı daimi kadrolarında toplu-iş sözleşmesi kapsamı dışında kalan
belirsiz süreli hizmet akdi ile çalışan personelin; tayin, nakil, terfi,
kadro, çalışma esasları, sosyal, idarî, malî ve diğer özlük hakları ile
disiplin yönünden tabi olacakları hükümleri kapsar." , “Dayanak”
başlıklı 2.maddesinde “Bu Yönetmelik, 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu
iktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 22/1/1990 tarihli
ve 399 sayılı Kamu iktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve
233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten
Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname ve 22/5/2003 tarihli ve 4857
sayılı İş Kanunu hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.” denilmiştir.
Bu duruma
göre anılan mevzuata dayanılarak yürürlüğe konulan TPAO Personel
Yönetmeliğinin yasal dayanaktan yoksun olduğu söylenemez.
Anılan
Yönetmelik ile bu Yönetmelik hükümlerine dayanılarak akdedilen hizmet
sözleşmesinde, kapsam dışı personelin sosyal güvenlik yönünden 506 sayılı
Sosyal Sigortalar Kanunu’na (mülga) , tabi kılınması veya bir kısım hak ve
yükümlülüklerinin 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine paralel olması ya da
anılan Kanuna atıfta bulunulması, idare ile kamu personeli olan görevlileri
arasındaki idare hukuku ilkelerine dayanan kamu hukuku ilişkisini ortadan
kaldıramaz. Ne zaman ki, teşebbüs veya bağlı ortaklıktaki kamu kesimi
payları %50’nin altına düşer ve kuruluş kamu kurumu niteliğini kaybederse,
işte o zaman işveren ile personeli arasındaki hukuki ilişki özel hukuk
ilişkisi niteliğine bürünecektir.
Belirtilen
tüm bu hususlar ile Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, 1.3.1996 tarih ve 22567
sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1
sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan ya da bulunmayan Kamu İktisadi
Teşebbüslerinde kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğuna ve
konunun 2247 sayılı Yasa’nın 30. maddesi doğrultusunda ilke kararına
bağlanmasına karar verilmiş olması, anılan 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 30. maddesinin dördüncü
fıkrasında yer alan “Bir ilke kararının değişmesi veya kaldırılması yeni
bir ilke kararıyla olur.” hükmü ile yedinci fıkrada yer verilen “Görev
konusundaki ilke kararları; Uyuşmazlık Mahkemesini ve bütün yargı
mercilerini (...) bağlar.” hükmü karşısında, yaş
haddi nedeniyle davalı idare ile arasındaki iş sözleşmesi feshedilerek
görevine son verilen davacının talep ettiği hakların hizmet
sözleşmesi ve dayanağı olan Yönetmelik hükümlerine göre ödenip
ödenemeyeceğine ilişkin bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 2. maddesinde sayılan idari dava türleri arasında yer alan,
genel hizmetlerden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar kapsamında idari yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Açıklanan nedenlerle,
davanın görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli olduğundan, Danıştay
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Türkiye
P.rolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğü vekilinin görev
itirazının Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Türkiye P.rolleri Anonim
Ortaklığı Genel Müdürlüğü vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Ankara 2. İş Mahkemesi’nin 17.10.2012 gün ve E: 2012/466 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/355
KARAR NO: 2013/442
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET
: Kamulaştırma kararını iptal eden belediye
encümeni kararının iptali istemi ile açılan davanın, 2942 sayılı Yasanın
21. ve 24. maddeleri uyarınca ADLİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
:1-B.S. 2-R.S., 3-S.S., 4-B.S., 5-L.B., 6-G.S.,
Vekili :
Av. H.Z.
Davalı :
Mamak Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Y.O.T.
O L A Y : 37076 ada, 4 parsel sayılı taşınmaz
davacıların murisi olan Ramazan Sökmen’e ait olup, söz konusu taşınmazın
üzerine Ramazan Sökmen tarafından Bostancık Mahallesi, 9. Sokak, No:42-42/
A-B nolu 3 katlı bina inşa edilmiş olmakla, Mamak Belediye Encümeninin
04.09.2008 tarih ve 1225/1633 sayılı kararı ile taşınmazın üzerindeki üç
katlı binanın kamulaştırılmasına karar verilmiştir.
Davalı belediyece, kamulaştırılmasına karar
verilen bina için 230.000,00 TL bedel teklif edilmiş ve davacılar ile
uzlaşma sağlanarak, söz konusu bedel 21.08.2009 tarihinde banka kanalı ile
davacılara ödenmiş ve davacılar tarafından teslim alınmış olup, söz konusu
bina kamulaştırma kararından sonra, Mamak Belediye Başkanlığı Emlak ve
İstimlak Müdürlüğü’nün 12.08.2009 tarihli yıkım kararına istinaden
yıkılmıştır.
Davacılar tarafından, yıkım kararı verilmeden
önce yıkıma başlanılması sebebiyle, davalı belediye aleyhine tazminat
davası açılmıştır.
Mamak Belediye Başkanlığı Belediye Encümeni’nin
08.10.2009 gün, 1256/1365 sayılı kararı ile, davacılara ait bina ile ilgili
olarak 2942 sayılı Yasa’nın 21. maddesi gereği kamulaştırmadan
vazgeçilmesine, bu yapıya dönük kamulaştırma kararı doğrultusunda tesis
edilen tüm uygulama işlemlerinin iptaline, yapı sahiplerine kamulaştırma
bedeli olarak ödenen 230.000,00 TL. nin geri alınmasına karar verilmiştir.
Davacı tarafından Mamak Belediye Encümeni’nin
08.10.2009 gün, ve 1256 sayılı ‘’kamulaştırmadan vazgeçme’’ kararının
iptali istemiyle idare mahkemesinde dava açılmıştır.
Ankara 1. İdare Mahkemesi; 28.07.2011 gün,
E:2009/2040, K:2011/1475 sayı ile, dava konusu işlem Kamulaştırma
Kanunu’nun 21.maddesi gereğince tesis edildiğinden, aynı Kanun’un
24.maddesinin 2.fıkrası gereğince, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli
yargı mahkemelerinin görevli olduğundan bahisle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı, aynı istekle bu kez, adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Ankara 1.Asliye Hukuk Mahkemesi; 20.09.2012 gün,
E:2011/400, K:2012/313 sayı ile özetle, kamulaştırmadan vazgeçme işleminin
idari nitelikte bir işlem olup, bunun iptalinin ancak idari yargı
mercilerinde açılacak dava ile mümkün olduğundan bahisle, davanın görev
yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve
idari yargı yerleri arasında anılan Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu ve adli yargı dosyasının 15.
maddede belirtilen yönteme uygun olarak, davacının istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği
anlaşılmakla birlikte, Başkanlıkça, idari yargı dosyası da ilgili
mahkemesinden getirtilmiş olup, usule ilişkin herhangi bir noksanlık
görülmediğinden dosyanın esasının incelenmesine oy birliği ile karar
verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların murisi Ramazan
Sökmen'e ait olan Ankara İli, Mamak İlçesi, 37076 ada, 4 parsel sayılı taşınmazın
üzerine inşa edilen Bostancık Mahallesi, 9. Sokak, no:42-42/ A-B nolu 3
katlı binaya ilişkin olarak Mamak Belediye Encümeni tarafından alınan
04.09.2008 tarih ve 1225/1633 sayılı kamulaştırma kararından vazgeçilmesine
ilişkin olan 08.10.2009 gün, 1256/1365 sayılı Belediye Encümeni kararının
iptali istemiyle açılmıştır.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun
21. maddesinde “İdare kamulaştırmanın her safhasında kamulaştırma kararı
veren ve onaylayan yetkili merciin kararı ile kamulaştırmadan tek taraflı
olarak kısmen veya tamamen vazgeçebilir. Şu kadar ki, dava sırasında
vazgeçme halinde dava giderleri ile harç, harcanan emek ve işin önemi
gözetilerek mahkemece maktuen takdir olunacak avukatlık ücreti idareye
yükletilir” denilmiş, 24. maddesinin ikinci fıkrasında ise, bu madde ile
21, 22 ve 23. maddelerin uygulamasından doğacak anlaşmazlıkların adli
yargıda çözümleneceği belirtilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Mamak Belediye
Encümeninin 04.09.2008 tarih ve 1225/1633 sayılı kararı ile 37076 ada, 4
parsel sayılı taşınmazın üzerine inşa edilmiş olan Bostancık Mahallesi, 9.
Sokak, no:42-42/ A-B nolu 3 katlı binanın kamulaştırılmasına karar verilmiş
olup, daha sonra davaya konu 08.10.2009 gün, 1256/1365 sayılı Belediye
Encümeni kararı ile taşınmazın kamulaştırılmasından, 2942 sayılı Kanununun
21. maddesi uyarınca vazgeçildiği ve bu işlemin iptali istemiyle dava
açıldığı anlaşılmıştır.
Olayda Belediye Encümeni, 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanununun 21.maddesinin kendisine tanıdığı yetki sınırları
içinde bir karar alarak uygulamaya koymuş bulunmakta olup, burada açıkça
21. madde kapsamındaki uygulamadan doğan bir anlaşmazlık söz konusu
olmakla birlikte, davacı bu işlemin iptalini istemektedir. Bu anlaşmazlığın
çözümlenmesi de 24. madde hükmü uyarınca adlî yargıya aittir. Her ne kadar
dava konusu işlem idari nitelikte ise de, yasaların öngördüğü bazı
durumlarda kamu hizmetinin özelliği ve gerekleri gözetilerek yine yasalarla
istisnai hükümler getirilmiştir. Diğer bir ifadeyle burada özel bir yasa
olan Kamulaştırma Yasasında, kamu hukuku alanına giren idari nitelikteki
işlemlerden doğan uyuşmazlıklara idare mahkemelerinde bakılacağı
kuralına, açık bir istisna söz konusu olmaktadır.
Açıklanan nedenlerle,
davanın görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli olmakla, Ankara 1.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
20.09.2012 gün, E:2011/400, K:2012/313 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/357
KARAR NO: 2013/443
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : B.S. mirasçısı O.A.S.
Vekili : Av. R.D.
Davalılar : 1- İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. E.Y.
2-
İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili : Av. M.B.
3-
Büyükçekmece Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. S.A.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin İstanbul İli, Büyükçekmece
İlçesi, Pamuktarla Mevkii, 1290 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak
maliki olduğunu ve mahkeme sözkonusu taşınmazın imar planında okul, cafe ve
park ile oto park alanı olarak ayrıldığını, sözkonusu taşınmazın
Büyükçekmece Belediyesince kamulaştırıldığını ve mahkeme kararı ile
taşınmazın belediye adına hükmen tescil edildiğini, taşınmazda mülkiyet hakkına
son verildiğini, taşınmazla ilgili olarak kendilerine herhangi bir bedel
ödenmediğini taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya
ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar İstanbul İl Özel İdaresi ve
Büyükçekmece Belediye Başkanlığı vekilleri süresi içinde verdikleri dilekçede
özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, dava konusu taşınmazın Çatalca 2.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 27.4.1988 gün ve E:1987/95, K:1988/323 sayılı
kararı ile kamulaştırılıp tescilinin sağlandığını imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
BÜYÜKÇEKMECE 2. ASLİYE HUKUK
MAHKEMESİ: 2.11.2012 gün ve E:2012/870 sayı ile, görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalılar İstanbul İl Özel İdaresi ve
Büyükçekmece Belediye Başkanlığı vekilleri
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca İstanbul İl Özel İdaresi ve Büyükşehir
Belediye Başkanlığı açısından olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı İstanbul İl Özel İdaresi ve Büyükçekmece Belediye
Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen
süre içinde, her iki davalı vekilince başvuruda bulunulması üzerine
Danıştay Başsavcısı’nca, İstanbul İl Özel İdaresi ile Büyükşehir Belediye
Başkanlığı açısından10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmakta ise de, İstanbul İl Özel İdaresi yönünden usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında okul, cafe ve park ile oto park alanı olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik
10.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları
alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye
Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını
kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret
karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında okul, cafe ve park ile oto
park alanında kaldığı ve kamulaştırıldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin
bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekili görev
itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ,
Büyükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2.11.2012 gün ve E:2012/870 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde Üyelerden
Mustafa AYSAL ile Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYLARI VE OY ÇOKLUĞU İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Somut uyuşmazlıkta;
Davacı, imar planında okul-cafe ve park ile
otopark olarak ayrılan taşınmazının davalı belediyece kamulaştırıldığını,
mahkeme kararı ile taşınmazın hükmen Belediye adına tescil edildiğini,
taşınmazda mülkiyet hakkına son verildiğini, ancak kamulaştırma bedelinin
kendilerine ödenmediğini, taşınmazına kamulaştırılmasız el atıldığını ileri
sürerek adli yargı yerinde tazminat davası açmış,
Davalılar vekili taşınmazın idarece
kamulaştırıldığını, hükmen idare adına tescil edildiğini, imar planına
dayalı açılan tazminat davalarının çözüm yerinin idari yargı olduğunu
bildirerek yargı yolu itirazında bulunmuş,
Adli yargıca görev itirazının reddi üzerine
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmış,
Yüksek Mahkemece, Danıştay Başsavcısının
başvurusunun kabulü ile görev itirazının
reddine ilişkin Adli Yargı kararının
kaldırılmasına karar verilmiştir.
Sayın çoğunluğun, Uyuşmazlıkta İdari Yargıyı
görevli kabul eden görüşüne katılamıyoruz.
Kamulaştırma tarihinden yürürlükte bulunan mülga
2942 sayılı kamulaştırma yasasının 10. maddesinde İdarece kamulaştırma
bedelini tesbit etmek üzere kıymet takdir komisyonlarının oluşturulacağı,
Yasanın 11. maddesinde kamulaştırılan taşınmazın
kıymet takdirinin ne şekilde yapılacağı,
Yasanın 13. maddesinde kamulaştırma belgeleri
ile tesbit edilen kamulaştırma bedelinin milli bankalardan birine
yatırıldığı, açılacak davalarda husumetin kime yöneltileceği hususlarının
ilgiliye tebliğ edilmek üzere kamulaştırma belgelerinin notere tevdii
edileceği,
Yasanın 14. maddesinde tebliğ tarihinden
itibaren 30 gün içinde malik tarafından takdir olunan bedele karşı Adli
Yargıda dava açılabileceği,
Yasanın 17. maddesinde tebliğ edilen
kamulaştırma işlemine karşı İdari ve Adli Yargıya başvurulmadığı veya bu konuda
açılan davaların kesin olarak sonuçlandığı ancak taşınmaz mal sahibinin
ferağ vermediği hallerden takdir edilen ve arttırılan bedelin tamamının
milli bankalardan birine yatırılarak makbuzun ilgili belgelerle birlikte
mahkemeye verilmesi durumunda mahkemenin tarafları davet edilerek
kamulaştırma usulüne ilişkin uygun şekilde tamamlanmış ise taşınmaz malın
kamulaştırma yapılan idare adına tesciline karar vereceği,
Yasanın 37.maddesinde de Kamulaştırma Kanunundan
doğan tüm anlaşmazlıkların Adli Yargıda çözümlenmesi gerekenlerinin
taşınmaz malın bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemelerinde basit yargılama
usulü ile görüleceği ön görülmüştür.
Dava konusu taşınmazın davalı İdarece
kamulaştırıldığı, taşınmazın hükmen davalı Belediye tescil edildiği
konusunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık taşınmaz bedelinin
(Kamulaştırma-Kamulaştırmasız el atma) ödenmemesinden kaynaklanmaktadır.
Açıklanan Yasal düzenlemeler karışsında imar
planına dayalı bir talebin söz konusu olmadığı, kamulaştırma işleminin
iptalinin istenmediği, fiili el atmanın ötesinde kamulaştırılan ve davalı
idare adına tescil edilen taşınmaz bedelinin tazmini davasının Adli Yargıda
görülmesi gerektiği düşüncesiyle, uyuşmazlıkta İdari Yargıyı görevli kabul
eden Sayın çoğunluk görüşüne karşıyız.
KARŞI OY
Mustafa AYSAL
|
KARŞI OY
Eyüp Sabri BAYDAR
|
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/358
KARAR NO: 2013/444
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2634 sayılı Turizmi
Teşvik Kanunu’nun 33. maddesinin (a) fıkrası uyarınca verilen idari para
cezasının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Ö. Otelcilik ve Turizm
İşletmecilik A.Ş.
Vekili : Av. R.S.Ö.
Davalı : T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
O L A Y : T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı,
Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünce tespit edilen eksiklik ve
aksaklıklardan dolayı, son bir yıl içerisinde cezai işlem uygulanmış olan
tesis belge sahibi davacı adına, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu’nun
33.maddesinin (a) fıkrası uyarınca 3.964,00 TL idari para cezası
verilmiştir.
Davacı vekili, idari para cezasının iptali
istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
İZMİR 20. SULH CEZA MAHKEMESİ: 18.10.2011 gün ve D. İş:2011/482,
D. İş K:2011/482 sayı ile, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler
Genel Müdürlüğü Kontrolörler Kurulu Başkanlığı tarafından davacı adına
kayıtlı otel hakkında eksiklik ve aksaklıklar tespit edilerek idari para
cezası verilmiştir. Cezai işlemin tespite dayalı olduğu, bu durumda 5326
sayılı Kanun’un 27/8.maddesi kapsamında kalan itirazın çözümünün idari
yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen
karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
İzmir 3. İdare Mahkemesi, 5326 sayılı
Kanun’a göre, idari yargının görev alanına giren herhangi bir kararın
verilmemiş olması nedeniyle yargılama görevinin adli yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, davacının
itiraz etmesi üzerine, İzmir Bölge İdare Mahkemesi, Mahkemece 2247 sayılı Kanun’un
19.maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmadan verilen kararda
isabet olmadığı gerekçesiyle, kararın bozulmasına karar vermiştir.
İZMİR 3. İDARE MAHKEMESİ: 11.1.2013
gün ve E:2012/2234 sayı ile, idari para cezasının iptali istemiyle açılan
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren karar bulunmadığı açıklanarak, 2634 sayılı Kanun’da görev konusunda bir
düzenlemenin bulunmaması karşısında davanın çözümünün adli yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi
için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına ve işin incelenmesinin
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin karar vermesine değin ertelenmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari yargı yerince, 2247 sayılı Yasa’nın 19.
maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının
Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında oluşan görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2634 sayılı Kanun’un 33.maddesinin (a)
fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle
açılmıştır.
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu’nun “Para
cezaları” başlığı altında düzenlenen 33. maddesinde “Belge sahibine, ilgili
diğer Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla aşağıda belirtilen durumlarda
ve miktarlarda idarî para cezası uygulanır:
a) Uyarma
cezasına rağmen, otuz gün içinde gerekli düzeltmenin yapılmaması veya bir
yıl içinde yeni uyarma cezasını gerektiren fiil veya fiillerin tespiti ile
bu Kanunda belirtilen veya Bakanlıkça istenilen bilgi veya belgelerin
süresi içerisinde verilmemesi veya yanıltıcı bilgi veya belge verilmesi
hallerinde üçbin Yeni Türk Lirası idarî para cezası” denilmektedir.
Turizmi
Teşvik Kanunu’nda, idari para cezasına karşı Kanun yoluna ilişkin bir
düzenlemeye ise yer verilmemiştir.
30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle
değiştirilen 3. maddesinde, " (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para
cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün
fiiller hakkında,
uygulanır"; Kanunun “Başvuru yolu”
başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise "idari para cezası ve
mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı,
kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde,
sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış
olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir" düzenlemeleri yer
almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler
Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,
diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer
kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2634 sayılı
Turizmi Teşvik Kanunu’nda idari para cezasına itiraz konusunda görevli
mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun
5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli
mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından,
idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun
27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, İzmir 3. İdare Mahkemesi’nin
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İzmir 20. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 18.10.2011 gün
ve D. İş:2011/482, D. İş K:2011/482 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/366
KARAR NO: 2013/445
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 14.
maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27.
maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
R.A.
Davalı : İstanbul Valiliği,İstanbul
Emniyet Müdürlüğü, A Bölgesi Trafik Denetleme Şube Md.
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce
yapılan denetimler sırasında 34 AE 6637 plaka sayılı aracın izinsiz yolcu
taşımacılığı yaptığından bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun
Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, sürücü belgesi sahibi davacı adına
7.9.2012 tarih ve GN-957691 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası
Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve
ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 7.9.2012 tarih ve 198692 sayılı
Araç Trafikten Men Tutanağı ile Ali Ayhan Atılganoğlu adına kayıtlı araç 60
gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezasının iptali istemiyle
adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL 3. SULH CEZA MAHKEMESİ:
20.9.2012 gün ve D. İş: 2012/5271, K:2012/5271 sayı ile, 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari
yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın
çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı
vermiş, yapılan itiraz İstanbul 6. Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak
reddedilmiştir.
Davacının, araç maliki Ali Ayhan
Atılganoğlu’nun, idare mahkemesine söz konusu “araç trafikten men tutanağı”
nın iptali istemiyle dava açtığını, İstanbul 3. İdare Mahkemesi’nce,
davanın görev yönünden reddine karar verildiğini, böylece idare
mahkemesinin bu kararı ile İstanbul 3. Sulh Ceza Mahkemesi’nin verdiği
görevsizlik kararı arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğunu ileri
sürerek, görev uyuşmazlığının çözümü için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesi talebini içeren, ekinde bahsettiği İdare Mahkemesi’nce verilen
kararın da onaylı bir sureti ile birlikte Mahkemesine verdiği dilekçesi
üzerine, İstanbul 3. Sulh Ceza Mahkemesi’nce, Mahkemelerinin 2012/5271 D.İş
sayılı kararı ile İstanbul 3. İdare Mahkemesi’nin E:2012/1661, K:2012/1928
sayılı kararları arasında oluşan görev uyuşmazlığının çözümü istemiyle dava
dosyası, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında,
Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ,
Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında; Raportör-Hakim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, 2247 sayılı Yasa’da
öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu
ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay
DÜNDAR’ın başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,
“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde, “Olumsuz
görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir”, 19.maddesinde,
“Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş
görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan
veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren
merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli
merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik
ikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına
ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile
birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir” denilmiştir.
Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık
çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre
açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden,
davacının 2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
adına verilen 1.950,00 TL tutarındaki idari para cezasının kaldırılması
istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunduğu ve Mahkemece görevsizlik
kararı verildiği, bu işlem ile ilgili olarak idari yargı yerine dava açılıp
açılmadığı konusunda bir bilgi olmadığı gibi, idari yargı yerince verilmiş
bir görevsizlik kararı da olmadığı, söz konusu Trafik İdari Para Cezası
karar Tutanağına istinaden düzenlenen “araç trafikten men tutanağı”nın
iptali istemiyle de araç sahibi Ali Ayhan Atılganoğlu’nun idari yargı
yerinde dava açtığı, Mahkemece davanın görev yönünden reddine karar
verildiği, bu işlem ile ilgili olarak adli yargı yerine dava açılıp
açılmadığı konusunda bir bilgi olmadığı gibi, adli yargı yerince verilmiş
bir görevsizlik kararı da olmadığı, ancak davacının sözü edilen bu iki
görevsizlik kararı arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğunu ileri
sürerek, uyuşmazlığın giderilmesi istemiyle Mahkememize başvurduğu
anlaşılmıştır.
Bu durumda, adli ve idari yargı yerlerince
tarafları, konusu ve sebebi aynı olan dava sebebiyle verilmiş iki ayrı
görevsizlik kararı bulunmadığından, 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde
belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, başvurunun aynı Kanun’un 27.
maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen koşulları
taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİNE, 11.3.2013 gününde
OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/367
KARAR NO: 2013/446
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 14
ve 19. maddelerinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın
27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
E.H.G.
Davalı : İstanbul
Valiliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce
yapılan incelemede 34 YA 3639 plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık
yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına 30.10.2012 tarih
ve GP-509786 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı
düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa
istinaden düzenlenen 30.10.2012 tarih ve 220069 sayılı Araç Trafikten Men
Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına
alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile araç
trafikten men tutanağına adli yargı yerinde itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL 3. SULH CEZA MAHKEMESİ:
15.11.2012 gün ve D. İş: 2012/5975, K:2012/5975 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının
görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün
idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle asliye ceza mahkemesine itirazı
kabil olmak üzere görevsizlik kararı vermiş, davacı aynı istemle asliye
ceza mahkemesine dava açmıştır.
İSTANBUL 13. ASLİYE CEZA MAHKEMESİ:
10.12.2012 gün ve D. İş:2012/240 sayıyla; idari para cezası ile birlikte
trafik men cezası da verildiğinden ve her iki karara itiraz edildiğinden,
5326 sayılı Kanun’un 27/8. maddesi uyarınca idari yargı yerinin görevli
olduğu gerekçesiyle itirazın reddine kesin olarak karar vermiştir.
Davacının, İstanbul 3. Sulh Ceza
Mahkemesi’nin D.İş:2012/5975, K: 2012/5975 sayılı kararı ile İstanbul 13.
Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2012/240 D. İş sayılı kararı arasında oluştuğunu
ileri sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle dosyasının
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesini talep etmesi üzerine, dava dosyası
İstanbul 3. Sulh Ceza Mahkemesi’nce, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında,
Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ,
Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü
toplantısında; Raportör-Hakim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, 2247 sayılı Yasa’da
öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu
ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay
DÜNDAR’ın başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,
“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde, “Olumsuz
görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir”, 19.
maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya
kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı
incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik
kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar
ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve
elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin
erteler.
(Değişik
ikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik
kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı
ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir” denilmiştir.
Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık
çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre
açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Olayda,
davacının 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3. maddesi uyarınca düzenlenen Trafik
İdari Para Cezası Karar Tutanağı ile Araç Trafikten Men Tutanağının
kaldırılması istemiyle adli yargı yerine (sulh ceza mahkemesi) itirazda
bulunduğu ve Mahkemece, davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği, bunun üzerine davacının aynı
istemle asliye ceza mahkemesine verdiği dava dilekçesi Asliye Ceza
Mahkemesi’nce, sulh ceza mahkemesinin verdiği görevsizlik kararına itiraz
dilekçesi olarak kabul edilip, yapılan itirazın reddine karar verildiği,
dosya içersinde aynı tutanaklar ile ilgili olarak davacının idari yargı
yerine dava açıp açmadığı konusunda bir bilgi olmadığı gibi, idari yargı
yerince verilmiş bir görevsizlik kararı da olmadığı, davacının da yukarıda
anlatılan sulh ceza mahkemesi ile asliye ceza mahkemesi kararları arasında
doğduğunu ileri sürdüğü görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
Mahkememize başvurduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda, adli ve idari yargı yerlerince
tarafları, konusu ve sebebi aynı olan dava sebebiyle verilmiş iki ayrı
görevsizlik kararı bulunmadığından, 2247 sayılı Yasa’nın 14 ve 19.
maddelerinde belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, başvurunun aynı
Kanun’un 27. maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 14 ve 19. maddelerinde öngörülen
koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİNE, 11.3.2013
gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/371
KARAR NO: 2013/447
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
A.H.T.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalı : Ankara İl Özel İdaresi
Vekili : Av. Z.T.
O L A Y :
Davacı vekili özetle; davacının Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva
Mahallesi 43144 ada 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu,
taşınmazın imar planında temel eğitim alanı olarak ayrıldığını belirterek, taşınmazın
davalı adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 1.000 TL nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 14.Asliye Hukuk Mahkemesi;
22.11.2012 gün ve E:2012/458 sayı ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara İl
Özel İdaresi vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre,davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara İl Özel İdaresi
açısından,10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına,
imar planında temel eğitim alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, taşınmazın tapusunun davalı adına tescili ile,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 1.000 TL’nin faizi
ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye
sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili
belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak
yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu
planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan
yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar
ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara
bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında temel eğitim alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
bakımından, başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi
vekilinin görev itirazının Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı bakımından, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Ankara İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara
14. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.11.2012 gün ve E:2012/458 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/372
KARAR NO: 2013/448
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
M.A.
Vekili :
Av. M.E.A., Av. C.A.
Davalılar :
1- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. C.I.
2- EGO
Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. A.S.
O L A Y :
Davacı vekili özetle; davacının Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Alacaatlı
Mahallesi 44608 ada 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu,
taşınmazın imar planında raylı toplu taşım alanı olarak ayrıldığını belirterek,
taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 2.000 TL nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalılar Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı ile EGO Genel Müdürlüğü vekilleri süresi içerisinde verdikleri
cevap dilekçelerinde özetle; görev itirazında bulunmuşlardır.
Ankara 14.Asliye Hukuk Mahkemesi;
22.11.2012 gün ve E:2012/391 sayı ile, davalılar Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı ile EGO Genel Müdürlüğü vekillerinin görev itirazlarının reddine
karar vermiştir.
Davalı EGO Genel
Müdürlüğü vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile EGO
Genel Müdürlüğü vekillerinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve davalı
EGO Genel Müdürlüğü vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı EGO Genel Müdürlüğü
açısından,10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına,
imar planında raylı toplu taşım alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, taşınmazın tapusunun davalı adına tescili ile,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 2.000 TL’nin faizi
ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince
yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak
yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay
tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında raylı toplu taşım alanı
olarak ayrıldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız
el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia
edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca
kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer
alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
bakımından, başvurusunun kabulü ile, davalı EGO Genel Müdürlüğü
vekilinin görev itirazının Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı bakımından, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
EGO Genel Müdürlüğü vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 14.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.11.2012 gün ve E:2012/391 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/373
KARAR NO: 2013/449
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : E.A.
Vekili :
Av. H.Ö.
Davalı : Ankara İl Özel İdaresine izafeten
Ankara Valiliği
Vekili : Av. Z.T.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Çankaya İlçesi,
Hilal 2 Mahallesi, 27643 Ada, 2 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak
maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında temel eğitim alanı
olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek,
fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve
taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdiği
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 14. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
22.11.2012 gün ve E:2012/187 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında temel eğitim alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında temel eğitim alanında
kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararının “Davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 14. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 22.11.2012 gün ve E:2012/187 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
“Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/374
KARAR NO: 2013/450
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- S.H.N., 2- A.K.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalılar : 1- Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. A.K.
2- Sağlık
Bakanlığı
Vekili : Av. A.A.
O L A Y :
Davacılar vekili, dava dilekçesinde, müvekkillerinin Ankara İli,
Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi, 43006 Ada, 1 Parselde kayıtlı
taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar
planında kentsel rekreasyon alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde
verdikleri dilekçede özetle, taşınmazın, imar planları hazırlanırken
“sağlık alanı” olarak ayrıldığını, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar
planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin
idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 14. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
22.11.2012 gün ve E:2012/457 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılar
vekillerinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin
1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10.maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında sağlık alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında sağlık alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalılar vekillerinin görev itirazının, Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının “Davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar vekillerinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 14. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 22.11.2012 gün ve E:2012/457 sayılı REDDİNE İLİŞKİN
KARARININ “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine
ilişkin kısmı yönünden” KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/375
KARAR NO: 2013/451
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Y.B.
Vekili :
Av. A.K.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. M.F.G.
O L A Y : Davacı 27.12.2010 günlü dava
dilekçesinde özetle, Trabzon Telekom Müdürlüğünde kapsamı dışı – teknisyen
olarak görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın ek 29 ve 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesi gereğince diğer kamu kurum ve kuruluşlarına
nakledilmek üzere 30.04.2008 tarihinde Devlet Personel Başkanlığına adı
bildirildikten sonra, 01.08.2008 tarihinde Trabzon Ağız ve Diş Sağlığı
Merkezinde göreve başladığını, eski çalıştığı İl Telekom Müdürlüğünce
düzenlenip gönderilen maaş nakil ilmühaberini incelediğinde ek ödemelere
yer verilmediğini fark etmesi üzerine, maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi için 20.10.2010 tarihinde Trabzon Telekom İl Müdürlüğüne
müracaat ettiğini, bu müracaata cevap verilmeyerek talebinin zımnen
reddedildiğini belirterek, başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin
iptali ile, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenerek maaş farklarının
yasal faizi ile birlikte kendisine ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
Trabzon İdare Mahkemesi dava dilekçesini tebliğe
çıkartmaksızın; 30.12.2010 gün, E:2010/1765, K:2010/1654 sayı ile özetle,
dava dilekçesinin reddine karar vermiştir.
Davacı 27.01.2011 günlü dava dilekçesinde
özetle, Trabzon Telekom Müdürlüğünde kapsamı dışı – teknisyen olarak görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın ek 29 ve 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesi
gereğince diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilmek üzere 30.04.2008
tarihinde Devlet Personel Başkanlığına adı bildirildikten sonra, 01.08.2008
tarihinde Trabzon Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde göreve başladığını, eski
çalıştığı İl Telekom Müdürlüğünce düzenlenip gönderilen maaş nakil
ilmühaberini incelediğinde ek ödemelere yer verilmediğini fark etmesi üzerine,
maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi için 20.10.2010 tarihinde
Trabzon Telekom İl Müdürlüğüne müracaat ettiğini,bu müracaata cevap
verilmeyerek talebinin zımnen reddedildiğini belirterek, başvurusunun
zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile, maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenerek maaş farklarının, denge tazminatlarının, sözleşme
ücretlerinin, ikramiye, tazminat, enflasyon farkı, ek ücret, ek ödeme,
teşvik ödemesi ve benzeri adlarla yapılan ödemelerin yasal faizi ile
birlikte kendisine ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Trabzon İdare Mahkemesi dava dilekçesini tebliğe
çıkartmaksızın; 02.02.2011 gün, E:2011/179, K:2011/80 sayı ile özetle, dava
dilekçesinin reddine karar vermiştir.
Davacı 16.02.2011 günlü dava dilekçesi ile
özetle,Trabzon Telekom Müdürlüğünde kapsamı dışı – teknisyen olarak görev
yapmakta iken, 406 sayılı Yasanın ek 29 ve 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesi
gereğince diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilmek üzere 30.04.2008
tarihinde Devlet Personel Başkanlığına adı bildirildikten sonra, 01.08.2008
tarihinde Trabzon Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde göreve başladığını, maaş
nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ile 01.01.2006 tarihinden itibaren
40.000 TL. ek ödeme, 01.07.2006 tarihinden itibaren ise 40.000 TL. ek ödeme
olmak üzere toplam 80.000 TL.nin tarafına ödenmesi hakkındaki 20.10.2010
günlü başvuru talebinin zımnen reddine ilişkin davalı idare işleminin
iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Dava dilekçesinin tebliği üzerine, davalı Türk
Telekom AŞ. vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle,
görev itirazında bulunmuştur.
Trabzon İdare Mahkemesi; 06.04.2011 gün,
E:2011/324, K:2011/395 sayı ile özetle, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon AŞ. nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden bahisle, davanın
görev yönünden reddine karar vermiş olup, yapılan temyiz başvurusu üzerine
Danıştay 5.Dairesi 24.10.2011 gün, E:2011/4692, K:2011/5739 sayı ile
özetle, kararın bozulmasına karar vermiştir.
Trabzon İdare Mahkemesi; 09.05.2012 gün, E:2012/148 sayı
ile özetle, davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekilinin görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş.
vekilince süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması
istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı; Telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar "tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom'un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50' nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğunu, özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55'inin, Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin" % 55
oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar"ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ne
satıldığını, Anayasa'nın 128. maddesinde, "Devletin, kamu iktisadi
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür"
hükmünün yer aldığını, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih
ve 5398 sayılı Kanunla değişik birinci fıkrasında, "Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır..." denilmek suretiyle yasa
koyucu tarafından Türk Telekom'da çalışan kapsam dışı personelin, kamu
personeli sayıldığını, bu duruma göre, davalı Türk Telekom hisselerinin
devrinin fiilen gerçekleştiği tarihten sonra davacıyla davalı Şirket
arasındaki uyuşmazlığın, bir özel hukuk ilişkisi niteliğini taşıdığını, öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde: "a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5md) idari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları, c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar."ın İdari dava türleri olarak sayıldığını, kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabileceğini, dolayısıyla, işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.nin
davalı olması karşısında, ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğunu, belirtilen tüm bu
hususlara göre, daha önce davalı şirkette görev yapmış olan davacının
isteminin, özelleştirilen kuruluş tarafından zımnen reddedilmesi üzerine
açılan davanın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli bulunduğunu belirterek, 2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13.
maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalı Türk
Telekomünikasyon A.Ş. vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nca, davalı Türk Telekomünikasyon AŞ. Bakımından
10.maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından,
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında ise Trabzon
Valiliği Ağız ve Diş Sağlığı Merkezine atanan davacı tarafından, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi ve ek ödemelerinin faizi ile birlikte kendisine
ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali
istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı Yasa ile,
Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924
tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000
sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen
dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi
bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri
ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih
ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu
Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil,
sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve
ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin
yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi
denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi
hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile milli
güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa
ile değişik 2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci
cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan
ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini,
31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel
olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel”
olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan
Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i,
Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom
personelinin durumu incelendiğinde:
Türk
Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın 29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000
tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı
dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle,
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme
kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anılan 4502 sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406
sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin (a) bendinde, “a) Personelin
statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli
görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye sahip ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro, unvan, derece ve
sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün içerisinde Bakanlar
Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen personel eliyle yürütülür.
Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak üzere 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır. Bunların dışında kalan
personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam
edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur”
hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan
değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü: (Ek ibare:
12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına düşünceye
kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda Devlet
memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört yıllık
yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12
md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir.
İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim
Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin
ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının
aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu
tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi
uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar
belirlenerek 4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan
31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan
listede: merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge
Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas
edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak
hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği”
adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı
kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve
sürekli görev yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda
Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu
iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına
göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005
tarih ve 5398 sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda,davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046
sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve ek ödemelerinin
ödenmesi istemiyle yapılan başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali
istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı
2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.)
İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları,
c)
(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle,
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile İdare
Mahkemesinin Görevlilik Kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca
yapılan BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Trabzon İdare Mahkemesi’nin 09.05.2012
gün, E:2012/148 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 11.03.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/376
KARAR NO: 2013/452
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- D.E., 2- C.E.
Vekili : Av. G.B.
Davalılar : 1- Antalya Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. R.O.
2-
Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.Y.
O L A Y :
Davacılar vekili, dava dilekçesinde, müvekkillerinin Antalya İli, Konyaaltı
İlçesi, Arapsuyu Mahallesi, 609 Parselde kayıtlı taşınmazın malikleri
olduğunu, söz konusu taşınmazın imar planında yol ve semt spor sahası alanı
olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek,
fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı
vekili süresi içinde verdiği dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını,
imar planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm
yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında
bulunmuştur.
ANTALYA 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
11.12.2012 gün ve E:2012/121 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı
vekili idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in
katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların maliki olduğu
taşınmaza, imar planında yol ve semt spor sahası alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00
TL’nin davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında yol ve semt spor sahası
alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar
verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekili görev
itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin: 11.12.2012 gün ve
E:2012/121 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/377
KARAR NO: 2013/453
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : Ş.Y.
Vekili : Av. H.S.
Davalılar : 1- Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. T.D.
2- Milli
Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. A.D.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Çankaya İlçesi,
Yıldızevler Mahallesi, 26759 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar
olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında okul alanı
olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek,
fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 2.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili
süresi içinde verdiği dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını,
imar planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm
yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında
bulunmuştur.
ANKARA 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
26.4.2012 gün ve E:2011/233 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: : Mustafa
AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve
Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 2.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında okul alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili görev
itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ,
Ankara 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.4.2012 gün ve E:2011/233 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/378
KARAR NO: 2013/454
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : A.E.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalılar : 1- TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim
A.Ş. Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. A.T.
2-
Türkiye Elektrik Dağım A.Ş. Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. T.C.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Mamak İlçesi,
50188 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu,
sözkonusu taşınmazın imar planında enerji nakil hattı koruma parseli alanı
olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek,
fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 400,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve
taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim
A.Ş. Genel Müdürlüğü vekili süresi içinde verdiği dilekçede özetle, taşınmaza
fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan tazminat
davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek
görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
4.10.2012 gün ve E:2012/212 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılar vekilleri idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedildiği ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunulduğu
ancak, TEDAŞ Genel Müdürlüğünün görev itirazı olmamasına karşın
vekillerince Danıştay Başsavcılığı’na hitaplı görev uyuşmazlığı dilekçesi
verildiği ve Danıştay Başsavcısı’nca, TEİAŞ Genel Müdürlüğü yönünden 10.
maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden” usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında enerji nakil hattı nedeniyle park alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik
400,00 TL’nin davalı idareden tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında enerji nakil hattı nedeniyle
park alanı olarak ayrıldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel
Müdürlüğü vekili görev itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararının “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden” kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü
vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 4.10.2012
gün ve E:2012/212 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ “Davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” KALDIRILMASINA,
11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/379
KARAR NO: 2013/455
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : M.E.
Vekili : Av. Ö.S.
Davalılar : 1- Ankara İl Özel İdaresi
Vekili : Av. E.B.
2- Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ö.Y.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Etimesgut İlçesi,
Bağlıca Mevkii, 47180 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak
malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında okul alanı olarak
ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya
ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde
verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına
dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare
mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
SİNCAN 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
22.11.2012 gün ve E:2012/548 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılar vekilleri idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında okul alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalılar vekilleri görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar vekillerinin GÖREV İTİRAZININ, Sincan 1. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 22.11.2012 gün ve E:2012/548 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/381
KARAR NO: 2013/456
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : D.Y.
Vekili : Av. M.Ş.G.
Davalılar : 1- Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.K.
2-
Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Antalya İli, Muratpaşa İlçesi,
Demircikara Mahallesi, 5565 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar
olarak malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında sosyal tesis
alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri
sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekili süresi içinde verdiği dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını,
imar planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm
yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında
bulunmuştur.
ANTALYA 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
28.11.2012 gün ve E:2012/201 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekili idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında sosyal tesis alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00
TL’nin davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında sosyal tesis alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili görev
itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Antalya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 28.11.2012 gün ve
E:2012/201 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/382
KARAR NO: 2013/457
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : A.K.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalılar : 1- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. B.V.
2- Mamak
Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. L.D.
3-
Gençlik ve Spor Bakanlığı
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin Ankara İli, Mamak İlçesi,
Şahap Gürler Mahallesi, 35787 Ada, 14 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar
olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında okul alanı
olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek,
fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 1.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve
taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı ve Mamak Belediye Başkanlığı vekilleri süresi içinde verdikleri
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 15. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
13.12.2012 gün ve E:2012/289 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılar Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı ve Mamak Belediye Başkanlığı vekilleri idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin
1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10.maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında okul alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve
Mamak Belediye Başkanlığı vekilleri görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararının “Davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Mamak
Belediye Başkanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 15. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 13.12.2012 gün ve E:2012/289 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
“Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/383
KARAR NO: 2013/458
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- Y.S., 2- Y.D., 3- S.K.,
Vekili : Av. O.C.
Davalı : İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili : Av. M.E.
O L A Y :
Davacılar vekili özetle; davacıların İstanbul İli, Küçükçekmece İlçesi,
Cumhuriyet Mahallesi, 2734 parselde kayıtlı taşınmazın hisseli maliki
olduklarını, taşınmazın imar planında ilköğretim alanı olarak ayrıldığını belirterek, taşınmazın
tapu kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL nin faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Küçükçekmece 3.Asliye Hukuk Mahkemesi;
03.12.2012 gün ve E:2012/195 sayı ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul İl
Özel İdaresi vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri,genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları
program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri
yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını
belirterek,davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İstanbul İl Özel İdaresi
açısından,10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına,
imar planında ilköğretim alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
tapusunun davalı adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik 1.000 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye
sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili
belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak
yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu
planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan
yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş
zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz
edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar
ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara
bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında ilköğretim alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
bakımından, başvurusunun kabulü ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi
vekilinin görev itirazının Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı bakımından, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Küçükçekmece 3.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 03.12.2012 gün ve E:2012/195
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/385
KARAR NO: 2013/459
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
F.B.
Vekili : Av. C.B.
Davalılar : 1- İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. E.Y.
2-
Küçükçekmece Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.U.
3- İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. M.E.
4- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. S.B.
O L A Y :
Davacı vekili özetle; davacının İstanbul İli, Küçükçekmece İlçesi, Sultan
Murat Mahallesi, 23 pafta, 7535, 7536, 7537, 7538, 7539, 7540, 7541 ve 7542
parselde kayıtlı taşınmazların maliki olduğunu, söz konusu taşınmazların
1988 yılında yapılan 1/1000 ölçekli imar planında ortaöğretim alanında
kalmakta iken, 22.06.2005 tarihli 1/1000 ölçekli Sefaköy Revizyon Uygulama
İmar Planında ise ilköğretim tesis
alanında ve imar yolunda bırakıldığını belirterek, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 9.000 TL nin faizi ile birlikte
davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Davalı Küçükçekmece Belediye
Başkanlığı vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle;
görev itirazında bulunmuştur.
Küçükçekmece 4.Asliye Hukuk Mahkemesi;
06.12.2012 gün ve E:2012/293 sayı ile, davalılar İstanbul İl Özel İdaresi
ile Küçükçekmece Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının
reddine karar vermiştir.
Davalılar İstanbul
İl Özel İdaresi ile Küçükçekmece Belediye Başkanlığı vekillerinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi ile
içinde verdikleri dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek,davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan İstanbul İl Özel İdaresi ile Küçükçekmece
Belediye Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve dahi
12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalılar İstanbul İl Özel İdaresi ile Küçükçekmece
Belediye Başkanlığı açısından,10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli
taşınmazlarına, 1988 yılında yapılan 1/1000 ölçekli imar planında
ortaöğretim alanında kalmakta iken, 22.06.2005 tarihli 1/1000 ölçekli
Sefaköy Revizyon Uygulama İmar Planında ise ilköğretim tesis alanı ve imar yolu olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik 9.000 TL’nin faizi ile birlikte davalılardan tahsili
istemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamında yapılan incelemede,
Küçükçekmece Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğü’nün 09.04.2012
günlü cevabi yazısında; davaya konu taşınmazların 25.03.1988 tasdik tarihli
1/1000 ölçekli Sefaköy Uygulama İmar Planında ortaöğretim alanında kalmakta
iken, 22.06.2005 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli Sefaköy Revizyon Uygulama
İmar Planında kısmen ilköğretim tesis alanı kısmen de imar yolunda
kaldığının belirtildiği anlaşılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar
valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, davaya konu taşınmazların 25.03.1988 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli
Sefaköy Uygulama İmar Planında ortaöğretim alanında kalmakta iken,
22.06.2005 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli Sefaköy Revizyon Uygulama İmar
Planında kısmen ilköğretim tesis alanı kısmen de imar yolunda kaldığı,
taşınmazlara idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalılar İstanbul İl Özel
İdaresi ile Küçükçekmece Belediye Başkanlığı vekillerinin görev
itirazlarının Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar İstanbul İl Özel İdaresi ile Küçükçekmece Belediye
Başkanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Küçükçekmece
4.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 06.12.2012 gün ve E:2012/293 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/386
KARAR NO: 2013/460
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
K A R A R
Davacı :
M.E.D.
Vekili : Av. S.M.
Davalı : Ankara İl Özel İdaresi
Vekili : Av. S.K.
O L A Y :
Davacı vekili özetle; davacının Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva
Mahallesi 43060 ada 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu,
taşınmazın imar planında ilköğretim alanı (Temel Eğitim-Okul Alanı) olarak
ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili
ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 2.000 TL nin
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açmıştır.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 11.Asliye Hukuk Mahkemesi;
03.10.2012 gün ve E:2012/153 sayı ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara İl
Özel İdaresi vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek,davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara İl Özel İdaresi
açısından,10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına,
imar planında ilköğretim alanı (Temel Eğitim-Okul Alanı) olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapusunun
davalı adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,
şimdilik 2.000 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında ilköğretim alanı (Temel
Eğitim-Okul Alanı) olarak ayrıldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
bakımından, başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi
vekilinin görev itirazının Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı bakımından, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Ankara İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara
11. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 03.10.2012 gün ve E:2012/153 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/387
KARAR NO: 2013/461
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan
tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Ö.T.
Vekili : Av. M.Ş.G., Av. N.G.
Davalılar : 1- Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.K.
2-
Antalya İl Özel İdaresi
Vekili : Av. M.K.
3-
Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.O.
O L A Y :
Davacı vekili özetle; davacının Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, Demircikara
Mahallesi 6380 ada 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu,
taşınmazın imar planında ilkokul
yeri olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL nin faizi ile birlikte davalılardan
tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Davalı Antalya İl Özel İdaresi vekili
1. celsede süresi içerisinde beyanen; görev itirazında bulunmuştur.
Antalya 1.Asliye Hukuk Mahkemesi;
17.12.2012 gün ve E:2012/221 sayı ile, davalılar Muratpaşa Belediye
Başkanlığı ile Antalya İl Özel İdaresi vekillerinin görev itirazlarının
reddine karar vermiştir.
Davalı Muratpaşa
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Muratpaşa Belediye Başkanlığı ile Antalya İl
Özel İdaresi vekillerinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve davalı
Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Muratpaşa
Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına,
imar planında ilkokul yeri olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında ilkokul yeri olarak ayrıldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun kabulü ile, davalı Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Antalya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 17.12.2012 gün ve
E:2012/221 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/388
KARAR NO: 2013/462
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
D.T.
Vekili : Av. G.B.
Davalılar : 1- Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. T.K.A.
2- Kültür
ve Turizm Bakanlığı
Vekili : Av. D.İ.
O L A Y :
Davacı vekili özetle; davacının Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, Demircikara
Mahallesi 6305 ada 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu,
taşınmazın imar planında kütüphane
yeri olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL nin faizi ile birlikte davalılardan
tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı
vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev
itirazında bulunmuştur.
Antalya 1.Asliye Hukuk Mahkemesi;
17.12.2012 gün ve E:2012/259 sayı ile, davalılar Muratpaşa Belediye
Başkanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı vekillerinin görev itirazlarının
reddine karar vermiştir.
Davalı Muratpaşa
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı
İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Muratpaşa Belediye Başkanlığı ile Kültür ve
Turizm Bakanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve davalı
Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Muratpaşa
Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına,
imar planında kütüphane yeri olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini,
sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek
üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet
Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında kütüphane yeri olarak ayrıldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun kabulü ile, davalı Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Antalya 1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 17.12.2012 gün ve
E:2012/259 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/390
KARAR NO: 2013/463
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : Ş.B.
Vekili : Av.A.B.
Davalı : Milli Eğitim
Bakanlığı
Vekili : Haz.Av. Y.Ü.
O L A Y :Davacı vekili, müvekkilinin hissedar olduğu Ankara
İli, Altındağ ilçesi, Karapürçek Mahallesi, 21094 Ada 1 Parsel de bulunan
taşınmazın, imar kayıtlarına göre Milli Eğitim Bakanlığına Okul yeri olarak
ayrıldığını; davalının hiçbir kamulaştırma işIemi yapmadan taşınmaza hukuki
el atarak müvekkili ve diğer arsa ortaklarının kullanımına kapattığını;
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 15.12.2010 tarih ve 2010/5-662 E, 2010/651
K. Sayılı kararı ile “bir taşınmaza fiilen el atılması ile, taşınmazın
hukuken kullanılmasına (imar hakkına) sınırlama getirilmesi arasında sonuç
yönünden bir fark bulunmadığı ve her iki halde de kişinin mülkiyet hakkının
sınırlandırılmış olacağını” vurguladığını ve taşınmazın satılmasında ve
kiralanmasında ve kullanılmasında ve yararlı değişiklikler yapılmasında
sıkıntı çekilmesi saptaması ile “hukuki el atma”nın varlığı halinde de,
taşınmazın bedelinin idareden istenebileceği artık kabul ettiğini;
müvekkilinin daha fazla mağdur olmaması için davalı idarenin müvekkile ait
taşınmaza kamulaştırmasız el attığından dolayı taşınmazın dava tarihindeki
bedelini ödemesinin gerektiğini ifade ederek; dava konusu taşınmazın
kamulaştırmasız el atma nedeni ile kullanılmaz hale gelmesinden dolayı dava
konusu taşınmazın dava tarihindeki bedelinin davalı Milli Eğitim
Bakanlığından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
10.000 TL’sinin dava tarihinden itibaren faizi ile birlikte tahsiline karar
verilmesi
istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı idare vekili, süresi içinde
görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 14.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:22.11.2012 gün
ve E:2012/363 sayı ile, davalının yargı yolu itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı vekilinin, davanın imar
mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden
bahisle idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin,
kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerin, "idari işlem";
herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizliklerinin de, "idari
eylem" olarak tanımlandığı; bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı
İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın
13'üncü maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile
tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemlerin, "idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari
eylem niteliği taşıdığı; dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, imar
planında okul alanı olarak ayrılan taşınmazın bedelinin ödenmesine
hükmedilmesinin istenildiğinin anlaşıldığı; bu bilgiler karşısında;
davanın, davacıların taşınmazının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun
15.12.2010 günlü, E:2010/5-662 K:2010/651 kararında "hukuki el atma"
olarak nitelendirilen, imar planındaki belirleme sebebiyle mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna
ulaşıldığı; dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında,
mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın malikleri
yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku bulunmadığı,
ancak bu sonuç ya da sonuçların, genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemenin bu planda öngörülen
kamulaştırma programlarının zamanında yapamamasından ve imar
uygulamalarından; başka anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı
idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki
hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı; idari
işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin ise, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 ve 13'üncü maddeleri uyarınca, İdari
Yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmelerinin, anılan
yasa hükümlerinin gereği olduğu; bu bakımdan, hukuka uygunluklarının
denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev
alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış
oldukları etki ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı; dolayısıyla, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği; açıklanan nedenle, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı düşüncesi
istenilmemiştir.
İNCELEME VE
GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla
PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla
yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu
taşınmazına, imar planında okul
alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 10.000 TL’sı bedelin, faizi ile birlikte tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı
8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda
belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmü;
Aynı Kanun'un 18. maddesinde, “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları
ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,
bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil,
hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve
re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen
yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler
valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden
yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları
karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak,
bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde
kırkını geçemez.
(Değişik üçüncü fıkra: 3/12/2003-5006/1 md.)
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan,
park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî
hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı,
yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması
gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan
miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.
Herhangi bir parselden bir miktar sahanın
kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı,
kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fıkra
hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme
ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden
bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez…” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; dava konusu
edilen taşınmazın imar planıyla lise alanı olarak ayrıldığı; davacıya ait
arsanın KOP hisselerinden oluştuğu, arsa üzerinde idareye ait bir tesis
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda,
davacının hissedar olduğu taşınmazın imar planıyla Lise-Okul Alanı kullanımında kaldığı, aradan uzun süre geçmesine rağmen
kamulaştırılmadığı, taşınmaz üzerinde düzenleme yapılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacıya ait taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara
14.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.11.2012 gün ve E:2012/363 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/392
KARAR NO: 2013/464
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : (Tapu Maliki İ.H.Ö. Varisleri)
1- N.Y., 2- N.Ö., 3- İ.Ö., 4- İ.H.Ö., 5- H.Ö.Ö.
Vekili : Av. F.Ç. – Av. E.S.
Davalılar : 1- Bursa Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekili : Av. A.E.
2-
Nilüfer Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ö.Y.A.
O L A Y :
Davacılar vekili, dava dilekçesinde, müvekkillerinin Bursa İli, Nilüfer
İlçesi, Özlüce Mahallesi, 1033 Ada, 2 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar
olarak malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında belediye
hizmet alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri
sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde
verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına
dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare
mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
BURSA 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
8.11.2012 gün ve E:2012/539 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Nilüfer Belediye Başkanlığı
vekili idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hissedar olduğu
taşınmaza, imar planında belediye hizmet alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00
TL’nin davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında belediye hizmet alanında
kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Nilüfer Belediye Başkanlığı vekili görev
itirazının, Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Nilüfer Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ,
Bursa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 8.11.2012 gün ve E:2012/539 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/393
KARAR NO: 2013/465
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : M.Ç. mirasçıları; 1- Y.Ç., 2-
M.Ç., 3- F.Ç., 4- R. (Ç.) Ö.
Vekili : Av. H.K. – Av. H.G.
Davalı : İstanbul İl Özel İdaresi Başkanlığı
Vekili : Av. A.A.
O L A Y :
Davacılar vekili, dava dilekçesinde, müvekkillerinin İstanbul İli, Ümraniye
İlçesi, Yukarı Dudullu Mahallesi, 3507 Parselde kayıtlı taşınmazın
malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında okul alanı olarak
ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya
ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın
davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdiği
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ÜMRANİYE 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
30.11.2012 gün ve E:2012/382 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar
vermiştir.
Davalı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşıldığı, dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı,
ancak; bu sonuç ya sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari
işlem olan imar planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
bir anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden
doğan zararların tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunun 12 ve 13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam
yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu,
bu bakımdan hukuka uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının
giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin
hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.3.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların malikleri olduğu
taşınmaza, imar planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında okul alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile
bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin görev itirazının, Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ümraniye 3.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 30.11.2012 gün ve E:2012/382 sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 11.3.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/396
KARAR NO: 2013/466
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar :
1- İ.B. 2- N.S.
Vekili : Av. V.B., Av. H.Y.
Davalı : Ümraniye Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. S.B.K.
O L A Y :
Davacılar vekili özetle; davacıların İstanbul İli, Ümraniye İlçesi, Çakmak
Mahallesi 668 ada 8 parsel sayılı taşınmazın maliki olduklarını, taşınmazın
imar planında kısmen yol kısmen de
park alanı olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 8.000 TL nin faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Ümraniye Belediye Başkanlığı
vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özete; görev itirazında
bulunmuştur.
Ümraniye 3.Asliye Hukuk Mahkemesi;
21.06.2012 gün ve E:2012/136 sayı ile, davalı Ümraniye Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ümraniye
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Ümraniye Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ümraniye
Belediye Başkanlığı açısından,10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların taşınmazına, imar
planında yol ve park alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 8.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında yol ve park alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun kabulü ile, davalı Ümraniye Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Ümraniye Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ümraniye 3.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 21.06.2012 gün ve
E:2012/136 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/397
KARAR NO: 2013/467
KARAR TR : 11.03.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
M.K.
Vekili : Av. H.K., Av. H.G.
Davalı :
İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili : Av. A.A.
O L A Y :
Davacı vekili özetle; davacının İstanbul İli, Ümraniye İlçesi, Yukarı
Dudullu Mahallesi, 15 pafta, 3035 parselde kayıtlı taşınmazın maliki
olduğunu, taşınmazın imar planında ilköğretim
tesis alanı olarak ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapu kaydının
davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile şimdilik 10.000 TL nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ümraniye 3.Asliye Hukuk Mahkemesi;
30.11.2012 gün ve E:2012/242 sayı ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul İl
Özel İdaresi vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; İdarelerin 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek,davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı
yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Metin
ULUKANLIGİL’in katılımlarıyla yapılan 11.03.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava
dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İstanbul İl Özel İdaresi açısından,
davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 10.maddede öngörülen
biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim
Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına, imar
planında ilköğretim tesis alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
tapusunun davalı adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge
planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme
potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların
dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü
hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye
ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış
planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen
imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar
planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir
kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek
ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması
sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında ilköğretim tesis alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
bakımından, başvurusunun kabulü ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi
vekilinin görev itirazının Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı bakımından, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Ümraniye 3.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 30.11.2012 gün ve E:2012/242 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 11.03.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
|