Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/14
KARAR NO: 2013/17
KARAR TR : 13.05.2008
(Ceza
Bölümü)
ÖZET: Asker kişi sanık
hakkında “kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret ve tehdit” suçu
nedeniyle açılan kamu davasının, suçun askeri suç olmaması, askeri suça
bağlı bulunmaması ve askeri mahkemede yargılanmayı gerektiren ilginin
kesilmiş olması nedeniyle ADLİ YARGI yerinde görülmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
K.H.
Mağdur :
F.Ş.
Sanık :
Y.T.
O L A Y :
Sarıkamış 9. Mot. P. Tug. 2. Mot. P. Tb. 5. Mot. P. Bl. Komutanlığı emrinde
görevli sanık P. Er Y.T.’un, çarşı iznine çıkıp içki içtiği 14.10.2006
günü, izin dönüşü nizamiyeden girerken kendisiyle birlikte giriş yapan P.
Er E.T.’nın, nizamiyede araçları aynayla kontrol eden ve çarşıdan dönen
askerlerin üzerini aramakla görevli mağdur P. Er F.Ş.’e, sanığın nefesini
koklamasını söylemesi üzerine, sanığın nefesini koklayan ve alkollü
olduğunu anlayan mağdurun durumu bildirdiği Nizamiye Nöbetçi Subayı Atğm.
A.T. tarafından nizamiye binasının içerisine alınarak orada bekle-tildiği
sırada, bir ara araç görev kağıdını kaydetmek üzere nizamiye binasına gelen
mağduru, “eğer ceza alırsam seni öldüreceğim, zaten askerliğim iki ay
uzamış, seni öldürüp askerliğimi daha da uzatırım” diyerek tehdit
ettiği,bir müddet sonra da “… koyduğumun çocuğu” diye bağırarak mağdura
doğru koştuğu sırada orada bulunanlar tarafından tutularak mağdura
ulaşamadığı, mağdurun silahlı nöbetçi olmadığı için Askeri Ceza Kanunu’nun
106. maddesinde düzenlenen kanuni himayeden (amir sayılma)
faydalanamayacağı ancak “kamu görevlisi” olduğunun kabul edildiği, böylece
sanığın, kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret ve tehdit suçlarını
işlediği ileri sürülerek eylemine uyan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun
125/3-a ve 106/1. madde ve fıkraları uyarınca cezalandırılması istemiyle 9.
Motorlu Piyade Tugay Komutanlığı Askeri Savcılığı’nın 28.11.2006 gün ve
E:2006/1913, K:2006/825 sayılı iddianamesiyle kamu davası açılmıştır.
9. MOTORLU PİYADE TUGAY KOMUTANLIĞI ASKERİ
MAHKEMESİ: 20.8.2007 gün ve E:2007/365, K:2007/388 sayıyla, sanığın
yargılama aşamasında terhis edilmiş olması nedeniyle askeri mahkemede
yargılanmasını gerektiren ilginin kesildiği, bu durumda yüklenen eylemin
askeri suç olmaması nedeniyle sanığı yargılama görevinin adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, kararın temyiz edilmeden
kesinleşmesi üzerine, dava dosyası, Sarıkamış Sulh Ceza Mahkemesi’ne
gönderilmiştir.
SARIKAMIŞ SULH CEZA MAHKEMESİ: 31.3.2010 gün ve
E:2008/15, K:2010/83 sayıyla, asker kişi sanığı, asker kişiye karşı, askeri
mahalde ve askerlik hizmet ve görevleri sırasında işlediği ileri sürülen
suç nedeniyle yargılama görevinin askeri yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, temyiz edilmeyen karar kesinleşerek,
dava dosyası, kendisine gelmekle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nca,
Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza
Bölümünün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler; Ahmet DURU, Ahmet
KARADAVUT, Davut TELLİ, Turgut SÖNMEZ, Haluk ZEYBEL, A. Zeki LİMAN’ın
katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında;
· I-İLK
İNCELEME: Yapılan incelemede, usule ilişkin işlemlerde 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'da belirtilen
süre ve biçim yönünden bir eksiklik görülmediği, askeri ve adli yargı
yerleri arasında Yasa'nın 14. maddesinde öngö-rüldüğü biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu anlaşıldığından, esasın incelenmesine oybirliği ile
karar verildi.
· II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN’ın adli yargı, Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı
Mehmet ÇAKIROĞLU’nun davanın çözümünün adli yargı yerinin görev alanına
girdiğine ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu Ve
Yargılama Usulü Kanunu'nun "Askeri Mahkemelerin Görevleri"
başlığı altında düzenlenen İkinci Bölümünde yer alan "Genel
Görev" başlıklı 9. maddesinde; "Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksi
yazılı olmadıkça asker kişilerin askeri olan suçları ile bunların asker
kişiler aleyhine veya askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri
ile ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla
görevlidirler" denilmekte iken, maddenin “….askeri mahallerde….”
ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 26.6.2012 tarih ve 28335 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve E:2011/30, K:2012/36 sayılı kararı
ile iptal edilmiştir.
"Askeri suç" ise, öğretide ve
uygulamada;
a) Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza
Kanunu'nda yazılı olan, başka bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunu dışında
hiçbir ceza yasası ile cezalandırılmayan suçlar,
b) Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda
kısmen diğer ceza yasalarında gösterilen suçlar,
c) Türk Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç
haline dönüştürülen suçlar, olmak üzere üç grupta mütalaa edilmektedir.
Aynı Yasa’nın 13.10.1996 gün ve 22786 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan 4191 sayılı Yasa’yla değişik 17. maddesinde;
“askeri mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesi, daha önce
işlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma görevini değiştirmez.
Ancak suçun askeri bir suç olmaması askeri bir suça bağlı bulunmaması ve
sanık hakkında kamu davası açılmamış olması halinde askeri mahkemenin
görevi sona erer” denilmekte iken, maddenin "... ve sanık hakkında
kamu davası açılmamış olması ..." tümcesi Anayasa Mahkemesi'nin
11.3.2000 gün ve 23990 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1.7.1998 gün ve
E:1996/74, K:1998/45 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
Buna göre, askeri mahkemelerde yargılanmayı
gerektiren ilginin kesilmesi, daha önce işlenen suçlara ait davalara bu
mahkemelerin bakma görevini değiştirmez. Ancak yüklenen suçun askeri bir
suç olmaması, askeri bir suça bağlı bulunmaması halinde, askeri mahkemenin
görevinin sona ereceği açıktır. İptal kararı nedeniyle, sanık hakkında kamu
davasının açılmış olup olmamasının bir önemi bulunmamaktadır.
Olumsuz görev uyuşmazlığına konu kamu davasında,
adli yargı yerince verilen görevsizlik kararında, asker kişi sanığı, asker
kişiye karşı, askeri mahalde, askerlik hizmet ve görevleri sırasında
işlediği ileri sürülen suç nedeniyle yargılama görevinin askeri yargı
yerine ait olduğu gerekçesine yer verilmiş ise de, sanığa yüklenen eylemin
Türk Ceza Kanunu’nda
düzenlendiği, Askeri Ceza Kanunu’nda bu suça
ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı, bu nedenle “askeri suç” olmadığı
kuşkusuzdur. Sanığın yargılama aşamasında terhis edildiği de dosyada
bulunan bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.
353 sayılı Yasa'nın 17. maddesinde, askeri
mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesiyle daha önce işlenen
suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma görevinin değişmeyeceği, ancak
suçun askeri bir suç olmaması askeri bir suça bağlı bulunmaması durumunda,
askeri mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesiyle, askeri
mahkemenin görevinin sona ereceği düzenlenmiş bulunduğundan ve somut olayda
sanığa yüklenen eylemin askeri suç olmadığı anlaşıldığından, 353 sayılı
Yasa’nın 17. maddesi uyarınca davanın adli yargı yerinde görülmesi ve
Sarıkamış Sulh Ceza Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ: Davanın çözümünde ADLİ
YARGI yerinin görevli olduğuna, bu nedenle Sarıkamış Sulh Ceza
Mahkemesi’nin 31.3.2010 gün ve E:2008/15, K:2010/83 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/15
KARAR NO: 2013/18
KARAR TR : 13.05.2008
(Ceza Bölümü)
ÖZET : Asker kişi sanık
hakkında, askeri suç olmayan, asker kişiye karşı veya askerlik hizmet ve
görevleri ile ilgili olarak işlendiği de ileri sürülmeyen “hükümlü veya
tutuklunun kaçması” suçu nedeniyle açılan kamu davasının, ADLİ YARGI
yerinde görülmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
K.H.
Sanık :
S.Ü.
O L A Y :
Tatvan 6. Mknz. P. Tug.Loj.Des. Komutanlığı emrinde görevli sanık Tnk. Er
S. Ü.’ın, 21.3.2008 günü, Eyüp 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nce hakkında
verilen iki yıl hapis cezasının infazı için aynı Komutanlık emrinde görevli
Bando Bçvş. T.K. ile Tnk. Er A.H.K. nezaretinde Tatvan İlçe Jandarma
Komutanlığı’na getirildiği ve burada Bitlis E Tipi Kapalı Cezaevine
götürülmek üzere beklerken, tuvalete gitme bahanesiyle tuvalete girip
oradan kaçtığı, böylece T.K. ile A.H.K.’nin dikkat ve özen yükümlülüğüne
aykırı davranma sonucu kaçmaya neden olma, sanığın hükümlü veya tutuklunun
kaçması suçunu işledikleri ileri sürülerek, T.K. ile A.H.K.’nin eylemlerine
uyan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 294/son, sanığın eylemine uyan aynı
Kanun’un 292/1. maddesi uyarınca cezalandırılmaları istemiyle Tatvan
Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 27.11.2008 gün ve E:2008/662, K:2008/378 sayılı
iddianamesiyle kamu davası açılmıştır.
TATVAN ASLİYE CEZA MAHKEMESİ: 30.3.2011 gün ve
E:2008/658, K:2011/154 sayıyla, 353 sayılı Yasa’nın 9. maddesi uyarınca,
askerlik hizmet ve görevleri nedeniyle askeri mahalde işlendiği ileri
sürülen suç nedeniyle sanıkları yargılama görevinin askeri yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, temyiz edilmeyen karar
kesinleşerek, dava dosyası, Jandarma Asayiş Kolordu Komutanlığı Askeri
Mahkemesi’ne gönderilmiştir.
JANDARMA ASAYİŞ KOLORDU KOMUTANLIĞI ASKERİ
MAHKEMESİ: 4.10.2012 gün ve E:2012/442, K:2012/400 sayıyla, sanıklar T.K.
ile A.H.K.’nin yüklenen suçun unsurları itibariyle oluşmadığı gerekçesiyle
beraetlerine, sanık S.Ü.’a yüklenen eylemin askeri suç olmaması ve
yargılama aşamasında sanığın terhis edilmiş olması nedeniyle askeri
mahkemede yargılanmasını gerektiren ilginin kesildiği, bu nedenle sanığı
yargılama görevinin adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik
kararı vermiş, kararın temyiz edilmeden kesinleşmesi üzerine, dava dosyası,
Jandarma Asayiş Kolordu Komutanlığı Askeri Savcılığı’nca, Mahkememize
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza
Bölümünün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler; Ahmet DURU, Ahmet
KARADAVUT, Davut TELLİ, Turgut SÖNMEZ, Haluk ZEYBEL, A. Zeki LİMAN’ın
katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında;
· I-İLK
İNCELEME: Yapılan incelemede, usule ilişkin işlemlerde 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'da belirtilen
süre ve biçim yönünden bir eksiklik görülmediği, adli ve askeri yargı
yerleri arasında sanık S.Ü.hakkında açılan kamu davası yönünden Yasa'nın
14. maddesinde öngörüldüğü biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu anlaşıldığından,
esasın incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
· II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN’ın adli yargı, Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı
Mehmet ÇAKIROĞLU’nun davanın çözümünün adli yargı yerinin görev alanına
girdiğine ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu Ve
Yargılama Usulü Kanunu'nun "Askeri Mahkemelerin Görevleri"
başlığı altında düzenlenen İkinci Bölümünde yer alan "Genel
Görev" başlıklı 9. maddesinde; "Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksi
yazılı olmadıkça asker kişilerin askeri olan suçları ile bunların asker
kişiler aleyhine veya askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri
ile ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla
görevlidirler" denilmekte iken, maddenin “….askeri mahallerde….”
ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 26.6.2012 tarih ve 28335 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve E:2011/30, K:2012/36 sayılı kararı
ile iptal edilmiştir.
"Askeri suç" ise, öğretide ve
uygulamada;
a) Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza
Kanunu'nda yazılı olan, başka bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunu dışında
hiçbir ceza yasası ile cezalandırılmayan suçlar,
b) Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda
kısmen diğer ceza yasalarında gösterilen suçlar,
c) Türk Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç
haline dönüştürülen suçlar, olmak üzere üç grupta mütalaa edilmektedir.
Sanığa yüklenen “hükümlü veya tutuklunun
kaçması” suçunun Türk Ceza Kanunu’nda düzenlendiği, Askeri Ceza Kanunu’nda
bu suça ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı, bu nedenle yüklenen eylemin
“askeri suç” olmadığı kuşkusuzdur.
Olumsuz görev uyuşmazlığına konu kamu davasında,
adli yargı yerince verilen görevsizlik kara-rında, asker kişi sanığı askeri
mahalde askerlik hizmet ve görevleri sırasında işlediği ileri sürülen suç
nedeniyle yargılama görevinin askeri yargı yerine ait olduğu gerekçesine
yer verilmiş ise de, Askeri Mah-kemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü
Kanunu’nun 9. maddesinde yer alan “askeri mahal” kavramının Anayasa’da
yapılan yeni düzenleme ile kaldırıldığı ve Anayasa Mahkemesi’nin bahsedilen
kararı ile Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline de karar
verildiği anlaşıldığından, artık asker kişilerin askeri mahalde işledikleri
askeri suç olmayan bu tür suçlara ait davaların askeri yargı yerinde
görülemeyeceği açıktır.
Açıklanan nedenlerle, askeri suç olmayan, asker
kişiye karşı veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işlendiği
de ileri sürülmeyen eylem nedeniyle sanık hakkında açılan davanın adli
yargı yerinde görülmesi ve Tatvan Asliye Ceza Mahkemesi’nin görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ: Davanın çözümünde ADLİ
YARGI yerinin görevli olduğuna, bu nedenle Tatvan Asliye Ceza Mahkemesi’nin
30.3.2011 gün ve E:2008/658, K:2011/154 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/16
KARAR NO: 2013/19
KARAR TR : 13.05.2008
(Ceza Bölümü)
ÖZET: Asker kişi sanık
hakkında “kasten yaralama ve hakaret” suçları nedeniyle açılan kamu davasının,
suçun askeri suç olmaması, askeri suça bağlı bulunmaması ve askeri
mahkemede yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmiş olması nedeniyle ADLİ
YARGI yerinde görülmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
K.H.
Yakınan :
A.Ş.
Sanık :
O.B.
O L A Y :
Diyarbakır/Bismil İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde görevli sanık J. Er
O.B.’ın, 25.7.2011 günü, aynı Komutanlık emrinde görevli yakınan J. Er
A.Ş.’ü, karakolun merdivenlerini temizlediği sırada, Nöbetçi Çavuş S.Ö.
tarafından dışarıda mıntıka temizliği yapması için çağırılması üzerine,
işinin bitmediğini söyleyip işine devam ettiği sırada, küfür ederek yanına
gelip kafasıyla ağzına vurmak suretiyle yakınanı yaraladığı, böylece
sanığın kasten yaralama ve hakaret suçlarını işlediği ileri sürülerek,
eylemine uyan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 86/1, 125/1-4 maddeleri
uyarınca cezalandırılması istemiyle Bismil Cumhuriyet Başsavcılığı’nın
26.9.2011 gün ve E:2011/605, K:2011/294 sayılı iddianamesiyle kamu davası
açılmıştır.
BİSMİL ASLİYE CEZA MAHKEMESİ: 7.10.2011 gün ve
E:2011/379, K:2011/845 sayıyla, 353 sayılı Yasa’nın 9. maddesi uyarınca,
asker kişi sanığı, asker kişiye karşı ve askeri mahalde işlediği ileri
sürülen suç nedeniyle yargılama görevinin askeri yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, temyiz edilmeyen karar
kesinleşerek, dava dosyası, 7. Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesi’ne
gönderilmiştir.
7. KOLORDU KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ:
14.2.2012 gün ve E:2012/473, K:2012/46 sayıyla, sanığın yargılama
aşamasında terhis edilmiş olması nedeniyle askeri mahkemede yargılanmasını
gerektiren ilginin kesildiği, bu nedenle sanığı yargılama görevinin adli
yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, kararın
temyiz edilmeden kesinleşmesi üzerine, dava dosyası, kendisine gelmekle
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nca, Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza
Bölümünün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler; Ahmet DURU, Ahmet
KARADAVUT, Davut TELLİ, Turgut SÖNMEZ, Haluk ZEYBEL, A. Zeki LİMAN’ın
katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında;
· I-İLK
İNCELEME:Yapılan incelemede, usule ilişkin işlemlerde 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'da belirtilen
süre ve biçim yönünden bir eksiklik görülmediği, adli ve askeri yargı
yerleri arasında Yasa'nın 14. maddesinde öngörüldüğü biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu
anlaşıldığından, esasın incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
· II-ESASIN
İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı Mehmet BAYHAN’ın adli yargı, Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı
Mehmet ÇAKIROĞLU’nun davanın çözümünün adli yargı yerinin görev alanına
girdiğine ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu Ve
Yargılama Usulü Kanunu'nun "Askeri Mahkemelerin Görevleri"
başlığı altında düzenlenen İkinci Bölümünde yer alan "Genel
Görev" başlıklı 9. maddesinde; "Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksi
yazılı olmadıkça asker kişilerin askeri olan suçları ile bunların asker
kişiler aleyhine veya askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri
ile ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla
görevlidirler" denilmekte iken, maddenin “….askeri mahallerde….”
ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 26.6.2012 tarih ve 28335 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve E:2011/30, K:2012/36 sayılı kararı
ile iptal edilmiştir.
"Askeri suç" ise, öğretide ve
uygulamada;
a) Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza
Kanunu'nda yazılı olan, başka bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunu dışında
hiçbir ceza yasası ile cezalandırılmayan suçlar,
b) Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda
kısmen diğer ceza yasalarında gösterilen suçlar,
c) Türk Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç
haline dönüştürülen suçlar, olmak üzere üç grupta mütalaa edilmektedir.
Aynı Yasa’nın 13.10.1996 gün ve 22786 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan 4191 sayılı Yasa’yla değişik 17. maddesinde;
“askeri mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesi, daha önce
işlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma görevini değiştirmez.
Ancak suçun askeri bir suç olmaması askeri bir suça bağlı bulunmaması ve
sanık hakkında kamu davası açılmamış olması halinde askeri mahkemenin
görevi sona erer” denilmekte iken, maddenin "... ve sanık hakkında
kamu davası açılmamış olması ..." tümcesi Anayasa Mahkemesi'nin
11.3.2000 gün ve 23990 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1.7.1998 gün ve
E:1996/74, K:1998/45 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
Buna göre, askeri mahkemelerde
yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesi, daha önce işlenen suçlara ait davalara
bu mahkemelerin bakma görevini değiştirmez. Ancak yüklenen suçun askeri bir
suç olmaması, askeri bir suça bağlı bulunmaması halinde, askeri mahkemenin
görevinin sona ereceği açıktır. İptal kararı nedeniyle, sanık hakkında kamu
davasının açılmış olup olmamasının bir önemi bulunmamaktadır.
Olumsuz görev uyuşmazlığına konu kamu davasında,
adli yargı yerince verilen görevsizlik kararında, asker kişi sanığı, asker
kişiye karşı, askeri mahalde işlediği ileri sürülen suç nedeniyle yargılama
görevinin askeri yargı yerine ait olduğu gerekçesine yer verilmiş ise de, sanığa
yüklenen eylemin Türk Ceza Kanunu’nda düzenlendiği, Askeri Ceza Kanunu’nda
bu suça ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı, bu nedenle “askeri suç”
olmadığı kuşkusuzdur. Sanığın yargılama aşamasında terhis edildiği de
dosyada bulunan bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.
353 sayılı Yasa'nın 17. maddesinde, askeri
mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesiyle daha önce işlenen
suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma görevinin değişmeyeceği, ancak
suçun askeri bir suç olmaması askeri bir suça bağlı bulunmaması durumunda,
askeri mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesiyle, askeri
mahkemenin görevinin sona ereceği düzenlenmiş bulunduğundan ve somut olayda
sanığa yüklenen eylemin askeri suç olmadığı anlaşıldığından, 353 sayılı Yasa’nın
17. maddesi uyarınca davanın adli yargı yerinde görülmesi ve Bismil Asliye
Ceza Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ: Davanın çözümünde ADLİ
YARGI yerinin görevli olduğuna, bu nedenle Bismil Asliye Ceza Mahkemesi’nin
7.10.2011 gün ve E:2011/379, K:2011/845 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/80
KARAR NO: 2013/620
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Müteveffanın, evinin
önünde bulunan TEDAŞ’a ait elektrik panosunun yanından geçerken elektrik
akımına kapılarak ölümü sonucu uğranıldığı iddia edilen maddi ve manevi
zararın tazmini istemiyle açılan davanın,dava tarihi itibariyle kamu
kuruluşu niteliği taşıyan TEDAŞ'ın kamu hizmetini, yöntemine ve hukuka
uygun olarak yürütüp yürütmediği, kamu yararına uygun şekilde işletip
işletilmediği hususu irdelenecek, bu bağlamda hizmet kusuru ya da başka bir
nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığı hususu araştırılacak
olmasından ötürü İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :
1-Ş.Y., 2-A.Y., 3-M.Y., 4-A.Y., 5-A.Y., 6-M.Y., 7-M.Y., 8-A.Y.
Vekili :
Av. A.Y.
Davalı :
TEDAŞ Genel Müdürlüğüne İzafeten Mardin DEDAŞ Müessese Müdürlüğü
Vekili :
Av. İ.H.B.
O L A Y :
Davacılar vekili 24.07.2007 tarihli dilekçesinde, davacılar Ş.Y. ile
A.Y.'nun çocukları olan M.Y.’nun Kızıltepe ilçesi İpek Mahallesi 405 sokak
no:61 adresinde ikamet ettiğini,03.05.2007 tarihinde evlerinin önünde bulunan
Dedaş’a ait elektrik panosunun yanından geçerken elektrik akımına kapılıp
ağır yaralandığını, Kızıltepe Devlet Hastanesine kaldırılan M.’in oradan
Mardin Devlet Hastanesine sevk edip, daha sonra oradan da Dicle
Üniversitesi Hastanesine sevk edildiğini, Burada tedavisine devam edilirken
03.05.2007 tarihinde saat 16.35 te vefat ettiğini, Dedaş'a ait elektrik
panolarının yerden 10-15
cm yüksekliğinde olup pano kapaklarının
bakımsızlıktan açık kaldığını, kilitli olması gereken kapakların açık
olması sebebiyle tehlike arz etmiş ve yağmurlu havalarda büyük tehlike arz
ettiğini, nitekim M.’in açık olan panonun yanından geçerken yüksek voltaja
yakalanıp ağır şekilde yaralandığını, davalı kurumun gerekli tedbirleri
almayarak panoları oldukça düşük yapmakla kusurlu olduğunu, halen burada
bulunan panoların kapaklarının açık olması nedeniyle çevre ve özellikle
çocuklar için hayati tehlike arz ettiğini, konu ile ilgili olarak Kızıltepe
Cumhuriyet Savcılığınca soruşturma başlatılmış olup soruşturmanın halen
devam ettiğini belirterek, davanın kabulü ile davacıların maddi olarak
uğradıkları tedavi giderleri, cenaze masrafları ile destekten yoksun kalma
tazminatlarına, çektikleri acı ve ızdıraplara karşılık olarak,
1-Baba Ş.Y. için 15.000,00- TL manevi,
15.000,00- TL maddi tazminata
2-Anne A. için 15.000,00- TL manevi,
15.000,00-TL maddi tazminata
3-M.Y. için 4.000,00-TL manevi, 4.000,00-TL maddi
tazminata
4-A.Y. için 4.000,00- TL manevi, 4.000,00-TL
maddi tazminata
5-A.Y. için 4.000,00-TL manevi, 4.000,00-TL maddi
tazminata
6-M.Y. için 4.000,00- TL manevi, 4.000,00-TL
maddi tazminata
7-M.Y. için 4.000,00- TL manevi, 4.000,00- TL
maddi tazminata
8-A.Y. için 4.000,00-TL manevi, 4.000,00-TL maddi
tazminata hükmedilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Mardin Asliye Hukuk Mahkemesi: 04.12.2008 gün ve
E:2007/428, K:2008/520 sayı ile özetle, davanın idarenin hizmet kusuruna
dayalı açılan maddi ve manevi tazminat davası olduğunu, dava dilekçesindeki
açıklamalardan özel kişiye isnat edilen bir kusur bulunmadığını, idarenin
haksız ve hukuka aykırı eylem ve işlemlerine karşı açılacak davalarda idari
yargı mahkemelerinin görevli olduğunu belirterek davanın görev yönünden
reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacılar vekili 12.06.2009 günlü dava dilekçesi
ile aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Mardin İdare Mahkemesi: 20.10.2011 gün,
E:2009/818, K:2011/2179 sayı ile özetle, özel hukuk tüzel kişisi niteliğine
haiz Dicle Elektrik Dağıtım AŞ aleyhine açılan tazminat davasının Adli
Yargı Mahkemelerinin görev alanına girdiğinden bahisle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili tarafından ortaya çıkan olumsuz
görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurulmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı
yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede
belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası ile birlikte
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacılardan Ş.Y. ve A.Y.'nun çocukları,
diğer davacıların ise kardeşi olan M.Y.'nun Mardin İli, Kızıltepe Ilçesi,
İpek Mahallesi, 405. Sokak, No:6 adresindeki evlerinin önünde bulunan
davalıya ait elektrik panosunun yanından geçerken elektrik akımına
kapılarak ölümü sonucu uğradıklarını iddia ettikleri 54.000,00 TL maddi,
54.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 108.000,00 TL zararın tazmini
istemiyle açılmıştır.
Elektrik sektöründeki dağınık yapıyı
ortadan kaldırmak ve işletme bütünlüğünü sağlamak amacıyla 1970 yılında
çıkarılan 1312 sayılı Kanun ile Türkiye Elektrik Kurumu (TEK) kurulmuş,
imtiyazlı şirketlerin görev bölgeleri ve belediye sınırları dışında tüm
yurtta elektriğin üretim, iletim, dağıtım ve satış hizmetleri TEK
bünyesinde toplanmıştır. Hizmetlerin daha etkin, daha verimli ve çağdaş bir
şekilde sürdürülebilmesi amacıyla ve özelleştirme politikaları çerçevesinde
TEK, Bakanlar Kurulunun 12.8.1993 tarih ve 93/4789 sayılı Kararı ile,
Türkiye Elektrik Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.
(TEDAŞ) adı altında iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yeniden
yapılandırılmıştır. 1994 yılında TEAŞ ve TEDAŞ tüzel kişiliklerine
kavuşmuşlardır.
Elektrik dağıtım ve perakende satış
sektöründe rekabete dayalı bir ortamın oluşturulması ve gerekli reformların
yapılmasını teminen dağıtım bölgeleri baz alınarak Kamu mülkiyetindeki
elektrik işletmelerinin yeniden yapılandırılması suretiyle elektrik
enerjisi dağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine karar verilmiş ve TEDAŞ
2.4.2004 tarih ve 2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ile
özelleştirme kapsam ve programına alınmıştır. Dağıtım bölgeleri yeniden
belirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesine ayrılmıştır.
233 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin (KHK) 3.maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı Elektrik
Piyasası Kanununa dayanılarak çıkarılan ve 02.03.2001 tarihinde yürürlüğe
giren 05.92.2001 tarih ye 2001/2026 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca
TEAŞ;Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ), Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) ve
Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt AŞ (TETAŞ) unvanlarında, anonim şirket
statüsünde, üç ayrı iktisadi devlet teşekkülü şeklinde
teşkilatlandırılmıştır.
TEİAŞ Devletin genel enerji politikasına uygun
olarak, ülkedeki tüm iletim tesislerini devralmak, elektrik iletimi, yük
tevzi ve işletme planlaması hizmetlerini yürütmek üzere 01.10.2001
tarihinde faaliyete geçirilmiştir. TEİAŞ, 233 sayılı KHK sistemi içinde,
iktisadi devlet teşekkülü olarak ve mevcut mevzuat ve ana statüsü hükümleri
çerçevesinde, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan (EPDK) 13.03.2003
tarihinde aldığı iletim lisansı çerçevesinde, yeni piyasa yapısına uygun
olarak faaliyetlerini yürütmektedir.
Yüksek Planlama Kurulunun (YPK) 11.06.2001 tarih
ve 2001/T-19 sayılı kararı ile onaylanmış, 29.06.2001 tarih ve 24447 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren TEİAŞ ana statüsünün
3.maddesinde "Bu Anastatü ile teşkil olunan Türkiye Elektrik İletim
A.Ş. (Teşekkül) tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu
sermayesiyle sınırlı bir İktisadi Devlet Teşekkülüdür." hükmü, 21.
maddesinde ise, "Bu Anastatüde bulunmayan hususlarda K.H.K. hükümleri
uygulanır" hükmü bulunmaktadır. 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 4. maddesindeki "1. Teşebbüsler
tüzel kişiliğe sahiptir. /2. Teşebbüsler, bu Kanun Hükmünde Kararname ile
saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabidir. /3.
Tesebbüsler, Genel Muhasebe Kanunu ile Devlet İhale Kanunu hükümlerine ve
denetimine tabi değildir. /4. Teşebbüslerin sorumlulukları sermayeleri ile
sınırlıdır. Teşebbüslerin sermayesi, ilgili bakanlığın talebi üzerine
Koordinasyon Kurulunca tespit edilir." hükmü ile teşebbüslerin
faaliyetlerinde özel hukuk hükümlerine tabi olacağı belirlenmiştir.
Elektrik dağıtım ve perakende satış
sektöründe rekabete dayalı bir ortamın oluşturulması ve gerekli reformların
yapılmasını teminen dağıtım bölgeleri baz alınarak kamu mülkiyetindeki
elektrik işletmelerinin yeniden yapılandırılması suretiyle elektrik
enerjisi dağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine karar verilmiş ve TEDAŞ
2.4.2004 tarih ve 2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ile
özelleştirme kapsam ve programına alınmıştır. Dağıtım bölgeleri yeniden
belirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesine ayrılmıştır.
Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı
ile özelleştirme kapsam ve programına alınan TEDAŞ; özelleştirme sürecinde
bulunan ve sermayesinin tamamı T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi
Başkanlığı’na ait bir kuruluştur.
Amacı, elektrik enerjisinin dağıtımı, perakende
satışı ve perakende satış hizmeti faaliyetlerini karlılık ve verimlilik
ilkesi çerçevesinde, ticari, ekonomik ve sosyal gereklere uygun biçimde
yürütmek olan TEDAŞ’ın ve buna bağlı olarak bölgesel dağıtım şirketlerinden
biri olan Dicle Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi’nin yaptığı hizmetin kamu
hizmeti niteliğinde olduğu açıktır.
Davalı Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. 11.4.2011 gün
ve 2011/27 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı uyarınca,228.000.000
ABD Doları bedelle en yüksek teklifi veren Karavil Dağıtım Tüketim Malları
İnşaat ve Tic. Ltd. Şti. – Ceylan İnşaat ve Tic. A.Ş. Ortak girişim grubuna
satılmışsa da davaya konu olayın meydana geldiği tarihte (03.05.2007)
davalı idarenin kamu kuruluşu niteliğini sürdürmekte olduğu tartışmasızdır.
Anayasanın 125 inci maddesinin son fıkrasında,
idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu
kurala bağlanmış olup, bununla birlikte idarenin yürütmekle görevli olduğu
bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişinde nesnel nitelikli
bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusurunun
hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde
gerçekleştiği ve bunun idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol
açtığında kuşku bulunmamaktadır.
Kamu hizmetlerini yürütmekte görevli kılınmış
bir kamu kurum veya kuruluşunun kendisini görevli kılan kanunlarda
gösterilen hizmetlerden birinin yürütülmesi sırasında hizmetin kötü
işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi sebebiyle kişilere verdiği
zararın tazmini istemine ilişkin davada, kamu hizmetinin yöntemine uygun
olarak yürütülüp yürütülmediğinin, kamu yararına uygun olarak işletilip
işletilmediğinin ve hizmet kusuruyla zarara sebep olunup olunmadığının saptanmasının
idari yargı yerine ait olduğu tartışmasızdır.
Öte yandan, kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka
uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, kamu yararına uygun şekilde
işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin
sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal denetiminin, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinde “idari dava türleri” arasında sayılan
“idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılacak
tam yargı davası” kapsamında, idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır.
Olayda, olay tarihi itibariyle kamu kuruluşu
niteliğinde olan TEDAŞ'ın kamu hizmetini, yöntemine ve hukuka uygun olarak
yürütüp yürütmediği, kamu yararına uygun şekilde işletip işletilmediği
hususu irdelenecek, bu bağlamda hizmet kusuru ya da başka bir nedenle
idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığı araştırılacak olup, bu
araştırmanın da idari yargı yerlerince yapılması gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümünde
idari yargı yeri görevli olduğundan Mardin İdare Mahkemesinin görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Mardin İdare Mahkemesi’nin 20.10.2011
gün, E:2009/818, K:2011/2179 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/129
KARAR NO: 2013/621
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Dicle Elektrik Dağıtım AŞ hakkında Sistem
Kullanım Anlaşmasının 10. maddesi ve Yöntem Bildiriminin 1.5 maddesi
uyarıca ceza faturası düzenlenerek bunların bildirimine ilişkin Türkiye
Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü işlemi ile aynı yazı ekinde
yer alan ceza faturasının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle
açılan davanın, cezai şartın yer aldığı Sistem Kullanım Anlaşmasının kamu
hukuku ağırlıklı değil, tarafların serbest iradeleri ile oluştuğu, olayda
idarece kamu gücüne dayalı resen ve tek yanlı olarak tesis edilmiş bir
işlemin söz konusu olmadığı hususları gözetildiğinde ADLİ YARGI YERİNDE
görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Dicle Elektrik Dağıtım AŞ.
Vekili :
Av. N.Ü., Av. İ.H.B.
Davalı :
TEİAŞ Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. E.A.
O L A Y :
Davacı vekili 06.09.2011 tarihli dilekçesinde özetle;‘’Dicle Elektrik
Dağıtım AŞ. 233 Sayılı K.H.K. hükümlerine göre kurulmuş, Tüzel kişiliğine
haiz, TEDAŞ Genel Müdürlüğü’nün bir kuruluşudur. Şirketimizin amacı,
Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Batman, Siirt ve Şırnak il sınırları
dahilinde elektrik enerjisinin dağıtımı, perakende satışı ve perakende
satış hizmeti faaliyetlerini "karlılık ve verimlilik" ilkesi
çerçevesinde, ticari, ekonomik ve sosyal gereklere uygun biçimde yürütmek,
ayrıca yasaların kendisine vermiş olduğu diğer görevleri de yapmak ve
yükümlülüklerini yerine getirmektir.
Şirketimizin bir kamu kuruluşu olması ve kuruluş
amacında da belirtildiği gibi, asli görevi satın almış olduğu enerjiyi,
kamu adına kurmuş olduğu dağım sistemi üzerinden abonelerine sağlıklı bir
şekilde dağıtmak ve dağıttığı enerji bedelini tahsil etmektir.
Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) tarafından
22.08.2011 tarih, 850-3927 sayılı yazısında özetle; Kuruluşumuzla 4628
sayılı Enerji Piyasası Kanunu kapsamında Sistem Kullanım Anlaşması
imzalayan kullanıcılar ile İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim
Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin 1.5 maddesinde belirtilen
‘Kullanıcının bağlı olduğu fidere arıza intikal ederek kesicinin açması’
durumunda cezai hükümlerin uygulanması zorunluluğu bulunduğu, bu kapsamda
Aralık 2010 döneminde aylık olarak bağlı olduğu fidere "arıza intikal
ederek kesicinin açması" nedeniyle Sistem Kullanım Anlaşmasının 10.
Maddesi ve Yöntem Bildiriminin 1.5 gereğince ceza faturası düzenlenerek
muhteviyatı ile birlikte Şirket Müdürlüğümüze 25.08.2011 tarihinde tebellüğ
edilmiştir. TEİAŞ tarafından şirketimize gönderilen yazı ekindeki ceza
faturasının toplam miktarı 2.667.772,71 TL'dir.
TEİAŞ ile aramızda her hangi bir anlaşma
olmamasına rağmen ve 10. Maddede öngörülen ihlal, uyarı ve süre kurallarına
uyulmayarak TEMMUZ - 2011 ayına ait ceza faturası düzenlenmek suretiyle
şirketimize gönderilmiştir.
Türkiye Elektrik İletim AŞ. tarafından Sistem
Kullanım Anlaşması tesis edilirken, TEİAŞ tarafından kullanıcı tarafların
talep, istek ve sorunları dikkate alınmadan yürürlüğe konulmuştur.
TEİAŞ tarafından Şirketimize gönderilen ceza
faturasının dayanağı Sistem Kullanım Anlaşmasının madde 10. Cezai şartlar
hükmüne dayandırılmaktadır. 10. Maddesi ‘’Kullanıcının ilgili mevzuat,
taraflar arasında imzalanan bağlantı anlaşması ve bu anlaşma hükümlerinin
her hangi birini ihlal etmesi, söz konusu ihlali TEİAŞ'ın uyarısına rağmen
uyarıda belirtilen süre içinde sona erdirmemesi durumunda, TEİAŞ aşağıda
belirlenen ceza şartlarını uygulayacaktır." hükmünü içermektedir.
Şirketimiz ile TEİAŞ arasında Sistem Kullanım
Bağlantı Anlaşmaları imzalanmamış olup, hukuken yürürlükte değildir.
TEİAŞ tarafından gönderilen Sistem Kullanım
Anlaşması şirketimiz tarafından fiili imkansızlık nedeniyle (teminat
mektubunu tedarik edemediğimizden dolayı) imzalanamadığından, EPDK
tarafından 24.11.2010 tarihinde şirketimize 286.160 TL İdari Para cezası
verilmiştir.
EPDK tarafından 21.12.2006 tarih, 1029 sayılı
Kurul kararı ile onaylanan Yöntem Bildiriminin 1.5 maddesi uyarınca
"Bir kullanıcı TEİAŞ ile Sistem Kullanım Anlaşması imzalamamış
olmasına rağmen iletim sistemine bağlı olarak faaliyet göstermesi dolayısı
ile iletim sistemini kullanması halinde, iletim sisteminde arz
güvenilirliği ve kalitesinin sağlanması amacıyla Yöntem Bildirim' in 1.5
maddesinde yer alan ihlallerle karşılaşılması halinde ilgilinin cezai
işleme tabi tutulacağı karar altına alınmıştır." denilmektedir.
Bir yandan söz konusu anlaşmaların imzalanıp,
yürürlüğe konulmamış olması nedeniyle EPDK tarafından şirketimize idari
para cezası uygulanmak suretiyle bu anlaşmaların yürürlükte olmadığının
alenen kabulü ile diğer taraftan yukarıda belirtilen Kurul kararına istinaden
anlaşma maddelerinin tatbikine cevaz verilmiş olması hususu hukuksal bir
çelişki teşkil etmektedir. Taraflarca imza altına alınıp icap kabul şartı
gerçekleştirilmemiş bir sözleşmenin hukuki değeri bulunmadığı gibi,
hükümlerinin tek taraflı olarak uygulanmasına imkan bulunmamaktadır. Söz
konusu çelişkinin ortadan kaldırılması için, EPDK tarafından ihdas edilen
21.12.2006 tarih, 1029 sayılı Kurul kararının iptali için Danıştay nezdinde
dava açılacaktır. '' demek suretiyle Türkiye Elektrik İletim AŞ.nin
22.08.2011 tarih, 850-3927 sayılı yazı ve 29.07.2011 tarihli 579052 nolu,
2.667.772,71 TL tutarındaki caza faturasının yürütmesinin durdurulmasına ve
idari işlemin ve faturanın iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı Türkiye Elektrik İletim AŞ. vekili süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 8. İdare Mahkemesi; 28.11.2011 gün ve
E:2011/1952 sayı ile özetle, davanın, davalı idarenin idare hukuku alanında
kamu gücüne dayalı olarak resen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis
etmiş olduğu işlemlere yönelik olduğunu belirterek, davalı Türkiye Elektrik
İletim AŞ. vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Türkiye Elektrik
İletim AŞ. vekilinin, adli yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyası
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı; ''233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) 3.maddesine ve
20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa dayanılarak
çıkarılan ve 02.03.2001 tarihinde yürürlüğe giren 05.92.2001 tarih ye
2001/2026 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ;Türkiye Elektrik
İletim AŞ (TEİAŞ), Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret ve
Taahhüt AŞ (TETAŞ) unvanlarında, anonim şirket statüsünde, üç ayrı iktisadi
devlet teşekkülü şeklinde teşkilatlandırılmıştır. TEİAŞ Devletin genel
enerji politikasına uygun olarak, ülkedeki tüm iletim tesislerini
devralmak, elektrik iletimi, yük tevzi ve işletme planlaması hizmetlerini
yürütmek üzere 01.10.2001 tarihinde faaliyete geçirilmiştir. TEİAŞ, 233
sayılı KHK sistemi içinde, iktisadi devlet teşekkülü olarak ve mevcut
mevzuat ve ana statüsü hükümleri çerçevesinde, Enerji Piyasası Düzenleme
Kurumundan (EPDK) 13.03.2003 tarihinde aldığı iletim lisansı çerçevesinde,
yeni piyasa yapısına uygun olarak faaliyetlerini yürütmektedir. Yüksek
Planlama Kurulunun (YPK) 11.06.2001 tarih ve 2001/T-19 sayılı kararı ile
onaylanmış,29.06.2001 tarih ve 24447 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren TEİAŞ ana statüsünün 3.maddesinde "Bu Anastatü ile
teşkil olunan Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (Teşekkül) tüzel kişiliğe sahip,
faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir İktisadi
Devlet Teşekkülüdür." hükmü, 21. maddesinde ise, "Bu Anastatüde
bulunmayan hususlarda K.H.K. hükümleri uygulanır" hükmü bulunmaktadır.
233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
4. maddesindeki "1. Teşebbüsler tüzel kişiliğe sahiptir. /2.
Teşebbüsler, bu Kanun Hükmünde Kararname ile saklı tutulan hususlar dışında
özel hukuk hükümlerine tabidir. /3. Tesebbüsler, Genel Muhasebe Kanunu ile
Devlet İhale Kanunu hükümlerine ve denetimine tabi değildir. /4. Teşebbüslerin
sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır. Teşebbüslerin sermayesi, ilgili
bakanlığın talebi üzerine Koordinasyon Kurulunca tespit edilir." hükmü
ile teşebbüslerin faaliyetlerinde özel hukuk hükümlerine tabi olacağı
belirlenmiştir. Diğer taraftan, Bakanlar Kurulunun 12.08.1993 tarih ve
93/4789 sayılı Kararı ile, Türkiye Elektrik Üretim-İletim AŞ (TEAŞ) ve
Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ (TEDAŞ) adı altında iki ayrı İktisadi Devlet
Teşekkülü olarak yeniden yapılandırılmıştır. 1994 yılında TEAŞ ve TEDAŞ
tüzel kişiliklerine kavuşmuşlardır. Bugün Elektrik dağıtım ve perakende
satış sektöründe rekabete dayalı bir ortamın oluşturulması ve gerekli
reformların yapılmasını teminen dağıtım bölgeleri baz alınarak Kamu
mülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yeniden yapılandırılması suretiyle
elektrik enerjisi dağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine karar verilmiş
ve TEDAŞ 02.04.2004 tarih ve 2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu
Kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınmıştır. Dağıtım bölgeleri
yeniden belirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesine ayrılmıştır. Bu kapsamda
DEDAŞ kurumu da özelleştirme kapsamında 233 sayılı KHK tabi bir teşebbüs
olup yukarıda açıklanan hükümler davacı taraf içinde geçerlidir. Davaya
konu işlem ise, davalı tarafın sözleşmeye dayalı cezai şart uygulamasından
kaynaklanan bir işlem olmakla, yukarıdaki açıklamalar ile birlikte değerlendirildiğinde
davaya konu cezai şartın faturalandırılmasından ibaret işlemin özel hukuk
hükümlerine göre adli yargı yerinde görüm ve çözümü gerektiği anlaşılmaktadır.''
demek suretiyle 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13.maddeleri gereğince, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine
göre Danıştay Başsavcısı’nın da yazılı düşüncesi istenilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; ''Türkiye Elektrik İletim
A.Ş. 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname ekindeki listede bir kamu iktisadi kuruluşu olarak
gösterilmiştir. 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 'inci maddesinde,
bu Kanun Hükmünde Kararnamenin iktisadi devlet teşekkülleri ile kamu
iktisadi kuruluşlarının ve bunların müesseselerinin bağlı ortaklıklarının
kurulmasını, iştiraklerinin teşkilini, özerk bir tarzda ve ekonominin
kurallarına uygun olarak yönetilmelerini ve amaçlarına ulaşabilmelerini
sağlamak için denetlenmelerini, kamu iktisadi kuruluşlarının kendilerine
verilen görev ve kamu hizmetlerini ekonomik ve sosyal gereklere uygun
olarak verimlilik ilkesi doğrultusunda yürütmelerini düzenlemek amacı
taşıdığına işaret edilmiş;2'inci maddesinde, "Kamu iktisadi kuruluşu:
sermayesinin tamamı Devlete ait olup tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri
kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu
kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kamu
iktisadi teşebbüsüdür." şeklinde tanımlanmış; 4'üncü maddesinde,
teşebbüslerin tüzel kişiliğe sahip ve bu Kanun Hükmünde Kararname ile saklı
tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabi bulundukları, Genel
Muhasebe Kanunu ile Devlet İhale Kanunu hükümlerine ve Sayıştay'ın
denetimine tabi olmadıkları hükmüne yer verilmiştir.233 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümlerine dayanılarak çıkarılan 5.2.2001 tarihli ve
2001/2026 sayılı Kararnamenin Eki Kararın 1'inci maddesinde, elektrik
iletimi,yük tevzi ve işletme planlaması hizmetlerini yürütmek üzere
"Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi" unvanıyla iktisadi
devlet teşekkülü kurulduğu belirtilmiştir. Buna göre, Türkiye Elektrik
İletim Anonim Şirketi (TElAŞ), ekonominin kurallarına uygun olarak faaliyette
bulunmak üzere kurulan sermayesinin tamamı Devlete ait tüzel kişiliğe sahip
bir kamu kuruluşudur. 29.6.2001 tarih ve 24447 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Ana Statüsünün 3'üncü
maddesinde de, Türkiye Elektrik İletim A.Ş'nin tüzel kişiliğe sahip,
faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir iktisadi
devlet teşekkülü olduğu; 4'üncü maddesinde, Devletin genel enerji ve
ekonomi politikasına uygun olarak elektrik iletim faaliyetlerinde bulunmak
amacıyla teşkil olunan teşekkülün, tüm iletim tesislerini devralmak,
mülkiyetindeki tesislerde tüm iletim faaliyetlerini yürütmek, mevcut ve
kurulacak tesisleri işletmek, bakım-onarım ve rehabilitasyonunu yapmak,
gerektiğinde bu fonksiyonlarını yerine getirmek üzere hizmet satın almak;
elektrik iletim tesislerinin yapılmasında ve işletilmesinde diğer gerçek
tüzel kişilerle işbirliği yapmak; iletim tesislerinin yapılması,
işletilmesi ve genişletilmesi ile ilgili her türlü mal ve hizmetleri yurt
içinden tedarik etmek veya yurt dışından ithal veya ihraç etmek; iletim
faaliyeti ile ilgili olarak gerekli tesis ve makineleri bulundurmak, bu
maksatla kurulmuş tesis ve makinelerin kapasiteleri ile insan kaynaklarını
değerlendirmek; tüm iletim tesislerini işletmek, sistem yük dağıtım ve
frekans kontrolü yapmak, sistem kontrolü sağlamak, gerçek zamanlı sistem
güvenilirliğini izlemek ve yapılan yan hizmetler anlaşmaları ile yan
hizmetleri sağlamak faaliyet konuları arasında sayılmıştır.Yukarıda
açıklanan hükümlerden, elektrik iletim tesislerini işletme görevinin,
elektrik enerjisi iletim faaliyetleri kapsamında Türkiye Elektrik İletim
Anonim Şirketine ait olduğu, anılan şirketin iletim faaliyeti dışında
herhangi bir faaliyetle iştigal edemeyeceği, kamu tüzel kişileri tarafından
Yürütülmesi gereken bu hizmetin, özel hukuk sözleşmeleri ile gerçek veya
tüzel kişilere yaptırılmasına yasal olanak bulunmadığı anlaşılmaktadır.
12.8.1993 gün ve 93/4789 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile de Türkiye
Elektrik Üretim İletim AŞ ve Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ (TEDAŞ)'ın iki
ayrı iktisadi devlet teşekkülü olarak yapılandırıldığı, 2.4.2004 gün ve
2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ile özelleştirme kapsam ve
programına alınan Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinin dağıtım bölgelerine
ayrıldığı, davacı Dicle Elektrik Dağıtım AŞ'nin de Diyarbakır Şanlıurfa,
Mardin, Batman, Siirt ve Şırnak il sınırları dahilinde elektrik enerjisinin
dağıtımı ve perakende satış hizmetini yapmak üzere görevlendirildiği ve bu
dağıtım şirketlerinin Türkiye Elektrik İletim AŞ ile aralarında imzalanan
Sistem Kullanım ve Bağlantı Anlaşmaları çerçevesinde faaliyet göstereceği
görülmektedir. Dava konusu uyuşmazlıkta ise, elektriği iletmekle görevli
davalı Türkiye Elektrik İletim AŞ ile bu elektriği dağıtmakla
görevlendirilen ve iletim sistemini kullanan davacı Dicle Elektrik Dağıtım
Anonim Şirketi arasında henüz bir sistem kullanım anlaşması
imzalanmamıştır. Buna karşın Sistem Kullanım Anlaşmasının 10'uncu maddesi
gereğince "anlaşma hükümlerinin ihlal edilmesinden" dolayı 4628
sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ve
ilgili Tebliğlere dayanılarak hazırlanan ve Enerji Piyasası Düzenleme
Kurulu Kararı ile onaylanıp yürürlüğe giren İletim Sistemi Sistem Kullanım
ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin 1.5'inci
maddesindeki "arıza intikal ederek kesicinin açması" şeklinde
tanımlanan ihlal gerçekleştiğinden dolayı dava konusu sistem kullanım ceza
ücreti tahakkuk ettirilmiştir. Yukarıda açıklandığı üzere, düzenleyici bir
idari işlem olan, İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim
Tarifelerini Hesaplama Yöntemi Bildiriminin ilgili maddesi uyarınca
"sistem kullanım ceza ücreti" tahakkuku, kullanıcı ile TEİAŞ
(Türkiye Elektrik İletim AŞ.) arasında usulüne göre akdedilmiş bir
anlaşmanın bulunması; bu anlaşma hükümlerinin de Bildirimin ilgili
maddelerinde tipi gösterilen biçimde ihlal edilmiş olması gerekmektedir.
Oysa; yine yukarıda açıklandığı üzere DEDAŞ ile TEİAŞ arasında bu şekilde
akdedilmiş bir sistem kullanım anlaşması bulunmamaktadır. Başka anlatımla,
DEDAŞ fiili kullanıcı niteliğini taşımaktadır. Dolayısıyla hukuka uygun
olarak imzalanıp yürürlüğe konulmuş bir anlaşma olmaksızın sistemi kullanan
DEDAŞ hakkında, TEİAŞ tarafından, Borçlar Kanunu ile diğer mevzuat
hükümlerine göre gerekli takibatın yapılması yerine, Yöntem Bildiriminin
anlaşmalı kullanıcı ihlallerine uygulanması olanaklı düzenlemeleri uyarınca
işlem tesisi, tesis edilen işlemi unsurları yönünden hukuka aykırı kılmakta
ise de; kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade açıklamasıyla tesis edilen
işlemlerin içerdikleri bu hukuka aykırılıklar sebebiyle, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanununun 2'
nci maddesinin 1'inci fıkrasının (a) bendinde tanımı yapılan dava kalıbı
içerisinde iptallerine hükmetme görev ve yetkisi, Türkiye Cumhuriyeti
Anayasası ile görevlendirilen İdari Yargı Düzenine dahil yargı yerlerine
aittir. Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanunun 13'üncü maddesi uyarınca
yapılan başvurunun kabulüne hukuki olanak bulunmadığı düşünülmektedir.''
demiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Türkiye Elektrik
İletim AŞ. vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı'nca davalı Türkiye
Elektrik İletim AŞ. bakımından 10.maddede öngörülen biçimde olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın ise 2247 sayılı Kanunun 13'üncü maddesi uyarınca
yapılan başvurunun kabulüne hukuki olanak bulunmadığı yönündeki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Batman,
Siirt ve Şırnak il sınırlan dahilinde elektrik enerjisinin dağıtımı, satışı
ve perakende satışı hizmetlerini yürüten davacı şirketin Aralık 2010
döneminde aylık olarak bağlı olduğu fidere arıza intikal ederek kesicinin
açtığının ilgili iletim tesis ve işletme grup müdürlüğünden gelen bilgiler
doğrultusunda tespit edilmesi üzerine Sistem Kullanım Anlaşmasının 10.
maddesi ve Yöntem Bildiriminin 1.5 maddesi uyarıca ceza faturası
düzenlenerek bunların bildirimine ilişkin Türkiye Elektrik İletim Anonim
Şirketi Genel Müdürlüğü'nün 22.08.2011 tarih ve 850-3927 sayılı işlemi ile
aynı yazı ekinde yer alan 29.07.2011 tarih ve 579052 numaralı toplam
2.667.772,71 TL tutarındaki ceza faturasının iptali ve yürütmenin
durdurulması istemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; Türkiye
Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü'nün, Dicle Elektrik Dağıtım
AŞ.ye hitaben yazmış olduğu, 22.08.2011 günlü yazıda, Sistem Kullanım
Anlaşmasının 10.maddesi ve Yöntem Bildiriminin 1.5 maddesi gereğince Temmuz
2011 döneminde aylık olarak bağlı olduğu fidere arıza intikal ederek
kesicinin açması şeklinde tanımlanan ihlalle ilgili ceza faturası
düzenlendiği belirtilmiş olup, yazı ekinde söz konusu cezaya ilişkin olarak
TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından 29.07.2011 tarihinde düzenlenmiş olan
2.667.772,71 TL tutarındaki ceza faturası yer almaktadır.
İptale konu cezai işlemin dayanağı olan dosya
kapsamındaki Sistem Kullanım Anlaşmasında yapılan incelemede, taraflardan
birinin TEİAŞ, diğerinin ise ''KULLANICI (Üretim faaliyeti gösteren şirket,
ithalat ve/veya ihracat yapan tüzel kişi veya tüketici) '' olarak
belirtildiği, ancak kullanıcı şirket veya kuruluşun adının yazmadığı, söz
konusu anlaşmada tarafların imzalarının yer almadığı anlaşılmış olup, bu
anlaşmanın ''Cezai Şartlar'' başlıklı 10.maddesinde; ''Kullanıcının ilgili mevzuat, taraflar
arasında imzalanan Bağlantı Anlaşması ve bu anlaşma hükümlerinin herhangi
birini ihlal etmesi, söz konusu ihlali TEİAŞ 'ın uyarısına rağmen uyarıda
belirtilen süre içinde sona erdirmemesi durumunda, TEİAŞ aşağıda belirtilen
cezai şartları uygulayacaktır. TEİAŞ 'ın uğradığı zararlar ayrıca tazmin
edilecektir.'' hükmü yer almakta olup, İletim Sistemi Sistem
Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin 1.5
maddesinde de; ''Bir kullanıcının
TEİAŞ ile Sistem Kullanım Anlaşması imzalamamış olmasına rağmen iletim
sistemine bağlı olarak faaliyet göstermesi, dolayısıyla iletim sistemini
kullanması halinde, Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım Sistemlerine
Bağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğin geçici 3.maddesi uyarınca
Kullanıcıların lisans almamış olmaları ve/veya sistem kullanım
anlaşmalarının yapılmamış olması halinde dahi bu kullanıcıların Elektrik
Piyasası Tarifeler Yönetmeliği doğrultusunda onaylanan sistem kullanım
bedelini ve/veya sistem işletim bedelini ödeme yükümlülükleri
bulunmaktadır. Sistem Kullanım Anlaşması bulunmaksızın iletim sistemini
kullanmakta olan kullanıcılar, iletim sisteminde arz güvenilirliği ve
kalitesinin sağlanması amacıyla aşağıda yer alan ihlallerle karşılaşılması
halinde ilgili cezai işleme tabi olacaktır.'' denilmiş olup, davacı
şirketin dağıtım şirketi olarak alt yapı tesislerinin eksik ve bölgesindeki
kaçak elektrik düzeyinin fazla olmasından dolayı bu madde hükmüne göre
cezai işleme muhatap olduğu belirtilmiştir.
Elektrik sektöründeki
dağınık yapıyı ortadan kaldırmak ve işletme bütünlüğünü sağlamak amacıyla
Türkiye Elektrik Kurumu (TEK) kurulmuş, imtiyazlı şirketlerin görev
bölgeleri ve belediye sınırları dışında tüm yurtta elektriğin üretim,
iletim, dağıtım ve satış hizmetleri TEK bünyesinde toplanmıştır.
Hizmetlerin daha etkin, daha verimli ve çağdaş bir şekilde sürdürülebilmesi
amacıyla ve özelleştirme politikaları çerçevesinde TEK, Bakanlar Kurulunun
12.8.1993 tarih ve 93/4789 sayılı Kararı ile, Türkiye Elektrik
Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adı
altında iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yeniden
yapılandırılmıştır.
233 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin (KHK) 3.maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı Elektrik
Piyasası Kanununa dayanılarak çıkarılan ve 02.03.2001 tarihinde yürürlüğe
giren 05.92.2001 tarih ye 2001/2026 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca
TEAŞ;Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ), Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) ve
Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt AŞ (TETAŞ) unvanlarında, anonim şirket
statüsünde, üç ayrı iktisadi devlet teşekkülü şeklinde
teşkilatlandırılmıştır.
TEİAŞ Devletin genel enerji politikasına uygun
olarak, ülkedeki tüm iletim tesislerini devralmak, elektrik iletimi, yük
tevzi ve işletme planlaması hizmetlerini yürütmek üzere 01.10.2001
tarihinde faaliyete geçirilmiştir. TEİAŞ, 233 sayılı KHK sistemi içinde,
iktisadi devlet teşekkülü olarak ve mevcut mevzuat ve ana statüsü hükümleri
çerçevesinde, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan (EPDK) 13.03.2003
tarihinde aldığı iletim lisansı çerçevesinde, yeni piyasa yapısına uygun
olarak faaliyetlerini yürütmektedir.
Yüksek
Planlama Kurulunun (YPK) 11.06.2001 tarih ve 2001/T-19 sayılı kararı ile
onaylanmış, 29.06.2001 tarih ve 24447 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren TEİAŞ ana statüsünün 3.maddesinde "Bu Anastatü ile
teşkil olunan Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (Teşekkül) tüzel kişiliğe sahip,
faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir İktisadi
Devlet Teşekkülüdür." hükmü,21 maddesinde ise, "Bu Anastatüde
bulunmayan hususlarda K.H.K. hükümleri uygulanır" hükmü
bulunmaktadır.233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin 4. maddesindeki "1. Teşebbüsler tüzel kişiliğe sahiptir.
/2. Teşebbüsler, bu Kanun Hükmünde Kararname ile saklı tutulan hususlar
dışında özel hukuk hükümlerine tabidir. /3. Tesebbüsler, Genel Muhasebe
Kanunu ile Devlet İhale Kanunu hükümlerine ve denetimine tabi değildir. /4.
Teşebbüslerin sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır. Teşebbüslerin
sermayesi, ilgili bakanlığın talebi üzerine Koordinasyon Kurulunca tespit
edilir." hükmü ile teşebbüslerin faaliyetlerinde özel hukuk
hükümlerine tabi olacağı belirlenmiştir.
Elektrik dağıtım ve perakende satış
sektöründe rekabete dayalı bir ortamın oluşturulması ve gerekli reformların
yapılmasını teminen dağıtım bölgeleri baz alınarak kamu mülkiyetindeki
elektrik işletmelerinin yeniden yapılandırılması suretiyle elektrik
enerjisi dağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine karar verilmiş ve TEDAŞ
2.4.2004 tarih ve 2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ile
özelleştirme kapsam ve programına alınmıştır. Dağıtım bölgeleri yeniden
belirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesine ayrılmıştır.
Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı
ile özelleştirme kapsam ve programına alınan TEDAŞ; özelleştirme sürecinde
bulunan ve sermayesinin tamamı T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi
Başkanlığı’na ait bir kuruluştur.
Amacı, elektrik enerjisinin dağıtımı, perakende
satışı ve perakende satış hizmeti faaliyetlerini karlılık ve verimlilik
ilkesi çerçevesinde, ticari, ekonomik ve sosyal gereklere uygun biçimde
yürütmek olan TEDAŞ’ın ve buna bağlı olarak bölgesel dağıtım şirketlerinden
biri olan Dicle Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi’nin yaptığı hizmetin kamu
hizmeti niteliğinde olduğu açıktır.
Davacı Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş., 11.4.2011
gün ve 2011/27 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı uyarınca,228.000.000
ABD Doları bedelle en yüksek teklifi veren Karavil Dağıtım Tüketim Malları
İnşaat ve Tic. Ltd. Şti. – Ceylan İnşaat ve Tic. A.Ş. Ortak girişim grubuna
satılmış ve böylece özelleşmiş ve böylece özel hukuk tüzel kişisi niteliği
kazandığı anlaşılmıştır.
Bununla birlikte, iptale konu cezai işlemin
dayanağı olan Sistem Kullanım Anlaşması TEİAŞ ile kullanıcı firma arasında
akdedilmekte olup, bu anlaşma tarafların özgür iradeleri ile imzalanan bir
anlaşma mahiyetinde olmakla birlikte, her ne kadar davacı Dicle Elektrik
Dağıtım AŞ söz konusu anlaşmayı imzalamamış ise de, İletim Sistemi Sistem
Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin 1.5
maddesi dikkate alındığında Sistem Kullanım Anlaşması olmadan iletim
sistemini kullanan kullanıcıların da ihlal ile karşılaşılması halinde
ilgili cezai işleme tabi olacakları belirtilmiştir.
Bu duruma göre, görülmekte olan davanın,
taraflar arasında akdedilmiş bir anlaşma olmaksızın davacı şirkete
uygulanan Sistem Kullanım Anlaşmasından kaynaklı cezai şartın iptaline
ilişkin olduğu,cezai şartın yer aldığı Sistem Kullanım Anlaşmasının ise
kamu hukuku ağırlıklı ve tek yanlı değil, tarafların serbest iradeleri ile
imzalanarak vücut bulacak bir anlaşma olduğu, dolayısıyla olayda idarece
kamu gücüne dayalı resen ve tek yanlı olarak tesis edilmiş bir işlemin söz
konusu olmadığı hususları gözetildiğinde, uyuşmazlığın çözüm yerinin özel
hukuk hükümlerine göre adli yargı yeri olacağı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Türkiye Elektrik İletim AŞ.
Genel Müdürlüğü vekilinin görev itirazının Ankara 8. İdare Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın,
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel
Müdürlüğü vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 8. İdare
Mahkemesi’nin 28.11.2011 gün ve E:2011/1952 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/145
KARAR NO: 2013/622
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Davalı Zonguldak
Belediyesi tarafından meclis Kararına istinaden, iş yeri ile ilgi olarak,
davacı adına belirlenen toplam 2.832,00 TL tutarındaki katı atık, toplama
taşıma ve bertaraf ücreti ödenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle
açılan davanın, gerek su ve kanalizasyon hizmetleri özel bir kanun ile
düzenlenmeyen Zonguldak Belediyesince tesis edilmiş olması, gerekse de
taraflar arasında abonelik ilişkisi bulunuyor olması birlikte
değerlendirildiğinde, söz konusu ücretin idareyle kişi arasında abonman
sözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet
karşılığında maliyetkâr esasına göre idarece belirlenen tarifeye
dayanılarak alınan bir ücret olduğu anlaşılmakla, ADLİ YARGI YERİNDE
görülmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : M. P.
Vekilleri : Av. E.M., Av. G.E.
Davalı : Zonguldak Belediye Başkanlığı –
ZONGULDAK
Vekili
: Av. R.E. (İdari Yargıda)
O L A Y :
Davacı vekili özetle, 31.01.2011 tarihinde davacıya tebliğ edilen yazı ile
2010 yılı 12 ay için, Ankara Caddesi 12 sayılı yer ile ilgili olarak toplam
2.832,00 TL katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti tahakkuk
ettirildiğini, söz konusu katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti ile
ilgili yapılan tahakkuk işleminin yasaya aykırı olduğunu, her ne kadar
tahakkuk işlemleri M. P. adına yapılmış ise de, iş yerinin B.P. Müessesesi
Zahirecilik Ltd. Şti. unvanlı şirkete ait olduğunu, M. P.’ın şahsına
yapılan tahakkuk işleminin bu nedenle yasaya aykırı olduğundan iptali
gerektiğini, adı geçen iş yerinin
su aboneliğine tabi olup, çevre temizlik vergisi olarak su bedeli
ile birlikte davaya konu edilen işlemlerle ilgili hizmet ücretleri de
alındığını, aynı konuda ikinci bir hizmet ücreti alınmasına dair işlemin
yasaya aykırı olduğunu, davacının işyerinde oluşan atıkların çöpten başka
bir şey olmadığını, ambalaj atığı vasfındaki karton, naylon gibi geri
dönüşümü mümkün atıkların belli kişiler tarafından toplanıp, alınmakta ve
satılmakta olduğunu, geriye ise çöp bile denemeyecek kadar az atık
kaldığını, ayrıca çöp toplama işleminin belediyenin asli görevi olduğunu,
bununla ilgili olarak ayrıca bir ücret tahakkuk ettirilmesinin doğru
olmadığını belirterek söz konusu işlemin iptali istemiyle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
Zonguldak İdare Mahkemesi; 15.03.2011 gün,
E:2011/331, K:2011/253 sayı ile, ‘’Su, atık su ve katı atıklardan alınacak
ücretler vergi, resim, hA. ve benzeri mali yükümlerden sayılamayacağından,
bu konudaki tarifelerle ilgili uyuşmazlıkların çözümünde idare mahkemesi
görevlidir. Ancak sözleşme yapıldıktan sonra abonman sözleşmesinin tarafı
olan kişiden su, atık su ve katı atık toplama, taşıma ve bertaraf bedeli
istenilmesine ilişkin faturaya dayalı ve bu neviden işlemlerle ilgili
olarak açılacak davaların adli yargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir.
İdarenin faaliyet alanıyla ilgili olarak yürürlüğe koyduğu düzenleme ile
buna dayanan tarife kararlarının yargısal denetiminin idari yargı yerinde
ve idare mahkemelerinde, abonman sözleşmesine dayanan alacak-borç ilişkisi
kapsamındaki atık su bedelinin tahsiline ilişkin davaların ise adli yargı
yerinde görülüp çözümlenmesi gerekmekte olup, dava konusu uyuşmazlığın
davacı ile davalı idare arasında yapılan abonman sözleşmesine dayanılarak
istenilen tahakkuk işlemlerinden kaynaklandığı, katı atık toplama taşıma ve
bertaraf ücretlerinin belirlenmesine ilişkin Belediye Meclis Kararlarının
iptali istemiyle açılan davaların idari yargının görev alanına girmesine
karşın tahakkuk işlemlerine karşı açılan davaların yukarıda yer alan hukuki
düzenlemelerde de belirtildiği üzere adli yargının görev alanına girdiği
anlaşıldığından iş bu davada mahkememizin görevsiz olduğu sonucuna
varılmıştır.’’ demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş
olup, bu karara karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine Zonguldak Bölge
İdare Mahkemesi 26.05.2011 gün, E:2011/440, K:2011/457 sayı ile itirazın
reddine karar vermiş, bu karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu
üzerine Zonguldak Bölge İdare Mahkemesi 09.09.2011 gün, E:2011/546,
K:2011/592 sayı ile karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle
bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
Zonguldak 1. Sulh Hukuk Mahkemesi; 02.02.2012
gün, E:2011/932, K:2012/99 sayı ile, ‘’…İdare Mahkemesi’nin dava konusu
uyuşmazlığın abonman sözleşmesinden kaynaklandığı yönündeki kabulü yerinde
değildir. Abonman sözleşmesi konutlarda mükellefi tespit etmek için
kullanılmış olup uyuşmazlık Belediye Meclis Kararına ve tarifeye
ilişkindir. 2464 sayılı yasada Belediye Gelirleri sayılmış olup, vergi, hA.
katılma payı ve ücret olarak adlandırılmıştır. Yine aynı Kanunun 98.
maddesinde "Bu kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu kanuna
göre alınacak vergi, hA. ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul
Kanunu ile 6183 sayılı amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun ve
Bunların ek ve tadilleri hükümleri uygulanır" denilmektedir. Katı atık
toplama taşıma ve bertaraf ücreti Belediye Gelirleri Kanununda sayılan bir
gelir değil ise de, nitelik itibariyle belediye geliridir. Mükellef
tarafından ödeme yapılmadığı takdirde belediye alacağını Amme Alacaklarının
Tahsili Usulü Hakkında Kanuna dayanarak yapacaktır. Dayanak meclis kararı
ve tarife incelendiğinde tüm konut işyerleri ticarethaneler resmi daire ve
kurumlar kısacası tüm bina kullanıcıları mükellef olarak belirlenmiştir. Bu
durum dahi mükellef ile Belediye arasındaki ilişkinin özel hukuk ilişkisi
olarak kabul edilmemesi için yeterlidir. Keza mükellefin hizmetten
yararlanmamayı seçme hakkı bulunmamaktadır. Bu da dava konusu bedelin kamu
gücü kullanılarak tek taraflı yükletilen türden olduğunu göstermektedir.
Arada bir sözleşme ilişkisi olmadan kanuna dayanılarak Belediye Meclisince
çıkarılan tarifeye göre istenen bu ücretin anılan nedenlere vergi gibi bir
mali yükümlülük olduğunun kabulü zorunlu olup 2576 sayılı yasanın 6.maddesi
gereğince genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi,
resim ve hA.lar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile
tarifelere ilişkin davalarının Vergi Mahkemelerinde çözümlenmesi gerektiği
belirtildiğinden dava dilekçesinin görevsizlik nedeni ile reddi
gerekmiştir.’’ demek suretiyle davanın görev yönünden reddine, karar
kesinleştiğinde görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları,
konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin
görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı
bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı
yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir
değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1-2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde yer alan,
“Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli,
idari veya askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve
sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda
verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak
davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri
sürülebilir” hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik
kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu
kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak;
hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
2-2247 sayılı Yasa’nın 19.maddesindeki “Adli,
idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş
görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan
veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren
merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli
merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.”
hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik
kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar
ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar
ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar
verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi
gerekir.
Yasa koyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında
olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargı merciince işten el
çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken,
bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19.
madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı
inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda, adli yargı yerince, öncelikle
görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ve görevli
merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurulmasına da
karar verilmiştir.
Bu haliyle, Zonguldak 1.Sulh Hukuk Mahkemesi’nce
re’sen yapılan başvuru, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen yönteme uymamaktadır.
Ancak, adli ve idari yargı yerleri arasında
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının, son görevsizlik
kararını veren mahkemece İdari Yargı dosyası da temin edilerek Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği, sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı Zonguldak Belediye’si tarafından
18.11.2009 gün, 133 sayılı Meclis Kararına istinaden, Mithatpaşa Mahallesi,
Ankara Caddesi No:12 Merkez/Zonguldak adresinde bulunan iş yeri ile ilgi
olarak davacı adına 2010 yılı için belirlenen toplam 2.832,00 TL
tutarındaki katı atık, toplama taşıma ve bertaraf ücreti ödenmesine ilişkin
davalı idare işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
03/07/2005 gün ve 5393 sayılı Belediye
Kanunu’nun ‘’Belediyenin Yetkileri
ve İmtiyazları’’ başlıklı 15. maddesinin (d) bendinde,özel kanunları
gereğince belediyeye ait vergi, resim, hA., katkı ve katılma paylarının
tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve hA. dışındaki özel
hukuk hükümlerine göre tahsili gereken doğal gaz, su, atık su ve hizmet
karşılığı alacakların tahsilini yapmak veya yaptırmak belediyenin yetki ve
imtiyazları arasında sayılmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun
‘’Ücrete Tabi İşler’’ başlıklı 97.maddesinde; ‘’Belediyeler bu Kanunda hA.
veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak
ifa edecekleri her türlü hizmet (...) için belediye meclislerince
düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel
olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir.’’ hükmü yer almakta
olup, kanuna 15.7.1993 günlü Resmi Gazetede yayımlanan 3914 sayılı Kanunla
eklenen ve "Çevre Temizlik Vergisi" başlığını taşıyan mükerrer
44.maddesinde de; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve
belediyelerin katı atık toplama ile kanalizasyon hizmetlerinden yararlanan
konut, işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik
vergisine tabi olduğu, çevre temizlik vergisinin katı atıklar için
maddedeki tarifeye göre hesaplanacağı, belediyelerin, atık su ile ilgili
olarak da, katı atıklarla ilgili tarifede yer alan bina gruplarını topluca
veya ayrı ayrı dikkate almak suretiyle su tüketim bedelini aşmamak üzere
meclislerince belirlenecek miktarda çevre temizlik vergisi alacakları, atık
su ile ilgili çevre temizlik vergisinin su tüketim bedeli ile birlikte tarh
ve tahakkuk etmiş sayılacağı ve bu bedel ile birlikte tahsil edileceği, su
ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan
belediyelerde ise atık su bedellerinin tahsiline ilişkin uygulamanın kendi
kanunlarındaki hükme bağlı olduğu hükmüne yer verilmiştir.
Belediye, belde sakinlerinin mahallî müşterek
nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı
seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip
kamu tüzel kişisini ifade etmektedir.
Böyle olmakla birlikte, bu kuruluşun kişilere
sağladığı hizmete ilişkin işlem ve eylemlerinin yargısal denetimini yapacak
yargı düzenini belirleyebilmek için, işlem ya da eylemin özel hukuk
ilişkilerinden veya kamusal yetkilerin kullanılmasından doğup doğmadığına
bakmak gerekir.
Dosyanın incelenmesinden, davalı Zonguldak
Belediyesi’nce 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11.maddesinde yer alan, ‘’…
Büyükşehir belediyeleri ve belediyeler evsel katı atık bertaraf tesislerini
kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlüdürler. Bu hizmetten
yararlanan ve/veya yararlanacaklar, sorumlu yönetimlerin yapacağı yatırım,
işletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarına katılmakla yükümlüdür. Bu
hizmetten yararlananlardan, belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre
katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti alınır. Bu fıkra uyarınca
tahsil edilen ücretler, katı atıkla ilgili hizmetler dışında
kullanılamaz.’’ hüküm gereği 18.11.2009 gün, 133 karar sayılı meclis
kararına istinaden Mithatpaşa Mahallesi, Ankara Caddesi No:12
Merkez/Zonguldak adresinde bulunan iş yeri ile ilgi olarak davacı adına
2.832,00 TL tutarında katı atık, toplama taşıma ve bertaraf ücreti
belirlendiği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlığın çözüme kavuşturulabilmesi için
iptali istenilen katı atık, toplama taşıma ve bertaraf ücretinin vergi, resim, hA. ve benzeri mali yükümlülük olup
olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Su abonesi olmayan kişi hakkında İSKİ Tarifeler
Yönetmeliği hükümlerine göre tahakkuk ettirilen atık su bedeline ilişkin
faturanın iptali istemiyle açılan bir davada; İSTANBUL 3. VERGİ
MAHKEMESİ’nce, dava konusu bedelin vergi, resim, hA. benzeri mali yüküm
olduğu kabul edilmek suretiyle işin esası hakkında verilen kararı temyizen
incelemekte olan DANIŞTAY DOKUZUNCU DAİRESİ tarafından, iş yerinde yer altı
suyunun kullanılması nedeniyle İSKİ tarafından istenen atık su bedelinin
vergi, resim, hA. benzeri mali yükümlülük olmayıp, akdi nitelik taşıdığı
kanaatine varıldığından bahisle temyiz incelemesi ertelenerek, 2247 sayılı
Yasa’nın 20. maddesine göre görevli yargı yerinin belirlenmesi için
başvuruda bulunulması üzerine, UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ;
14.10.1991 gün ve E:1991/29, K:1991/29 sayı ile, gerek 2560 sayılı Yasa’nın
23. maddesi gerekse buna dayanılarak çıkarılan İSKİ Tarifeler
Yönetmeliği’nin 5,16 ve 17. maddelerinde, İSKİ’ye ait kanalizasyonu
kullananlardan atık su bedelinin tarifeye göre alınacağının açıkça
belirtildiği ve bunun taraflar arasında bir sözleşmeye dayandırılacağının
hükme bağlandığı, buyurucu nitelikteki bu hükmün sözleşme yapılmaksızın
atık su üretenleri de sözleşme yapmakla yükümlü kıldığı, bu hükme
uymayanların sözleşme yapma durumunda olmaları nedeniyle atık su bedeli ödemekten
kaçınmalarına olanak bulunmadığı, sözleşmeden kaçınmanın söz konusu bedelin
ödenmesinden kurtulma sonucunu doğurmayacağı ve bunların da sözleşmeli
sayılmalarının gerektiği, öte yandan Yasa ve Yönetmelik ile öngörülen usul
ve esaslara göre İSKİ tarafından düzenlenen tarifelerle tespit edilen atık
su bedelinin Anayasa’nın 73. maddesinde öngörüldüğü biçimde kanunla konulan
vergi, resim, hA. ve benzeri bir mali yükümlülük olduğundan söz
edilemeyeceği, bu itibarla, atık su bedeli, vergi, resim, hA. ve benzeri
mali yükümlülük olmayıp, özel hukuk alanındaki alacak- borç ilişkisini
içeren abonman sözleşmesine dayalı ve idarece düzenlenen bir tarife
uyarınca alınan bir bedel olduğundan, bu konuyla ilgili anlaşmazlığın
çözümünün adli yargının görevine girdiği gerekçesiyle ve Anayasa Mahkemesi’nin
14.2.1991 gün ve E:1990/18, K:1991/4 sayılı kararında yazılı gerekçede de
bu görüşün kabul edildiğinden bahisle, Danıştay Dokuzuncu Dairesi’nce
yapılan başvurunun KABULÜ ile uyuşmazlık konusu davanın ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiğine karar vermiştir. (Bu karar 26.11.1991 tarih ve
21063 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.)
Anılan Uyuşmazlık Mahkemesi kararında atıfta
bulunulan ANAYASA MAHKEMESİ’nin 8.5.1991 tarih ve 20865 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 14.2.1991 gün ve E:1990/18, K:1991/4 sayılı kararında,
atık sular karşılığı alınacak bedelin niteliği sorunu ayrı bir başlık
altında ele alınmış ve aynen “Vergi benzeri mali yükümlülüklerin en
belirgin özellikleri (...) genellikle, bir kamu hizmeti karşılığında kamu
gücüne dayanılarak tek taraflı yükletilmeleri, hA. ve resme göre, daha çok
ücret görünümünde olmalarıdır.
Atık su bedeli, kullanılmış suların
uzaklaştırılması karşılığında yapılacak bir tarifeye ve abonman sözleşmesine
göre alınmaktadır. Başka bir deyişle, idareyle kişi arasında sözleşmeyle alacak-
borç ilişkisi doğmakta, ödenecek miktar İSKİ ile kişi arasında abonman
sözleşmesiyle özel hukuk ilişkisi kurulmasından sonra yapılan hizmet karşılığında
maliyet- kâr esasına göre belirlenmektedir. Ödemenin hukuksal dayanağı,
kamu gücüne değil, tarifeye ve iki taraf arasında yapılan abonman
sözleşmesine dayanmaktadır. Nitekim, ödemelerin yapılmaması durumunda İSKİ
alacağını, Amme Alacaklarının Tahsili Hakkındaki Yasa’ya göre değil, özel
hukuk ilişkisi içinde ilgili Yasa’ya göre alacaktır. Abone ile İstanbul Su
ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) arasında yapılan abonman sözleşmesi, daha
çok “tip” sözleşme görünümündedir. Hizmetten yararlanan kişinin, sözleşmeyi
idareyle birlikte düzenlemesi yerine katılımı (iltihakı) söz konusudur.
Ancak bu durum, idareyle kişi arasında kurulan özel hukuk ilişkisini, kamu
hukuku ilişkisine dönüştürmez. Çünkü, birçok durumda hizmetin tekel
niteliği ve çok kişiye götürülme zorunluluğu, işin, çoğunlukla, tip
sözleşmelerle ve kişilerin katılımıyla gerçekleşebilmesini olanaklı kılmaktadır.
(...)”
“Açıklanan nedenlerle, atık suların
uzaklaştırılması karşılığında alınan ücretlerin vergi, resim, hA. benzeri mali
yükümlülük olarak kabul edilmemesi gerekir” denilmiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesinin Konya 4.Asliye
Hukuk Mahkemesi ile Konya Vergi Mahkemesi arasında çıkmış olan bir hüküm
uyuşmazlığı ile ilgili olarak 16.6.2003 gün, E:2002/57,K: 2003/34 sayılı
kararı ve İzmir 3.Vergi Mahkemesi ile İzmir 11.Asliye Hukuk Mahkemesi
arasında çıkmış olan bir hüküm uyuşmazlığı ile ilgili olarak 02.04.2007
gün, E:2004/127,K:2007/31 sayılı kararı ile vermiş olduğu kararında, su ve
kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan büyükşehir
belediyeleri bakımından, atık su bedelinin tahsiline ilişkin davaların
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin, Tarifeler Yönetmeliği ile buna
dayanan tarife kararlarının yargısal denetiminde idare mahkemelerinin
görevli bulunduğuna karar vermiştir.
Yukarıda belirtilen Anayasa Mahkemesi
ile Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarındaki “atık su bedelinin, vergi benzeri mali
yükümlülük olmayıp, idareyle kişi arasında abonman sözleşmesiyle kurulan
özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kâr esasına
göre idarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücret olduğu”
yolundaki kabulün sonuçları itibarıyla: idarenin faaliyet alanıyla ilgili
olarak yürürlüğe koyduğu yönetmelik ile buna dayanan tarife kararlarının
yargısal denetiminin idari yargı yerinde -idare mahkemeleri; abonman
sözleşmesine dayanan bir alacak- borç ilişkisi kapsamındaki atık su bedelinin
tahsiline ilişkin davaların ise adli yargı yerinde görülüp çözümlenmesi
gerekmekte olup, uygulama bu doğrultuda istikrar kazanmıştır.
Hal böyle iken, 15.7.1993 tarih ve
3914 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanun’un 1. maddesiyle 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na eklenen
Mükerrer 44.madde ile, katı atık
ve atık su ile ilgili “çevre temizlik vergisi” ihdas edilmesi ve yasal
süreç tamamlandıktan sonra da 1.1.1994 tarihinden itibaren uygulamaya
geçilmesi üzerine katı atık ve atık su ile ilgili uyuşmazlıkların, belediye
ayrımı gözetilmeksizin vergi kapsamına alındığı gerekçesiyle vergi
mahkemelerinde bakılarak sonuçlandırılması ve diğer taraftan tahsilata
ilişkin uyuşmazlıkların da ücret kapsamında adli yargı yerinde çözümlenmesine
devam edilmesi nedeniyle, uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için anılan Yasanın
mükerrer 44. maddesinin incelenmesi gerekmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kanunu’nun 3914 sayılı Kanun’la eklenen Mükerrer 44. maddesinin birinci fıkrasında,
“Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin katı atık toplama ile kanalizasyon hizmetlerinden
yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar, çevre
temizlik vergisine tabidir.” hükmü yer almış; aynı maddenin on ikinci
fıkrasında, “Belediyeler, atık su ile ilgili olarak da; katı atıklarla
ilgili tarifede yer alan bina gruplarını topluca veya ayrı ayrı dikkate
almak suretiyle ve su tüketim bedelini aşmamak üzere meclislerince
belirlenecek miktarda çevre temizlik vergisi alırlar. Atık su ile ilgili
çevre temizlik vergisi, su tüketim bedeli ile birlikte tarh ve tahakkuk
etmiş sayılır ve bu bedel ile birlikte tahsil edilir. Su ve kanalizasyon
hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan belediyelerde ise, atık su
bedellerinin tahsiline ilişkin uygulama kendi kanunlarındaki hükümlere
tabidir.” denilmiş ve son fıkrasında da, bu maddenin uygulanmasına ilişkin
usul ve esasların, İçişleri ve Çevre Bakanlıklarının görüşleri alınmak
suretiyle Maliye Bakanlığı tarafından belirleneceğine işaret edilmiştir.
Anılan Yasa maddesine ilişkin
“Belediye Gelirleri Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı”
Genel Gerekçesinde (Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü;
10.6.1993-Sayı: B.02.0.KKG/101-530/04937), çevre temizlik vergisinin,
belediyelerin içinde bulunduğu mali sıkıntılara acil ve kısa vadeli bir
çözüm olmak üzere getirildiği belirtilmiş; madde gerekçelerinde ise on
ikinci fıkra hakkında, “Belediyeler, belediye meclislerince yapılacak
tarifeler üzerinden su tüketim bedelini aşmamak üzere, kanalizasyon
hizmetlerinden yararlananlardan belirlenecek miktarlarda ayrıca çevre
temizlik vergisi alacaklar, su tüketim bedeli ile birlikte tarh ve tahakkuk
ettirilecek bu vergi su bedeli ile birlikte tahsil olunacaktır. Ancak su ve
kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan belediyelerde,
atık su bedellerinin tahsiline ilişkin uygulama kendi kanunlarındaki
hükümlere tabi olacaktır.” denilmiştir.
Buna göre, yasa koyucu tarafından,
mali sıkıntı içinde bulunan belediyelere, katı atıkların toplanması ve atık
suların uzaklaştırılması hizmetleri karşılığında gelir sağlamak amacıyla,
acil ve pratik bir çözüm olarak çevre temizlik vergisi ihdas edilmiştir.
Buraya kadar yapılan açıklamalar ışığında; su ve kanalizasyon
hizmetleri 2560 sayılı İSKİ Kanunu ile düzenlenen büyükşehir
belediyelerinin, atık su bedeli uygulaması bakımından 2464 sayılı Belediye
Gelirleri Kanunu’nun 3914 sayılı Kanun’la eklenen Mükerrer 44. maddesi ile
getirilen çevre temizlik vergisi düzenlemesinin dışında kaldığı, buna
karşın su ve kanalizasyon hizmetleri özel bir kanun ile düzenlenmeyen
belediyelerin ise atık su bedeli uygulaması bakımından 2464 sayılı Belediye
Gelirleri Kanunu’nun 3914 sayılı Kanun’la eklenen Mükerrer 44. maddesi ile
getirilen çevre temizlik vergisi düzenlemesi kapsamında kaldığı, bu hususun
yukarıda bahsedilen gerek Anayasa Mahkemesi, gerekse de Uyuşmazlık
Mahkemesi kararlarında da açıkça vurgulandığı, bununla birlikte taraflar
arasında şayet abonelik ilişkisi var ise, katı atık ve/veya atık su
bedelinin vergi benzeri mali yükümlülük olmayıp, idareyle kişi arasında
abonman sözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet
karşılığında maliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeye
dayanılarak alınan bir ücret olduğu hususuna da vurgu yapıldığı
anlaşılmakla, bu bağlamda su ve kanalizasyon hizmetleri özel bir kanun ile
düzenlenmeyen belediyeler bakımından katı atık ve/veya atık su bedelinin
vergi benzeri mali bir yükümlülük mü, yoksa özel hukuk ilişkisine dayalı
bir ücret mi olduğu hususunun belirlenmesinde ABONELİK İLİŞKİSİNİN
belirleyici olduğu anlaşılmıştır.
27.10.2010 gün, 27742 sayılı Atıksu
Altyapı Ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde
Uyulacak Usul Ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin ''Tanımlar'' başlıklı
4.maddesinin 1-a fıkrasında ''Abone'' tanımı yapılmış olup, buna göre,
Abone: Su ve atık su ve katı atık hizmetlerinden faydalanan ve/veya
faydalanacak gerçek veya tüzel kişiyi ifade etmekte, ''Abonelik'' başlıklı
10.maddesinde ise, ''Atık su altyapı yönetimlerinin hizmet vermekle yükümlü
olduğu tüm gerçek ve tüzel kişilerin abone olması zorunludur'' hükmü yer
almaktadır.
Belirtilen yasal düzenlemeler ve ilgili mahkeme
kararları da dikkate alındığında, davalı Zonguldak Belediyesi tarafından
18.11.2009 gün, 133 sayılı Meclis Kararına istinaden, Mithatpaşa Mahallesi,
Ankara Caddesi No:12 Merkez/Zonguldak adresinde bulunan B.P. Müessesesi
Zahirecilik Ltd. Şti. adlı iş yeri ile ilgi olarak, davacı adına 2010 yılı
için belirlenen toplam 2.832,00 TL tutarındaki katı atık, toplama taşıma ve
bertaraf ücreti ödenmesine ilişkin işlemin, gerek su ve kanalizasyon
hizmetleri özel bir kanun ile düzenlenmeyen Zonguldak Belediyesince tesis
edilmiş olması, gerekse de taraflar arasında davacı vekilinin dava
dilekçesindeki adı geçen iş yerinin su aboneliğine tabi olduğu yönündeki
beyanı ile, bu beyanın aksine dosya kapsamında her hangi bir belge
bulunmayışı karşısında taraflar arasında bir abonelik ilişkisi bulunduğunun
kabulü gerektiği birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu ücretin idareyle
kişi arasında abonman sözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisi
çerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kâr esasına göre idarece
belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücret olduğu anlaşılmıştır.
Belirtilen durumlar karşısında, davalı Zonguldak
Belediyesi tarafından 18.11.2009 gün, 133 sayılı Meclis Kararına istinaden,
Mithatpaşa Mahallesi, Ankara Caddesi No:12 Merkez/Zonguldak adresinde
bulunan B.P. Müessesesi Zahirecilik Ltd. Şti. adlı iş yeri ile ilgi olarak,
davacı adına 2010 yılı için belirlenen toplam 2.832,00 TL tutarındaki katı
atık, toplama taşıma ve bertaraf ücreti ödenmesine ilişkin işlemin iptali
istemiyle açılan davanın adli yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümü
adli yargı yerinin görevine girdiğinden Zonguldak 1.Sulh Hukuk
Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Zonguldak 1. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin
02.02.2012 gün, E:2011/932, K:2012/99 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/170
KARAR NO: 2013/623
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Dicle Elektrik Dağıtım AŞ
hakkında Sistem Kullanım Anlaşmasının 10. maddesi ve Yöntem Bildiriminin
1.5 maddesi uyarıca ceza faturası düzenlenerek bunların bildirimine ilişkin
Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü işlemi ile aynı yazı
ekinde yer alan ceza faturasının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle
açılan davanın, cezai şartın yer aldığı Sistem Kullanım Anlaşmasının kamu
hukuku ağırlıklı değil, tarafların serbest iradeleri ile oluştuğu, olayda
idarece kamu gücüne dayalı resen ve tek yanlı olarak tesis edilmiş bir
işlemin söz konusu olmadığı hususları gözetildiğinde ADLİ YARGI YERİNDE
görülmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
Dicle Elektrik Dağıtım AŞ.
Vekili :
Av. N.Ü., Av. İ.H.B.
Davalı :
TEİAŞ Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. S.C.
O L A Y :
Davacı vekili 31.10.2011 tarihli dilekçesinde özetle;‘’Dicle Elektrik
Dağıtım AŞ. 233 Sayılı K.H.K. hükümlerine göre kurulmuş, Tüzel kişiliğine
haiz, TEDAŞ Genel Müdürlüğü’nün bir kuruluşudur. Şirketimizin amacı,
Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Batman, Siirt ve Şırnak il sınırları
dahilinde elektrik enerjisinin dağıtımı, perakende satışı ve perakende
satış hizmeti faaliyetlerini "karlılık ve verimlilik" ilkesi
çerçevesinde, ticari, ekonomik ve sosyal gereklere uygun biçimde yürütmek,
ayrıca yasaların kendisine vermiş olduğu diğer görevleri de yapmak ve
yükümlülüklerini yerine getirmektir.
Şirketimizin bir kamu kuruluşu olması ve kuruluş
amacında da belirtildiği gibi, asli görevi satın almış olduğu enerjiyi,
kamu adına kurmuş olduğu dağım sistemi üzerinden abonelerine sağlıklı bir
şekilde dağıtmak ve dağıttığı enerji bedelini tahsil etmektir.
Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) tarafından
21.10.2011 tarih, 850-5463 sayılı yazısında özetle; Kuruluşumuzla 4628
sayılı Enerji Piyasası Kanunu kapsamında Sistem Kullanım Anlaşması
imzalayan kullanıcılar ile İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim
Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin 1.5 maddesinde belirtilen
‘Kullanıcının bağlı olduğu fidere arıza intikal ederek kesicinin açması’
durumunda cezai hükümlerin uygulanması zorunluluğu bulunduğu, bu kapsamda
Aralık 2010 döneminde aylık olarak bağlı olduğu fidere "arıza intikal
ederek kesicinin açması" nedeniyle Sistem Kullanım Anlaşmasının 10.
Maddesi ve Yöntem Bildiriminin 1.5 gereğince ceza faturası düzenlenerek
muhteviyatı ile birlikte Şirket Müdürlüğümüze 25.10.2011 tarihinde tebellüğ
edilmiştir. TEİAŞ tarafından şirketimize gönderilen yazı ekindeki ceza
faturasının toplam miktarı 1.664.089,29 TL'dir.
TEİAŞ ile aramızda her hangi bir anlaşma
olmamasına rağmen ve 10. Maddede öngörülen ihlal, uyarı ve süre kurallarına
uyulmayarak EYLÜL - 2011 ayına ait ceza faturası düzenlenmek suretiyle
şirketimize gönderilmiştir.
Türkiye Elektrik İletim AŞ. tarafından Sistem
Kullanım Anlaşması tesis edilirken, TEİAŞ tarafından kullanıcı tarafların
talep, istek ve sorunları dikkate alınmadan yürürlüğe konulmuştur.
TEİAŞ tarafından Şirketimize gönderilen ceza
faturasının dayanağı Sistem Kullanım Anlaşmasının madde 10. Cezai şartlar
hükmüne dayandırılmaktadır. 10. Maddesi ‘’Kullanıcının ilgili mevzuat,
taraflar arasında imzalanan bağlantı anlaşması ve bu anlaşma hükümlerinin
her hangi birini ihlal etmesi, söz konusu ihlali TEİAŞ'ın uyarısına rağmen
uyarıda belirtilen süre içinde sona erdirmemesi durumunda, TEİAŞ aşağıda
belirlenen ceza şartlarını uygulayacaktır." hükmünü içermektedir.
Şirketimiz ile TEİAŞ arasında Sistem Kullanım
Bağlantı Anlaşmaları imzalanmamış olup, hukuken yürürlükte değildir.
TEİAŞ tarafından gönderilen Sistem Kullanım
Anlaşması şirketimiz tarafından fiili imkansızlık nedeniyle (teminat
mektubunu tedarik edemediğimizden dolayı) imzalanamadığından, EPDK
tarafından 24.11.2010 tarihinde şirketimize 286.160 TL İdari Para cezası
verilmiştir.
EPDK tarafından 21.12.2006 tarih, 1029 sayılı
Kurul kararı ile onaylanan Yöntem Bildiriminin 1.5 maddesi uyarınca
"Bir kullanıcı TEİAŞ ile Sistem Kullanım Anlaşması imzalamamış
olmasına rağmen iletim sistemine bağlı olarak faaliyet göstermesi dolayısı
ile iletim sistemini kullanması halinde, iletim sisteminde arz
güvenilirliği ve kalitesinin sağlanması amacıyla Yöntem Bildirim' in 1.5
maddesinde yer alan ihlallerle karşılaşılması halinde ilgilinin cezai
işleme tabi tutulacağı karar altına alınmıştır." denilmektedir.
Bir yandan söz konusu anlaşmaların imzalanıp,
yürürlüğe konulmamış olması nedeniyle EPDK tarafından şirketimize idari
para cezası uygulanmak suretiyle bu anlaşmaların yürürlükte olmadığının
alenen kabulü ile diğer taraftan yukarıda belirtilen Kurul kararına
istinaden anlaşma maddelerinin tatbikine cevaz verilmiş olması hususu
hukuksal bir çelişki teşkil etmektedir. Taraflarca imza altına alınıp icap
kabul şartı gerçekleştirilmemiş bir sözleşmenin hukuki değeri bulunmadığı
gibi, hükümlerinin tek taraflı olarak uygulanmasına imkan bulunmamaktadır.
Söz konusu çelişkinin ortadan kaldırılması için, EPDK tarafından ihdas
edilen 21.12.2006 tarih, 1029 sayılı Kurul kararının iptali için Danıştay
nezdinde dava açılacaktır. '' demek suretiyle Türkiye Elektrik İletim
AŞ.nin 21.10.2011 tarih, 850-5463 sayılı yazı ve 30.09.2011 tarihli 579098
nolu, 1.664.089,29 TL tutarındaki caza faturasının yürütmesinin
durdurulmasına ve idari işlemin ve faturanın iptaline karar verilmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Türkiye Elektrik İletim AŞ. vekili süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 10. İdare Mahkemesi; 29.12.2011 gün ve
E:2011/2394 sayı ile özetle, davanın, davalı idarenin idare hukuku alanında
kamu gücüne dayalı olarak resen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis
etmiş olduğu işlemlere yönelik olduğu, taraflar arasında Sistem Kullanım
Anlaşmasının henüz imzalanmadığı, bu yüzden hukuk hükümlerinin
uygulanmasının söz konusu olmadığından bahisle davalı Türkiye Elektrik
İletim AŞ. vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Türkiye Elektrik
İletim AŞ. vekilinin, adli yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyası
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı; ''233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) 3.maddesine ve
20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa dayanılarak
çıkarılan ve 02.03.2001 tarihinde yürürlüğe giren 05.92.2001 tarih ye
2001/2026 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ; Türkiye Elektrik
İletim AŞ (TEİAŞ), Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret ve
Taahhüt AŞ (TETAŞ) unvanlarında, anonim şirket statüsünde, üç ayrı iktisadi
devlet teşekkülü şeklinde teşkilatlandırılmıştır. TEİAŞ Devletin genel
enerji politikasına uygun olarak, ülkedeki tüm iletim tesislerini
devralmak, elektrik iletimi, yük tevzi ve işletme planlaması hizmetlerini
yürütmek üzere 01.10.2001 tarihinde faaliyete geçirilmiştir. TEİAŞ, 233
sayılı KHK sistemi içinde, iktisadi devlet teşekkülü olarak ve mevcut
mevzuat ve ana statüsü hükümleri çerçevesinde, Enerji Piyasası Düzenleme
Kurumundan (EPDK) 13.03.2003 tarihinde aldığı iletim lisansı çerçevesinde,
yeni piyasa yapısına uygun olarak faaliyetlerini yürütmektedir. Yüksek
Planlama Kurulunun (YPK) 11.06.2001 tarih ve 2001/T-19 sayılı kararı ile
onaylanmış, 29.06.2001 tarih ve 24447 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren TEİAŞ ana statüsünün 3.maddesinde "Bu Anastatü ile
teşkil olunan Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (Teşekkül) tüzel kişiliğe sahip,
faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir İktisadi
Devlet Teşekkülüdür." hükmü, 21. maddesinde ise, "Bu Anastatüde
bulunmayan hususlarda K.H.K. hükümleri uygulanır" hükmü bulunmaktadır.
233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
4. maddesindeki "1. Teşebbüsler tüzel kişiliğe sahiptir. /2.
Teşebbüsler, bu Kanun Hükmünde Kararname ile saklı tutulan hususlar dışında
özel hukuk hükümlerine tabidir. /3. Tesebbüsler, Genel Muhasebe Kanunu ile
Devlet İhale Kanunu hükümlerine ve denetimine tabi değildir. /4. Teşebbüslerin
sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır. Teşebbüslerin sermayesi, ilgili
bakanlığın talebi üzerine Koordinasyon Kurulunca tespit edilir." hükmü
ile teşebbüslerin faaliyetlerinde özel hukuk hükümlerine tabi olacağı
belirlenmiştir. Diğer taraftan, Bakanlar Kurulunun 12.08.1993 tarih ve
93/4789 sayılı Kararı ile, Türkiye Elektrik Üretim-İletim AŞ (TEAŞ) ve
Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ (TEDAŞ) adı altında iki ayrı İktisadi Devlet
Teşekkülü olarak yeniden yapılandırılmıştır. 1994 yılında TEAŞ ve TEDAŞ
tüzel kişiliklerine kavuşmuşlardır. Bugün Elektrik dağıtım ve perakende
satış sektöründe rekabete dayalı bir ortamın oluşturulması ve gerekli
reformların yapılmasını teminen dağıtım bölgeleri baz alınarak Kamu
mülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yeniden yapılandırılması suretiyle
elektrik enerjisi dağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine karar verilmiş
ve TEDAŞ 02.04.2004 tarih ve 2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu
Kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınmıştır. Dağıtım bölgeleri
yeniden belirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesine ayrılmıştır. Bu kapsamda
DEDAŞ kurumu da özelleştirme kapsamında 233 sayılı KHK tabi bir teşebbüs
olup yukarıda açıklanan hükümler davacı taraf içinde geçerlidir. Davaya
konu işlem ise, davalı tarafın sözleşmeye dayalı cezai şart uygulamasından
kaynaklanan bir işlem olmakla, yukarıdaki açıklamalar ile birlikte değerlendirildiğinde
davaya konu cezai şartın faturalandırılmasından ibaret işlemin özel hukuk
hükümlerine göre adli yargı yerinde görüm ve çözümü gerektiği
anlaşılmaktadır.'' demek suretiyle 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13.
maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar
vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine
göre Danıştay Başsavcısı’nın da yazılı düşüncesi istenilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; ''Türkiye Elektrik İletim
A.Ş. 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname ekindeki listede bir kamu iktisadi kuruluşu olarak
gösterilmiştir. 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 'inci maddesinde,
bu Kanun Hükmünde Kararnamenin iktisadi devlet teşekkülleri ile kamu
iktisadi kuruluşlarının ve bunların müesseselerinin bağlı ortaklıklarının
kurulmasını, iştiraklerinin teşkilini, özerk bir tarzda ve ekonominin
kurallarına uygun olarak yönetilmelerini ve amaçlarına ulaşabilmelerini
sağlamak için denetlenmelerini, kamu iktisadi kuruluşlarının kendilerine
verilen görev ve kamu hizmetlerini ekonomik ve sosyal gereklere uygun
olarak verimlilik ilkesi doğrultusunda yürütmelerini düzenlemek amacı
taşıdığına işaret edilmiş; 2'inci maddesinde, "Kamu iktisadi kuruluşu:
sermayesinin tamamı Devlete ait olup tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri
kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu
kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kamu
iktisadi teşebbüsüdür." şeklinde tanımlanmış; 4'üncü maddesinde,
teşebbüslerin tüzel kişiliğe sahip ve bu Kanun Hükmünde Kararname ile saklı
tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabi bulundukları, Genel
Muhasebe Kanunu ile Devlet İhale Kanunu hükümlerine ve Sayıştay'ın
denetimine tabi olmadıkları hükmüne yer verilmiştir. 233 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümlerine dayanılarak çıkarılan 5.2.2001 tarihli ve
2001/2026 sayılı Kararnamenin Eki Kararın 1'inci maddesinde, elektrik
iletimi, yük tevzi ve işletme planlaması hizmetlerini yürütmek üzere
"Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi" unvanıyla iktisadi
devlet teşekkülü kurulduğu belirtilmiştir. Buna göre, Türkiye Elektrik
İletim Anonim Şirketi (TElAŞ), ekonominin kurallarına uygun olarak faaliyette
bulunmak üzere kurulan sermayesinin tamamı Devlete ait tüzel kişiliğe sahip
bir kamu kuruluşudur. 29.6.2001 tarih ve 24447 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Ana Statüsünün 3'üncü
maddesinde de, Türkiye Elektrik İletim A.Ş'nin tüzel kişiliğe sahip,
faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir iktisadi
devlet teşekkülü olduğu; 4'üncü maddesinde, Devletin genel enerji ve
ekonomi politikasına uygun olarak elektrik iletim faaliyetlerinde bulunmak
amacıyla teşkil olunan teşekkülün, tüm iletim tesislerini devralmak,
mülkiyetindeki tesislerde tüm iletim faaliyetlerini yürütmek, mevcut ve kurulacak
tesisleri işletmek, bakım-onarım ve rehabilitasyonunu yapmak, gerektiğinde
bu fonksiyonlarını yerine getirmek üzere hizmet satın almak; elektrik
iletim tesislerinin yapılmasında ve işletilmesinde diğer gerçek tüzel
kişilerle işbirliği yapmak; iletim tesislerinin yapılması, işletilmesi ve
genişletilmesi ile ilgili her türlü mal ve hizmetleri yurt içinden tedarik
etmek veya yurt dışından ithal veya ihraç etmek; iletim faaliyeti ile
ilgili olarak gerekli tesis ve makineleri bulundurmak, bu maksatla kurulmuş
tesis ve makinelerin kapasiteleri ile insan kaynaklarını değerlendirmek;
tüm iletim tesislerini işletmek, sistem yük dağıtım ve frekans kontrolü
yapmak, sistem kontrolü sağlamak, gerçek zamanlı sistem güvenilirliğini
izlemek ve yapılan yan hizmetler anlaşmaları ile yan hizmetleri sağlamak
faaliyet konuları arasında sayılmıştır. Yukarıda açıklanan hükümlerden,
elektrik iletim tesislerini işletme görevinin, elektrik enerjisi iletim
faaliyetleri kapsamında Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketine ait olduğu,
anılan şirketin iletim faaliyeti dışında herhangi bir faaliyetle iştigal
edemeyeceği, kamu tüzel kişileri tarafından Yürütülmesi gereken bu
hizmetin, özel hukuk sözleşmeleri ile gerçek veya tüzel kişilere
yaptırılmasına yasal olanak bulunmadığı anlaşılmaktadır. 12.8.1993 gün ve
93/4789 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile de Türkiye Elektrik Üretim İletim
AŞ ve Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ (TEDAŞ)'ın iki ayrı iktisadi devlet
teşekkülü olarak yapılandırıldığı, 2.4.2004 gün ve 2004/22 sayılı
Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ile özelleştirme kapsam ve programına
alınan Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinin dağıtım bölgelerine
ayrıldığı, davacı Dicle Elektrik Dağıtım AŞ'nin de Diyarbakır Şanlıurfa,
Mardin, Batman, Siirt ve Şırnak ii sınırları dahilinde elektrik enerjisinin
dağıtımı ve perakende satış hizmetini yapmak üzere görevlendirildiği ve bu
dağıtım şirketlerinin Türkiye Elektrik İletim AŞ ile aralarında imzalanan
Sistem Kullanım ve Bağlantı Anlaşmaları çerçevesinde faaliyet göstereceği
görülmektedir. Dava konusu uyuşmazlıkta ise, elektriği iletmekle görevli
davalı Türkiye Elektrik İletim AŞ ile bu elektriği dağıtmakla
görevlendirilen ve iletim sistemini kullanan davacı Dicle Elektrik Dağıtım
Anonim Şirketi arasında henüz bir sistem kullanım anlaşması imzalanmamıştır.
Buna karşın Sistem Kullanım Anlaşmasının 10'uncu maddesi gereğince
"anlaşma hükümlerinin ihlal edilmesinden" dolayı 4628 sayılı
Elektrik Piyasası Kanunu, Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ve ilgili
Tebliğlere dayanılarak hazırlanan ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu
Kararı ile onaylanıp yürürlüğe giren İletim Sistemi Sistem Kullanım ve
Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin 1.5'inci
maddesindeki "arıza intikal ederek kesicinin açması" şeklinde
tanımlanan ihlal gerçekleştiğinden dolayı dava konusu sistem kullanım ceza
ücreti tahakkuk ettirilmiştir. Yukarıda açıklandığı üzere, düzenleyici bir
idari işlem olan, İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim
Tarifelerini Hesaplama Yöntemi Bildiriminin ilgili maddesi uyarınca
"sistem kullanım ceza ücreti" tahakkuku, kullanıcı ile TEİAŞ
(Türkiye Elektrik İletim AŞ.) arasında usulüne göre akdedilmiş bir
anlaşmanın bulunması; bu anlaşma hükümlerinin de Bildirimin ilgili
maddelerinde tipi gösterilen biçimde ihlal edilmiş olması gerekmektedir.
Oysa; yine yukarıda açıklandığı üzere DEDAŞ ile TEİAŞ arasında bu şekilde
akdedilmiş bir sistem kullanım anlaşması bulunmamaktadır. Başka anlatımla,
DEDAŞ fiili kullanıcı niteliğini taşımaktadır. Dolayısıyla hukuka uygun
olarak imzalanıp yürürlüğe konulmuş bir anlaşma olmaksızın sistemi kullanan
DEDAŞ hakkında, TEİAŞ tarafından, Borçlar Kanunu ile diğer mevzuat
hükümlerine göre gerekli takibatın yapılması yerine, Yöntem Bildiriminin
anlaşmalı kullanıcı ihlallerine uygulanması olanaklı düzenlemeleri uyarınca
işlem tesisi, tesis edilen işlemi unsurları yönünden hukuka aykırı kılmakta
ise de; kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade açıklamasıyla tesis edilen
işlemlerin içerdikleri bu hukuka aykırılıklar sebebiyle, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanununun 2'
nci maddesinin 1'inci fıkrasının (a) bendinde tanımı yapılan dava kalıbı
içerisinde iptallerine hükmetme görev ve yetkisi, Türkiye Cumhuriyeti
Anayasası ile görevlendirilen İdari Yargı Düzenine dahil yargı yerlerine
aittir. Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanunun 13'üncü maddesi uyarınca
yapılan başvurunun kabulüne hukuki olanak bulunmadığı düşünülmektedir.''
demiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Türkiye Elektrik İletim AŞ.
vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nca
davalı Türkiye Elektrik İletim AŞ. bakımından
10.maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın ise 2247 sayılı Kanunun 13'üncü maddesi uyarınca
yapılan başvurunun kabulüne hukuki olanak bulunmadığı yönündeki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Batman,
Siirt ve Şırnak il sınırlan dahilinde elektrik enerjisinin dağıtımı, satışı
ve perakende satışı hizmetlerini yürüten davacı şirketin Eylül 2011
döneminde aylık olarak bağlı olduğu fidere arıza intikal ederek kesicinin
açtığının ilgili iletim tesis ve işletme grup müdürlüğünden gelen bilgiler
doğrultusunda tespit edilmesi üzerine Sistem Kullanım Anlaşmasının 10.
maddesi ve Yöntem Bildiriminin 1.5 maddesi uyarıca ceza faturası
düzenlenerek bunların bildirimine ilişkin Türkiye Elektrik İletim Anonim
Şirketi Genel Müdürlüğü'nün 21.10.2011 tarih ve 850-5463 sayılı işlemi ile
aynı yazı ekinde yer alan 30.09.2011 tarih ve 579098 numaralı toplam
1.664.089,29 TL tutarındaki ceza faturasının iptali ve yürütmenin
durdurulması istemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; Türkiye
Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü'nün, Dicle Elektrik Dağıtım
AŞ.ye hitaben yazmış olduğu, 21.10.2011 günlü yazıda, Sistem Kullanım
Anlaşmasının 10.maddesi ve Yöntem Bildiriminin 1.5 maddesi gereğince Eylül
2011 döneminde aylık olarak bağlı olduğu fidere arıza intikal ederek
kesicinin açması şeklinde tanımlanan ihlalle ilgili ceza faturası
düzenlendiği belirtilmiş olup, yazı ekinde söz konusu cezaya ilişkin olarak
TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından 30.09.2011 tarihinde düzenlenmiş olan
1.664.089,29 TL tutarındaki ceza faturası yer almaktadır.
İptale konu cezai işlemin dayanağı olan dosya
kapsamındaki Sistem Kullanım Anlaşmasında yapılan incelemede, taraflardan
birinin TEİAŞ, diğerinin ise ''KULLANICI (Üretim faaliyeti gösteren şirket,
ithalat ve/veya ihracat yapan tüzel kişi veya tüketici) '' olarak
belirtildiği, ancak kullanıcı şirket veya kuruluşun adının yazmadığı, söz
konusu anlaşmada tarafların imzalarının yer almadığı anlaşılmış olup, bu
anlaşmanın ''Cezai Şartlar'' başlıklı 10.maddesinde; ''Kullanıcının ilgili mevzuat, taraflar
arasında imzalanan Bağlantı Anlaşması ve bu anlaşma hükümlerinin herhangi
birini ihlal etmesi, söz konusu ihlali TEİAŞ 'ın uyarısına rağmen uyarıda
belirtilen süre içinde sona erdirmemesi durumunda, TEİAŞ aşağıda belirtilen
cezai şartları uygulayacaktır. TEİAŞ 'ın uğradığı zararlar ayrıca tazmin
edilecektir.'' hükmü yer almakta olup, İletim Sistemi Sistem
Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin 1.5
maddesinde de; ''Bir kullanıcının
TEİAŞ ile Sistem Kullanım Anlaşması imzalamamış olmasına rağmen iletim
sistemine bağlı olarak faaliyet göstermesi, dolayısıyla iletim sistemini
kullanması halinde, Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım Sistemlerine
Bağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğin geçici 3.maddesi uyarınca
Kullanıcıların lisans almamış olmaları ve/veya sistem kullanım
anlaşmalarının yapılmamış olması halinde dahi bu kullanıcıların Elektrik
Piyasası Tarifeler Yönetmeliği doğrultusunda onaylanan sistem kullanım
bedelini ve/veya sistem işletim bedelini ödeme yükümlülükleri
bulunmaktadır. Sistem Kullanım Anlaşması bulunmaksızın iletim sistemini
kullanmakta olan kullanıcılar, iletim sisteminde arz güvenilirliği ve
kalitesinin sağlanması amacıyla aşağıda yer alan ihlallerle karşılaşılması
halinde ilgili cezai işleme tabi olacaktır.'' denilmiş olup, davacı
şirketin dağıtım şirketi olarak alt yapı tesislerinin eksik ve bölgesindeki
kaçak elektrik düzeyinin fazla olmasından dolayı bu madde hükmüne göre
cezai işleme muhatap olduğu belirtilmiştir.
Elektrik sektöründeki dağınık yapıyı
ortadan kaldırmak ve işletme bütünlüğünü sağlamak amacıyla Türkiye Elektrik
Kurumu (TEK) kurulmuş, imtiyazlı şirketlerin görev bölgeleri ve belediye
sınırları dışında tüm yurtta elektriğin üretim, iletim, dağıtım ve satış
hizmetleri TEK bünyesinde toplanmıştır. Hizmetlerin daha etkin, daha
verimli ve çağdaş bir şekilde sürdürülebilmesi amacıyla ve özelleştirme
politikaları çerçevesinde TEK, Bakanlar Kurulunun 12.8.1993 tarih ve
93/4789 sayılı Kararı ile, Türkiye Elektrik Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve
Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adı altında iki ayrı İktisadi Devlet
Teşekkülü olarak yeniden yapılandırılmıştır.
233 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin (KHK) 3.maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı Elektrik
Piyasası Kanununa dayanılarak çıkarılan ve 02.03.2001 tarihinde yürürlüğe
giren 05.92.2001 tarih ye 2001/2026 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca
TEAŞ; Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ), Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) ve
Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt AŞ (TETAŞ) unvanlarında, anonim şirket
statüsünde, üç ayrı iktisadi devlet teşekkülü şeklinde
teşkilatlandırılmıştır.
TEİAŞ Devletin genel enerji politikasına uygun
olarak, ülkedeki tüm iletim tesislerini devralmak, elektrik iletimi, yük
tevzi ve işletme planlaması hizmetlerini yürütmek üzere 01.10.2001
tarihinde faaliyete geçirilmiştir. TEİAŞ, 233 sayılı KHK sistemi içinde,
iktisadi devlet teşekkülü olarak ve mevcut mevzuat ve ana statüsü hükümleri
çerçevesinde, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan (EPDK) 13.03.2003
tarihinde aldığı iletim lisansı çerçevesinde, yeni piyasa yapısına uygun
olarak faaliyetlerini yürütmektedir.
Yüksek
Planlama Kurulunun (YPK) 11.06.2001 tarih ve 2001/T-19 sayılı kararı ile
onaylanmış, 29.06.2001 tarih ve 24447 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren TEİAŞ ana statüsünün 3.maddesinde "Bu Anastatü ile
teşkil olunan Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (Teşekkül) tüzel kişiliğe sahip,
faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir İktisadi
Devlet Teşekkülüdür." hükmü, 21. maddesinde ise, "Bu Anastatüde
bulunmayan hususlarda K.H.K. hükümleri uygulanır" hükmü bulunmaktadır.
233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
4. maddesindeki "1. Teşebbüsler tüzel kişiliğe sahiptir. /2.
Teşebbüsler, bu Kanun Hükmünde Kararname ile saklı tutulan hususlar dışında
özel hukuk hükümlerine tabidir. /3. Tesebbüsler, Genel Muhasebe Kanunu ile
Devlet İhale Kanunu hükümlerine ve denetimine tabi değildir. /4. Teşebbüslerin
sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır. Teşebbüslerin sermayesi, ilgili
bakanlığın talebi üzerine Koordinasyon Kurulunca tespit edilir." hükmü
ile teşebbüslerin faaliyetlerinde özel hukuk hükümlerine tabi olacağı
belirlenmiştir.
Elektrik dağıtım ve perakende satış
sektöründe rekabete dayalı bir ortamın oluşturulması ve gerekli reformların
yapılmasını teminen dağıtım bölgeleri baz alınarak kamu mülkiyetindeki
elektrik işletmelerinin yeniden yapılandırılması suretiyle elektrik
enerjisi dağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine karar verilmiş ve TEDAŞ
2.4.2004 tarih ve 2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ile
özelleştirme kapsam ve programına alınmıştır. Dağıtım bölgeleri yeniden
belirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesine ayrılmıştır.
Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı
ile özelleştirme kapsam ve programına alınan TEDAŞ; özelleştirme sürecinde
bulunan ve sermayesinin tamamı T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi
Başkanlığı’na ait bir kuruluştur.
Amacı, elektrik enerjisinin dağıtımı, perakende
satışı ve perakende satış hizmeti faaliyetlerini karlılık ve verimlilik
ilkesi çerçevesinde, ticari, ekonomik ve sosyal gereklere uygun biçimde
yürütmek olan TEDAŞ’ın ve buna bağlı olarak bölgesel dağıtım şirketlerinden
biri olan Dicle Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi’nin yaptığı hizmetin kamu
hizmeti niteliğinde olduğu açıktır.
Davacı Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş., 11.4.2011
gün ve 2011/27 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı uyarınca,228.000.000
ABD Doları bedelle en yüksek teklifi veren Karavil Dağıtım Tüketim Malları
İnşaat ve Tic. Ltd. Şti. – Ceylan İnşaat ve Tic. A.Ş. Ortak girişim grubuna
satılmış ve böylece özelleşmiş ve böylece özel hukuk tüzel kişisi niteliği
kazandığı anlaşılmıştır.
Bununla birlikte, iptale konu cezai işlemin
dayanağı olan Sistem Kullanım Anlaşması TEİAŞ ile kullanıcı firma arasında
akdedilmekte olup, bu anlaşma tarafların özgür iradeleri ile imzalanan bir
anlaşma mahiyetinde olmakla birlikte, her ne kadar davacı Dicle Elektrik
Dağıtım AŞ söz konusu anlaşmayı imzalamamış ise de, İletim Sistemi Sistem
Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin 1.5
maddesi dikkate alındığında Sistem Kullanım Anlaşması olmadan iletim
sistemini kullanan kullanıcıların da ihlal ile karşılaşılması halinde
ilgili cezai işleme tabi olacakları belirtilmiştir.
Bu duruma göre, görülmekte olan davanın,
taraflar arasında akdedilmiş bir anlaşma olmaksızın davacı şirkete
uygulanan Sistem Kullanım Anlaşmasından kaynaklı cezai şartın iptaline
ilişkin olduğu, cezai şartın yer aldığı Sistem Kullanım Anlaşmasının ise
kamu hukuku ağırlıklı ve tek yanlı değil, tarafların serbest iradeleri ile
imzalanarak vücut bulacak bir anlaşma olduğu, dolayısıyla olayda idarece
kamu gücüne dayalı resen ve tek yanlı olarak tesis edilmiş bir işlemin söz
konusu olmadığı hususları gözetildiğinde, uyuşmazlığın çözüm yerinin özel
hukuk hükümlerine göre adli yargı yeri olacağı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Türkiye Elektrik İletim A.Ş.
Genel Müdürlüğü vekilinin görev itirazının Ankara 10. İdare Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın,
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel
Müdürlüğü vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 10. İdare
Mahkemesi’nin 29.12.2011 gün ve E:2011/2394 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/188
KARAR NO: 2013/624
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 1-2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik
110. maddesi hükmünün, yürürlüğe girdiği tarihten önce İdare Mahkemesinde
dava açılması nedeniyle, bakılan davada, uygulanmayacağı.
2- Davacıların, yakınlarının ölümü ile
sonuçlanan trafik kazasının oluşumunda, davalı Belediyenin otobüs duraklarının
yerini belirlemedeki hizmet kusurunun etkili olduğundan bahisle, uğranılan
zararın İdarece tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :
A.S.(kendi adına asaleten),(çocukları E.S., B.S., A.S. adına velayeten)
Vekilleri :
Av.G.U., Av.Y.Ö.B., Av.B.İ.U., Av.N.A.
Davalılar : 1-İzmir Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Vekilleri : Av.Av.C.A., Av.N.D.
2-İBBB.ESHOT Genel Müdürlüğü
Vekilleri : Av.F.S., Av.Ç.Ç.
O L A Y : Davacılar vekili dilekçesinde; 10.04.2010
tarihinde Yeşildere Caddesi 5350 Sokak kavşağında, GEÇiT2 olarak
adlandırılan otobüs durağında Eshot Genel Müdürlüğü'ne ait Y.U.
idaresindeki 93-390 plaka sayılı 1993 model Sanos marka belediye otobüsü
ile PTT Başmüdürlüğü'ne ait 35
PT 297 plaka sayılı M.S. idaresindeki 2003 model
Kanuni marka motosikletin çarpışması sonucu, müvekkillerinin murisi
M.S.'nin, görev yaptığı sırada ağır yaralanarak kaldırıldığı hastanede
vefat ettiğini; Yeşildere Caddesi Buca Köprüsü istikametli yolun üç şeritli
olduğunu, kaza mahallinde yol üzerinde devamlı çizgi ile araç sollamanın
yasak olduğunu gösterir yol çizgileri ile sağ şeritte duraklamanın yasak
olduğunu belirten trafik levhası bulunduğunu; Eshot Genel Müdürlüğü'ne ait
Y.U. idaresindeki belediye otobüsünün duraklama yaptığı yerde de duraklama
yapılmaz işareti bulunduğunu; belediye otobüs durağının kurulmuş olduğu yol
kenarının kavşak, yolun dönemeçli olduğunu, buna rağmen belediye
otobüsünün, işaret levhalarına 15
m mesafede duraklama yaptığını; 2918 Sayılı
Karayolları Trafik Kanunu'nun 60.maddesindeki("Taşıt yolu üzerinde,
/-Duraklamanın yasaklandığının bir trafik işareti ile belirtilmiş olduğu
yerlerde, / -Kavşaklar, tüneller, köprüler ve bağlantı yollarında ve
buralara, yerleşim birimleri içinde 5 metre ve yerleşim birimleri içinde 5 metre ve yerleşim
birimleri dışında 100
metre mesafede duraklamak yasaktır.”) açık yasa
hükmüne rağmen; duraklamanın yasak olduğu yerde durak tesis edilmiş olması
nedeniyle M.S.'nin vefat ettiğini; Karayolları. Trafik Kanunu'na aykırı
surette, Büyükşehir Belediyesi Eshot Genel Müdürlüğü'nce kurulmuş durağın
halen faal durumda olduğunu, aynı şekilde belediye hizmeti vermeye devam
ettiğini, her an kazaya sebep olabilecek durumda bulunduğunu; Eshot Genel
Müdürlüğü'ne ait belediye otobüs durağının duraklamanın yasak olduğu
noktaya yapılmış olmasının idarenin hizmetinin kötü işlemesi, gerektiği
gibi işlememesinden kaynaklanan hizmet kusuru olduğunu, ifa edilen kamu
hizmetinin mevzuatta belirtilen nitelik ve ölçülere aykırı olarak yerine
getirilmediğini; M.S.'nin henüz 36 yaşındayken vefat ettiğini, müvekkili
A.S.'nin, eşinin ölümü ile genç yaşta dul kaldığını, evin ve üç küçük
çocuğun sorumluluğunun üzerinde kaldığını ifade ederek; Davacı A.S. için
7.500.TL destekten yoksun kalma tazminatı; 20.000.TL manevi; çocukların her
biri için 10.000.TL. destekten yoksun kalma tazminatı; 20.000TL manevi
tazminat olmak üzere, toplamda 37.500,00. TL destekten' yoksun kalma ve
80.000,00 TL. manevi tazminat olmak üzere toplam 117.500,00TL'nin
davalılardan tahsili istemiyle 20.12.2010
tarihinde idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı ESHOT Genel Müdürlüğü vekilleri, savunma
dilekçesinde, idarelerinin araç işleteni sıfatıyla da sorumlu olduğunun
iddia edilmesi sebebiyle açılan davada adli yargının görevli olduğunu ileri
sürerek görev itirazında bulunmuştur.
İZMİR 3. İDARE
MAHKEMESİ:
09.02.2012 gün ve E:2010/2190 sayı ile, 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinde;
İdari dava türlerinin, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve
maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı açılan iptal
davaları; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı açılan
davalar olarak sayıldığı; idari yargının idari eylem ve işlemlerin hukuka
uygunluğunun denetimini yapmakla görevli olduğunun kurala bağlandığı; idari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davalarının; idari dava türlerinden biri
olduğu; idarenin, idare hukuku alanında kamu gücüne dayalı olarak re-sen ve
tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemlere, hukuk
alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlem kimliği kazandırmakta
olduğu ve kural olarak bu işlemlerin özel yasal düzenlemeler dışında, idari
yargı denetimine tabi bulunduğu; dosyanın incelenmesinden, 10.4.2010
tarihinde Yeşildere Caddesi 5350 Sokak kavşağında Geçit-2 olarak
adlandırılan otobüs durağında ESHOT Genel Müdürlüğüne ait belediye otobüsü
ile davacıların mirasçısı M.S.'nin kullandığı motosikletin çarpışması
sonucu motosiklet sürücüsünün hayatını kaybetmesinde otobüs durağının
yanlış yere konumlandırılmış olması ve araçtan kaynaklı nedenlerle
çarpışması sonucu hizmet kusuruna dayalı olarak murislerinin vefatı
nedeniyle uğradıkları zarara karşılık 37.500,00 TL destekten yoksun kalma,
80.000,00 TL manevi tazminatın taraflarına ödenmesine karar verilmesi
istemiyle bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı; bu durumda, uyuşmazlığın
ESHOT Genel Müdürlüğü'nün araç isleten sıfatıyla sorumluluğuna dayalı
olarak tazminat isteminden değil, otobüs durağının yanlış yere
konumlandırılmış olması nedeniyle idarenin hizmet kusuruna dayalı olarak
maddi ve manevi tazminat isteminden kaynaklandığı, uyuşmazlığın görüm ve
çözümünün, kamu hukuku ve yukarıda yer verilen 2577 sayılı Kanun hükümleri
çerçevesinde idari yargının ve Mahkemelerinin görev ve yetkisine girdiği
gerekçesiyle; davalı ESHOT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ'NÜN görev itirazın reddine,
uyuşmazlığın görülmesi ve çözümlenmesinde Mahkemelerinin görevli olduğuna
karar vermiştir.
Davalı ESHOT Genel Müdürlüğü vekillerinin, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılması yönündeki dilekçesi üzerine dava dosyası
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI;
Davacıların, özetle yakınlarının ölümü ile sonuçlanan trafik kazasının
oluşumunda davalı Belediyenin otobüs duraklarının yerini belirlemedeki
kusurunun da etkili olduğu düşüncesi ile hizmet kusuruna dayanarak maddi
tazminat ödemesi istemi ile idare mahkemesinde dava açtıklarının
anlaşıldığı; 2918 sayılı Karayolları Trafik kanununun 2. maddesinde"
Bu Kanun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,
bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların
görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri
kapsar." hükmü ile kanunun uygulanmasında trafik düzeni ile kişi ve
kurumların bu kanuna tabi olduğunun belirlendiği; Ek 10. maddesinde ise
"Karayollarının yapım, bakım ve işletmesinden sorumlu olan tüm kamu ve
özel kuruluşların projelerini yapan ve uygulayan yetkili ve sorumlu
kişiler, çağdaş ilim ve teknik esaslarına uymak ve uygulamak konusunda
Karayolu Trafik Güvenliği Kurulunun önerilerini kuruluş kanunlarına uygun
olacak şekilde değerlendirmek zorundadırlar." hükmüne yer verilerek,
karayollarının bakım ve onarım faaliyetlerinde uyulacak kurallara atıf
yapıldığı; 2918 sayılı yasanın 4, 10 ve 18. Maddelerinde de karayollarının
işletilmesi, bakım ve onarımında Belediyelere yüklenen görev ve yetkilere
yer verildiği; diğer taraftan, 2918 sayılı Yasa'nın "Görevli ve
Yetkili Mahkeme" başlığını taşıyan 110. maddesinde(Değişik:
11/1/2011-6099/14 md.), "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar
görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez.
Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun
hükümleri uygulanır. / Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa
ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta
sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde
açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de
açılabilir" denildiği, Yasa'nın Geçici 21. maddesinde ise (Ek:
11/1/2011-6099/15 md.), "Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci
fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari
yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara
uygulanmaz" hükmü ile de dava konusu idarenin sorumlu olduğu köy yolunun
bakım ve onarım ve işaretleme kurallarını ihmal ettiği nedeni ile kusurlu
olduğu tezine dayanan davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerinde
yapılması gerektiğinin anlaşıldığı; belirtilen tüm bu hususlara göre, daha
önce davalı idare ile davacı gerçek kişiler arasındaki uyuşmazlık konusu
davanın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin
görevli bulunduğu gerekçesiyle: 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri
gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça 2247 sayılı Yasanın 13. maddesi
uyarınca Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; 2709 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Anayasasının 125'inci maddesinde idarenin her türlü eylem ve
işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğunun hükme bağlandığı, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 2'inci maddesinin 1 'inci fıkrasının
(b) bendinde, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davalarının görüm ve çözümünün,
idari yargının görev alanına giren idari dava türleri arasında sayıldığı;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun "Yetkili Mahkeme"
başlıklı 110'uncu maddesinde; "Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki
sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya
sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde
açılabileceği gibi, kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de
açılabilir." şeklinde hükme bağlanmış iken; 19.01.2011 tarih ve 27820
sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren Tebligat Kanunu ve Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 6099 sayılı Kanunun 14'üncü maddesi
ile değiştirilerek, "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar
görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez
Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu kanun
hükümleri uygulanır. / Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa
ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta
sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemesinde de
açılabilir." hükmünün getirildiği; davadaki tazminat talebinin
Belediye'ye ait otobüs sürücüsünün trafik kurallarını uygulama ve bu
kurallara uyma konusundaki kusuruna dayandırılmadığı, davalı idarelerin
yukarıda sözü edilen kazadan dolayı sorumluluğunun, otobüs durağının
yerinin tespitinde Karayolları Trafik Kanununun "Duraklamanın yasak
olduğu yerler" başlığını taşıyan 60'ıncı maddesinin, "Taşıt yolu
üzerinde; duraklamanın yasaklandığının bir trafik işareti ile belirtilmiş
olduğu yerlerde, / Kavşaklar, tüneller, rampalar, köprüler ve bağlantı
yollarında ve buralara yerleşim birimleri içinde beş metre ve yerleşim
birimleri dışında yüz metre mesafede, duraklamak yasaktır."
düzenlemesine aykırı davranılmasında; dolayısıyla, kamu hizmetinin kötü
işletilmesi sonucu oluşan hizmet kusuruna dayalı olduğu; hizmet kusurunun
varlığının bir davada belirlenmesi ve bu belirlemeye dayalı hüküm kurulması
görevinin ise, Anayasanın "Yargı Ayrılığı ilkesi" ve 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanununun 2'
nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendi ile 2576 sayılı Bölge İdare
Mahkemeleri, İdare ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında
Kanunun 5'inci maddesinin 1 'inci fıkrası hükümleri uyarınca, açılacak tam
yargı davası yoluyla, genel görevli idari yargı yerlerine ait bulunduğu
gerekçesiyle; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca, 2247 sayılı Yasanın 10' uncu ve izleyen
maddeleri uyarınca yapılan başvurunun kabulüne hukuken olanak bulunmadığı,
yolunda yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp
Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:
Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde
2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, Davalı
ESHOT Genel Müdürlüğü vekillerinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın
ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların, yakınlarının ölümü ile
sonuçlanan trafik kazasının oluşumunda davalı Belediyenin otobüs
duraklarının yerini belirlemedeki hizmet kusurunun etkili olduğundan
bahisle, maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle açılmıştır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7.
maddesinin (f) bendinde, “büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya
yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve
koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her
türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve
tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile
karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park
yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;
kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün
işleri yürütmek”, (p) bendinde ise, “büyükşehir içindeki toplu taşıma
hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek
veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve
servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek” büyükşehir
belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmış; aynı
Kanun’un 9. maddesinin ilk fıkrasında “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su,
göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon
içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da
görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum
ve kuruluş temsilcilerinin katılacağı ulaşım koordinasyon merkezi
kurulacağı belirtilmiş ve maddenin ikinci fıkrasında “Bu Kanun ile
büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini planlama, koordinasyon
ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve
araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir
sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon
merkezi tarafından kullanılır.” hükmüne; aynı maddenin dördüncü fıkrasında
“Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan
kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için
bağlayıcıdır.” hükmüne; maddenin beşinci fıkrasında “Koordinasyon
merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum
ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.” hükmüne yer verilmiştir.
15 Haziran 2006 tarih ve 261999 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan “Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği”nin
6. maddesinde, alt yapı koordinasyon merkezi ile ulaşım koordinasyon
merkezi tarafından alınan ortak yatırım ve toplu taşımayla ilgili kararlar;
büyükşehir belediyesi, büyükşehir dâhilindeki diğer belediyeler ve
büyükşehir sınırları içindeki kamu kurum ve kuruluşları ile diğer gerçek ve
tüzel kişileri bağlayacağı belirtilmiş ve Yönetmeliğin 18. maddesinin 1.
fıkrasında, kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen
her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret
ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş
ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri
yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler
ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan,
arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların
sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek, izin
verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde özürlüler
için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamak Büyükşehir
Belediyeleri Koordinasyon Merkezlerinin görevleri arasında sayılmıştır.
5216 sayılı Kanun ve Büyükşehir Belediyeleri
Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği dayanak alınarak çıkarılan İzmir
Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği’nin 8.
maddesinin 4. fıkrasının (e) bendinde de İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım
Koordinasyon Merkezi’nin kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu
üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi
sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını
belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu,
yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit
etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait
otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri
olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi
için izin vermek, izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer
park yerlerinde özürlüler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını
sağlamakla görevli olduğu; Yönetmeliğin 11. maddesinde de, İzmir Büyükşehir
Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi’nin yürütme organının İzmir
Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığı olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan,
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının
karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek
olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili
kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve
denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,
çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında
uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları
trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli
görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları
kaynak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve
yetkileri arasında olduğu; Kanunun "Duraklamanın yasak olduğu
yerler" başlığını taşıyan 60. maddesinde; Taşıt yolu üzerinde; duraklamanın
yasaklandığının bir trafik işareti ile belirtilmiş olduğu yerlerde, sol
şeritte,(raylı sistemin bulunduğu yollar hariç),yaya ve okul geçitleri ile
diğer geçitlerde, kavşaklar, tüneller, rampalar, köprüler ve bağlantı
yollarında ve buralara, yerleşim birimleri içinde beş metre ve yerleşim
birimleri dışında yüz metre mesafede, görüşün yeterli olmadığı tepelere
yakın yerlerde ve dönemeçlerde, otobüs, tramvay ve taksi duraklarında,
duraklayan veya park edilen araçların yanında, işaret levhalarına, yaklaşım
yönünde ve park izni verilen yerler dışında; yerleşim birimi içinde onbeş
metre ve yerleşim birimi dışında yüz metre mesafede, duraklamanın yasak
olduğu belirtilmiştir.
Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması amacıyla
istemde bulunan ESHOT Genel Müdürlüğü’nün, 27.07.1943 gün 4483 sayılı
“İzmir Tramvay ve Elektrik Türk A.Ş. İmtiyazıyla Tesisatının Satın
Alınmasına Dair Mukavelenin Tasdiki ve Bu Müessesenin İşletilmesi Hakkında
Kanun” ile kurulduğu; davalı Kurumun, İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı,
tüzel kişiliği olan katma bütçeli bir kurum olduğu; anılan Belediyenin
iştiraki durumunda bulunmadığı, İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırları
dâhilinde toplu ulaşım hizmetini yürüttüğü anlaşılmaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; 10.4.2010
tarihinde Yeşildere Caddesi 5350 Sokak kavşağında Geçit-2 olarak
adlandırılan otobüs durağında ESHOT Genel Müdürlüğüne ait belediye
otobüsüne, davacıların mirasçısı M.S.'nin kullandığı motosikletin çarpması
sonucu motosiklet sürücüsünün hayatını kaybettiği; davacılar vekilinin dava
dilekçesinde; otobüs durağının, Trafik Kanunu'na aykırı surette
yapıldığını, halen faal durumda olduğunu, duraklama noktasının her an
kazaya sebep olabileceğini, Eshot Genel Müdürlüğü'ne ait belediye otobüs
durağının, duraklamanın yasak olduğu noktaya yapılmış olmasının, idarenin
hizmetinin kötü işlediğini ya da gerektiği gibi işlememesinden kaynaklanan
hizmet kusuruna ilişkin bulunduğunu; İdarenin kamu hizmetini, mevzuatta
belirtilen nitelik ve ölçülere aykırı olarak yerine getirmediğini ifade
ederek; murislerinin vefatı nedeniyle uğradıkları zarara karşılık 37.500,00
TL destekten yoksun kalma, 80.000,00 TL manevi tazminatın taraflarına
ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davayı açtığı anlaşılmaktadır.
Anayasa’nın 125.
maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b. maddesinde, İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Buna göre; zararın ve tazminat talebinin,
Belediye'ye ait otobüs sürücüsünün trafik kurallarını uygulama ve bu
kurallara uyma konusundaki dikkatsizlik ve tedbirsizliği sonucu oluşan
kişisel kusura değil de, otobüs durak yerinin saptanması şeklinde
somutlaşan kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında doğduğu nedeniyle idarenin
hizmet kusuruna dayandırılması karşısında; kamu hizmeti yürüten İzmir
Büyükşehir Belediye Başkanlığı ESHOT Genel Müdürlüğü’nün, bu hizmeti
yürüttüğü sırada kişilere verdiği zararın tazmini istemiyle açılan dava,
olayda kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp
yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu
bulunup bulunmadığının saptanmasını gerektirmektedir. Bu hususların
saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı
Yasa’nın 2/1-b maddesi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümünde
idari yargı yerleri görevlidir.
Diğer yandan; 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011
günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.
maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer
kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin
olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda
görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün
uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik
kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa
ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta
sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde
açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”;
Yasanın Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci
fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari
yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara
uygulanmaz” denilmiştir.
2918 sayılı Yasanın 110. maddesinin 19.1.2011
tarihinde yürürlüğe girdiği; davanın ise İdare Mahkemesinde 20.12.2010
tarihinde açıldığı gözetildiğinde, bakılan davada, anılan madde hükmünün
uygulanmayacağı açıktır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü
idari yargı yerinin görevine girdiğinden, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının
başvurusunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/193
KARAR NO: 2013/625
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Davacılara ait tarlanın
yanından akan dere üzerine, davalı idarelerce köprü (menfez) inşa edilmesinden
sonra dere sularının davacılara ait tarlalara zarar vermesi nedeniyle,
davacılar tarafından bu zararın giderilmesine yönelik olarak menfezin
tahkimat duvarlarının idarece gereği gibi inşasının yeniden yapılması ya da
bu inşanın davacılar tarafından yapılabilmesini sağlayacak gerekli ödemenin
yapılması istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar : 1-H.B. 2-H.B. 3-T.B. 4-A.B.
Vekili :
Av. N.T.
Davalılar : 1-Oruçbeyli Köyü Muhtarlığı
2-Tekirdağ Valiliği İl Özel İdaresi
(Yatırım ve İnşaat Müdürlüğü)
Vekili :
Av.G.Y.
3-A.C.
Vekilleri :
Av.M.İ., Av.A.G.
O L A Y :
Davacılar dilekçelerinde; Karaçalı Köyü Parsel 100 kaydındaki gayrimenkuIün
mülkiyet ve zilyetliklerinde bulunduğunu; bu gayrimenkul hududunun dere
olduğunu, bu dereye bir köprü yapıldığını, köprü yapılışından sonra,
köprüden çıkan suyun tarlalarına taştığını ve zarar verdiğini; bu konuda
Tekirdağ 2.Sulh Hukuk Mahkemesinin 2008/46 D.iş sayılı dosyası ile tespit
yapıldığını; tespit raporunda, projenin davalı İl Özel İdaresi Yatırım ve
İnşaat Müdürlüğünce yapıldığının açık olduğunu, Kurumun araçlarının taş
taşıdığının, tanıklarca bilindiğini, Kurumu bu neden ile davalı
gösterdiklerini; Oruçbeyli Köyü Muhtarlığının, bu konuda İl Özel
İdaresinden köprü inşası için finans temini ve bunu köprüde harcama yapmak
sureti ile işi üstlendiğini; bu konuda İl Özel İdaresine yaptıkları yazılı
başvuruda mesuliyetin Oruçbeyli Muhtarlığında olduğunun belirtildiğini, bu
nedenle davalı gösterdiklerini; A.C.’ı, köprünün yapılmasını talep eden ve
yapımında finans temin eden kişi olması nedeni ile davalı olarak
gösterdiklerini; köprü yapımından önce su kendi yönünde aktığından, su
basmasının hiç olmadığını; tespit dosyasında, imalatın eksik olması nedeni
ile su taşkınının olduğunun görüldüğünü, taşkının önlenebilmesi için bilirkişi
raporunda gösterildiği şekilde ilave imalatın yapılmasının gerektiğini,
ilave imalat için 8.000,00 YTL ile 5 İş gününün gerektiği ifade ederek;
eksik inşa sonrası zararın önlenmesi için eksikliklerin davalılar
tarafından giderilerek zararın önlenmesinin sağlanması; aksi takdirde,
eksikliğin giderilmesi için gereken bedelin, Mahkemece tespit olunarak
taraflarına ödenmesinin sağlanması istemiyle adli yargı yerinde adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalılardan Tekirdağ İl Özel İdaresi vekilinin
Mahkemeye verdiği cevap dilekçesinde; köprünün imalatının Oruçbeyli köyü
muhtarlığı tarafından yapıldığını, Muhtarlığın, Özel İdare Müdürlüğüne
verdiği 20/08/2004 tarih 2118 sayılı dilekçesi ile Orucbeyli Köyü ile
Karacalı Köyü arasındaki dereye köprü (menfez) yaptırmak istediklerini bu
konuda Köylere Hizmet Götürme Birliğinden kendilerine yardım yapılmasını
istediklerini; köprü yapılması için Oruçbeyli köyü muhtarlığının İl Özel
İdaresinden 2004 yılında maddi yardım talebi üzerine, sadece keşif
çıkartılarak ilgili köy tüzel kişiliğine İl Daimi Encümeninin 02/09/2004
tarih 279 sayılı kararı ile Köylere Yardım Yönetmeliği çerçevesinde 1.500
YTL. Yardım verilmiş bulunduğunu; yardım talep eden tüm köylerin köy tüzel
kişiliğine yardım vermenin İl Özel İdaresi'nin yükümlülüğünde olduğunu,
ancak bu durumun yapılan faaliyetten dolayı köylere yardım veren İdareyi
mesul durumuna getirmeyeceğini, zira hatalı veya eksik bir işlem yapıldı
ise bunun ancak köy tüzel kişiliğinin sorumluluğunda olacağını; bu konuda
köprüyü (menfez) köy muhtarlığının yaptırdığına dair faturalar ve evrakın
da mevcut olduğunu, Oruçbeyli Köy Muhtarlığı tarafından köprü yapımında
kullanılmak için Köylere Yardım Yönetmeliği çerçevesinde İdareden alınan
1.500- YTL. yardımla malzeme alındığı ve köprü yapımından Köy Tüzel
Kişiliğinin sorumlu olduğunun bu evraklar ile de sabit bulunduğunu; bu
menfez için İl Özel İdaresinden köy yardımının "köylünün genel
talebi" olması dolayısıyla, köy tüzel kişiliğinin yardım talebinde
bulunmasından dolayı verilmiş bulunduğunu, köylünün yani kamunun genel
isteğinin söz konusu olduğunu; davada iddia edildiği gibi bir eksik yapılaşmanın
bulunmadığını, aksi durumda bile bundan menfez için köy yardımı veren İl
Özel İdaresinin değil, köy yardımını yerinde ve uygun kullanmayan köy tüzel
kişiliğinin mesul olacağını ifade ederek, davanın reddinin gerektiğini
savunmuştur.
Tekirdağ 2.Asliye Hukuk Mahkemesi; 29/12/2009 gün
ve E2008/249, K:2009/362 sayı ile, bilirkişi heyetinin 08/06/2009 tarihli
raporları ile davacıların taşınmazının hududundaki dere yatağına köy yolu
asfaltından tarlalara ve ormana geçişin sağlanması amacı ile yapılan
menfezin derenin kesitini yarı yarıya düşürdüğünden akan suyun miktarının
ve dolayısı ile hızının artmasına neden olduğunu, sel sularının davacılara
ait taşınmaza zarar vermemesi için taş tahkimatların 3m daha yükseltilmesi
ve 50 m
devam etmesi gerektiğini, ilk 30 m’lik kısmın hA.lı taş tahkimatı olması
gerektiği, bu işlemin yapılabilmesi için 10 gün ve 12.000,00 TL masraf
gerektiğini, eksikliklerin tamamlanması halinde aynı zararın meydana
gelmeyeceğini rapor ettiklerinin görüldüğü, menfezin yapımında davalıların
müşterek ve müteselsil hareket ettikleri anlaşıldığından, davacının
davasının kabulüne karar vermiş; kararın temyizi üzerine Yargıtay 4.
Hukuk Dairesi 26/01/2011 gün ve E:2010/1795, K:2011/648 sayı ile;
Davacı yanın, davalı Muhtarlığın diğer davalı Özel İdare’den sağladığı para
yardımı ile yaptırdığı köprü inşaatı nedeniyle zarara uğradığını
belirterek, davalı idarelerin işlem ve eylemleri nedeniyle zarara
uğradıklarını ileri sürdüklerine göre, böyle bir isteğin 11.2.1959 günlü,
17/15 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Yasası’nın 2/I-b maddesi gereğince tam yargı davasının
konusu oluşturduğu ve bu davalara bakmaya idari yargı yerinin görevli
bulunduğu; yerel mahkemece açıklanan yön gözetilerek, davalılar Özel İdare
Müdürlüğü ile Oruçbeyli Köyü Muhtarlığı yönünden yargı yolu bakımından
mahkemenin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesinin reddedilmesi gerekirken
işin esasının incelenmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın
bozulmasının gerekmiş olduğu; diğer davalı A.C.’ın temyiz itirazına
gelince; adı geçen davalının köprü yapımındaki katkısı inşaatın yapılması
için köy muhtarlığına para yardımında bulunmak olup inşaatın plan ve
projesinin yapımcısı olmadığı gibi karara katılanlar arasında da
olmadığından ona husumet yöneltilemeyeceği; yerel mahkemece açıklanan olgu
gözetilerek, davalılardan A.C. hakkındaki davanın husumet yönünden
reddedilmemiş olması doğru olmadığından kararın bu nedenle de bozulması
gerektiği; sonuçta temyiz olunan kararın gösterilen nedenlerle davalılardan
Özel İdare Müdürlüğü ile Oruçbeyli Köyü Muhtarlığı yönünden; diğer bentte
gösterilen nedenlerle diğer davalı A.C. yararına Bozulmasına karar vermiş;
karar düzeltme istemi Daire’ce reddedilmiş; Mahkemece bozma ilamına
uyulmuştur:
TEKİRDAĞ 2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:18.10.2011 gün
ve E:2011/338, K:2011/298 sayı ile; dava dosyasının özetini yaptıktan ve
bozma ilamına uyulmuş olduğu belirtildikten sonra; Mahkemenin bozma ilamına
uyduktan sonra bozma ilamı doğrultusunda işlem yapmak durumunda olduğu;
bozma ilamına göre araştırılması gereken herhangi bir hususun bulunmadığı;
bozma ilamında da belirtildiği gibi davanın açılmasına neden olan zararın
doğumuna neden olan bir idari kararın ve uygulanmasının söz konusu olduğu;
idarenin eylem ve işlemlerinden doğan zararlara karşı açılacak davalarda
mahkemelerinin değil, idari yargının görevli bulunduğu; 01.10.2011
tarihinde yürürlüğe giren HMK 3. maddesinde "Her tür idari eylem ve
işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı vücut
bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine yahut kişinin ölümüne bağlı
maddi ve manevi zararların tazminine ilişkin davalara Asliye Hukuk Mahkemeleri
bakar. " denildiği; buna göre de vücut bütünlüğünden doğan zararların
Adli yargı, eşyaya verilen zararların da idari yargının görevinde
bulunduğu; son yasal düzenlemeye göre de her ne kadar görev kamu düzenini
ilgilendirip yargılamanın her aşamasında talep üzerine veya resen dikkate
alınması gerekiyor ise de yeni yasa karşısında da durumun değişmediği; yine
diğer davalı A.C. yönünden bozmada belirtilen gerekçenin, mahkemelerince de
gerekçe olarak kabul edilip bu davalı yönünden husumet yokluğu nedeni ile
davanın reddine, diğer davalılar yönünden dava dilekçesinin görev yönünden
reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmanın gerekmiş olduğu
gerekçesiyle; davacının davasının davalı A.C. yönünden husumet yönünden
REDDİNE; davacının dava dilekçesinin davalılar Tekirdağ İl Özel İdaresi ve
Oruçbeyli Köy Muhtarlığı Tüzel Kişiliği yönünden mahkemelerinin görevsiz
olması nedeni ile REDDİNE, Tekirdağ İdare Mahkemesinin görevli ve yetkili
olduğuna karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Bu defa Davacılar vekili tarafından; davacılara
ait tarlanın yanından akan dere üzerine menfez inşa edilirken, oluşacak sel
sularının davacılara ait tarlalara zarar vermemesi için “inşa olunan
menfezin eksik ve hatalı tahkimatlarının eksikliklerinin tamamlanması veya
bu tahkimatların tamamlanması veya bu eksikliklerin tamamlanması için gerekeli
iznin ve tamamlama için gerekli 12.000,00 TL. (onikibin TL) ile Tekirdağ
2.Asliye Hukuk Mahkemesi dosyasındaki toplam 1.221,66 TL Mahkeme
masraflarının davacılara ödenmesi” istemiyle 1-Oruçbeyli Köyü Muhtarlığı
ile 2-Tekirdağ Valiliği İl Özel İdaresi Yatırım ve İnşaat Müdürlüğü'ne
karşı idari yargı yerinde dava açılmıştır.
TEKİRDAĞ İDARE MAHKEMESİ; 20.03.2012 gün ve
E:2012/296 sayı ile, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun dava
çeşitlerinin sayıldığı 2. kısmı altında düzenlenen "Eda Davası"
başlıklı 105. maddesinde; "Eda davası yoluyla mahkemeden, davalının,
bir şeyi vermeye veya yapmaya yahut yapmamaya mahkum edilmesi talep
edilir." hükmüne, "Terditli Dava" başlıklı 111. maddesinin
1. fıkrasındaysa; "Davacı, aynı davalıya karşı birden fazla talebini,
aralarında aslilik-ferilik ilişkisi kurmak suretiyle, aynı dava
dilekçesinde ileri sürebilir. Bunun için, talepler arasında hukuki veya
ekonomik bir bağlantının bulunması şarttır." hükmüne yer verilmiş,
yine aynı kanunun 1.maddesinde; "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla
düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir." denildikten
sonra "Asliye Hukuk Mahkemelerinin Görevi" başlıklı müteakip 2.
maddesinde; "1- Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın
malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda
görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk
mahkemesidir. 2- Bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme
bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da
görevlidir." hükmünün kurala bağlandığı; yasa koyucunun, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanun'unun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinde; "1- İdari dava türleri
şunlardır: a) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat
yönlerinden, biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için
menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları, c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden
dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar. / 2. İdari
yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile
sınırlıdır, İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme
görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine
getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin
takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler. / 3.
Cumhurbaşkanının doğrudan doğruya yaptığı işlemler idari yargı denetimi
dışındadır." şeklinde düzenlemeye gitmiş olduğu; dava dosyasının
incelenmesinden, davacıların taleplerinin; ya tarlalarının yanındaki dere
üzerine inşa edilen menfezin mütemmim cüzü olan tahkimat duvarlarının
yükseltilmesi ya da bu tahkimatların gereği gibi inşasına yeterli bir
miktar paranın kendilerine ödenmesinden ibaret olduğu, bu hususların adli
yargı mercileri önünde açılabilecek bir eda davasında terditli olarak
uyuşmazlık konusu edilebileceği, ortada idari davaya konu edilebilecek
idari bir işlem veya idari bir işlem yahut eylemden kaynaklanan bir zarar
bulunmadığından, davacıların taleplerinin idari yargı kolunda açılabilecek
bir dava türü vasıtasıyla karşılanamayacağı, dolayısıyla uyuşmazlığın görüm
ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı; bakılan
dava, Tekirdağ 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 18/10/2011 gün ve E:2011/338
K:2011/298 sayılı görevsizlik kararının kesinleşmesinden sonra
açıldığından, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi
zorunluluğunun doğduğu gerekçesiyle; 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve
dosyanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince bu konuda karar verilinceye
kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince,
idari yargı dosyası ile birlikte adli yargı dosyası da gönderilmek
suretiyle 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekilde
başvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında, davalılardan
1-Oruçbeyli Köyü Muhtarlığı ile 2-Tekirdağ İl Özel İdaresi yönünden doğan görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın
ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacılara ait tarlanın yanından akan dere
üzerine davalı idarelerce köprü(menfez) inşa edilmesinden sonra, dere
sularının davacılara ait tarlalara zarar vermesi nedeniyle; davacılar
tarafından bu zararın giderilmesine yönelik olarak menfezin tahkimat
duvarlarının idarece gereği gibi inşasının yeniden yapılması ya da bu
inşanın davacılar tarafından yapılabilmesini sağlayacak gerekli ödemenin
yapılması istemiyle açılmıştır.
İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu
hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projenin hukuka aykırı
olduğu nedeniyle iptali için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılacak davalar ile, idarenin aynı plan ve projeye göre meydana getirdiği
yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi
ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılacak davaların görüm ve çözümünün, iptal ve tam yargı
davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu,
idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu
taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş
görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazmini
davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin
özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik
yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Anayasanın 125 inci maddesinin son fıkrasında,
idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu
kurala bağlanmış olup, bununla birlikte idarenin yürütmekle görevli olduğu
bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişinde nesnel nitelikli
bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusurunun
hizmetin kötü işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleştiği ve
bunun idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açtığında kuşku
bulunmamaktadır.
Olayda, davacılar tarafından, davalı idarelerce,
tarlalarının yanından akan dere üzerinde yapılan betonarme kutu menfezin ve
devamındaki taş tahkimatların yetersiz olması ve imalatın hatalı
yapılmasından dolayı oluşan sel sularının tarlalarına zarar verdiğinden
bahisle; yapılan tahkimat duvarlarının gereği gibi inşası ya da bu
tahkimatların gereği gibi inşası için gerekli masrafları karşılamaya
yeterli miktarın ödenmesi istemiyle, davalı kamu tüzel kişilerine karşı
dava açıldığı anlaşılmaktadır.
Ancak, davacıların, davalarını alışılagelmiş,
klasik tazminat davası şeklinde açmadıkları; idarece inşa edilen menfezden
kaynaklanan, kendi malvarlıklarında meydana gelen eksilmeyi, doğrudan
uğradıkları zararın tazminini istemek yerine; idarelerin, uğranılan zararı
giderecek şekilde mevcut menfezi ve tahkimat duvarında değişiklik yapmaları,
eğer bu yola gidilmeyecek ise de, eksik yapılaşmanın kendileri(davacılar)
tarafından giderilmesine izin verilmesi, bunun için de eksik inşa bedelinin
davalılar tarafından kendilerine(davacılara) ödenmesi şeklinde talepte
bulundukları görülmektedir.
İdare hukuku
alanında verilen zararın genel olarak para ile karşılandığı, idarenin, para
dışındaki bir tazmin şekline mahkum edilmesinin uygulamada bazı güçlükler
doğurduğu, kararın yerine getirilmesini güçleştirdiği; Danıştay’ın da,
Fransız Danıştayı gibi, kural olarak paranın dışında diğer tazmin yollarına
gitmediği görülmekte ise de; Doktrinde; tam yargı davalarının, tazminat
davalarını da kapsayan ancak ondan daha geniş bir kapsam içerdiği; buna
göre, uğranılan zararın karşılanmasının, verilen zararın niteliğine göre,
bazen eski durumun geri getirilmesi, bir şeyin aynen ifası, ya da bir
miktar paranın ödenmesi biçiminde de olabileceği kabul edilmektedir. (İdare
Hukuku C.2-İdari Yargılama Hukuku; Gözübüyük&Tan, s.733)
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun'unun dava
çeşitlerinin sayıldığı 2. kısmı altında düzenlenen "Eda Davası"
başlıklı 105. maddesinde; "Eda davası yoluyla mahkemeden, davalının,
bir şeyi vermeye veya yapmaya yahut yapmamaya mahkum edilmesi talep
edilir." hükmüne yer verilmiş; buna karşılık, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu’nun “ İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin
Sınırı” başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasında, idari dava türleri: iptal,
tam yargı ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden
doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için
yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmış; bu maddenin birinci
fıkrasının (b) bendinde tam yargı davaları, idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan dava
olarak tanımlanmış; 3'üncü maddesinde, tam yargı davalarına ilişkin
dilekçelerde uyuşmazlık konusu miktarın gösterileceği belirtilmiş; 14'üncü
maddesinin üçüncü fıkrasının (g) bendinde, dilekçelerin 3 ve 5'inci
maddelere uygun olup olmadığı yönlerinden inceleneceği öngörülmüş; 15'inci
maddesinin birinci fıkrasında, Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince
yukarıdaki maddenin 3'üncü fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık
görülürse, 14'üncü maddenin; 3'üncü fıkrasının (g) bendinde yazılı halde
otuzgün içinde 3 ve 5'inci maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya
noksanları tamamlanmak yahut (c) bendinde yazılı hallerde, ehliyetli olan
şahsın avukat olmayan vekili tarafından dava açılmış ise otuzgün içinde
bizzat veya bir avukat vasıtasıyla dava açılmak üzere dilekçelerin reddine
karar verileceği kuralına yer verilmiş olup, anılan Yasada, eda davası
şeklinde bir dava türüne yer verilmemiştir.
Her ne kadar, dava 6100 sayılı Kanunun 105.
maddesi kapsamında bir eda davasını çağrıştırmakta ise de, dava
dilekçesindeki iddiaların, davalı idarelerin idari eylem ve işlemleri
nedeniyle idare hukuku alanındaki tazmin sorumluluğuna ilişkin bulunduğu, dava konusu edilen işin kamu hizmeti olduğu, kamu hizmetini
yürütmekle yükümlü kılınan kamu kuruluşlarının, kamu hizmetini yürütürken
kişilere verdikleri iddia olunan zararın giderilmesine ilişkin davada; kamu
hizmetinin yöntemine ve hukuk kurallarına uygun olarak yürütülüp yürütülmediği,
kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediği, sonuçta, hizmet kusuru
ve idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının tayin ve
tespitinin önem kazandığı; bu bağlamda davanın 2577 sayılı Yasanın 2'nci
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen tam yargı davası
niteliğini taşıdığı; bu dava ile ulaşılmak istenilen asıl amacın;
davacıların taşınmazlarında, idarelerce yaptırılan menfez ve tahkimat
duvarları nedeniyle uğranılan zarara ve bu zararın giderilmesine ilişkin olduğu;
idarenin yürütmekle yükümlü olduğu bir görevi yerine getirirken tesis
ettiği idari işlem ve eylemler nedeniyle hakları muhtel olanlar tarafından
açılacak davaların özel hukuk hükümleri çercevesinde adli yargı yerlerinde
görülmesine olanak bulunmadığı, dava dilekçesinde, terditli biçimde ifade
edilen talep farklılığının, bu durumu değiştirecek niteliği bulunmadığı; bu
eksikliğin, İdari Yargı yerince dilekçe ret kararı verilmek suretiyle
tamamlatılmasının mümkün olduğu açıktır.
Dolayısıyla; davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Tekirdağ İdare
Mahkemesi’nin başvurusunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Tekirdağ İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/196
KARAR NO: 2013/626
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET
: Özelleştirme Uygulamaları Kapsamında İşsiz
Kalan ve Bilahare İşsiz Kalacak Olan İşçilerin Diğer Kamu Kurum ve
Kuruluşlarında Geçici Personel Statüsünde İstihdam Edilmelerine İlişkin
Esasları düzenleyen 2004/7898 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı çerçevesinde;
21.03.2006-01.01.2009 tarihleri arasında Mersin Adliyesinde 657 sayılı
Yasanın 4/C maddesi uyarınca görev yapıp emekli olan davacının; askerlik
borçlanma bedeline ilişkin alacağının ödenmesi istemiyle açtığı davanın,
2577 sayılı İYUK.’nun 2/1-c. maddesi kapsamında İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesinin gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
M.A.
Vekili :
Av.M.A.
Davalılar :
1-Adalet Bakanlığı(Adli Yargıda)
Vekili :
Haz.Av.F.A.
2-Mersin Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet
Komisyonu Bşk. (İdari Yargıda)
O L A Y :
Ergani Çimento A.Ş. Genel Müdürlüğü bünyesinde yaklaşık 12 yıl çalıştıktan
sonra 18.01.1998 tarihinde, kurumun özelleştirilmesi üzerine işten
çıkarılan davacı; Özelleştirme Uygulamaları Kapsamında İşsiz Kalan ve
Bilahare İşsiz Kalacak Olan İşçilerin Diğer Kamu Kurum ve Kuruluşlarında
Geçici Personel Statüsünde İstihdam Edilmelerine İlişkin Esasları düzenleyen
2004/7898 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı çerçevesinde; 21.03.2006-01.01.2009
tarihleri arasında Mersin Adliyesinde 657 sayılı Yasanın 4/C maddesi
uyarınca görev yapıp 01.01.2009 tarihinde emekli olmuştur.
Davacı dava dilekçesinde; emekliliğe ayrılması nedeniyle
tüm haklarının (kıdem tazminatı, yol harcırah, yemek bedeli ve Askerlik
Borçlanma tutarları) tarafına ödenmesi hususunda 06/05/2009 tarihinde
Mersin Cumhuriyet Başsavcılığına başvuru yaptığını, Mersin Cumhuriyet
Başsavcılığının, 05/10/2009 tarih B.03.1.imi.1.33 00 00 09/501 sayılı
yazısıyla, söz konusu alacaklarının ödenemeyeceğini bildirdiğini; Mersin
Adli Yargı Adalet Komisyonu ile kendisi gibi 657 sayılı 4/C kapsamındaki
personel arasında imzalanan sözleşmede "1 yıldan az süreli istihdam
edilen geçici personele hizmet sözleşmesinde belirtilen ücretler dışında
başka ücret ödenmez ve bu sözleşmelerine bu yolda hüküm konulmaz"
hükmünün bulunduğunu; çalıştığı sürelerde herhangi bir ücret fazlalığı
talebinin olmadığını ancak emekliliğe ayrılması sebebiyle ücretleri hak
ettiğini düşündüğünü ifade ederek; fazlaya ilişkin talep ve dava hakları
saklı kalmak kaydı ile tüm işçilik alacaklarının tahsili şartı ile davanın
kabulüne, 100,00 TL kıdem tazminatı, 100,00 TL yol harcırahı, 100,00 TL
yemek bedeli, 100,00 TL askerlik borçlanma bedeli, 100,00 TL fazla mesai
bedelinin, 01/01/2009 tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte
tahsili istemiyle; adli yargı yerinde dava açmıştır.
MERSİN 1.İŞ MAHKEMESİ: 25.05.2010 gün ve
E:2009/1012, K:2010/204 sayı ile; davacının davalı Adalet Bakanlığı iş
yerine özelleştirmeden geldiği, bu talepler için 657 sayılı yasaya göre
istemde bulunulmasının gerektiği, davaya idare mahkemesinde devam
edilmesinin gerektiği; Mahkemelerinin yetkisiz olduğu gerekçesiyle; Mahkemelerinin
yetkisizliğine dosya kesinleştiğinde yetkili ve görevli olan Mersin İdare
Mahkemesi'ne gönderilmesine, bu bakımdan dava dilekçesinin reddine karar
vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Bu defa, Davacı vekili; Mersin Adliyesinde
sözleşmeli personel olarak görev yapmakta olan müvekkilinin göreve
başladığı 21.03.2006 tarihinden itibaren yapmış olduğu fazla mesai
nedeniyle ödenmeyen mesai ücretinin, askerlik borçlanma bedelinin, kıdem
tazminatı ve yol harcırahının ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine
ilişkin 10.09.2009 tarih ve 501 sayılı işlemin iptali ile müvekkilinin hak
ettiği 3.000 TL Kıdem Tazminatı, 500,00 TL Yol Harcırahı, 5.000 TL Yemek
Bedeli, 4.379,40 TL Askerlik Borçlanma Bedeli, 5.000 TL Fazla Mesai
Ücretinin hak ediş tarihlerinden itibaren işletilecek mevduata uygulanan en
yüksek reeskont faizi ile birlikte tazmini talebi ile Mersin 1 İdare
Mahkemesi’nde 2010/1845 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını ancak
mahkemenin 17.11.2011 tarihinde her bir tazminat talebine karşı ayrı ayrı
dava açılmak üzere davanın reddine karar vermiş olduğunu ifade ederek;
Mersin Adliyesinde sözleşmeli personel olarak görev yapmakta iken
01.09.2009 tarihinde emekliye ayrılan müvekkilinin, 657 sayılı Yasanın 4/c
maddesi kapsamında 21.03.2006-01.01.2009 tarihleri arasındaki çalışması
nedeniyle tüm haklarının hesaplanarak müvekkiline ödenmesi istemiyle
yapılan başvurunun reddine ilişkin 10.09.2009 tarih ve 501 sayılı işlemin
iptali ile müvekkilinin hak ettiği 4.379,40 TL Askerlik Borçlanma Bedelinin
hak ediş tarihinden itibaren işletilecek mevduata uygulanan en yüksek
reeskont faizi ile birlikte tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
MERSİN 1. İDARE MAHKEMESİ; 24.02.2012 gün ve
E:2011/1931, K:2012/218 sayı ile; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası Kanunu 101. maddesinde, "Bu Kanunda aksine hüküm
bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya
çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür." hükmünün yer aldığı;
dava dosyasının incelenmesinden; 21.03.2006-01.01.2009 tarihleri arasında
Mersin Adliyesinde 657 sayılı Yasanın 4/C maddesi uyarınca görev yapıp
01.01.2009 tarihinde emekli olan davacının "çalıştığı dönemde kendisinden
kesilen askerlik borçlanma bedelinin tarafına iadesi istemiyle yaptığı
06.05.2009 günlü başvurunun dava konusu işlem ile reddi üzerine bakılmakta
olan davanın açıldığının anlaşıldığı; bu durumda, 5510 sayıl Yasa uyarınca
davacıdan tahsil edilen askerlik borçlanma primlerinin iadesi istemiyle
açılan işbu davanın görüm ve çözümünün 5510 sayılı Yasanın yukarıda metni
verilen 101. maddesi uyarınca İş Mahkemesinin görev alanında olduğu
sonucuna varıldığı gerekçesiyle; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanununun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, bu karar da temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan AKARSU’nun katılımlarıyla
yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Adli ve idari
yargı yerleri arasında anılan Yasanın 14. maddesinde öngörülen biçimde
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının; adli yargı
dosyası ile birlikte 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı
vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği; her iki yargı yerinde “askerlik borçlanma
bedeli” yönünden olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın
ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Özelleştirme Uygulamaları Kapsamında İşsiz
Kalan ve Bilahare İşsiz Kalacak Olan İşçilerin Diğer Kamu Kurum ve
Kuruluşlarında Geçici Personel Statüsünde İstihdam Edilmelerine İlişkin
Esasları düzenleyen 2004/7898 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı çerçevesinde;
21.03.2006-01.01.2009 tarihleri arasında Mersin Adliyesinde 657 sayılı
Yasanın 4/C maddesi uyarınca görev yapıp emekli olan davacının; askerlik
borçlanma bedeline ilişkin alacağının ödenmesi istemiyle açılmıştır.
657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu’nun istihdam şekillerini düzenleyen değişik 4.
maddesinde, kamu hizmetlerinin memurlar, sözleşmeli personel, geçici
personel ve işçiler eliyle gördürüleceğine işaret edilmiş ve (C) bendinde,
“C) Geçici personel: Bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna
Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşlerine dayanılarak
Bakanlar Kurulunca karar verilen görevlerde ve belirtilen ücret ve adet
sınırları içinde sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kimselerdir.”
şeklinde tanımlanmıştır.
Diğer taraftan, “Özelleştirme Uygulamaları
Kapsamında İşsiz Kalan ve Bilahare İşsiz Kalacak Olan İşçilerin Diğer Kamu
Kurum ve Kuruluşlarında Geçici Personel Statüsünde İstihdam edilmelerine
İlişkin Esaslar”ı düzenleyen 2004/7898 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın 3.
maddesinde, “… Geçici personele bu esaslarda belirtilen ücretler dışında
her hangi bir ad altında bir ücret ödenemez ve sözleşmelerine bu konuda
hüküm konulamaz…” hükmüne; yine 2008/13126 sayılı, “Kamu Kurum ve
Kuruluşlarındaki Geçici Mahiyetteki İşleri Yürütmek Üzere Geçici Personel
İstihdamı ve Bu Personele Ödenecek Ücretler Hakkında”ki Bakanlar Kurulu
Kararının 3 maddesinin 5. fıkrasında, “Geçici personele bu Kararda belirtilen
ücretler dışında her hangi bir ad altında ücret ödenemez ve sözleşmelerine
bu yolda hüküm konulamaz.”hükmüne; “Sözleşmenin feshi halinde tazminat
hakkı” başlıklı 10.maddesinde, “Geçici personelin hizmet sözleşmesinin
feshinde, ihbar, kıdem veya sair adlar altında herhangi bir tazminat
ödenmez.” hükmüne; ayrıca, anılan Kararın 1. maddesinde, istihdam edilecek
geçici personelde, 657 sayılı Kanununun 48.maddesinin (A) bendinin1, 4, 6
ve 7 numaralı alt bentlerinde belirtilen şartların aranacağı; 7.maddesinde,
çeşitli kanun, tüzük ve yönetmeliklerde Devlet memurları için suç sayılan
fiil ve hareketler ile yaptırımların, bu Karar gereğince istihdam edilecek
geçici personel için de geçerli olacağı hükümlerine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının,
Ergani Çimento A.Ş. Genel Müdürlüğü bünyesinde çalıştıktan sonra kurumun
özelleştirilmesi üzerine işten çıkarıldığı; Özelleştirme Uygulamaları
Kapsamında İşsiz Kalan ve Bilahare İşsiz Kalacak Olan İşçilerin Diğer Kamu
Kurum ve Kuruluşlarında Geçici Personel Statüsünde İstihdam Edilmelerine
İlişkin Esasları düzenleyen 2004/7898 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
çerçevesinde; 21.03.2006-01.01.2009 tarihleri arasında Mersin Adliyesinde
657 sayılı Yasanın 4/C maddesi uyarınca Geçici personel olarak görev
yaptığı, 01.01.2009 tarihinde emekli olduğu; 06.05.2009 tarihli dilekçe ile
Mersin Cumhuriyet Başsavcılığı'na başvurarak; Mersin Adliyesi bünyesinde
çalıştığı sürelerin, emekliliğe ayrılması nedeni ile tüm haklarının (kıdem
tazminatı, yol harcırahı, yemek bedeli ve askerlik borçlanma tutarları)
ödenmesini talep ettiği; isteğinin Mersin Cumhuriyet Başsavcılığının
10.9.2009 tarih B.03.1.İMİ.1.33 00 00 00 09/501 sayılı işlemiyle
reddedildiği; bu işlemde ret gerekçesi olarak; -yukarıda belirtilen-
Bakanlar Kurulu kararlarında yer alan, “geçici personele, bu Kararda
belirtilen ücretler dışında herhangi bir ad altında ücret ödenemez ve
sözleşmelerine bu yolda hüküm konulamaz” hükmünün gösterildiği
anlaşılmıştır.
Olayda davacının, 657 sayılı Yasa’nın 4/C.
maddesine istinaden çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararları gereğince, “Geçici
Personel” statüsünde, Hizmet Sözleşmesi ile çalıştırıldığı anlaşılmakta
olup, anılan yasal düzenlemelere göre işçi sayılmayan “kamu görevlisi”
olduğu; öte yandan, idare hukuku esaslarına göre düzenlenen hizmet sözleşmesinin
de “idari sözleşme” niteliği taşıdığı kanaatine varılmıştır.
İdarenin, kamu görevlisi sayılan personeli ile
arasındaki ilişki, idare hukuku ilkelerine dayanan ve idare hukuku
ilkeleriyle düzenlenen bir kamu hukuku ilişkisidir. Her ne kadar, hizmet
sözleşmesinin 9. maddesi ile, davacı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine
tabi kılınmış ise de, personelin bağlı olacağı sosyal güvenlik kurumunu
belirleyen bu hüküm, taraflar arasındaki kamu hukuku ilişkisini
değiştiremez ve ortadan kaldıramaz.
Bu duruma göre ve uyuşmazlığın çözümünde
2004/7898 ve 2008/13126 sayılı Bakanlar Kurulu Kararları ile bu kararlara
istinaden taraflar arasında imzalanan Hizmet Sözleşmesi hükümleri
irdelenerek bir sonuca ulaşılabileceği gözetildiğinde, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-c. maddesinde belirtilen idari sözleşmeden
dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlık kapsamındaki davanın görüm ve
çözümünde idari yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Mersin 1.İdare Mahkemesi’nce
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Mersin 1.İdare Mahkemesi’nin
24.02.2012 gün ve E:2011/1931, K:2012/218 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/204
KARAR NO: 2013/627
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Davalı Zonguldak
Belediyesi tarafından meclis Kararına istinaden, iş yerleri ile ilgi olarak
davacı adına belirlenen 2.832,00'
şer TL tutarındaki katı atık, toplama taşıma ve bertaraf ücreti ödenmesine
ilişkin işlemlerin iptali istemiyle açılan davanın gerek su ve kanalizasyon
hizmetleri özel bir kanun ile düzenlenmeyen Zonguldak Belediyesince tesis
edilmiş olması, gerekse de taraflar arasında abonelik ilişkisi bulunuyor
olması birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu ücretin idareyle kişi
arasında abonman sözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve
hizmet karşılığında maliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeye
dayanılarak alınan bir ücret olduğu anlaşılmakla, ADLİ YARGI YERİNDE
görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : B.Z.
Vekili : Av. E.M.
Davalı : Zonguldak Belediye Başkanlığı –
ZONGULDAK
Vekili
: Av. R.E. (İdari Yargıda)
O L A Y :
Davacı vekili özetle, davacı adına 03.01.2011 tarihinde tebliğ edilen yazı
ile 2010 yılı 12 ay için, Terakki Mahallesi Cumhuriyet Caddesi 18/E sayılı
yer ile ilgili olarak toplam 2.832,00 TL katı atık toplama, taşıma, bertaraf
ücreti ile, 11.01.2011 tarihinde tebliğ edilen yazı ile de terakki
Mahallesi Doktor Oğuz Gürcan Sokak no:1 sayılı yer için 2010 yılı için 12
aylık toplam 2.832,00 TL ve 21.01.2011 tarihinde tebliğ edilen işlem ile de
Meşrutiyet Mahallesi UzunM. Caddesi no:15 sayılı yer için 2010 yılı için 12
aylık toplam 2.832,00 TL katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücretinin
tahakkuk ettirilerek tebligatların bırakıldığını, söz konusu katı atık
toplama, taşıma ve bertaraf ücretleri ile ilgili yapılan tahakkuk işlemlerinin
yasaya aykırı olduğunu, her ne kadar tahakkuk işlemleri B.Z. adına yapılmış
ise de, iş yerlerinin Paşalar Gıda (Ltd. Şti.), Paşalar Gıda ve Temz. Ürn.
Turz. Teks. İnş. Oto. Elkt. Elektronik Tlkm. San. Tic. Taah. ve Paz. Ltd.
Şti. unvanlı şirketlere ait olduğunu, B.Z.'ın şahsına yapılan tahakkuk
işlemlerinin bu nedenle yasaya aykırı olduğundan iptali gerektiğini, adı geçen iş yerlerinin ayrı ayrı su
aboneliğine tabi olup, çevre temizlik vergisi olarak su bedeli ile
birlikte davaya konu edilen işlemlerle ilgili hizmet ücretleri de
alındığını, aynı konuda ikinci bir hizmet ücreti alınmasına dair işlemin
yasaya aykırı olduğunu belirterek söz konusu işlemlerin iptali istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
Zonguldak Vergi Mahkemesi; 03.02.2011 gün,
E:2011/205, K:2011/135 sayı ile özetle, uyuşmazlığın çözümünde genel
görevli İdare Mahkemesi görevli olduğundan, davanın görev yönünden reddine
karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Zonguldak İdare Mahkemesi; 09.03.2011 gün,
E:2011/280, K:2011/245 sayı ile özetle, ‘’Su, atık su ve katı atıklardan
alınacak ücretler vergi, resim, hA. ve benzeri mali yükümlerden
sayılamayacağından, bu konudaki tarifelerle ilgili uyuşmazlıkların
çözümünde idare mahkemesi görevlidir. Ancak sözleşme yapıldıktan sonra
abonman sözleşmesinin tarafı olan kişiden su, atık su ve katı atık toplama,
taşıma ve bertaraf bedeli istenilmesine ilişkin faturaya dayalı ve bu
neviden işlemlerle ilgili olarak açılacak davaların adli yargı yerinde
çözümlenmesi gerekmektedir. İdarenin faaliyet alanıyla ilgili olarak
yürürlüğe koyduğu düzenleme ile buna dayanan tarife kararlarının yargısal
denetiminin idari yargı yerinde ve idare mahkemelerinde, abonman
sözleşmesine dayanan alacak-borç ilişkisi kapsamındaki atık su bedelinin
tahsiline ilişkin davaların ise adli yargı yerinde görülüp çözümlenmesi
gerekmekte olup, dava konusu uyuşmazlığın davacı ile davalı idare arasında
yapılan abonman sözleşmesine dayanılarak istenilen tahakkuk işlemlerinden
kaynaklandığı, katı atık toplama taşıma ve bertaraf ücretlerinin
belirlenmesine ilişkin Belediye Meclis Kararlarının iptali istemiyle açılan
davaların idari yargının görev alanına girmesine karşın tahakkuk
işlemlerine karşı açılan davaların yukarıda yer alan hukuki düzenlemelerde
de belirtildiği üzere adli yargının görev alanına girdiği anlaşıldığından
iş bu davada mahkememizin görevsiz olduğu sonucuna varılmıştır.’’ demek
suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş olup, bu karara karşı
yapılan itiraz başvurusu üzerine Zonguldak Bölge İdare Mahkemesi 26.05.2011
gün, E:2011/439, K:2011/456 sayı ile itirazın reddine karar vermiş, bu
karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu üzerine Zonguldak Bölge İdare
Mahkemesi 09.09.2011 gün, E:2011/568, K:2011/591 sayı ile karar düzeltme
talebinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle
bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
Zonguldak 2. Sulh Hukuk Mahkemesi; 23.02.2012
gün, E:2011/962, K:2012/159 sayı ile özetle, ''... yapılan yargılamaya,
toplanan delillere ve bu delillerden özellikle davacının talep dilekçesi
içeriğine, davaya konu borcun veya alacağın niteliğine, Zonguldak
vilayetinde su ücreti, çevre temizlik vergisi, katı atık bertaraf ücreti,
atık su bedeli gibi ücretlerin takibinin Zonguldak Belediye Başkanlığınca
yapıldığı, Belediye Gelirleri Kanununun mükerrer 44. Maddesinin
uygulandığı, bu halde ise davaya konu alacak borç meselesinin aynı zamanda
amme alacağı niteliğinde bulunduğu, vergi mahiyetinde olan davaya konu
ücretin tahsiline dair ihtilaflar bakımından Vergi Mahkemesinin görevli
olduğu anlaşılmakla, yargı yolu bakımından mahkememizin görevsizliğine
karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.'' demek suretiyle
davanın görev yönünden reddine, karar kesinleştiğinde görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar
vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları,
konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin
görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı
bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı
yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir
değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1-2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde yer alan,
“Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli,
idari veya askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve
sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda
verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak
davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri
sürülebilir” hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik
kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu
kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak;
hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
2-2247 sayılı Yasa’nın 19.maddesindeki “Adli,
idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş
görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan
veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren
merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli
merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.”
hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce
görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli
bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurma olanağına sahiptir.
Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva
etmesi gerekir.
Yasa koyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında
olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargı merciince işten el
çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken,
bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19.
madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı
inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda, adli yargı yerince, öncelikle
görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ve görevli
merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurulmasına da
karar verilmiştir.
Bu haliyle, Zonguldak 2.Sulh Hukuk Mahkemesi’nce
re’sen yapılan başvuru, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen yönteme uymamaktadır.
Ancak, adli ve idari yargı yerleri arasında
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının, son görevsizlik
kararını veren Mahkemece İdari Yargı dosyası da temin edilerek Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği, sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı Zonguldak Belediye’si tarafından
18.11.2009 gün, 133 sayılı Meclis Kararına istinaden, Paşalar Mahallesi Meşrutiyet
Sokak UzunM. Caddesi no:15 Merkez/Zonguldak, Terakki Mahallesi Doktor Oğuz
Gürcan Sokak no:1 Merkez/Zonguldak, Terakki Mahallesi Cumhuriyet Caddesi
no:18/E Merkez/Zonguldak adreslerinde bulunan iş yerleri ile ilgi olarak
davacı adına 2010 yılı için belirlenen toplam 2.832,00' şer TL
tutarındaki katı atık, toplama taşıma ve bertaraf ücreti ödenmesine ilişkin
davalı idare işlemlerinin iptali istemiyle açılmıştır.
03/07/2005 gün ve 5393 sayılı Belediye
Kanunu’nun ‘’Belediyenin Yetkileri
ve İmtiyazları’’ başlıklı 15. maddesinin (d) bendinde, özel
kanunları gereğince belediyeye ait vergi, resim, hA., katkı ve katılma
paylarının tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve hA.
dışındaki özel hukuk hükümlerine göre tahsili gereken doğal gaz, su, atık
su ve hizmet karşılığı alacakların tahsilini yapmak veya yaptırmak
belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun
‘’Ücrete Tabi İşler’’ başlıklı 97.maddesinde; ‘’Belediyeler bu Kanunda hA.
veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak
ifa edecekleri her türlü hizmet (...) için belediye meclislerince
düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel
olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir.’’ hükmü yer almakta
olup, kanuna 15.7.1993 günlü Resmi Gazetede yayımlanan 3914 sayılı Kanunla
eklenen ve "Çevre Temizlik Vergisi" başlığını taşıyan mükerrer
44.maddesinde de;belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve
belediyelerin katı atık toplama ile kanalizasyon hizmetlerinden yararlanan
konut, işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik
vergisine tabi olduğu, çevre temizlik vergisinin katı atıklar için
maddedeki tarifeye göre hesaplanacağı, belediyelerin, atık su ile ilgili olarak
da, katı atıklarla ilgili tarifede yer alan bina gruplarını topluca veya
ayrı ayrı dikkate almak suretiyle su tüketim bedelini aşmamak üzere
meclislerince belirlenecek miktarda çevre temizlik vergisi alacakları, atık
su ile ilgili çevre temizlik vergisinin su tüketim bedeli ile birlikte tarh
ve tahakkuk etmiş sayılacağı ve bu bedel ile birlikte tahsil edileceği, su
ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan
belediyelerde ise atık su bedellerinin tahsiline ilişkin uygulamanın kendi
kanunlarındaki hükme bağlı olduğu hükmüne yer verilmiştir.
Belediye, belde sakinlerinin mahallî müşterek
nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı
seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip
kamu tüzel kişisini ifade etmektedir.
Böyle olmakla birlikte, bu kuruluşun kişilere
sağladığı hizmete ilişkin işlem ve eylemlerinin yargısal denetimini yapacak
yargı düzenini belirleyebilmek için, işlem ya da eylemin özel hukuk
ilişkilerinden veya kamusal yetkilerin kullanılmasından doğup doğmadığına
bakmak gerekir.
Dosyanın incelenmesinden, davalı Zonguldak
Belediyesi’nce 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11.maddesinde yer alan, ‘’…
Büyükşehir belediyeleri ve belediyeler evsel katı atık bertaraf tesislerini
kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlüdürler. Bu hizmetten
yararlanan ve/veya yararlanacaklar, sorumlu yönetimlerin yapacağı yatırım,
işletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarına katılmakla yükümlüdür. Bu
hizmetten yararlananlardan, belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre
katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti alınır. Bu fıkra uyarınca
tahsil edilen ücretler, katı atıkla ilgili hizmetler dışında
kullanılamaz.’’ hüküm gereği 18.11.2009 gün, 133 karar sayılı meclis
kararına istinaden Paşalar Mahallesi Meşrutiyet Sokak UzunM. Caddesi no:15
Merkez/Zonguldak, Terakki Mahallesi Doktor Oğuz Gürcan Sokak no:1
Merkez/Zonguldak, Terakki Mahallesi Cumhuriyet Caddesi no:18/E Merkez/Zonguldak
adreslerinde bulunan iş yerleri ile ilgi olarak davacı adına 2.832,00' şer TL
tutarında katı atık, toplama taşıma ve bertaraf ücreti belirlendiği
anlaşılmıştır.
Dosya kapsamında yer alan su ihbarnamelerinde
yapılan incelemede, söz konusu iş yerleri ile ilgi olarak ayrı ayrı su
aboneliklerinin olduğu anlaşılmıştır.
Uyuşmazlığın çözüme kavuşturulabilmesi için
iptali istenilen katı atık, toplama taşıma ve bertaraf ücretinin vergi, resim, hA. ve benzeri mali yükümlülük olup
olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Su abonesi olmayan kişi hakkında İSKİ Tarifeler
Yönetmeliği hükümlerine göre tahakkuk ettirilen atık su bedeline ilişkin
faturanın iptali istemiyle açılan bir davada; İSTANBUL 3. VERGİ
MAHKEMESİ’nce, dava konusu bedelin vergi, resim, hA. benzeri mali yüküm
olduğu kabul edilmek suretiyle işin esası hakkında verilen kararı temyizen
incelemekte olan DANIŞTAY DOKUZUNCU DAİRESİ tarafından, iş yerinde yer altı
suyunun kullanılması nedeniyle İSKİ tarafından istenen atık su bedelinin
vergi, resim, hA. benzeri mali yükümlülük olmayıp, akdi nitelik taşıdığı
kanaatine varıldığından bahisle temyiz incelemesi ertelenerek, 2247 sayılı
Yasa’nın 20. maddesine göre görevli yargı yerinin belirlenmesi için
başvuruda bulunulması üzerine, UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ;
14.10.1991 gün ve E:1991/29, K:1991/29 sayı ile özetle, ‘’ 2560 sayılı
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Kuruluş Kanununun
23.maddesinde;"su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki
kullanılmış suların uzaklaştırılması,septik çukurların boşaltılması
giderleri için ayrı tarifeler yapılır.Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve
işletme giderleri ile, amortismanları doğrudan gider yazılan
(aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ve % 10 dan aşağı
olmayacak nispetinde bir kâr oranı esas alınır. Tarifelerin tespiti ile
tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelikle belirlenir."
denilmektedir. Bu hükme uygun olarak çıkarılan Tarifeler Yönetmeliği'nin 5.
maddesinde her su abonesinin ayrı bir sözleşme yapmadan aynı zamanda atıksu
abonesi olduğu ve su abonesi olmaksızın su tüketenler de atıksu ürettiklerinden
bu gibilerle atıksu abone sözleşmesi yapılacağı; 17. maddesinde de su
abonesi olmayan fakat kanalizasyondan yararlanan işyeri ve sanayi
kuruluşlarından çalışan insan sayısı ve işyerinin özelliklerine göre
tüketilecek su varsayımına göre tahakkuk yapılacağı, tahakkuka esas teşkil
edecek fiyatın 16. maddeye göre hesaplanacağı öngörülmüştür. Gerek 2560
sayılı Kanun, gerekse sözü edilen yönetmelik İSKİ'ye ait kanalizasyonu
kullananlardan atıksu bedelinin tarifeye göre alınacağını açıkça belirtmiş
ve bunun taraflar arasında bir sözleşmeye dayandırılacağını hükme
bağlamıştır. Buyurucu nitelikteki bu hüküm, sözleşme yapılmaksızın atıksu
üretenleri de sözleşme yapmakla yükümlü kılmıştır. Bu hükme uymayanların
sözleşme yapma durumunda olmaları nedeniyle atıksu bedeli ödenmesinden kaçınmaları
olanaksızdır. Sözleşmeden kaçınmak söz konusu bedelin de ödenmesinden
kurtulma sonucunu doğurmaz. Bunların da sözleşmeli sayılmaları gerekir. Öte
yandan söz konusu atıksu bedelinin vergi, resim, hA. ve benzeri mali yüküm
olup olmadığı yönünden incelenmesi gerekmektedir. Vergi; Devletin kamu
giderlerini karşılamak üzere, yetkisine dayanarak ve tek yanlı olarak
kişilerin gelir ve mallarından aldığı değerdir. Kısaca, kişilerin kamu
giderlerine katılma payıdır. Resim, Devlet dairelerinde ve kamu
kuruluşlarında görülen hizmet ve masrafların karşılığı olarak, yalnız o
işle ilgili olan gerçek ve tüzel kişilerden alınan paradır. HA., şahısların
kamu kurumlarından ve hizmetlerinden yararlanmalarına karşılık ödenen para
olarak tanımlanmakta; Vergi, resim, hA. benzeri mali yüküm ise, bazı kamu
hizmetleri nedeniyle veya bazı harcamalara katılım için alınan para olarak
tarif edilmekte olup, genellikle bir kamu hizmeti karşılığında kamu gücüne
dayanılarak tek taraflı yükletilen hA. ve resimlere göre daha çok ücret
görünümündedir. Anayasa'nın 73. maddesinde vergi, resim, hA. ve benzeri
mali yükümlerin kanunla konulacağı, değiştirileceği ve kaldırılacağı
öngörülmektedir. 2560 sayılı Kanunla İSKİ'ye, yapacağı hizmetler nedeniyle
doğacak giderlerin karşılanmasında masraflar ve % 10 dan aşağı olmamak
üzere kâr oranının esas alınacağı tarifeler yapılması ve tahsilatla ilgili
usul ve esasların bir yönetmelikle belirlenmesi yetkisi verilmiştir. İSKİ
bu tarifeleri yukarıda açıklanan Tarifeler Yönetmeliğinin 16. ve 17.
maddede yazılı usul ve esaslara göre tespit edeceğinden Anayasa'da
öngörüldüğü biçimde kanunla konulan vergi, resim, hA. benzeri bir mali
yükümden söz edilemez.Atık su bedelinin bir tarifeye göre alınması ve bir
abonman sözleşmesine dayalı olması da idareyle kişi arasında özel hukuk
alanında bir alacak borç ilişkisinin varlığının kabulünü gerektirmektedir.
Diğer bir ifadeyle ortada bir abonman sözleşmesi vardır. Bu sözleşmeler
görülecek hizmetin tekel niteliği ve çok kimseye götürülme zorunluluğundan
dolayı tip sözleşmeler biçimindedir. Kişinin bu sözleşmeye katılımı
nedeniyle sözleşmenin özel hukuk sözleşmesi olma niteliği ortaya
çıkmaktadır. Bu hizmet karşılığının maliyet kâr esasına dayalı olarak
tarifeyle saptanması ve bunun temelini abonman sözleşmesinin oluşturması
bakımından ödemelerin yapılmaması halinde tahsilatın 6183 sayılı Kanun
hükümlerine göre değil, özel hukuk kurallarına göre yapılması
gerekmektedir. Bu itibarla, atık su bedeli vergi, resim, hA. ve benzeri
mali yüküm olmayıp, özel hukuk alanındaki alacak borç ilişkisini içeren
abonman sözleşmesine dayalı ve idarece düzenlenen bir tarife uyarınca
alınan bir bedel olduğundan bu konuyla ilgili anlaşmazlığın çözümü adli
yargının görevine girmektedir.’’ demiş, böylece gerek 2560 sayılı Yasa’nın
23. maddesi gerekse buna dayanılarak çıkarılan İSKİ Tarifeler
Yönetmeliği’nin 5,16 ve 17. maddelerinde, İSKİ’ye ait kanalizasyonu
kullananlardan atık su bedelinin tarifeye göre alınacağının açıkça
belirtildiği ve bunun taraflar arasında bir sözleşmeye dayandırılacağının
hükme bağlandığı, buyurucu nitelikteki bu hükmün sözleşme yapılmaksızın
atık su üretenleri de sözleşme yapmakla yükümlü kıldığı, bu hükme
uymayanların sözleşme yapma durumunda olmaları nedeniyle atık su bedeli
ödemekten kaçınmalarına olanak bulunmadığı, sözleşmeden kaçınmanın söz
konusu bedelin ödenmesinden kurtulma sonucunu doğurmayacağı ve bunların da
sözleşmeli sayılmalarının gerektiği, öte yandan Yasa ve Yönetmelik ile
öngörülen usul ve esaslara göre İSKİ tarafından düzenlenen tarifelerle
tespit edilen atık su bedelinin Anayasa’nın 73. maddesinde öngörüldüğü
biçimde kanunla konulan vergi, resim, hA. ve benzeri bir mali yükümlülük
olduğundan söz edilemeyeceği, bu itibarla, atık su bedeli, vergi, resim,
hA. ve benzeri mali yükümlülük olmayıp, özel hukuk alanındaki alacak- borç
ilişkisini içeren abonman sözleşmesine dayalı ve idarece düzenlenen bir
tarife uyarınca alınan bir bedel olduğundan, bu konuyla ilgili
anlaşmazlığın çözümünün adli yargının görevine girdiği gerekçesiyle ve
Anayasa Mahkemesi’nin 14.2.1991 gün ve E:1990/18, K:1991/4 sayılı kararında
yazılı gerekçede de bu görüşün kabul edildiğinden bahisle, Danıştay
Dokuzuncu Dairesi’nce yapılan başvurunun KABULÜ ile uyuşmazlık konusu
davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiğine karar vermiştir. (Bu
karar 26.11.1991 tarih ve 21063 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.)
Anılan Uyuşmazlık Mahkemesi kararında atıfta
bulunulan ANAYASA MAHKEMESİ’nin 8.5.1991 tarih ve 20865 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 14.2.1991 gün ve E:1990/18, K:1991/4 sayılı kararında,
atık sular karşılığı alınacak bedelin niteliği sorunu ayrı bir başlık
altında ele alınmış ve aynen “Vergi benzeri mali yükümlülüklerin en
belirgin özellikleri (...) genellikle, bir kamu hizmeti karşılığında kamu gücüne
dayanılarak tek taraflı yükletilmeleri, hA. ve resme göre, daha çok ücret
görünümünde olmalarıdır.
Atık su bedeli, kullanılmış suların
uzaklaştırılması karşılığında yapılacak bir tarifeye ve abonman sözleşmesine
göre alınmaktadır. Başka bir deyişle, idareyle kişi arasında sözleşmeyle
alacak- borç ilişkisi doğmakta, ödenecek miktar İSKİ ile kişi arasında
abonman sözleşmesiyle özel hukuk ilişkisi kurulmasından sonra yapılan
hizmet karşılığında maliyet- kâr esasına göre belirlenmektedir. Ödemenin
hukuksal dayanağı, kamu gücüne değil, tarifeye ve iki taraf arasında
yapılan abonman sözleşmesine dayanmaktadır. Nitekim, ödemelerin yapılmaması
durumunda İSKİ alacağını, Amme Alacaklarının Tahsili Hakkındaki Yasa’ya
göre değil, özel hukuk ilişkisi içinde ilgili Yasa’ya göre alacaktır. Abone
ile İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) arasında yapılan abonman
sözleşmesi, daha çok “tip” sözleşme görünümündedir. Hizmetten yararlanan
kişinin, sözleşmeyi idareyle birlikte düzenlemesi yerine katılımı
(iltihakı) söz konusudur. Ancak bu durum, idareyle kişi arasında kurulan
özel hukuk ilişkisini, kamu hukuku ilişkisine dönüştürmez. Çünkü, birçok
durumda hizmetin tekel niteliği ve çok kişiye götürülme zorunluluğu, işin,
çoğunlukla, tip sözleşmelerle ve kişilerin katılımıyla gerçekleşebilmesini
olanaklı kılmaktadır. (...)”
“Açıklanan nedenlerle, atık suların
uzaklaştırılması karşılığında alınan ücretlerin vergi, resim, hA. benzeri mali
yükümlülük olarak kabul edilmemesi gerekir” denilmiştir.Uyuşmazlık
Mahkemesinin Konya 4.Asliye Hukuk Mahkemesi ile Konya Vergi Mahkemesi
arasında çıkmış olan bir hüküm uyuşmazlığı ile ilgili olarak 16.6.2003 gün,
E:2002/57,K: 2003/34 sayılı kararı ve İzmir 3.Vergi Mahkemesi ile İzmir
11.Asliye Hukuk Mahkemesi arasında çıkmış olan bir hüküm uyuşmazlığı ile
ilgili olarak 02.04.2007 gün, E:2004/127,K:2007/31 sayılı kararı ile vermiş
olduğu kararında, su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla
düzenlenmiş bulunan büyükşehir belediyeleri bakımından, atık su bedelinin
tahsiline ilişkin davaların görüm ve çözümünde adli yargı yerinin,
Tarifeler Yönetmeliği ile buna dayanan tarife kararlarının yargısal
denetiminde idare mahkemelerinin görevli bulunduğuna karar vermiştir.
Yukarıda belirtilen Anayasa Mahkemesi
ile Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarındaki “atık su bedelinin, vergi benzeri
mali yükümlülük olmayıp, idareyle kişi arasında abonman sözleşmesiyle
kurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kâr
esasına göre idarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücret olduğu”
yolundaki kabulün sonuçları itibarıyla: idarenin faaliyet alanıyla ilgili
olarak yürürlüğe koyduğu yönetmelik ile buna dayanan tarife kararlarının
yargısal denetiminin idari yargı yerinde -idare mahkemeleri; abonman
sözleşmesine dayanan bir alacak- borç ilişkisi kapsamındaki atık su
bedelinin tahsiline ilişkin davaların ise adli yargı yerinde görülüp
çözümlenmesi gerekmekte olup, uygulama bu doğrultuda istikrar kazanmıştır.
Hal böyle iken, 15.7.1993 tarih ve
3914 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanun’un 1. maddesiyle 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na eklenen
Mükerrer 44.madde ile, katı atık
ve atık su ile ilgili “çevre temizlik vergisi” ihdas edilmesi ve yasal
süreç tamamlandıktan sonra da 1.1.1994 tarihinden itibaren uygulamaya
geçilmesi üzerine katı atık ve atık su ile ilgili uyuşmazlıkların, belediye
ayrımı gözetilmeksizin vergi kapsamına alındığı gerekçesiyle vergi
mahkemelerinde bakılarak sonuçlandırılması ve diğer taraftan tahsilata
ilişkin uyuşmazlıkların da ücret kapsamında adli yargı yerinde
çözümlenmesine devam edilmesi nedeniyle, uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için
anılan Yasanın mükerrer 44. maddesinin incelenmesi gerekmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kanunu’nun 3914 sayılı Kanun’la eklenen Mükerrer 44. maddesinin birinci fıkrasında,
“Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin katı atık toplama ile kanalizasyon hizmetlerinden
yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar, çevre
temizlik vergisine tabidir.” hükmü yer almış; aynı maddenin on
ikinci fıkrasında, “Belediyeler, atık su ile ilgili olarak da; katı
atıklarla ilgili tarifede yer alan bina gruplarını topluca veya ayrı ayrı
dikkate almak suretiyle ve su tüketim bedelini aşmamak üzere meclislerince
belirlenecek miktarda çevre temizlik vergisi alırlar. Atık su ile ilgili
çevre temizlik vergisi, su tüketim bedeli ile birlikte tarh ve tahakkuk
etmiş sayılır ve bu bedel ile birlikte tahsil edilir. Su ve kanalizasyon
hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan belediyelerde ise, atık su
bedellerinin tahsiline ilişkin uygulama kendi kanunlarındaki hükümlere
tabidir.” denilmiş ve son fıkrasında da, bu maddenin uygulanmasına ilişkin
usul ve esasların, İçişleri ve Çevre Bakanlıklarının görüşleri alınmak
suretiyle Maliye Bakanlığı tarafından belirleneceğine işaret edilmiştir.
Anılan Yasa maddesine ilişkin
“Belediye Gelirleri Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı”
Genel Gerekçesinde (Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü;
10.6.1993-Sayı: B.02.0.KKG/101-530/04937), çevre temizlik vergisinin,
belediyelerin içinde bulunduğu mali sıkıntılara acil ve kısa vadeli bir
çözüm olmak üzere getirildiği belirtilmiş; madde gerekçelerinde ise on
ikinci fıkra hakkında, “Belediyeler, belediye meclislerince yapılacak
tarifeler üzerinden su tüketim bedelini aşmamak üzere, kanalizasyon
hizmetlerinden yararlananlardan belirlenecek miktarlarda ayrıca çevre
temizlik vergisi alacaklar, su tüketim bedeli ile birlikte tarh ve tahakkuk
ettirilecek bu vergi su bedeli ile birlikte tahsil olunacaktır. Ancak su ve
kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan belediyelerde,
atık su bedellerinin tahsiline ilişkin uygulama kendi kanunlarındaki
hükümlere tabi olacaktır.” denilmiştir.
Buna göre, yasa koyucu tarafından,
mali sıkıntı içinde bulunan belediyelere, katı atıkların toplanması ve atık
suların uzaklaştırılması hizmetleri karşılığında gelir sağlamak amacıyla,
acil ve pratik bir çözüm olarak çevre temizlik vergisi ihdas edilmiştir.
Buraya kadar yapılan açıklamalar ışığında; su ve kanalizasyon
hizmetleri 2560 sayılı İSKİ Kanunu ile düzenlenen büyükşehir
belediyelerinin, atık su bedeli uygulaması bakımından 2464 sayılı Belediye
Gelirleri Kanunu’nun 3914 sayılı Kanun’la eklenen Mükerrer 44. maddesi ile
getirilen çevre temizlik vergisi düzenlemesinin dışında kaldığı, buna
karşın su ve kanalizasyon hizmetleri özel bir kanun ile düzenlenmeyen
belediyelerin ise atık su bedeli uygulaması bakımından 2464 sayılı Belediye
Gelirleri Kanunu’nun 3914 sayılı Kanun’la eklenen Mükerrer 44. maddesi ile
getirilen çevre temizlik vergisi düzenlemesi kapsamında kaldığı, bu hususun
yukarıda bahsedilen gerek Anayasa Mahkemesi, gerekse de Uyuşmazlık
Mahkemesi kararlarında da açıkça vurgulandığı, bununla birlikte taraflar
arasında şayet abonelik ilişkisi var ise, katı atık ve/veya atık su
bedelinin vergi benzeri mali yükümlülük olmayıp, idareyle kişi arasında
abonman sözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet
karşılığında maliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeye
dayanılarak alınan bir ücret olduğu hususuna da vurgu yapıldığı
anlaşılmakla, bu bağlamda su ve kanalizasyon hizmetleri özel bir kanun ile
düzenlenmeyen belediyeler bakımından katı atık ve/veya atık su bedelinin
vergi benzeri mali bir yükümlülük mü, yoksa özel hukuk ilişkisine dayalı
bir ücret mi olduğu hususunun belirlenmesinde ABONELİK İLİŞKİSİNİN
belirleyici olduğu anlaşılmıştır.
27.10.2010 gün, 27742 sayılı Atıksu
Altyapı Ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde
Uyulacak Usul Ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin ''Tanımlar'' başlıklı
4.maddesinin 1-a fıkrasında ''Abone'' tanımı yapılmış olup, buna göre,
Abone: Su ve atık su ve katı atık hizmetlerinden faydalanan ve/veya
faydalanacak gerçek veya tüzel kişiyi ifade etmekte, ''Abonelik'' başlıklı
10.maddesinde ise, ''Atık su altyapı yönetimlerinin hizmet vermekle yükümlü
olduğu tüm gerçek ve tüzel kişilerin abone olması zorunludur'' hükmü yer
almaktadır.
Belirtilen yasal düzenlemeler ve ilgili mahkeme
kararları da dikkate alındığında, davalı Zonguldak Belediyesi tarafından
18.11.2009 gün, 133 sayılı Meclis Kararına istinaden, Paşalar Mahallesi
Meşrutiyet Sokak UzunM. Caddesi no:15 Merkez/Zonguldak, Terakki Mahallesi
Doktor Oğuz Gürcan Sokak no:1 Merkez/Zonguldak, Terakki Mahallesi
Cumhuriyet Caddesi no:18/E Merkez/Zonguldak adreslerinde bulunan iş yerleri
ile ilgi olarak davacı adına 2010 yılı için belirlenen toplam 2.832,00' şer TL
tutarındaki katı atık, toplama taşıma ve bertaraf ücreti ödenmesine ilişkin
işlemlerin, gerek su ve kanalizasyon hizmetleri özel bir kanun ile
düzenlenmeyen Zonguldak Belediyesince tesis edilmiş olması, gerekse de
taraflar arasında bir abonelik ilişkisi bulunuyor birlikte
değerlendirildiğinde, söz konusu ücretin idareyle kişi arasında abonman sözleşmesiyle
kurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kâr
esasına göre idarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücret
olduğu anlaşılmıştır.
Belirtilen durumlar karşısında, davalı Zonguldak
Belediyesi tarafından 18.11.2009 gün, 133 sayılı Meclis Kararına istinaden,
Paşalar Mahallesi Meşrutiyet Sokak UzunM. Caddesi no:15 Merkez/Zonguldak,
Terakki Mahallesi Doktor Oğuz Gürcan Sokak no:1 Merkez/Zonguldak, Terakki
Mahallesi Cumhuriyet Caddesi no:18/E Merkez/Zonguldak adreslerinde bulunan
iş yerleri ile ilgi olarak davacı adına 2010 yılı için belirlenen toplam 2.832,00' şer TL
tutarındaki katı atık, toplama taşıma ve bertaraf ücreti ödenmesine ilişkin
işlemlerin iptali istemiyle açılan davanın adli yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümü
adli yargı yerinin görevine girdiğinden Zonguldak 2.Sulh Hukuk
Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Zonguldak 2. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin
23.02.2012 gün, E:2011/962, K:2012/159 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/219
KARAR NO: 2013/628
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Hukuk uyuşmazlıklarında,
adli yargı yerince görevsizlik kararı verildikten sonra, dava dosyası gönderilmekle
idari yargı yerinde dava açılmış sayılmayacağından; 2247 sayılı Yasanın 19.
maddesinde öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, aynı Yasanın 27.
maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
M.A.
Vekilleri :
Av.H.İ.Y., Av.D.G.
Davalı :
Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekilleri :
Av. H.B. (Adli Yargıda)
Av. H.İ.Y.
(İdari Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Kayseri
Büyükşehir Belediye Encümeni' nin 27.07.2011 tarih ve 31·602 sayılı karan
ile davacı hakkında 13.07.2011 tarihinde otobüsüne güvenlik kamera sistemi
takılmasına izin vermeyerek, denetim elemanlarının talimatlarına
uymadığından bahisle 13.12.2010 tarihli Özel Halk Otobüsleri Çalışma
Yönetmeliği'nin 30/33. maddesi gereğince D Grubu 500 tam bilet cezası
verildiğini belirterek, söz konusu kararın iptali istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Kayseri 5. Sulh Ceza Mahkemesi; 06.01.2012
gün,2011/577 Değişik İş sayı ile özetle, uyuşmazlığın çözümünde idari yargı
yerinin görevli olduğundan bahisle davanın görev yönünden reddine, karar
kesinleştikten sonra dosyanın Kayseri İdare Mahkemesi’ne gönderilmesine
karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir.
Kayseri 5.Sulh Ceza Mahkemesi 06.01.2012 gün,
2011/577 Değişik İş sayılı dosyasının kesinleştirme işlemini
gerçekleştirdikten sonra 17.01.2012 gün, 2011/577 Değişik İş sayılı yazı
ile dava dosyasını Kayseri 2. İdare Mahkemesi’ne göndermiş olup, Kayseri
2.İdare Mahkemesince iş bu dosya gönderme yazısına istinaden yargılama
yapılmıştır.
Kayseri 2. İdare Mahkemesi; 25.04.2012 gün,
E:2012/207 sayı ile özetle, dava konusu uyuşmazlığın çözümünde görevsizlik
kararı veren ve bu görevsizlik kararı kesinleşen adli yargı yerinin görevli
olduğundan, uyuşmazlığın çözülerek görevli yargı yerinin belirlenmesi için
2247 sayılı Kanun’un 19.maddesi uyarınca dava dosyasının Uyuşmalık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp
Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında: Raportör-Hakim Selim
Şamil KAYNAK’ın, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan
başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın başvurunun reddi
gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 14. maddesinde, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri
sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az
ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz
görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması
gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak
davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri
sürülebilir” ve 19.maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii
davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,
gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler.
Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına
ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile
birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir” denilmiştir.
Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, uyuşmazlık
çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre
açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri
sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Öte
yandan;6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Görevsizlik veya yetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler”
başlıklı 20.maddesinin 1.fıkrasında; “ (1)
Görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde, taraflardan birinin,
bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten, süresi içinde kanun yoluna
başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna
başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki
hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, dava dosyasının görevli ya
da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir. Aksi takdirde, bu
mahkemece davanın açılmamış sayılmasına karar verilir.” hükmüne yer verilmiş;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'İdari davaların
açılması' başlıklı 3. maddesinde; idari davaların, Danıştay, idare
mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı
dilekçelerle açılması öngörülmüş; aynı Kanunun 9. maddesinde; çözümlenmesi
Danıştay’ın idare ve vergi mahkemelerinin görevlerine girdiği halde adli ve
askeri yargı yerlerine açılmış bulunan davaların görev noktasından reddi
halinde bu husustaki kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz
gün içinde görevli mahkemelerde dava açılabileceği hükme bağlanmış; Yasanın
“İlk inceleme üzerine verilecek
karar” başlıklı 15.maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde; “ 1.
(Değişik bent: 05/04/1990 - 3622/6 md.) Danıştay veya idare ve vergi
mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılı hususlarda
kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin; a) 3/a bendine göre adli ve
askeri yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine; idari
yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye
açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının
görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine, (…) karar verilir”
denilmiştir.
Dosyanın,
2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca incelenmesinden:
Hukuk
uyuşmazlıklarında, görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın
görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili
mahkemeye gönderilmesi, ancak aynı yargı düzeni içinde yer alan mahkemeler
arasında olanaklı olup; bu hususa ilişkin 6100 sayılı H.M.K’nın 20. (1086
sayılı H.U.M.K.’nun 27.) maddesiyle 2577 sayılı İ.Y.U.K.’ nun 15.
maddesinin 1. fıkrası (a) bendinin ikinci cümlesinde yer alan “görev” kuralları,
aynı yargı düzeni içindeki mahkemelerin işbölümü esasına ilişkin
düzenlemelerdir. Oysa yargı yolunu değiştiren görevsizlik kararı verilmesi
durumunda, görevli olduğundan bahisle farklı bir yargı düzeninde yer alan
mahkemeye dava dosyasının gönderilebilmesine olanak tanıyan bir düzenleme
bulunmamaktadır.
Göreve
ilişkin kararın, işbölümü esasına göre veya yargı yolu bakımından verilmiş
olması farklı sonuçlar doğurmaktadır. Şöyle ki; işbölümü esasına göre
verilen görevsizlik kararı sonucu dava dosyasının görevli mahkemeye
gönderilmesi durumunda, dava başvuru tarihi itibariyle görevli mahkemede
açılmış sayılmaktadır. Yargı yolunu değiştiren görevsizlik kararı verilmesi
durumunda ise, görevli olduğu işaret edilen yargı yerine, bu yargı yerinin
uyguladığı usul kurallarına uygun olarak yeniden dava açılması zorunlu
bulunmaktadır.
Olayda,
davacı veya vekili tarafından, idare mahkemesine hitaben yazılmış
dilekçeyle açılmış bir dava bulunmadan, Kayseri 5. Sulh Ceza Mahkemesi'nin
kararına istinaden dava dosyasının Kayseri 2. İdare Mahkemesi Başkanlığına
gönderildiği, bu yargı yerince de, kendisine gelen adli yargı yerine ait
dava dosyası üzerinden inceleme yapılarak görevsizlik kararı verildiği
anlaşılmış olup, yukarıda yapılan açıklamalara göre, İ.Y.U.K.’nun 3 ve 9.
maddelerinde öngörülen şekilde usulüne uygun olarak idari yargı yerine
açılmış bir dava bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
2247 sayılı
Yasa’nın 19.madde hükmüne göre,bir yargı yerinin re’sen Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne başvuruda bulunabilmesi için; tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada daha önce diğer yargı yerlerinden birisi tarafından görevsizlik
kararı verilmiş ve bu kararın kesinleşmiş bulunması ve bunun üzerine
kendine gelen davayı inceleyen yargı yerinin de davada görevsizlik kararı
veren yargı yerinin görevli olduğu kanısına varması gerekmektedir. Ancak,
başvuru koşullarının incelenebilmesi için öncelikle, yargı yerinde usulüne
göre açılmış bir dava bulunması gerektiği tartışmasızdır.
Bu durumda,
idare mahkemesine hitaben yazılmış dilekçeyle açılmış bir dava
bulunmadığından, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen koşullar
gerçekleşmemiştir.
Açıklanan nedenlerle,
2247 sayılı Yasada öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, aynı Yasanın
27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ: 2247 sayılı Yasa’nın 19.
maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, anılan Yasanın 27.
maddesi uyarınca REDDİNE, 13.5.2013 gününde üyelerden NURDANE TOPUZ’un KARŞI
OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Dava, Kayseri Büyükşehir Belediye Encümeni'nin
27.07.2011 tarih ve 31-602 sayılı kararı ile davacı hakkında 13.07.2011
tarihinde otobüsüne güvenlik kamera sistemi takılmasına izin vermeyerek, denetim
elemanlarının talimatlarına uymadığından bahisle 13.12.2010 tarihli Özel
Halk Otobüsleri Çalışma Yönetmeliği'nin 30/33. maddesi gereğince D Grubu
500 tam bilet cezası verildiğini belirterek söz konusu kararın iptali
istemiyle açılmıştır.
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, “Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye
Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli, idari ve askeri yargı
mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili
ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir" ve
27. maddesinde, “Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler;
yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri
reddeder" denilmiştir.
Öte yandan; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fıkrasında(Değişik: 10/6/1994-4001/2 md.),
“İdari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi
başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır" ve 9.
maddesinin birinci fıkrasında(Değişik: 5/4/1990 - 3622/2 md.),
“Çözümlenmesi Danıştay’ın, idare ve vergi mahkemelerinin görevlerine
girdiği halde, adli ve askeri yargı yerlerine açılmış bulunan davaların
görev noktasından reddi halinde, bu husustaki kararların kesinleşmesini
izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli mahkemede dava açılabilir.
Görevsiz yargı merciine başvurma tarihi, Danıştay’a, idare ve vergi mahkemelerine
başvurma tarihi olarak kabul edilir" hükmü yer almıştır.
Olayda, adli yargı yerince yargı yolu bakımından
görevsizlik kararı verilen dava dosyası idari yargı yerine gönderilmiş ve
bu yargı yerince, adli yargı yerine ait dava dosyası üzerinde inceleme
yapılarak davada adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiş olup, İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 3 ve 9. maddelerinde öngörülen şekilde usulüne uygun
olarak idari yargı yerinde açılmış bir dava bulunduğundan sözetmek mümkün
değildir.
Durum böyle olmakla birlikte, İdari Yargılama
Usulü Kanunu'na göre yapılan usule aykırılığın 2247 sayılı Kanunun 27.
maddesi kapsamında incelenemeyeceği, bu hususun Uyuşmazlık Mahkemesi’nin
görev ve yetkisi dışında kaldığı, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin önüne gelmiş
bulunan görev uyuşmazlığının varlığı kabul edilerek çözüme kavuşturulmasının
dava ekonomisine ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nin kuruluş amacına uygun
düşeceği, bu nedenle görev uyuşmazlığının esası incelenerek görevli yargı
yerinin belirlenmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.
Üye
Nurdane
TOPUZ
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/246
KARAR NO: 2013/629
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Davacının taşınmazının,
davalı idare tarafından kiralanması konusunda anlaşıldığı halde, daha sonra
kiralamaktan vazgeçilmesi nedeniyle, uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : Ş.Z.A.
Vekilleri : Av. R.E., Av.B.H.M.
Davalı : Sağlık Bakanlığı (Adana Ağız ve Diş
Sağlığı Merkezi Baştabipliği)
Vekili : Av. M.Ö.
O L A Y : Davacı
vekili, mülkiyeti müvekkiline ait bulunan Mithatpaşa mahallesi,
Alparslan Türkeş Bulvarı Tuğçe plaza adlı apartmanın zemin 1.ve 2.
katlarının, karşı taraf kurumca 10 yıl süreyle ve aylık 32.500,00 TL
bedelle kiralanması hususunda 1/4/2009 tarihinde başlayacak şekilde bir
kira ilişkisi kurulması hususunda, müvekkili ile karşı taraf arasında ön
görüşmeler yapıldığını ve ön anlaşma sağlandığını; davalı kurumun 13/1/2009
tarihinde 0322/3247012 numaralı faksı ile gönderilen taslak kira sözleşmesi
bulunduğunu; ayrıca Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğünce
bu kira ilişkisine onay verildiğini, gayrimenkulde bir takım tadilatların
yapılmasının istenildiğini; yapılacak tadilata dair davalı kurumun bir
proje düzenlediğini, bunu müvekkiline göndererek, gayrimenkulün bu projeye
uygun hale getirilmesini istediğini; davalı kurumun, işbu tadilatlar
bitirilmesine rağmen müvekkili ile kira sözleşmesini akdetmekten ve kira
ilişkisini başlatmaktan imtina ederek müvekkilinin zarara uğramasına sebebiyet
verdiğini; bunun üzerine, karşı tarafa hitaben Adana 7.Noterliğinin 18989
yevmiye numaralı ve 21/10/2009 tarihli ihtarnamesi keşide edilerek
müvekkilinin karşı tarafın kira sözleşmesi yapılacağı inancıyla
gayrimenkulde hiçbir tasarrufta bulunma imkanının kalmadığını, karşı
tarafın isteği doğrultusunda tüm tadilatların yapıldığını, bununla ilgili
masraflar sarf edildiğini, bu nedenle kira ilişkisinin kurulmaması
ihtimalinde oldukça fazla miktarda zararın artarak oluştuğunu beyan ederek,
kira akdinin kurulup kurulmayacağının bildirilmesi, sebebiyet verilen
zararların ödenmesinin talep edildiğini; karşı tarafın, Adana
14.Noterliğinin 34405 yevmiye numaralı 30/10/2009 tarihli cevabi
ihtarnamede, tadilat projesinin kendileri tarafından hazırlandığı ve
müvekkiline iletildiği, belirtilen tadilatların yerinde aynen tatbik
edilmesi şartı ile onay verildiğinin kabul edildiğini, fakat bir takım
eksik ve kusurların olduğu iddiası ile bunların giderilmesinin istendiğinden
bahsedildiğini; bu nedenle taraflarından Sulh Hukuk Mahkemesine müracaat
edilerek, açılacak dava öncesinde mahallinde ehil bilirkişilerce keşif icra
edilmesi ve gayrimenkulün tadilat öncesi haline ilişkin proje ve karşı
tarafın istemiyle hazırlayıp müvekkiline verdiği tadilat projelerinin
mahalline uygulanması, yapılan tadilatların neler olduğunun ve karşı
tarafça düzenlenen projeye uygun olarak tamamlanıp tamamlanmadığının tespit
edilmesi, işbu tadilatlar için sarf edilen işçilik ve malzeme giderinin
miktarının tespit edilmesi, gayrimenkulün eski haline getirilmesi için
yapılması gerekenlerin belirlenmesi, eski hale getirmek için sarf edilmesi
gerekli işçilik ve malzeme giderlerinin ve bunun için ihtiyaç olan sürenin
ne kadar olduğunun tespitini istediklerini; Adana 4.Sulh Hukuk Mahkemesinin
2009/346 D.İş sayılı dosyası ile 4/12/2009 tarihinde ehil bilirkişiler
vasıtasıyla keşif icra edilmiş ve bilirkişilerce 07/01/2010 tarihli rapor
tanzim edilerek dosyaya sunulan raporda; plazanın ilk 3 katı bağımsız
bölümlerden kurulu iken ön kiralamadan dolayı bağımsız dükkanların
birleştirildiği, zemin kattaki dükkanların girişleri her bir dükkan için
ayrı ayrı dışarıda iken yeni proje ile kuzey ve güney çıkışlarına
girişlerin verildiği, kaba inşaat işlerinin tamamlandığı, dış cephe sıva,
boya, işlerinin tamamlandığı, sıhhi tesisat ve elektrik alt yapılarının
yapıldığı, PVC imalatların yapıldığı; ayrıca yeni projeye göre yapılan
imalatların değerinin: 112.255,87 TL, projenin eski haline getirilmesi için
ise belirlenen değerin 111.319,97 TL olduğunun belirlendiğini; davalı ile
müvekkili arasındaki dava konusu yerin kiralanması hususundaki ön anlaşma
nedeniyle müvekkilinin mecuru bir başkasına kiraya vermek üzere herhangi
bir girişimde bulunamadığını, zaten yapılan tadilatlar nedeniyle mecurun
ayrı ayrı dükkanlar halinde kiraya verilmesi ihtimalinin de kalmadığını, bu
nedenlerle, müvekkilin tadilatlar için sarf ettiği giderin ve eski hale
getirmek için sarfedeceği giderin yanı sıra mahrum kaldığı kira gelirinin
de bulunduğunu; davalının, cevabi ihtarnamede deprem yönetmeliğine göre
onaylı projenin revize edilmesi, 3194 sayılı İmar Kanununa uygun olarak
yapı ruhsatına işlenmesi ve yapı kullanım izninin düzenlenmesi gerektiği
şeklinde bir açıklama yer aldığını, ancak kurumun böyle bir isteği var ise
dahi, bu isteğin usulüne uygun bir biçimde iletilmediğini, kabulünün de
mümkün olmadığını; zira, yerin kiralanması ile ilgili istemde böyle bir
talepte bulunulmadığını, kaldı ki, davalı kurumun, binanın bütününü değil
belli bir bölümü kiralama talebinde bulunduğunu, oysa yazı içeriğinde var
olduğu iddia edilen değişikliğin binanın tümünü ilgilendiren bir değişiklik
olduğunu ifade ederek; davalı kurumun sebebiyet verdiği tadilatların yapımı
için sarf edilen 112.000 TL imalat değerinde şimdilik 10.000,00 TL’nin,
projenin eski hale getirilmesi için gereken 111.000 TL bedelden şimdilik
10.000 TL’nin, yoksun kalınan kar bedeli olmak üzere şimdilik 5.000 TL’nin,
faizleriyle birlikte tahsiline karar verilmesi, fazlaya ilişkin haklarının
saklı tutulması istemiyle, adli yargı
yerinde dava açmıştır.
ADANA 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:29.07.2010 gün ve
E:2010/423, K:2010/570 sayı ile, tüm dosya kapsamının
değerlendirilmesinden; 2886 sayılı İhale Yasasına dayanılarak sözleşme
aşamasına kadar idarece alınan kararlar ve yapılan işlemlerin idari
nitelikte olduğu, ihale kararı alınması, ihale şartlarının tespiti,
şartnamenin hazırlanması, tahmini bedel tayini, ihale komisyonunun teşkili,
ihalenin ilanı, tekliflerin değerlendirilmesi, ihale kararı, komisyonun
ihaleyi yapıp yapmamakta serbest olması, ihale kararının onayı ve iptali
gibi tüm hazırlıkların, idarenin yasanın verdiği yetkiye dayanılarak
gerçekleştirdiği tek yanlı ve buyurucu nitelikte bir dizi işlemler olduğu,
bu nedenle bu tür işlemlere karşı açılacak davaların idari yargının
görevinde olduğu; sözleşmenin imzalanmasından sonra sözleşme hükümlerinin
uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkların ise adli yargının görevine
gireceğinden, davaya bakmanın mahkemelerinin görevi dahilinde olmayıp İdari
Yargının görevinde olduğu gerekçesiyle; dava dilekçesinin mahkemelerinin
görevsizliği nedeniyle reddine karar vermiş; davacı vekilleri, taraflar
arasında 2886 sayılı İhale Yasası çerçevesinde gerçekleşmiş hiçbir hukuki
işlem bulunmadığından bahisle, kararı temyiz etmiş ancak, karar Yargıtay
4.Hukuk Dairesinin, 24.10.2011 gün ve E:2011/12993, K:2011/11008 sayılı
kararıyla onanmış ve kesinleşmiştir
Bu defa Davacı, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davalı kurumun sebebiyet verdiği
tadilatların yapımı için sarf edilen 112.000 TL imalat değerinin, Projenin
eski hale getirilmesi için gereken 111.000 TL bedelin ve yoksun kalınan
bugünkü tarih itibariyle 34 aylık kira bedeli olan 1.105.000 TL’nin,
faizleriyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
ADANA 1. İDARE MAHKEMESİ:04.05.2012 gün ve
E:2012/137 sayı ile; 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2.
maddesinde, idari dava türlerinin; "a) İdari işlemler hakkında yetki,
şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c) Tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılım her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar”
olarak sayıldığı; öte yandan; 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 1. maddesinde
"İki taraf karşılıklı ve birbirine uygun surette rızalarını beyan
ettikleri takdirde, akit tamam olur. Rızanın beyanı sarih olabileceği gibi
zımni dahi olabilir." hükümlerine yer verilmiş, aynı kanunun 11. maddesinde
ise, "Akdin sıhhati, kanunda sarahat olmadıkça hiç bir şekle tabi
değildir" hükmünün getirildiği; dosyanın incelenmesinden, davacıya ait
Adana İli, Seyhan İlçesi, Alparslan Türkeş Bulv. Tuğçe Plaza 1 ve 2.
katların 01.04.2009 tarihinden itibaren kiralanması için Adana Ağız ve Diş
Sağlığı Merkezi Baştabipliği ile görüşmeler yapıldığı ve bu görüşmeler
neticesinde ön anlaşmanın sağlandığı, ancak sonradan kiralamadan
vazgeçilmesi üzerine yapılan masraflar ile yoksun kalınan kira bedeli ve
eski haline geri getirme masrafının faiziyle birlikte istenildiği,
ödenmemesi üzerine açılan alacak davası neticesinde Adana 3. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 29.07.2010 tarih ve E:2010/423, K:2010/570 sayılı kararı ile
uyuşmazlığın 2886 sayılı Yasa gereği yapılacak sözleşme öncesine dayandığı
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verildiği, anılan kararın
Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 24.10.2011 tarih ve E:2011/12993, K:2011/11008
sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği, kararın 05.01.2012 tarihinde
davacı vekiline tebliği üzerine 01.02.2012 tarihinde bakılan davanın
açıldığının anlaşıldığı; 2886 sayılı İhale Yasasına dayanılarak sözleşme
aşamasına kadar idarece alınan kararlar ve yapılan işlemlerin idari
nitelikte olduğu; ihale kararı alınması, ihale şartlarının tespiti,
şartnamenin hazırlanması, tahmini bedel tayini, ihale komisyonun teşkili.
ihalenin ilanı, tekliflerin değerlendirilmesi, ihale kararı, komisyonun
ihaleyi yapıp yapmamakta serbest olması, ihale kararının onayı ve iptali
gibi tüm hazırlıkların, idarenin, yasanın verdiği yetkiye dayanılarak
gerçekleştirdiği tek yanlı ve buyurucu nitelikte bir dizi işlemler olduğu;
bu nedenle bu tür işlemlere karşı açılacak davaların idari yargının
görevinde olduğu, sözleşmenin imzalanmasından sonra sözleşme hükümlerinin uygulanmasından
kaynaklanan uyuşmazlıkların ise adli yargının görevine girdiği; ancak bu
kuralın uygulanabilmesi için ortada 2886 sayılı Yasa gereğince yapılmış
veya yapılacak bir ihalenin olmasının gerektiği; 2886 sayılı Yasa gereğince
açılmış veya açılacak bir ihale yok ise taraflar arasında yapılan
anlaşmalardan doğacak ihtilafların özel hukuk hükümlerine göre çözümleneceği;
olayda, 2886 sayılı Yasa uyarınca yapılacak kiralama işlemi
bulunmadığından, davacı ile davalı idare arasındaki kamu hukuku kuralları
dışında özel hukuk hükümlerine göre akdedilmiş bir anlaşmanın mevcut
olduğu, bu anlaşmadan kaynaklanan alacağın tahsiline ilişkin uyuşmazlığın
da genel hükümlere göre adli yargı merciilerinde görülmesi ve
çözümlenmesinin gerektiği; açıklanan nedenlerle, 2247 Sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesi'nin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderilmesine, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesi'nce bir karar
verilmesine kadar yargılamanın ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce
anılan Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde
başvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından, olumsuz görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın
ÇELİK’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN’ın davada idari yargının, Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın ise adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazının, davalı idare
tarafından kiralanması konusunda anlaşıldığı halde, daha sonra kiralamaktan
vazgeçilmesi nedeniyle, uğranılan zararın tazmini istemiyle
açılmıştır.
818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 1. maddesinde
" İki taraf karşılıklı ve birbirine uygun surette rızalarını beyan
ettikleri takdirde, akit tamam olur./ Rızanın beyanı sarih olabileceği gibi
zımni dahi olabilir." hükmüne, 11. maddesinde, "Akdin sıhhati,
kanunda sarahat olmadıkça hiç bir şekle tabi değildir./ Kanunun emrettiği
şeklin şümul ve tesiri derecesi hakkında başkaca bir hüküm tayin olunmamış
ise akit, bu şekle riayet olunmadıkça sahih olmaz." hükmüne; 248. maddesiyle başlayan
Sekizinci Bap’ta ise “İcar” konusuna yer verilmiştir.
Öte
yandan; Anayasa’nın 125. maddesinin son fıkrasında, idarenin, kendi eylem
ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının
(b) bendinde, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri
arasında sayılmıştır.
Bakılan
uyuşmazlıkta, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ile 4734 sayılı Kamu İhale
Kanunu kapsamında yapılmış işlem bulunmadığı; tazminat isteminin kaynağı
olan olayın, davalı idarenin kendisine kanunla verilen kamu hizmetinin
görülmesi hususuna ilişkin olmadığı; idarenin özel hukuk kişileri ile aynı
statüde olacak biçimde, davacının taşınmazını kiralayacak iken daha sonra
kiralamaktan vazgeçmesi nedeniyle uğranıldığı iddia edilen zararın (taşınmazda
yapılan tadilatlar, taşınmazın eski haline getirilmesi halinde yapılacak
masraf ile yoksan kalınan kira geliri) giderilmesine yönelik bulunduğu;
dolayısıyla, taraflar arasındaki ilişkinin, kamu otoritesine ve yetkisine
dayalı, tek yanlı ve resen yapılan idari işlem ve eylemden kaynaklanmadığı
anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, bu
ilişkiden doğan zararın giderilmesi istemiyle açılan davanın görüm ve
çözümünde adli yargı yeri görevli bulunduğundan Adana 1.İdare
Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Adana 3.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Adana 1.İdare Mahkemesinin
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Adana 3.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 29.07.2010
gün ve E:2010/423, K:2010/570 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/249
KARAR NO: 2013/630
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Davacı kuruluşa ait Çay
Fabrikası’nın içinde bulunan ve beledi-yeden izin almadan açıldığı tespit
edilen sondaj kuyusundan kullanılan suya yönelik olarak tahakkuk ettirilen
atık su bedeline ilişkin davalı belediye işleminin iptali istemiyle açılan
davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
Rize Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü
Vekili : Av.
S.Y.
Davalı :
Kendirli Belediye Başkanlığı - RİZE
O L A Y :
Davacı vekili özetle, davalı Kendirli Belediye Başkanlığı’nın, davacı
kuruma gönderdiği 18.08.2009 tarih ve 167 sayılı yazı ile 2464 sayılı
Belediye Gelirleri Kanunu'nun 97. maddesi kapsamında 05.10.2004 tarih ve 13
sayılı Belediye Meclisi Kararını gerekçe göstererek davacı kurum Çaykur'a
bağlı Kendirli Çay Fabrikası'nın kullandığı sondaj kuyusu suyundan m3
başına 1.98 TL atık su ücreti talep etmekte ve suya saat takılmasını istemekte
ve ardından 26.08.2009 tarih ve 175 sayılı yazı ile de kendi ifadeleriyle
3-4 yıldan beridir kullanılan sondaj kuyusu için belediye elemanı
tarafından 25.08.2009 tarihinde tutulan tutanak gereği ilgili fabrikaya
tahakkuk ettirilen 21.384,00 TL'nin ödenmesini istediğini, ancak; davalı
belediye tarafından tesis edilen dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olup
iptali gerektiğini belirterek, davalı kurumun 26.08.2009 tarih ve 175
sayılı üst yazı ve ekleri ile Kendirli Çay Fabrikasına 21.384,00 TL olarak
tahakkuk ettirdiği atık su bedelinin (ve buna bağlı olarak saat takılması
talebinin) hukuka aykırı olduğundan bahisle iptaline karar verilmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Trabzon Vergi Mahkemesi; 11.11.2009 gün,
E:2009/389, K:2009/492 sayı ile özetle, 2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kanununun 5035 sayılı Kanunun 41. maddesiyle 1.1.2004 tarihinde yürürlüğe
giren değişik mükerrer 44.maddesinde; Belediye sınırları ve mücavir alanlar
içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan
konut, işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik
vergisine tabi olduğu, konutlara ait çevre temizlik vergisinin, su tüketim
miktarı esas alınmak suretiyle metreküp başına 100.000 TL olarak
hesaplanacağı, işyerleri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait
verginin belirtilen tarifeye göre alınacağı, belediye çevre temizlik
hizmetinden yararlanan ancak, su ihtiyacını belediyece tesis edilmiş su
şebekesi haricinden karşılayan konutlara ilişkin çevre temizlik vergisinin
tarifenin yedinci gurubunun belediye meclisince belirlenecek derecesi üzerinden
hesaplanacağı, su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle hesaplanan çevre
temizlik vergisinin, su faturasında ayrıca gösterilmek suretiyle tahakkuk
etmiş sayılacağı, bu suretle tahakkuk eden verginin su tüketim bedeli ile
birlikte belediyelerce tahsil edileceği, işyeri ve diğer şekillerde
kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisinin belediyelerce binaların
tarifelerdeki derecelere intibak ettirilmesi üzerine her yılın Ocak ayında
yıllık tutarı itibarıyla tahakkuk etmiş sayılacağı, tahakkuk eden verginin
bir defaya mahsus olmak üzere, belediyelerin ilan mahallerinde bir ay
süreyle topluca ilan edileceği, işyeri ve diğer şekilde kullanılan
binalarla ilgili olarak tahakkuk eden bu verginin her yıl, emlak vergisinin
taksit sürelerinde ödeneceği, bu maddenin dördüncü ve beşinci fıkralarında
yer alan tutarların her yıl yeniden değerleme oranında arttırılacağı, bu
tutarların belirlenmesinde, vergi tutarlarının yüzde beşini aşmayan
kesirlerin dikkate alınmayacağı Bakanlar Kurulunun; beşinci fıkradaki tarifede
yer alan bina guruplarını belirlemeye ve bu maddenin dördüncü ve beşinci
fıkralarında yer alan tutarları, yöreler, belediyelerin nüfusları ve bina
gurupları itibarıyla ayrı ayrı dörtte birine kadar indirmeye veya yarısına
kadar arttırmaya yetkili olduğu, belediye meclislerinin mahallin sosyal ve
ekonomik farklılıkları ile büyüklüklerini dikkate alarak binaların hangi
dereceye gireceğini tespite yetkili olduğu hükmüne yer verildiğini, 2464
sayılı Kanunun mükerrer 44.maddesinde 5035 sayılı Kanunun 41. maddesiyle
yapılan değişiklik ile çevre temizlik vergisi tarife, tarh, tahakkuk ve
tahsil usulleri yeniden düzenlenmiş ve çevre temizlik vergisinin, çevre
temizlik hizmetlerinden yararlananlardan alınacağı belirtilmek suretiyle
atık su bedeli çevre temizlik vergisi kapsamı dışına çıkarıldığını, anılan
Kanunda katı atık ve atık su bedeline yer verilmediği gibi gerekçesinde de
büyükşehir belediyesine dahil bulunmayan belediyelerin sınırları ve mücavir
alanları içinde bulunan binaları kullananlardan su tüketim bedeli üzerinden
alınmakta olan atık suya ilişkin çevre temizlik vergisinin kaldırıldığının
vurgulandığını, 1.1.2004 tarihinden itibaren Kanun Koyucu tarafından,
kanalizasyon hizmetinden yararlananlardan alınması öngörülen atık suya
ilişkin çevre temizlik vergisinin (atık su bedeli veya kullanılmış suları
uzaklaştırma bedeli) kaldırıldığı, bir başka anlatımla atık su bedelinin
vergi niteliğinin ortadan kalktığının anlaşıldığını,2464 sayılı Kanununun
97.maddesi uyarınca istenilen atık su bedeli vergi, resim, hA. ve benzeri
mali yüküm olmadığından abonelik sözleşmesine dayanan uyuşmazlığın görüm ve
çözüm yerinin adli yargı mercii olduğu sonucuna ulaşıldığını belirterek,
1.1.2004 tarihinden sonraki dönemlere ilişkin olduğu açık olan atık su
bedeline karşı açılan davanın görüm ve çözüm yerinin adli yargı mercii
olduğundan bahisle, adli yargının görev alanında bulunan davanın 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca
görevsizlik nedeniyle reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle
bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
Rize 2. Asliye Hukuk Mahkemesi; 16.03.2010 gün,
E:2009/514, K:2010/187 sayı ile özetle, davaya konu atık su bedelinin
taraflar arasındaki var olan bir abonman sözleşmesine göre alınmadığı
anlaşılmakla, eğer taraflar arasında akdedilmiş bir abonman sözleşmesine
dayanılarak atık su bedeli tahakkuk ettirilmiş olsaydı, taraflar arasında
sözleşme ile özel hukuk ilişkisi kurulacağından özel hukuk hükümlerinin
uygulanacağını, halbuki tahakkuk ettirilen alacağın taraflar arasında
akdedilen bir abone sözleşmesine değil, davalı belediye meclisinin almış
olduğu bir karara dayandığını, buna göre belediyenin kamu gücüne dayanarak
tek taraflı bir işlemle ücret tahakkuk ettirdiğini, davalı belediye
başkanlığının bir kamu tüzel kişisi olduğunu, kamu tüzel kişiliğine bağlı
olarak ve kamusal kuralları çerçevesinde iş gören belediyenin eylem ve
işlemlerinin de kamusal nitelikte olup, kamu hizmeti kavramı içinde
olduğunu, davanın sebebinin belediye meclisinin almış olduğu karar olduğunu
belirterek, 2577 sayılı Yasanın 2/1-b maddesi gereğince ihtilafın görüm ve
çözüm yeri idari yargı olduğundan bahisle, dava dilekçesinin görev yönünden
reddine karar vermiş olup,iş bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 22.02.2012 gün, E:2010/14877, K:2012/2713
sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar verilmiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı
yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede
belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilerek birlikte
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı kuruluşa ait Rize Çay Fabrikası’nın
içinde bulunan ve belediyeden izin almadan açıldığı tespit edilen sondaj
kuyusundan kullanılan suya yönelik olarak tahakkuk ettirilen 21.384,00 TL
atık su bedeline ilişkin 26.08.2009 günlü davalı belediye işleminin iptali
istemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; Kendirli
Belediye Başkanlığı’nın Çay-Kur Çay Fabrikası Müdürlüğü’ne hitaben yazmış
olduğu 18.08.2009 günlü yazıda, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun
97.maddesi gereğince Belediye Meclisi’nce alınan 05.10.2004 tarih, 13
sayılı karar gereğince çay fabrikalarından m3 için 1,98 TL atık su ücreti
alınmasına karar verildiği, fabrika içinde bulunan sondaj kuyusunda
kullanılan suya saat takılmadığı tespit edilmiş olduğundan, 24.08.2009
tarihine kadar saat takılarak atık su ücretinin belediyeye ödenmesinin
istenildiği, aksi takdirde yasal işlem yapılacağının belirtildiği anlaşılmıştır.
Kendirli Belediyesi tarafından tutulan 25.08.2009
tarihli tutanak ile Çay İşletmesi Genel Müdürlüğü’ne bağlı Kendirli Çay
Fabrikası’nda yapılan incelemede, fabrika içinde belediyeden izin almadan
açılan ve yaklaşık 3 yıldan beri fabrikanın belli kesimlerinde
kullanılmakta olan suyun alındığı sondaj kuyusunda su sayacı bulunmadığı
tespit edilmiştir.
Kendirli Belediye Başkanlığı’nın Çay-Kur Çay
Fabrikası Müdürlüğü’ne hitaben yazmış olduğu 26.08.2009 günlü yazıda,
belediyeden izinsiz olarak açılmış olan ve yaklaşık üç, dört yıldan beri su
kullanılmakta olan sondaj kuyusu için belediye su elemanı tarafından
25.08.2009 tarihinde tutulan tutanak gereği fabrikaya tahakkuk ettirilen
21.384,00 TL nin belediyeye ödenmesi istenilmiştir.
03/07/2005 gün ve 5393 sayılı Belediye
Kanunu’nun ‘’Belediyenin Yetkileri
ve İmtiyazları’’ başlıklı 15. maddesinin (d) bendinde, özel
kanunları gereğince belediyeye ait vergi, resim, hA., katkı ve katılma
paylarının tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve hA. dışındaki
özel hukuk hükümlerine göre tahsili gereken doğal gaz, su, atık su ve
hizmet karşılığı alacakların tahsilini yapmak veya yaptırmak belediyenin
yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun
‘’Ücrete Tabi İşler’’ başlıklı 97.maddesinde; ‘’Belediyeler bu Kanunda hA.
veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak
ifa edecekleri her türlü hizmet (...) için belediye meclislerince
düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel
olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir.’’ hükmü yer almakta
olup, kanuna 15.7.1993 günlü Resmi Gazetede yayımlanan 3914 sayılı Kanunla
eklenen ve "Çevre Temizlik Vergisi" başlığını taşıyan mükerrer
44.maddesinde de; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve
belediyelerin katı atık toplama ile kanalizasyon hizmetlerinden yararlanan
konut, işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik
vergisine tabi olduğu, çevre temizlik vergisinin katı atıklar için maddedeki
tarifeye göre hesaplanacağı, belediyelerin, atık su ile ilgili
olarak da, katı atıklarla ilgili tarifede yer alan bina gruplarını topluca
veya ayrı ayrı dikkate almak suretiyle su tüketim bedelini aşmamak üzere
meclislerince belirlenecek miktarda çevre temizlik vergisi alacakları, atık
su ile ilgili çevre temizlik vergisinin su tüketim bedeli ile birlikte tarh
ve tahakkuk etmiş sayılacağı ve bu bedel ile birlikte tahsil edileceği, su
ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan belediyelerde
ise atık su bedellerinin tahsiline ilişkin uygulamanın kendi kanunlarındaki
hükme bağlı olduğu hükmüne yer verilmiştir.
Belediye, belde sakinlerinin mahallî müşterek
nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı
seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip
kamu tüzel kişisini ifade etmektedir.
Böyle olmakla birlikte, bu kuruluşun kişilere
sağladığı hizmete ilişkin işlem ve eylemlerinin yargısal denetimini yapacak
yargı düzenini belirleyebilmek için, işlem ya da eylemin özel hukuk
ilişkilerinden veya kamusal yetkilerin kullanılmasından doğup doğmadığına
bakmak gerekir.
Dosyanın incelenmesinden, Kendirli Belediye
Başkanlığı’nca 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 97.maddesine
dayanılarak Belediye Meclisi’nce alınan 05.10.2004 tarih, 13 sayılı karar
gereğince çay fabrikalarından m3 için 1,98 TL atık su ücreti alınmasına
karar verildiği, Çay-Kur Çay Fabrikası içinde bulunan sondaj kuyusunda
kullanılan suya saat takılmadığının tespiti üzerine 24.08.2009 tarihine
kadar saat takılarak atık su ücretinin belediyeye ödenmesinin istenildiği,
sonrasında 25.08.2009 tarihli tutanak ile Çay İşletmesi Genel Müdürlüğü’ne
bağlı Kendirli Çay Fabrikası içinde belediyeden izin almadan açılan ve
yaklaşık 3 yıldan beri fabrikanın belli kesimlerinde kullanılmakta olan
suyun alındığı sondaj kuyusunda su sayacı bulunmadığının tespit edilmesi
üzerine, Kendirli Belediye Başkanlığı’nca belediyeden izinsiz olarak
açılmış olan ve yaklaşık üç, dört yıldan beri su kullanılmakta olan sondaj
kuyusu için tahakkuk ettirilen 21.384,00 TL nin belediyeye ödenmesi
istenilmiş olup, davacı tarafından bu işlemin iptali istemiyle dava
açılmıştır.
Su abonesi olmayan kişi hakkında İSKİ Tarifeler
Yönetmeliği hükümlerine göre tahakkuk ettirilen atık su bedeline ilişkin
faturanın iptali istemiyle açılan bir davada; İSTANBUL 3. VERGİ
MAHKEMESİ’nce, dava konusu bedelin vergi, resim, hA. benzeri mali yüküm
olduğu kabul edilmek suretiyle işin esası hakkında verilen kararı temyizen
incelemekte olan DANIŞTAY DOKUZUNCU DAİRESİ tarafından, iş yerinde yer altı
suyunun kullanılması nedeniyle İSKİ tarafından istenen atık su bedelinin
vergi, resim, hA. benzeri mali yükümlülük olmayıp, akdi nitelik taşıdığı
kanaatine varıldığından bahisle temyiz incelemesi ertelenerek, 2247 sayılı
Yasa’nın 20. maddesine göre görevli yargı yerinin belirlenmesi için
başvuruda bulunulması üzerine, UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ;
14.10.1991 gün ve E:1991/29, K:1991/29 sayı ile, gerek 2560 sayılı Yasa’nın
23. maddesi gerekse buna dayanılarak çıkarılan İSKİ Tarifeler
Yönetmeliği’nin 5,16 ve 17. maddelerinde, İSKİ’ye ait kanalizasyonu
kullananlardan atık su bedelinin tarifeye göre alınacağının açıkça
belirtildiği ve bunun taraflar arasında bir sözleşmeye dayandırılacağının
hükme bağlandığı, buyurucu nitelikteki bu hükmün sözleşme yapılmaksızın
atık su üretenleri de sözleşme yapmakla yükümlü kıldığı, bu hükme
uymayanların sözleşme yapma durumunda olmaları nedeniyle atık su bedeli ödemekten
kaçınmalarına olanak bulunmadığı, sözleşmeden kaçınmanın söz konusu bedelin
ödenmesinden kurtulma sonucunu doğurmayacağı ve bunların da sözleşmeli
sayılmalarının gerektiği, öte yandan Yasa ve Yönetmelik ile öngörülen usul
ve esaslara göre İSKİ tarafından düzenlenen tarifelerle tespit edilen atık
su bedelinin Anayasa’nın 73. maddesinde öngörüldüğü biçimde kanunla konulan
vergi, resim, hA. ve benzeri bir mali yükümlülük olduğundan söz
edilemeyeceği, bu itibarla, atık su bedeli, vergi, resim, hA. ve benzeri
mali yükümlülük olmayıp, özel hukuk alanındaki alacak- borç ilişkisini
içeren abonman sözleşmesine dayalı ve idarece düzenlenen bir tarife
uyarınca alınan bir bedel olduğundan, bu konuyla ilgili anlaşmazlığın
çözümünün adli yargının görevine girdiği gerekçesiyle ve Anayasa Mahkemesi’nin
14.2.1991 gün ve E:1990/18, K:1991/4 sayılı kararında yazılı gerekçede de
bu görüşün kabul edildiğinden bahisle, Danıştay Dokuzuncu Dairesi’nce
yapılan başvurunun KABULÜ ile uyuşmazlık konusu davanın ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiğine karar vermiştir. (Bu karar 26.11.1991 tarih ve
21063 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.)
Anılan Uyuşmazlık Mahkemesi kararında atıfta
bulunulan ANAYASA MAHKEMESİ’nin 8.5.1991 tarih ve 20865 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 14.2.1991 gün ve E:1990/18, K:1991/4 sayılı
kararında,atık sular karşılığı alınacak bedelin niteliği sorunu ayrı bir
başlık altında ele alınmış ve aynen “Vergi benzeri mali yükümlülüklerin en
belirgin özellikleri (...) genellikle, bir kamu hizmeti karşılığında kamu
gücüne dayanılarak tek taraflı yükletilmeleri, hA. ve resme göre, daha çok
ücret görünümünde olmalarıdır.
Atık su bedeli, kullanılmış suların
uzaklaştırılması karşılığında yapılacak bir tarifeye ve abonman sözleşmesine
göre alınmaktadır. Başka bir deyişle, idareyle kişi arasında sözleşmeyle
alacak- borç ilişkisi doğmakta, ödenecek miktar İSKİ ile kişi arasında
abonman sözleşmesiyle özel hukuk ilişkisi kurulmasından sonra yapılan
hizmet karşılığında maliyet- kâr esasına göre belirlenmektedir. Ödemenin
hukuksal dayanağı, kamu gücüne değil, tarifeye ve iki taraf arasında
yapılan abonman sözleşmesine dayanmaktadır. Nitekim, ödemelerin yapılmaması
durumunda İSKİ alacağını, Amme Alacaklarının Tahsili Hakkındaki Yasa’ya
göre değil, özel hukuk ilişkisi içinde ilgili Yasa’ya göre alacaktır. Abone
ile İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) arasında yapılan abonman
sözleşmesi, daha çok “tip” sözleşme görünümündedir. Hizmetten yararlanan
kişinin, sözleşmeyi idareyle birlikte düzenlemesi yerine katılımı
(iltihakı) söz konusudur. Ancak bu durum, idareyle kişi arasında kurulan
özel hukuk ilişkisini, kamu hukuku ilişkisine dönüştürmez. Çünkü, birçok
durumda hizmetin tekel niteliği ve çok kişiye götürülme zorunluluğu, işin,
çoğunlukla, tip sözleşmelerle ve kişilerin katılımıyla gerçekleşebilmesini
olanaklı kılmaktadır. (...)”
“Açıklanan nedenlerle, atık suların
uzaklaştırılması karşılığında alınan ücretlerin vergi, resim, hA. benzeri mali
yükümlülük olarak kabul edilmemesi gerekir” denilmiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesinin Konya 4.Asliye
Hukuk Mahkemesi ile Konya Vergi Mahkemesi arasında çıkmış olan bir hüküm
uyuşmazlığı ile ilgili olarak 16.6.2003 gün, E:2002/57,K: 2003/34 sayılı
kararı ve İzmir 3.Vergi Mahkemesi ile İzmir 11.Asliye Hukuk Mahkemesi
arasında çıkmış olan bir hüküm uyuşmazlığı ile ilgili olarak 02.04.2007
gün, E:2004/127,K:2007/31 sayılı kararı ile vermiş olduğu kararında, su ve
kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan büyükşehir
belediyeleri bakımından, atık su bedelinin tahsiline ilişkin davaların
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin, Tarifeler Yönetmeliği ile buna
dayanan tarife kararlarının yargısal denetiminde idare mahkemelerinin
görevli bulunduğuna karar vermiştir.
Yukarıda belirtilen Anayasa Mahkemesi
ile Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarındaki “atık su bedelinin, vergi benzeri
mali yükümlülük olmayıp, idareyle kişi arasında abonman sözleşmesiyle
kurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kâr
esasına göre idarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücret
olduğu” yolundaki kabulün sonuçları itibarıyla: idarenin faaliyet alanıyla
ilgili olarak yürürlüğe koyduğu yönetmelik ile buna dayanan tarife
kararlarının yargısal denetiminin idari yargı yerinde -idare mahkemeleri-;
abonman sözleşmesine dayanan bir alacak- borç ilişkisi kapsamındaki atık su
bedelinin tahsiline ilişkin davaların ise adli yargı yerinde görülüp
çözümlenmesi gerekmekte olup, uygulama bu doğrultuda istikrar kazanmıştır.
Hal böyle iken, 15.7.1993 tarih ve
3914 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanun’un 1. maddesiyle 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na eklenen
Mükerrer 44.madde ile, katı atık ve atık su ile ilgili “çevre temizlik
vergisi” ihdas edilmesi ve yasal süreç tamamlandıktan sonra da 1.1.1994
tarihinden itibaren uygulamaya geçilmesi üzerine atık su ile ilgili
uyuşmazlıkların, belediye ayrımı gözetilmeksizin vergi kapsamına alındığı
gerekçesiyle vergi mahkemelerinde bakılarak sonuçlandırılması ve diğer
taraftan tahsilata ilişkin uyuşmazlıkların da ücret kapsamında adli yargı
yerinde çözümlenmesine devam edilmesi nedeniyle, uyuşmazlığın çözümlenebilmesi
için anılan Yasanın mükerrer 44. maddesinin incelenmesi gerekmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kanunu’nun 3914 sayılı Kanun’la eklenen Mükerrer 44. maddesinin birinci fıkrasında,
“Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin katı
atık toplama ile kanalizasyon hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve
diğer şekillerde kullanılan binalar, çevre temizlik vergisine tabidir.”
hükmü yer almış; aynı maddenin on ikinci fıkrasında, “Belediyeler, atık su
ile ilgili olarak da; katı atıklarla ilgili tarifede yer alan bina
gruplarını topluca veya ayrı ayrı dikkate almak suretiyle ve su tüketim
bedelini aşmamak üzere meclislerince belirlenecek miktarda çevre temizlik
vergisi alırlar. Atık su ile ilgili çevre temizlik vergisi, su tüketim
bedeli ile birlikte tarh ve tahakkuk etmiş sayılır ve bu bedel ile birlikte
tahsil edilir. Su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş
bulunan belediyelerde ise, atık su bedellerinin tahsiline ilişkin uygulama
kendi kanunlarındaki hükümlere tabidir.” denilmiş ve son fıkrasında da, bu
maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların, İçişleri ve Çevre Bakanlıklarının
görüşleri alınmak suretiyle Maliye Bakanlığı tarafından belirleneceğine
işaret edilmiştir.
Anılan Yasa maddesine ilişkin
“Belediye Gelirleri Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı”
Genel Gerekçesinde (Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü;
10.6.1993-Sayı: B.02.0.KKG/101-530/04937), çevre temizlik vergisinin, belediyelerin
içinde bulunduğu mali sıkıntılara acil ve kısa vadeli bir çözüm olmak üzere
getirildiği belirtilmiş; madde gerekçelerinde ise on ikinci fıkra hakkında,
“Belediyeler, belediye meclislerince yapılacak tarifeler üzerinden su
tüketim bedelini aşmamak üzere, kanalizasyon hizmetlerinden
yararlananlardan belirlenecek miktarlarda ayrıca çevre temizlik vergisi
alacaklar, su tüketim bedeli ile birlikte tarh ve tahakkuk ettirilecek bu
vergi su bedeli ile birlikte tahsil olunacaktır. Ancak su ve kanalizasyon
hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan belediyelerde, atık su
bedellerinin tahsiline ilişkin uygulama kendi kanunlarındaki hükümlere tabi
olacaktır.” denilmiştir.
Buna göre, yasa koyucu tarafından,
mali sıkıntı içinde bulunan belediyelere, katı atıkların toplanması ve atık
suların uzaklaştırılması hizmetleri karşılığında gelir sağlamak amacıyla,
acil ve pratik bir çözüm olarak çevre temizlik vergisi ihdas edilirken
aynı kaynaktan (atık su) özel kanunlarına göre gelir sağlamakta bulunan
büyükşehir belediyeleri bakımından bir değişiklik öngörülmeyip mevcut
uygulamanın sürdürülmesi yolundaki irade açıkça belirtilmiştir.Nitekim,
anılan Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak uygulamaya ilişkin usul
ve esasları açıklamak üzere Maliye Bakanlığı’nca çıkarılan ve 8.1.1994
tarih ve 21812 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 14 seri no’lu Belediye
Gelirleri Kanunu Genel Tebliği’nin 9. maddesinde, “Maddenin onikinci
fıkrası uyarınca, atık su bedeli almayan belediyeler, atık su ile ilgili
olarak da su tüketim bedelini aşmamak üzere çevre temizlik vergisi
alacaklardır. Bu şekilde alınacak verginin belediye meclislerince
tespitinde, katı atıklarla ilgili tarifede yer alan bina grupları, topluca
veya ayrı ayrı dikkate alınacaktır. Atık su ile ilgili çevre temizlik
vergisi, su tüketim bedeli ile birlikte tarh ve tahakkuk etmiş sayılacak ve
bu bedel ile birlikte tahsil edilecektir. Halen atık su bedeli almakta olan
belediyelerce ayrıca bu vergi alınamayacaktır.” denilmek suretiyle, çevre
temizlik vergisinin atık su bedeli almayan belediyeleri ilgilendirdiği,
atık su bedeli alan belediyelerin ise kapsam dışında kaldığı açıklanmıştır.
Buraya kadar yapılan açıklamalar ışığında; su ve kanalizasyon
hizmetleri 2560 sayılı İSKİ Kanunu ile düzenlenen büyükşehir belediyelerinin,
atık su bedeli uygulaması bakımından 2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kanunu’nun 3914 sayılı Kanun’la eklenen Mükerrer 44. maddesi ile getirilen
çevre temizlik vergisi düzenlemesinin dışında kaldığı, buna karşın su ve
kanalizasyon hizmetleri özel bir kanun ile düzenlenmeyen belediyelerin ise
atık su bedeli uygulaması bakımından 2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kanunu’nun 3914 sayılı Kanun’la eklenen Mükerrer 44. maddesi ile getirilen
çevre temizlik vergisi düzenlemesi kapsamında kaldığı, bu hususun yukarıda
bahsedilen gerek Anayasa Mahkemesi, gerekse de Uyuşmazlık Mahkemesi
kararlarında da açıkça vurgulandığı, bununla birlikte taraflar arasında
şayet abonelik ilişkisi var ise, katı atık ve/veya atık su bedelinin vergi
benzeri mali yükümlülük olmayıp, idareyle kişi arasında abonman
sözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet
karşılığında maliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeye
dayanılarak alınan bir ücret olduğu hususuna da vurgu yapıldığı
anlaşılmakla, bu bağlamda su ve kanalizasyon hizmetleri özel bir kanun ile
düzenlenmeyen belediyeler bakımından katı atık ve/veya atık su bedelinin
vergi benzeri mali bir yükümlülük mü, yoksa özel hukuk ilişkisine dayalı
bir ücret mi olduğu hususunun belirlenmesinde ABONELİK İLİŞKİSİNİN belirleyici
olduğu anlaşılmıştır.
27.10.2010 gün, 27742 sayılı Atıksu
Altyapı Ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde
Uyulacak Usul Ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin ''Tanımlar'' başlıklı
4.maddesinin 1-a fıkrasında ''Abone'' tanımı yapılmış olup, buna göre,
Abone: Su ve atık su ve katı atık hizmetlerinden faydalanan ve/veya
faydalanacak gerçek veya tüzel kişiyi ifade etmekte, ''Abonelik'' başlıklı
10.maddesinde ise, ''Atık su altyapı yönetimlerinin hizmet vermekle yükümlü
olduğu tüm gerçek ve tüzel kişilerin abone olması zorunludur'' hükmü yer
almaktadır.
Belirtilen yasal düzenlemeler ve ilgili mahkeme
kararları da dikkate alındığında, Çay İşletmesi Genel Müdürlüğü’ne bağlı
Kendirli Çay Fabrikası’nca, Kendirli Belediyesi’nden izin alınmaksızın
açılan ve fabrikanın belli kesimlerinde kullanılmakta olan suyun alındığı
sondaj kuyusunda su sayacının bulunmadığının tespiti üzerine, Kendirli
Belediye Başkanlığı’nın 26.08.2009 günlü 21.384,00 TL tutarındaki atık su
ücretin ödenmesine yönelik işlemin, gerek su ve kanalizasyon hizmetleri
özel bir kanun ile düzenlenmeyen Kendirli Belediyesince tesis edilmiş
olması, gerekse de taraflar arasında bir abonelik ilişkisi bulunmaması
birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu işlemin idarece kamu gücüne
dayalı re’sen ve tek yanlı olarak tesis edilen bir idari işlem niteliğini
taşıdığı anlaşılmıştır.
Belirtilen durumlar karşısında, davacı
tarafından, davalı belediyeden izin almaksızın, açılan sondaj kuyusunda su
sayacının bulunmadığının tespitine mukabil, Belediye Başkanlığı’nca atık su
bedeli tahakkukuna ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın idari
yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümü
idari yargı yerinin görevine girdiğinden Trabzon Vergi Mahkemesi’nce
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Trabzon Vergi Mahkemesi’nin
11.11.2009 gün, E:2009/389, K:2009/492 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/252
KARAR NO: 2013/631
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Emekli Sandığına tabi
olarak işe başlayan, halen Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde Röntgen Teknisyeni
(Sağlık Memuru) olarak görev yapan davacının, fiili hizmet süresi zammından
yararlanması istemiyle açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
G.O.
Vekili :
Av. H.B.V.
Davalılar :
1- Sağlık Bakanlığı (Adli
Yargıda)
2- Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (Adli ve İdari Yargıda)
Vekili :
Av. H.B.
O L A Y :
Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilinin Sağlık Bakanlığı personeli olarak,
02.10.1991-29.05.1992 tarihleri arasında Sinop Atatürk Devlet Hastanesinde,
30.05.1992 17.11.2003 tarihleri arasında Samsun M. Aydın Devlet
Hastanesinde ve 18.11.2003 tarihinden itibaren bilfiil Samsun Ağız ve Diş
Sağlığı Merkezinde Röntgen Teknisyeni (Sağlık Memuru) olarak görev
yaptığını, aynı merkezde görevine devam ettiğini; çalışırken direkt şuaya
maruz kaldığını, kurumu tarafından her seneye ait şua izni
kullandırıldığını belirterek; davalı İdarenin, müvekkiline ilişkin olarak
tesis ettiği “.. 17.11.2003 tarihinden itibaren Ağız ve Diş sağlığı
merkezinde röntgen teknisyeni olarak geçen çalışmalarından dolayı 5434
sayılı Kanunun mülga 32.maddesinin (h) fıkrası uyarınca fiili hizmet süresi
zammından yararlandırılmasının mümkün olmadığı yönündeki” 30.09.2010 Tarih
ve B.13.2.5GK.0. 10.03. 19.69.378.069 sayılı işlemin iptali istemiyle
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.
SAMSUN 2. İDARE MAHKEMESİ:15.12.2010 gün ve
E:2010/1439, K:2010/1245 sayı ile, davacının fiili hizmet süresi zammından
yararlanma talebinin reddi işleminin iptali istemiyle iş bu dava açılmış
ise de; dava konusu fiili hizmet süresi zammına ilişkin düzenlemenin 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nu 17.04.2008
tarih ve 5754 sayılı Kanun'un 24. maddesiyle değişik 40. maddesinde yer
aldığının anlaşıldığı; 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinde yer alan
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde
görülür" hükmü uyarınca iş bu davanın, görüm ve çözümünde, 5510 sayılı
Kanunda somut olaya ilişkin aksi bir düzenleme yer almadığından, iş
mahkemelerinin görevli olduğu, mahkemelerinin görevli bulunmadığı
gerekçesiyle; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin
1/a bendi uyarınca davanın GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE karar vermiş, bu karar
temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez
aynı istemle davalılar Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına
karşı adli yargı yerinde dava açmıştır.
SAMSUN 1.İŞ MAHKEMESİ:21.05.2012 gün ve
E:2011/348 sayı ile, 2247 Sayılı Kanunun 19. maddesi gereğince
mahkemelerinin bu davayı görmekte görevli olmadığı gerekçesiyle, görevli
merciin tayini için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine; davanın
Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar ertelenmesine, esasın
dosya Uyuşmazlık Mahkemesinden gelinceye kadar açık bırakılmasına karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İş Mahkemesince,
2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli
yargı dosyasının Mahkemece, ekinde idari yargı dosyası ile birlikte
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:
Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli
olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Samsun Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi'nde
röntgen teknisyeni (sağlık memuru) olarak görev yapan davacının fiili
hizmet süresi zammından yararlanma istemiyle yaptığı başvurusunun reddine
ilişkin 30.09.2010 tarih ve …069 sayılı işlemin iptali istemiyle
açılmıştır.
Olayda; Emekli Sandığına tabi, Sağlık Bakanlığı
personeli olarak, 02.10.1991- 29.05.1992 tarihleri arasında Sinop Atatürk
Devlet Hastanesinde, 30.05.1992 17.11.2003 tarihleri arasında Samsun M.
Aydın Devlet Hastanesinde ve 18.11.2003 tarihinden itibaren Samsun Ağız ve
Diş Sağlığı Merkezinde Röntgen Teknisyeni (Sağlık Memuru) olarak görev yapan
davacının, çalışırken direkt şuaya maruz kaldığından bahisle fiili hizmet
süresi zammından yararlanma istemiyle yaptığı başvurunun reddedilmesi
üzerine açılan davada; davalılardan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nca
davacının durumuyla ilgili olarak mahkemeye verilen yazıda; 5434 sayılı
Kanunun mülga 36 ncı maddesinde kimlere, hangi görevleri yaparken itibari
hizmet süresi zammı verildiğinin hükme bağlandığı; davacının emeklilik
sicil dosyasının incelenmesinden de, itibari hizmet süresine müstehak çalışmasının
bulunmadığı anlaşıldığından, itibari hizmet süresinden yararlandırılmasının
mümkün olmadığı; diğer taraftan, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun
mülga 32 nci maddesinin 19/9/1972 gün ve 1621 sayılı Kanunla eklenen (h)
fıkrasında, mesleği olan ve bu sebeple röntgen, radyum ve benzeri iyonizan
radyasyonla bilfiil çalışan tabip, teknisyen, sağlık memuru, radyasyon
fizikçisi ve teknisyeni ve iyonizan radyasyonla yine bilfiil çalışan
bilumum personel ve yardımcılarına, mesleği icabı, röntgen radyum ve
benzeri iyonizan radyasyon laboratuarlarında geçen hizmetlerinin her yılı
için (3) ay fiili hizmet süresi zammı verilmesinin hükme bağlanmış olduğu;
esasen, 3153 sayılı Kanunun 3 üncü maddesine istinaden çıkarılan 27/4/1939
tarih ve 10857 sayılı Radyoloji, Radyum ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri
Hakkında Nizamname'nin 1 inci maddesi ile Münhasıran röntgen şuaı vasıtası
ile teşhis veya hem teşhis ve hem tedavi yahut radyom veya radyom
mürekkebatı ile veya her türlü elektrik aletleri ile tedavi yapan, müesseselerin
bina vasıflan ve hastalar ile mütehassısları ve orada çalışan veya bulunan
başkalarını elektrik cereyanı ve röntgen şuaı ve radyom arızalarından
koruyacak tertipler ile bunlara aid levazımın şartları ve radyom için bir
müessede bulunması lazım gelen en az bir miktar ve elektrik ile tedaviye
mahsus aletlerin vasıf ve şartlarının bu nizamnamede tespit edildiği; 22
nci maddesi ile de, hastanelerde röntgen ve radyom ile tam müddetle (günde
5 saat) çalışan kimselerin hastanenin başka işlerinde kullanılamayacağının,
hükme bağlandığı; bu hükümler ile röntgen radyum ve benzeri iyonizan
radyasyon laboratuarlarında, röntgen, radyum ve benzeri iyonizan
radyasyonla bilfiil ve devamlı çalışmayı gerektiren işlerde çalışanlara
verilen özel hakların tam süre ön koşullarına bağlanmış olduğu, iyonizan
ışınlarıyla çalışanlara, maruz kalacakları yıpranmalardan dolayı sağlanacak
hakların, her gün beş saat sürekli röntgen, radyum ve emsali ile
uğraştırmayı gerektirdiği; ayrıca, Sağlık Bakanlığının 23/4/1981 tarihli ve
T.K:I-5340-MÜT-5527 sayılı yazısında, şua izni kullanabilmek için hizmetin,
röntgen teşhis, röntgen tedavi, nükleer tıp laboratuvarları gibi radyasyon
kaynakları ile çalışan ve bu işe münhasır olarak kurulmuş laboratuvarda
geçmesi ve kişinin bu işlerde daimi olarak günde 5 saat bilfiil çalışması
gerektiği, diş hekimlerinin çalışmalarının ise bu koşullara uymadığı, bu
nedenle fiili hizmet süresi zammı gibi haklardan yararlanamayacakları
belirtildiğinden, Kurumlarınca Sağlık Kuruluşlarının Diş Hekimliği bölümünde
(Diş Hekimi, Sağlık Teknisyeni, Röntgen Teknisyeni dahil) çalışan
personelin fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmadığı; buna göre
davacının bahsi çalışmaları röntgen teşhis, röntgen tedavi, nükleer tıp
laboratuarlarda geçmediğinden ve bu işlerde daimi olarak günde 5 saat
bilfiil çalışması mümkün olmadığından bu tarihten sonra geçen
çalışmalarından dolayı fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmasına
imkan bulunmadığı ifade edilmiştir.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar
ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı
Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal
Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi
adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde
ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu
görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan
haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir
sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve
hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi,
15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan
Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce
5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev
yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla
aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar
vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı
Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen
Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu
görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem
yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin
iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E:
2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan
“…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş
Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz
başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169
sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla
birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak
şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar,
evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve
bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam
edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve
diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun
4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve
haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve
esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır.
5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık
esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler
idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz
etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal
Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme
olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve
Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun
hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya
başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun
hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun
değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki
“…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında
Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi
kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal
Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari
işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754
sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce işe başlamış olan davacı
tarafından açılan davanın idari yargı yerinde görüleceği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Samsun 1.İş Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile Samsun 2.İdare Mahkemesinin görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Samsun 1.İş Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile Samsun 2.İdare Mahkemesi’nce verilen 15.12.2010 gün ve E:2010/1439, K:2010/1245 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/305
KARAR NO: 2013/632
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İcra ve İflas Kanunu’nun
67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A. Sigorta A.Ş.
Vekili :
Av. S.A., Av. S.K.
Davalı :
Sivas Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. C.E.B.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, harca esas
dava değerini 2.962,06 TL göstermek suretiyle; müvekkili Şirkete
3253/23949921 nolu kasko poliçesi ile sigortalı 58 FY …. plakalı aracın,
07.08.2009 tarihinde sürücüsü Samet SÜZER’in yönetimde Cuma Pazarı
istikametinde seyir halinde iken, yolun ortasında bulunan rögar kapağının
çıkması ile rögar kapağına çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası
meydana geldiğini; zararın, davacı sigorta şirketince sigortalıya
ödendiğini; oluşan hasar nedeniyle yapılan ödemenin, olayda kusurlu bulunan
davalıya rücuen tahsili amacıyla Sivas 3.İcra Müdürlüğü’nün 2009/8170
sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi yapıldığını; davalı Sivas Belediyesi
Başkanlığının icra takibine itirazı üzerine takibin durduğunu, davalının
itirazının haksız olduğunu çünkü; kazaya konu yerin, Belediye sınırları
içerisinde bulunduğunu; Belediyeler Kanunu'na göre, belediyelerin sorumluluğunda
bulunan karayollarının bakım ve onarımının da belediyenin görevleri
arasında olduğunu; Belediyenin görevini tam olarak yerine getirmediğini,
rögar kapağını gerektiği gibi yapmadığı için kazaya sebebiyet verdiğini,
trafik kazası tespit tutanağında da bu durumun belirtildiğini; müvekkili
sigorta şirketinin sigorta ettirene hasardan doğan bedeli ödediğini,
zararını karşıladığını; TTK. 1301. madde gereğince; sigortacının, sigorta
bedelini ödedikten sonra tazmin ettiği bu bedel oranında halefiyet hakkına
ve rücu etme imkanına sahip olduğunu, davalının kusuruna isabet eden
miktarın, istemde bulunulmasına rağmen ödenmediğini, başlatılan icra
takibinin de yapılan haksız itiraz sonucu durduğunu ifade ederek; Davalının
(borçlu) itirazının iptaline, takibin devamına, davalı borçlunun % 40 icra
inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
SİVAS 1.SULH HUKUK MAHKEMESİ:24.11.2010 gün ve
E:2010/308, K:2010/1585 sayı ile; davanın sigorta şirketince TTK
1301.maddesine dayalı rücuen tazmin istemine ilişkin olduğuna
mahkemelerince kanaat getirildiğini; bir kamu kuruluşu tarafından kamu
yasaları uyarınca yapılmış olan tesislere bakma ve o tesisleri kullanmanın
kamu yasalarından doğan bir yükümlülük olduğu; bu nedenle anılan
nitelikteki bir kamu tesisinin gerek yapılmasındaki gerekse kullanılması
veya muhafazasındaki kusurdan doğan zararların idari karar ve eylemlerden
doğan zararlar niteliğinde bulunduğundan, zararların ödetilmesi
isteklerinin, 12.11.1959 günlü ve 17/15 sayılı Yargıtay içtihadı birleştirme
kararının 2.bendi hükmünce tam yargı davasının konusunu oluşturduğu, bu tür
davaların ise 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2.maddesi
hükmünce idari yargı yerinde açılmasının gerektiği; bu hususa ilişkin Yargıtay
17 HD nin 2009/4134 esas 2009/6908 karar sayılı ilamında da, söz konusu
zararların tam yargı davasının konusu olduğu yönünde hüküm tesis edildiği;
belirtilen nedenlerle davanın tam yargı davası niteliğinde olduğu, idare
mahkemesinin görev sahasına girdiği gerekçesiyle; mahkemelerinin
GÖREVSİZLİĞİNE ve davada Sivas İdare Mahkemesinin görevli olduğunun
belirlenmesine karar vermiş; bu karar temyiz edilmiş, Yargıtay 17. Hukuk
Dairesi, 12.3.2012 gün ve ve E:2011/9383, K:2012/2980 sayı ile hükmün
onanmasına karar vermiş; anılan mahkeme kararı kesinleşmiştir.
Davacı şirket vekili bu kez; açılan davanın, İcra
İflas Kanunu 67. madde hükmüne dayanan, takip hukukuna özgü itirazın iptali
davası olduğunu; itirazın iptali davalarının, dava konusu işlemin
niteliğine bakılmaksızın açıkça adli yargının görev alanı içinde
bulunduğuna dair Yargıtay İçtihatları ve 14.04.2010 tarihli, 2010/7-184
Esas, 2010/214 Karar sayılı, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı
bulunduğunu; 2577 sayılı İYUK' un 2. maddesinde idari dava türlerinin
sayıldığını; buna göre idari davaların; iptal davaları, tam yargı davaları
ve kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalardan ibaret olduğunu; İYUK 15/1- a maddesinde ise adli yargının
görevli olduğu konularda açılan davaların reddine karar verileceğinin hükme
bağlandığını, İcra İflas Kanunu'nun 67.maddesinde ise “Takip talebine
itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene
içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını
ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.”denilerek itirazın iptali
davalarının açıkça adli yargının görev alanı içinde bulunduğunun ifade
edildiğini; aynı hususta, adli yargıda verilen görevsizlik kararları
üzerine Uyuşmazlık Mahkemesi'ne giden itirazın iptali dava türüyle ilgili
olarak, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 20.11.2000 tarih, 2000/38 Esas, 2000/49
Karar sayılı ilamı ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 05.04.2010 tarih, 2009/134
Esas, 2010/65 Karar sayılı ilamında itirazın iptali davalarında adli
yargının görevli olduğunun karara bağlandığını; dolayısıyla Sivas 1. Sulh
Hukuk Mahkemesi tarafından verilen ve Yargıtay incelemesinden geçerek
'kesinleşen görevsizlik kararı üzerine, mahkemelerine başvurma zorunluluğu
doğduğunu ifade ederek; öncelikle, uyuşmazlığın çözümünde adli yargı
görevli olduğundan, adli yargıda verilen görevsizlik kararı
kesinleştiğinden ve bu aşamada idari yargıda dava açılması zorunlu
olduğundan, esasa girilmeksizin dosyanın 2247 Sayılı Kanun gereğince
Uyuşmazlık Mahkemesi' ne gönderilmesine, Sayın Mahkeme aksi kanaatte ise,
2.962,06 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
SİVAS İDARE MAHKEMESİ:2.7.2012 gün ve E:2012/707
sayı ile; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "idari dava
türleri ve idari yargı yetkisinin sınırları" baslıklı 2. ve 2004
sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesi hükümlerine yer verdikten ve
dava dosyasının özetine yer verdikten sonra; belirtilen mevzuat
hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; idari yargıda ancak 3 çeşit
dava açılabileceği, 2004 sayılı İcra İflas Kanununun 67.maddesinde
belirtilen itirazın iptali davasının icra takiplerine ilişkin özel bir dava
çeşidi olduğu, maddede yer alan mahkeme tabirinden adli yargı
mahkemelerinin kastedildiği, yine aynı maddede belirtilen davanın reddi
halinde icra inkar tazminatına hükmedileceğine ilişkin hükmün idari yargıda
uygulama olanağının bulunmadığı; bu durumda; davacı şirketin ödemiş olduğu
zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2004 sayılı İcra İflas Kanununun
67.maddesinde itirazın iptali davası olduğundan, bu davaya bakma görevinin
adli yargıda olduğu sonucuna varıldığı; nitekim; Uyuşmazlık Mahkemesinin (Hukuk Bölümü) 1.11.2010 tarih ve
2010/145, K:2010/227 sayılı kararının da bu doğrultuda olduğu gerekçesiyle;
Mahkemelerinin görevine girmeyen ve Sivas 1.Sulh Hukuk Mahkemesince de
görevsizlik kararı verilen bu davada görevli mahkemenin belirlenmesi için
dava dosyasının 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,
aynı Kanunun 18.maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar
verilinceye kadar yargılamanın ertelenmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi
tarafından 6 ay için bir karar gelmezse yargılamaya devam edilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince,
2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari
yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın
ÇELİK’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, icra takibine yapılan itirazın
iptali istemiyle açılmıştır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İlamsız
takip” başlıklı Üçüncü Bap, 42-49. maddelerinde takip yöntemleri
gösterilmiş; değişik 58. maddesinde, takip talebinin icra dairesine yazı
ile veya sözlü olarak veya elektronik ortamda yapılacağına işaret edilmiş;
değişik 60. maddesine göre, takip talebi üzerine icra müdürünce ödeme emri
düzenleneceği ve 62-65. maddelerde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş
olup, değişik 66. maddede, süresi içinde yapılan itirazın takibi
durduracağı kurala bağlanmıştır.
İtiraz nedeniyle takibin durması üzerine
alacaklıya, itirazın iptali için Yasada iki yola başvurma olanağı tanınmış
olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak, ikincisi
ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine göre tetkik merciinden itirazın
kaldırılmasını istemektir.
İncelenen uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki
davacı tarafından, değişik 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak suretiyle
itirazın iptali davası açılmıştır.
Söz konusu 67. Madde (Değişik: 18/2/1965 -
538/37 md.), “(Değişik birinci fıkra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine
itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene
içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını
ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.
(Değişik: 9/11/1988 - 3494/1 md.) Bu davada
borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız
ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki
tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya
hükmolunan meblağın yüzde kırkından aşağı olmamak üzere, uygun bir
tazminatla mahkum edilir.
İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu
hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır.
(Mülga
dördüncü fıkra: 17/7/2003-4949/103 md.)
Birinci fıkrada yazılı itirazın iptali süresini
geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı
saklıdır” hükümlerini taşımaktadır.
Anılan Yasanın değişik 1. maddesinin birinci
fıkrasında, “Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde yeteri kadar icra
dairesi bulunur” denilmekte olup, yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü
edilen “mahkeme” ile, icra dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından
bağlı olduğu asliye mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan
itirazın iptali davasının asliye mahkemesinde görülmesi gerektiği açıktır.
Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı
2. maddesinde, idari dava türleri: a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil,
sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından
dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal
davaları, b)İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c)Tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar olarak sayılmıştır.
Bu duruma göre, İcra ve İflas Kanunu’nun değişik
67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü
adli yargı yerinin görevine girdiğinden Sivas İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Sivas 1.Sulh Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Sivas İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile
Sivas 1.Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 24.11.2010 gün ve E:2010/308, K:2010/1585
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde Üye Eyüp
Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU VE OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Somut uyuşmazlıkta;
Davalı İdarenin hizmet kusuru sonucu, davacıya
kasko poliçesi ile sigortalı araçta meydana gelen hasar bedelinin davacı
tarafından sigortalıya ödenmesi üzerine, davalı idareden rücuen tahsili
istemiyle yapılan ilamsız icra takibine vaki itiraz sonucunda açılan
İtirazın İptali davasında, Adli Yargıca “Uyuşmazlığın hizmet kusurundan
kaynaklandığı, İdari Yargının görevli olduğu” gerekçesiyle Yargı Yolu
Yönünden Davanın Reddine karar verilmiş,
Kesinleşen karar üzerine bu kez davacı vekilince
İdari Yargıda “ 2.814,00-TL tazminatın ödeme tarihinden itibaren işleyen
yasal faizi ile” davalıdan tahsili talep edilmiş,
İdari Yargıca, 2247 sayılı yasanın 19. maddesi
uyarınca görevli merciin belirlenmesi için dosya Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmiş,
Sayın çoğunluk görüşü doğrultusunda “Davanın
çözümünde Adli Yargının görevli olduğu” kabul edilerek Adli Yargının
görevsizlik kararı kaldırılmıştır.
Sayın çoğunluğun İdari Yargıda açılan Tam Yargı
Davasında Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşüne katılamıyorum.
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesinde “Adli, İdari, Askeri Yargı
Mercilerinde birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine
kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir
Yargı Merciinin davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu
kanısına varması durumunda gerekçeli bir karar ile görevli merciin
belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvuracağı ve elindeki işin
incelenmesine Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine karar erteleyeceği”
ön görülmüştür.
Yasa hükmünden anlaşıldığı üzere, Uyuşmazlık
Mahkemesinden istekte bulunan Yargı Merciine açılan dava konusu ile
kesinleşmiş görevsizlik kararının ilişkin olduğu davanın konusunun aynı
olması ( aynı dava) gerekmektedir.
Oysa Adli Yargının kesinleşmiş görevsizlik
kararma konu dava İcra İflas Kanunun 67. maddesinde ön görülen İtirazın
İptali, İdari Yargıda açılan dava ise 2577 sayılı İdari Yargılama Kanunun
2. maddesinde öngörülen Tam Yargı davası olup her iki davanın hukuki
nitelikleri ve sonuçlan farklı olduğundan davaların aynı konuda (aynı dava)
olduğunun kabulü mümkün değildir.
2247 sayılı Yasanın 19. maddesinde öngörülen
başvuru koşulları bu halde gerçekleşmemiştir.
İdari Yargının koşulları gerçekleşmeyen başvurusunun
reddine karar verilmesi gerekirken, İdari Yargıda açılan Tam Yargı davasını
İtirazın İptali davası olarak kabul etmek suretiyle uyuşmazlıkta Adli
Yargıyı görevli kılan sayın çoğunluk görüşüne karşıyım.
Karşı Oy
Eyüp Sabri
BAYDAR
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/312
KARAR NO: 2013/633
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İcra ve İflas Kanunu’nun
67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
M. Genel Sigorta A.Ş.
Vekili :
Av. S.A.
Davalı :
Sivas Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.C.E.B.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, dava değerini
2.814,00 TL göstermek suretiyle; 24/01/2009 tarihinde, Sivas Gökçebostan
Mahallesi, Alibaba caddesi, Çatalpınar camii önündeki şehir ana isale
hattının patlaması sonucu, müvekkil şirket sigortalısı V.A.'a ait, Kepenek
caddesi M.K.F. Apartmanı Altı No:…. adresinde bulunan Ç. Ticaret adlı
işyerini su basması neticesinde işyerinde hasar meydana geldiğini; patlayan
isale hattının bakım ve sorumluluğunun Sivas Belediyesi'ne ait olduğunu,
Belediyenin kusuru neticesinde sigortalı işyerinin zarara uğradığını; işyerine
ait bodrum katında bulunan; 70
kg ipek kurdele, 320 kg nevresimlik, 140 kg gömleklik, 240 kg döşemelik kumaş
ile 900 kg
tül, 42 yorgan ve 215 kg
nakış kurdelesinin hasar gördüğünü, hasar gören malların %60 oranında
sovtaj karşılığında işyerine iade edildiğini; işyerinin, 14/01/2009 -
14/01/2010 tarihleri arasında, Türkiye Genel Sigorta A.Ş. nezdinde, 3312931
poliçe numarasıyla, ticari paket sigorta poliçesiyle sigortalı olduğunu;
dahili su hasarı sonucu, müvekkili şirket tarafından, sigortalısına
25/05/2009 tarihinde, 2.814,00 TL tazminat ödendiğini, müvekkili şirketin
TTK 1301. maddesinde düzenlenen halefiyet ilkesi gereği ödediği tazminatı
rücuan talep etme hakkını haiz bulunduğunu; ödenen bedelin rücuan tahsili
amacıyla davalıya ihtarname gönderilmesine rağmen herhangi bir ödeme yapılmadığını;
Davalı aleyhine Sivas 2. İcra Müdürlüğünün 2009/5401 Esas sayılı dosyasında
icra takibi yapıldığını; yapılan bu takibe davalı tarafından itiraz
edilmesi üzerine itirazın iptali davası açma gereği doğduğunu; İİK'nun 67.
maddesi hükmüne göre; takip talebine itiraz edilen alacaklının, itirazın
kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptalini dava
edebileceği; davalı tarafın itirazının, 16.06.2011 tarihinde elden tebliğ
alındığını; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun, 14.04.2010 tarih 2010/7-184 E
2010/214 K sayılı içtihadında, İİK' nun 67.maddesine göre açılan itirazın
iptali davalarında adli yargının görevli olduğuna karar verdiğini ifade
ederek; Sivas 2. İcra Müdürlüğünün 2009/5401 Esas sayılı dosyasına yapılan
itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
SİVAS 1.SULH HUKUK MAHKEMESİ:21.11.2011 gün ve
E:2011/1057, K:2011/1533 sayı ile; her ne kadar davacı vekili müvekkili
sigorta şirketinin sigortalısı V.A.'a ait işyerinde Sivas Belediyesinin
bakım ve sorumluluğunda bulunan isale hattının patlaması sonucu meydana
gelen zararın rucuen tazminini talep etmiş ise de, davaya konu tazminatın
konusunun, idarenin eylem ve işlemi sonucu meydana gelen zarar olduğu; bu
hususun yargılanmasının İYUK 2/b ve 13. maddelerinde idare mahkemelerinin
görev sahasına girdiği gerekçesiyle; mahkemelerinin GÖREVSİZLİĞİNE karar
vermiş; bu karar temyiz edilmiş, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 30.3.2012 gün
ve E:2012/4070, K:2012/5001 sayı ile hükmün onanmasına karar vermiş; anılan
mahkeme kararı kesinleşmiştir.
Davacı şirket vekili bu kez; açılan davanın, İcra
İflas Kanunu 67. madde hükmüne dayanan, takip hukukuna özgü itirazın iptali
davası olduğunu; itirazın iptali davalarının, dava konusu işlemin
niteliğine bakılmaksızın açıkça adli yargının görev alanı içinde
bulunduğuna dair Yargıtay İçtihatları ve 14.04.2010 tarihli, 2010/7-184
Esas, 2010/214 Karar sayılı, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı
bulunduğunu; 2577 sayılı İYUK' un 2. maddesinde idari dava türlerinin
sayıldığını; buna göre idari davaların; iptal davaları, tam yargı davaları
ve kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalardan ibaret olduğunu; İYUK 15/1- a maddesinde ise adli yargının
görevli olduğu konularda açılan davaların reddine karar verileceğinin hükme
bağlandığını, İcra İflas Kanunu'nun 67.maddesinde ise “Takip talebine
itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene
içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını
ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.”denilerek itirazın iptali
davalarının açıkça adli yargının görev alanı içinde bulunduğunun ifade
edildiğini; aynı hususta, adli yargıda verilen görevsizlik kararları
üzerine Uyuşmazlık Mahkemesi'ne giden itirazın iptali dava türüyle ilgili
olarak, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 20.11.2000 tarih, 2000/38 Esas, 2000/49
Karar sayılı ilamı ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 05.04.2010 tarih, 2009/134
Esas, 2010/65 Karar sayılı ilamında itirazın iptali davalarında adli
yargının görevli olduğunun karara bağlandığını; dolayısıyla Sivas 1. Sulh
Hukuk Mahkemesi tarafından verilen ve Yargıtay incelemesinden geçerek
'kesinleşen görevsizlik kararı üzerine, mahkemelerine başvurma zorunluluğu
doğduğunu ifade ederek; öncelikle, uyuşmazlığın çözümünde adli yargı
görevli olduğundan, adli yargıda verilen görevsizlik kararı
kesinleştiğinden ve bu aşamada idari yargıda dava açılması zorunlu
olduğundan, esasa girilmeksizin dosyanın 2247 Sayılı Kanun gereğince
Uyuşmazlık Mahkemesi' ne gönderilmesine, 2.814,00 TL'nin ödeme tarihinden
itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
SİVAS İDARE MAHKEMESİ:2.7.2012 gün ve E:2012/761
sayı ile; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "idari dava
türleri ve idari yargı yetkisinin sınırları" baslıklı 2. ve 2004
sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesi hükümlerine yer verdikten ve
dava dosyasının özetine yer verdikten sonra; belirtilen mevzuat
hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; idari yargıda ancak 3 çeşit
dava açılabileceği, 2004 sayılı İcra İflas Kanununun 67.maddesinde
belirtilen itirazın iptali davasının icra takiplerine ilişkin özel bir dava
çeşidi olduğu, maddede yer alan mahkeme tabirinden adli yargı
mahkemelerinin kastedildiği, yine aynı maddede belirtilen davanın reddi
halinde icra inkar tazminatına hükmedileceğine ilişkin hükmün idari yargıda
uygulama olanağının bulunmadığı; bu durumda; davacı şirketin ödemiş olduğu
zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2004 sayılı İcra İflas Kanununun
67.maddesinde itirazın iptali davası olduğundan, bu davaya bakma görevinin
adli yargıda olduğu sonucuna varıldığı; nitekim; Uyuşmazlık Mahkemesinin (Hukuk Bölümü) 05.04.2010 tarih ve
20091134, K:20l0/65 sayılı kararının da bu doğrultuda olduğu gerekçesiyle;
Mahkemelerinin görevine girmeyen ve Sivas 1.Sulh Hukuk Mahkemesince de
görevsizlik kararı verilen bu davada görevli mahkemenin belirlenmesi için
dava dosyasının 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,
aynı Kanunun 18.maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar
verilinceye kadar yargılamanın ertelenmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi
tarafından 6 ay için bir karar gelmezse yargılamaya devam edilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince,
2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari
yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, icra takibine yapılan itirazın
iptali istemiyle açılmıştır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İlamsız
takip” başlıklı Üçüncü Bap, 42-49. maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş;
değişik 58. maddesinde, takip talebinin icra dairesine yazı ile veya sözlü
olarak veya elektronik ortamda yapılacağına işaret edilmiş; değişik 60.
maddesine göre, takip talebi üzerine icra müdürünce ödeme emri düzenleneceği
ve 62-65. maddelerde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş olup, değişik
66. maddede, süresi içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala
bağlanmıştır.
İtiraz nedeniyle takibin durması üzerine
alacaklıya, itirazın iptali için Yasada iki yola başvurma olanağı tanınmış
olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak, ikincisi
ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine göre tetkik merciinden itirazın
kaldırılmasını istemektir.
İncelenen uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki
davacı tarafından, değişik 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak suretiyle
itirazın iptali davası açılmıştır.
Söz konusu 67. Madde (Değişik: 18/2/1965 -
538/37 md.), “(Değişik birinci fıkra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine
itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde
mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat
suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.
(Değişik: 9/11/1988 - 3494/1 md.) Bu davada
borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız
ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki
tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya
hükmolunan meblağın yüzde kırkından aşağı olmamak üzere, uygun bir
tazminatla mahkum edilir.
İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu
hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır.
(Mülga
dördüncü fıkra: 17/7/2003-4949/103 md.)
Birinci fıkrada yazılı itirazın iptali süresini
geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı
saklıdır” hükümlerini taşımaktadır.
Anılan Yasanın değişik 1. maddesinin birinci
fıkrasında, “Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde yeteri kadar icra
dairesi bulunur” denilmekte olup, yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü
edilen “mahkeme” ile, icra dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından
bağlı olduğu asliye mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan
itirazın iptali davasının asliye mahkemesinde görülmesi gerektiği açıktır.
Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı
2. maddesinde, idari dava türleri: a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil,
sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından
dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal
davaları, b)İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c)Tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar olarak sayılmıştır.
Bu duruma göre, İcra ve İflas Kanunu’nun değişik
67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü
adli yargı yerinin görevine girdiğinden Sivas İdare Mahkemesinin
başvurusunun kabulü ile Sivas 1.Sulh Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik
kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Sivas İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile
Sivas 1. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 21.11.2011 gün ve E:2011/1057,
K:2011/1533 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde
Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU VE OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
KARŞI OY
Somut uyuşmazlıkta;
Davalı İdarenin hizmet kuşuna sonucu, davacıya
kasko poliçesi ile sigortalı araçta meydana gelen hasar bedelinin davacı
tarafından sigortalıya ödenmesi üzerine, davalı idareden rücuen tahsili
istemiyle yapılan ilamsız icra takibine vaki itiraz sonucunda açılan
İtirazın İptali davasında, Adli Yargıca “Uyuşmazlığın hizmet kusurundan
kaynaklandığı, İdari Yargının görevli olduğu” gerekçesiyle Yargı Yolu
Yönünden Davanın Reddine karar verilmiş,
Kesinleşen karar üzerine bu kez davacı vekilince
İdari Yargıda “ 2.814,00-TL tazminatın ödeme tarihinden itibaren işleyen
yasal faizi ile” davalıdan tahsili talep edilmiş,
İdari Yargıca, 2247 sayılı yasanın 19. maddesi
uyarınca görevli merciin belirlenmesi için dosya Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmiş,
Sayın çoğunluk görüşü doğrultusunda “Davanın
çözümünde Adli Yargının görevli olduğu” kabul edilerek Adli Yargının
görevsizlik kararı kaldırılmıştır.
Sayın çoğunluğun İdari Yargıda açılan Tam Yargı
Davasında Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşüne katılamıyorum.
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesinde “Adli, İdari, Askeri Yargı
Mercilerinde birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine
kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir
Yargı Merciinin davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu
kanısına varması durumunda gerekçeli bir karar ile görevli merciin
belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvuracağı ve elindeki işin
incelenmesine Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine karar erteleyeceği”
ön görülmüştür.
Yasa hükmünden anlaşıldığı üzere, Uyuşmazlık
Mahkemesinden istekte bulunan Yargı Merciine açılan dava konusu ile
kesinleşmiş görevsizlik kararının ilişkin olduğu davanın konusunun aynı
olması ( aynı dava) gerekmektedir.
Oysa Adli Yargının kesinleşmiş görevsizlik
kararma konu dava İcra İflas Kanunun 67. maddesinde ön görülen İtirazın
İptali, İdari Yargıda açılan dava ise 2577 sayılı İdari Yargılama Kanunun
2. maddesinde öngörülen Tam Yargı davası olup her iki davanın hukuki
nitelikleri ve sonuçları farklı olduğundan davaların aynı konuda (aynı
dava) olduğunun kabulü mümkün değildir.
2247 sayılı Yasanın 19. maddesinde öngörülen
başvuru koşulları bu halde gerçekleşmemiştir.
İdari Yargının koşulları gerçekleşmeyen
başvurusunun reddine karar verilmesi gerekirken, İdari Yargıda açılan Tam
Yargı davasını İtirazın İptali davası olarak kabul etmek suretiyle
uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kılan sayın çoğunluk görüşüne karşıyım.
Karşı Oy
Eyüp Sabri
BAYDAR
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/322
KARAR NO: 2013/634
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Tütün, Tütün Mamülleri, Tuz ve Alkol
İşletmeleri A.Ş.(tta) Genel Müdürlüğü, Ambalaj Fabrikası Müdürlüğünde,
Kapsam Dışı İşçi Statüsünde, matbaa teknisyeni olarak görev yapan davacıya,
cumartesi ve gece çalışmaları fark ücretinin ödenmesi istemiyle açılan
davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
B.T.
Vekilleri :
Av. H.A., Av. F.M.B.A.
Davalı :
Tütün, Tütün Mamülleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri A.Ş.(tta) (TEKEL A.Ş.)
Vekilleri :
Av. M.K., Av.E.İ.
O L A Y : 1-Davacı vekili, müvekkilinin, davalıya
ait alt işyerinde, ambalaj fabrikasında 15.01.2007 tarihinden itibaren
matbaa teknisyeni olarak çalışmakta olduğunu; fabrika çalışma sisteminde
vardiya sistemi olmasına rağmen, müvekkili bu sistemin dışındaymış gibi
sözleşme yapıldığını, belgelerin bu duruma göre düzenlendiğini;
müvekkilinin, işin gereği olarak mesai saatleri dışında da çalışmak zorunda
kaldığını; 08.00-16.00 ve 16.00-24.00 vardiyaları mevcut olan işyerinde
müvekkilinin sözleşmeye aykırı biçimde vardiya sistemine dahil edildiğini;
davalı işyerinde vardiya sistemine dahil diğer çalışanlar gece çalışma fark
ücreti almasına rağmen, müvekkilinin cumartesi ve gece çalışmalarının
farkını alamadığını; hatta davalının, evraklarda dahi çalışma sürelerini
08.00-17.00 olarak göstererek hile yoluna başvurduğunu ifade ederek;
fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla, Cumartesi ve
gece çalışma fark ücreti olarak 500 TL’nin hak ettikleri tarihten itibaren
en yüksek mevduat faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle
5.2.2009 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
2-Dosyadaki bilgi ve belgelere göre davacının
Kapsam Dışı statüde çalıştığı; Mahkemenin 11.11.2009 tarih ve E:2009 sayılı
ara kararına, davalı Kuruluş tarafından verilen 17.11.2009 tarih, 7714
sayılı cevabi yazıda; Tütün, Tütün Mamülleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri
A.Ş.(tta)’nin sermayesinin tamamının (%100’ü) kamuya ait olduğu
belirtilmiştir.
KARTAL 4.İŞ MAHKEMESİ:30.12.2009 gün ve
E:2009/90, K:2009/1182 sayı ile; davacının talebine yer verdikten sonra;
davalı vekilinin, öncelikle açılmış bulunan davada idari yargı
mahkemelerinin görevli olduğunu, davanın görev yönünden reddi gerektiğini,
esas yönünden ise, iş hukuku mevzuatında gece çalışmasının gündüz çalışmasından
ücret yönünden farklılaştırılacağı yönünde bir hüküm bulunmadığını, ayrıca
müvekkili işverenin bir kamu işvereni olduğu, davacının tüm işçilik
alacaklarının kendisine ödendiğinden huzurda açılan davanın reddine karar
verilmesi gerektiğini savunduğu; toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına
nazaran; Davacının, davalı işyerinde kapsam dışı personel olarak çalışmakta
olduğu; Uyuşmazlık Mahkemesinin 1.3.1996 tarih ve 22567 sayılı resmi
gazetede yayımlanan 22.1.1996 gün, ve E. 1995/1, K. 1996/1 sayılı ilke
kararı ile özelleştirme kapsamında bulunan ya da bulunmayan Kamu İktisadi
Teşebbüslerinde sözleşmeli ya da kapsam dışı statüde çalışan personelin
kurumları ile ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların idari yargı yerinde
çözümleneceğinin belirtilmiş olduğu, anılan ilke kararı kapsamında kalan
işyerinde ve kapsam dışı personel olarak çalışanların, 4857 sayılı yasanın
18. ve devamı maddeleri uyarınca feshin geçersizliği işlemi ile iş
mahkemesinde dava açmaları olanağı bulunmadığından, uyuşmazlıkta idari
yargının görevli olduğu gerekçesiyle; Dava dilekçesinin görev yönünden
reddine ve Mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiş, bu karar temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, her hangi bir miktar
göstermeden, müvekkilinin Tütün, Tütün Mamulleri Tuz ve Alkol İşletmeleri
A.Ş. Genel Müdürlüğünde 15.01.2007-14.07.2009 tarihleri arasında yapmış
olduğu cumartesi ve gece çalışmaları fark ücretinin tazmini istemiyle,
5.3.2010 gününde idari yargı yerine dava açmıştır.
İSTANBUL 5. İDARE MAHKEMESİ;14.3.2012 gün ve
E:2010/415, K: 2012/839 sayı ile, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 1
inci maddesinde, İş Kanunu'na göre işçi sayılan kimselerle işveren veya
işveren vekilleri arasında iş akdinden veya İş Kanunu'na dayanan her türlü
hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesi ile görevli
olarak iş mahkemelerinin kurulacağını belirtilmiş olduğu; huzurdaki davaya
konu çalışma ücretinin veya davalı idaredeki vardiya sisteminden
kaynaklanan fark ücretlerinin, İş Kanunu'na dayanan hak kapsamında bulunduğunun
anlaşıldığı; bununla birlikte, yukarıda belirtilen mevzuata göre, İş
Kanunu'na dayanan hak iddialarından doğan uyuşmazlıkların iş mahkemeleri
tarafından çözümlenmesinin gerektiği; bununla birlikte, Uyuşmazlık
Mahkemesi'nin 2008/53 esas, 2009/5 sayılı ve 02/02/2009 tarihli kararında
da belirtildiği üzere, anlaşmazlığın çözümünde, davacının statüsü değil,
alacağın niteliği önem taşımakta olduğundan, istenilen tazminata yönelik
ihtilafın İş Kanunu kapsamında bulunduğu; netice olarak, davacının, TEKEL
Anonim Şirketi'nde 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında ve kapsam dışı statüde
matbaa teknisyeni olarak görev yaptığı 15/01/2007 ila 14/7/2009 tarihleri
arasındaki Cumartesi ve gece çalışmalarına ilişkin ücretlerinin veya davalı
idaredeki vardiya sisteminden kaynaklanan fark ücretlerinin tazmini talebinden
kaynaklanan bu davanın çözümünde iş mahkemeleri görevli olduğu
gerekçesiyle; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin
(1/a) bendi hükmü uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu
karar temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan AKARSU’nun katılımlarıyla
yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
I-İLK NCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin
istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde adli yargı
dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın
ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada
idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Tütün, Tütün Mamülleri, Tuz ve Alkol
İşletmeleri A.Ş.(tta) Genel Müdürlüğü, Ambalaj Fabrikası Müdürlüğünde,
Kapsam Dışı İşçi Statüsünde, matbaa teknisyeni olarak görev yapan
davacının, kendisine cumartesi ve gece çalışmaları fark ücretinin ödenmesi
istemiyle açılmıştır.
233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname’ye tabi bir kamu iktisadi kuruluşu olan Tütün ve
Tütün Mamülleri Tuz ve Alkol İşletmeleri (TEKEL) Genel Müdürlüğü, 233
sayılı KHK. eki listede Başbakanlık ile ilgilendirilen kamu iktisadi
kuruluşu olarak gösterilmiş iken; 9.1.2002 tarihli 4733 sayılı Kanunla
yeniden yapılandırılarak İktisadi Devlet Teşekkülü haline getirilmiş;
5.2.2002 tarihli 2002/6 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararıyla
Özelleştirme Yöntemleri arasına mülkiyetin devri de dahil edilmiş ve
1.1.2003 tarihinden itibaren Tütün, Tütün Mamülleri, Tuz ve Alkol
İşletmeleri A.Ş.’ne dönüştürülmüştür.
31.3.2003 gün ve 2003/12 sayılı ÖYK
kararı ile yeniden yapılandırılmasına ve Sigara Üretim ve Alkollü İçki
Üretim Birimlerinin Pazarlama ve Dağıtım birimleri ile birlikte 2003 yılı
sonuna kadar özelleştirme süreçlerinin tamamlanmasına karar verilmiş; bu
karar çerçevesinde şirket, Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 2.6.2003 gün
ve 527 sayılı Oluru ile yeniden yapılandırılmış, anılan olur ile Şirkete
(TEKEL) bağlı iki Anonim Şirket (Sigara Sanayi İşletmeleri ve Ticareti
A.Ş., Sigara Pazarlama Dağıtım A.Ş.) ve iki Müessese Müdürlüğü (Yaprak
Tütün İşletmeleri ve Ticareti Müessesesi Müdürlüğü,Tuz Sanayi İşletmeleri
Müessesesi Müdürlüğü) olarak faaliyetine devam etmiştir.
Sigara Sanayi İşletmeleri ve Ticareti
A.Ş.’ye ait sigara üretim işi ile ilgili varlıkların “satış” ve “mülkiyetin
gayri ayni hak (intifa) tesisi” yöntemi ile 4046 sayılı Kanun hükümleri
çerçevesinde bir bütün halinde özelleştirilmesine yönelik ihale ilanı
26.10.2007 tarihinden itibaren kamuoyuna duyurulmuş, son teklif verme
tarihi 25.1.2008 olarak belirlenmiş, 22.2.2008 günü yapılan nihai pazarlık
görüşmesinde ihale sonuçlanmış, en yüksek teklifi 1 Milyar 720 Milyon
dolarla BAT–British American Tobacco vermiştir. Anılan ihale konusu
varlıklar bir bütün halinde British American Tobacco Tütün Mamülleri Sanayi
ve Ticaret A.Ş.’ye satışı suretiyle özelleştirilmiştir.
İhale sonucu, Özelleştirme Yüksek
Kurulunun 22.4.2008 tarihli ve 2008/23 sayılı kararıyla da onaylanmış ve
24.4.2008 tarihi ve 26856 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Devir
Sözleşmesini takiben devir teslimler yapılmış; bunun sonucunda kamu, tütün
mamulü (sigara) üretimi ve dağıtımı işinden tamamen çekilmiş; ancak, Tütün,
Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri A.Ş.’nin hukuki varlığı,
sermayesinin tamamı kamuya ait olarak devam etmiştir.
Daha sonra, Tekel'in
logosu BAT'a devredildiği için, Şirket Ana Sözleşmesinin 2.maddesi, Şirket
Yönetim Kurulunun 23.10.2008 tarih ve 201 sayılı Kararı ve
Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 01.12.2008 tarih ve 1090 sayılı
Olur’ları ile Şirketin ticari unvanı “Tütün, Tütün Mamulleri Tuz ve Alkol
İşletmeleri Anonim Şirketi” işletme adı “tta” olarak değiştirilmiş, buna
ilişkin değişiklik Ticaret Sicil Memurluğunda 05.12.2008 tarihinde tescil
edilmiştir.
Nihayet, davalı Şirketin Ticaret Unvanı “Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri
A.Ş. (tta)” iken,
Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 03.02.2012 tarihli ve 135 sayılı
Olurlarıyla; Gayrimenkul Anonim Şirketi olarak değiştirilmiş; değişiklik 17
Şubat 2012 tarih, 8008 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinde ilan edilmiş; Ana
Sözleşme değişikliği yapılmış ve faaliyet konuları da gayrimenkul
işlemlerine (alım, satım, kira v.s.) özgülenmiştir. Anılan Kuruluş’un,
Başbakanlık Resmi Web sitesinde bulunan, Kamu Kurum ve Kuruluşları
Listesinde Maliye Bakanlığı/Özelleştirme İdaresi Başkanlığına bağlı olarak
yer aldığı görülmüştür.
Buna göre, davanın açıldığı ve devam ettiği
aşamada davalı olarak görülen Tütün, Tütün Mamülleri Tuz ve Alkol İşletmeleri
A.Ş.nin, sermayesinin tamamı devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara
göre faaliyet göstermek üzere kurulan, Başbakanlık ile ilgilendirilmiş
bulunan bir kamu iktisadi teşebbüsü olduğu; ismi ve faaliyet konuları
değişmesine karşın halen kamu kurumu/kuruluşu niteliğini devam ettirdiği
görülmektedir.
Diğer taraftan Kapsam Dışı İşçi Statüsünde
çalışan Davacı ile Davalı Kuruluş arasında imzalanan Belirli Süreli İş
Sözleşmesinde, çalışanın sosyal güvenlik yönünden 506 sayılı Sosyal
Sigortalar Kanunu’na (mülga) , tabi kılınması veya bir kısım hak ve
yükümlülüklerinin 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine paralel olması ya da
anılan Kanuna atıfta bulunulması, idare ile personeli arasındaki idare
hukuku ilkelerine dayanan kamu hukuku ilişkisini ortadan kaldıramaz. Ne
zaman ki, teşebbüs veya bağlı ortaklıktaki kamu kesimi payları %50’nin
altına düşer ve kuruluş kamu kurumu niteliğini kaybederse, işte o zaman
işveren ile personeli arasındaki hukuki ilişki özel hukuk ilişkisi
niteliğine bürünecektir.
Belirtilen tüm bu hususlar ile Uyuşmazlık
Mahkemesi’nin, 1.3.1996 tarih ve 22567 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan,
22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında
bulunan ya da bulunmayan Kamu İktisadi Teşebbüslerinde kapsam dışı statüde
çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların
çözüm yerinin idari yargı olduğuna ve konunun 2247 sayılı Yasa’nın 30.
maddesi doğrultusunda ilke kararına bağlanmasına karar verilmiş olması,
anılan 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında
Kanun’un 30. maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan “Bir ilke kararının
değişmesi veya kaldırılması yeni bir ilke kararıyla olur.” hükmü ile
yedinci fıkrada yer verilen “Görev konusundaki ilke kararları; Uyuşmazlık
Mahkemesini ve bütün yargı mercilerini (...) bağlar.” hükmü karşısında,
davacının talep ettiği hakların hizmet sözleşmesi ve dayanağı mevzuat
hükümlerine göre ödenip ödenemeyeceğine ilişkin bulunan davanın, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinde sayılan idari dava
türleri arasında yer alan, genel hizmetlerden birinin yürütülmesi için yapılan
her türlü sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara
ilişkin davalar kapsamında idari yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Açıklanan nedenlerle; İstanbul 5. İdare
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 5.İdare Mahkemesi’nin
14.3.2012 gün ve E:2010/415, K:2012/839 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/323
KARAR NO: 2013/635
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İcra ve İflas Kanunu’nun
67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
G. Sigorta A.Ş.
Vekili :
Av.S.B.
Davalı :
Ulaştırma Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av.G.T.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, dava değerini
1.836,54.TL göstermek suretiyle; müvekkili şirket nezdinde
3401.01430248.0000 numaralı poliçe ile sigortalı bulunan Porsuk Seramik.
Ürün. İnş. Gıda San. Tic.A.Ş.’ye ait bulunan 41 EF 218 plakalı aracın,
03.05.2009 tarihinde meydana gelen trafik kazası sebebi ile hasara
uğradığını kaza tespit tutanağına göre kazanın " ... seyir halinde
iken yol yüzeyindeki gevşek malzemeye hızlı girmesi sonucu ... "
meydana gelmiş olduğu ve ayrıca " .., yolun yapımı bakımından sorumlu
olan kuruluşun yolda yaptığı çalışma ve gevşek malzeme için sürücüleri
uyarıcı ve ikaz edici trafik levhaları koymadığından kusurlu olduğu ...
"nun tespit edildiğini; meydana gelen bu hasar sebebi ile
sigortalılarına hasar bedeli ödemesi yapıldığını; müvekkil şirketin,
davalı-borçluya kusuru nispetince rücu hakkı kazandığını; ödenen bu hasar
bedelinin kusuru nispetince davalı-borçludan tahsili amacıyla Eskişehir
7.İcra Müd.'nün 2010/504 sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatılmış
olduğunu; davalı-borçlunun, haksız ve kötü niyetli olarak takibe itiraz
ettiğini ve takibin durmasına sebebiyet verdiğini ifade ederek;
davalı-borçlunun haksız ve kötü niyetli itirazının iptali ile takibe
kaldığı yerden devam edilmesine, davalı-borçlu itirazında haksız ve kötü
niyetli olduğundan %40'dan az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum
edilmesine karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
ESKİŞEHİR 1.SULH HUKUK MAHKEMESİ:4.10.2011 gün ve
E:2011/685, K:2011/1558 sayı ile; Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit
Tutanağı incelendiğinde; 03/05/2009 günü saat 16:00 sırasında meydana gelen
kaza sebebiyle araç sürücüsü E.Ö.'ün doğrultu değiştirme ve manevraları
yanlış yapma ve diğer kusurlardan araçların hızını dönemeçli yollara
girerken azaItmama trafik kusurunu işlediğinden kusurlu olduğu, ayrıca
yolun yapımı ve bakımından sorumlu olan kuruluşun yolda yaptığı çalışma ve
etrafındaki gevşek malzeme için sürücüleri uyarıcı ve ikaz edici trafik
levhaları koymadığından kusurlu olduğu yönünden kanaat yazıldığı, davanın
da buna dayanılarak açıldığı anlaşıldığından, davalı idarenin gördüğü
hizmeti eksik yapmasına dayanılarak açılan bu davanın idari yargı yerinde
açılması gerektiği kanaatine varıldığı gerekçesiyle; yargı yolu yönünden
dava dilekçesinin reddine karar vermiş, tarafların kararı temyiz etmemesi
üzerine karar kesinleşmiştir.
Davacı şirket vekili bu kez; müvekkil şirket
nezdinde sigortalı bulunan aracın trafik kazası sebebi ile hasara
uğradığını, kaza tespit tutanağına göre kazanın "... seyir halinde
iken yol yüzeyindeki gevşek malzemeye hızlı girmesi sonucu meydana gelmiş
olduğu ve ayrıca .,. yolun yapımı bakımından sorumlu olan kuruluşun yolda
yaptığı çalışma ve gevşek malzeme için sürücüleri uyarıcı ve ikaz edici
trafik levhaları koymadığından kusurlu olduğu..."nun tespit
edildiğini; kendi kanaatlerine göre bu kazanın meydana gelmesinde davalının
hizmet kusurunun bulunduğunu; hizmetin gerektiği gibi yapılmaması nedeni
ile bu kazanın meydana geldiğini; bu hasar sebebi ile sigortalıya hasar
bedeli ödemesi yapıldığını, müvekkili şirketin davalıya kusuru nispetince
rücu hakkı kazandığını; ödenen bu hasar bedelinin kusuru nispetince
davalıdan tahsili amacıyla Eskişehir 7.İcra Müd.’nün 2010/504 sayılı
dosyası ile ilamsız icra takibi başlatılmış olduğunu, davalının takibe
itiraz ettiğini ve takibin durmasına sebebiyet verdiğini; davalının itirazı
üzerine Eskişehir 1.Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2011/685 E. sayılı dosyası ile
itirazın iptali davası açıldığını ve davanın 04.10.2011 tarihinde yargı
yolu yönünden reddedildiğini; Eskişehir 1.Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2011/685
E. 2011/1558 K. ve 04.10.2011 tarihli red kararı tarafımıza 12.03.2012
tarihinde tebliğ edilmiş olup ve taraflarca temyiz edilmeyerek
kesinleştiğini, adli yargıda verilen kararın kesinleşme tarihinden itibaren
30 günlük süre içerisinde iş bu davanın açılması zorunluluğu doğduğunu;
kanaatlerine göre, meydana gelen trafik kazasında izah ettikleri üzere
davalı idarenin kusurlu olduğunu ifade ederek; davalarının kabulü ile
1.737,50.-TL tazminatın yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ESKİŞEHİR 2. İDARE MAHKEMESİ: 11.4.2012 gün ve
E:2012/371, K: 2012/322 sayı ile, 2577 sayılı idari Yargılama Usulü
Kanununun 2/1. maddesinde; "idari dava türleri şunlardır: a) idari
işlemler hakkında yetki, şekli, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan İptal davaları, b) idari eylem ve İşlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları, c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden
doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için
yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar."denildiği, aynı Kanun'un 14.
maddesinin (3-a) bendinde, dava dilekçelerinin görev ve yetki yönünden
inceleneceği, 15. maddesinin (1-a) bendinde de, (3-a) bendi ne göre adli ve
askeri yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine karar verileceğinin
hükme bağlandığı; öte yandan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun
19.01.2011 günlü 27820 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
6099 sayılı Kanunun 14. maddesiyle değişik "Görevli ve Yetkili
Mahkeme" kenar başlıklı 110. maddesinde; "işleteni veya sahibi
Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara
ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda
görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını
önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun
hükümleri uygulanır." hükmü, aynı Kanunu'nun yine 19.01.2011 günlü
27820 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı
Kanunun 15. maddesiyle eklenen Geçici Madde 21. maddesinde de, "Bu
Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü,
yürürlüğe girdiği. tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek idare
Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz." hükmünün yer
aldığı; dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirket tarafından, kasko
sigortalısına ait 41 EF 218 plaka sayılı aracın 03.05.2009 günü
Söğüt/Eskişehir karayolunda yoldan çıkması neticesiyle meydana gelen kazada
hasara uğraması nedeniyle sigortalıya tazminat ödendiği, akabinde davalı
idarenin hizmet kusuru bulunduğunun tespitinin yapıldığından bahisle
Eskişehir 7. icra Müdürlüğü'nün E;2010/504 sayılı dosyasında takip
başlatıldığı, bu takibin davalı idarece yapılan itiraz üzerine durduğu,
davacı şirket tarafından itirazın iptali istemiyle 25.04.2011 tarihinde
Eskişehir 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin E:2011/865 sayılı dava dosyasında
açılan davada, anılan Mahkemenin 04.10.2011 günlü K:2011/1558 sayılı
kararla davanın idari yargı yerinde açılması gerektiğinden bahisle görev
yönünden reddedilmesi ve kararın 23.03.2012 tarihinde kesinleşmesi üzerine
davacı şirketi tarafından, kasko sigortalısına ait 41 EF 218 plaka sayılı
aracın 03.05.2009 günü Söğüt/Eskişehir karayolunda yoldan çıkması
neticesiyle meydana gelen kazada hasara uğramasında davalı idarenin hizmet
kusuru bulunduğu iddiasıyla 1.737,50.-TL rücu tazminatın yasal faizi ile
birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle 06.04.2012 tarihinde kayda
giren dilekçeyle bakılmakta olan davanın açıldığının anlaşıldığı; yukarıda
aktarımı yapılan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 19.01.2011
günlü 27820 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı
Kanunun 14. maddesiyle değişik "Görevli ve Yetkili Mahkeme" kenar
başlıklı 110. maddesi uyarınca motorlu araç kazalarından dolayı karayolunun
bakım ve işletmesinden sorumlu olan kamu kurumlarının hukuki sorumluluğuna
ilişkin davaların adli yargı yerlerinde görüleceğinin açık olduğu; diğer
taraftan, sözkonusu görev kuralına yönelik olarak aynı Kanunun Geçici 21.
maddesinde bulunan intikal hükümleri 19.01.2011 tarihinden önce idari
yargıda ve Askeri Yüksek idare Mahkemesinde açılan davaları kapsadığı;
dolayısıyla, bakılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
bulunduğu; öte yandan, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
işleyişi Hakkında Kanunun 14.maddesinde, "Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak
davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri
sürülebilir" düzenlemesinin yer aldığı, işbu kararının kesinleşmesi
üzerine Mahkemelerine başvurularak Uyuşmazlık Mahkemesinden olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesinin de istenebileceği gerekçesiyle; 2577 sayılı
Yasanın 15/1-a maddesi uyarınca, davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekilinin, talebi üzerine İdare
Mahkemesince dava dosyaları mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Davacı Şirket vekilince, adli
yargı yerinde açılan dava doğru şekilde kurgulanmasına ve açıkça
“davalı-borçlunun haksız ve kötü niyetli itirazının iptali ile takibe
kaldığı yerden devam edilmesine, davalı-borçlu itirazında haksız ve kötü
niyetli olduğundan %40'dan az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum
edilmesine karar verilmesi istemiyle” dava açılmasına rağmen; Mahkemece
“hizmet kusuru”na dayalı olarak hüküm kurularak görevsizlik kararı
verildiği; bu kararın Mahkememizin emsal nitelikteki pek çok kararına da
aykırı olduğu; söz konusu karar üzerine, davacı vekilinin bu defa “hizmet
kusuruna” dayalı olarak açtığı davanın da İdare Mahkemesince görev yönünden
reddedildiği; bu bağlamda, ikinci davanın, ilk davada verilen karar üzerine
açıldığı; “farklı dava konuları var” şeklindeki değerlendirme yapılması
halinde, çözüme ulaşamayacak dava nedeniyle davacı tarafın mağdur olacağı
gözetilerek (ve ayrıca, Mahkememizin benzer bir durumda işin esasını
incelediği hususu da dikkate alındığında: U.M.nin 2013 / 134, K: 2013 / 507
Sayılı kararı); davanın “icra takibine yapılan itirazın iptali istemiyle
açıldığı”nı kabul etmek gerekmiştir.
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre;
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun
olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın
ÇELİK’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, icra takibine yapılan itirazın
iptali istemiyle açılmıştır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İlamsız
takip” başlıklı Üçüncü Bap, 42-49. maddelerinde takip yöntemleri
gösterilmiş; değişik 58. maddesinde, takip talebinin icra dairesine yazı
ile veya sözlü olarak veya elektronik ortamda yapılacağına işaret edilmiş;
değişik 60. maddesine göre, takip talebi üzerine icra müdürünce ödeme emri
düzenleneceği ve 62-65. maddelerde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş
olup, değişik 66. maddede, süresi içinde yapılan itirazın takibi
durduracağı kurala bağlanmıştır.
İtiraz nedeniyle takibin durması üzerine
alacaklıya, itirazın iptali için Yasada iki yola başvurma olanağı tanınmış
olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak, ikincisi
ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine göre tetkik merciinden itirazın
kaldırılmasını istemektir.
İncelenen uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki
davacı tarafından, değişik 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak suretiyle
itirazın iptali davası açılmıştır.
Söz konusu 67. Madde (Değişik: 18/2/1965 -
538/37 md.), “(Değişik birinci fıkra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine
itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene
içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını
ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.
(Değişik: 9/11/1988 - 3494/1 md.) Bu davada
borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız
ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki
tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya
hükmolunan meblağın yüzde kırkından aşağı olmamak üzere, uygun bir
tazminatla mahkum edilir.
İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu
hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır.
(Mülga
dördüncü fıkra: 17/7/2003-4949/103 md.)
Birinci fıkrada yazılı itirazın iptali süresini
geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı
saklıdır” hükümlerini taşımaktadır.
Anılan Yasanın değişik 1. maddesinin birinci
fıkrasında, “Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde yeteri kadar icra
dairesi bulunur” denilmekte olup, yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü
edilen “mahkeme” ile, icra dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından
bağlı olduğu asliye mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan
itirazın iptali davasının asliye mahkemesinde görülmesi gerektiği açıktır.
Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı
2. maddesinde, idari dava türleri: a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil,
sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından
dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal
davaları, b)İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c)Tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar olarak sayılmıştır.
Bu duruma göre, İcra ve İflas Kanunu’nun değişik
67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü
adli yargı yerinin görevine girdiğinden Eskişehir 1.Sulh Hukuk Mahkemesince
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Eskişehir 1. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 4.10.2011 gün
ve E:2011/685, K:2011/1558 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU VE OY ÇOKLUĞU İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Somut uyuşmazlıkta;
Davalı İdarenin hizmet kusuru sonucu, davacıya
kasko poliçesi ile sigortalı araçta meydana gelen hasar bedelinin davacı
tarafından sigortalıya ödenmesi üzerine, davalı idareden rücuen tahsili
istemiyle yapılan ilamsız icra takibine vaki itiraz sonucunda açılan
İtirazın İptali davasında, Adli Yargıca “Uyuşmazlığın hizmet kusurundan
kaynaklandığı, İdari Yargının görevli olduğu” gerekçesiyle Yargı Yolu Yönünden
Davanın Reddine karar verilmiş,
Kesinleşen karar üzerine bu kez davacı vekilince
İdari Yargıda “ 1.737,50-TL tazminatın yasal faizi ile” davalıdan tahsili
talep edilmiş,
İdari Yargıca, “Uyuşmazlığın 2918 sayılı yasanın
110. maddesinden kaynaklandığı, Adli Yargının Uyuşmazlıkta görevli
bulunduğu” gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş,
Kesinleşen görevsizlik kararları üzerine 2247
sayılı Yasanın 14. maddesi uyarınca olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi istemi ile dosyanın gönderildiği Yüksek Mahkemece yapılan
inceleme sonucunda;
Sayın çoğunluk görüşü doğrultusunda “Davanın
çözümünde Adli Yargının görevli olduğu” kabul edilerek Adli Yargının
görevsizlik kararı kaldırılmıştır.
Sayın çoğunluğun İdari Yargıda açılan Tam Yargı
Davasında Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşüne katılamıyorum.
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanunun 14. maddesinde “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için Adli, İdari veya Askeri Yargı
Mercilerinde en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olmasının gerektiği” ön görülmüştür.
Yasada açıkça ifade edildiği üzere, 2247 sayılı
yasanın 14. maddesi gereğince olumsuz görev uyuşmazlığının giderilebilmesi
için diğer koşulların yanı sıra mahkemelerin kesinleşmiş görevsizlik
kararlarına konu uyuşmazlıkların aynı konuda (aynı dava) olması
gerekmektedir.
Oysa Adli Yargının kesinleşmiş görevsizlik
kararma konu dava İcra İflas Kanunun 67. maddesinde ön görülen İtirazın
İptali, İdari Yargıda açılan dava ise 2577 sayılı İdari Yargılama Kanunun
2. maddesinde öngörülen Tam Yargı davası olup her iki davanın hukuki
nitelikleri ve sonuçları farklı olduğundan davaların aynı konuda (aynı dava)
olduğunun kabulü mümkün değildir.
2247 sayılı Yasanın 14. maddesinde öngörülen
başvuru koşullarından davaların aynı konuda olması koşulu bu halde
gerçekleşmemiştir.
Bu halde koşulları gerçekleşmeyen başvurunun
reddine karar verilmesi gerekirken, İdari Yargıda açılan Tam Yargı davasını
İtirazın İptali davası olarak kabul etmek suretiyle uyuşmazlıkta Adli
Yargıyı görevli kılan sayın çoğunluk görüşüne karşıyım.
Karşı Oy
Eyüp Sabri
BAYDAR
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/427
KARAR NO: 2013/636
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Yapmış olduğu hasılatlara
ilişkin yatırması gereken meblağları 5(beş) kez geç ödediğinin tespit edildiği
nedeniyle, Bayilik Sözleşmesinin 8/a-b ve Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit
İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliğinin 9. ve 24.
maddesinin birinci fıkrasının (m) bendi hükümlerine istinaden davacı adına
kayıtlı Spor Toto Bayiliğinin iptal edilmesine ilişkin işlemin iptali
istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S.A.
Vekili : Av.H.K.
Davalı : Başbakanlık Gençlik ve Spor Genel
Müdürlüğü (Spor Toto Teşkilat Başkanlığı)
Vekilleri : Av. M.A., Av.R.S.
O L A Y :
Başbakanlık Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne bağlı Spor Toto Teşkilat
Başkanlığı ile davacı arasında 27.2.2009 tarihinde Bayilik Sözleşmesi
imzalanmış ve davacı davalı idarenin 118131 nolu Spor Toto Bayii’si
olmuştur.
Davalı idare tarafından 29.7.2010 Olur/tarih ve
4849 sayı ile; sözleşme hükümlerine rağmen yapmış olduğu hasılatlara
ilişkin yatırması gereken meblağları 12.1.2010-20.7.2010 tarihleri arasında
5(beş) kez geç ödediğinin tespit edildiği nedeniyle, Teşkilat Başkanlığı
ile davacı arasında imzalanan Bayilik Sözleşmesi'nin 8/a, 8/b; 28/02/2009
tarih ve 27155 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Spor Müsabakalarına Dayalı
Sabit İhtimaIli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği'nin 9 ve 24
üncü maddenin birinci fıkrasının (m) bendi hükümlerine istinaden davacı
adına kayıtlı 118131 numaralı bayiliğin iptal edilmesine ilişkin işlem
tesis edilmiş; bu işlem 2.8.2010 tarih ve 4851(4951 olmalı) sayılı yazı ile
davacıya bildirilmiştir.
Davacı vekili, müvekkilinin bayiliğinin iptaline
ilişkin 2.8.2010 tarih ve 4851 sayılı işlemin iptali istemiyle 10.8.2010
tarihinde idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 7. İDARE MAHKEMESİ: 13.8.2010 gün ve
E:2010/1316, K:2010/1373 sayı ile; 2577 sayılı idari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 14/3. ve 15/1-a maddeleri hükmüne yer verdikten sonra; İdare
hukukunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların idari yargının görev
alanını oluşturduğu, idare hukuku kuralları içinde, kamu hizmetinin
yürütülmesi amacıyla kamu gücü kullanılarak tesis edilen idari işlemler ile
aynı amaçla gerçekleştirilen idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan
uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün idari yargının görev alanına girdiği;
bir sözleşmenin idari sözleşme sayılabilmesi için sürekli bir kamu
hizmetinin görülmesi amacını taşıması, taraflardan birinin idare olması ve
kamu hukukuna özgü, kamu hukukundan doğan şart ve hükümlerin sözleşmede yer
almasının zorunlu olduğu; öte yandan; spor toto ya da milli piyango gibi
şans oyunları ile ilgili hizmetlerin gelir getirici nitelikte olduğu, kamu
hizmeti niteliğinde olmadığı; dava dosyasının incelenmesinden; davacı ile
davalı idareye bağlı Spor Toto Teşkilat Başkanlığı arasında 27.2.2009
tarihinde bayilik sözleşmesinin imzalandığı; imzalanan sözleşme uyarınca
davacıya 118131 nolu bayilik ruhsatının verildiği; bu sözleşmenin
"Cezai Hükümler" başlıklı 8. maddesinin (a) bendinde, Teşkilatça
belirtilen günde bayi tarafından hasılatın yatırılmaması halinde borcun
muaccel hale geleceği; bayiinin bunun hukuki ve cezai sonuçlarına katlanmak
zorunda olduğu; müşterek bahis oyunları ile ilgili hasılatın zamanında
yatırılmaması halinde %5 gecikme cezası alınacağı; sözleşme süresi
içerisinde hakkında 5 defadan fazla gecikme cezası uygulananların ya da
hasılatını bir muhasebe dönemi içerisinde yatırmayanların bayilik
ruhsatlarının iptal edileceğinin düzenlendiği; davacının 2010 yılında, yatırması
gereken hasılatları 5 kez süresinde yatırmaması üzerine, 27.2.2009
tarihinde imzalanan sözleşmenin 8. maddesinin (a) bendi uyarınca bayilik
ruhsatının iptal edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı;
idarenin, davacı ile yapmış olduğu bayilik sözleşmesinin, idarenin özel
hukuk alanında gerçekleştirdiği bir hukuksal işlem olduğu ve bu ilişkiden
doğan hakların kullanılmasına ve takibine ilişkin davaların da özel hukuk
hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerekeceği dikkate alındığında, taraflar
arasında imzalanan sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın
çözümünün adli yargı yerinin görev alanında bulunduğu gerekçesiyle; 2577
sayılı Yasa'nın 15/1-a maddesi uyarınca davanın Görev Yönünden Reddine
karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, bayilik sözleşmesinin tek
taraflı iptali sebebiyle fesih işleminin haksızlığının tespiti ile
sözleşmenin devamına karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ:24.2.2011 gün
ve E:2010/530, K:2011/70 sayı ile, tarafların iddia ve savunmalarına yer
verdikten sonra; davanın, taraflar arasında imzalanan bayilik sözleşmesinin
tek taraflı iptali sebebiyle fesih işleminin haksızlığının tespiti ile
sözleşmenin devamına ilişkin bulunduğu; sunulan kararlar karşısında
öncelikle mahkemelerinin görevli olup olmadığı hususunda inceleme
yapıldığı; Uyuşmazlık Mahkemesinin 3.5.2010 tarih, 2009/136 Esas ve
2010/100 sayılı kararında, bayi ile spor toto teşkilat müdürlüğü arasında yapılan
sözleşme ile ilgili olarak bunlara ilişkin yasal düzenlemeler uyarınca
müşterek bahisler ile şans oyunları düzenleme hak ve yetkisinin Spor Toto
Teşkilat Başkanlığına ait olması ve bu hakkın sözleşme ile bayilik ruhsatı
alma koşulları taşıyanlara devredilmesine göre, bayilik sözleşmesinin genel
hizmetin yürütülmesi için yapılan idari bir sözleşme olduğunun açık olduğu,
bu durumda idarece kamu gücüne dayanılarak ve tek yanlı irade ile yapılan
bayilik sözleşmesinde yer alan yaptırımların uygulanmasına ilişkin işlemin
iptali isteminden doğan uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli
olduğundan bahisle daha önce Ankara 3. İdare Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verildiğinin görüldüğü; Bursa 1.
Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda Uyuşmazlık Mahkemesinin
17.11.2008 tarihli kararı da nazara alınarak bu tür davalarda davaya bakma
görevinin idari yargının görev alanına girmesi sebebiyle davanın görev
yönünden reddine karar verilmesi ve kararın temyizi üzerine Yargıtay 19.
Hukuk Dairesi Başkanlığınca yapılan temyiz incelemesi sonucunda 22.6.2010
tarihinde anılan mahkeme hükmünün onanmasına karar verildiğinin
anlaşıldığı; dosyaya sunulan tüm deliller, Yargıtay kararı ve Uyuşmazlık
Mahkemesi kararı da nazara alındığında, bayilik sözleşmesinin iptalinden
doğan davaya bakmanın idari yargının görev alanına girdiği hususunda
mahkemelerinde kanaat hasıl olduğu gerekçesiyle; davacının davasının görev
yönünden reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili, 15.5.2012
tarihli dilekçe ile adli yargı yerinden, görev uyuşmazlığının çözümü için
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan AKARSU’nun katılımlarıyla
yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
I-İLK
NCELEME:1-Davacı vekilinin, idari yargı ve adli yargı yerlerinde, sonuca
ilişkin taleplerini farklı ifade ettiği görülmekte ise de; açılan
davalarda, bayiliğinin iptaline ilişkin işlemin iptali ve sözleşmenin
devamının amaçlandığı; bu nedenle her iki yargı kolunda aynı konuda dava
açıldığı kabul edilmiştir.
2-Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve
idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen
biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15.
maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde idari yargı dosyası ile
birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın
ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, sözleşme hükümlerine rağmen yapmış olduğu
hasılatlara ilişkin yatırması gereken meblağları 12.1.2010-20.7.2010
tarihleri arasında 5(beş) kez geç ödediğinin tespit edildiği nedeniyle,
Bayilik Sözleşmesinin 8/a ve 8/b; Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit
İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliğinin 9. ve 24.
maddesinin birinci fıkrasının (m) bendi hükümlerine istinaden, davacı adına
kayıtlı 118131 numaralı Spor Toto Bayiliğinin iptal edilmesine ilişkin
işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Dava konusu işlemin
tesis edildiği tarih itibariyle;
3289 sayılı Gençlik ve
Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 1. maddesine göre,
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü, Başbakanlığa bağlı ve tüzelkişiliğe sahip
bir kamu kurumu iken; aynı Kanunun 4. maddesine göre Genel Müdürlüğe bağlı
bir birim olan Spor Toto Teşkilat Başkanlığının tüzelkişiliğinin bulunmadığı;
Kanunun 2. maddesinin (i) bendi uyarınca, Türkiye'de düzenlenecek futbol ve
diğer spor müsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterek bahisler ile
şans oyunlarının düzenlenmesi ve yürütülmesi yetki ve görevinin Genel Müdürlüğe
ait olduğu; Genel Müdürlüğün bu yetkisini, 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans
Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 2. maddesi uyarınca Spor
Toto Teşkilat Başkanlığı kanalı ile kullandığı; Başkanlığın ise kendisine
ait olan bu faaliyetini, sözleşme imzaladığı ve bayilik ruhsatı verdiği
bayileri aracılığı ile yürüttüğü görülmekte
iken;
08.06.2011tarih,
27958-Mük. Sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 638 No.lu
“Gençlik ve Spor Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname” ile
Gençlik ve Spor Bakanlığının kuruluş, görev, yetki ve sorumlulukları
düzenlenmiş; Kararnamenin 31. maddesinin 1.fıkrasında; 21/5/1986 tarihli ve
3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanunda ve diğer mevzuatta gençlik hizmetleriyle ilgili olarak
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne yapılmış olan atıfların Bakanlığa, spor
hizmetleriyle ilgili olarak Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne yapılmış olan
atıfların Spor Genel Müdürlüğüne yapılmış sayılacağı; 2.fıkrasının c
bendinde (3289 sayılı Kanunun) 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (i)
bendinin yürürlükten kaldırıldığı; ç bendi ile; 4 üncü maddesinin ikinci
fıkrasının (e) bendinin "e) Uluslararası Organizasyonlar Dairesi
Başkanlığı" şeklinde değiştirildiği ve aynı maddede yer alan "Bağlı Birimler: Spor Toto Teşkilat
Başkanlığı" ibaresinin yürürlükten kaldırıldığı; Kararnamenin
31. maddesinin 6.fıkrasının a bendinde; 29/4/1959 tarihli ve 7258 sayılı
Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi
Hakkında Kanunun; 1 inci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin "Yurtiçinde ve yurtdışında spor
müsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterek bahis oyunlarını oynatmak
üzere, Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı, tüzel kişiliği haiz Spor Toto
Teşkilat Başkanlığı kurulmuştur." şeklinde değiştirildiği;
Kararnamenin “Düzenleyici İşlemler” başlıklı Geçici 1. maddesinde; bu Kanun
Hükmünde Kararnamenin uygulanmasına ilişkin düzenlemelerin, bir yıl içinde
yürürlüğe konulacağı, bu düzenlemeler yürürlüğe girinceye kadar mevcut
düzenlemelerin bu Kanun Hükmünde Kararnameye aykırı olmayan hükümlerinin
uygulanmasına devam olunacağı; Geçici 9.maddesinde; Gençlik ve Spor Genel
Müdürlüğünün, Spor Toto Teşkilat Başkanlığının iş ve işlemleri nedeniyle
taraf olduğu her türlü davalar ve icra takipleri ile sair hukukî
ihtilaflardaki aktif ve pasif husumet ehliyetinin, bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin yürürlüğü tarihinde, başka herhangi bir işleme gerek
kalmaksızın Spor Toto Teşkilat Başkanlığına devredilmiş sayılacağı
hükümlerine yer verilmiştir.
638 No.lu Kanun
Hükmünde Kararname ile yapılan değişiklikler de dikkate alındığında; 7528 sayılı “Futbol ve
Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında
Kanun” 2. maddesinde; Teşkilat Başkanlığının yetkisini bizzat
kullanabileceği gibi kısmen veya tamamen özel hukuk tüzel kişilerine
devredebileceği veya mal ve hizmet satın alma yoluna gidebileceği
belirtilmiş; Yurt içinde ve yurt dışında yapılan her türlü spor müsabakası
üzerine yurt içinde ve yurt dışında spora dayalı bahis ve şans oyunları
düzenlemek, denetim ve gözetimi altında düzenletmek, bunlara ilişkin her
türlü izni vermek ve sözleşmeyi yapmak; spora dayalı bahis ve şans
oyunlarına yönelik mevzuata aykırı iş ve eylemlerin önlenmesi için gerekli
denetimleri yapmak, faaliyetlerde bulunmak ve tedbirleri almak; spora
dayalı bahis ve şans oyunlarının kamu yararına ve sosyal amaçlara uygun
olarak düzenlenmesi ve gelişmesini sağlayacak politikalar belirlemek ve
uygulamak; izinsiz olarak spora dayalı bahis ve şans oyunları düzenleyen,
başbayilik veya bayilik faaliyetinde bulunan veya kurallara aykırı hareket
eden gerçek ve tüzel kişilere uygulanacak yaptırımlara ilişkin esasları
belirlemek ve bunlar hakkında gerekli yasal işlemleri yapmak; spora dayalı
bahis ve şans oyunları düzenleme faaliyetinin gelişmesini sağlayacak
tedbirleri almak ve bu konuda yapılması gerekli düzenlemeleri Gençlik ve
Spor Bakanlığına önermek Teşkilat Başkanlığının görev ve yetkileri arasında
sayılmış; aynı Maddede, Teşkilat
Başkanlığının spora dayalı bahis ve şans oyunlarının düzenlenmesi ve
düzenletilmesinde tek yetkili olduğu; Gençlik ve Spor Bakanlığının
izin veya onayıyla spora dayalı bahis ve şans oyunlarının düzenlenmesi,
denetim ve gözetimi altında düzenletilmesi, oynatılması, gerekli altyapı ve
organizasyonun sağlanması ve yürütülmesi için gerçek ve tüzel kişilerle
sözleşme yapabileceği ifade edilmiş; spora dayalı bahis ve şans oyunlarının düzenlenmesine ilişkin
kararları almanın, bayiliklerin nerede kurulacağını ve sayısını tespit
etmenin, bayilere verilecek komisyon ve teşvik primi oranlarını tespit
etmenin Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri arasında olduğu hükümlerine
yer verilmiştir.
3289
ve 7258 sayılı Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve 28.02.2009 tarih
ve 27155 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit
İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği”nin, spor müsabakalarına
dayalı olarak düzenlenecek sabit ihtimalli ve müşterek bahislerin
oynatılmasını, oyun çeşitlerini, bu oyunlara ait kupon kabul ve
değerlendirme işlemlerini, dağıtılacak ikramiye ile sabit, gezici ve sanal
ortam bayilerine ilişkin esaslar ile uygulama şekil ve şartlarını kapsadığı
belirtilmiş; 9 maddesinde, bayilerin her muhasebe dönemi sonunda dönem
boyunca tahsil ettikleri hasılattan, sözleşmeyle belirlenen orandaki
komisyonlarını, ikramiye ödeme primlerini ve ödedikleri ikramiye
miktarlarını ayırarak, kalan meblağı sözleşmede belirtilen süre içerisinde
Teşkilat lehine otomatik ödeme talimatı verdikleri kendi adlarına açılmış
banka hesaplarına yatıracakları hükmüne yer verilmiş; “Bayilik ruhsatı” başlıklı 14. maddesinde;
“Sabit bayilik faaliyetinin yapılabilmesi için Teşkilattan ruhsat
alınması zorunlu olup, bayilik faaliyetinde bulunması uygun görülenlere
bayilik ruhsatı verilir. Ruhsat verildiği tarihten itibaren Teşkilatça
iptal edildiği tarihe kadar başka bir işleme gerek olmaksızın geçerlidir.
Ancak, Teşkilat tarafından gerekli görülen hallerde ruhsat yenilenebilir
veya vize edilebilir.”;
“Sabit
bayilik sözleşmesi” başlıklı 15. maddesinde; “(1) Sabit bayilik ruhsatı
verilen gerçek veya tüzel kişiler ile Teşkilat arasında süresi 10 yılı
geçmemek üzere süreli sabit bayilik sözleşmesi yapılır.
(2) Sabit bayilik
sözleşmesi ruhsatın geçerli olduğu sürece yürürlükte kalır, ruhsatın iptali
halinde başkaca bir işleme gerek olmaksızın kendiliğinden feshedilmiş
sayılır.
(3) Teşkilatça gerekli
görülen durumlarda sabit bayilik sözleşmesi yenilenebilir.
(4) Sabit bayilik ruhsatı
vermeye ve bu bayiler ile sözleşme yapmaya Teşkilat Başkanı yetkilidir.
Teşkilat Başkanı bu yetkisini alt birimlere devredebilir.
(5) Sabit bayilikler
tüzel kişilere birden fazla olarak ve 16 ncı maddede belirtilen kriterler
dahilinde verilebilir. Bu durumda verilen bayiliklerin her türlü hukuki ve
cezai sorumluluğu bu tüzel kişiye aittir.”; denilmiş;
Yönetmeliğin
16.maddesinde “Sabit bayilik ruhsatı verilmesi şartları”, 17.maddesinde
“Bayilerin işyerlerinde aranılacak asgari nitelikler”, 18.maddesinde “Sabit
bayiliklerin verilmesinde izlenecek yöntem”, 19.maddesinde “Sabit bayilik
teminatı”, 20.maddesinde “Sabit bayi komisyonu ve ikramiye ödeme primi
oranı” 21.maddesinde “Sabit bayinin adres değişikliği”, 22.maddesinde
“Sabit bayiliğin devredilmesi”, 23.maddesinde “Sabit bayilik faaliyetinin
sürekliliği ve yürütülmesi”ne ilişkin düzenlemelere yer verilmiş;
“Sabit
bayilik ruhsatının iptali” başlığını taşıyan 24.maddede ise “(1) Aşağıda belirtilen
hallerde bayilik ruhsatı, Teşkilat tarafından tek taraflı olarak ve
herhangi bir bildirim süresine uyulmaksızın iptal edilir:
a) Gerçek kişi bayinin
ölmesi halinde mirasçılarından altmış gün içinde bayilik ruhsatı talebinde
bulunulmaması,
b) Bayilik ruhsatını haiz
olan şirketin iflas etmesi,
c) İzinli süreler ve
mücbir sebepler dışında, her ne sebeple olursa olsun bayinin bir takvim
yılı içerisinde, izinsiz toplam on beş gün oyun oynatmaması,
ç) Teşkilatın izni
olmaksızın, işyerinde Teşkilata ait olmayan oyunlar oynatması,
d) Teşkilat tarafından
her bayi için belirlenen haftalık hasılat limitinin üzerinde oyun
oynatılması,
e) Oyun bedellerinin
kayıt dışı olarak bayinin kendi nam ve hesabına tahsil edilmesi,
f) Yetkisi dahilindeki
ikramiye ödeme taleplerini geri çevirmesi,
g) Bayi olabilme
şartlarından herhangi birini kaybetmesi veya ruhsat verildikten sonra bu
şartlardan herhangi birine sahip olmadığının anlaşılması,
ğ) Teşkilatın itibarını
zedeleyecek veya Teşkilata olan güvenin sarsılmasına neden olacak davranış,
yayın veya faaliyetlerde bulunulması, Teşkilat tarafından verilen talimat
ve kurallara riayet edilmemesi,
h) Teşkilatın veya
Başbayinin yetkili personellerine fiili saldırı, hakaret ve tehditte
bulunulması,
ı) Teşkilat veya
Başbayinin mallarına kasıtlı zarar verilmesi,
i) 18 yaşından küçüklere
oyun oynatılması veya ikramiye ödenmesi,
j) Yılbaşından itibaren
dörder aylık periyotlardaki asgari haftalık satış hasılatı ortalamasının
Yönetim Kurulunca belirlenen limitin altında olması,
k) Teşkilattan yazılı
izin almadan adresini değiştirmesi veya bayiliği devretmesi,
l) Teşkilata ait olan
oyun hasılatlarının işlemiş yasal faiziyle birlikte veya gecikme
cezalarının tamamının yatırma tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde
ödenmemesi,
m) Teşkilata ait olan
oyun hasılatının bir takvim yılı içerisinde beş kez geç ödenmesi,
n) Güncellenen teminat
miktarının süresinde tamamlanmaması,
o) Süreli teminat
mektuplarının süresi dolmadan en geç on gün önce yenilenmemesi,
ö) Yasa dışı bahis
oynatılması, oynatılmasına aracılık edilmesi, bunlara yer veya imkan sağlanması
veya bunların reklam ve tanıtımın yapılması,
p)
Haklı bir gerekçe olmadan bilet iptal edilmesi, iptal edilen biletlerin bir
yıl süresince saklanmaması veya iptal edilen biletlerin talep tarihinden
itibaren en geç on beş gün içinde Teşkilata teslim edilmemesi,
r) Oyunları, Teşkilat
tarafından belirlenen değerinden fazla bedelle oynatması,
s) Borç mukabili veya
kredi kartıyla ya da kredili hesaptan oyun bedelini tahsil etmek suretiyle
oyun oynatılması,
(2) Teşkilat tarafından
bayilik ruhsatı iptal edilenlere yeniden bayilik ruhsatı verilmez.” hükmü
yer almıştır.
Öte yandan, Spor Toto Teşkilat Müdürlüğü ile davacı
arasında 27.2.2009 tarihinde, 118131 Numaralı Spor Toto Bayilik Sözleşmesi
imzalanmıştır.
Söz konusu Sözleşmenin 2.
maddesinin (a) bendinde, 7258 sayılı Futbol Müsabakalarında Müşterek
Bahisler Tertibi Hakkında Kanun, Futbol Müsabakalarında Müşterek Bahisler
Tüzüğü, Futbolda Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği ve bunlara
ait tebliğler ve talimatların, bu sözleşmenin vazgeçilmez pA.ası olduğu,
bunların bayilere ait hükümlerine, bayinin aynen uymakla yükümlü bulunduğu;
Bayinin Teşkilatın ve Başbayinin re’sen vereceği talimatlara, mevcut veya
değişebilecek Yönetmelik vb. düzenlemelere uymayı peşinen kabul edeceği;
(b) bendinde, ödemeler ile ilgili maddeler ve bayinin başbayiye karşı olan
yükümlülükleri de dahil olmak üzere, bayi tarafından işbu sözleşmenin
maddelerine uyulmaması halinde bayilik ruhsatının Teşkilat tarafından
ayrıca herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin iptal edileceği; (d) bendinde,
bayilik ruhsatının herhangi bir sebeple iptali halinde sözleşmenin kendiliğinden,
tazminatsız olarak feshedilmiş sayılacağı; 8. maddesinin (a) bendinde, Teşkilatça belirtilen günde bayi
tarafından hasılatın yatırılmaması halinde muaccel hale geleceği, bayinin
bunun hukuki ve cezai sonuçlarına katlanmak zorunda olduğu, müşterek bahis
oyunları ile ilgili hasılatın zamanında yatırılmaması halinde % 5 gecikme
cezası alınacağı ve 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin
Kanun hükümlerine göre faiz uygulanacağı, bir yıl içerisinde hakkında 5
(beş) defa fazla gecikme cezası uygulananların ya da bir haftalık
hasılatlarını 7 gün içinde yatırmayanların bayilik ruhsatlarının iptal
edilebileceği, ruhsat iptali hakkının tek taraflı olarak münhasıran
Teşkilatça kullanılacağı; aynı
maddenin (b) bendinde, ödemeler ile ilgili maddeler dahil olmak
üzere, bayi tarafından işbu sözleşmenin maddelerine uyulmaması halinde
bayilik ruhsatının Teşkilat tarafından ayrıca herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin
iptal edilebileceği hükme bağlanmıştır.
Uyuşmazlık konusu
sözleşmenin hukuki niteliği incelendiğinde;
İdare, özel hukuk kişileri gibi özel hukuk
sözleşmeleri yapabildiği gibi; kamusal yetkisinin verdiği üstünlük ve
ayrıcalıklara dayanarak konusu, hüküm ve koşulları bakımından özel hukuk
sözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de yapabilir. İdare hukuku
esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler “idari sözleşme” olarak
adlandırılırlar. İdarenin, genel ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi
ve tarafların eşitliği gözetilerek gerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen
özel hukuk hükümlerine tabi olması ve dolayısıyla bunların yargısal
denetiminin adli yargı yerince yapılmasına karşılık, 2577 sayılı Yasa’nın
idari dava türlerinin sayıldığı 2/1-c maddesinde belirtildiği üzere, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi amacıyla ve kamusal nitelikte üstün hak
ve yetkilere dayanarak yaptığı idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların
görüm ve çözümünde ise, idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Anılan düzenlemeler uyarınca, müşterek bahisler
ile şans oyunları düzenleme hak ve yetkisi, Gençlik ve Spor Bakanlığına
bağlı, tüzel kişiliği haiz Spor Toto Teşkilat Başkanlığı’na ait olduğuna ve
bu hak, bir sözleşme ile bayilik ruhsatı alma koşullarını taşıyanlara
devredilebildiğine göre, buna ilişkin bayilik sözleşmesinin, bir genel
hizmetin yürütülmesi için yapılan idari sözleşme olduğu açıktır.
Olayda, davalı İdare tarafından 29.7.2010
Olur/tarih ve 4849 sayı ile; sözleşme hükümlerine rağmen yapmış olduğu
hasılatlara ilişkin yatırması gereken meblağları 12.1.2010-20.7.2010
tarihleri arasında 5(beş) kez geç ödediğinin tespit edildiği nedeniyle,
Bayilik Sözleşmesinin 8/a ve 8/b; Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit
İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliğinin 9. ve 24.
maddesinin birinci fıkrasının (m) bendi hükümlerine istinaden davacı adına
kayıtlı 118131 numaralı bayiliğin iptal edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, idarece, kamu gücüne dayanılarak tek
yanlı düzenlenen bayilik sözleşmesinde yer alan yaptırımların uygulanmasına
ilişkin işlemin iptali isteminden doğan uyuşmazlığın çözümünde, idari yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, dava konusu işlemin, hem bayilik
sözleşmesine, hem de Spor
Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama
Yönetmeliği hükümleri uyarınca tesis edildiği; İdarenin sözleşmeyi
anılan Yönetmelik hükümleri uyarınca tek taraflı olarak iptal etme yetkisi
göz önüne alındığında, sadece sözleşme hükümlerinin uygulanmasından
kaynaklanan bir uyuşmazlıktan söz etme olanağı da bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 7.İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 7.İdare Mahkemesi’nin 13.8.2010
gün ve E:2010/1316, K:2010/1373 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde Üye Nurdane TOPUZ’un KARŞI OYU VE OY
ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Dava, sözleşme hükümlerine rağmen yapmış olduğu
hasılatlara ilişkin yatırması gereken meblağları 12.1.2010-20.7.2010
tarihleri arasında 5(beş) kez geç ödediğinin tespit edildiğinden bahisle,
Bayilik Sözleşmesinin 8/a ve 8/b; Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit
İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliğinin 9. ve 24. maddesinin
birinci fıkrasının (m) bendi hükümlerine istinaden, davacı adına kayıtlı
118131 numaralı Spor Toto Bayiliğinin iptal edilmesine ilişkin işlemin
iptali istemiyle açılmıştır.
İdare hukukunun uygulanmasından doğan
uyuşmazlıklar idari yargının görevi alanını oluşturmaktadır. İdare hukuku
kuralları içinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücü
kullanılarak tesis edilen idari işlemler ile aynı amaçla gerçekleştirilen
idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümü
idari yargının görev alanına girmektedir.
Bir sözleşmenin idari sözleşme sayılabilmesi
için sürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacını taşıması, taraflardan
birinin idare olması ve kamu hukukuna özgü, kamu hukukundan doğan şart ve
hükümlerin sözleşmede yer alması zorunludur.
İdarenin davacı ile yapmış olduğu bayilik
sözleşmesinin, idari sözleşme niteliği taşımadığı, idarenin özel hukuk
alanında gerçekleştirdiği bir hukuksal işlem olduğu ve bu ilişkiden doğan
hakların kullanılmasına ve takibine ilişkin davaların da özel hukuk
hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerekeceği dikkate alındığında,
taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan
uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargının görevinde bulunmaktadır.
Bu nedenle, davanın adli yargı yerinde
çözümlenmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.
Üye
Nurdane
TOPUZ
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/428
KARAR NO: 2013/637
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 12.
maddesinde öngörüldüğü şekilde, “uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili
makama sunulmak üzere” dilekçe verilmediğinden, AYİM Başsavcılığınca
yapılan başvurunun, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.A.
Davalı :
Milli Savunma Bakanlığı
Vekilleri :
Av.B.K.M., Av. S.E.S.
O L A Y :
1-Davacı dilekçesinde; davalı idarenin, tıpkı İçişleri Bakanlığı Personel
Genel Müdürlüğünün 18.04.2011 tarihli ve 6829 sayılı kararı gibi, çavuşluğa
Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununa göre atamasının yapılamayacağını
26.04.2011 tarihli ve 6381 sayılı yazı ile kendisine gönderdiğini; Türk
Silahlı Kuvvetlerinin personel alımı ile ilgili yaş sınırının 45’e
yükseltilmesi sebebiyle, atama talebinin yerine getirilmesi gerekirken,
yaptığı başvurunun reddedilmesinin yasaya aykırı olduğunu ifade ederek;
davalı İdarenin 26.04.2011 tarih 6381 sayılı ve 6191-3-3 konulu atama
işlemi talebinin reddine dair kararının iptali istemiyle, genel idari yargı
yerinde dava açmıştır.
2-Davalı İdarece, 20.10.2011
tarihli birinci savunma dilekçesi ile davanın çözümünde idare mahkemelerinin değil,
askeri idari yargının görevli olduğu ileri sürülerek görev itirazında
bulunulmuştur.
ANKARA 4. İDARE MAHKEMESİ: 22.12.2011 gün ve
E:2011/1491 sayı ile, 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinde; idari dava
türlerinin, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat
yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı açılan iptal
davaları; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı açılan
davalar olarak sayıldığı; idari yargının idari eylem ve işlemlerin hukuka
uygunluğunun denetimini yapmakla görevli olduğunun kurala bağlandığı;
dosyanın incelenmesinden, Türk Silahlı Kuvvetleri emrinde uzman çavuş
olarak görev yapmakta iken 1994 yılında sözleşmesi feshedilerek ilişiği
kesilen davacı tarafından, kamu kurumlarında tekrar görev almak istemiyle
yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın
açıldığı, davalı idarece işlemin askeri hizmete ilişkin olması nedeniyle
davanın Askeri Yüksek idare Mahkemesi'nce görülmesi gerektiği yönünde
itirazda bulunulmuş ise de, 1602 sayılı Askeri Yüksek idare Mahkemesi Kanununun
20. maddesinde; Askeri Yüksek idare Mahkemesinin Türk Milleti adına; askeri
olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve
askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk
ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini ve diğer kanunlarda
gösterilen görevleri yaptığı; ancak, askerlik yükümlülüğünden doğan
uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olması şartının aranmayacağı, bu
Kanunun uygulanmasında asker kişiden maksadın; Türk Silahlı Kuvvetlerinde
görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay,
askeri öğrenci, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er, erbaş
ve erler ile sivil memurlar olduğu yönünde düzenlemeye yer verildiğinden,
her hangi bir kamu kurumunda tekrar görev almak maksadıyla yapılan başvuru
üzerine tesis olunan işlemin asker kişiye yönelik olmadığı gibi askeri
hizmete ilişkin de bulunmadığının görüldüğü; bu durumda, asker kişiyi
ilgilendirmeyen ve askeri hizmete ilişkin idari işlem veya eylemden kaynaklanmayan
uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idare mahkemelerinin görevli olduğu
sonucuna varıldığı gerekçesiyle; davalı idarenin görev itirazının reddine,
Mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir.
3-Görevlilik kararı davalı İdareye 7.02.2012
tarihinde tebliğ edilmiş; davalı İdarece, Ankara 4. İdare Mahkemesi
Başkanlığına hitaplı 10.02.2012 havale tarihli dilekçede aynen;
“BEYANLARIMIZ: 1. Sayın Mahkemenizde görülmekte olan işbu dava ile,
Bakanlığımızın 26 Nisan 2011 tarihli ve MİY:1930-1310-11/Per.D.Per.Ynt.Ş.6381
sayılı işleminin iptali talep edilmiştir. Bakanlığımızın dava konusu işlemi
ile, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu ile 926 sayılı TSK Personel
Kanununa eklenen geçici 32'nci madde kapsamında davacı hakkında işlem tesis
edilmiştir.
2. Nitekim, Sayın Mahkemece verilen ara
kararların "İstemin Özeti" bölümlerinde de; "Davacının 926
sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun Geçici 32. maddesinden
yararlanmak amacıyla yaptığı başvurunun reddine ilişkin 26.04.2011 tarih ve
6381 sayılı davalı idare işleminin iptali ve yürütmenin durdurulması
istenilmektedir." denilmek suretiyle, dava konusunun 926 sayılı
Kanunun Geçici 32'nci maddesi ile ilgili olduğu açıkça vurgulanmaktadır.
3. Bilindiği üzere, 926 sayılı Kanunun Geçici
32'nci maddesinin 4'üncü fıkrasında; "Başvurunun reddi halinde, bu ret
işlemine karşı ilgililer altmış gün içinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde
dava açabilirler." hükmüne yer verilmiştir.
4. Bu emredici yasa maddesine karşın, Sayın
Mahkemenin 22 Aralık 2011 tarihli kararı ile görevlilik kararı verilmiş
bulunmaktadır ki, anılan karar yukarıda yer verilen yasa hükmüne açıkça
aykırılık teşkil etmektedir.
5. İzah edilen nedenlerle, 22 Aralık 2011 tarihli
kararının yeniden incelenerek görevlilik kararının kaldırılması ve işbu
davanın görev yönünden reddi kararı verilmesi talebinde bulunulması
zorunluluğu hasıl olmuştur.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan ve resen
belirlenecek nedenlerle, Sayın Mahkemenin 22 Aralık 2011 tarihli Görevlilik
Kararının incelenerek kaldırılmasına,açık yasa hükmü doğrultusunda işbu
davanın görev yönünden reddine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin
davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep ederim.”
denilmiştir.
4- Bu dilekçe üzerine, Ankara 4. İdare
Mahkemesi’nce; davalı idarenin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması
konusunda talepte bulunduğundan bahisle, dava dosyası önce Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığına, Başsavcılığın dosyayı iade etmesi üzerine Askeri
Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcılığına gönderilmiştir
ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ BAŞSAVCISI; Milli
Savunma Bakanlığı kadrolarında 30.11.1993 - 15.12.1994 tarih arasında
Tnk.Uzm.Onb. olarak görev yaptıktan sonra 15.12.1994 tarihinde 3269 sayılı
Uzman Erbaş Kanunu ve Yönetmeliği hükümlerine göre sözleşmesi idare
tarafından feshedilerek ilişiği kesilen davacının, 29.03.2011 tarihinde
Milli Savunma Bakanlığına, 30.3.2011 tarihinde İçişleri Bakanlığına
başvurarak “herhangi bir kamu kurumunda çalışmak istediğini” beyan ettiği,
dilekçesine 6000 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi ile 3269 sayılı Uzman Erbaş
Kanununun 5 nci madde birinci fıkrasıyla değiştirilen ve eklenen b
fıkrasına göre çıkarılan 27910 sayılı 19 Nisan 2011 tarihli Resmi Gazetede
yayımlanan “Yaş Sınırı Nedeni Türk Silahlı Kuvvetlerinden Ayrılan veya Ayrılacak
Olan Uzman Erbaşların Milli Savunma Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı ANT
Başkanlığı ve Türk Silahlı Kuvvetleri Kadrolarında Devlet Memuru Olarak
İstihdamına Dair Yönetmeliği”ni eklediği; davacının başvurusuna İçişleri
Bakanlığınca 18.04.2011 tarihli yazıyla; “İçişleri Bakanlığı Personeli Yer
Değiştirme ve Atama Yönetmeliği” hükümleri kapsamında yaşını doldurmuş
olması nedeniyle” İçişleri Bakanlığı kadrolarına açıktan ve naklen atanma
imkanı bulunmadığının bildirildiği; Milli Savunma Bakanlığının 26 Nisan
2011 tarihli yazısıyla verilen cevapta ise; 6191 sayılı Kanun ile 926
sayılı Kanununa eklenen Geçici 32 nci madde kapsamında olmaması nedeniyle
başvurunun reddedildiğinin bildirildiği; davacının, 07.07.2012 tarihinde
İzmir Nöbetçi İdare Mahkemesinde kayda geçen dava dilekçesinde; davanın
konusu ile sonuç kısmında Milli Savunma Bakanlığının 26.04.2011 tarihli
6191 sayılı Kanunu kapsamında sayılmama konulu kararın iptalini istediği,
dava dilekçesinin içeriğinde ise “Türk Silahlı Kuvvetlerinin personel alımı
ile ilgili yaş sınırının 45’e yükselmesi sebebiyle atama isteminin reddinin
yasa ve usule aykırı olduğunu" ileri sürdüğü; Ankara 4 ncü İdare
Mahkemesinin, 21.07.2011 tarihli görüşmesinde dava konusunun 926 sayılı
Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununa eklenen Geçici 32 maddeden
yararlanmak amacıyla yaptığı başvurunun reddine ilişkin 26.04.2011 tarih ve
6381 sayılı idari işlemin iptali olarak kabul ederek, davacının yürütmenin
durdurulması talebini görüştüğü; davalı idarenin, dava konusunu Milli
Savunma Bakanlığının 26.04.2011 tarih ve 638 sayılı ret kararının iptali
olduğunu kabul ederek savunma yaptığı, bu savunma kapsamında görev
itirazında bulunulduğu; Ankara 4 ncü İdare Mahkemesinin 22.12.2011 tarihli
2011/1491 Esas sayılı kararıyla görevlilik kararı verdiği; davacının gerek
Milli Savunma Bakanlığına, gerekse İçişleri Bakanlığına vermiş olduğu
dilekçenin içeriğinden, talebinin 6000 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi ile
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 5 nci maddesine eklenen b fıkrasından
faydalanmak olduğu anlaşılmakla birlikte, her iki bakanlık tarafından
talebin farklı gerekçelerle reddedildiği, 6000 sayılı Kanunun 26 ncı madde
kapsamında olup olmadığının irdelenmediği; bu hususun, dava dilekçesinin
reddi suretiyle İdare Mahkemesince de açıklığa kavuşturulmadığı, dava
konusunun açıkça ortaya konmadığı; Davacının, Milli Savunma Bakanlığının
26.04.2011 tarihli 6191 sayılı Kanun ile 926 sayılı Kanuna eklenen Geçici
32 nci madde kapsamında kabul edilme talebinin reddine dair işlemi dava
konusu olarak belirleyerek iptalini istemiş bulunduğundan ve İdare
Mahkemesince dava konusu aynı şekilde kabul edildiğinden,
Başsavcılıklarınca dava konusunun, “6000 Sayılı Kanun Kapsamında Memur
Olarak istihdam Edilme" olarak genişletme imkanı olmadığı düşüncesiyle
“Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmaya Gerek Olmadığı’’na dair mütalaa
verilemediği; davacının 926 sayılı Kanunun Geçici 32 nci maddesinden
faydalandırılma yönündeki müracaatının MSB.lığının 26.04.2011 tarihli
işlemi ile reddedilmesi sonrası, davacının söz konusu işlemin iptali
istemli davanın görüldüğü Ankara 4 üncü İdare Mahkemesinde, davalı idare
vekilince davaya cevap dilekçesi ile görev yönünden itirazda bulunularak
davada Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin görevli olduğunun öne sürüldüğü,
Ankara 4 üncü İdare Mahkemesi tarafından 22.12.2011 tarihli oturumda görev
itirazının reddine karar verildiği, bu karara karşı davalı idarece
10.02.2012 tarihinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasının talep edilmesi üzerine dosyanın Ankara 4 üncü İdare
Mahkemesince 26.09.2012 tarih ve 2011/1491 E. sayılı yazısı ekinde
Başsavcılıklarına gönderdiğinin anlaşıldığı; Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinin görevlerinin hükme bağlandığı 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi Kanununun 20 nci maddesinin; “Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Türk
Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker
kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden
doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini
ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar. Ancak, askerlik
yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olması şartı
aranmaz./ Bu Kanunun uygulanmasında asker kişiden maksat; Türk Silahlı
Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askeri
memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli
erbaş ve er, erbaş ve erler ile sivil memurlardır. ” hükmünü taşıdığı; 926
sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununa, 22.03.2011 tarih ve 27882
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 10.03.2011 tarihli
Kanun uyarınca eklenen Geçici 32 nci maddenin birinci fıkrasında; “12 Mart
1971 tarihinden bu Kanunun yayımı tarihine kadar, yargı denetimine kapalı
idari işlemler veya Yüksek Askerî Şûra kararları ile Türk Silahlı
Kuvvetlerinden ilişiği kesilenler veya vefatları hâlinde hak sahipleri, bu
madde hükümlerinden yararlanabilmek için altmış gün içinde Milli Savunma
Bakanlığına başvururlar. ” hükmü; aynı maddenin dördüncü fıkrasında ise;
“Başvurunun reddi halinde, bu ret işlemine karşı ilgililer altmış gün
içinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dava açabilirler. ” hükmünün
bulunduğu; Türk Silahlı Kuvvetlerinde uzman erbaş (uzman onbaşı) olarak
görev yapmış olan davacının, 926 sayılı Kanunun Geçici 32 nci maddesi hükümlerinden
faydalandırılmasına yönelik yaptığı başvurunun Milli Savunma Bakanlığının
idari işlemi ile reddi üzerine anılan maddenin dördüncü fıkrasının amir
hükmü karşısında uyuşmazlığa konu edilen davanın görüm ve çözümünde askeri
idari yargı yerinin görevli olduğunun değerlendirildiği gerekçesiyle; 2247
sayılı Kanunun 10, 12 ve 13 üncü maddeleri gereğince OLUMLU GÖREV UYUŞMAZLIĞI
ÇIKARILARAK uyuşmazlığın çözümü için dosyanın UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNE
GÖNDERİLMESİNE ve ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA KARAR
VERİLMESİNİN gerektiği yolunda karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasanın 13. maddesine
göre Danıştay Başsavcısı’nın da yazılı düşüncesi istenilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Anayasanın 157 nci
maddesine göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin, askeri olmayan makamlarca
tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete
ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini
yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu; 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi Kanununun 20 nci maddesinin birinci fıkrasında "Askeri
Yüksek İdare Mahkemesi Türk Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesis
edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin
idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece
mahkemesi olarak yargı denetimini ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri
yapar. Ancak, askerlik yükümlüğünden doğan uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker
kişi olması şartı aranmaz" denildiği; buna göre, Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi'nin bir davaya bakabilmesi için dava konusu işlem veya eylemin
"asker kişiyi ilgilendirmesi" ve askeri hizmete ilişkin
bulunması" koşullarının birlikte gerçekleşmesinin gerektiği; 1602
sayılı Yasa'nın değişik 20 nci maddesinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinde
görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay,
askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil
memurların askeri kişi sayıldığı; Uzman Çavuş olarak görev yaparken
hizmetten ayrılmış bulunan davacının, 1602 sayılı Yasa'nın 20 nci
maddesinde sayılan asker kişilerden olduğu; uyuşmazlıkta, Türk Silahlı
Kuvvetleri emrinde Uzman Çavuş olarak görev yapmakta iken, 1994 yılında
sözleşmesi feshedilerek ilişiği kesilen davacı tarafından, kamu
kurumlarında tekrar görev yapmak istemiyle yaptığı başvurunun reddine
ilişkin dava konusu işlemin askeri hizmete ilişkin bulunduğundan söz
edilemeyeceği; belirtilen duruma göre, olayda Anayasa'nın 157 nci ve 1602
sayılı Yasanın 20 nci maddelerinde öngörülen "asker kişiyi ilgilendirme"
ve askeri hizmete ilişkin bulunma" koşulları birlikte
gerçekleşmediğinden, uyuşmazlığa konu edilen davanın görüm ve çözümünün
genel idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığı yolunda,
yazılı düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat
ÇELENLİOĞLU ve Ayhan AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü
toplantısında: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan
başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Danıştay Savcısı Tuncay
DÜNDAR ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Savcısı Müjdat TUNA’nın başvurunun
reddi gerektiği yolundaki sözlü ve
yazılı açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ
:
2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un “Olumlu Görev
Uyuşmazlığı Çıkarma” başlıklı 10.maddesinde; “Görev uyuşmazlığı çıkarma;
adli, idari ve askeri bir yargı merciinde açılmış olan davada ileri sürülen
görev itirazının reddi üzerine ilgili Başsavcı veya Başkanunsözcüsü
tarafından görev konusunun incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinden
istenmesidir.
Yetkili Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün
Uyuşmazlık Mahkemesinden istekte bulunabilmesi için, görev itirazının,
hukuk mahkemelerinde en geç birinci oturumda, ceza mahkemelerinde
delillerin ikamesine başlamadan önce; idari yargı yerlerinde de dilekçe ve
savunma evresi tamamlanmadan yapılmış olması ve yargı yerlerinin de
kendilerinin görevli olduklarına karar vermiş bulunmaları şarttır.
Görev itirazının yargı merciince yerinde
görülerek görevsizlik kararı verilmesi halinde, görev konusunun Uyuşmazlık
Mahkemesince incelenebilmesi, temyizen bu kararın bozulmuş ve yargı
merciince de bozmaya uyularak görevli olduğuna karar verilmiş bulunmasına
bağlıdır.
Uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili
makam; reddedilen görevsizlik itirazı adli yargı yararına ileri sürülmüş
ise Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı yararına ileri sürülmüş ise Danıştay
Başkanının sözcüsü, askeri ceza yargısı yararına ileri sürülmüş ise Askeri
Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin
Başkanının sözcüsüdür.
Görev itirazının reddine ilişkin karara karşı
itiraz yolunun açık bulunduğu ceza davalarında ret kararı kesinleşmeden
uyuşmazlık çıkarma istenemez.” hükmüne; “Yargı merciince yapılacak işlemler” başlıklı 12. maddesinde;
“Görev itirazında bulunan kişi veya makam, itirazın reddine ilişkin kararın
verildiği tarihten, şayet bu kararın tebliği gerekiyorsa tebliğ tarihinden,
itiraz yolu açık bulunan ceza davalarında ise ret kararının kesinleştiği
tarihten başlayarak onbeş gün içinde, uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye
yetkili makama sunulmak üzere iki nüsha dilekçeyi itirazı reddeden yargı
merciine verir.
Bu yargı
mercii, dilekçenin bir nüshasını ve varsa eklerini yedi gün içinde cevabını
bildirmesi için diğer tarafa tebliğ eder. Tebligat yapılan taraf, süresi
içinde bu yargı merciine cevabını bildirmezse, cevap vermekten vazgeçmiş
sayılır.
(Değişik fıkra: 23/07/2008-5791 S.K./4.mad) Yargı mercii, itiraz
dilekçesi üzerine verdiği itirazı ret kararını kaldırarak görevsizlik
kararı vermediği takdirde; yetkili makama sunulmak üzere kendisine verilen
dilekçeyi, alınan cevabı ve görevsizlik itirazının reddine ilişkin
kararını, dava dosyası muhtevasının onaylı örnekleriyle birlikte uyuşmazlık
çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makama gönderir.
Bir davada uyuşmazlık çıkarılması için yalnız bir
kez başvurulabilir.” hükmüne; “Uyuşmazlık
Çıkarma İsteminde Bulunmaya Yetkili Makamca Yapılacak İşlemler” başlıklı
13. maddesinde; “(Değişik cümle: 23/07/2008-5791 S.K./5.mad) Uyuşmazlık
çıkarma konusundaki dilekçe ile ekleri kendisine ulaşan yetkili makam,
gerekirse dilekçedeki veya eklerindeki eksiklikleri tamamlattıktan sonra,
uyuşmazlık çıkarmaya yer olmadığı sonucuna varırsa veya yapılan başvuruda
12 nci maddenin birinci fıkrasında öngörülen sürenin geçirilmiş olduğunu
tespit ederse, istemin reddine karar verir. Bu karar, ilgili kişilere veya makama ve
ilgili yargı merciine, hemen tebliğ olunur. Bu karara karşı hiç bir yargı
merciine başvurulamaz.
Uyuşmazlık çıkarılmasını
gerekli gördüğü durumlarda yetkili makam, dilekçe ve eklerinin kendisine
ulaştığı tarihten, şayet eksiklikleri tamamlatmak yoluna gitmiş ve bu
erekle gönderdiği yazıları on gün geçmeden postaya vermiş ise eksikliklerin
tamamlandığı tarihten başlayarak en geç on gün içinde düzenleyeceği
gerekçeli düşünce yazısını, kendisine gönderilen dilekçe ve ekleri ile
birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine yollar ve ayrıca Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurduğunu ilgili yargı merciine hemen bildirir.(Ek cümle: 23/07/2008-5791 S.K./5.mad) Bu
takdirde ilgili yargı mercii, 18 inci maddede öngörüldüğü şekilde davanın
görülmesini geri bırakır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanı, düşünce yazısıyla eklerini, görevsizlik itirazını
reddeden yargı merciine göre ilgili bulunan Başsavcı veya Başkanunsözcüsüne
tebliğ edebilir. Tebliği alan makam karşılık vermek isterse, yedi gün
içinde yazılı karşılığını vermekle görevlidir.”hükmüne yer verilmiş;
Yasa’nın 27. maddesinde ise “Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya
veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri
reddeder.” denilmiştir.
Anılan 12. maddeye göre, uyuşmazlık
çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere düzenlenen dilekçenin,
görevlilik kararının tebliğ edildiği tarihten başlayarak onbeş gün içinde
itirazı reddeden yargı merciine verilmesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden,
görev itirazının reddine ilişkin İdare Mahkemesinin görevlilik kararının,
davalı idareye tebliğ edilmesinden sonra, davalı idare vekilince, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle, bu tarihten başlayarak onbeş gün
içinde, uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere iki
nüsha dilekçenin itirazı reddeden yargı merciine verilmediği; buna
karşılık, İdare Mahkemesince, davalı vekilinin “Mahkemenin 22 Aralık 2011
tarihli Görevlilik Kararının incelenerek kaldırılmasına, açık yasa hükmü
doğrultusunda işbu davanın görev yönünden reddine” karar verilmesi
istemiyle verdiği dilekçeye istinaden; davalı idarenin olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılması konusunda talepte bulunduğundan bahisle, dava dosyasının önce
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına, Başsavcılığın dosyayı iade etmesi
üzerine Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcılığına gönderildiği buna
rağmen, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcılığınca, istemin
reddedilmediği anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 12. ve 13. maddelerine aykırılık
olarak “olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle dilekçe verilmemesi”
nedeniyle, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcılığınca yapılan
başvurunun, aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 12 ve 13. maddelerinde
öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca
REDDİNE, 13.5.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/499
KARAR NO: 2013/638
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET
: 1997 yılında kamu görevine başlayan ve
halen öğretmen olarak görev yapan Davacının, rahatsızlığının tedavisinde
kullanılan stent bedelinin tarafına ödenmemesi üzerine açılan davanın,
İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
H.E. Adına Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası
Vekili :
Av. M.E., Av.H.A.
Davalı :
1- Toroslar Kaymakamlığı
2-Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :
Av. Y.E.A.
O L A Y :
Davacı vekili, Mersin İnönü İlköğretim Okulu'nda öğretmen olarak görev
yapan müvekkilinin, 13.04.2009 tarihinde Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi
Hastanesi'nde kalp ameliyatı olduğu ve kendisine ilaçlı stent takıldığından
bahisle, 15.900,00-TL ilaçlı koroner stent bedelinin ödenmesi istemiyle
yaptığı başvurusunun reddine ilişkin Toroslar Kaymakamlığı İlçe Milli
Eğitim Müdürlüğünün 17.11.2009 tarih ve 10237 sayılı işleminin iptali ile
15.900,00-TL stent fatura bedelinin yasal faiziyle birlikte ödenmesine
karar verilmesi istemiyle 19.1.2010 tarihinde idari yargı yerinde dava
açmıştır.
MERSİN 1.İDARE MAHKEMESİ: 29.11.2010 gün ve E:
2010/322, K:2010/1800 sayı ile, 5510 sayılı Kanun'un "Sigortalı
Sayılanlar " başlıklı 4. maddesinde: "Bu Kanunun kısa ve uzun
vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından;
a)Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren
tarafından çalıştırılanlar,
b)Köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine
bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;
1)Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı
nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar,
2)Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr
siciline kayıtlı olanlar,
3)Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan
ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite
ortaklan, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları,
4-Tarımsal faaliyette bulunanlar,
c)Kamu idarelerinde;
1)Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendine
tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp ilgili
kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması
öngörülmemiş olanlar,
2)Bu maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b)
bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışıp ilgili kanunlarında
(a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 86 ncı maddesi uyarınca açıktan vekil
atananlar, sigortalı sayılırlar." hükmünün yer aldığı; aynı Kanun'un
5754 sayılı Kanunun 45 inci maddesiyle değişik 73 üncü maddesinin birinci
fıkrasında, bu Kanuna göre sağlık hizmetlerinin, Kurum ile yurt içindeki
veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler
yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı
ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti
sunucularından satın aldıkları sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi
suretiyle sağlanacağı, dördüncü fıkrasında, sözleşmeli sağlık hizmeti
sunucularının, Kurumca belirlenmiş standartların üstündeki talepleri
karşılayan otelcilik hizmetleri ile hayati öneme sahip olmama ve alternatif
tedavilerin bulunması gibi hususların göz önüne alınarak Sağlık Hizmetleri
Fiyatlandırma Komisyonu tarafından belirlenen istisnai sağlık hizmetleri
için, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden
belirlenen hizmet fiyatlarının üç katını geçmemek üzere ilâve ücret
alabileceği, sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularının, Kurumca ödenecek sağlık
hizmeti bedellerinin yayımlanmasını takiben otuz gün içinde ilâve ücret
ödemeleri için belirlenen tavanlar dahilinde belirledikleri sağlık hizmeti
fiyatlarını kuruma bildirmek zorunda oldukları, sözleşmeli sağlık hizmeti
sunucularının fiyat değişikliklerini 5 iş günü içinde Kuruma
bildirecekleri, tavanlar dahilinde de olsa Kurumca belirlenen süreden önce
bu fiyatlarını artıramayacakları, son fıkrasında ise, sağlık hizmeti satın
alma sözleşmelerinin hazırlanması ve akdedilmesi, sağlık hizmeti giderlerinin
ödenmesi ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esasların,
Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiş, aynı
Kanunun "Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri" başlıklı 101 inci
maddesinde, bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun
hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş
mahkemelerinde görüleceğinin kurala bağlanmış bulunduğu; anılan mevzuat
hükümlerine göre, kamu görevlisi olan davacının da 5510 sayılı Kanun
kapsamında sigortalı sayıldığı ve sağlık giderlerin de bu Kanun hükümleri
esas alınarak karşılanacağının açık olduğu; dosyanın incelenmesinden;
davacının Mersin İnönü İlköğretim Okulu'nda öğretmen olarak görev yaptığı,
13.04.2009 tarihinde Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde kalp
ameliyatı olduğu ve kendisine ilaçlı stent takıldığından bahisle
15.900,00-TL ilaçlı koroner stent bedelinin ödenmesi istemiyle idareye
başvurduğu, bu başvurunun 17.11.2009 tarih ve 10237 sayılı Toroslar
Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü işlemi ile reddedildiği, bakılan
uyuşmazlığın davacının sağlık giderlerinin 5510 sayılı Kanun kapsamında
hangi oranda kurumca karşılanacağının belirlenmesine yönelik olduğu, bu
hususun tespitinin ise yukarıda değinilen mevzuat uyarınca İş
Mahkemelerinin görev alanı içerisinde bulunduğu sonuç ve kanaatine
varıldığı gerekçesiyle; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 15 inci
maddesinin (l/a) bendi uyarınca, davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, aynı olaydan ötürü,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak koşuluyla 1 000.-TL alacağın en yüksek
işletme kredisi faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle 28.12.2010 tarihinde
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davacı, ıslah dilekçesi ile, talep ettiği miktarı,
10.001,88 TL olarak değiştirmiştir.
Mersin 1.İş Mahkemesi: 22.12.2011 gün ve E:
2010/1033, K: 2011/974 sayı ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek, davanın
kabulüne karar vermiş; bu kararın Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili
tarafından temyiz edilmesi üzerine; Yargıtay 10. Hukuk Dairesi: 03.04.2012
gün ve E:2012/4782, K: 2012/6586 sayı ile, dosyadaki bilgi ve belgelerden,
davacının, tedavisinin yapıldığı 12.4.2009- 14.04.2009 tarihleri arası
dönemi de kapsar şekilde halen (657 sayılı Yasaya tabi öğretmen olarak)
kamu çalışanı olduğu; kalp rahatsızlığı nedeniyle Mersin Üniversitesi Tıp
Fakültesi Sağlık Uygulama Ve Araştırma Hastanesinde yapılan tedavisinde
kullanılıp, dava konusu edilen ilaç kaplı stent bedelinin davacı tarafından
ödenerek satın alındığının anlaşıldığı denildikten ve konuya ilişkin
mevzuat hükümlerine ayrıntılı bir şekilde yer verildikten sonra; belirtilen
yasal düzenlemeler gözetildiğinde; Emekli Sandığı iştirakçileri açısından
görevli mahkemenin belirlenmesinde, tedavinin başladığı tarih esas
alınarak; pasif sigortalılar için tedavisi 15.10.2008 tarihinden önce
başlayan sigortalılar ile bunların hak sahipleri yönünden idari yargının,
tedavisi anılan tarihten sonra başlayanlar yönünden adli yargının (iş
mahkemelerinin) görevli olduğu; aktif olarak çalışmasına devam edenler
yönünden ise, sağlık sigortası açısından Sosyal Güvenlik Kurumu’na devir
tarihlerine göre, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapan asker ve sivil
personel ile bunların bakmakla yükümlü oldukları kişilerden tedavisi
15.10.2010 tarihinden, diğer kamu görevlileri ile bunların bakmakla yükümlü
oldukları kişiler yönünden tedavisi 15.01.2010 tarihinden önce başlayan
sigortalılar ile bunların bakmakla yükümlü oldukları kişiler yönünden idari
yargının, tedavisi anılan devir tarihlerinden sonra başlayanlar yönünden
adli yargının (iş mahkemelerinin) görevli olduğu sonucuna varıldığı; somut
olaya gelince; aktif kamu çalışanı olan davacının, davaya konu tedavisinin,
sağlık sigortası açısından Sosyal Güvenlik Kurumu’na devredildiği
tarihinden önce, 12.04.2009 tarihinde başladığı gözetildiğinde,
uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görev alanına girdiği gözetilerek,
davanın, görevsizlik nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, işin
esasına girilerek yazılı şekilde karar verilmiş olmasının, usul ve yasaya
aykırı olduğu gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar vermiş; Mahkemece bozma
ilamına uyulmasına karar verilmiştir.
MERSİN 1. İŞ MAHKEMESİ:21.09.2012 gün ve
E:2012/640, K: 2012/834 sayı ile, dosya kapsamı, toplanan deliller ve Yargıtay
bozma ilamı nazara alınarak davada İdari Yargı'nın görevli olması nedeniyle
dava dilekçesinin yargı yolu nedeniyle reddine, bu konuda daha önce Mersin
1. İdare Mahkemesine açılan davada Mersin 1. İdare mahkemesinin tarih
2010/322 esas 2010/1800 karar sayılı kararla davanın Mersin İş
Mahkemelerinin görev alanına girdiğinden görevsizlik kararı verdiğinden ve
bu karar da kesinleştiğinden, Adli Yargı ve İdari Yargı mahkemeleri
arasında olumsuz görev uyuşmazlığı oluştuğundan olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulduğu denilerek; davada
İdari Yargı'nın görevli olması nedeniyle dava dilekçesinin yargı yolu
nedeniyle REDDİNE, mahkemelerinin görevsizliğine; dosyada Mersin 1.İdare
Mahkemesinin 29.11.2010 tarih 2010/322 esas 2010/1800 karar sayılı kararı
ile görevsizlik kararı verilmiş olması nedeniyle, Adli ve İdari Yargı
mahkemeleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı oluştuğundan olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiş; bu karar kesinleşmiş; davacı vekillerinin
dilekçesi üzerine dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ,
Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013
günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; olay kısmında
belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada; idari
yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve
kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine
gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile
verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde yer alan,
“Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli,
idari veya askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve
sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda
verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak
davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri
sürülebilir” hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik
kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu
kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak;
hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
2- 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesindeki “Adli,
idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş
görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan
veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren
merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli
merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.”
hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce
görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli
bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurma olanağına sahiptir.
Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesi’nce
karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva
etmesi gerekir.
Yasakoyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında
olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargı merciince işten el
çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken,
bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19.
madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı
inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda, adli yargı yerince, öncelikle
görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ve görevli
merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurulmasına da
karar verilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasa’da
öngörülen yönteme uymamakta ise de, davacı vekilinin görev uyuşmazlığının
giderilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesi istemine
ilişkin dilekçesi de gözetilerek, Mersin 1.İş Mahkemesi’nce yapılan
başvurunun 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme
kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse Uyuşmazlık Mahkemesi’nin
kuruluş amacına uygun olacağından ve
sonuçta usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:
Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli
olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının, kalp rahatsızlığının
tedavisinde kullanılan ilaçlı stent bedelinin ödenmesi istemiyle yaptığı
başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile ödenmeyen bedelin faiziyle
birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, 9.5.1997 tarihinde kamu
görevine başlayan ve dava açıldığı tarihte Mersin İnönü İlköğretim
Okulu'nda öğretmen olarak görev yapan davacının, 13.04.2009 tarihinde
Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde kalp ameliyatı olduğu,
kendisine ilaçlı stent takıldığı, 14.9.2009 tarihli faturaya göre davacının
15.900,00-TL ilaçlı koroner stent bedeli ödediği, anılan miktarın ödenmesi
istemiyle yaptığı başvurunun, 17.11.2009 tarih ve 10237 sayılı Toroslar
Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü işlemiyle reddedilmesi üzerine,
idari yargıda 15.900,00-TL’nin, adli yargıda 10.001,88 TL’nin ödenmesi
istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar
ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı
Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal
Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi
adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde
ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu
görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan
haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir
sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve
hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi,
15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan
Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce
5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev
yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla
aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar
vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı
Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen
Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu
görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem
yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin
iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E:
2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan
“…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş
Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz
başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169
sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla
birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak
şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar,
evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve
bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam
edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve
diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun
4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve
haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve
esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır.
5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık
esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler
idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz
etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal
Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve
Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun
hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya
başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun
hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun
değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki;
T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır
” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas
alınacağı tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden
ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca
tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem”
niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki,
şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754 sayılı Yasanın yürürlüğe
girdiği tarihten önce, 9.5.1997 tarihinden beri kamu personeli olan davacı
tarafından açılan davanın, görüm ve çözümünün idari yargı yerinde
görüleceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Mersin 1.İş Mahkemesi’nin
2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesi kapsamında görülen başvurusunun kabulü ile
Mersin 1.İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Mersin 1.İş Mahkemesi’nin 2247 sayılı
Yasa’nın 19. maddesi kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Mersin 1.İdare Mahkemesi’nin 29.11.2010 gün ve E:2010/322,
K:2010/1800 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/501
KARAR NO: 2013/639
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın
10., 12 ve 13. maddelerinde öngörülen koşulu taşımayan istemin ve bu istem
nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca yapılan BAŞVURUNUN, aynı Yasa'nın 27.
maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Ş.B.
Vekilleri :
Av.M.D., Av. B.D.
Davalı :
Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekilleri :
Av. Ç.U., Av.T.K.
O L A Y : 1-Davacı Ş.B. vekili, müvekkilinin hissedar
olduğu, Ankara, Çankaya, Mürsel Uluç Mah. 27120 ada 14 parsel sayılı
taşınmazın; imar düzenlemesi sonucunda Çankaya Belediyesince 20.09.1993
tarihinde “SPOR ALANI” olarak ayrıldığını; parsele fiilen el atılmadığını;
ancak 3194 sayılı İmar Kanununun 10. maddesinin amir hükmü uyarınca 1/1000 ölçekli
uygulama imar planının kesinleştiği tarihten itibaren 5 yıl içerisinde
ayrılma amacına uygun olarak kamulaştırma görevinin yerine getirilmemesi ve
malikin mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeniyle
taşınmaz bedelinin müvekkillere ödenmesinin gerektiğini; nitekim, Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu'nun 15.12.2010 tarih ve 2010/5-662/651 saydı kararı ve
Yargıtay 5. HD'nin 2010/21713 E. 2011/4198 K. sayılı ilamının da bu
doğrultuda olduğunu; daha önce kamulaştırmasız el atma davasının kabul
edilmesi için fiili el atmanın gerçekleşmesi şartını arayan Yargıtay’ın bu
görüşünü değiştirdiğini; davalı idare ile uzlaşma taleplerinin
bulunmadığını, bu nedenle davacılara kamulaştırmasız el atma bedelinin
talep edildiğini ifade ederek; fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak
üzere, şimdilik 8.000,00-TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline; müvekkillinin hisselerinin iptali
ile davalı idare adına tapuya tesciline karar verilmesi istemiyle; Çankaya
Belediye Başkanlığı’na karşı 13.5.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava
açmıştır.
2-Dava Ankara 7.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
E:2011/237 sayılı esasına kaydedilmiştir.
3- 1. oturum 29.6.2011 tarihinde yapılmış, davalı
Çankaya Belediye Başkanlığı verdiği cevap dilekçesinde ve duruşma sırasında
görev itirazında bulunmamıştır.
4- 1. oturumun yapıldığı 29.6.2011 ile 5.
oturumun yapıldığı 7.2.2012 tarihleri arasında Esas dosya olan E:2011/237
sayılı dosya ile aşağıdaki dava dosyaları birleştirilmiştir:
a)BİRLEŞEN DOSYA:
(Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesi)
Dosya No : 2011/269
Davacılar :
1-N.C.,2-K.B.,3-A.B.,4-E.B.,5-S.B.,6-Ş.T.,7-E.A.,8-S. B.’na 9-N.B.,
10-N.E., 11-H.B.
12- Z.B., 13- Ş.E.(B.),14- H.Y., 15- H.Y., 16-B.Ve E.Y.’a
Velayeten E.B., H.Y.
Vekilleri: Av.
M.D., Av. B.D.
Davalı : Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ç.U.
Konusu : Kamulaştırmasız El Atma Nedeniyle
Alacak
Dava Tarihi : 01.06.2011
b)Birleşen
Dosya: (Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi)
Dosya No :
2011/296
Davacı :
N.I.
Vekili : Av. M.D., Av. B.D.
Davalı : Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ç.U.
Konusu : Kamulaştırmasız El Atma Nedeniyle
Alacak
Dava Tarihi : 17.06.2011
c)Birleşen
Dosya: (Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesi)
Dosya No :
2011/309
Davacı : K.I.
Vekili : Av. M.D., Av. B.D.
Davalı : Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ç.U.
Konusu : Kamulaştırmasız El Atma Nedeniyle
Alacak
Dava Tarihi : 13.07.2011
d)Birleşen
Dosya: (Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesi)
Dosya No : 2011/345
Davacı : İ.K.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalı : Spor Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. İ.E.K.
Konusu : Kamulaştırmasız El Atma Nedeniyle
Alacak
Dava Tarihi : 15.07.2011e)Birleşen
Dosya: (Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesi)
Dosya No : 2011/346
Davacı : M.Ş.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalı : Spor Genel Müdürlüğü
Vekili : Av.D.K.
Konusu : Kamulaştırmasız El Atma Nedeniyle Alacak
Dava Tarihi : 15.07.20115-Davaların birleştirilmesi
nedeniyle Çankaya Belediye Başkanlığı ile birlikte davalı olan Spor Genel
Müdürlüğü, vekili Av.D.K. vasıtasıyla verdiği 2.4.2012 havale tarihli cevap
dilekçesinde, (Davacı İ.K., Vekili: Av. M.E.A.’ı göstermek suretiyle) görev itirazında bulunmamıştır.
6-Davalılardan Çankaya Belediye Başkanlığı vekili 10.5.2012 havale
tarihli olan ve “30.4.2012 günü idarelerine tebliğ edilen İ.K. ile M.Ş.
dahili davalı talebi dilekçesi ile Ş.B.’nın bila tarihli dava
dilekçesine karşı verdiğini belirttiği cevap dilekçesinde”; davanın görüm
ve çözüm yerinin idari yargı olduğundan bahisle görev itirazında bulunmuştur.
7-ANKARA 7.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:23.5.2012
günlü 7.oturumda ve E:2011/237 sayı ile, Davacı İ.K. ve ark. vekili Av.
M.E.A. tarafından davaya Çankaya Belediyesinin de dahil edilmesini isteyen
dilekçesini 20.04.2012 de verdiği, tebliğe çıktığının anlaşıldığı; davacı
vekillerinden ayrı ayrı sorulduğu; Çankaya belediyesinin birleşen
dosyalardan İ.K. ve ark. vekili tarafından dahili davalı haline getirilmiş
olduğu; Davalı Çankaya BId. vekilinden sorulması üzerine: “Esas dosya
yönünden önceki itiraz ve beyanlarımızı tekrarlarız, birleşen dosyalar
yönünden Çankaya Belediyesinin sonradan dahili davalı haline getirilerek
davanın yürütülmesi ile ilgili yapılan işlemlerle ilgili vermiş
bulunduğumuz cevap dilekçemizi ve beyanlarımızı da tekrarlarız, cevap
dilekçemizde belirttiğimiz üzere ilk itiraz mahiyetinde itirazlarda
bulunduk, bu itirazlarımız yargı yolu, görev, husumet, zamanaşımı
itirazlarıdır, bunlarla ilgili de karar verilsin, davacıların yenden keşif
yapılması talebini kabul etmiyoruz dediler.” Hususuna yer verdikten sonra;
“Çankaya Belediyesi'nin görev ve yargı yoluna ilişkin itirazının hukuki el
atma ve kamulaştırmasız el atma davalarında da Yargıtay uygulamasında adli
yargıda görülmesi nedeniyle reddine” karar vermiştir.
8-Davalılardan Çankaya Belediye Başkanlığı vekili, davacı olarak İ.K. ve M.Ş. ile diğer
davacı olarak Ş.B.’yı gösterdiği dilekçe ile idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılmasını talep etmiş ve dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; Karşı Taraf (Davacı)
olarak “Ş.B.”yı göstermek suretiyle; aynen, “İNCELEME: Davacıların, paydaşı
olduğu Ankara İli, Çankaya İlçesi, Mürsel Uluç Mahallesi, 27120 ada, 14
parsel sayılı taşınmazın imar planında spor alanı olarak ayrıldığı, bugüne
kadar taşınmazın bedellerinin ödenmediği, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, taşınmaza fiilen el atılmasa da imar planı gereğinin uzun yıllar
yerine getirilmemesi halinde kamulaştırmasız el atma olgusunun
gerçekleştiğinin kabul edildiği öne sürülerek kamulaştırmasız el atma
nedeniyle şimdilik 8.000,00 TL.nın, yargılama sırasında belirlenecek gerçek
zararın ve davada ıslah edilecek toplam miktarın yasal faiziyle birlikte
davalı idareden tahsiline ve dava konusu taşınmazın davalı idare adına
tesciline karar verilmesi istemiyle Ankara Yedinci Asliye Hukuk
Mahkemesinin 2011/237 esas sayısında kayıtlı dosyada açtığı davada, davanın
görüm ve çözümünün idari yargının görevine girdiği ileri sürülerek davalı
idarece birinci oturumdan önce görev itirazında bulunulduğu; ancak, Mahkemece
bu itiraz dikkate alınmayarak yargılamaya devam edildiği, daha sonra davalı
idarenin tekrar görev itirazında bulunması üzerine itirazın reddedildiği ve
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasının istenildiği anlaşılmış olmakla,
birinci oturumdan önce yapılmış olan görev itirazının Mahkemece
karşılanmaması nedeniyle davalı idarenin tekrar yaptığı görev itirazının
Mahkemece reddedilmesi üzerine çıkarılan olumlu görev uyuşmazlığının, ilk
oturumda yapmış olduğu görev itirazı ile bağlantılı ve 2247 sayılı Kanunun
10 ve 12'nci maddelerine uygun olduğu sonucuna varılarak gereği düşünüldü.
Uygulama ve Öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu
hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade
açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemler, "idari işlem"; herhangi
bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizlikleri de, "idari
eylem" olarak tanımlanmaktadır.
Bu tanıma göre; idarelerin 3194 sayılı imar
Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis
ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak
tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler,
"idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları
program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri;
yani, bu konudaki hareketsizlikleri de, idari eylem niteliği taşımaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından,
dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 günlü
kararında, fiili el atma olmadan da hukuki el atmanın kamulaştırmasız el
atma olarak nitelendirildiği ileri sürülmek suretiyle, imar planında spor
alanı olarak ayrılan taşınmazının bedelinin ödenmesine hükmedilmesinin
istenildiği anlaşılmıştır.
Bu bilgiler karşısında; davanın, davacının
taşınmazının, imar planında spor alanına ayrılması sebebiyle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı
sonucuna ulaşılmıştır.
Dava dilekçesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararında, mülkiyet hakkına getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın
maliki yönünden zarar doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku yoktur.
Ancak; bu sonuç ya da sonuçlar, yukarıda da söylenildiği üzere, genel ve
düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmazın spor
yeri olarak gösterilmesinden; bu planda öngörülen kamulaştırma
programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka
anlatımla da, idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği
yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde
ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklanmaktadır.
İdari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini taleplerinin ise; 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12
ve 13'üncü maddeleri uyarınca, idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı
davalarına konu edilmeleri, anılan yasa hükümlerinin gereğidir.
Bu bakımdan; hukuka uygunluklarının denetimi ve
zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi İdari Yargı'nın görev alanında
bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde yaratmış oldukları etki
ve sonuçların, "hukuki el atma" olarak nitelendirilmesine ve bu
olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak
bulunmamaktadır.
Dolayısıyla; davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
SONUÇ :
Açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca davanın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine, durumun Ankara Yedinci Asliye Hukuk Mahkemesine
bildirilmesine, 11.10.2012 tarihinde kesin olarak karar verildi.”
Denilmiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı
Yasa’nın 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın da yazılı düşüncesi
istenilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI: Dava dosyasının
incelenmesi sonucunda; Ankara Büyükşehir Belediyesinin 3194 sayılı İmar
Kanunu'nun 8 ve 18. maddeleri uyarınca arazi ve imar uygulamalarına ilişkin
işlemler kapsamında, davacının da hissesinin bulunduğu Mürsel Uluç
mahallesinde bulunan taşınmazın spor alanı olarak belirlenmesi karşısında,
bu parseldeki bedelin ödenmesine ilişkin davanın; dava konusu uyuşmazlıkta,
idarenin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında bir işleminin
bulunmaması karşısında, davanın anılan Kanun’un 14. maddesinde işaret
edilen bedel artırma davası niteliğinde olduğunun kabulüne olanak
bulunmadığı; Anayasa'nın 125/son madde ve fıkrasında, idarenin kendi eylem
ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü bulunduğunun kurala
bağlandığı; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-b maddesi
gereğince idari eylem ve işlemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından
açılan tam yargı davalarının idari dava türleri arasında sayıldığı;
uyuşmazlık konusu işlemin, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunduğu, davanın, 2577
sayılı Kanun’un 2/1-b maddesinde yer alan idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan zarar görenler tarafından açılan tam yargı
davaları kapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesinin gerektiği; bu
nedenle, Danıştay Başsavcılığının 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesi
gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulü ile Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin
2011/237 esas sayılı görevlilik kararının kaldırılmasına karar verilmesi
gerektiği yolunda düşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık
Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler:
Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat
ÇELENLİOĞLU ve Ayhan AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü
toplantısında: Raportör-Hakim
Taşkın ÇELİK’in, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan
başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı M. BAYHAN’ın, birleşen davanın davacıları tarafından yapılan
başvurunun usulüne uygun olduğu, Danıştay Başsavcılığınca, maddi hata
sonucu asıl davanın davacısı yönünden uyuşmazlık çıkarıldığı, hak kaybının
önlenmesi için dahili davalılar yönünden işin esasının incelenmesi
gerektiği; Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın ise başvurunun reddi gerektiği
yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 10. maddesinde, “Görev
uyuşmazlığı çıkarma; adli, idari ve askeri bir yargı merciinde açılmış olan
davada ileri sürülen görev itirazının reddi üzerine ilgili Başsavcı veya
Başkanunsözcüsü tarafından görev konusunun incelenmesinin Uyuşmazlık
Mahkemesinden istenmesidir.
Yetkili
Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık Mahkemesinden istekte
bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk mahkemelerinde en geç birinci
oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin ikamesine başlamadan önce; idari
yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma evresi tamamlanmadan yapılmış olması
ve yargı yerlerinin de kendilerinin görevli olduklarına karar vermiş
bulunmaları şarttır.
Görev
itirazının yargı merciince yerinde görülerek görevsizlik kararı verilmesi
halinde, görev konusunun Uyuşmazlık Mahkemesince incelenebilmesi, temyizen
bu kararın bozulmuş ve yargı merciince de bozmaya uyularak görevli olduğuna
karar verilmiş bulunmasına bağlıdır.
Uyuşmazlık
çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makam; reddedilen görevsizlik itirazı
adli yargı yararına ileri sürülmüş ise Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı
yararına ileri sürülmüş ise Danıştay Başkanunsözcüsü, askeri ceza yargısı
yararına ileri sürülmüş ise Askeri Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı
yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin Başkanunsözcüsüdür.
Görev
itirazının reddine ilişkin karara karşı itiraz yolunun açık bulunduğu ceza
davalarında ret kararı kesinleşmeden uyuşmazlık çıkarma istenemez” hükmüne;
Kanun’un, “Yargı merciince
yapılacak işlemler” başlıklı 12. maddesinde; “Görev itirazında
bulunan kişi veya makam, itirazın reddine ilişkin kararın verildiği
tarihten, şayet bu kararın tebliği gerekiyorsa tebliğ tarihinden, itiraz
yolu açık bulunan ceza davalarında ise ret kararının kesinleştiği tarihten
başlayarak onbeş gün içinde, uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili
makama sunulmak üzere iki nüsha dilekçeyi itirazı reddeden yargı merciine
verir.
Bu yargı
mercii, dilekçenin bir nüshasını ve varsa eklerini yedi gün içinde cevabını
bildirmesi için diğer tarafa tebliğ eder. Tebligat yapılan taraf, süresi
içinde bu yargı merciine cevabını bildirmezse, cevap vermekten vazgeçmiş
sayılır.
(Değişik fıkra: 23/07/2008-5791 S.K./4.mad) Yargı mercii, itiraz
dilekçesi üzerine verdiği itirazı ret kararını kaldırarak görevsizlik
kararı vermediği takdirde; yetkili makama sunulmak üzere kendisine verilen
dilekçeyi, alınan cevabı ve görevsizlik itirazının reddine ilişkin
kararını, dava dosyası muhtevasının onaylı örnekleriyle birlikte uyuşmazlık
çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makama gönderir.
Bir davada uyuşmazlık çıkarılması için yalnız bir
kez başvurulabilir.” hükmüne; “Uyuşmazlık
Çıkarma İsteminde Bulunmaya Yetkili Makamca Yapılacak İşlemler” başlıklı
13. maddesinde; “(Değişik cümle: 23/07/2008-5791 S.K./5.mad) Uyuşmazlık
çıkarma konusundaki dilekçe ile ekleri kendisine ulaşan yetkili makam,
gerekirse dilekçedeki veya eklerindeki eksiklikleri tamamlattıktan sonra,
uyuşmazlık çıkarmaya yer olmadığı sonucuna varırsa veya yapılan başvuruda
12 nci maddenin birinci fıkrasında öngörülen sürenin geçirilmiş olduğunu
tespit ederse, istemin reddine karar verir. Bu karar, ilgili kişilere veya makama ve
ilgili yargı merciine, hemen tebliğ olunur. Bu karara karşı hiç bir yargı
merciine başvurulamaz.
Uyuşmazlık çıkarılmasını
gerekli gördüğü durumlarda yetkili makam, dilekçe ve eklerinin kendisine
ulaştığı tarihten, şayet eksiklikleri tamamlatmak yoluna gitmiş ve bu
erekle gönderdiği yazıları on gün geçmeden postaya vermiş ise eksikliklerin
tamamlandığı tarihten başlayarak en geç on gün içinde düzenleyeceği
gerekçeli düşünce yazısını, kendisine gönderilen dilekçe ve ekleri ile
birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine yollar ve ayrıca Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurduğunu ilgili yargı merciine hemen bildirir.(Ek cümle: 23/07/2008-5791 S.K./5.mad) Bu
takdirde ilgili yargı mercii, 18 inci maddede öngörüldüğü şekilde davanın
görülmesini geri bırakır.
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanı, düşünce yazısıyla eklerini, görevsizlik itirazını
reddeden yargı merciine göre ilgili bulunan Başsavcı veya Başkanunsözcüsüne
tebliğ edebilir. Tebliği alan makam karşılık vermek isterse, yedi gün
içinde yazılı karşılığını vermekle görevlidir.”hükmüne yer verilmiş;
Kanun’un 27. maddesinde ise “Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya
veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri
reddeder.” denilmiştir.
Olayda, Ankara 7.Asliye
Hukuk Mahkemesi’nde görülen ve Davacısının Ş.B., Davalısının Çankaya
Belediye Başkanlığı ve Esas davanın ise E:2011/237 olduğu davada; davalı
Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından, en geç birinci oturumda yapılmış
bir görev itirazının bulunmadığı; anılan idare tarafından, birleşen
davalardan ikisine yönelik olarak, dahili davalı olması kapsamında
kendisine gönderilen dilekçeye verdiği ve 7. oturumdan önceki tarihi
taşıyan dilekçe ile görev itirazında bulunulduğu; bu itiraz dilekçesinde
asıl davacı olarak, birleşen davaların davacıları olan İ.K. ile M.Ş.’in isimlerinin
zikredildiği; Mahkeme’nin görev itirazının reddine ilişkin karardan sonra,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle verilen dilekçede de aynı
davacı isimlerine yer verildiği; hal böyle iken, Danıştay Başsavcısınca, Karşı
Taraf (Davacı) olarak “Ş.B.”yı göstermek suretiyle olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı ve istemin reddedilmediği anlaşılmıştır.
Bu durumda; Davalılardan Çankaya Belediye Başkanlığı vekili
tarafından, Ankara 7.Asliye Hukuk Mahkemesi’nde görülen davada, asıl dava
ve asıl davanın davacısı yönünden(en geç)birinci oturuma kadar görev
itirazında bulunulmadığı halde; birleşen davanın davacıları yönünden
7.oturumdan önce yapılan görev itirazının; süresinde olduğunun kabulü
mümkün değildir.
Açıklanan nedenlerle, 2247
sayılı Yasa’nın 10., 12 ve 13. maddelerinde öngörülen koşulları taşımayan
istemin ve bu istem nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca yapılan başvurunun,
aynı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 10, 12 ve 13. maddelerinde
öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca
REDDİNE, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/598
KARAR NO: 2013/640
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 5510 Sayılı Kanunun 102.
maddesi uyarınca kesilen İdari para cezasından kaynaklanan ödeme emirlerinin
iptali istemiyle açılan davanın, 5510 sayılı Yasa’nın 88. maddesi
gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
D.K.
Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :
Av. Ş.Y.
O L A Y :
Davacı hakkında, işyerinde çalışma izni olmayan sigortasız çalışan tespit
edildiğinden dolayı, 5510 Sayılı Kanunun 102. maddesi uyarınca İdari Para
Cezası uygulanmış; para cezalarının ödenmemesi üzerine Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığı, Küçükçekmece Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından; 6183
sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanun uyarınca 2011/33537, 2011/33538 ve
2011/33539 takip nolu ödeme emirleri düzenlenmiştir.
Davacı tarafından, bu ödeme emrinin iptali
istemiyle adli yargı yerinde dava açılmıştır.
BAKIRKÖY 16. İŞ MAHKEMESİ; 4.5.2012 gün ve
E:2012/6, K:2012/213 sayı ile, davacının iptalini istediği 2011/33539 -
2011/33538 ve 2011/33537 takip numaralı ödeme emirlerine ilişkin belgelerin
incelenmesinden, her 3 ödeme emrindeki borcun idari para cezası olduğunun
anlaşıldığı; 5510 sayılı yasanın 102. maddesinde idari para cezalarının
düzenlendiği; bu maddeye göre, idari para cezalarının ilgiliye tebliğ ile
tahakkuk edeceği, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde kuruma ya da
kurumun ilgili hesaplarına yatırılacağı, veya aynı süre içinde kuruma
itiraz edilebileceği, itirazın takibi durduracağı, Kurumca itirazı
reddedilenlerin, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde
yetkili idare mahkemesine başvurabilecekleri, bu süre içinde başvurunun
yapılmamış olması halinde idari para cezasının kesinleşeceği; tüm dosya
kapsamı, toplanan delillere göre; SGK tarafından davacıya gönderilen ödeme
emirlerinin idari para cezasına ilişkin olduğu, davacının, ödeme
emirlerinin tebliğinden sonra kuruma itiraz ettiği ancak kurumca itirazının
reddedildiği, 5510 sayılı yasanın 102. maddesi gereğince görevli mahkemenin
idare mahkemesi olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, bu karar temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İSTANBUL 10. İDARE
MAHKEMESİ; 17.10.2012 gün ve E:2012/1004 sayı ile, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu'nun 102. maddesinde; "İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile
tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ya da
Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre içinde Kuruma itiraz
edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın
kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare
mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması
halinde, idari para cezası kesinleşir. / İdarî para cezalarının, Kuruma
itiraz edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihinden
itibaren onbeş gün içinde peşin ödenmesi halinde, bunun dörtte üçü tahsil
edilir. Peşin ödeme idari para cezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkını
etkilemez. Ancak Kuramca veya mahkemece Kuram lehine karar verilmesi halinde,
daha önce tahsil edilmemiş olan dörttebirlik ceza tutarı, 89 uncu maddenin
ikinci fıkrası hükmü de dikkate alınarak tahsil edilir. / Mahkemeye
başvurulması idari para cezasının takip ve tahsilini durdurmaz. Tebliğ
tarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmeyen idari para cezaları, 89 uncu
madde hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile
birlikte tahsil edilir. / İdarî para cezaları on yıllık zamanaşımı süresine
tabidir. Zamanaşımı süresi, fiilin işlendiği tarihten itibaren başlar./ İdarî
para cezaları hakkında, bu Kanun ve 16/5/2006 tarihli ve 5502 sayılı Sosyal
Güvenlik Kurumu Kanununda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve
5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır." Hükmü, 'Primlerin
Ödenmesi' başlıklı 88. maddesinde de; "Kurumun prim ve diğer
alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü
Hakkında Kanunun uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde
Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili
iş mahkemesine başvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz."
hükmünün yer aldığı; 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu'nun 37.
Maddesinin üçüncü fıkrasında, "süresi içinde ödenmeyen sosyal sigorta
ve genel sağlık sigortası primleri, işsizlik sigortası primleri, İdarî para
cezalan, gecikme zamları, katılım payları Kuram alacağına dönüşür ve bu
alacakların tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç diğer
maddeleri uygulanır".denildiği; dosyanın incelenmesinden, Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığı İstanbul Küçükçekmece Sosyal Güvenlik Merkezi
tarafından yabancı işçi çalıştırdığı gerekçesiyle verilen idari para
cezasının tahsili amacıyla gönderilen 2011/33539, 2011/33538, 2011/33537 sayılı
ödeme emirlerinin davacıya tebliğ edilmesi üzerine önce Bakırköy 16.İş
Mahkemesi'nin 2012/6 esasına kayden dava açıldığı, anılan mahkemenin
04.05.2012 tarih ve K: 2012/213 sayılı karar numarasıyla, 5510 sayılı Yasa
uyarınca verilen para cezasının idari yargıda görülmesi gerektiği
gerekçesiyle görev ret kararı verildiği ve mahkemelerinde aynı istemlerle
bakılan davanın açıldığı; yukarıda aktarılan düzenlemeler uyarınca, idari
para cezalarının ilgiliye tebliğ edilmekle tahakkuk edeceği ve tebliğ
tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kurama ödeneceği veya aynı süre içinde
Kurumun ilgili ünitesine itiraz edilebileceği, itirazın takibi durduracağı,
Kuramca itirazı reddedilenlerin kararın kendilerine tebliğ tarihinden
itibaren otuz gün içinde idare mahkemesine başvurabilecekleri nedeniyle
tahakkuk aşamasında idare mahkemelerinin görevli oldukları; kurum
alacaklarının tahsilinde ise 6183 sayılı Yasa hükümleri uygulanmak
suretiyle düzenlenecek ödeme emrine karşı açılacak davalara bakma görevinin
88. maddesinde belirtildiği gibi Sigorta Müdürlüğünün bulunduğu yer iş
mahkemesine ait olduğu; olayda, Küçükçekmece Sigorta Müdürlüğü’nce verilen
idari para cezasının ödenmemesi nedeniyle Kurum alacağına dönüşmesi
üzerine, gecikme zammı uygulanmak suretiyle tahsili için düzenlenen ödeme
emrine karşı dava açıldığının anlaşıldığı; bu durumda, idari para
cezasından doğan Kurum alacağının tahsili için düzenlenen ödeme emrine
karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, 5510 sayılı Yasa'nın 88. maddesi
uyarınca yetkili kılınan İş Mahkemesi görevli bulunduğundan işin esasının
Mahkemelerince incelenme olanağının bulunmadığı gerekçesiyle; hangi
Mahkemenin görevli olduğunun belirlenmesi için 2247 sayılı Kanun'un 19.
maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına, dava dosyasının Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderilmesine ve uyuşmazlığın incelenmesinin Uyuşmazlık
Mahkemesi'nin kararına kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikte adli yargı dosyası da
gönderilmek suretiyle 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekilde
başvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın
ÇELİK’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, işyerinde çalışma izni olmayan sigortasız
çalışan tespit edildiğinden dolayı, 5510 Sayılı Kanunun 102. maddesi
uyarınca kesilen idari para cezasından kaynaklanan 2011/33537, 2011/33538
ve 2011/33539 takip nolu ödeme emirlerinin iptali istemiyle açılmıştır.
506 sayılı Sosyal
Sigortalar Kanunu’nun 140. maddesinin 9.5.2007 gün ve 5655 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile değişik 4.
fıkrasında, “İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ edilmekle tahakkuk
eder ve tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ödenir veya aynı
süre içinde Kurumun ilgili ünitesine itiraz edilebilir. İtiraz takibi
durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ
tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine
başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî
para cezası kesinleşir. Mahkemeye başvurulması cezanın takip ve tahsilini
durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ödenmeyen
idarî para cezaları, bu Kanunun 80 inci maddesi hükmü gereğince
hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir.
İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz ve yargı yoluna başvurulmaksızın
tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmesi halinde, bunun dörtte
üçü tahsil edilir. Peşin ödeme, idarî para cezalarına karşı Kuruma itiraz
etme veya yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez. Ancak, Kurumca itirazın
reddedilmesi veya mahkemece Kurum lehine karar verilmesi halinde, daha önce
tahsil edilmemiş olan dörtte birlik ceza tutarı, 80 inci madde hükmü de
dikkate alınarak tahsil edilir” denilmiş; 80. maddesinin yedinci fıkrasında
ise, "Kurum alacaklarının tahsilinde 21.7.1953 tarih ve 6183 sayılı
Kanunun uygulanmasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde, alacaklı
Sigorta Müdürlüğünün bulunduğu yer İş Mahkemesi yetkilidir" hükmüne
yer verilmiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü,
bu düzenlemelere göre, idarî para cezalarının ilgiliye tebliğ edilmekle
tahakkuk edeceği ve tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma
ödeneceği veya aynı süre içinde Kurumun ilgili ünitesine itiraz
edilebileceği, itirazın takibi durduracağı, Kurumca itirazı
reddedilenlerin, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün
içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilecekleri nedeniyle tahakkuk aşamasında idare mahkemelerinin görevli
oldukları, kurum alacaklarının tahsilinde ise, 6183 sayılı Yasa hükümleri
uygulanmak suretiyle düzenlenecek ödeme emrine karşı açılacak davalara
bakma görevinin, 80. maddenin yedinci fıkrasında açıkça belirtildiği gibi
Sigorta Müdürlüğünün bulunduğu yer iş mahkemesine ait olduğu sonucuna varmıştır.
Ancak, 506 sayılı Kanun’un yukarıda sözü edilen
maddeleri 31.5.2006 gün ve 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası
Kanunu’nun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
5510 sayılı Kanun’un 102.
maddesinde, “…İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ
tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili
hesaplarına yatırılır veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebilir.
İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine
tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine
başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde, idari
para cezası kesinleşir.
İdarî para cezalarının, Kuruma
itiraz edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihinden
itibaren onbeş gün içinde peşin ödenmesi halinde, bunun dörtte üçü tahsil
edilir. Peşin ödeme idari para cezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkını
etkilemez. Ancak Kurumca veya mahkemece Kurum lehine karar verilmesi
halinde, daha önce tahsil edilmemiş olan dörttebirlik ceza tutarı, 89 uncu
maddenin ikinci fıkrası hükmü de dikkate alınarak tahsil edilir.
Mahkemeye başvurulması idari para
cezasının takip ve tahsilini durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş
gün içinde ödenmeyen idari para cezaları, 89 uncu madde hükmü gereğince
hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir…”
denilmiş; 88. maddesinde ise, “…Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve
diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü
Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç, diğer
maddeleri uygulanır. Kurum, 6183 sayılı Kanunun uygulanmasında Maliye
Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşları ve mercilere verilen
yetkileri kullanır.
Kurum, 6183 sayılı Kanun kapsamında
takip edilen alacakları hariç olmak üzere her türlü alacağın teminatını
teşkil etmek üzere Yeni Türk Lirası ve/veya yabancı para birimi üzerinden
ticari işletme, taşınır ve/veya taşınmaz rehni dahil olmak üzere her türlü
teminat almaya yetkilidir.
Kurumun 6183 sayılı Kanun kapsamında
takip edilen prim ve diğer alacakları amme alacağı niteliğinde olup,
imtiyazlı alacaktır. Kurumun taraf olduğu her türlü dava ve icra
takiplerinin kısmen veya tamamen aleyhe neticelenmesi halinde 2004 sayılı
İcra ve İflas Kanununda yazılı tazminat ve cezalar Kurum hakkında
uygulanmaz.
Kurumun prim ve diğer alacaklarının
tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun
uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı
biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine
başvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz…” hükmü yer almıştır.
Öte yandan, 5502 sayılı
Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu’nun 37. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Süresi
içinde ödenmeyen sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primleri,
işsizlik sigortası primleri, idarî para cezaları, gecikme zamları, katılım
payları Kurum alacağına dönüşür ve bu alacakların tahsilinde, 6183 sayılı
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106
ncı maddeleri hariç diğer maddeleri uygulanır” denilmiştir.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
Olayda, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı,
İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü, Küçükçekmece Sosyal Güvenlik Merkezi
tarafından; işyerinde çalışma izni olmayan sigortasız çalışan tespit
edildiğinden bahisle, 5510 Sayılı Kanunun 102. maddesi uyarınca kesilen
idari para cezasının tahsili amacıyla 6183 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanun’un
88. maddesi uyarınca davacı adına 2011/33537, 2011/33538 ve 2011/33539
takip nolu ödeme emirleri düzenlenmesi üzerine, sözkonusu ödeme emirlerinin
iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, söz konusu ödeme emirlerine karşı
açılan davada, 5510 sayılı Yasa’nın 88. maddesi gözetildiğinde İş
Mahkemesinin görevli olduğu kuşkusuzdur.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 10.İdare
Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Bakırköy
16.İş Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 10. İdare Mahkemesinin
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Bakırköy 16.İş Mahkemesi’nin 4.5.2012 gün ve E:2012/6, K:2012/213 sayılı
GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/644
KARAR NO: 2013/641
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Emekli Sandığına tabi olarak işe başlayan ve
Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde Röntgen Teknisyeni (Sağlık Memuru) olarak
görev yapan davacının, fiili hizmet süresi zammından yararlanması istemiyle
açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
O.S.
Vekili :
Av.F.A.D.
Davalılar :
1- Sağlık Bakanlığı (Adli
Yargıda)
Vekili :
Av. M.A.
2- Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (Adli Yargıda)
Vekili :
Av. M.B.
3- Odunpazarı Kaymakamlığı (İdari Yargıda)
O L A Y :
Davacı vekili özetle; Odunpazarı Kaymakamlığı Ağız ve Diş Sağlığı
Merkezinde röntgen teknisyeni olarak görev yapan müvekkilinin, fiili hizmet
zammından yararlanabilmesi amacıyla yaptığı başvurunun reddine ilişkin
Odunpazarı Kaymakamlığının (Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinin) 9.03.2011 gün
ve 595 sayılı işleminin iptali istemiyle, davalı Odunpazarı Kaymakamlığına karşı
idari yargı yerinde dava açmıştır.
ESKİŞEHİR 2.İDARE
MAHKEMESİ;
03.05.2011 gün, E:2011/477, K:2011/409 sayı ile, davacının 657 sayılı
Kanuna tabi olarak davalı idarede statü hukuku kapsamında çalıştığı,
yürüttüğü görevin röntgen teknisyenliği olduğu ve çalıştığı birimin de 5510
sayılı yasanın 40/11 maddesi kapsamında fiili hizmet süresi zammı almasını
gerektiren bir birim olduğu ileri sürülerek davalı idareden fiili hizmet
süresi zammından yararlandırılması ve buna ilişkin primlerin yatırılmasını
istediği, bu isteminin reddi üzerine bakılan davanın açıldığı; bu durumda,
her ne kadar davacının statü hukuku kapsamında ve kamu görevlisi olarak
çalıştığı kurumuna başvurusunun reddi üzerine davanın açıldığı görülmekte
ise de; 5510 sayılı yasanın 40. maddesinin uygulanmasına ilişkin olarak
çıkarıldığı görülen uyuşmazlığın çözümünün, aynı Kanunun 101.maddesinde
belirtilen özel görev kuralı gereği adli yargı yeri olarak İş
Mahkemelerinin görevinde olduğu gerekçesiyle davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden
reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez
aynı taleple davalılar Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına
karşı adli yargı yerinde dava açmıştır.
Eskişehir
İş Mahkemesi;
06.03.2012 gün, E:2011/1061, K:2012/132 sayı ile; işin esasını inceleyerek
davanın kabulüne karar vermiş olup, temyiz başvurusu üzerine, Yargıtay
10.Hukuk Dairesince, 14.05.2012 gün, E:2012/10417, K:2012/8699 sayı ile
özetle, davacının 5434 sayılı yasanın 32/h maddesi kapsamında fiili hizmet
zammının kesilmesinden kaynaklanan uyuşmazlığın, idari yargıda çözümlenmesi
gerektiğinden bahisle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
Yargıtay bozma ilamından
sonra, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde;
ESKİŞEHİR
İŞ MAHKEMESİ;9.10.2012
gün ve E:2012/714, K:2012/740 sayı ile özetle; davacının 5434 sayılı
yasanın 32/h maddesi kapsamında fiili hizmet zammının kesilmesinden
kaynaklanan uyuşmazlığın, idari yargıda çözümlenmesi gerektiğinden bahisle
davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE
:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ,
Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013
günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 14.
maddesine göre; olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri
sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az
ikisinin tarafları,
konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve
bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmekte
olup, bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, hukuk uyuşmazlıklarında ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilmektedir. Aynı Yasanın 27. maddesinde
ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmektedir.
Dosyanın
incelenmesinden; Davacı tarafından, 9.03.2011 gün ve 595 sayılı Odunpazarı
Kaymakamlığı Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinin işleminin iptali istemiyle,
kamu kurumu niteliğindeki davalı Odunpazarı Kaymakamlığı aleyhine ilk önce
idari yargıda dava açılmış olup, İdare Mahkemesi ‘’5510 sayılı yasanın
40.maddesinin uygulanmasına ilişkin olarak çıkarılan uyuşmazlığın çözümünün
adli yargı yeri olarak İş Mahkemelerinin görevinde olduğundan bahisle, 2577
sk.nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine’’ karar
vermiş olup, sonrasında ise, davacı tarafından aynı taleple bu kez yine
kamu kurumu niteliğindeki Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ve Sağlık
Bakanlığı davalı olarak gösterilmek suretiyle adli yargıda dava açılmış ve
İş Mahkemesi ‘’davacının 5434 sayılı yasanın 32/h maddesi kapsamında fiili
hizmet zammının kesilmesinden kaynaklanan uyuşmazlığın, idari yargıda çözümlenmesi
gerektiğinden bahisle davanın görev yönünden reddine’’ karar vermiştir.
Davacı tarafından, adli yargı yerinde dava
açılırken hem kamu kurumu niteliğindeki Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı,
hem de Sağlık Bakanlığı'nın davalı olarak gösterilmiş olmasına karşın,
idari yargı yerinde dava açılırken sadece kamu kurumu niteliğindeki
Odunpazarı Kaymakamlığı’nın davalı olarak gösterilmiş oluşu birlikte
değerlendirildiğinde, her ne kadar adli yargı yeri ile idari yargı
yerindeki davalılar birbirinden farklı ise de, davacının talep konusunun
Odunpazarı Kaymakamlığı Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinin işlemi olduğu,
iptali talep edilen işlemin netice itibariyle idarece tesis edilmiş olan
bir işlem olduğu, somut olayda farklı yargı kollarındaki hasımların netice
itibariyle aynı mahiyetli işlemi yapabilecek konumda oldukları hep birlikte
değerlendirildiğinde, adli yargı yeri ile idari yargı yeri arasında 2247
sk.nun 14.maddesi kapsamında olumsuz görev uyuşmazlığı oluştuğunun kabulü
usul ekonomisi açısından da gerekli olduğundan, görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:
Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli
olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde Sağlık
Memuru/Röntgen Teknisyeni olarak görev yapan davacının, fiili hizmet süresi
zammından yararlanabilmesi amacıyla yaptığı başvurunun reddine ilişkin
9.03.2011 gün ve 595 sayılı Odunpazarı Kaymakamlığı (Ağız ve Diş Sağlığı
Merkezi) işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; 8.11.1995 tarihinde
Emekli Sandığına tâbi, Eskişehir Doğum ve Çocuk Bakımevinde, Sağlık Memuru(Röntgen
Teknisyeni) olarak kamu görevine başlayan davacının, 1.12.2010 tarihinde
Eskişehir Ağız ve Diş Sağlığı Merkezine Sağlık Memuru(Röntgen Teknisyeni)
olarak atandığı, 15.8.2011 tarihinden itibaren Eskişehir Yunus Emre Devlet
Hastanesinde Sağlık Memuru (Röntgen Teknisyeni) olarak görevini sürdürdüğü;
8.3.2011 tarihli dilekçe ile Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi Baştabipliğine
müracaat ederek fiili hizmet süresi zammından yararlanıp
yararlanamayacağına dair bilgi verilmesini talep ettiği, Odunpazarı Kaymakamlığı,
Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinin 9.03.2012 tarihli cevabi yazısı ile, Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Emekli Sandığı
Hizmet Borçlanması ve İşlemler Dairesi Başkanlığının 04.02.2008 tarihli
yazısında diş bölümünde çalışan diş hekimleri ve röntgen teknisyenlerinin
direkt olarak şuaya maruz kalması söz konusu olmadığından, diş muayenehane
ve laboratuvarlarında çalışanların, 5434 sayılı Kanunun 32.maddesine 1621
sayılı Yasayla eklenen (h) fıkrası uyarınca, verilmesi öngörülen fiili
hizmet süresi zammından yararlandırılmalarına imkan bulunmadığının
belirtildiği ifade edilerek, bu sebepten merkezde görev yapan Röntgen
Teknisyenlerinin fiili hizmet süresi zammından yararlanamadığı belirtilmiş,
bunun üzerine davacı vekili tarafından bu işlemin iptali istemiyle dava
açıldığı anlaşılmıştır.31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki
hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına
çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar
(Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım
sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli
Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal
güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş
farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden
tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun
iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E:
2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile
birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli
Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve
diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan
(başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra
kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda
düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü
maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden
önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul
ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil
5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına
alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan
dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı
kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan
“…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş
Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz
başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169
sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla
birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak
şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar,
evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve
bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam
edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve
diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun
4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve
haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve
esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır.
5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık
esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler
idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz
etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri
ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı
almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride
emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis
edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam
edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı
görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun
yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki
iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu
kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun
hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş
mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık görülmemiştir.
Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile
ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve
idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam
edeceği açıktır…”
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve
Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun
hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya
başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun
hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun
değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla
ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki
“…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında
Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi
kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal
Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari
işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754
sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce 8.11.1995 tarihinde işe
başlamış olan davacı tarafından açılan davanın idari yargı yerinde
görüleceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Eskişehir 2.İdare
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Eskişehir 2. İdare Mahkemesi’nin 03.05.2011 gün,
E:2011/477, K:2011/409 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2012/645
KARAR NO: 2013/642
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Emekli Sandığına tabi olarak işe başlayan ve
Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde Röntgen Teknisyeni (Sağlık Memuru) olarak
görev yapan davacının, fiili hizmet süresi zammından yararlanması istemiyle
açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
M.G.
Vekili :
Av.F.A.D.
Davalılar :
1- Sağlık Bakanlığı (Adli Yargıda)
Vekili :
Av. M.A.
2- Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (Adli
Yargıda)
Vekili :
Av. M.B.
3- Odunpazarı Kaymakamlığı (İdari Yargıda)
O L A Y :
Davacı vekili özetle; Odunpazarı Kaymakamlığı Ağız ve Diş Sağlığı
Merkezinde röntgen teknisyeni olarak görev yapan müvekkilinin, fiili hizmet
zammından yararlanabilmesi amacıyla yaptığı başvurunun reddine ilişkin
Odunpazarı Kaymakamlığının (Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinin) 9.03.2011 gün
ve 596 sayılı işleminin iptali istemiyle, davalı Odunpazarı Kaymakamlığına karşı
idari yargı yerinde dava açmıştır.
ESKİŞEHİR 1.İDARE
MAHKEMESİ;
05.05.2011 gün, E:2011/512, K:2011/483 sayı ile, davacının 657 sayılı
Kanuna tabi olarak davalı idarede statü hukuku kapsamında çalıştığı,
yürüttüğü görevin röntgen teknisyenliği olduğu ve çalıştığı birimin de 5510
sayılı yasanın 40/11 maddesi kapsamında fiili hizmet süresi zammı almasını
gerektiren bir birim olduğu ileri sürülerek davalı idareden fiili hizmet
süresi zammından yararlandırılması ve buna ilişkin primlerin yatırılmasını
istediği, bu isteminin reddi üzerine bakılan davanın açıldığı; bu durumda,
her ne kadar davacının statü hukuku kapsamında ve kamu görevlisi olarak
çalıştığı kurumuna başvurusunun reddi üzerine davanın açıldığı görülmekte
ise de; 5510 sayılı yasanın 40. maddesinin uygulanmasına ilişkin olarak
çıkarıldığı görülen uyuşmazlığın çözümünün, aynı Kanunun 101.maddesinde
belirtilen özel görev kuralı gereği adli yargı yeri olarak İş
Mahkemelerinin görevinde olduğu gerekçesiyle davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden
reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez
aynı taleple davalılar Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına
karşı adli yargı yerinde dava açmıştır.
Eskişehir
İş Mahkemesi;
06.03.2012 gün, E:2011/1063, K:2012/133 sayı ile; işin esasını inceleyerek
davanın kabulüne karar vermiş olup, temyiz başvurusu üzerine, Yargıtay
10.Hukuk Dairesince, 14.05.2012 gün, E:2012/10413, K:2012/8697 sayı ile
özetle, davacının 5434 sayılı yasanın 32/h maddesi kapsamında fiili hizmet
zammının kesilmesinden kaynaklanan uyuşmazlığın, idari yargıda çözümlenmesi
gerektiğinden bahisle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
Yargıtay bozma ilamından
sonra, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde;
ESKİŞEHİR
İŞ MAHKEMESİ;9.10.2012
gün ve E:2012/716, K:2012/739 sayı ile özetle; davacının 5434 sayılı
yasanın 32/h maddesi kapsamında fiili hizmet zammının kesilmesinden
kaynaklanan uyuşmazlığın, idari yargıda çözümlenmesi gerektiğinden bahisle
davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE
:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ,
Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013
günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 14.
maddesine göre; olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri
sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az
ikisinin tarafları,
konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve
bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmekte
olup, bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, hukuk uyuşmazlıklarında ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilmektedir. Aynı Yasanın 27. maddesinde
ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev
uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmektedir.
Dosyanın
incelenmesinden; Davacı tarafından, 9.03.2011 gün ve 596 sayılı Odunpazarı
Kaymakamlığı Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinin işleminin iptali istemiyle,
kamu kurumu niteliğindeki davalı Odunpazarı Kaymakamlığı aleyhine ilk önce
idari yargıda dava açılmış olup, İdare Mahkemesi ‘’5510 sayılı yasanın
40.maddesinin uygulanmasına ilişkin olarak çıkarılan uyuşmazlığın çözümünün
adli yargı yeri olarak İş Mahkemelerinin görevinde olduğundan bahisle, 2577
sayılı Kanunun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine’’
karar vermiş olup, sonrasında ise, davacı tarafından aynı taleple bu kez
yine kamu kurumu niteliğindeki Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ve Sağlık
Bakanlığı davalı olarak gösterilmek suretiyle adli yargıda dava açılmış ve
İş Mahkemesi ‘’davacının 5434 sayılı yasanın 32/h maddesi kapsamında fiili
hizmet zammının kesilmesinden kaynaklanan uyuşmazlığın, idari yargıda
çözümlenmesi gerektiğinden bahisle davanın görev yönünden reddine’’ karar
vermiştir.
Davacı tarafından, adli yargı yerinde dava
açılırken hem kamu kurumu niteliğindeki Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı,
hem de Sağlık Bakanlığı'nın davalı olarak gösterilmiş olmasına karşın,
idari yargı yerinde dava açılırken sadece kamu kurumu niteliğindeki
Odunpazarı Kaymakamlığı’nın davalı olarak gösterilmiş oluşu birlikte
değerlendirildiğinde, her ne kadar adli yargı yeri ile idari yargı
yerindeki davalılar birbirinden farklı ise de, davacının talep konusunun
Odunpazarı Kaymakamlığı Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinin işlemi olduğu,
iptali talep edilen işlemin netice itibariyle idarece tesis edilmiş olan
bir işlem olduğu, somut olayda farklı yargı kollarındaki hasımların netice
itibariyle aynı mahiyetli işlemi yapabilecek konumda oldukları hep birlikte
değerlendirildiğinde, adli yargı yeri ile idari yargı yeri arasında 2247
sk.nun 14.maddesi kapsamında olumsuz görev uyuşmazlığı oluştuğunun kabulü
usul ekonomisi açısından da gerekli olduğundan, görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:
Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli
olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde Sağlık Memuru/Röntgen Teknisyeni olarak
görev yapan davacının, fiili hizmet süresi zammından yararlanabilmesi
amacıyla yaptığı başvurunun reddine ilişkin 9.03.2011 gün ve 596 sayılı
Odunpazarı Kaymakamlığı (Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi) işleminin iptali
istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; 10.9.1991 tarihinde
Emekli Sandığına tâbi, Eskişehir Çifteler Devlet Hastanesinde, Sağlık
Memuru(Röntgen Teknisyeni) olarak kamu görevine başlayan davacının,
17.5.2010 tarihinde Eskişehir Ağız ve Diş Sağlığı Merkezine Sağlık
Memuru(Röntgen Teknisyeni) olarak atandığı, 5.10.2011 tarihinden itibaren
Eskişehir Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesinde Sağlık Memuru(Röntgen
Teknisyeni) olarak görevini sürdürdüğü; 3.3.2011 tarihli dilekçe ile Ağız
ve Diş Sağlığı Merkezi Baştabipliğine müracaat ederek fiili hizmet süresi
zammından yararlanıp yararlanamayacağına dair bilgi verilmesini talep
ettiği, Odunpazarı Kaymakamlığı, Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinin 9.03.2012 tarih, 596 sayılı cevabi yazısı ile,
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Emekli
Sandığı Hizmet Borçlanması ve İşlemler Dairesi Başkanlığının 04.02.2008
tarihli yazısında diş bölümünde çalışan diş hekimleri ve röntgen
teknisyenlerinin direkt olarak şuaya maruz kalması söz konusu olmadığından,
diş muayenehane ve laboratuvarlarında çalışanların, 5434 sayılı Kanunun
32.maddesine 1621 sayılı Yasayla eklenen (h) fıkrası uyarınca, verilmesi
öngörülen fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmalarına imkan
bulunmadığının belirtildiği ifade edilerek, bu sebepten merkezde görev
yapan Röntgen Teknisyenlerinin fiili hizmet süresi zammından
yararlanamadığı belirtilmiş, bunun üzerine davacı vekili tarafından bu
işlemin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.31.5.2006 tarih ve 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925,
2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle
çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular),
tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım
işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve
diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle
korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni
bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak
ve hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında
toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa
Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla,
anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden
önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev
yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla
aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar
vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı
Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici
1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1
Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu
görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem
yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin
iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56,
K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan
“…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş
Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz
başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169
sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla
birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak
şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar,
evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve
bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam
edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve
diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun
4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve
haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve
esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır.
5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık
esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler
idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz
etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal
Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda,
itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması
nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların
çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık
görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin
devam edeceği açıktır…”
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve
Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun
hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya
başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun
hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun
değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki
“…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında
Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi
kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal
Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari
işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754 sayılı
Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce 10.9.1991 tarihinde işe başlamış
olan davacı tarafından açılan davanın idari yargı yerinde görüleceği
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Eskişehir 1.İdare
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Eskişehir 1. İdare Mahkemesi’nin 05.05.2011 gün,
E:2011/512, K:2011/483 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/95
KARAR NO: 2013/643
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 1-Hukuk uyuşmazlıklarında, adli yargı yerince görevsizlik
kararı verildikten sonra, dava dosyası gönderilmekle idari yargı yerinde
dava açılmış sayılmayacağı;
2- 2247 sayılı Yasada öngörülen koşulları
taşımayan başvurunun, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Maliye Hâzinesi
Vekilleri :
Av. A.K., Av.E.K.,Av. S.C.
Davalı :
Yozgat Özel Yaşam Sağ. Hiz. Med. İnş. Turz. Ltd. Şti.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, Yozgat Vergi
Dairesinin 982 035 5916 vergi numaralı mükellefi olan Yozgat Özel Yaşam
Sağlık Hizmetleri Med. İnş. Tur. Tic. Ltd. Şti.nin Yozgat Vergi Dairesine
olan borçlarından dolayı, Yozgat İcra Müdürlüğü ve Defterdarlık Muhasebe
Müdürlüğü nezdindeki alacaklarına 6183 sayılı A.A.T.U.H.K. hükümlerine göre
haciz şerhi konulduğunu; ancak Yozgat 1. İcra Dairesinin, göndermiş olduğu
cevabi yazısında; İcra İflas Kanununun 100. maddesine göre, adı geçen
Şirketten tahsil edilen paraların üzerine iştirak haczi konulabilmesi için,
paraların dosyaya girdiği anda mevcut olan hacizleri kapsadığı gerekçesiyle
haciz bildirisinin yerine getirilmesine yer olmadığına karar verildiğini;
oysaki hem Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğüne hem de İcra Dairesine yapmış
oldukları haciz bildirimlerinin bulunmakta olduğunu; bu nedenle borçlusu
anılan Şirket olan Yozgat 1. İcra Müdürlüğünün 2009/6981 takip sayılı
dosyasındaki hacze iştirak edebilmeleri için Yozgat 1. İcra Dairesinin
2011/202 Muh. Sayılı ve 27.05.2011 tarihli kararına karşı şikâyet yoluna
başvurma zorunluluğu doğduğunu ifade ederek; şikâyetlerinin kabulüne karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
YOZGAT İCRA HUKUK MAHKEMESİ:24.11.2011 gün ve
E:2011/111, K:2011/191 sayı ile, şikayete konu Yozgat 1 İcra Müdürlüğünün
2009/6981 Esas sayılı takip dosyasının celb edildiği, yapılan incelemesinde
Yozgat Özel Yaşam Sağ. Hiz. Med. İnş. Turz. Ltd. Şti.nin vergi borcundan
dolayı olarak haciz konulduğu, Vergi Dairesi Müdürlüğünün 30/04/2011
tarihli faks yazıları ile anılan Şirketin hak ve alacakları olması halinde
6183 sayılı A.A.T.U.H kanuna göre vergi dairesinin T.C. Ziraat Bankası
Yozgat şubesindeki hesabına aktarılmasını hakkında haciz bildirisi
gönderildiği, İcra Müdürlüğünce bu talebin 27/05/2011 tarihinde
reddedildiği; Yargıtay 12. HD. 20/02/2002 tarih 2543/3884 sayılı kararının
özetle "6183 sayılı yasaya göre vergi dairesinin koyduğu haczin
kaldırılması merciden istenemez, bu yoldaki talebi mercinin reddetmesi
gerekirken..." şeklinde olduğu; Yargıtay 12. HD. 19/06/2007 tarih
10389/12534 sayılı kararında özetle, "satış memuru davaya bakan sulh
hukuk memuru tarafından tain edildiğinden onun işlemlerine karşı şikayetler
ve açılacak ihalenin feshi davalarında sulh hukuk mahkemesince bakılır
şeklinde olduğunun görüldüğü; dosyanın yapılan incelemesinden, vergi
dairesinin talep içeriğinin 6183 sayılı yasayanın uygulanmasına ilişkin
olduğu, yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre 6183 sayılı yasanın
uygulanmasına ilişkin şikayetler için, icra mahkemesinin görevli
olmadığının anlaşıldığı; şikayetin görev yönünden reddine, HMK 20. maddesi
uyarınca karar kesinleştikten itibaren istek halinde 2 hafta içerisinde
yetkili ve görevli kayseri vergi mahkemesine gönderilmesine karar vermenin
gerektiği belirtilerek; sonuç itibariyle, şikayetin görev yönünden REDDİNE,
HMK 20 maddesi uyarınca karar kesinleştikten itibaren istek halinde 2 hafta
içerisinde yetkili ve görevli KAYSERİ VERGİ MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE
karar vermiş; bu karar temyiz edilmediğinden kesinleşmiştir.
Davacı vekili dosyanın kesinleştirilerek Kayseri
Vergi Mahkemesine gönderilmesini talep etmiş, Yozgat İcra Hukuk Mahkemesi
dosyayı Vergi Mahkemesine göndermiştir.
KAYSERİ VERGİ MAHKEMESİ: 3.10.2012 gün ve E:2012/1334, sayı
ile, Davacı Maliye
Hâzinesi tarafından, Yozgat Vergi Dairesinin mükellefi olan Yozgat Özel
Yaşam Sağlık Hizmetleri Med. İnş. Tur. Tie. Ltd. Şti'nin vergi borçları sebebiyle, Yozgat 1. İcra
Müdürlüğünün 2009/6981 takip sayılı dosyasındaki hacze iştirak etmek için
yapılan başvurunun, 1. İcra Müdürlüğünün 27.05.2011 gün ve 2011/202 Muh.
Sayılı kararı ile reddedilmesi üzerine söz konusu karara karşı Yozgat İcra
Hukuk Mahkemesine yapılan şikayet neticesinde, Yozgat İcra Hukuk Mahkemesi
tarafından görevsizlik kararı verilerek davacının talebi üzerine gönderilen
davada işin gereğinin görüşüldüğü; 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un Yargı Mercilerinin Uyuşmazlık Mahkemesine
Başvurmaları başlıklı 19'uncu maddesinde; Adli, idari, askeri yargı
mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine
kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir
yargı merciinin davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu
kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurabileceği ve elindeki işin incelenmesini
Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteleyeceği, yargı
merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek,
gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarını Uyuşmazlık
Mahkemesine göndereceğinin hüküm altına alındığı; 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri
ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun 6.
maddesinde, vergi mahkemelerinin, a) Genel bütçeye, il özel idareleri,
belediye ve köylere ait vergi, resim ve hA.lar ile benzeri mali yükümler ve
bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları, b) (a) bendindeki
konularda 6183 sayılı Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları, c) diğer
kanunlarla verilen işleri çözümleyeceği kuralına bağlandığını, 2004 sayılı
İcra ve İflas Kanunu'nun 100. maddesinde hangi alacaklıların ilk haciz
üzerine satılan malın tutarına iştirak edebilecekleri belirtildikten sonra,
140. maddede ise, satış tutarının bütün alacaklıların alacağını tamamen
ödemiye yetmemesi durumunda, icra dairesi tarafından alacaklıların bir sıra
cetvelinin yapılacağının hüküm altına alındığı, 2004 sayılı Kanunun 16.
maddesinde ise, kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak
üzere İcra ve İflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif
olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine
şikayet olunabileceği 4. maddesinde ise icra ve iflas dairelerinin
muamelelerine karşı yapılan şikayetlerle itirazların incelenmesi icra
mahkemesi hakimi yahut kanun gereğince bu görev kendisine verilmiş olan
hakim tarafından yapılacağı hükmüne bağlandığını ve Uyuşmazlık konusu
olayda; Yozgat İcra Hukuk Mahkemesi'nce, 6183 sayılı yasanın uygulanmasına
ilişkin şikayetlerde icra mahkemesinin görevli olmadığından bahisle
görevsizlik kararı verilmiş ise de; dava konusu uyuşmazlık, davacı
tarafından 6183 uygulamasına ilişkin yeni bir dosya açılmaksızın, icra
dairesi müdürlüğünde mevcut olan icra dosyasındaki hak ve alacaklar üzerine
konulan hacze iştirak istemine ilişkin olduğunu, bu talebin de İcra
Müdürlüğünce redddilmesi sonucu 2004 sayılı Kanunun 16. ve 4. maddesi
uyarınca şikayet yoluyla İcra Hukuk Mahkemesine gidildiğinden, davacı
tarafından, Yozgat Vergi Dairesinin mükellefi olan Yozgat Özel Yaşam Sağlık
Hizmetleri Med. İnş. Tur. Tie. Ltd. Şti'nin vergi borçları sebebiyle, Yozgat 1. İcra
Müdürlüğünün 2009/6981 takip sayılı dosyasındaki hacze iştirak etmek için
yaptığı başvurunun 1. İcra Müdürlüğünün 27.05.2011 gün ve 2011/202 Muh.
Sayılı kararı ile reddedilmesi neticesinde söz konusu karara karşı yapılan
şikayet başvurusunun görüm ve çözümünde, 2004 sayılı Kanunun 16. ve 4.
maddesince adli yargı yerinin görevli olduğundan, 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve işleyişi Hakkında Kanun'un Yargı Mercilerinin
Uyuşmazlık Mahkemesine Başvurmaları başlıklı 19'uncu maddesi uyarınca iş bu
davada görevli yargı kolunun belirlenmesi için dava dosyasının Yozgat İcra
Hukuk Mahkemesi'nin 2011/111 Esas No'lu dosyası ile birlikte Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderilmesinin gerekmekte olduğu gerekçesiyle; iş bu uyuşmazlığın çözümü için görevli yargı
kolunun belirlenmesi için dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan AKARSU’nun katılımlarıyla
yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in,
başvurunun reddi yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile
Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 14. maddesinde, “Olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı
mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada
kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya
kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi
istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili
makamlarca ileri sürülebilir” ve 19. maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı
mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine
kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir
yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu
kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık
Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9
md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da
temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir” denilmiştir. Aynı Yasanın 27. maddesinde
ise, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına
ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine
uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına
yer verilmiştir.
Öte yandan;
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Görevsizlik veya yetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler”
başlıklı 20.maddesinin 1.fıkrasında; “ (1)
Görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde, taraflardan birinin,
bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten, süresi içinde kanun yoluna
başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna
başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki
hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, dava dosyasının görevli ya
da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir. Aksi takdirde, bu
mahkemece davanın açılmamış sayılmasına karar verilir.” hükmüne yer verilmiş;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'İdari davaların
açılması' başlıklı 3. maddesinde; idari davaların, Danıştay, idare
mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı
dilekçelerle açılması öngörülmüş; aynı Kanunun 9. maddesinde; çözümlenmesi
Danıştay’ın idare ve vergi mahkemelerinin görevlerine girdiği halde adli ve
askeri yargı yerlerine açılmış bulunan davaların görev noktasından reddi
halinde bu husustaki kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz
gün içinde görevli mahkemelerde dava açılabileceği hükme bağlanmış; Yasanın
“İlk inceleme üzerine verilecek
karar” başlıklı 15.maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde; “ 1.
(Değişik bent: 05/04/1990 - 3622/6 md.) Danıştay veya idare ve vergi
mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılı hususlarda
kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin; a) 3/a bendine göre adli ve
askeri yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine; idari
yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye
açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının
görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine, (…) karar verilir”
denilmiştir.
Dosyanın, 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca incelenmesinden:
Hukuk uyuşmazlıklarında, görevli veya yetkili
olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek
dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesi, ancak aynı
yargı düzeni içinde yer alan mahkemeler arasında olanaklı olup; bu hususa
ilişkin 6100 sayılı H.M.K’nın 20. (1086 sayılı H.U.M.K.’nun 27.) maddesiyle
2577 sayılı İ.Y.U.K.’ nun 15. maddesinin 1. fıkrası (a) bendinin ikinci
cümlesinde yer alan “görev” kuralları, aynı yargı düzeni içindeki
mahkemelerin işbölümü esasına ilişkin düzenlemelerdir. Oysa yargı yolunu
değiştiren görevsizlik kararı verilmesi durumunda, görevli olduğundan
bahisle farklı bir yargı düzeninde yer alan mahkemeye dava dosyasının
gönderilebilmesine olanak tanıyan bir düzenleme bulunmamaktadır.
Göreve ilişkin kararın, işbölümü esasına göre
veya yargı yolu bakımından verilmiş olması farklı sonuçlar doğurmaktadır.
Şöyle ki; işbölümü esasına göre verilen görevsizlik kararı sonucu dava
dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesi durumunda, dava başvuru tarihi
itibariyle görevli mahkemede açılmış sayılmaktadır. Yargı yolunu değiştiren
görevsizlik kararı verilmesi durumunda ise, görevli olduğu işaret edilen
yargı yerine, bu yargı yerinin uyguladığı usul kurallarına uygun olarak
yeniden dava açılması zorunlu bulunmaktadır.
Olayda, davacı vekili
tarafından, ortada vergi mahkemesine hitaben yazılmış dilekçeyle açılmış
bir dava bulunmadan, Yozgat İcra Hukuk Mahkemesi'ne verilen dilekçe ile,
dosyanın Kayseri Vergi Mahkemesine gönderilmesi talep edilmiş; Mahkeme'ce,
yazı ekinde dava dosyası Kayseri Vergi Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiş
ve bu yargı yerince, kendisine gelen adli yargı yerine ait dava dosyası
üzerinden inceleme yapılarak görevsizlik kararı verilmiş olup, yukarıda
yapılan açıklamalara göre, İ.Y.U.K.’nun 3 ve 9. maddelerinde öngörülen
şekilde usulüne uygun olarak idari yargı yerine açılmış bir dava
bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
2247
sayılı Yasa’nın 19. madde hükmüne göre, bir yargı yerinin re’sen Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne başvuruda bulunabilmesi için; tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada daha önce diğer yargı yerlerinden birisi tarafından görevsizlik
kararı verilmiş ve bu kararın kesinleşmiş bulunması ve bunun üzerine
kendine gelen davayı inceleyen yargı yerinin de davada görevsizlik kararı
veren yargı yerinin görevli olduğu kanısına varması gerekmektedir. Ancak,
başvuru koşullarının incelenebilmesi için öncelikle, yargı yerinde usulüne
göre açılmış bir dava bulunması gerektiği tartışmasızdır.
Bu durumda, ortada vergi mahkemesine hitaben
yazılmış dilekçeyle açılmış bir dava bulunmadığından, 2247 sayılı Yasa’nın
19. maddesinde öngörülen koşullar gerçekleşmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Yasada
öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca
reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasada
öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca
REDDİNE, 13.5.2013 gününde Üye Nurdane TOPUZ’un KARŞI OYU VE OY ÇOKLUĞU İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Dava, davacı Maliye Hazinesi tarafından,
borçlusu davalı Şirket olan Yozgat 1. İcra Müdürlüğünün 2009/6981 takip
sayılı dosyasındaki hacze iştirak edebilmeleri için, Yozgat 1. İcra
Dairesinin 2011/202 Muh. Sayılı ve 27.05.2011 tarihli kararına karşı
yaptıkları şikâyetlerinin kabulüne karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, “Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye
Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli, idari ve askeri yargı
mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye
yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek
mahkemedir" ve 27. maddesinde, “Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık
çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre
açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddeder" denilmiştir.
Öte yandan; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fıkrasında(Değişik: 10/6/1994-4001/2 md.),
“İdari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi
başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır" ve 9. maddesinin
birinci fıkrasında(Değişik: 5/4/1990 - 3622/2 md.), “Çözümlenmesi
Danıştayın, idare ve vergi mahkemelerinin görevlerine girdiği halde, adli
ve askeri yargı yerlerine açılmış bulunan davaların görev noktasından reddi
halinde, bu husustaki kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren
otuz gün içinde görevli mahkemede dava açılabilir. Görevsiz yargı merciine
başvurma tarihi, Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine başvurma tarihi
olarak kabul edilir" hükmü yer almıştır.
Olayda, adli yargı yerince yargı yolu bakımından
görevsizlik kararı verilen dava dosyası davacı vekilinin istemi üzerine
idari yargı yerine gönderilmiş ve bu yargı yerince, adli yargı yerine ait
dava dosyası üzerinde inceleme yapılarak davada adli yargının görevli
olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Yasa'nın 19. maddesi uyarınca görev uyuşmazlığının
çözümü için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiş
olup, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3 ve 9. maddelerinde öngörülen
şekilde usulüne uygun olarak idari yargı yerinde açılmış bir dava bulunduğundan
sözetmek mümkün değildir.
Durum böyle olmakla birlikte, İdari Yargılama
Usulü Kanunu'na göre yapılan usule aykırılığın 2247 sayılı Kanunun 27.
maddesi kapsamında incelenemeyeceği, bu hususun Uyuşmazlık Mahkemesi’nin
görev ve yetkisi dışında kaldığı, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin önüne gelmiş
bulunan görev uyuşmazlığının varlığı kabul edilerek çözüme kavuşturulmasının
dava ekonomisine ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nin kuruluş amacına uygun
düşeceği, bu nedenle görev uyuşmazlığının esası incelenerek görevli yargı
yerinin belirlenmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.
Üye
Nurdane
Topuz
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/130
KARAR NO: 2013/644
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, 2918 ve 5326
sayılı Yasa hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı :
H.G.
Davalı :
İstanbul Valiliği O L A Y : Trafik Denetleme Şube
Müdürlüğünce yapılan denetimler sırasında 34 ZP 2427 plaka sayılı aracın
yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, sürücü
belgesi sahibi Cuma Gövtepe adına 10.8.2012 tarih ve GN-995058 seri-sıra
numaralı,araç sahibi davacı adına 10.8.2012 tarih ve GN-995059 seri-sıra
numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları düzenlenerek ayrı ayrı
1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden
düzenlenen 10.8.2012 tarih ve 188487 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile
araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İSTANBUL 6. İDARE MAHKEMESİ: 31.10.2012 gün ve
E:2012/1385, K:2012/2085 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez adına düzenlenen idari para cezası
ile aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
BÜYÜKÇEKMECE 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 26.12.2012
gün ve D. İş:2012/2182 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8.
maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren
kararın da verilmiş olması nedeniyle ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nin konu ile
ilgili benzer kararları da emsal gösterilerek, davanın çözümünün idari
yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine ve
dosyanın görev uyuşmazlığının çözümlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay kısmında belirtildiği üzere, aracın 60 gün
süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan
dava yönünden tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı
yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve
kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine
gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile
verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247 sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan,
“Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli,
idari veya askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve
sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda
verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak
davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri
sürülebilir.” hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik
kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu
kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak;
hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
2- 2247 sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli,
idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş
görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan
veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren
merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli
merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler ”
hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik
kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar
ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar
ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar
verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi
gerekir.
Yasakoyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında
olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargı merciince işten el
çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken,
bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19.
madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı
inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda, adli yargı yerince, öncelikle
görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ve görevli
merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına da
karar verilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada
öngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda
bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun
2247 sayılı Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık
Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme
kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin
kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı adına kayıtlı aracın, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlığın çözümü için, aynı maddi olaydan
kaynaklanan aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ve para cezası
verilmesine ilişkin işlemlerin 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca, ayrı
ayrı incelenmesi gerekmektedir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır. Ayrıca,
araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü yer
almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davaların görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın esasını oluşturan, aracın 60 gün
süre ile trafikten men edilmesine ilişkin karara gelince:
13.10.1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1. maddesinde, ”Bu kanunun amacı,
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
belirlemektir” denilmiş; “Motorlu Araçlara Ait Şartlar” başlığı altında
düzenlenen beşinci kısım ikinci bölümünde yer alan 30.maddesinde araçların
teknik şartlara uygunluğu,31.maddesinde araçlarda bulundurulması zorunlu
gereçler, 32. maddesinde adres değiştirme ve araçlar üzerindeki
değişiklikleri bildirme,Ek 2.maddesinde araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması; altıncı kısım üçüncü bölümde düzenlenen “Sürücülerin
Uyacağı Diğer Kurallar” başlıklı 65.maddesinde araçların yüklenmesi ile
ilgili esaslar, uyulması gereken kural-lar,uymayanlara verilecek cezalar ve
araçların hangi koşullarda trafikten men edileceklerine ilişkin hususlar
ayrıntılı ve idarece tek yanlı kurallar şeklinde belirlenmiş,79.maddesinde
de, trafikten men edilen araçlar ile ilgili işlemlerin usul ve esaslarının
yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat
karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda
bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır”
denilmiştir.
Kabahatler Kanunu’nun “Genel kanun niteliği”
başlıklı 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın
31. maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" hükmü yer almış olup; bu
Kanun’un genel hükümleri arasında yer alan 27. maddesinin (1) numaralı
bendinde, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin
idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden
itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği
öngörülmüştür.
Buna göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, Kanun’un 19.
maddesinde sayılan yaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli
mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve
Cezaların Uygulaması başlıklı Dokuzuncu Kısım’a dahil 112. maddesinin ilk
paragrafında da; sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç
olmak üzere bu Kanundaki hafif para cezasını veya bu kanundaki hafif hapis
cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılması
cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde,
bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde
bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle araçların belirli bir süre için
trafikten men edilmelerine ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza
mahkemelerinin görevi dışında tutul- muştur.
Olayda; davacının, tescil edildiği amacın
dışında kullandığından bahisle aracının 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin işlemlerin ayrıntılı idari kurallarla düzenlendiği,
kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un
112. maddesinde, aracın geçici olarak ( belirli bir süre için )trafikten
men edilmesi hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil
edilmediği, aynı şekilde 5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde de, diğer
kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı hususu
da dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptali istemiyle açılan
davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Büyükçekmece 2. Sulh Ceza
Mahkemesince yapılan başvurunun 19. madde kapsamında kabulü ile, İstanbul
6. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Büyükçekmece 2. Sulh Ceza Mahkemesinin 19. madde
kapsamında görülen BAŞVURU-SUNUN KABULÜ ile, İstanbul 6. İdare Mahkemesi’nin
31.10.2012 gün ve E:2012/1385, K:2012/2085 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/132
KARAR NO: 2013/645
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, 2918 ve 5326
sayılı Yasa hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı :
S.K.
Vekili :
Av. B.S.G.
Davalı :
Gebze İlçesi Emn. Müd. Trf. Tescil Büro Amirliği
O L A Y :
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan denetimler sırasında 34 ZA …..
plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden
bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, sürücü belgesi sahibi Eren Çimen adına 6.7.2012 tarih ve
GL-777893 seri-sıra numaralı, araç sahibi davacı adına 6.7.2012 tarih ve
GL-777894 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları
düzenlenerek ayrı ayrı 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu
tutanağa istinaden düzenlenen 6.7.2012 tarih ve 3719 sayılı Araç Trafikten
Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza
altına alınmıştır.
Davacı vekili, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
KOCAELİ 2. İDARE MAHKEMESİ: 16.7.2012 gün ve
E:2012/646, K:2012/890 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü
belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki
suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı
yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde bakılacağının
düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez aynı istemle adli yargı yerine
itirazda bulunmuştur.
GEBZE 3. SULH CEZA MAHKEMESİ: 9.10.2012 gün ve D.
İş:2012/678 sayıyla; İl Emniyet Müdürlüğünün cevabi yazılarında, davaya
konu aracın (P) plakası olmadan servis taşımacılığı yaptığının tespit
edildiği, bu iş için gerekli belgelerini ibraz edemediğinden ve (P) plakası
olmadığından, idari para cezası verildiği ve araç trafikten men tutanağı
düzenlendiğinin belirtildiği açıklanarak, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun
27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına
giren kararın da verilmiş olması nedeniyle ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nin konu
ile ilgili benzer kararları da emsal gösterilerek, davanın çözümünün idari
yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine ve
dosyanın görev uyuşmazlığının çözümlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları,
konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin
görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı
bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı
yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir
değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247 sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan,
“Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli,
idari veya askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve
sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda
verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak
davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri
sürülebilir.” hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik
kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu
kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak;
hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
2- 2247 sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli,
idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş
görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan
veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren
merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli
merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler ”
hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce
görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli
bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir.
Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince
karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva
etmesi gerekir.
Yasakoyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz
görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargı merciince işten el çekilmiş
olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme
nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile,
daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen
yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma
olanağını tanımıştır.
Olayda, adli yargı yerince, öncelikle
görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ve görevli
merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına da
karar verilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada
öngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda
bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun
2247 sayılı Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık
Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme
kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin
kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı adına kayıtlı aracın, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlığın çözümü için, aynı maddi olaydan
kaynaklanan aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ve para cezası
verilmesine ilişkin işlemlerin 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca, ayrı
ayrı incelenmesi gerekmektedir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davaların görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın esasını oluşturan, aracın 60 gün
süre ile trafikten men edilmesine ilişkin karara gelince:
13.10.1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1. maddesinde, ”Bu kanunun amacı,
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
belirlemektir” denilmiş; “Motorlu Araçlara Ait Şartlar” başlığı altında
düzenlenen beşinci kısım ikinci bölümünde yer alan 30.maddesinde araçların
teknik şartlara uygunluğu,31.maddesinde araçlarda bulundurulması zorunlu
gereçler,32.maddesinde adres değiştirme ve araçlar üzerindeki
değişiklikleri bildirme, Ek 2. maddesinde araçların tescil edildikleri
amacın dışında kullanılması; altıncı kısım üçüncü bölümde düzenlenen
“Sürücülerin Uyacağı Diğer Kurallar” başlıklı 65.maddesinde araçların
yüklenmesi ile ilgili esaslar, uyulması gereken kural-lar,uymayanlara
verilecek cezalar ve araçların hangi koşullarda trafikten men
edileceklerine ilişkin hususlar ayrıntılı ve idarece tek yanlı kurallar
şeklinde belirlenmiş,79.maddesinde de, trafikten men edilen araçlar ile
ilgili işlemlerin usul ve esaslarının yönetmelikle belirleneceği
düzenlenmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat
karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Kabahatler Kanunu’nun “Genel kanun niteliği”
başlıklı 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın
31. maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" hükmü yer almış olup; bu
Kanun’un genel hükümleri arasında yer alan 27. maddesinin (1) numaralı
bendinde, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin
idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden
itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği
öngörülmüştür.
Buna göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, Kanun’un 19.
maddesinde sayılan yaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli
mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve
Cezaların Uygulaması başlıklı Dokuzuncu Kısım’a dahil 112. maddesinin ilk
paragrafında da; sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç
olmak üzere bu Kanundaki hafif para cezasını veya bu kanundaki hafif hapis
cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılması
cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde,
bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde
bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle araçların belirli bir süre için
trafikten men edilmelerine ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza
mahkemelerinin görevi dışında tutulmuştur.
Olayda; davacının, tescil edildiği amacın
dışında kullandığından bahisle aracının 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin işlemlerin ayrıntılı idari kurallarla düzenlendiği,
kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un
112. maddesinde, aracın geçici olarak ( belirli bir süre için )trafikten
men edilmesi hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil
edilmediği, aynı şekilde 5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde de, diğer
kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı hususu
da dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptali istemiyle açılan
davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Gebze 3. Sulh Ceza
Mahkemesince yapılan başvurunun 19. madde kapsamında kabulü ile, Kocaeli 2.
İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Gebze 3. Sulh Ceza Mahkemesinin 19. madde kapsamında
görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Kocaeli 2. İdare Mahkemesi’nin 16.7.2012
gün ve E:2012/646, K:2012/890 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/227
KARAR NO: 2013/646
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 4817 sayılı Yabancıların
Çalışma İzinleri Hakkında Kanun uyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk
K
A R A R
Davacı :
A. Turizm İşletmeleri Tic. Ltd. Şti.
Vekili :
Av. M.U.
Davalı :
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
O L A Y :
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İstanbul Bölge Müdürlüğünün 4.7.2007
gün ve B.13.0.ÇGM.1.34/801790/175-04 sayılı işlemi ile, 4817 sayılı
Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun’un 18.maddesine muhalefet
edilerek, izinsiz yabancı uyruklu işçi çalıştırdığından bahisle, davacı
adına aynı Kanun’un 21.maddesi dördüncü fıkrası uyarınca 14.288 YTL idari
para cezası verilmiştir.
Davacı vekili, idari para cezasının iptali
istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
FATİH 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 11.10.2007 gün ve
2007/2171 Müt.No.sayıyla; 4817 sayılı Kanun’un 17. maddesinde,bakanlıkça
verilecek kararlara karşı ilgililerin 30 gün içinde itiraz
edebileceklerinin, itirazın reddedilmesi halinde ise idari yargı yoluna
başvurulabileceğinin düzenlendiği açıklanarak,davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 10. İDARE MAHKEMESİ: 22.2.2008 gün ve
E:2007/2524, K:2008/210 sayıyla;4817 sayılı Kanun’un 21. maddesinin birinci
fıkrasında, idari para cezalarına karşı ilgililerin yedi gün içinde sulh ceza
mahkemelerine itiraz edebileceklerinin düzenlendiği açıklanarak, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, kararın temyiz edilmesi üzerine, hüküm Danıştay 10.
Daire’since onanmak suretiyle kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine,
önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği
görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, adli yargı dosyasının getirtildiği
ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 4817 sayılı
Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun’un 18. maddesine muhalefet
edildiğinden bahisle, 21. maddesine göre verilen idari para cezasının
kaldırılması istemiyle açılmıştır.
27.2.2003
tarih ve 4817
sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun’un “Amaç” başlıklı 1.
maddesinde,“ Bu Kanunun amacı, yabancıların Türkiye'deki çalışmalarını izne
bağlamak ve bu yabancılara verilecek çalışma izinleri ile ilgili esasları
belirlemektir” denilmiş;“Bildirim
yükümlülüğü” başlıklı 18. maddesinde, “a)Bağımsız çalışan
yabancı-lar,çalışmaya başladıkları tarihten ve çalışmanın bitiminden
itibaren,
b)Yabancı çalıştıran işverenler yabancının
çalışmaya başladığı tarihten,çalışma izninin verildiği tarihten itibaren
otuz gün içerisinde çalışmaya başlamaması halinde bu sürenin bitiminden
itibaren ve herhangi bir nedenle hizmet akdinin sona erdiği tarihten
itibaren,
En geç on beş gün içerisinde durumu
Bakanlığa bildirmekle yükümlüdürler”hükmü yer almış; 21. maddesinde,
idari para cezasının hangi hallerde verileceği ve verilecek idari para
cezası miktarları belirtildikten sonra, bu Kanunda öngörülen idari para cezalarının
gerekçesi belirtilmek suretiyle Bakanlık bölge müdürlüğünce ilgililere 7201
sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edileceği, idari para
cezalarının tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde vergi daireleri veya
mal müdürlüklerine ödeneceği, ilgililerin cezaya bu süre içinde yetkili
sulh ceza mahkemesi nezdinde itiraz edebilecekleri, başvurunun, cezanın
takip ve tahsilini durdurmayacağı öngörülmüşken, bu madde, 23.1.2008 tarih
ve 5728 sayılı Kanun’un 499. maddesiyle, “18 inci
maddeye göre bildirim yükümlülüğünü süresi içinde yerine getirmeyen
bağımsız çalışan yabancı ile yabancı çalıştıran işverene her bir yabancı
için ikiyüzelli Türk Lirası idarî para cezası verilir.
Çalışma izni olmaksızın bağımlı
çalışan yabancıya beşyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.
Çalışma izni bulunmayan yabancıyı
çalıştıran işveren veya işveren vekillerine her bir yabancı için beşbin
Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu durumda, işveren veya işveren
vekili yabancının ve varsa eş ve çocuklarının konaklama giderlerini,
ülkelerine dönmeleri için gerekli masrafları ve gerektiğinde sağlık
harcamalarını karşılamak zorundadır.
Birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda
sayılan fiillerin tekrarı hâlinde idarî para cezaları bir kat artırılarak
uygulanır.
Bu Kanuna göre verilmiş çalışma izni
olmaksızın bağımsız çalışan yabancıya ikibin Türk Lirası idarî para cezası
verilir ve varsa işyeri veya işyerlerinin Bakanlık bölge müdürlerince
kapatılması kararı alınarak, bu kararın uygulanması için durum ilgili
valiliğe bildirilir.
Tekrarı hâlinde, varsa işyeri veya
işyerlerinin kapatılmasının yanı sıra idarî para cezası bir kat artırılarak
uygulanır.
Bu Kanuna
göre idarî para cezası ile cezalandırılan bağımlı veya bağımsız çalışan
yabancılar ile yabancı çalıştıran işverenler İçişleri Bakanlığına
bildirilir” şeklinde
değiştirilmiştir. 5728
sayılı Kanun hükümleri 8.2.2008 tarihinde
yürürlüğe girmiştir.
Olayda, davanın, para cezasının kaldırılması
istemiyle açıldığı; 4817 sayılı Yaban-cıların Çalışma İzinleri Hakkında
Kanun’da yapılan değişiklikle idari para cezasına karşı kanun yoluna
ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmıştır.1.6.2005 tarihinde
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nce, sözü edilen Kanun’un diğer kanunlarda düzenlenen idari
yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak itirazlara ilişkin görev hükümleri
üzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen
idari yaptırımın, dayanağı olan yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler
Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşulları taşıması,
27. maddenin (1) numaralı bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması
halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına
karşı 1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza
mahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev
uyuşmazlıklarında adli yargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
Daha sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı
Kabahatler Kanununun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560
sayılı Yasa’nın 31. maddesinde "
(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin
kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."
denilmiştir.19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre,
Kabahatler Kanunu’nun; İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterildiği durumunda
ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 4817 sayılı Kanun’da da idari para cezasına itiraz
konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanunla değişik 3. maddesinde belirtildiği
üzere, İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,
diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle,
görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate
alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde,
anılan Kanun’un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Fatih 2. Sulh Ceza
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılmasının gerektiği
düşünülmektedir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Fatih 2. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 11.10.2007 gün ve
2007/2171 Müt. No. sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/229
KARAR NO: 2013/647
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, 2918 ve 5326
sayılı Yasa hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : A.N.I.
Davalı : İstanbul Valiliği,C Bölgesi Trafik
Denetleme Şube Müdürlüğü O L
A Y : Trafik Denetleme
Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34 TU….. plaka sayılı aracın yasa dışı
taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına
16.10.2012 tarih ve GN-004598 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası
Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve
ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 16.10.2012 tarih ve 215634 sayılı
Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek
muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İSTANBUL 7. İDARE MAHKEMESİ: 2.11.2012 gün ve
E:2012/1945, K:2012/1796 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez idari para cezası ile aracın 60
gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi
istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
PENDİK 1. SULH CEZA MAHKEMESİ: 13.12.2012 gün ve
D. İş:2012/1027 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen
karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında, aracın 60
gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi
istemiyle açılan dava yönünden 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde
öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının;
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece 15.
maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava
dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık
yazısıyla, idari yargı dosyasının Mahkemesinden getirtildiği ve sonuçta
usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı adına kayıtlı aracın, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlığın çözümü için, aynı maddi olaydan
kaynaklanan aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ve para cezası
verilmesine ilişkin işlemlerin 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca, ayrı
ayrı incelenmesi gerekmektedir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davaların görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın esasını oluşturan, aracın 60 gün
süre ile trafikten men edilmesine ilişkin karara gelince:
13.10.1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1. maddesinde, ”Bu kanunun amacı,
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
belirlemektir” denilmiş; “Motorlu Araçlara Ait Şartlar” başlığı altında
düzenlenen beşinci kısım ikinci bölümünde yer alan 30.maddesinde araçların
teknik şartlara uygunluğu,31.maddesinde araçlarda bulundurulması zorunlu
gereçler,32.maddesinde adres değiştirme ve araçlar üzerindeki
değişiklikleri bildirme,Ek 2.maddesinde araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması; altıncı kısım üçüncü bölümde düzenlenen “Sürücülerin
Uyacağı Diğer Kurallar” başlıklı 65.maddesinde araçların yüklenmesi ile
ilgili esaslar, uyulması gereken kural-lar,uymayanlara verilecek cezalar ve
araçların hangi koşullarda trafikten men edileceklerine ilişkin hususlar
ayrıntılı ve idarece tek yanlı kurallar şeklinde belirlenmiş,79.maddesinde
de, trafikten men edilen araçlar ile ilgili işlemlerin usul ve esaslarının
yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat
karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil
aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Kabahatler Kanunu’nun “Genel kanun niteliği”
başlıklı 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın
31. maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" hükmü yer almış olup; bu
Kanun’un genel hükümleri arasında yer alan 27. maddesinin (1) numaralı
bendinde, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari
yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren
engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği
öngörülmüştür.
Buna göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, Kanun’un 19.
maddesinde sayılan yaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli
mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve
Cezaların Uygulaması başlıklı Dokuzuncu Kısım’a dahil 112. maddesinin ilk
paragrafında da; sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç
olmak üzere bu Kanundaki hafif para cezasını veya bu kanundaki hafif hapis
cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılması
cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde,
bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde
bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle araçların belirli bir süre için
trafikten men edilmelerine ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza
mahkemelerinin görevi dışında tutulmuştur.
Olayda; davacının, tescil edildiği amacın
dışında kullandığından bahisle aracının 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin işlemlerin ayrıntılı idari kurallarla düzenlendiği,
kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un
112. maddesinde, aracın geçici olarak ( belirli bir süre için )trafikten
men edilmesi hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil
edilmediği, aynı şekilde 5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde de, diğer
kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı hususu
da dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptali istemiyle açılan
davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 7. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, İstanbul 7. İdare Mahkemesi’nin 2.11.2012 gün ve
E:2012/1945, K:2012/1796 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/230
KARAR NO: 2013/648
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 14.
maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : A.N.I.
Davalı : İstanbul Valiliği, C Bölgesi Trafik
Denetleme Şube Müdürlüğü O L A
Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce
yapılan incelemede 34 TU ….. plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının
tespit edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek
2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına 16.10.2012 tarih ve GN-004598
seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek
1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden
düzenlenen 16.10.2012 tarih ve 215634 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı
ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İSTANBUL 7. İDARE MAHKEMESİ: 2.11.2012 gün ve
E:2012/1945, K:2012/1796 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez idari para cezasının iptali
istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
PENDİK 1. SULH CEZA MAHKEMESİ: 13.12.2012 gün ve
D. İş:2012/1245 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen
karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp
Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında;
Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen
koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
2247 sayılı Yasa’nın 14.
maddesinde, “Olumsuz görev
uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak
davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri
sürülebilir”, 19.maddesinde, “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden
birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen
bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada
görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli
bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar
vermesine değin erteler.
(Değişik
ikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik
kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı
ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir” denilmiştir.
Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık
çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre
açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri
sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden,
davacının 2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
adına verilen 1.950,00 TL tutarındaki idari para cezasının kaldırılması
istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunduğu ve Mahkemece görevsizlik
kararı verildiği, bu işlem ile ilgili olarak idari yargı yerine dava açılıp
açılmadığı konusunda bir bilgi olmadığı gibi, idari yargı yerince verilmiş
bir görevsizlik kararı da bulunmadığı, söz konusu Trafik İdari Para Cezası
karar Tutanağına istinaden düzenlenen “araç trafikten men tutanağı”nın
iptali istemiyle de idari yargı yerinde dava açtığı, Mahkemece davanın
görev yönünden reddine karar verilmesi üzerine, bu işlem ile ilgili olarak
Pendik 1.Sulh Ceza Mahkemesi’ne açtığı davada, Mahkemece 13.12.2012 gün ve
D.İş: 2012/1027 sayı ile davanın görev yönünden reddine karar verildiği,
davacının istemiyle İstanbul 7.İdare Mahkemesince verilen görevsizlik
kararı ile oluştuğu ileri sürülen olumsuz görev uyuşmazlığı nedeniyle
Mahkememize gönderildiği, kayıtlarımızın incelenmesinde Mahkememizin
2013/229 esasında kayıtlı olduğu, davacının yukarıda bahsedilen idari yargı
dosyası ile Pendik 1.Sulh Ceza Mahkemesi’nin 13.12.2012 gün ve
D.İş:2012/1245 sayılı dosyası arasında da olumsuz görev uyuşmazlığı
oluştuğunu ileri sürerek,bu davalar arasında oluşan olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle ayrıca Mahkememize başvurduğu
anlaşılmıştır.
Bu durumda, bu dosyalar
yönünden adli ve idari yargı yerlerince, konusu ve sebebi aynı olan dava
sebebiyle verilmiş iki ayrı görevsizlik kararı bulunmadığından, 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle,
başvurunun aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca reddine karar verilmesi
gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde belirtilen
koşulların oluşmaması nedeniyle, BAŞVURUNUN aynı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca REDDİNE, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/247
KARAR NO: 2013/649
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : OYAK ile Vakıfbank
arasındaki bir protokole dayalı olarak bu bankaca OYAK üyelerine sunulan
borç para verme hizmetinin özel hukuk ilişkisi kapsamında kaldığı;bu borcun
ödenmemesi nedeniyle aynı protokol uyarınca borcun OYAK’ça üstlenilmesi
sonrası, OYAK’ın üyeye rücu etmesi üzerine doğan uyuşmazlığın da özel hukuk
alanına girdiği ve davada ADLİ YARGI’nın görevli olduğu hk.
K A R A R
Davacı :
De. Me. H.K.
Davalı :
Ordu Yardımlaşma Kurumu Genel Müdürlüğü
Vekilleri : Av. H.K., Av. F.P.
O L A Y : Davacı dava dilekçesinde özetle, Van Jandarma
Asayiş Kolordu Komutanlığı Askeri Savcılığında devlet memuru olarak görevli
olduğunu, ayrıca OYAK üyesi olduğunu, OYAK tarafından üyelikte 18 ayını
dolduran daimi üyeler ile isteğe bağlı üyelerin 36 ay üyelik koşulu
arayarak OYAK kaynaklı borç para hizmeti ya da Vakıfbank aracılığıyla daimi
üyelerde süre koşulu aramaksızın borç verme hizmeti sunulmakta olduğunu,
üyelerin bu borç verme hizmetlerinden aynı anda yalnızca birini
kullanabilmekte olduklarını, Vakıfbank 7/24 açık kredi hizmetinden kullanmış
olduğu 3.153,46 TL tutarındaki krediyi zamanında ödeyememesi nedeniyle bu
borcun OYAK tarafından 52009126622 senet numarası ile Vakıfbank’a
aktarılmak suretiyle kapatıldığını ve OYAK’ın 06.04.2009 tarih ve
52009126622 senet no sayılı ödeme emri ile 12 taksitle kuruma
borçlandırıldığını, taksitlerin 15.5.2009 tarihinden itibaren ödenmesi
gerektiğini 02.11.2009 tarihinde talebi üzerine kurumun web sitesinin “OYAK
Gönderileri” bölümüne yollanan ödeme emri aracılığıyla öğrendiğini,
06.04.2010 tarihinde söz konusu ödeme emrinin düzenlendiğini ve böylece
kuruma borçlandırılma işleminin gerçekleştirildiğini, ödemelerin 15.05.2009
tarihinden geçerli olmak üzere başlatıldığını, OYAK 48 nci Genel Kurulunda
alınan karar gereğince, söz konusu borcun 12 eşit takside bölündüğü ve
taksitlerin kesilmesi için ödeme emrinin J.Asyş.Kor.K.lığı mutemetliğine
gönderildiğini, OYAK'ın söz konusu ödeme emrini tarafına usulüne uygun bir
şekilde tebliğe göndermediğini, bireysel çabalarıyla ödeme emrinden
haberdar olduğunu, 02.11.2009 tarihine kadar da borcundan kendisini
haberdar etmediğini, 09.07.2010 tarihli dilekçesi ile usulüne uygun olarak
kendisine tebliğ edilmediği için hukuken kesinleşmeyen ödeme emrine
dayanarak düzenlenen OYAK’ın 06.07.2010 gün ve Genel Müdür Yrd.Üye
Hiz.5282109-2010 (Kay.İz.Md.) sayılı borç verme hizmeti hesap ekstresinde
ödemelerin defaten ve gecikme zammı ile yapılmasına ilişkin işlemin
kaldırılması, OYAK 48 nci Genel Kurulunda alınan karar uyarınca bu tür
alacakların 12 ay taksitle tahsil edileceğine ilişkin kararına göre işlem
yapılması, bu şekilde düzenlenecek yeni ödeme emrinin usulüne uygun bir
şekilde tarafına tebliğ edilmesini talep ettiğini, OYAK’ın 14.07.2010
tarihinde kargo aracılığıyla gönderilmek suretiyle tarafına tebliğ ettiği 12.07.2010
tarihli cevabi yazı ile; Kurum tarafından defalarca yazılan yazıların
tarafına ulaşıp ulaşmadığını bilmedikleri ve bunu takip edemedikleri,
OYAK’ın özel hukuk hükümlerine tabi emeklilik fonu olup kamu kurumu
olmadığını, yapılan işlemlerin hukuka aykırı olmadığını, ödeme emrinin
usulüne uygun olarak adresine gönderildiğini, tahakkuk ettirilen gecikme
faizinin işlemden kaldırılmasının mümkün olmadığını belirttiğini, ancak
AYİM Daireler Kurulunun 08.03.1990 gün ve 1989/7 Esas, 1990/4 Karar sayılı
ilamında da belirtildiği üzere OYAK’ın bir kamu kurumu olduğunu, Uyuşmazlık
Mahkemesinin 08.05.1998 gün ve 1998/9 Esas, 1998/1 Karar sayılı kararında
da OYAK’ın bir kamu kurumu olduğuna işaret edildiğini, ayrıca 205 sayılı
OYAK Kanununun 37 nci maddesi nazara alındığında OYAK’ın bir kamu kurumu
olduğunu ve Kurumun alacaklarının ise kamu (amme) alacağı olduğunu, bir
kamu kurumu olan OYAK tarafından adına tahakkuk ettirilen borcun bir kamu
alacağı olduğunu ve bu alacağın tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiğini, OYAK’ın, kurum
üyesi olarak tarafına sunduğu borç verme hizmetine karşılık oluşan alacağın
zamanında tahsil edememesi nedeniyle 06.04.2009 tarih ve 52009126622 senet
no sayılı ödeme emrinin düzenlendiği anlaşılmakta ise de; söz konusu ödeme
emri düzenlenirken 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanun hükümlerine uyulup uyulmadığının iş bu davanın çözüm noktasını
oluşturduğunu, OYAK tarafından adına düzenlenen söz konusu ödeme emrinin
hukuken geçerli bir belge sayılabilmesi ve bu belgeye dayanılarak ileride
hakkında cebri icra yoluna başvurulabilmesi için öncelikle söz konusu ödeme
emrinin usulüne uygun bir şekilde tarafına tebliğ edilmiş olması
gerektiğini, ancak OYAK tarafından düzenlenen ödeme emrinin tarafına
usulüne uygun bir şekilde tebliğe gönderilmediğini, 06.04.2009 tarihinde
düzenlenmiş olmasına rağmen söz konusu ödeme emrinin ancak kendisinin
durumdan bir şekilde haberdar olup kurumdan talep etmesi üzerine 02.11.2009
tarihinde kurumun web sitesinin “OYAK Giderleri” bölümüne yollandığını
belirterek OYAK 48 nci Genel Kurulunda alınan karar hilafına hareketle,
Vakıfbank 7/24 Açık kredi hizmetinden kullanmış olduğu toplam 3.153,46 TL
tutarındaki açık kredi borcunun Vakıfbank’a aktarılmasından kaynaklanan
OYAK Kurum alacağının 12 eşit taksitle tahsil edilmesi gerekirken OYAK
Gn.Md.lüğünün 06.07.2010 gün ve Genel Müdür Yrd.Üye Hiz.5282109-2010
(Kay.İz.Md.) sayılı yazısı (Borç Verme Hizmeti Hesap Ekstresi) ile toplam
3.304,50 TL. tutarındaki ödemenin 30.7.2010 tarihine kadar defaten
ödenmesinin talep edilmesi şeklindeki idari işlemin sebep ve maksat
unsurları yönünden hukuka aykırı olduğunu belirterek iptaline, ödeme
emrinin usulüne uygun bir şekilde tarafına tebliğ edilmediğini belirterek
ödeme emrinin iptaline, hukuka aykırı ödeme emri dikkate alınarak tahakkuk
ettirilen gecikme faizlerinin iptaline ve öncelikle yürütmenin
durdurulmasına karar verilmesi istemiyle askeri idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 3.Daire Başkanlığı:
21.04.2011 gün, E:2011/965, K:2011/1256 sayı ile özetle, davacının iptalini
talep ettiği ödeme emrine konu alacağın OYAK’ın Vakıfbank ile özel hukuk
hükümleri çerçevesinde imzaladığı protokol çerçevesinde Vakıfbank
tarafından OYAK üyelerine belirli şartlar dahilinde sağlanan kredinin,
davacı tarafından Vakıfbank’a geri ödenmemesi nedeniyle söz konusu kredinin
yine aynı protokol hükümleri gereğince OYAK tarafından davacının hesabına
Vakıfbank’a ödenmesi sonrasında OYAK’a borçlandırılması sonucu ortaya çıkan
bir alacak olduğunu, söz konusu alacağın kaynağının, özel hukuk hükümlerine
tabi Vakıfbank ile OYAK arasında imzalanan Protokol, üyenin Vakıfbank ile
imzaladığı ve 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanuna tabi olan
kredi kartı üyelik sözleşmesi ile üye ad ve hesabına Vakıfbank’a ödeme
yapılmasının hukuki dayanağı olan ve davacının imzalamış olduğu yine özel
hukuk hükümlerine göre hazırlanmış bir taahhütname olduğunu, davalı kurumun
davacı ad ve hesabına Vakıfbank’a garantör sıfatıyla yapmış olduğu ödemenin
hukuki niteliğinin ise Borçlar Hukuk alanında uygulama sahası bulunan
“itibar emri” olduğunu, dolayısıyla Vakıfbank, Davalı Kurum ve davacı
arasında kurulan bu üç yönlü ilişki içinde kamu hukukuna tabi olabilecek
hiçbir yön bulunmadığını, bir başka deyişle davada iptali talep edilen
ödeme emrine konu alacağın özel hukuk hükümlerine göre hazırlanan bir
sözleşmeden ortaya çıktığını, bu nedenle ortada idari davaya konu
edilebilecek ve/veya idari yargının görev alanına giren bir işlem ve/veya
eylem veyahut bir kamu alacağı bulunmadığından bu davanın idari yargının
görev alanına girmediğini belirterek, dava konusu uyuşmazlığın çözümünde
adli yargı görevli olduğundan bahisle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş olup, bu karara karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine Askeri Yüksek
İdare Mahkemesi 3.Daire Başkanlığı 06.10.2011 gün, E:2011/1638, K:2011/1949
sayı ile karar düzeltme talebinin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı aynı istemle bu kez adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Ankara 4.Tüketici Mahkemesi: 03.02.2012 gün,
E:2011/711, K:2012/35 sayı ile özetle, davacının öncelikle Vakıfbank’tan
kredi almış olmasının bir önemi olmadığını, Vakıfbank’la Oyak arasındaki protokol
ve davacı ile davalı OYAK arasında imzalanan taahhütname dikkate
alındığında, davalı Oyak'ın davacı adına bankaya ödediği miktarı davacıya
kredilendirdiği, uyuşmazlığın bu kredilendirme sırasında OYAK'ın
işlemlerinden kaynaklandığı, davacı doğrudan OYAK'tan kredi kullandığında
hangi mahkeme görevli olacak ise, bu durumda da aynı mahkemenin görevli
olması gerektiği ve OYAK kredisi sadece üyelerine verilen bir kredi
olduğundan davacının 4077 Sayılı Kanunda belirtilen Tüketici sayılmayacağı
kabul edildiğinden görevli mahkemenin Askeri Yüksek İdare Mahkemesi
olduğunu belirterek, davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu
karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasanın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; askeri idari yargı ve
adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15.maddede
belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği, Başkanlıkça
askeri idari yargı dosyasının da ilgili mahkemesinden getirtildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim
Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümünde askeri idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN’ın davada adli yargı,
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Savcısı Müjdat Tuna’nın ise askeri idari
yargının görevli olduğu yolundaki sözlü ve yazılı açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Van Jandarma Asayiş Kolordu Komutanlığı
Askeri Savcılığında sivil memur olarak görevli olup, aynı zamanda 5282109
nolu üye numarası ile OYAK üyesi olan davacı hakkındaki, Ordu Yardımlaşma
Genel Müdürlüğünün 06.07.2010 tarih ve Genel Müdür Yrd. Üye
Hiz.-5282109-2010 (Kay.İz.Md) sayılı, 52009126622 nolu 12 ay vadeli borca
ilişkin eksik ödeme ile buna ilişkin gecikme faizi tutarının 30.07.2010
tarihine kadar defaten ödenmesi talebine ilişkin idari işlemin (Borç Verme
Hizmeti Hesap Ekstresinin), bu işleme dayanak olarak gösterilen ödeme
emrinin ve uygulanan gecikme faizlerinin iptali istemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamında yer alan 06.06.2010 gün, Genel
Müdür Yrd. Üye Hiz.-5282109-2010 (Kay.İz.Md) sayılı davacıya hitaben
yazılmış olan Borç Verme Hizmeti Hesap Ekstresi örneğinde, davacının
06.04.2009 tarihinde çektiği 52009126622 nolu 12 ay vadeli borcuna ilişkin
kayıtların 31.05.2010 tarihi itibariyle OYAK kayıtları esas alınarak yazı
devamında verildiği, eksik ödeme ve buna ilişkin gecikme faizi tutarını
30.07.2010 tarihine kadar ilgili banka şubesine yatırması gerektiğini,
kayıtlara ilişkin itirazını belgeleriyle birlikte 30.07.2010 tarihine kadar
OYAK Kayıt İzleme Müdürlüğüne iletmesi gerektiği belirtilmiştir.
Dosya kapsamındaki davacı hakkında tanzim
edilmiş olan 06.04.2009 gün, 52009126622 senet nolu OYAK Genel Müdürlüğü
Borç Para Ödeme Emrinin örneğinde, 3.126,58 TL tutarındaki borç miktarının
davacıya gönderilmeyerek zamanında ödenmeyen Vakıfbank bankomat 7/24 kredi
borcu için protokol gereği OYAK tarafından Vakıfbank’a aktarıldığı
belirtilmiştir.
Anayasanın 157.maddesinde Askeri Yüksek İdare
mahkemesinin askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker
kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden
doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi
olduğu, ancak askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin
asker kişi olması şartının aranmayacağı belirtilmiş, 20.7.1972 günlü ve
1602 sayılı Yasanın 25.12.1981 günlü ve 2568 sayılı Yasa ile değişik 20.
maddesinde de aynı hüküm yer almıştır. Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bir
davaya bakabilmesi için dava konusu idari işlemin "asker kişiyi
ilgilendirmesi" ve " askeri hizmete ilişkin bulunması"
şartlarının birlikte bulunması gerekmektedir.
1602 sayılı Yasanın değişik 20. maddesinde Türk
Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan, subay,
askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş,
erbaş ve erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır.
İdari işlemin, görevli yargı yerinin tespiti
yönünden "askeri hizmete ilişkin” olup olmadığının saptanabilmesi için
işlemin konusuna bakılması gerekmektedir. Eğer idari işlem askeri gereklere
askeri usul ve yönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise bu işlemin
askeri nitelikte olduğu kabul edilmelidir, işlem, askeri olmayan bir makam
tarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemekte menfaati ihlal edilen
asker kişinin açtığı davanın askeri Yüksek İdare mahkemesinde görülmesi
gerekmektedir.
Buna göre, davacının TSK’da sivil memur olması
karşısında, işlemin asker kişiyi ilgilendirdiği kuşkusuz ise de, dava
konusu işlemin hukuki niteliğinin saptanabilmesi bakımından öncelikle dava
konusu uyuşmazlığın hukuki niteliğinin saptanması gerekmektedir.
30 Mart 1327 tarihli Nizamname ile askeri İkraz
Sandığı kurulmuş; 1 Mart 1961 tarihinden itibaren yürürlüğe giren 205
sayılı Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanununun Geçici 1. maddesiyle anılan
Nizamname yürürlükten kaldırılarak, adı geçen Sandığın mevcutları ile
alacak ve borçları Ordu Yardımlaşma Kurumuna devrolunmuştur.
1961 Anayasasının 112.maddesinde bir kamu tüzel
kişiliği olarak belirtilen Ordu Yardımlaşma Kurumu,Türk Silahlı Kuvvetleri
mensuplarına sosyal yardım sağlamak amacıyla Milli Savunma Bakanlığına
bağlı olarak kurulmuş, kuruluşuna ilişkin 205 sayılı Yasanın 1. maddesinde,
Kurumun, bu Yasa ile özel hukuk hükümlerine tabi, mali ve idari bakımdan
muhtar ve hükmi şahsiyeti haiz bir teşekkül olduğuna işaret edilmiştir.
Anılan Yasanın 20.maddesinde Kurum tarafından
üyelerine: 1- Emeklilik yardımı, 2-Maluliyet yardımı,3-Ölüm yardımı,4-
(4148 sayılı Yasa ile değişik) Konut Edindirme Yardımı yapılacağı ve
ayrıca, emeklilik sistemine girenlere emekli maaşı bağlanacağı belirtilmiş;
"Kurumun mevcutlarının işletilmesi ve kurumun yapacağı hizmetler"
başlıklı 33.maddede, Kurumun sosyal yardım amacının gerçekleştirilmesini
teminen mevcutların işletilmesi ve nemalandırılması için iktisadi ve ticari
faaliyetlerde bulunmak üzere icra organı olan Yönetim Kurulu yetkili
kılınmış ve bu maddenin (f), (g), (h). fıkralarında; - Kurumun daimi
üyelerine mesken inşaatı için gayrimenkul ipoteği karşılığında 20 seneye
kadar vadeli ve faizli krediler açmak, - Kurumun daimi üyelerine veya
bunların kuracakları kooperatiflere ait arsalar üzerinde meskenler inşa
etmek ve bunları peşin veya ipotek karşılığında 20 seneye kadar vade ve
faizli taksitle kendilerine satmak, - (26.6.1996 tarih ve 4148 sayılı Yasa
ile değişik) Daimi üyeleri mesken sahibi yapmak amacıyla, Konut Ön
Biriktirim Fonu Kurmak, arsalar almak ve bu arsalar üzerinde meskenler inşa
etmek veya bu amaçla satın alacağı gayrimenkulleri, peşin veya ipotek
karşılığında 20 seneye kadar vade ve faizli taksitle kendilerine satmak,
Kurumun yapacağı hizmetler arasında sayılmış olup, Yasanın ‘’Kurumun
Mevcutlarının İşletilmesi ve Kurumun Yapacağı Hizmetler’’ başlıklı
33.maddesinin m bendinde; OYAK’ın Daimi üyelere borç vermek maksadıyla
ikraz fonu tahsis etmeye yetkili olduğu hususu ifade edilmiştir.
Ancak, olayda dava konusu davacının OYAK’ın
üyelerine sağladığı borç para verme hizmetinden yararlandırılıp
yararlandırılmama hususundan doğmamıştır.
Davacının iptalini talep ettiği ödeme emrine
konu alacak, OYAK’ın Vakıfbank ile özel hukuk hükümleri çerçevesinde
imzaladığı protokol çerçevesinde Vakıfbank tarafından OYAK üyelerine
belirli şartlar dahilinde sağlanan kredinin, davacı tarafından Vakıfbank’a
geri ödenmemesi nedeniyle söz konusu kredinin yine aynı protokol hükümleri
gereğince OYAK tarafından davacının hesabına Vakıfbank’a ödenmesi
sonrasında müvekkil OYAK’a borçlandırılması sonucu ortaya çıkan bir
alacaktır.
Söz konusu alacağın kaynağı,özel hukuk
hükümlerine tabi Vakıfbank ile OYAK arasında imzalanan Protokol, üyenin
Vakıfbank ile imzaladığı ve 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında
Kanuna tabi olan kredi kartı üyelik sözleşmesi ile üye ad ve hesabına
Vakıfbank’a ödeme yapılmasının hukuki dayanağı olan ve davacının imzalamış
olduğu yine özel hukuk hükümlerine göre hazırlanmış bir taahhütnamedir.
Davalı Kurumun davacı ad ve hesabına Vakıfbank’a garantör sıfatıyla yapmış
olduğu ödemenin hukuki niteliği ise Borçlar Hukuk alanında uygulama sahası
bulunan “itibar emri”dir. Dolayısıyla Vakıfbank, Davalı Kurum ve davacı
arasında kurulan bu üç yönlü ilişki içinde kamu hukukuna tabi olabilecek
hiçbir yön bulunmamaktadır.
Bir başka deyişle davada iptali talep edilen
ödeme emrine konu alacak özel hukuk hükümlerine göre hazırlanan bir
sözleşmeden ortaya çıkmıştır. Bu nedenle ortada idari davaya konu
edilebilecek ve/veya idari yargının görev alanına giren bir işlem ve/veya
eylem veyahut bir kamu alacağı bulunmadığından işbu dava idari yargının görev
alanına girmemektedir.
Yukarıda belirtilen tüm bu hususlar birlikte
değerlendirildiğinde; davalı Kurum ve davacı arasında kurulan ilişkinin
"askeri hizmete ilişkin" bulunduğunun kabulü mümkün olmamaktadır.
Bu duruma göre de,olayda, 1602 sayılı Yasanın 20.maddesinde öngörülen
"asker kişiyi ilgilendirme" ve "askeri hizmete ilişkin
bulunma" koşullarının birlikte gerçekleşmediği anlaşıldığından,
uyuşmazlığa konu edilen davanın görüm ve çözümünde Adli Yargı görevli bulunmaktadır.
Belirtilen nedenlerle,
davanın görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli olduğundan, Ankara
4.Tüketici Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 4.Tüketici Mahkemesince
verilen 03.02.2012 gün, E:2011/711, K:2012/35 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/249
KARAR NO: 2013/650
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET
: 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde
öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca
REDDİ gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
S.A.
Vekili :
Av. E.A.A., Av. A.A.
Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av.Y.B.A.
O L A Y :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının Dikmen 3,4,5. Etaplar
Kentsel Dönüşüm Projesi kapsamında Ankara Büyükşehir Belediyesi ile
15.08.2006 tarihli Tapu Tahsis Belgesi Tesis Projesini borçlu adı altında
imzaladığını, bu projenin daha sonra iptal edildiğini, sözleşme uyarınca
müvekkilinin davalıya ödediği 15.036,45 TL nin her bir ödemenin yapıldığı
miktara, ödeme tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faiziyle birlikte,
müvekkilinin tapu tahsili tesis, müştemilat ve ağaçları için dava
tarihindeki yapı maliyet değeri ve ağaçlar bedeli olarak şimdilik 500,00 TL
nin ve enkaz bedeli olarak şimdilik 500,00 TL nin alacaklarının muaccel
olduğu sözleşme tarihi olan 15.08.2006 dan, bu talepleri kabul görmez ise
sözleşmenin fesih tarihi olan 15.05.2009 tarihinden itibaren işletilecek
ticari avans faizi ile birlikte, müvekkilinin şimdiye kadar ödemek zorunda
kaldığı ve ödeyeceği kira bedelleri için şimdilik 500,00 TL lik kira
bedellerinin ödendiği ve ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işlemiş ve
işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, müvekkilinin sözleşmenin
yapılmasıyla mahrum kaldığı ve kalacağı kira gelirleri için şimdilik 500,00
TL nin kira gelirlerinin elde edilmesi gereken tarihlerden itibaren işlemiş
ve işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, müvekkilinin uğramış olduğu
menfi ve müspet zararlar için şimdilik 500,00 TL tazminatın sözleşme tarihi
olan 15.08.2006 dan, bu talepleri kabul görmezse sözleşmenin fesih tarihi
olan 15.05.2009 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile
birlikte olmak üzere toplam 17.536,45 TL nin davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 06.05.2010
gün, E:2010/199 sayılı tensip tutanağı ile yargılamanın 22.06.2010 gününe
bırakılmasına karar verilmiştir.
Dava dilekçesi ve duruşma gününü bildirir
tebligat 18.05.2010 tarihinde davalı idareye tebliğ edilmiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekili 25.05.2010 günlü dilekçesi ile davaya cevaplarını sunabilmeleri için
cevap süresinin duruşma tarihine kadar uzatılmasını talep etmiş ve Ankara
23.Asliye Hukuk Mahkemesi 25.05.2010 gün, E:2010/199 sayı ile talebin
kabulüne karar vermiştir.
Davalı Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili 07.06.2010 havale tarihli dilekçe ile
davaya cevaplarını sunmuş olup, iş bu cevap dilekçesinde görev itirazında
bulunmamış, 22.06.2010 günlü 1.celsede de görev itirazında bulunmamış
olmakla, 13.07.2010 havale tarihli dilekçe ile görev itirazında
bulunmuştur.
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi: 14.10.2010
gün, E:2010/199, K:2010/376 sayı ile özetle, uyuşmazlığın idari yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle davanın yargı yolu yönünden
reddine karar vermiş olup, bu karara karşı yapılan temyiz başvuru üzerine
Yargıtay 13.Hukuk Dairesinin 09.04.2012 gün, E:2012/3764, K:2012/9552 sayı
ile özetle davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle
hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi Yargıtay bozma
ilamından sonraki 04.10.2012 günlü 1.celsede; E:2012/329 sayı ile bozma
ilamına uyulmasına karar vermiş olup, davalı idare vekili bu celsede olumlu
görev uyuşmazlığı çıkartılarak dosyanın Danıştay Başsavcılığına
gönderilmesini talep etmiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekili 09.10.2012 günlü dilekçesi ile, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda verdiği
dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı; ''İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak
uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal,
baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi,
bakım ve onarımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle
açılacak davaların görüm ve çözümünde, idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında
yargısal denetim yapan idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Anayasanın 125'inci
maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin Vinci fıkrasının (b) bendinde,
idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlal edilenler
tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında
sayılmıştır.
Davalı Belediyece, yasa
ile verilen görevini yerine getirmek üzere uygulamaya koyduğu Kentsel
Dönüşüm Projesinin, buna karşı açılan davada İdare Mahkemesince iptaline
karar verilmiş olması nedeniyle yürütülemediği ve Meclis kararı ile
uygulamadan kaldırıldığı savunulduğuna göre, idarece kamu gücüne
dayanılarak, re'sen ve tek yanlı şekilde tesis edilen işlemlerden doğan
zararın tazminine ilişkin bulunan ve davacının haklarını ihlal eden idari
işlem dolayısıyla, 2577 sayılı Yasa'nın 12'inci maddesi uyarınca doğrudan
doğruya açtığı tam yargı davasının, idare hukuku ilkelerine göre görüm ve
çözümü İdari Yargı’nın görev alanına girmektedir. '' demek suretiyle 2247
Sayılı Yasanın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp
Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında: Raportör-Hakim Selim
Şamil KAYNAK’ın, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan
başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler
okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet
Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın başvurunun reddi
gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 10.
maddesinde, “Görev uyuşmazlığı çıkarma; adli, idari ve askeri bir yargı
merciinde açılmış olan davada ileri sürülen görev itirazının reddi üzerine
ilgili Başsavcı veya Başkanunsözcüsü tarafından görev konusunun
incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinden istenmesidir.
Yetkili
Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık Mahkemesinden istekte
bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk mahkemelerinde en geç birinci
oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin ikamesine başlamadan önce; idari
yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma evresi tamamlanmadan yapılmış olması
ve yargı yerlerinin de kendilerinin görevli olduklarına karar vermiş
bulunmaları şarttır.
Görev
itirazının yargı merciince yerinde görülerek görevsizlik kararı verilmesi
halinde, görev konusunun Uyuşmazlık Mahkemesince incelenebilmesi, temyizen
bu kararın bozulmuş ve yargı merciince de bozmaya uyularak görevli olduğuna
karar verilmiş bulunmasına bağlıdır.
Uyuşmazlık
çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makam; reddedilen görevsizlik itirazı
adli yargı yararına ileri sürülmüş ise Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı
yararına ileri sürülmüş ise Danıştay Başkanunsözcüsü, askeri ceza yargısı
yararına ileri sürülmüş ise Askeri Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı
yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin Başkanunsözcüsüdür.
Görev
itirazının reddine ilişkin karara karşı itiraz yolunun açık bulunduğu ceza
davalarında ret kararı kesinleşmeden uyuşmazlık çıkarma istenemez”
denilmiş; 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, uyuşmazlık
çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre
açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri
sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir. Olayda, Ankara 23. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nde görülen davada, davalı idarece, gerek 07.06.2010 tarihinde kayda giren birinci cevap
dilekçesinde, gerekse de 22.06.2010
tarihinde yapılan birinci oturumda görev itirazında bulunulmadığı, ancak
13.07.2010 tarihinde kayda giren dilekçesinde, davanın çözümünde idari yargının
görevli olduğu ileri sürülerek görev itirazında bulunulduğu anlaşılmıştır. Bu
durumda; davalı idare vekili tarafından, (en geç) birinci oturumdan sonra
yapılan görev itirazının süresinde olduğunun kabulü mümkün değildir.
Açıklanan nedenlerle,
2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan
başvurunun, anılan Yasanın 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ: 2247 sayılı Yasa’nın 10.
maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, anılan Yasanın 27.
maddesi uyarınca REDDİNE, 13.5.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/250
KARAR NO: 2013/651
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İcra müdürlüğünce yapılan
ihale sonucu alınan araca ilişkin %18 olarak hesaplanan KDV oranının, % 1'e
indirilmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
İ.Ç.
Vekilleri : Av. S.O., Av. M.B.
Davalılar : 1-Bakırköy 5.İcra Müdürlüğü (İdari Yargıda)
2-Bakırköy Vergi Dairesi Müdürlüğü (İdari Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili özetle, Bakırköy 5. İcra
Müdürlüğü'nün 2011/9347 E. sayılı dosyasında 23.03.2012 tarihinde yapılan
taşınmaz satışında borçluya ait olduğu bilirkişi raporuyla da tespit edilen
İstanbul İli Güngören İlçesi Genç Osman Mah. Ü.Ç. Sok. No:… K:… D:.. deki
taşınmazın alacağa mahsuben alacaklı tarafından alındığını, taşınmaz
satışından doğan KDV oranına ilişkin açmış oldukları talepte KDV oranının
%1 olarak hesap edilmesi taleplerinin Bakırköy 5.İcra Müdürlüğünün
26.03.2012 tarihli kararı ile satışa konu gayrimenkulün, tapu kaydında arsa
vasıflı olduğu ileri sürülerek reddedilmiş ve satışa değer KDV oranının %18
olarak hesap edilmesine karar verilmiş olduğunu belirterek, Bakırköy 5.
İcra Müdürlüğünün 2011/9347 E. sayılı dosyasında verdiği kararın iptali
ile, KDV oranının %1 olarak belirlenmesine karar verilmesi istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Bakırköy 4.İcra Hukuk Mahkemesi; 29.03.2012 gün,
E:2012/253, K:2012/293 sayı ile özetle, icra dairesinde ihale
gerçekleştirildikten sonra ihaleye ilişkin KDV ve damga vergisinin tarh ve
tahakkuk işlemlerinin bu verginin mükellefi sıfatıyla ilgili icra dairesi
tarafından yürütüldüğü için bu durumda icra dairesinin anılan vergilerin
mükellefi sıfatıyla yaptığı işlemlerden dolayı ihtilafların çözüm yerinin
vergi mahkemeleri olduğunu belirterek, şikayet dilekçesinin yargı yolu
nedeniyle reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İstanbul 9. Vergi Mahkemesi; 30.05.2012 gün,
E:2012/1015, K:2012/1655 sayı ile özetle, 2004 sayılı İcra ve İflas
Kanunu'nun 17.07.2003 tarih ve 4949 sayılı Kanun'la değişik 4.maddesinin
1.fıkrasında, icra ve iflas dairelerinin muamelelerine karşı yapılan
şikayetlerle itirazların incelenmesinin icra mahkemesi hakimi yahut kanun
gereğince bu görev kendisine verilmiş olan hakim tarafından yapılacağının
belirtildiğini ifade ederek, davaya bakmakla görevli mahkemenin İcra Mahkemeleri
olduğundan bahisle davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasanın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı
yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, davacı vekilinin istemi
üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece adli yargı dosyası da
temin edilmek suretiyle mahkememize gönderildiği ve usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri
arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Bakırköy 5. İcra Müdürlüğü'nün 2011/9347
E. sayılı dosyasında yapılan taşınmaz satışında, borçluya ait taşınmazın
alacaklı tarafından alacağa mahsuben alınması üzerine, davacının, taşınmaz
satışından doğan KDV oranının %1 olarak hesap edilmesi yönündeki talebinin
Bakırköy 5.İcra Müdürlüğünce reddi ile, satışa değer KDV oranının %18
olarak hesap edilmesine ilişkin kararın iptali ile, KDV oranının %1 olarak
belirlenmesi istemiyle açılmıştır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun “Şikayet ve
Şartlar” başlıklı 16. maddesinde; “Kanunun
hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak üzere İcra ve İflas
dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya
hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir.
Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır. Bir
hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından
dolayı her zaman şikayet olunabilir.” hükmü yer almaktadır.
“Şikayet üzerine yapılacak muameleler” başlıklı
17. maddesinde de, “Şikayet tetkik merciince, kabul edilirse şikayet olunan
muamele ya bozulur, yahut düzeltilir. Memurun sebepsiz yapmadığı veya
geciktirdiği işlerin icrası emrolunur.” hükmü yer almaktadır.
“Tetkik mercii” başlıklı 4. maddesinde de: “İcra
ve iflâs dairelerinin muamelelerine karşı yapılan şikâyetlerle itirazların
incelenmesi icra tetkik mercii hâkimi yahut kanun gereğince bu görev
kendisine verilmiş olan hâkim tarafından yapılır. İş durumunun gerekli
kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü ile Adalet
Bakanlığınca icra tetkik merciinin birden fazla dairesi kurulabilir. Bu
durumda icra tetkik mercii daireleri numaralandırılır. İcra tetkik
merciinin birden fazla dairesi bulunan yerlerde iş dağılımı ve buna ilişkin
esaslar, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir. Her icra tetkik
mercii hâkimi, kendisine Adlî Yargı Adalet Komisyonu Başkanlığınca
dönüşümlü olarak bağlanan icra ve iflâs dairelerinin muamelelerine yönelik
şikâyetleri ve itirazları inceler, bu dairelerin gözetim ve denetimlerini
yapar, idarî işlerine bakar. İcra yetkisini haiz sulh mahkemelerinin
muamelelerine karşı vuku bulacak şikayet ve itirazların tetkik mercii o
mahkemenin hâkimidir.” denilmiştir.
Olayda, Bakırköy 5. İcra
Müdürlüğü'nün 2011/9347 E. sayılı dosyasında yapılan taşınmaz satışında,
davacının, taşınmaz satışından doğan KDV oranının %1 olarak hesap edilmesi
yönündeki talebinin İcra Müdürlüğünce reddi ile, satışa değer KDV oranının
%18 olarak hesap edilmesine ilişkin kararın iptali ve KDV oranının %1
olarak belirlenmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare
Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun
"Vergi Mahkemelerinin Görevleri" başlıklı 6. maddesinde, Vergi
Mahkemelerinin genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait
vergi, resim ve hA.lar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve
cezaları ile tarifelere ilişkin davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183
sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına
ilişkin davaları ve diğer kanunlarla verilen işleri çözümleyeceği hükmüne
yer verilmiştir.
Hal böyle iken, İcra Müdürlüğü tarafından
yürütülen takibe ilişkin olarak yapılan ihale sonucunda alınan taşınmaza
ilişkin, icra müdürlüğünce verilen % 18 oranında KDV ödenmesine dair
kararın, kanuna aykırılığı iddiasının şikayet yolu ile İcra Mahkemesinde
çözümleneceği, mahkemenin incelemeyi, söz konusu icra dosyası üzerinde yaparak,
anılan işlemin kanuna uygun olup olmadığı hususunda karar vereceği
kuşkusuzdur. Adli yargılamanın bir pA.asını oluşturan bu uyuşmazlığın, İcra
Müdürlüğünün tesis ettiği bir işlemden kaynaklandığı gözetildiğinde, bu
işlemin yasaya uygun olup olmadığının adli yargı yerince çözümlenmesinin
gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, davanın görüm ve
çözümünde adli yargı yeri görevli olduğundan, Bakırköy 4.İcra Hukuk
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Bakırköy 4. İcra Hukuk Mahkemesi’nin
29.03.2012 gün, E:2012/253, K:2012/293 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/255
KARAR NO: 2013/652
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Suç eşyası olduğu iddiası
ile TCK'nun ve CMK'nun hükümleri uyarınca el konulan eşyanın zarar görmesi
nedeniyle uğranıldığı belirtilen zararın tazmini istemiyle açılan davanın
5271 sayılı CMK.nun 141 ve 142.maddeleri göz önüne alınarak ADLİ YARGI
YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E.Y. Inc.
Vekili : Av. B.G.Ç., Av. Ç.C., Av. N.A.
Davalılar : 1-Maliye Hazinesine İzafeten Enez Malmüdürlüğü
2-İçişleri Bakanlığı Sahil Güvenlik
Komutanlığı
Vekili :
Av. E.P.
O L A Y : Davacı vekili özetle, davacı şirketin yetkili
temsilcisi ve sahibi olan B.Ö.’ın DLZ 10993C706 gemi kayıt no.lu, bağlama
limanı Kalamış Marina olan B. isimli tekneyi ticari amaç olmaksızın ve şahsi
olarak kullanmakta olduğunu, kendileri tarafından Amerika’da bulunulduğu
sırada gözetim ve denetim altında tutması, gerekli kontrollerinin yapılması
için teknenin T.K. isimli şahsa bırakıldığını, davacı şirket yetkilisi
B.Ö.’ın Türkiye dışında bulunduğu sırada, T.K. isimli şahıs tarafından
B.Ö.'a farklı ve yanlış bilgiler verildiğini ve teknenin yetkili B.Ö.'ın
hiçbir bilgi ve rızası olmaksızın 3. şahıslara kiralandığını ve şirket
yetkilisinin bu durumdan ancak suça konu olay gerçekleştikten, tekneye el konulduktan
ve Enez Malmüdürlüğü'nün yedieminliği, Enez Sahil Güvenlik Komutanlığı'nın
denetim ve gözetimi altında iken batması üzerine tesadüfen haberinin
olduğunu, tekne hakkında, 03.04.2010 tarihli göçmen kaçakçılığı suçuna konu
olması nedeniyle Enez Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde başlatılan
soruşturma çerçevesinde Enez Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 03.04.2010
tarihinde el koyma kararı verildiğini, el koyma kararı üzerine, Enez Sulh
Ceza Mahkemesi tarafından 2010/38 değişik iş numaralı dosya tahtında Enez
Cumhuriyet Savcılığı tarafından verilen el koyma kararının onanmasına karar
verildiğini, savcılık tarafından verilen el koyma kararı üzerine, yine Enez
Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından Enez Malmüdürlüğü'ne yazılan 06.04.2010
tarihli yazıda, B. isimli teknenin, Enez Malmüdürlüğü tarafından, ilgili
yazıda sayılan eklentilerinin varsa seri numaralarının ve ayırt edici
özelliklerinin tespitinden sonra yediemin sıfatıyla teslim alınması ve buna
ilişkin teslim tesellüm tutanağı düzenlenerek Enez Cumhuriyet
Başsavcılığına gönderilmesinin öngörüldüğünü, savcılık tarafından verilen
el koyma kararı üzerine gerekli idari birimlere gerekli bildirimlerin
yapıldığını ve bunun üzerine 15.05.2010 tarihinde Enez Kaymakamlığı
tarafından, Enez Sahil Güvenlik Bot Komutanlığı'na Malmüdürlüğüne teslim
edilecek olan B. isimli teknenin limanda gözetim altında bulundurulmasının
öngörülmüş ve böylece teknenin Malmüdürlüğü nezdinde bulunduğu süre
içerisinde Sahil Güvenlik Bot Komutanlığı tarafından da gözetim ve denetim
altında tutulmasının sağlanmaya çalışıldığını, dolayısıyla gerek
Malmüdürlüğü gerekse Sahil Güvenlik Bot Komutanlığının teknenin korunması
ve gözetilmesinden birlikte sorumlu olduklarını, 16.04.2010 tarihinde, Enez
Malmüdürlüğü tarafından, savcılık tarafından kendilerine verilen yükümlülük
yerine getirilerek söz konusu teknenin 14.04.2011 tarihi itibariyle,
özellikleri ve mevcut durumunun tutanak altına alındığını, bu tespitin
ardından 26.05.2010 tarihinde B. isimli teknenin 26.05.2010 tarihli teslim
tesellüm tutanağı çerçevesinde Sahil Güvenlik Komutanlığından, Milli Emlak
Memurlarınca teslim alındığını, B. isimli teknenin 26.05.2010 tarihinde
Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından Enez Malmüdürlüğü'ne teslim
edildikten sonra 28.10.2010 tarihinde bağlı bulunduğu Enez Limanında,
davalı idarelerin gözetim ve denetimi altında muhafaza edilirken idarenin
kusuru nedeniyle olduğu yerde battığını, milli emlak memuru ve görevli
jandarma memurunun teknenin 28.10.2010 tarihinde battığı hususunu bir
tutanakla imza altına aldıklarını, mevcut durumundan haberdar olunmasının
ardından Ayvalık 2. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 27.04.2011 tarihli
duruşmasında hazır bulunularak, teknenin, teknenin sahibi olan E.Y. Inc ye
iadesi talep edilmiş ve bu talep üzerine mahkeme tarafından B. isimli
teknenin 1.000,00.-TL teminat karşılığında iadesine karar verildiğini,
tekne büyük ölçüde batmış bir halde bulunduğundan ve davacının, davalı
idarelerin hizmet yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmemiş olmaları
nedeni ile ciddi bir maddi zarara uğramış olduğundan teknenin kurtarılması
için gerekli miktarın finanse edilemediğini, söz konusu teknenin gözetim ve
denetim yükümlülüğünün olay tarihinde Enez Malmüdürlüğü ve Kaymakamlık
tarafından yapılan görevlendirme ile Sahil Güvenlik Komutanlığında bulunduğunu,
gerçekleşen olayın, idarelerin hizmetinin kötü işlemesinden, hatta hiç
işlememesinden kaynaklandığını ve denetim ve koruma yükümlülüğü bulunan
idarelerin hizmet kusurunun bulunduğunun aşikar olduğunu, Şayet Enez
Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından B. isimli tekne Enez Malmüdürlüğü'ne
teslim edildikten ve Kaymakamlık tarafından Enez Sahil Güvenlik
Komutanlığına da gözetim ve denetim yükümlülüğü verildikten sonra, davalı
idareler tarafından gerekli tedbir ve önlemler alınmış olsa idi söz konusu
olayın gerçekleşemeyecek ve davacının zarara uğramayacağını, bir an için
davalı idarelerin kusurunun olmadığı düşünülse dahi, davalı idarelerin
kusursuz sorumluluk çevresinde yine sorumlu olacaklarını belirterek, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, B. isimli teknenin uğramış olduğu
40.000,00.- Euro karşılığı 98.808,00.-TL maddi zarar ve 20.000,00.-Euro
karşılığı 49.404,00- TL manevi tazminat olmak üzere toplam
148.212,00-TL'nın davalı idarelerden olay tarihi olan 01.11.2010 tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile müştereken ve müteselsilen tazminine
karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Enez Kaymakamlığı (Malmüdürlüğü) süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Edirne İdare Mahkemesi: 06.03.2012 gün,
E:2011/1110 sayı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Enez Kaymakamlığı’nın
(Malmüdürlüğü) adli yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içerisinde sunduğu dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı
bir örneği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı; Suç
eşyası olarak TCK'nun ve CMK'nun hükümleri uyarınca el konulan eşyanın
zarar görmesi nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemli davanın görüm ve
çözümünde adli yargı yeri görevli bulunduğundan bahisle,2247 sayılı
Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp
Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:
Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde
2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre,davalı Enez Kaymakamlığı’nın (Malmüdürlüğü) anılan
Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nca, davalı Enez Kaymakamlığı (Malmüdürlüğü) açısından,
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, DLZ 10993C706 gemi kayıt numaralı, bağlama
limanı Kalamış Marina olan davacı şirkete ait B. isimli teknenin Enez
Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan göçmen kaçakçılığı suçuna ilişkin olan
bir soruşturma sırasında yakalanması ve yapılan soruşturma sırasında suçta
kullanılan nakil vasıtası olduğu iddiası nedeniyle Enez Cumhuriyet
Başsavcılığınca el konularak yediemin sıfatı ile Enez Malmüdürlüğüne teslim
edilmesi, sonrasında Enez Kaymakamlığı tarafından Sahil Güvenlik Bot
Komutanlığına yazı yazılarak Malmüdürlüğüne teslim edilecek olan teknenin limanda
gözetim ve denetim altında bulundurulmasının öngörülmesi sonrasında, el
konulan teknenin çıkan şiddetli fırtınanın etkisi ile bağlandığı limanda
batması sonucu, davacı şirket tarafından batan tekne nedeniyle oluştuğu
belirtilen zararın tazmini istemi ile açıldığı anlaşılmıştır.
Dava dosyasında yapılan incelemede, Enez
Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 03.04.2010 günlü Arama ve El Koyma Kararı ile
DLZ 10993C706 gemi kayıt no.lu, bağlama limanı Kalamış Marina olan B.
isimli tekne hakkında el koyma kararı verildiği, akabinde Enez Sulh Ceza
Mahkemesinin 03.04.2010 gün,2010/38 Değişik İş sayılı kararı ile el koyma
işleminin onanmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
Dosya kapsamında yer alan Enez Cumhuriyet
Başsavcılığı Hazırlık Bürosunun,Enez Malmüdürlüğüne hitaben yazdığı
06.04.2010 gün, 2010/109 sayılı yazısı ile bahse konu teknenin yediemin
sıfatıyla alınması ile buna ilişkin teslim tesellüm tutanağının
düzenlenmesi istenilmiştir.
Enez Kaymakamlığı Malmüdürlüğü’nün, Enez Sahil
Güvenlik Bot Komutanlığı’na hitaben yazmış olduğu 15.04.2010 günlü yazıda,
03.04.2010 tarihinde göçmen kaçakçılığından dolayı Enez Cumhuriyet
Başsavcılığınca el konulan ve Malmüdürlüğüne yediemin olarak teslimine
karar verilen B. isimli teknenin limanda gözetim altında bulundurulmasının
istenildiği anlaşılmıştır.
01.10.2010 günü tanzim edilmiş olan tutanak ile
B. isimli teknenin 28.10.2010 günü meydana gelen kuvvetli fırtına sonucu
bağlı bulunduğu limanda battığı tespit edilmiştir.
Davanın konusu,5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun
79.maddesinde suç olarak tanımlanan ‘’Göçmen Kaçakçılığı’’ suçuna ilişkin
adli soruşturmada, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda yer alan koruma
tedbirlerinden "El koyma" tedbirinin uygulanması sırasında, suçta
kullanıldığı iddia olunan nakil vasıtasının el konulduğu ve muhafaza
edildiği yerde zarar görmesi nedeniyle uğranıldığı belirtilen zararın
tazmininden ibarettir.
5237 sayılı TCK'nun 79. maddesinin 1. fıkrasında
"Doğrudan doğruya veya dolaylı olarak maddî menfaat elde etmek
maksadıyla, yasal olmayan yollardan;
a) Bir yabancıyı ülkeye sokan veya ülkede
kalmasına imkân sağlayan,
b) Türk vatandaşı veya yabancının yurt dışına
çıkmasına imkân sağlayan, Kişi, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis ve on bin
güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. (Ek cümle: 22/07/2010-6008
S.K/6.md.) Suç, teşebbüs aşamasında kalmış olsa dahi, tamamlanmış gibi
cezaya hükmolunur." hükmü ile göçmen kaçakçılığı suç olarak
tanımlanmış ve yaptırımı gösterilmiştir.
Davaya konu olayda, Enez ilçesi sınırlarında
gelişen olayda, davacı şirkete ait "Bemaz" isimli teknenin bu suçun
işlenmesinde nakil aracı olarak kullanıldığı sırada yakalandığı iddiasıyla
5237 sayılı CMK'nun 128/1. maddesi uyarınca Enez Cumhuriyet Başsavcılığınca
uygulanan hukuki prosedür sonucu el konulduğu anlaşılmaktadır.
CMK'nun 128/1-b. maddesine göre, soruşturma veya
kovuşturma konusu suçun işlendiğine ve bu suçlardan elde edildiğine dair
kuvvetli şüphe sebebi bulunan hallerde, şüpheli veya sanığa ait; Kara,
deniz veya hava ulaşım araçlarına, el konulabilir. Bu taşınmaz, hak, alacak
ve diğer malvarlığı değerlerinin şüpheli veya sanıktan başka bir kişinin
zilyetliğinde bulunması halinde dahi, el koyma işlemi yapılabilir. CMK'nun
128/2-a(2) madde ve fıkrasına göre de TCK'nun 79 ve 80. maddelerinde
tanımlanan göçmen ve insan kaçakçılığı suçlarının işlenmesi halinde bu
suçların işlenmesi sırasında kullanılan deniz ulaşım araçlarına da hakim
kararı ile el konulacağı belirtildikten sonra, maddenin 4. fıkrasında
"Kara, deniz ve hava ulaşım araçları hakkında verilen el koyma kararı,
bu araçların kayıtlı bulunduğu sicile şerh verilmek suretiyle icra
olunur" hükmü ile el koyma usulünü göstermiş, 8. fıkranın "Bu
Madde hükmüne göre alınan el koyma kararının gereklerine aykırı hareket
edilmesi halinde, Türk Ceza Kanununun "Muhafaza görevini kötüye
kullanma" başlıklı 289 uncu Maddesi hükümleri uygulanır." hükmü
ile de el koyma kararının gereklerine uyulmaması halinde doğacak cezai
sorumluluk gösterilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı
gibi, özel bir suç türü olarak düzenlenen davaya konu el koyma koruma
tedbirinin gerekçesini oluşturan göçmen kaçakçılığı suçunda kullanılan kara
ve deniz ulaşım araçlarına el konulmasına yönelik olarak özel düzenlemeler
yapılmış olup, bununla birlikte, somut olayda el konulan teknenin suçun
işlenmesinde araç olarak kullanıldığı, bu niteliği itibari ile de suç
eşyası olduğu iddiasının yer aldığı açıktır.
01/06/2005 günlü 25832 sayılı RG de yayımlanan
Suç Eşyası Yönetmeliğinin 3. maddesinde de suç eşyası "Suç eşyası:
İspat aracı olarak yararlı görülen, suçta kullanılan veya suçun işlenmesine
tahsis edilen ya da suçun işlenmesinde kullanılmak üzere hazırlanan, suçtan
meydana gelen, üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve
satımı suç oluşturan eşyayı… ifade eder" şeklinde tanımlanmaktadır.
Suç Eşyası Yönetmeliğinin 5/6 fıkrasına göre
"El konulan eşyanın teslim alınmasına dair işlemler Cumhuriyet
savcısının talimatı doğrultusunda emanet memurunca yerine getirilir.
Bulunmadığı takdirde Cumhuriyet başsavcılığınca görevlendirilecek personel
tarafından tutanakla teslim alınarak en kısa zamanda emanet memurluğuna
teslim edilir." hükmü ile el konulan suç eşyası gerekli kayıt ve
saklama koşullan sağlanmak üzere emanet memuruna teslim edileceği
belirlenmiştir. Ancak emanet depolarında saklanması ve teslim alınması
mümkün olmayan eşyalar ise aynı Yönetmeliğin "Kıymetli eşya ve evrak
ile bozulacak, değerini kaybedecek veya muhafazası zor olan suç eşyası hakkında
yapılacak işlemler" başlıklı 9. maddesinin 4. fıkrasının, "Emanet
dairesinde, soruşturma ve kovuşturma sonuna kadar saklanması sırasında
bozulacak veya değerlerini açık bir şekilde kaybedecek olan yahut
muhafazaları zor olması itibarıyla, emanet dairesinde saklanması mümkün
olmayan eşya hakkında; özel düzenleme bulunmayan hâllerde, soruşturma
evresinde sulh hâkiminden ve kovuşturma evresinde yargılamayı yapan
mahkemeden; soruşturma veya kovuşturma sonu beklenmeksizin satılmalarına
veya 16 ncı maddede yazılı mercilerden birine yahut uygun görülen başka bir
mercie teslim edilmelerine karar verilmesi istenir. Bu kabilden eşya,
verilecek karar doğrultusunda ve kararda gösterilen mercilere teslim edilir
veya satılır. Satış ve tevdi için yapılan masraflar cezaya veya güvenlik
tedbirine mahkûm edilen sanıktan alınmak üzere kovuşturma giderlerinden
karşılanır. Eşyanın satılması hâlinde, satış bedeli, bu Yönetmeliğin
tedavül eden paralar hakkındaki 12 nci maddesi hükümleri doğrultusunda
emanet memurluğunca saklanır." hükmü uyarınca muhafaza edilmesi için
Yönetmeliğin 16. maddesinde belirlenen resmi kuramlara teslim edilebilir.
Davaya konu Bemaz isimli teknenin de yukarıda
açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde TCK'da suç olarak tanımlanan
göçmen kaçakçılığı konulu bir suçun işlenmesi sırasında deniz nakil aracı
olarak suç eşyası niteliği iddiası ile yakalanarak CMK'da gösterilen usulle
el konularak, muhafazasındaki güçlük nedeniyle Enez Kaymakamlığı Sahil
Güvenlik Komutanlığı denetiminde güvenli görülen bir limanda muhafaza
edildiği, bu talimat ve işlemlerin de Enez ilçesi adli makamlarınca yerine
getirildiği, bu konudaki yetki ve sorumluluğun adli makamlarda bulunduğu
tartışmasızdır.
El konulan suç eşyasının zarar görmesi halinde
uygulanacak usul 5271 sayılı CMK'da açıkça gösterilmektedir. CMK'nun 141 ve
142. maddelerinde tazminat isteme koşulları ve yetkili merci açıkça
gösterilmiştir. Yasanın Koruma tedbirleri ile tazminat başlıklı 141.
maddesinde j bendinde" Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında;
Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı halde elkonulan
veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer
malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen,
Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarım, Devletten
isteyebilirler." hükmü yer almaktadır. Yasanın 142. maddesinde ise
Tazminat İstemenin Koşulları başlığı altında "(1) Karar veya
hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her
hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde
tazminat isteminde bulunulabilir./ (2) İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer
ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu
işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en
yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır." hükmü ile yetkili
yargı yerinin adli yargı yeri olduğu ve suça konu soruşturma ve nihayetinde
kovuşturma sonunda kararın kesinleşmesinde itibaren en yakın ağır ceza
mahkemesinin yetkili olduğu gösterilmektedir. Soruşturma ve kovuşturma
sonucunda suç eşyasının müsadere edilmesi halinde dahi davacının tazminat
isteme hakkı doğmayacağı açıktır. Bu durumda da soruşturma aşamasında el
konulan suç eşyasının zarar görmesi nedeniyle hizmet kusurundan
bahsedilmesine dolayısı ile bu aşamada davada idari yargı yerinin görevli
olduğundan bahsedilmesine olanak bulunmamaktadır.
Belirtilen tüm bu hususlara göre, suç eşyası
olduğu iddiası ile TCK'nun ve CMK'nun hükümleri uyarınca el konulan eşyanın
zarar görmesi nedeniyle uğranıldığı belirtilen zararın tazmini istemli
davanın görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Enez Kaymakamlığı’nın (Malmüdürlüğü) görev itirazının Edirne
İdare Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın,
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Enez Kaymakamlığı’nın (Malmüdürlüğü) GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN, Edirne İdare Mahkemesi’nin 06.03.2012 gün, E:2011/1110
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/257
KARAR NO: 2013/653
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Davalı şirketin, davacı kurum tarafından
tahakkuk ettirilen sanayi suyu satışı ceza bedelini ödememesi karşısında,
bu bedelin tahsili istemiyle açılan davanın, davalı şirketin 6102 sayılı
Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca kurulmuş ve anılan yasa hükümleri
uyarınca faaliyet gösteren ve bu kanuna tabi olan, kamu kurumu niteliği
taşımayan, özel hukuk hükümlerine tabi bir özel şirket olması karşısında
özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : İSKİ Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. M.A. (Adli
Yargıda)
Av. Z.Ö. (İdari
Yargıda)
Davalı : A. Emlak Alım Satım İnş. Turizm Ltd. Şti.
Vekili : Av. N.K.
O
L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde özetle; davacı idarenin 2560 sayılı yasa ile Büyükşehir
Belediyesinin su ve kanal hizmetlerini yürütmek, bu amaçla gereken her
türlü tesisi kurmak ve kurulu olanları devralıp işletmek üzere kurulduğunu,
kuruluş yasasının 13.maddesinde idarenin gelirlerinin sıralandığını, su
satışı ve kullanılmış suların uzaklaştırılmasına karşılık abonelerden ücret
alınması hususunun öngörüldüğünü, 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon
İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 05.06.1986
tarih ve 3305 sayılı yasa ile değişik 23.maddesi hükmü gereği su satışı ve
kullanılmış suların uzaklaştırılması ile çevreyi kirletmeyecek tedbirlerin
alınması ve aldırılması ile ilgili tarifelerin hangi kriterlere göre
saptanacağı ve bu şekilde saptanan bedellerin hangi usul ve esaslara göre
tahsil edileceğini belirtmek üzere Tahsil Yönetmeliğinin hazırlandığını,
ilgili yönetmeliğin 7.maddesinin 2.fıkrasında, yer altı ve yer üstü
sularının sanayi, inşaat ve benzeri sektörlerde kullanılması için özel
kişilerce satılması ve taşınmasının İSKİ nin izin ve denetimine bağlı
olduğu, bu ile iştigal edenlerden miktarı ve şekli İSKİ Yönetim Kurulunca
belirlenen ''izin ve denetim bedeli'' alınacağının belirtildiği,
yönetmeliğin 6. ve 7.maddeleri gereği İSKİ nin görev ve yetki alanı
içerisinde yer altı sularının sanayi, inşaat ve benzeri sektörlerde
kullanılması için özel kişilerce satışı, taşınması, tüketilmesi ve bunları
denetlenmesi amacıyla yönetmelik yayımlandığını, yönetmeliğin 2.maddesi
gereğince kuyu, kaptaj, havuz ve benzeri tesislerden yer altı suyu elde
eden ve sanayi, inşaat ve benzeri sektörlerde kullanılması için satan ve
taşıyanların İSKİ ye başvurarak ''Sanayi Suyu Satış İzin Belgesi'' ve
''Sanayi Suyu Taşıma İzin Belgesi'' almak zorunda olduklarını, aynı maddeye
göre bu izin belgelerinin geçerlilik süresinin 1 yıl olduğunu, süresi
sonunda yenilenmeyen belgelerin geçersiz olduğunu, bu maddeye uygun hareket
etmeyen satıcı veya taşıyıcılar hakkında aynı yönetmeliğin 9.maddesi
uyarınca izinsiz sanayi suyu taşıma cezasının tahakkuk ettirildiğini, yer
altı suyu satışı, taşınması, tüketilmesi ve denetlenmesi esaslarını belirleyen
yönetmeliğin 9.4 (a) maddesi gereğince davacı idarenin elemanlarınca
mahallinde kontrol yapıldığını ve 11.08.1995 – 07.07.2000 tarihleri
arasında kuyudan izinsiz sanayi suyu satışının tespiti üzerine davalıya
294.024.258 TL sanayi suyu satışı ceza bedeli tahakkuk ettirildiğini, dava
anına kadar davalının herhangi bir müracaatta ve ödemede bulunmadığını
belirterek alacaklarının gecikme cezası ile birlikte davalıdan tahsili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Tuzla Sulh Hukuk
Mahkemesi: 17.07.2003 gün, E:2003/201, K:2003/265 sayı ile özetle, olayın
idari yargının görev alanına girdiğinden bahisle davanın görevsizlik
nedeniyle reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı
istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
İstanbul 1.İdare
Mahkemesi: 20.09.2012 gün, E:2012/1355, K:2012/1395 sayı ile özetle, Türk
Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca kurulmuş ve anılan yasa hükümleri
uyarınca faaliyet gösteren ve bu kanuna tabi olan, kamu kurumu niteliği
taşımayan, özel hukuk hükümlerine tabi özel bir ticaret şirketinden olan
alacağın idari yargıdan tazmininin istenilemeyeceği gibi özel hukuk tüzel
kişisi ticari şirkete karşı idari yargıda alacak davası da
açılamayacağından bahisle davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve
karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı
yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının, davacı vekilinin
istemi üzerine, son görevsizlik kararını veren mahkemece ekinde adli yargı
dosyası da temin edilmek suretiyle, mahkememize gönderildiği ve usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari
yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davalı A. Emlak Alım Satım İnşaat Turizm Ltd.Şti.nin ''Sanayi Suyu Taşıma
İzin Belgesi'' almadan 11.08.1995-07.07.2000 tarihleri arasında kuyudan
izinsiz sanayi suyu satışı yaptığının tespiti üzerine, davacı İSKİ Genel
Müdürlüğü tarafından tahakkuk ettirilen 294.024.258 TL sanayi suyu satışı
ceza bedelinin tahsili istemiyle açılmıştır.
6102
sayılı Türk Ticaret Kanununun 573.maddesinde; ''Limited Şirket bir veya
daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında
kurulur; esas sermayesi belirli olup, bu sermaye esas sermaye paylarının
toplamından oluşur.
Ortaklar,
şirket borçlarından sorumlu olmayıp, sadece taahhüt ettikleri esas sermaye
paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan edim
yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdürler.
Limited
şirket, kanunen yasak olmayan her türlü ekonomik amaç ve konu için
kurulabilir. '' denilmek suretiyle limited şirketin tanımı yapılarak
kuruluşu anlatılmıştır.
Öte
yandan, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
a)İdari işlemler hakkında yetki,
şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b)İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak
sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre, idare aleyhine dava açılmayıp, davalı
mevkiinde Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca kurulmuş ve anılan yasa
hükümleri uyarınca faaliyet gösteren ve bu kanuna tabi olan, kamu kurumu
niteliği taşımayan, özel hukuk hükümlerine tabi bir özel şirket olan A. Emlak Alım Satım İnşaat Turizm Ltd.Şti. adlı özel
hukuk tüzel kişisinin bulunması karşısında, ortada idari yargı yetkisi
kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
Belirtilen bu hususlara göre, davalı özel şirketin, davacı kurum tarafından tahakkuk
ettirilen sanayi suyu satışı ceza bedelini ödememesi karşısında, bu bedelin
tahsili istemine ilişkin bulunan davanın, özel hukuk hükümlerine
göre görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle,
Tuzla Sulh Hukuk Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Tuzla Sulh Hukuk Mahkemesi’nin
17.07.2003 gün, E:2003/201, K:2003/265 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/258
KARAR NO: 2013/654
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İcra ve İflas Kanunu’nun
değişik 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde
adli yargı yeri görevli olduğundan, İcra ve İflas Kanunu hükümleri uyarınca
hükmedilmiş ve davacı kurum tarafından ödenmiş olan icra inkar tazminatının
davalı kuruma rücu edilmesi suretiyle açılan alacak davası mahiyetindeki
davanın da ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı -
Ankara
Vekili :
Av. H.A.Ö.
Davalı : T.C. Sağlık Bakanlığı
Vekilleri : Av. H.U. (Adli
Yargı)
Av. N.E. (İdari Yargı)
O L A Y :
Davacı vekili özetle; M.M. Analitik Sistemleri Ltd.Şti. tarafından
kurumları aleyhine İstanbul 9. İcra Müdürlüğünün 2002/20479 sayılı dosyası
ile ilamsız takip yapılmış ve de kurum tarafından itiraz edilmesi üzerine,
İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2003/364 Esas sayısı ile itirazın
iptali davası açıldığını, basında neşter davası olarak geçen davacı kurumun
ilaç alımı ile ilgili olarak tahkikatı nedeniyle ve de M.M. Analitik
Sistemleri Ltd. Şti., S.S. Elektronik A.Ş.’nin Bayii olduğu için S.S.
Elektronik A.Ş.’nin kurumlarına borcu olduğu için ödenmediğini, İstanbul 5.
Asliye Ticaret Mahkemesinin 26.05.2004 tarih ve E.2003/362, K.2004/678
kararında da açıkça belirtildiği üzere, dava dışı S.S. Elektronik A.Ş. ile
1998 yılında yapılan protokol ile S.S. Elektronik A.Ş. veya bayiinin birim
fiyatlarında kurum aleyhine bir durum hasıl olduğundan bu farkın taahhüt
edildiğini, davacı M.M. Analitik Sistemleri Ltd.Şti.’de S.S. Elektronik
A.Ş. Bayi olduğu halde gerek bilirkişiler ve gerekse mahkemece müstakil bir
şirket olarak kabul edilerek, davanın aleyhlerine sonuçlandığını,
itirazlarının da haksız kabul edilerek, inkar tazminatına hükmolunduğunu,
İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin kararını temyiz ettiklerini,
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi’nin 23.02.2006 tarih ve 2005/17015 E, 2006/2305
K. sayılı ilamı ile onandığını, tashihi karara gidilse de taleplerinin reddedildiğini
ve mahkeme kararının kesinleştiğini, kesinleşen mahkeme kararı gereği
İstanbul 9. İcra Müdürlüğünün 2002/20479 E.sayılı dosyasına 205.008,83 TL
yatırıldığını, mezkur meblağın hastanelerin 5283 sayılı yasa gereği devri
nedeniyle T.C. Sağlık Bakanlığından talep edildiğini, T.C. Sağlık
Bakanlığının İcra İnkar tazminatını ödeyeceğini belirterek sadece
176.118,03 TL ödeme yaptığını, bu nedenle 28.890,80 TL alacaklarının
tahsili için bu davayı açma zarureti doğduğunu belirterek, fazlaya ait
talep ve dava hakları saklı kalmak üzere, davacı kurum zararı 28.890,80
TL’nin ödeme tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsiline karar
verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesi: 05.06.2008 gün
ve E:2008/71, K:2008/231 sayı ile özetle, davanın esastan reddine karar
vermiş olup, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 4.
Hukuk Dairesi 19.04.2010 gün, E:2009/8792, K:2010/4551 sayı ile, 5283
sayılı Bazı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Ait Sağlık Birimlerinin Sağlık
Bakanlığına Devredilmesine Dair Yasa kapsamında ilgili idarelerce yapılan
devir işlemleri ve bunlardan kaynaklanan kararların idari işlem ve karar
niteliğinde olduğundan adli yargı yerinde dava konusu yapılamayacağını,
davacının isteğinin özel yasa ile belli kurallara bağlanmış olan hastane
devrinden kaynaklanan borca ilişkin olduğuna göre bunun kamu hukuku
kuralları içerisinde ve gerekirse idari yargı yerinde çözüme kavuşturulması
ve bunlara yönelik davaların da 2577 sayılı Yasanın 2/1-b maddesi gereğince
idari yargı yerinde görülmesi gerektiğini belirterek, kararın bozulmasına
karar vermiş, bu karara karşı yapılan karar düzeltme başvuru üzerine Yargıtay
4. Hukuk Dairesi 11.11.2010 gün, E:2010/11052, K:2010/11679 sayı ile
talebin reddine karar vermiştir.
Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesi: 15.02.2011
gün, E:2010/498, K:2011/27 sayı ile, davaya bakmakla idare mahkemesi
görevli olduğundan bahisle dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar
vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı
yerinde dava açmıştır.
Ankara 8. İdare Mahkemesi:
23.11.2012 gün, E:2011/859 sayı ile, davanın görüm ve çözümünde adli
yargının görevli olduğunu belirtilerek, 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi
uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247
sayılı Yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının son görevsizlik kararını veren mahkemece,
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Medikal malzeme pazarlaması yapan dava
dışı M.M. Analitik Sistemleri Ltd. Şti. tarafından tıbbi malzeme alımından
kaynaklı olarak davacı Sosyal Güvenlik Kurumundan (eski Sosyal Sigortalar
Kurumu) alacakları olduğundan bahisle İstanbul 9. İcra Müdürlüğünün
2002/20479 sayılı dosyası ile davacı aleyhine ilamsız takibe girişmesi
karşısında, davacının takibe itiraz etmesi üzerine adı geçen şirketin
davacı aleyhine Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2003/362 esasında görülen
itirazın iptali davasında yapılan yargılama sonucunda asıl alacakla
birlikte 28.890,80 TL icra inkar tazminatına hükmedilmesi üzerine,
davacının, mahkemenin kesinleşen bu kararı nedeniyle icra inkar tazminatı
dahil 205.008,83 TL'yi İstanbul 9. İcra Müdürlüğünün 2002/20479 sayılı
dosyasına yatırdığı, takibe konu borcun yasa gereği davalı Sağlık
Bakanlığına devredilen SSK hastanesinde kullanılan tıbbi malzemelerden
kaynaklı olması nedeniyle ödenen paranın davacı Sosyal Güvenlik Kurumu
tarafından davalı Sağlık Bakanlığından talep edildiği, Sağlık Bakanlığının
asıl borç miktarı olan 176.118,03 TL'yi davacıya ödediği, ancak davacının
kusurundan kaynaklandığını ileri sürdüğü 28.890,80 TL icra inkar
tazminatını ödememesi üzerine alacak davası şeklinde bakılmakta olan iş bu
davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İlamsız
takip” başlıklı Üçüncü Bap, 42-49. maddelerinde takip yöntemleri
gösterilmiş; değişik 58. maddesinde, takip talebinin icra memuruna yazı ile
veya sözlü olarak yapılacağına işaret edilmiş; değişik 60. maddesine göre,
takip talebi üzerine icra dairesince düzenlenen ödeme emrinin değişik 61.
maddede öngörülen şekilde takip borçlusuna tebliğ edileceği ve 62-65.
maddelerde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş olup, değişik 66.
maddede, süresi içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala
bağlanmıştır.
İtiraz nedeniyle takibin durması üzerine
alacaklıya, itirazın iptali için Yasada iki yola başvurma olanağı tanınmış
olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak, ikincisi
ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine göre tetkik merciinden itirazın
kaldırılmasını istemektir.
Söz konusu 67. Madde (Değişik: 18/2/1965 -
538/37 md.), “(Değişik birinci fıkra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine
itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene
içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını
ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.
(Değişik: 9/11/1988 - 3494/1 md.) Bu davada
borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız
ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki
tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya
hükmolunan meblağın yüzde kırkından aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla
mahkum edilir.
İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu
hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır.
(Mülga
dördüncü fıkra: 17/7/2003-4949/103 md.)
Birinci fıkrada yazılı itirazın iptali süresini
geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı
saklıdır” hükümlerini taşımaktadır.
Anılan Yasanın değişik 1. maddesinin birinci
fıkrasında, “Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde yeteri kadar icra
dairesi bulunur” denilmekte olup, yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü
edilen “mahkeme” ile, icra dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından
bağlı olduğu asliye mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan
itirazın iptali davasının asliye mahkemesinde görülmesi gerektiği açıktır.
Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı
2. maddesinde, idari dava türleri: a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil,
sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal
davaları, b)İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c)Tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar olarak sayılmıştır.
Bu duruma göre, İcra ve İflas Kanunu’nun değişik
67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli
yargı yeri görevli olduğundan, İcra ve İflas Kanunu hükümleri uyarınca
hükmedilmiş ve davacı Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenmiş olan
miktarın davalıdan istenilmesi karşısında, davalı Sağlık Bakanlığının asıl
borç miktarını ödemesi, ancak davacının kusurundan kaynaklandığını ileri
sürdüğü icra inkar tazminatını ödememesi üzerine, icra inkar tazminatının
davalı kuruma rücu edilmesi suretiyle açılan alacak davası mahiyetindeki
davanın da adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın çözümünde adli
yargı görevli olduğundan, Ankara 8. İdare Mahkemesi'nin başvurusunun kabulü
ile, Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 8. İdare Mahkemesinin,
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 15.02.2011
gün, E:2010/498, K:2011/27 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/261
KARAR NO: 2013/655
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET: Davacı İçme Belediye
Başkanlığının, davalı Fırat Elektrik Dağıtım AŞ tarafından tahakkuk
ettirilmiş sokak aydınlatma faturalarını onaylamayarak ödemekten kaçınması
karşısında, davalı şirketin, faturaların onaylanıp ödenmemesi halinde sokak
aydınlatmalarının bağlı olduğu elektrik sisteminin devre dışı bırakılacağına
dair işleminin iptali istemi ile açılan davanın, davalı mevkiinde bulunan
Fırat Elektrik Dağıtım AŞ.nin özel hukuk tüzel kişisi olması karşısında,
özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
İçme Belediye Başkanlığı
Davalı :
Fırat Elektrik Dağıtım AŞ.
Vekili :
Av. N.Ö.
O L A Y :
Davacı dava dilekçesinde, ''Davalı kurum tarafından Aydınlatma Yönetmeliği
ile Belediye ve İl Özel İdarelerince Genel Aydınlatma Faturalarının
Kontrolü ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslar Genelgesinin 6. Maddesi 6.
Bendi gereği sokak aydınlatma faturalarının belediyemiz tarafından
onaylanmadığından bahisle İçme Beldesindeki sokak aydınlatmalarının devre
dışı bırakılmasına ilişkin 26.03.2012 tarih ve 1080 sayılı işlemi sebep, konu
ve amaç unsurları bakımından hukuka aykırılık teşkil etmekte olup, söz
konusu işlemin mahkemenizce iptali gerekmektedir. Şöyle ki;
Davalı idare 07.12.2011 tarih ve 4060 sayılı
yazıları ile kasım ayında tahakkuka bağlanan 3 adet faturayı, 13.01,2012
tarih ve 156 sayılı yazıları ile de ocak ayında tahakkuka bağlanan 4 adet
faturayı onaylanmaları için belediyemize göndermiştir. Ancak bu faturaların
ilgili birimlerimizce incelenmesi sonucunda fatura bedellerinin fahiş
miktarlarda yüksek olduğu anlaşılmış bunun üzerine, belediyemizce gerekli
tasarrufun sağlanabilmesi amacıyla, elektrik dağıtım şirketinden Aydınlatma
Yönetmeliği çerçevesinde tasarrufu sağlayacak tesisatın kurulması için
23.01.2012 tarih ve 22 sayılı yazımız ile talepte bulunulmuştur. Yine Başbakanlık
Hazine Müsteşarlığının 13.02.2012 ve 2648 sayılı yazıları ile de bu hususun
TEDAŞ vasıtası ile FEDAŞ'a bildirilmesi talep edilmiştir.
Aydınlatma Yönetmeliğinin Mevcut aydınlatma
tesislerinin standardizasyonu başlıklı "Geçici 2, maddesi (1) Dağıtım şirketleri,
yerleşim yerlerinde bulunan otoyollar hariç, kamunun genel kullanımına
yönelik meydan, bulvar, cadde ve sokak aydınlatılması amacıyla tesis
edilmiş tesis ve teçhizatın bu Yönetmeliğin amacına ve yürürlükteki diğer
mevzuata uygunluğu konusunda gerekli iş ve işlemleri 31/12/2009 tarihine
kadar tamamlar.
(2) Birinci fıkrada belirlenen tarihe kadar
gerekli ölçüm sistemlerinin tesis edilmemesi durumunda, tesis tarihine
kadar olan süre boyunca bu Madde kapsamındaki yerlerde tüketilen elektrik
enerjisinin gideri, ilgili dağıtım şirketi tarafından karşılanır."
Hükmü yer almakta ve belediyemizce aydınlatma sistemlerinin kontrol
edilmesinden bu hüküm uyarınca dağıtım şirketince 31.12.2009 tarihine kadar
ve bu tarihten sonra aydınlatma sisteminde yapılması gereken tesisat
değişiklikleri şimdiye kadar yapılmadığı anlaşılmıştır.
Aydınlatma Yönetmeliğinin Sınıflandırma ve
aydınlatma değerleri başlıklı "Madde 5 - (1) Kamunun genel kullanımına
yönelik meydan, bulvar, cadde ve sokakların aydınlatılması, aydınlatma
sınıflarının seçimi, yol aydınlatması özellikleri ve hesapları ile ölçme
standartları T5 EN 13201-1 Yol Aydınlatması Bölüm 1: Aydınlatma Sınıflarının
Seçimi adlı Türk Standardına, TS EN 13201-2 Yol Aydınlatması Bölüm 2:
Performans Özellikleri adlı Türk Standardına, TS EN 13201-3 Yol
Aydınlatmak. Bölüm 3: Performansın Hesaplanması adlı Türk Standardına ve TS
EN 13201-4 Yol aydınlatması Bölüm 4: Aydınlatma Performansını Ölçme
Metotları adlı Türk Standardına uygun olarak yapılır.
(2) Mahallin en büyük mülki amiri tarafından
farklı bir uygulama yapılması istenmedikçe kamunun genel kullanımına
yönelik bulvar ve caddelerdeki aydınlatma düzeyleri saat 02.00'den sonra
birinci fıkraya göre belirlenen değerlerin yarısına düşürülür." Hükmü
uyarınca da mahallin en büyük amirinin gece 02:00'den sonra farklı bir uygulama
isteği bulunmamasına rağmen madde hükmü uyarınca birinci fıkrada belirtilen
değerlerin gece saat 02:00'den sonra yarıya düşürülmesi yoluna gidilmemiş
ve böylelikle aydınlatma bedellerinin faturalara fahiş miktarlarda yansıtılması
sağlanmıştır.
Yönetmeliğin bu amir hükümlerini yerine
getirmeyen ve gerekli tasarrufun yapılabilmesi için yapılması zorunlu olan
sistemi kurmayan davalının belediyemize gönderilmiş olan faturalar
tarafımızca onaylanmamış ve bu husus 16.02.2012 tarih ve 63 sayılı yazımız
ile dağıtım şirketine bildirilmiştir.
Bu hususun Belediyemiz ve TEDAŞ Genel Müdürlüğü
tarafından düzenlenmesinin davalı idareden talep edilmesi üzerine harekete
geçen davalı idare 24.02.2011 tarih ve 180 sayılı yazıları ile konu ile
ilgili olarak Valilik Makamından görüş istemiştir.
Bu görüş yazısı üzerine cevap veren Elazığ İl
Emniyet Müdürlüğü 07.03.2011 tarih ve 2750 sayılı yazı güvenlik gerekçesi
İle aydınlatma düzeylerinin yarıya indirilemeyeceğini belirtmiştir.
Dağıtım şirketi FEDAŞ'ın gerekçe gösterdiği bu
görüş mahallin en büyük mülki amirince bildirilen talep niteliğinde
bulunmamakla birlikte münhasıran belediyemize ilişkin de değildir. Zira söz
konusu yazı içeriğinden de anlaşılacağı üzere bu görüş Elazığ Şehir Merkezi
için talep edilmiştir.
Bu yazı içeriğinden de anlaşılacağı üzere
Emniyet Müdürlüğünce bildirilen görüşün belediyemizle herhangi bir
bağlantısı bulunmamaktadır. Ayrıca kesinti tarihi olan 27.03.2012
tarihinden önce belediye sınırlarımız için mahallin en büyük mülki
amirinden alınmış bir talep bulunmamakta olup, kesintinin yapıldığı
tarihten sonra Valilik kanalıyla İl Jandarma Komutanlığından alman
28.03.2012 tarihli görüşün de belediyemiz sınırları içinde kesinti
yapılmasına dair işlemi haklı kılması mümkün değildir.
Valilik kanalıyla hem Emniyet Müdürlüğünden hem
de İl Jandarma Komutanlığından alınan görüşler incelendiğinde her iki
yazıda da güvenlik ve asayişin sağlanabilirliğinden bahsedilmiş ancak
Valilik makamının bu şekilde bir uygulama talebi olmamıştır.
Belediyemizce mevzuat hükümlerine uygun şekilde
gerekli tasarrufun sağlanabileceği tesisatın kurulması için yapılan
müracaat akabinde Emniyet Müdürlüğü ve İl Jandarma Alay Komutanlığından
aldıkları görüş yazısını gerekçe göstererek gerekli tesisatın yapılmasından
kaçınan davalı idare yetkilileri bu gerekçelerle tamamen çelişir
nitelikteki dava konusu işlemi ile sokak aydınlatma sistemini kapatarak
27.03.2012 tarihinden bu yana beldemizi karanlığa gömmüştür.
Davalı yanca 27.03.2012 tarihinde ve saat 19:00
sıralarında kesinti yapıldığı belediye başkanı, belediye encümeni üyesi ve
Yukarı İçme Mahallesi Muhtarı tarafından tutanak altıma alınmış, davalı
yanca yapılan bu kesintinin hukuka aykırı yapılması ve suç teşkili
etmesinden dolayı ayrıca şikayette bulunulmuş ve Elazığ Cumhuriyet Başsavcılığının
2012/4041 sor. sayılı dosyası ile soruşturma başlatılmıştır.
Aydınlatma Yönetmeliğinin 4. Maddesinin 1.
Bendinde dağıtım şirketlerine, dağıtım bölgesinin aydınlatılması ve bu
aydınlatmalar için gerekli sistemleri kurması yükümlülüğü yüklenmiştir.
Dağıtım şirketi olan davalı yanın, dağıtım bölgesi olan belediyemiz
sınırları içindeki kamuya matuf alanların aydınlatma bedellerinin 2015
yılından itibaren belediyeler tarafından karşılanacağı düşünülecek olursa,
davalı yanın dağıtım bölgesi olan Belediye sınırları içerisindeki
aydınlatma sistemini tasarruf sağlayacak bir şekilde yenilemesi zorunluluğu
ve yükümlülüğü bulunmaktadır. Belediyemizin sorumluluk alanında bulunan
sokak aydınlatma armatürlerinin birer atlamalı veya çok aralıklı olarak
direklere monte edilmiş armatürle yapılan ve yarı gece aydınlatması
yapılamayacak şekilde tesis edilmiş olmasının yeni bir sistemin kurulmasına
engel olduğu düşünülemez.
Yine 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa
eklenen Geçici 17'nci madde ile kamunun genel kullanımına yönelik cadde ve
sokak aydınlatmasından ve bunlara ait gerekli ölçüm sistemlerinin tesis
edilmesinden ve işletilmesinden dağıtım şirketlerinin sorumlu olduğu, bu
tür aydınlatmaya ve trafik sinyalizasyonlarına ait tüketim giderlerinin ise
1/1/2009 ila 31/12/2015 tarihleri arasındaki dönem için Hazine Müsteşarlığı
tarafından, kamuya ait park, bahçe, tarihî ve ören yerleri gibi halka açık
yerler ile reklam vs benzeri amaçlı panoların genel aydınlatmalarına ilişkin
tüketim giderlerinin ise ilgisine göre ilgili belediye veya il özel
İdaresince karşılanacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı Kanuna göre cadde ve
sokak aydınlatmasından ve ölçüm sisteminin tesis ve işletmesinden dağıtım
şirketlerinin sorumlu olduğu, Aydınlatma Yönetmeliğinde belirtilen bağlantı
anlaşmasının sorumlu kişilerce yapılacağı, cadde ve sokak aydınlatması
bakımından belediyelerin sorumlu taraf olmadığı, 2011 yılı Merkezi Yönetim
Bütçe Kanununda da belediyeleri bu anlaşmayı yapmaya zorlayacak bir ibarenin
bulunmadığı ve bu alanlara ilişkin Hazine Müsteşarlığına ait ödeme
yükümlülüğünün belediyelerin bağlantı anlaşması imzalamaları şartına
bağlanmadığı, yasal metinlerde dayanağı bulunmayan bir konuda genelge ile
bağlantı anlaşması yapma yükümlülüğü getirilmesinin mümkün olamayacağı
Türkiye Belediyeler Birliği tarafından değerlendirilmiştir.
Anlaşılacağı üzere davalı yan ile belediyemiz
arasında abonman sözleşmesi düzenlenmesi kanun hükümleri uyarınca zorunlu
kılınmadan davalı dağıtıcının cadde ve sokak aydınlatmasından ve ölçüm
sisteminin tesis ve işletmesinden sorumlu olacağı düzenlenmemiş ve
belediyeye de faturaların ödenmesi gibi normal abonelerin yerine getirmesi
gereken hiçbir yükümlülük yüklenmemiştir. Belediyemizin ödenmemiş bir
faturası yada kanuni takip yoluna konulmuş herhangi bir borcu bulunmamasına
rağmen davalı yanca aydınlatmalarda kesinti yapma yoluna gidilerek, kamu
yararına özgülenmiş hizmetin kanuna aykırı bir izahat yapılarak belde
halkının mağduriyetine neden olunmuştur.
Anayasanın 123. Maddesinde idarenin kuruluş ve
görevleriyle bir bütün olduğu ve kanunla düzenlendiği hükmüne yer
verilmekle, idarenin her türlü eylem ve işleminde kanunilik ilkesine uygun
davranacağı ilkesi getirilmiştir. Anayasaya göre yasa ile düzenlenmesi
öngörülen konularda idareye, genel, sınırsız, esasları ve çerçevesi
belirsiz bir düzenleme yetkisi verilemez. İdarenin kamusal etkinliklerinin
hukuki rejimi, kamu hukuku olduğu bilinmekle, kamu hukukunda, işlem ve
eylemlerin yasal ve yönetsel düzenlemelerle önceden belirlenmiş esas ve
usullere uygun olması zorunludur. Bu esasların başında gelen
"kanunilik ilkesi"ne göre idare, Anayasa ve kanunlarla
öngörülmeyen hiçbir konuda kendiliğinden herhangi bir işlem ve eylemde
bulunamaz. Aynı ilke uyarınca, kamusal etkinliklerin yürütülmesi de, ancak
yasal ve yönetsel düzenlemelerle belirlenmiş olan durum ve koşullarda,
yetkili kılınmış organ, makam veya görevli tarafından, yine belirli şekil
ve usullere uyulmak suretiyle sağlanabilir.
Bu açıklamalardan sonra 27284 sayılı Aydınlatma
Yönetmeliği'nin Kesinti Yapılabilecek Halleri düzenleyen 9.Maddesinde yer
alan ”Aşağıdaki haller dışında kamunun genel kullanımına yönelik meydan,
bulvar, cadde ve sokakların aydınlatılması kesintisiz sürdürülür:a- Arıza,
yenileme ve genişletme durumları,
b- Doğal afetler,
c- Seferberlik ve savaş durumu,
ç- Kamu güvenliği çerçevesinde mahallin en büyük
mülki amirin isteği,
d- Türkiye Elektrik İletim A.Ş. tarafından
ilgili mevzuat çerçevesinde istenecek talep kontrolü." Hükmü davalı
yanca hiçe sayılarak, normlar hiyerarşisinde daha alt: kortlumda olan
genelge hükümleri dayanak gösterilerek belediyemiz bölgesinin
aydınlatmasını kesme işleminde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Zira Normlar
hiyerarşisinde yönetmelik genelgeye nazaran üst norm olup, genelgeyle
yönetmelikte yer alan düzenlemeleri altlayan, teferruatlı izah eden
düzenlemeler getirilebilir. Yönetmelikte yer alamayan bir düzenlemenin,
sınırlamanın veya yükümlülüğün genelgede düzenlenmesi üst hukuk normuna
aykırılık teşkil etmekte olup, normlar silsilesi ve hiyerarşisine uyarlık
arz etmemektedir.
27284 sayılı Aydınlatma Yönetmeliği anılan hükmü
dikkate alındığında, davalı FEDAŞ'ın mevzuatın amir hükümlerine, kamu
yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak, sokak aydınlatma faturalarının
Belediyemiz tarafından onaylanmaması nedeniyle kamunun kullanımına ve
yararlanmasına acık olan sokağın aydınlatmasını kesme idari işlemi sebep,
konu ve amaç unsurları bakımından sakat bir işlem olduğunu göstermekte
olup, hukuka aykırılık teşkil etmektedir.
Açıkladığımız bu nedenlerle hükümlerini davalı
idarenin yürüttüğü, açıkça hukuka aykırı olan ve uygulanması halinde
telafisi mümkün olmayan zararlar doğurması ihtimali bulunan, Aydınlatma
Yönetmeliği ile Belediye ve İl Özel İdarelerince Genel Aydınlatma Faturalarının
Kontrolü ve onayına ilişkin Usul ve Esaslar Genelgesinin 6. Maddesi 6.
Bendi gereği İçme Belediyesindeki sokak aydınlatmalarının devre dışı
bırakılmasına ilişkin 26.03.2012 tarih ve 1080 sayılı işlemin öncelikle
yürütmesinin durdurulmasına, akabinde hukuka aykırı olarak tesis edilen
işlemin iptaline karar verilmesi talebiyle mahkemenize başvurma zarureti
hasıl olmuştur.'' demek suretiyle Aydınlatma Yönetmeliği ile Belediye ve İl
Özel İdarelerince Genel Aydınlatma Faturalarının Kontrolü ve onayına ilişkin
Usul ve Esaslar Genelgesinin 6. Maddesi 6. Bendi gereği İçme
Belediyesindeki sokak aydınlatmalarının devre dışı bırakılmasına ilişkin
26.03.2012 tarih ve 1080 sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Fırat Elektrik Dağıtım AŞ vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Elazığ 1. İdare Mahkemesi; 04.07.2012 gün ve
E:2012/1363 sayı ile, davalı Fırat Elektrik Dağıtım AŞ vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Fırat Elektrik
Dağıtım AŞ vekilinin adli yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı; ''Türkiye
Elektrik Kurumu (TEK) 233 sayılı KHK. dayanak alınarak 9 Kasım 1984 tarihli
RG yayımlanan Ana Statü ile kurulmuş olup, Statünün 3.maddesinde kurumun,
tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk, özel hukuk hükümlerine tabi ve
sorumluluğu sermayesi ile sınırlı bir Kamu İktisadi Kuruluşu olduğu
açıklanmıştır. 12.8.1993 gün ve 93/4789 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile
Türkiye Elektrik Üretim, İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım
A.Ş.(TEDAŞ) unvanı ile İktisadi Devlet Teşekkülleri oluşturulmuştur. Kamu
iktisadi teşebbüsleri ise, ticari işletme kurup işlettikleri için
tacirdirler. KİT'lerin sermayelerinin devlete ait olması ve bazı yönetim
organlarının tayin usullerinin özellik arz etmesi, bu kurumlara kamu hukuku
müessesi vasfı vermeyip, bu kuruluşlar özel hukuk tüzel kişisi olup, ticari
ilişkileri hakkında özel hukuk hükümleri uygulanır. Kaldı ki, elektrik
dağıtım şirketlerinden biri olan davalı şirketin Fırat Elektrik Dağıtım
Şirketi olarak Elazığ bölgesinde faaliyet göstermek üzere ayrıldıktan sonra
01/01/2011 tarihinde tamamen özelleştirilerek Aksa Elektrik Perakende Satış
A.Ş.ismini almıştır. Davalı şirketin bu tarihten sonra tamamen özel hukuk
hükümlerine tabi bir şirket olduğu anlaşılmaktadır. Davalı Şirketin alacak
takibine itiraz niteliğinde olan işlemi idari dava türlerinden biri olan
2577 sayılı yasanın 2/1-a maddesinde sayılan idari işlem ve eylem sayılması
ve iptal davasına konu olması mümkün değildir. Diğer taraftan 6183 sayılı
AATUH. Kanunun 1. maddesi kapsamında bir kamu alacağından da söz etmeye
olanak bulunmamaktadır. Bu açıklamalara göre dava konusu edilen alacağın
tahakkukuna ilişkin belgeye itiraz da idari davaya konu olamayacağından,
davanın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin
görevli olduğu düşünülmektedir.'' demek suretiyle 2247 sayılı Kanun'un 10.
ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Fırat Elektrik Dağıtım AŞ. vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nca, davalı Fırat Elektrik
Dağıtım AŞ. açısından,10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı İçme Belediye Başkanlığının, 2012
Ocak ayında davalı şirket tarafından tahakkuk ettirilmiş 4 adet sokak
aydınlatma faturasını onaylamayarak ödemekten kaçınması karşısında, davalı
şirketin, 26/03/2012 gün ve 292 sayılı yazı ile, faturaların onaylanıp
ödenmemesi halinde sokak aydınlatmalarının bağlı olduğu elektrik sisteminin
27/03/2012 günü devre dışı bırakılacağına dair işlemin iptali istemi ile
açılmıştır.
Elektrik sektöründeki
dağınık yapıyı ortadan kaldırmak ve işletme bütünlüğünü sağlamak amacıyla
Türkiye Elektrik Kurumu (TEK) kurulmuş, imtiyazlı şirketlerin görev
bölgeleri ve belediye sınırları dışında tüm yurtta elektriğin üretim,
iletim, dağıtım ve satış hizmetleri TEK bünyesinde toplanmıştır.
Hizmetlerin daha etkin, daha verimli ve çağdaş bir şekilde sürdürülebilmesi
amacıyla ve özelleştirme politikaları çerçevesinde TEK, Bakanlar Kurulunun
12.8.1993 tarih ve 93/4789 sayılı Kararı ile, Türkiye Elektrik
Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adı
altında iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yeniden
yapılandırılmıştır.
233 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin (KHK) 3.maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı Elektrik
Piyasası Kanununa dayanılarak çıkarılan ve 02.03.2001 tarihinde yürürlüğe
giren 05.92.2001 tarih ye 2001/2026 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca
TEAŞ;Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ), Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) ve
Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt AŞ (TETAŞ) unvanlarında, anonim şirket
statüsünde, üç ayrı iktisadi devlet teşekkülü şeklinde
teşkilatlandırılmıştır.
TEİAŞ Devletin genel enerji politikasına uygun
olarak, ülkedeki tüm iletim tesislerini devralmak, elektrik iletimi, yük
tevzi ve işletme planlaması hizmetlerini yürütmek üzere 01.10.2001
tarihinde faaliyete geçirilmiştir. TEİAŞ, 233 sayılı KHK sistemi içinde,
iktisadi devlet teşekkülü olarak ve mevcut mevzuat ve ana statüsü hükümleri
çerçevesinde, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan (EPDK) 13.03.2003
tarihinde aldığı iletim lisansı çerçevesinde, yeni piyasa yapısına uygun
olarak faaliyetlerini yürütmektedir.
Yüksek
Planlama Kurulunun (YPK) 11.06.2001 tarih ve 2001/T-19 sayılı kararı ile
onaylanmış, 29.06.2001 tarih ve 24447 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren TEİAŞ ana statüsünün 3.maddesinde "Bu Anastatü ile
teşkil olunan Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (Teşekkül) tüzel kişiliğe sahip,
faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir İktisadi
Devlet Teşekkülüdür." hükmü,21 maddesinde ise, "Bu Anastatüde
bulunmayan hususlarda K.H.K. hükümleri uygulanır" hükmü
bulunmaktadır.233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin 4. maddesindeki "1. Teşebbüsler tüzel kişiliğe sahiptir.
/2. Teşebbüsler, bu Kanun Hükmünde Kararname ile saklı tutulan hususlar
dışında özel hukuk hükümlerine tabidir. /3. Tesebbüsler, Genel Muhasebe
Kanunu ile Devlet İhale Kanunu hükümlerine ve denetimine tabi değildir. /4.
Teşebbüslerin sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır. Teşebbüslerin
sermayesi, ilgili bakanlığın talebi üzerine Koordinasyon Kurulunca tespit
edilir." hükmü ile teşebbüslerin faaliyetlerinde özel hukuk
hükümlerine tabi olacağı belirlenmiştir.
Elektrik dağıtım ve perakende satış
sektöründe rekabete dayalı bir ortamın oluşturulması ve gerekli reformların
yapılmasını teminen dağıtım bölgeleri baz alınarak kamu mülkiyetindeki
elektrik işletmelerinin yeniden yapılandırılması suretiyle elektrik
enerjisi dağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine karar verilmiş ve TEDAŞ
2.4.2004 tarih ve 2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ile
özelleştirme kapsam ve programına alınmıştır. Dağıtım bölgeleri yeniden
belirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesine ayrılmıştır.
Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı
ile özelleştirme kapsam ve programına alınan TEDAŞ; özelleştirme sürecinde
bulunan ve sermayesinin tamamı T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi
Başkanlığı’na ait bir kuruluştur.
Amacı, elektrik enerjisinin dağıtımı, perakende
satışı ve perakende satış hizmeti faaliyetlerini karlılık ve verimlilik
ilkesi çerçevesinde, ticari, ekonomik ve sosyal gereklere uygun biçimde
yürütmek olan TEDAŞ’ın ve buna bağlı olarak bölgesel dağıtım şirketlerinden
biri olan Fırat Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi’nin yaptığı hizmetin kamu
hizmeti niteliğinde olduğu açıktır.
Buna karşın, Kamu iktisadi teşebbüsleri, ticari
işletme kurup işlettikleri için tacirdirler. KİT'lerin sermayelerinin
devlete ait olması ve bazı yönetim organlarının tayin usullerinin özellik
arz etmesi, bu kurumlara kamu hukuku müessesi vasfı vermeyip, bu kuruluşlar
özel hukuk tüzel kişisi olup, ticari ilişkileri hakkında özel hukuk
hükümleri uygulanır. Kaldı ki, elektrik dağıtım şirketlerinden biri olan
davalı şirketin Fırat Elektrik Dağıtım Şirketi olarak Elazığ bölgesinde
faaliyet göstermek üzere ayrıldıktan sonra 01/01/2011 tarihinde tamamen
özelleştirilerek Aksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.ismini almıştır.
Dolayısıyla, davalı şirketin bu tarihten sonra tamamen özel hukuk
hükümlerine tabi bir şirket olduğu anlaşılmaktadır.
Olayda, taraflar arasındaki anlaşmazlığın temeli
davalı şirket tarafından tahakkuk ettirilmiş sokak aydınlatma faturasının
davalı belediye tarafından onaylanmayarak ödemekten kaçınılmasına dayandığı
anlaşılmıştır.
2577 sayılı “İdari Yargılama Usulü
Kanunu”nun "İdari dava
türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinde
İdari dava türleri sayılmış olup,
a) İdarî işlemler hakkında yetki,
şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından
açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden
birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı
taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar idari dava türleri
olarak sayılmıştır.
Bununla birlikte kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabilirken
olayda, idare aleyhine dava açılmayıp davalı mevkiinde özel hukuk tüzel
kişisinin bulunması karşısında, ortada idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
Belirtilen tüm bu hususlara göre, davacı İçme Belediye Başkanlığının, davalı şirket
tarafından tahakkuk ettirilmiş sokak aydınlatma faturasını onaylamayarak
ödemekten kaçınması karşısında, davalı şirketin, 26/03/2012 gün ve 292
sayılı yazı ile, faturaların onaylanıp ödenmemesi halinde sokak
aydınlatmalarının bağlı olduğu elektrik sisteminin 27/03/2012 günü devre
dışı bırakılacağına dair işleminin iptali istemine ilişkin bulunan davanın,
özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli
bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Fırat Elektrik Dağıtım AŞ.
vekilinin görev itirazının Elazığ 1.İdare Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın,
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Fırat Elektrik Dağıtım A.Ş. vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Elazığ 1. İdare Mahkemesi’nin 04.07.2012 gün ve
E:2012/1363 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/262
KARAR NO: 2013/656
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Rize 1. İcra Müdürlüğü'nce
yürütülen icra takibi sonucu bir kısım taşınmazların cebri satış sonrası İcra
Müdürlüğü'nce davacı adına tesciline karar verilmesi sonrasında, İcra
Müdürlüğünce, taşınmazların davacı adına tescilinin yapılması istemiyle
Tapu Sicil Müdürlüğü'ne yazılan yazıya verilen cevap ile, 5578 sayılı
Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nda belirtilen Bakanlığın uygun
görüşü ile kamu yatırımları için ihtiyaç duyulan yerler hariç olmak üzere
tarım arazilerinin belirlenen büyüklükteki parsellerden daha küçük pA.alara
bölünemeyeceği, birlikte mülkiyet olarak tasarruf edilen hisselerin
3.şahıslara satılması, devredilmesi veya rehnedilmesinin yasaklanmış olduğundan
bahisle cebri tescil talebinin reddine karar verilmesi üzerine, bu işlemin
iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
E.R.K.
Vekili :
Av. M.H.
Davalılar :
1- Derepazarı Tapu Sicil Müdürlüğü (Adli
Yargıda)
Vekili : Av. M.Ç. (Adli
Yargıda)
2-
Derepazarı Kaymakamlığı (İdari
Yargıda)
O L A Y :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının alacaklısı olduğu Rize
1.İcra Müdürlüğü’nün 2008/371 E. sayılı icra dosyası ile başlatılan icra
takibi neticesinde borçlulardan B.A.’ın hissedarı olduğu Rize İli
Derepazarı İlçesi’nde tapunun 1, 242, 419 ve 427 parsel numaralarında
kayıtlı payları davacı E.R.K. adına satın aldıklarını, yapılan ihaleye
itiraz olunmadığını ve ihalenin kesinleştiğini, ihalenin kesinleşip sıra
cetvelinin yapılmasından sonra Rize 1. İcra Müdürlüğü'nün 17.05.2011 tarih
ve 2008/371 E. sayılı yazısı ile Derepazarı Tapu Sicil Müdürlüğü’ne davacı
adına ihalesi yapılan Derepazarı İlçesi Esentepe Köyü 1, 242, 419 ve 427
numaralı parsellerin E.R.K. adına tescilinin yapılması için müzekkere
yazıldığını, bu yazıya cevap olarak Derepazarı Tapu Müdürlüğü'nün
08.06.2011 tarih ve 287 numaralı yazı ile, Derepazarı İlçe Tarım Müdürlüğü
ve ekindeki Rize Tarım Müdürlüğü yazılarını gerekçe göstererek 5578 sayılı
Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nda belirtilen Bakanlığın uygun
görüşü ile kamu yatırımları için ihtiyaç duyulan yerler hariç olmak üzere
tarım arazileri belirlenen büyüklükteki parsellerden daha küçük pA.alara
bölünemez, birlikte mülkiyet olarak tasarruf edilen hisselerin 3.şahıslara
satılması, devredilmesi veya rehnedilmesi yasaklanmış olduğundan cebri
tescil talebini reddettiğini, davalı Tapu Müdürlüğü’nün ret gerekçesinin
Yasa’nın amacı ile çeliştiğini, zira; 5578 S.Yasa ile tarım arazilerinin
çok küçük pA.alara bölünmeyerek korunması amaçlanmışken ve bu amaç
doğrultusunda paylı mülkiyete tabi arazilerde 3. kişilere yapılacak satış,
devir veya rehin işlemleri engellenmek istenmesine rağmen Tapu
Müdürlüğü’nün bu hükmü cebri tescil işlemlerinde uygulamasının hatalı
olduğunu, dava konusu olayda rızai bir satışın söz konusu olmadığını, söz
konusu payların mülkiyetinin İcra Müdürlüğü’nün açık arttırma suretiyle
yapılmış olan ihalesi neticesinde davacıya geçtiğini, İcra Dairesi'nin bir
yargı birim olduğunu, ve İcra Dairesi’nin yapmış olduğu satış işlemlerinde
mülkiyetin satışın kesinleşmesiyle alıcıya geçtiğini, Tapu Müdürlüğü’nün
yapacağı işlemin sadece idari bir tescil işlemi olduğunu, mülkiyeti
devreden bir tescil işlemi olmadığını, bu nedenlerle davalı idarenin tescil
talebinin reddi kararının açıkça hukuka aykırı olduğunu, davalı Derepazarı
Tapu Sicil Müdürlüğü karara karşı 30 gün içinde Trabzon Tapu ve Kadastro
Bölge Müdürlüğü’ne itiraz edebileceklerini karar yazmış olmasına rağmen,
tapu sicil müdürlüklerinin Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün genelgeleri
uyarınca işlem yaptığı için ve daha önceki başvurularda bu yönde karar
verdiği için Trabzon Bölge Müdürlüğü’ne yapılacak itirazda hukuki yarar
bulunmadığından aynı süre içinde mahkemeye başvurmak zorunda kaldıklarını
belirtmiş ve davalı Derepazarı Tapu Müdürlüğü’nün 08.06.2011 tarih ve 287
yevmiye numaralı kararının iptali ile Derepazarı İlçesi Esentepe Köyü 1,
242, 419 ve 427 sayılı parsellerin davacı adına tescil edilmesi
gerektiğinin tespitine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Rize 2. Asliye Hukuk Mahkemesi: 10.01.2012 gün,
E:2011/347, K:2012/20 sayı ile, idarenin işlemlerine karşı idari yargıda
dava açılması gerektiğinden bahisle, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının
görevli olduğunu belirterek davanın görev yönünden reddine karar vermiş
olup, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 1. Hukuk
Dairesi 26.09.2012 gün, E:2012/5864, K:2012/10187 sayılı kararı ile ihale
sonucu beliren mülkiyet durumunun Tapu Sicil Müdürlüğünce sicile yansıtılmaması
sebebiyle tapu iptali ve tescil isteği olmaksızın idarenin menfi işlem ve
kararına karşı açılan davanın 2577 sayılı Yasanın 2.maddesi kapsamında
bulunduğundan hükmün onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı
yerinde dava açmıştır.
Rize İdare Mahkemesi: 26.12.2012 gün, E:2012/674
sayı ile, davacı tarafından icra yolu ile belirli hisseleri satın alınan
taşınmazların devir ve tescili işlemlerinin davalı idarece bir kanun hükmü
dayanak alınarak, kamu gücü kullanımı ile tek yanlı olarak kısıtlanmakta
ise de, bu sınırlandırmanın mülkiyet hakkı ve bu hakka dayanılarak yapılabilecek
olan tasarruf işlemlerine ilişkin bulunduğunu ve tapu kayıtları üzerinde
yapılacak tescil, terkin ve tashih işlemlerine ilişkin davaların görüm ve
çözümünde adli yargının görevli olduğunu belirtilerek, 2247 sayılı Kanunun
19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19.maddesinde
öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının
son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin
edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Rize 1. İcra Müdürlüğü'nün
E:2008/371 sayılı dosyasında yürütülen icra takibi sonucu Rize İli Derepazarı
İlçesi, Esentepe Köyü 1, 242, 419 ve 427 parsel sayılı taşınmazların 1/6
hissesi B.A. adına kayıtlı iken, cebri satış sonrası İcra Müdürlüğü'nce
davacı adına tesciline karar verilmesi sonrasında, İcra Müdürlüğünce,
taşınmazların davacı adına tescilinin yapılması istemiyle Derepazarı Tapu
Sicil Müdürlüğü'ne yazılan yazıya, 08.06.2011 tarih ve 287 numaralı yazı
ile verilen cevap ile, Derepazarı İlçe Tarım Müdürlüğü ve ekindeki Rize
Tarım Müdürlüğü yazıları gerekçe gösterilerek 5578 sayılı Toprak Koruma ve
Arazi Kullanımı Kanunu’nda belirtilen Bakanlığın uygun görüşü ile kamu
yatırımları için ihtiyaç duyulan yerler hariç olmak üzere tarım arazileri
belirlenen büyüklükteki parsellerden daha küçük pA.alara bölünemez,
birlikte mülkiyet olarak tasarruf edilen hisselerin 3.şahıslara satılması,
devredilmesi veya rehnedilmesi yasaklanmış olduğundan bahisle cebri tescil
talebinin reddine ilişkin kararın iptali istemiyle açılmıştır.
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanunu'nun 5578 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle değişik 8. maddesinde de;
"Tarım arazileri; doğal özellikleri ve ülke tarımındaki önemine göre,
nitelikleri Bakanlık tarafından belirlenen mutlak tarım arazileri, özel
ürün arazileri, dikili tarım arazileri ve marjinal tarım arazileri olarak
sınıflandırılır. Ayrıca Bakanlık tarım arazilerinin korunması,
geliştirilmesi ve kullanımı ile ilgili farklı sınıflandırmalar yapabilir.
Tarımsal faaliyetin ekonomik olarak yapılabildiği en küçük alana
sahip ve daha fazla küçülmemesi gereken yeter büyüklükteki tarımsal arazi
parsel büyüklüğü, bölge ve yörelerin toplumsal, ekonomik, ekolojik ve
teknik özellikleri gözetilerek Bakanlık tarafından belirlenir. Belirlenen
küçüklüğe erişmiş tarımsal araziler miras hukuku bakımından bölünemez eşya
niteliğini kazanmış olur. Tarımsal arazinin bu niteliği tapu kütüğüne şerh
edilir.
Belirlenen parsel büyüklüğü; mutlak tarım arazileri ve özel ürün
arazilerinde 2 hektar,
dikili tarım arazilerinde 0,5 hektar, örtü altı tarımı yapılan
arazilerde 0,3 hektar
ve marjinal tarım arazilerinde 2 hektardan küçük olamaz. Tarım arazileri bu
büyüklüklerin altında ifraz edilemez, bölünemez veya küçük parsellere
ayrılamaz. Ancak çay, fındık, zeytin gibi özel iklim ve toprak istekleri
olan bitkilerin yetiştiği yerler ile seraların bulunduğu alanlarda, yörenin
arazi özellikleri daha küçük parsellerin oluşmasını gerekli kıldığı
takdirde, Bakanlığın uygun görüşü ile daha küçük parseller oluşturulabilir.
Bakanlığın uygun görüşü ile kamu yatırımları için
ihtiyaç duyulan yerler hariç olmak üzere tarım arazileri, belirlenen
büyüklükteki parsellerden daha küçük pA.alara bölünemez. Bölünemez
büyüklükteki tarım arazilerinin mirasa konu olmaları ve üzerilerinde her ne
şekilde gerçekleşmiş olursa olsun birlikte mülkiyetin mevcut olması
durumunda, bu araziler ifraz edilemez, payları üçüncü şahıslara satılamaz,
devredilemez veya rehnedilemez. Bu araziler hakkında 4721 sayılı Türk
Medenî Kanununun özgülemeye ilişkin hükümleri kıyasen uygulanır."
düzenlemesi yer almaktadır.
Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesince, 03.07.2005 gün,
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun 31.01.2007 gün,
5578 sayılı Kanun’un 2.maddesiyle değiştirilen 8.maddesinin 3 ve 4.
fıkralarının Anayasa’ya aykırılığı savıyla Anayasa Mahkemesine yapılan
başvuruda, Anayasa Mahkemesi 17.05.2012 gün, E:2011/58, K:2012/70 sayı ile,
itiraz konusu kuralların Anayasaya aykırı olmadıklarından bahisle iptal
isteminin reddine karar vermiştir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 705. maddesinde
de, “Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması, tescille olur.
Miras, mahkeme kararı, cebrî icra, işgal, kamulaştırma hâlleri ile
kanunda öngörülen diğer hâllerde, mülkiyet tescilden önce kazanılır. Ancak,
bu hâllerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi, mülkiyetin tapu
kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır.” hükmüne,
716. maddesinde “Mülkiyetin kazanılmasına esas olacak bir hukukî
sebebe dayanarak malikten mülkiyetin kendi adına tescilini istemek
hususunda kişisel hakka sahip olan kimse, malikin kaçınması hâlinde
hâkimden, mülkiyetin hükmen geçirilmesini isteyebilir.
Bir taşınmazın mülkiyetini işgal, miras, kamulaştırma, cebrî icra
veya mahkeme kararına dayanarak kazanan kişi tescili doğrudan doğruya
yaptırabilir.
Bir taşınmazın mülkiyetinde eşler arasındaki mal rejimi dolayısıyla
meydana gelen değişiklikler, eşlerden birinin istemiyle tapu kütüğüne
doğrudan tescil olunur.” hükmüne,
1006. maddesinde “Tapu idarelerinin kuruluş, işleyiş ve
hizmetlerinin yürütülmesi, özel kanun hükümlerine tâbidir.” hükmüne,
1027. maddesinde “İlgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu
memuru, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebilir.
Düzeltme, eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması
biçiminde de olabilir.
Tapu memuru, basit yazı yanlışlıklarını, tüzük
kuralları uyarınca re'sen düzeltir.” hükmüne yer verilmiştir.
Öte
yandan, 2577
sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "idari dava türleri ve idari
yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2 nci maddesinin 1'inci bendinde de;
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları; idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları dava muhtel olanlar tarafından açılan
tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında
çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak
sayılmıştır.
Anlaşıldığı üzere, İdari Yargının görev alanı,
İdare Hukuku kuralları içinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu
gücü kullanılarak tek yanlı irade beyanıyla tesis edilen idari işlemler,
idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar sebebiyle açılan
davaların görüm ve çözümüyle sınırlıdır.
Davanın konusunun tapu iptali ve tescil
mahiyetinde olmayıp,ihale sonucu beliren mülkiyet durumunun Tapu Sicil
Müdürlüğünce sicile yansıtılmaması şeklinde ortaya çıkan menfi işlem ve
kararı olduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda, idarenin idare hukuku alanında kamu
gücüne dayalı olarak re’sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis
etmiş olduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari
işlem niteliği kazandırdığı ve kural olarak bu işlemlerin özel yasal
düzenlemeler dışında idari yargı denetimine tabi bulunduğu gözetildiğinde,
davacı tarafından icra yolu ile belirli hisseleri satın alınan
taşınmazların devir ve tescili işlemlerinin davalı idarece bir kanun hükmü
dayanak alınarak, kamu gücü kullanımı ile tek yanlı olarak kısıtlanmasına
ilişkin davaya konu işlemin kamu gücüne dayanılarak tesis edilen idari
işlem niteliğinde olduğu, dolayısıyla uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idare
mahkemesinin görev alanına girdiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
idari yargı yeri görevli olmakla, Rize İdare Mahkemesi’nin başvurusunun
reddi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Rize İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN
REDDİNE, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/287
KARAR NO: 2013/657
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, 2918 ve 5326
sayılı Yasa hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı :
M.Ç.
Davalı :
İstanbul Valiliği O L A Y : Trafik Denetleme Şube
Müdürlüğünce yapılan denetimler sırasında 34 GBL 98 plaka sayılı aracın
yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı
adına 19.10.2012 tarih ve FV-818406 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para
Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş
ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 19.10.2012 tarih ve 365 sayılı
Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek
muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile aracın 60 gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle adli
yargı yerine itirazda bulunmuştur.
SİLİVRİ 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 5.11.2012 gün ve
D. İş:2012/737, K:2012/737 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8.
maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren
kararın da verilmiş olması nedeniyle ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nin konu ile
ilgili benzer kararları da emsal gösterilerek, davanın çözümünün idari
yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine karar
vermiş, yapılan itiraz Silivri 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak
reddedilmiştir.
Davacı, bu kez aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
İSTANBUL 9. İDARE MAHKEMESİ: 6.11.2012 gün ve
E:2012/2027, K:2012/2253 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı
yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde bakılacağının
düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında, araç
trafikten men tutanağının iptali istemiyle açılan dava yönünden 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli
yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı adına kayıtlı aracın, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlığın çözümü için, aynı maddi olaydan
kaynaklanan aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ve para cezası
verilmesine ilişkin işlemlerin 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca, ayrı
ayrı incelenmesi gerekmektedir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davaların görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın esasını oluşturan, aracın 60 gün
süre ile trafikten men edilmesine ilişkin karara gelince:
13.10.1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1. maddesinde, ”Bu kanunun amacı,
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
belirlemektir” denilmiş; “Motorlu Araçlara Ait Şartlar” başlığı altında
düzenlenen beşinci kısım ikinci bölümünde yer alan 30.maddesinde araçların
teknik şartlara uygunluğu,31.maddesinde araçlarda bulundurulması zorunlu
gereçler,32.maddesinde adres değiştirme ve araçlar üzerindeki
değişiklikleri bildirme,Ek 2.maddesinde araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması; altıncı kısım üçüncü bölümde düzenlenen “Sürücülerin
Uyacağı Diğer Kurallar” başlıklı 65.maddesinde araçların yüklenmesi ile
ilgili esaslar, uyulması gereken kural-lar,uymayanlara verilecek cezalar ve
araçların hangi koşullarda trafikten men edileceklerine ilişkin hususlar
ayrıntılı ve idarece tek yanlı kurallar şeklinde belirlenmiş,79.maddesinde
de, trafikten men edilen araçlar ile ilgili işlemlerin usul ve esaslarının
yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat
karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Kabahatler Kanunu’nun “Genel kanun niteliği”
başlıklı 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın
31. maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" hükmü yer almış olup; bu
Kanun’un genel hükümleri arasında yer alan 27. maddesinin (1) numaralı
bendinde, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin
idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden
itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği
öngörülmüştür.
Buna göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, Kanun’un 19. maddesinde
sayılan yaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve Cezaların
Uygulaması başlıklı Dokuzuncu Kısım’a dahil 112. maddesinin ilk
paragrafında da; sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç
olmak üzere bu Kanundaki hafif para cezasını veya bu kanundaki hafif hapis
cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılması
cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde,
bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde
bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle araçların belirli bir süre için
trafikten men edilmelerine ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza
mahkemelerinin görevi dışında tutulmuştur.
Olayda; davacının, tescil edildiği amacın
dışında kullandığından bahisle aracının 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin işlemlerin ayrıntılı idari kurallarla düzenlendiği,
kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un
112. maddesinde, aracın geçici olarak ( belirli bir süre için )trafikten
men edilmesi hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil
edilmediği, aynı şekilde 5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde de, diğer
kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı hususu
da dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptali istemiyle açılan
davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 9. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, İstanbul 9. İdare Mahkemesi’nin 6.11.2012 gün ve
E:2012/2027, K:2012/2253 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/295
KARAR NO: 2013/658
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İdarenin dava konusu
taşınmazlara kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazmini istemiyle
açılan davada, idarece fiili olarak el atılan taşınmaz bakımından, davanın
haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE,
fiili olarak el atılmayan taşınmaz bakımından ise, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : E.Ç.
Vekili : Av.B.Ç.
Davalı :
Büyükçekmece Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. S.A.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının İstanbul İli,
Büyükçekmece İlçesi, Mimarsinan Köyü, Mektep Civarı mevki 10 pafta, 1823
parsel sayılı 1242,5
m2 taşınmazın 24/54 hissesi ile, İstanbul İli,
Büyükçekmece İlçesi, Mimarsinan Köyü, Mektep Civarı mevki 10 pafta, 1822
parsel sayılı 292,5 m2
taşınmazın 24/54 hissesinin maliki olduğunu, taşınmazlardan 1823 parsel
sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli, 05.10.2000 tasdik tarihli Mimarsinan Revizyon
İmar Planında yol alanında kalmakta, fiilen hala yol olarak kullanılmakta
ve ''Gülistan'' sokak olarak adlandırılmakta olduğunu, sokakta tüm alt yapı
çalışmalarının yapılmış, sokağın asfaltlanmış olduğunu, 1822 parsel sayılı
taşınmazın 1/1000 ölçekli, 05.10.2000 tasdik tarihli Mimarsinan Revizyon
İmar Planında kısmen yol, kısmen park alanında kaldığını, bu parselde
herhangi bir kamulaştırma işlemi, park çalışması veya yol çalışmasının
olmadığını, taşınmazlar üzerindeki mülkiyeti tasarruf haklarının
kullanılamayacak şekilde kısıtlandığını belirterek, davaya konu 1822 ve
1823 parsellerde bulunan gayrimenkullerdeki hisselerinin bedelinden fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000 TL nin yasal faizi ile
birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi, davalı idarenin fiilen el
attığı ve uzun yıllardır yol olarak kullanılmakta olan 1823 parsel sayılı
taşınmaz için fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla
25.000 TL ecrimisil bedelinin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline
karar verilmesi, taşınmazlardaki davacı hisselerinin tapu kaydından
terkinine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Büyükçekmece Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Büyükçekmece 2.Asliye Hukuk Mahkemesi: 02.11.2012
gün, E:2012/818 sayı ile, davalı Büyükçekmece Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Büyükçekmece Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2247
sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp
Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Büyükçekmece Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1. maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Büyükçekmece
Belediye Başkanlığı açısından, davanın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazlarından 1823
parsel sayılı taşınmazın imar planında yol alanında kaldığı, fiilen de yol
olarak kullanıldığı, 1822 parsel sayılı taşınmazın ise imar planında kısmen
yol, kısmen park alanında kaldığı, bu parsele ilişkin park çalışması veya
yol çalışmasının yapılmadığı belirtilmek suretiyle, taşınmazlar üzerindeki
mülkiyet hakkının kullanılamayacak şekilde kısıtlandığı gerekçesiyle,
davaya konu 1822 ve 1823 parsellerde bulunan gayrimenkullerdeki
hisselerinin bedelinden fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 5.000 TL nin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi, davalı idarenin fiilen el attığı ve uzun yıllardır yol olarak
kullanılmakta olan 1823 parsel sayılı taşınmaz için fazlaya ilişkin dava ve
talep hakları saklı kalmak kaydıyla 25.000 TL ecrimisil bedelinin yasal
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi, taşınmazlardaki
davacı hisselerinin tapu kaydından terkinine karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
Davalı idare vekilinin görev itirazının reddine
ilişkin Büyükçekmece 2.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 02.11.2012 gün,
E:2012/818 sayılı kararından sonra, davalı idare vekilince olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yönünde sunulan talep dilekçesine karşılık, davacı
vekili tarafından verilen cevapta, davaya konu taşınmazlardan 1823 parsel
sayılı taşınmaza idarece fiilen yol yapılmak suretiyle fiili el atıldığı,
fiili el atma nedeniyle açılan tazminat istemlerinde görevli yargı yerinin adli
yargı mahkemelerinin olduğu ifade edilmiş olup, davalı idare tarafından
dosyaya bu hususun aksine bir delil ibraz edilmediği gibi, dosya kapsamında
da bu hususun aksini ispat edecek bir bilgi veya belge yer almamaktadır.
Hal böyle iken, davaya konu taşınmazlardan 1823
parsel sayılı taşınmazın fiilen yolda kaldığı ve böylece iş bu taşınmaza
kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atıldığı anlaşılmıştır.
Belediyelerin 3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi
ve 18. maddesinin verdiği yetki ile arazi ve arsalar üzerinde imar
planlarının hazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazi ve arsa düzenlemesi
gibi faaliyetleri kapsamında yaptıkları imar planlarından kaynaklanan
işlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis
edilen genel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile de idari eylem ve
işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargı yerlerinde çözümlenmesi
gerektiği tartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece, Kamulaştırma
Kanunu’nda öngörülen usul ve yöntemlere uygun idari nitelikte uygulama
işlemleri yapılmaksızın, dava konusu taşınmazlardan bir tanesine fiilen el
atılması karşısında, idarenin bu eyleminin kamulaştırmasız el atma
niteliğini taşıdığı açıktır.
Öte yandan, İdarenin yürütmekle yükümlü
bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye
göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi
tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği
zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından
açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı
yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu,
özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve
projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve
meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün
önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli
yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş
bulunmaktadır.
Nitekim, yukarıda belirtilen genel kabul
doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü,
E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma
halinde amme teşekkülü İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin
malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş
durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete
tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın
tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.”
görüşüne yer verilmiştir.
İdarenin dava konusu taşınmazlardan bir tanesine
kamulaştırmasız el atması karşısında, bu taşınmaz bakımından el atmadan
doğan zararın tazminine yönelik olan davanın, haksız fiillere ilişkin özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine
girmektedir.
Diğer taraftan, davaya konu 1822 parsel sayılı
taşınmaza ilişkin olarak, taşınmazın imar planında kısmen yol, kısmen park
alanında kaldığı belirtilmiş olup, bu parselde de herhangi bir kamulaştırma
işlemi yapılmadığı gibi, park çalışması veya yol çalışmasının da
yapılmadığı, dolayısıyla bu taşınmaza fiili olarak el atılmadığı ifade
edilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama
İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan
kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin
nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya
yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde
yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de
yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak
ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri,
Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan
tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dolayısıyla, davaya konu 1822 parsel
sayılı taşınmaza ilişkin olarak; imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında kısmen yol, kısmen park alanında
kaldığı, bu taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği,
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan 1822
parsel sayılı taşınmaza ilişkin olan davanın ise, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle;
1-Davaya konu İstanbul İli, Büyükçekmece İlçesi,
Mimarsinan Köyü, Mektep Civarı mevki 10 pafta, 1823 parsel sayılı taşınmaz
bakımından davanın görüm ve çözümünde Adli Yargı yeri görevli olduğundan
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun reddi gerektiği,
2-Davaya konu İstanbul İli, Büyükçekmece İlçesi,
Mimarsinan Köyü, Mektep Civarı mevki 10 pafta, 1822 parsel sayılı taşınmaz
bakımından davanın görüm ve çözümünde İdari Yargı yeri görevli olduğundan
Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı bakımından,
başvurusunun kabulü ile, davalı Büyükçekmece Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının Büyükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde,
davaya konu İstanbul İli, Büyükçekmece İlçesi, Mimarsinan Köyü, Mektep
Civarı mevki 10 pafta, 1823 parsel sayılı taşınmaz bakımından davanın görüm
ve çözümünde ADLİ YARGI yeri görevli olduğundan Danıştay Başsavcısı’nın
BAŞVURUSUNUN REDDİNE, davaya konu İstanbul İli, Büyükçekmece İlçesi,
Mimarsinan Köyü, Mektep Civarı mevki 10 pafta, 1822 parsel sayılı taşınmaz
bakımından davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGI yeri görevli olduğundan
Danıştay Başsavcısı’nın davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı bakımından,
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Büyükçekmece Belediye Başkanlığı vekilinin
GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Büyükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
02.11.2012 gün, E:2012/818 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/342
KARAR NO: 2013/659
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Sigortalı araç için araç
sahibine ödemede bulunan sigorta şirketince, zararın giderilmesi istemiyle
idare aleyhine açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
E. Sigorta A.Ş.
Vekilleri :
Av. Ümit Özata
Adli Yargıda
Davalılar : 1- Samsun Su ve Kanalizasyon İdaresi
(SASKİ) Genel Müdürlüğü
Vekili
: Av. S.E.Y., Av. Ö.C.K.
2- Samsun
İlkadım Belediye Başkanlığı
Vekili
: Av. B.K.
İdari Yargıda
Samsun İlkadım Belediye Başkanlığı
O L A Y :
Davacı şirket vekili, dava dilekçesinde, müvekkili şirkete “Arabam
Garantide Kombine Sigorta Poliçesi” ile sigortalı bulunan M.Ç.’ye ait 55 BS
…. plakalı aracın, Yenice Sokak istikametinden Volga Türkleri Sokak
istikametine seyir halindeyken No: 41 önüne geldiği sırada yol üzerinde
bulunan rögar kapağına aracın alt kısmını çarptığını ve aracın hasar
gördüğünü, düzenlenen trafik kaza tespit tutanağına göre, gerekli
kontrolleri yerine getirmeyen, gösterilmesi gereken özeni göstermeyen,
davalı kurumun işbu kazada asli kusurlu olduğunu; toplam 9.466,00 TL’lik
hasar meydana geldiğini; tazminatın müvekkili şirket tarafından hasar gören
M.Ç.’ye ödendiğini; T.T.K.’nun 1301'inci maddesine göre, sigortacı, hasar
bedelini ödedikten sonra kanunen sigortalısının yerine halef olacağından
ödenen miktarın tahsili için işbu davayı açtıklarını ifade ederek; 9.466,00
TL alacağın, ödeme tarihi olan 27.10.2010 tarihinden itibaren işleyecek
ticari faizi ile birlikte davalı kurumlardan tahsiline karar verilmesi
istemiyle 16.8.2011 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekillerince, süresinde verilen birinci
savunma dilekçesinde, dava konusu uyuşmazlığın idari yargının görev alanına
girdiği ileri sürülerek görev itirazında bulunulmuştur.
SAMSUN 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 29.11.2011 gün ve E:2011/407,
K:2011/483 sayı ile, davanın Saski Genel Müdürlüğü ve Belediye
Başkanlığı’nın kusuru nedeniyle açılan rucuen alacak istemine ilişkin
olduğu, her ne kadar davalı Belediye ve Saski aleyhine rucuen alacak davası
açılmış ise de, yol üzerinde bulunan rögar kapağına sigortalı aracın alt
kısmını çarpmış olduğundan, çarpmanın etkisi ile araçta hasar meydana
geldiğinin iddia edildiği, şu durumda davalıların hizmet kusurunun
bulunduğunun ileri sürüldüğü, davalıların her ikisinin de kamu hizmeti gördüğü,
kamu hizmeti görülürken kusurun bulunduğu ileri sürüldüğüne göre eldeki
davanın İdari Yargıda görülmesi gerektiği, buna rağmen mahkemelerinde dava
açıldığı, mahkemelerinin Belediye Başkanlığı ve Saski Genel Müdürlüğü
aleyhine açılan dava nedeniyle görevinin bulunmadığı, açılan davanın İdari
Yargıda görülmesi gerektiğinden, yargı yolu bakımından dava dilekçesinin
reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle yargı yolu bakımından
mahkemelerinin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesinin bu nedenle reddine
karar vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiş, Yargıtay 17. Hukuk
Dairesi’nin 1.6.2012 gün ve E:2012/1928, K:2012/7209 sayılı kararı ile,
aracın rögar kapağına çarpması sonucu hasar gördüğünün belirtildiği ancak
rögar kapağının kime ait olduğunun tespit edilemediği Mahkemece her ne
kadar davalı SASKİ’nin kamu hizmeti görmesi ve hizmetin görüldüğü esnada
kusurun meydana geldiği gerekçesiyle idari yargının görevli olduğu
belirtilmişse de, tacir olan davalı SASKİ ile davacı arasında haksız
fiilden kaynaklanan davaya bakma görevi adli yargıya ait olup, öncelikle rögar
kapağının davalı SASKİ’ye ait olup olmadığının tespit edilmesi ve hasıl
olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde
görevsizlik kararı verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle davacı
vekilinin temyiz itirazlarının davalı Samsun İlkadım Belediyesi Başkanlığı
yönünden reddi ile hükmün ONANMASINA, davacı vekilinin temyiz itirazlarının
davalı SASKİ yönünden kabulü ile BOZULMASINA, karar vermiş, davalı Samsun
İlkadım Belediye Başkanlığı yönünden karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı
yerinde 14.9.2012 tarihinde Samsun İlkadım Belediye Başkanlığına karşı dava
açmıştır.
SAMSUN 1. İDARE MAHKEMESİ: 20.9.2012 gün ve
E:2012/1109, K:2012/1078 sayı ile, uyuşmazlığın Yenice Sokak üzerindeki
Volga Türkleri Sokak istikametinde seyir halinde iken yol üzerinde bulunan
rögar kapağının aracın alt kısmına çarpması sonucu araçta davalı idarenin
kusuru nedeniyle meydana geldiği ileri sürülen kazaya dayalı tazminat
isteminden kaynaklandığı, bu sebeple 2918 sayılı Kanun’da 6099 sayılı
Kanun’un 14. maddesi ile yapılan değişiklik ile bu tarz tazminat
taleplerinden kaynaklanan davaların görüm ve çözümünün kanun koyucu
tarafından adli yargıya bırakılması nedeniyle söz konusu uyuşmazlığın
çözümünün Mahkemelerinin görev alanında olmadığı gerekçesiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş, davacı vekilince karara itiraz edilmiş,
Samsun Bölge İdare Mahkemesi’nin 18.12.2012 gün ve E:2012/571, K:2012/554
sayılı kararıyla itirazın reddine, kararın onanmasına karar verilmiş ve
karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili adli ve idari yargı yerlerince
verilen görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Bahri AYDOĞAN, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre;
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, Adli ile İdari Yargı Yerinde açılmış olan davalarda konu ve sebep
ile davalı Samsun İlkadım Belediyesi Başkanlığının aynı olduğu açık olmakla
birlikte, davalı Samsun İlkadım Belediyesi açısından açılmış olan davaların
kesinleştiği görüldüğünden, bu davalıya ilişkin olarak, idari yargı
dosyasının Mahkemece, Adli Yargı dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderildiği, bu nedenle Başkanlık yazısıyla Adli Yargı
dosyasının Mahkemesinden getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN’ın davada adli yargı,
Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen
sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi isteminden ibaret bulunan
bir rücuen tazminat davasıdır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.
maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu
Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların
uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki
ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun
karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu
olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda
bulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı
işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye
Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.
maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer
kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin
olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda
görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını
önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun
hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki
sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya
sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde
açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”;
Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının
göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri
Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, dava dosyasında mevcut
bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; Şirkete sigortalı vasıtanın
geçirdiği trafik kazası neticesinde hasarlandığı, bahis konusu olay
neticesinde şirkete sigortalı vasıtada 9.466,00 TL’lik hasarın meydana
geldiği; tespit edilen hasar bedelinin sigortalı vasıta sahibine 27.10.2010
tarihinde ödendiği, ibraz edilen zabıt varakasına göre olayın meydana
gelişinde davalı idarenin yol kusurunun tespit edildiği, meydana gelen
hasar nedeniyle sigortalısına tazminat ödeyen şirketin kusur nispetine göre
avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle davanın açılmış olduğu
anlaşılmaktadır. Belediye aleyhine idare
mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı davasında, İdare
Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve ikinci
cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare Mahkemesinin bu
iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi
8.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı ve 8.11.2012 gün ve
E:2012/118, K:2012/170 sayılı aynı içerikli iki kararı ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110.
maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının
adli yargıda görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme
ise idare mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme
değildir. Başvurunun Mahkeme’nin
yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Bu durumda, 2918 sayılı
Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin
benzer bir konuda İdare Mahkemesi’nin davaya bakmakla görevli bulunmadığı
yolundaki kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı
ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,
bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların
görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı,
dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının
görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın
tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi
gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Samsun 3. Asliye Hukuk
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının Samsun İlkadım Belediye
Başkanlığı yönünden kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Samsun 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 29.11.2011 gün ve
E:2011/407, K:2011/483 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ SAMSUN İLKADIM BELEDİYE
BAŞKANLIĞI YÖNÜNDEN KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/356
KARAR NO: 2013/660
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: 2247 sayılı Yasa’nın 14.
maddesinde öngörülen koşulu taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : İ.K.
Davalılar :
1- Sağlık Bakanlığı
2- R.A.
(Sağlık Bakanı)
Vekili :
Av. A.Ö.
O L A Y : Davacı, dava dilekçesinde, Bursa Valiliği’ne 28
Nisan 2008 tarihli dilekçe ile başvurarak, süresi dolan silah taşıma
ruhsatının yenilenmesini talep ettiğini, bu işlemler nedeniyle kendisinden
sağlık kurulu raporu ücreti adı altında 102.00 TL tahsil edildiğini, davacı
tarafından ödenen bu tutarın davalılardan tahsili amacıyla davalılar
aleyhine Bursa 1. İcra Müdürlüğünün 2008/15454 nolu dosyası ile icra
takibine geçildiğini, davalılarca bu takibe itiraz edildiğini ileri
sürerek, davalıların itirazının iptaline, %40 icra inkar tazminatının
tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
BURSA 5. SULH HUKUK MAHKEMESİ: 3.12.2009 gün ve
E:2009/1180, K:2009/2275 sayı ile, celp edilen Bursa 1. İcra Müdürlüğünün
2008/15454 E. Sayılı dosyasının tetkikinden: Davacı tarafından davalılar
aleyhine, davacıdan tahsil edilen 102.00 TL’nin tahsili amacı ile icra
takibine girişildiği, davalıların itirazı üzerine takibin durduğunun
anlaşıldığı, davacının açtığı dava idari eylem ve işlemden
kaynaklandığından ve İdari Yargı görevi alanına girdiğinden, dava
dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle,
davacının açtığı dava idari eylem ve işlemden kaynaklandığından ve idari
yargının görev alanına girdiğinden dava dilekçesinin görev yönünden reddine
karar vermiş, bu karar davacı tarafından temyiz edilmiş, Yargıtay 3. Hukuk
Dairesi 31.5.2010 gün ve E:2010/9128, K:2010/9551 sayı ile, karara karşı
temyiz yolu açık olmadığından temyiz isteminin reddine karar vermiş; davacı
tarafından yazılı emir talep edilmiş, Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel
Müdürlüğünün 3.2.2011 gün ve 3623 sayılı yazısı ile, verilen kararda usul
ve yasaya aykırı bir yön görülmediğinden kanun yararına temyiz yoluna
başvurulmamış, karar kesinleşmiştir.
Davacı bu kez Bursa 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin
2009/1180 Esas nolu dava dosyasının celbi ile, gerekli tahkikatın yapılarak:
davalı bakanlığın Bursa Çekirge Devlet Hastanesine, resmi yazı ile
istenmesine rağmen, hukuk dışı kanun dışı tahsil edildiği ileri sürülen
102.00 TL’nin davalı Sağlık Bakanlığı ile davalı Sağlık Bakanı Recep
Akdağ’dan, müştereken ve müteselsilen tahsiline, Bursa 1. İcra D.2008/15454
nolu dosyada yapılan icra takibine, her iki davalı tarafından vaki itirazın
iptaline, %40 icra inkar tazminatının, her iki davalılardan müteselsilen
tahsiline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
BURSA 2. İDARE MAHKEMESİ: 14.4.2011 gün ve E:2011/367, K:2011/269 sayı ile,
uyuşmazlıkta, davaya konu Bursa 1. İcra Dairesinin 2008/15454 dosyası
üzerinden yapılan icra takibine vaki itirazın iptali ve %40 icra inkar
tazminatının davalılardan müteselsilen tahsili isteminden kaynaklı
uyuşmazlığın 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri uyarınca adli
yargının görev alanına girdiği, 8.5.2008 tarih ve 554 nolu sağlık raporuna
karşılık Çekirge Devlet Hastanesince 102,00 TL alınması işleminden kaynaklı
zararın tazminine ilişkin kısmın ise, idari yargının görev alanına girdiği
nedeniyle, buna göre ayrı yargı yerlerinin görev alanında kalan 102,00
TL’nin tazminine karar verilmesi istemine karşı ayrı dilekçeyle
mahkemelerinde, diğer istemler yönünden ayrı dilekçelerle görevli ve
yetkili adli yargı mahkemelerinde dava açılması gerektiğinden, aksi yönde
düzenlenen dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 5.
maddesine uygun olmadığı sonucuna ulaşıldığı; öte yandan, idari
mahkemelerde ancak kurumların hasım gösterilmesi mümkün olup, şahıslara
karşı dava açılması mümkün olmadığından, dava dilekçesinde bu hususa da
riayet edilmediğinin görüldüğü gerekçesiyle, dava dilekçesinin, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanununun15/1-d maddesi gereğince reddine karar
vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı, idari ve adli yargı yerlerince verilen
kararlar nedeniyle doğan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi isteminde
bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ,
Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013
günlü toplantısında; Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın 2247 sayılı
Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki
raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın davada başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve
İşleyişi Hakkında Kanun’un 14. maddesine göre; olumsuz görev uyuşmazlığının
bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden
en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini
görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararın kesin veya kesinleşmiş
olması gerekmekte; bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, hukuk
uyuşmazlıklarında ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilmektedir. Aynı
Yasa’nın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, uyuşmazlık çıkarmaya
veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından
inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmektedir.
Olayda, adli ve idari yargı yerlerinde, haksız
ve hukuka aykırı olarak tahsil edildiği ileri sürülen 102.00 TL’nin
davalılardan tahsili amacıyla, dava açıldığı ve ayrıca yapılan icra
takibine her iki davalıca itiraz edilmesi üzerine itirazın iptali, %40 icra
inkar tazminatının tahsili istemiyle açılan davaların tarafları, konusu ve
sebebinin aynı olduğu; idare mahkemesince uyuşmazlıkta, davaya konu Bursa
1. İcra Dairesinin 2008/15454 sayılı dosyası üzerinden yapılan icra
takibine vaki itirazın iptali ve %40 icra inkar tazminatının davalılardan
müteselsilen tahsili isteminden kaynaklı uyuşmazlığın 2004 Sayılı İcra ve
İflas Kanunu hükümleri uyarınca adli yargının görev alanına girdiği;
8.5.2008 tarih ve 554 nolu sağlık raporuna karşılık Çekirge Devlet
Hastanesince 102,00 TL alınması işleminden kaynaklı zararın tazminine
ilişkin kısmın ise idari yargının görev alanına girdiği nedeniyle, ayrı
yargı yerlerinin görev alanında kalan 102,00 TL’nin tazminine karar verilmesi
istemine karşı ayrı dilekçeyle mahkemelerinde, diğer istemler yönünden ayrı
dilekçelerle görevli ve yetkili adli yargı mahkemelerinde dava açılması
gerektiğinden, aksi yönde düzenlenen dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanununun 5. maddesine uygun olmadığı sonucuna ulaşıldığı;
öte yandan, idari mahkemelerde ancak kurumların hasım gösterilmesi mümkün
olup, şahıslara karşı dava açılması mümkün olmadığından, dava dilekçesinde
bu hususa da riayet edilmediğinin görüldüğü gerekçesiyle, 2577 sayılı
kanunun 15/1-d maddesi uyarınca bu kararın bildirim tarihinden itibaren
(30) otuz gün içinde aynı Kanun'un 5. maddesine uygun biçimde düzenlenecek
iki örnek dilekçe ile her işlem için ayrı ayrı dava açılmak üzere
dilekçenin reddine karar verilmiş olduğundan, ortada olumsuz görev
uyuşmazlığı doğmasına neden olacak şekilde idari yargı yerince göreve
ilişkin olarak verilmiş bir karar bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Yasanın 14.
maddesinde öngörülen koşuları taşımayan başvurunun, anılan Yasanın 27.
maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen
koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
13.5.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/359
KARAR NO: 2013/661
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, 2918 ve 5326
sayılı Yasa hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı :
Ş. Gıda Dayanıklı Tüketim Maddeleri Tic. San. A.Ş.
Vekili :
Av. H.İ.G.
Davalı :
İstanbul Valiliği
O L A Y :
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34 FE ….. plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca,sürücü belgesi sahibi Kenan Aras adına 13.8.2012 tarih ve GM-778850
seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek
1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden araç
sahibi davacı adına düzenlenen 13.8.2012 tarih ve 189797 sayılı Araç
Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek
muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İSTANBUL 10. İDARE MAHKEMESİ: 1.11.2012 gün ve
E:2012/1364, K:2012/1888 sayı ile; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez aynı istemle adli yargı yerine
itirazda bulunmuştur.
KARTAL 8. SULH CEZA MAHKEMESİ: 7.12.2012 gün ve
D. İş:2012/1265 sayı ile; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine,görevli yargı yerinin
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar
vermiş,yapılan itiraz Kartal 3. Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak
reddedilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları,
konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin
görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı
bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı
yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir
değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247 sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan,
“Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli,
idari veya askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve
sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda
verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak
davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri
sürülebilir.” hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik
kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu
kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak;
hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
2- 2247 sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli,
idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş
görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan
veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren
merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli
merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler ”
hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce
görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli
bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir.
Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince
karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva
etmesi gerekir.
Yasakoyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında
olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargı merciince işten el
çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken,
bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19.
madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı
inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda, adli yargı yerince, öncelikle
görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ve görevli
merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına da
karar verilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada
öngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda
bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun
2247 sayılı Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık
Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme
kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin
kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı adına kayıtlı aracın, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlığın çözümü için, aynı maddi olaydan
kaynaklanan aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ve para cezası
verilmesine ilişkin işlemlerin 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca, ayrı
ayrı incelenmesi gerekmektedir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş iken;
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen
trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.
maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326
sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı
açılan davaların görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varmıştır.
Uyuşmazlığın esasını oluşturan, aracın 60 gün
süre ile trafikten men edilmesine ilişkin karara gelince:
13.10.1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1. maddesinde, ”Bu kanunun amacı, karayollarında,
can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik
güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir”
denilmiş; “Motorlu Araçlara Ait Şartlar” başlığı altında düzenlenen beşinci
kısım ikinci bölümünde yer alan 30.maddesinde araçların teknik şartlara
uygunluğu,31.maddesinde araçlarda bulundurulması zorunlu
gereçler,32.maddesinde adres değiştirme ve araçlar üzerindeki
değişiklikleri bildirme, Ek 2. maddesinde araçların tescil edildikleri
amacın dışında kullanılması; altıncı kısım üçüncü bölümde düzenlenen
“Sürücülerin Uyacağı Diğer Kurallar” başlıklı 65.maddesinde araçların
yüklenmesi ile ilgili esaslar, uyulması gereken kurallar, uymayanlara
verilecek cezalar ve araçların hangi koşullarda trafikten men edileceklerine
ilişkin hususlar ayrıntılı ve idarece tek yanlı kurallar şeklinde
belirlenmiş,79.maddesinde de, trafikten men edilen araçlar ile ilgili
işlemlerin usul ve esaslarının yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat
karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Kabahatler Kanunu’nun “Genel kanun niteliği” başlıklı
3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31.
maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" hükmü yer almış olup; bu
Kanun’un genel hükümleri arasında yer alan 27. maddesinin (1) numaralı
bendinde, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin
idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden
itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği
öngörülmüştür.
Buna göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, Kanun’un 19.
maddesinde sayılan yaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli
mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve
Cezaların Uygulaması başlıklı Dokuzuncu Kısım’a dahil 112. maddesinin ilk
paragrafında da; sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç
olmak üzere bu Kanundaki hafif para cezasını veya bu kanundaki hafif hapis cezasını,
belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılması cezasını
gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı
ifade edilmiş; böylelikle araçların belirli bir süre için trafikten men
edilmelerine ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevi
dışında tutul- muştur.
Olayda; davacının, tescil edildiği amacın
dışında kullandığından bahisle aracının 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin işlemlerin ayrıntılı idari kurallarla düzenlendiği, kesin ve
yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112.
maddesinde, aracın geçici olarak ( belirli bir süre için )trafikten men
edilmesi hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil
edilmediği, aynı şekilde 5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde de, diğer
kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı hususu
da dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptali istemiyle açılan
davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Kartal 8. Sulh Ceza
Mahkemesince yapılan başvurunun 19. madde kapsamında kabulü ile, İstanbul
10. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Kartal 8. Sulh Ceza Mahkemesinin 19. madde kapsamında
görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İstanbul 10. İdare Mahkemesi’nin 1.11.2012
gün ve E:2012/1364, K:2012/1888 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/360
KARAR NO: 2013/662
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : K.K.
Davalı : İstanbul Valiliği, Bölge Trafik
Denetleme Şube Müdürlüğü
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce
yapılan incelemede 34 TM …. plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık
yaptığının tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına 19.9.2012 tarih
ve GO-149405 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek
1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden
düzenlenen 19.9.2012 tarih ve 203375 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile
araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile araç trafikten men
tutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 3. İDARE MAHKEMESİ: 31.10.2012 gün ve
E:2012/1668, K:2012/1929 sayıyla; 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli
yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez aynı istemle adli yargı
yerine itirazda bulunmuştur.
KARTAL 8. SULH CEZA MAHKEMESİ: 7.12.2012 gün ve
D. İş:2012/1272 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararlarına da
dayanılarak görevsizlik kararı ile dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları,
konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin
görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı
bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı
yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir
değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247 sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan,
“Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli,
idari veya askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve
sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak
davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri
sürülebilir.” hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik
kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu
kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak;
hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
2- 2247 sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli,
idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş
görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan
veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren
merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli
merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler ”
hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce
görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli
bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir.
Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar
verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi
gerekir.
Yasakoyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında
olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargı merciince işten el
çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken,
bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19.
madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı
inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda, adli yargı yerince, öncelikle
görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ve görevli
merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına da
karar verilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada
öngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda
bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun
2247 sayılı Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık
Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme
kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin
kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde
5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına
karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar
uyarınca incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve
yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112.
maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi hususunun trafik ve
sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir
süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen
para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı
Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine,
5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile
ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği, ancak; idari
para cezasına konu işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak trafikten
men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri
anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı
Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Kartal 8. Sulh Ceza
Mahkemesinin başvurusunun 19.madde kapsamında kabulü ile İstanbul 3. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Kartal 8. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 19. madde
kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İstanbul 3. İdare Mahkemesi’nin
31.10.2012 gün ve E:2012/1668, K:2012/1929 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/363
KARAR NO: 2013/663
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : S.D.
Davalı : İstanbul Valiliği, Trafik Denetleme
Şube Müdürlüğü
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce
yapılan incelemede 34 FD …. plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık
yaptığının tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına 13.8.2012 tarih
ve GA-797284 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek
1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden
düzenlenen 13.8.2012 tarih ve 7380 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile
araç 60 gün süre ile trafikten men edile-rek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile araç trafikten men
tutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 3. İDARE MAHKEMESİ: 31.10.2012 gün ve
E:2012/1421, K:2012/1950 sayıyla; 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez aynı istemle adli yargı
yerine itirazda bulunmuştur.
KARTAL 8. SULH CEZA MAHKEMESİ: 7.12.2012 gün ve D. İş:2012/1279
sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para
cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş
olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararlarına da dayanılarak
görevsizlik kararı ile dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine
karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp
Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip
çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz önüne
alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları,
konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin
görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı
bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı
yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir
değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247 sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan,
“Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli,
idari veya askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve
sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda
verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak
davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri
sürülebilir.” hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik
kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu
kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak;
hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
2- 2247 sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli,
idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş
görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan
veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren
merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli
merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler ”
hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce
görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli
bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir.
Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince
karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva
etmesi gerekir.
Yasakoyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında
olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargı merciince işten el
çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken,
bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19.
madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı
inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda, adli yargı yerince, öncelikle
görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ve görevli
merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına da
karar verilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada
öngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda
bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun
2247 sayılı Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık
Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme
kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin
kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326
sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı
açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca
incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu
idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde
aracın geçici olarak trafikten men edilmesi
hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve
5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında
öngörülen belirli bir süre için kara
nakil aracının trafikten alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici
istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait
olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen
para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı
Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına
karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine,
5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile
ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği, ancak; idari
para cezasına konu işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak trafikten
men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri
anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la
eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptali istemiyle açılan
davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Kartal 8. Sulh Ceza
Mahkemesinin başvurusunun 19.madde kapsamında kabulü ile İstanbul 3. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Kartal 8. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 19. madde
kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İstanbul 3. İdare Mahkemesi’nin
31.10.2012 gün ve E:2012/1421, K:2012/1950 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/368
KARAR NO: 2013/664
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
Y.O.C.
Davalı :
İstanbul Valiliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce
yapılan incelemede 34 BCV …. plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık
yaptığının tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına 17.9.2012 tarih
ve GO-154919 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı
düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa
istinaden düzenlenen 17.9.2012 tarih ve 202602 sayılı Araç Trafikten Men
Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına
alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile araç trafikten men
tutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 2. İDARE MAHKEMESİ: 19.10.2012 gün ve
E:2012/1830, K:2012/1843 sayıyla; 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez aynı istemle adli yargı
yerine itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL 3. SULH CEZA MAHKEMESİ: 4.12.2012 gün ve D. İş:2012/6400,
K:2012/6400 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre
idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın da
verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, yapılan itiraz İstanbul 34. Asliye
Ceza Mahkemesi’nce reddedilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,
“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı
yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı
dosyasının davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
Mahkemece, 15. maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik
kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise
de; Başkanlık
yazısıyla, idari yargı dosyasının getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi,
2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre
düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına
karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması;
Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini açıkça belli
eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada gösterilen adli cezalara
hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir
atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre
idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler
Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere,
idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli
mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate
alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde,
anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar
uyarınca incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi
zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi hususunun trafik ve sulh ceza
mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un 19.
maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir
süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen
para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı
Yasa’nın 31. maddesinde "
(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine,
5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye
göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı ancak; idari
yaptırım kararının
verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev
alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım
kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle
birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen
trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği,
ancak; idari para cezasına
konu işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte dava konusu edildikleri
anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı
Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 2. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, İstanbul 2. İdare Mahkemesi’nin 19.10.2012 gün ve
E:2012/1830, K:2012/1843 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/369
KARAR NO: 2013/665
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar :
1-H.C., 2-G.C.
Davalı :
İstanbul Valiliği
O L A Y :
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 41 UT ….. plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, sürücü belgesi sahibi davacı G.C. adına 5.12.2012 tarih ve
GR-177867 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı
düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa
istinaden araç sahibi davacı H.C. adına düzenlenen 5.12.2012 tarih ve
235468 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile
trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacılar, idari para cezası ile aracın 60 gün
süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle
adli yargı yerine itirazda bulunmuşlardır.
İSTANBUL 3. SULH CEZA MAHKEMESİ: 14.12.2012 gün
ve D. İş:2012/6510, K:2012/6510 sayı ile; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun
27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına
giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar
itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacılar, bu kez aynı istemle idari yargı
yerinde dava açmışlardır.
İSTANBUL 1. İDARE MAHKEMESİ: 27.12.2012 gün ve
E:2012/2300, K:2012/2409 sayı ile; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen
karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, davacıların uyuşmazlığın giderilmesini talep ettikleri
dilekçelerini adli yargı yerine vermeleri nedeniyle, adli yargı dosyasının;
davacıların istemi üzerine, Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine,
idari yargı dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de;
Başkanlık yazısıyla idari yargı dosyası getirtildiğinden sonuçta usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar
uyarınca incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve
yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112.
maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi hususunun trafik ve
sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir
süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen
para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı
Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine,
5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile
ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği, ancak; idari
para cezasına konu işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak trafikten
men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri
anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı
Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 1. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, İstanbul 1. İdare Mahkemesi’nin 27.12.2012 gün ve
E:2012/2300, K:2012/2409 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/384
KARAR NO: 2013/666
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan
tazminat istemine ilişkin olarak öncesinden Fazlaya ilişkin hakları saklı
tutulmak suretiyle adli yargı yerinde açılmış ve hüküm verilmiş olan kısmi
dava mahiyetindeki davanın kabulü sonrasında yine adli yargı yerinde açılan
ek davada, söz konusu davanın bağımsız ve yeni bir dava olduğu gözetilerek
yapılan inceleme neticesinde, İmar planından kaynaklanan tazminat
davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
H.V.A. mirasçısı F.A.
Vekilleri : Av. K.D., Av. V.B.
Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ö.Y.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının murisi H.V.A.
adına, davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi aleyhine, Ankara 8. Asliye Hukuk
Mahkemesinin E:2011/442 sayılı dosyasında, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle tazminat davası açmış ve imar planında ‘’Terminal ve Toplu Taşım
Alanı’’ olarak ayrılan Ankara İli, Yenimahalle İlçesi Alacaatlı mahallesi
43633 ada 1 nolu parseldeki davacıya ait hisseye ve kardeşleri ile birlikte
elbirliği mülkiyeti şeklindeki hissenin davacıya ait olan kısmına karşılık
fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 8.000 TL kamulaştırmasız el
atma bedelinin faizi ile birlikte davacıya ödenmesine, hükmedilecek bedele
karşılık davacının davaya konu hisselerinin iptali ile davalı adına
tesciline kara verilmesini talep etmiş olduklarını, davacının kardeşi adına
da aynı parseldeki hissesi dolayısıyla aynı davalı aleyhine birleştirme
talepli olarak Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2011/459 sayılı
dosyasında aynı şekilde dava açtıklarını, Ankara 8.Asliye Hukuk Mahkemesi
tarafından, gerekli incelemeler yapıldıktan sonra, davacı H.V.A.’ın
19.03.2012 tarihinde vefatı üzerine veraset ilamı ve mirasçılarının
vekaletnamelerinin dosyaya sunulduğunu, mirasçıların davaya davacı
sıfatıyla katılımının sağlandığını, sonrasında birleşen dosyanın davacısı
M. Alparslan açısından dava değeri ıslahla arttırılabilmiş ise de, dahili
davacı H.V.A.’ın mirasçıları adına ıslah yapılamadığını mirasçılardan
F.A.’ın kendi hissesine isabet eden kısmının hA. ve masraflarını ancak
temin edebildiğinden adına iş bu ek davayı açtıklarını, Ankara 8.Asliye Hukuk
Mahkemesinin E:2012/442 sayılı dosyasının, birleşen dosya ile birlikte
02.05.2012 tarihinde karara çıktığını ve istemle bağlı kalınarak davanın
kabulüne karar verildiğini belirterek, davacı adına açılan iş bu ek davanın
kabulü ile, Ankara 8.Asliye Hukuk Mahkemesi 02.05.2012 gün, E:2011/442,
K:2012/177 sayılı kararında hükmedilen 8.000 TL’nin haricindeki toplam
7.399.317,50 TL kamulaştırmasız el atma bedelinin veraset ilamı ve tapudaki
hisselerine göre 1.849.829,38 TL”lik kısmın sağ eş F.A.’a isabet ettiğinden
bu miktarın fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla ilk davanın
açıldığı tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacıya
ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekili süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev
itirazında bulunmuştur.
Ankara 7.Asliye Hukuk Mahkemesi; 18.12.2012 gün
ve E:2012/382 sayı ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı
görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının murisine ait Ankara İli,
Yenimahalle İlçesi, Alacaatlı Mahallesi, 43633 ada, 1 parsel sayılı taşınmaza
imar planında ‘’Terminal ve Toplu Taşım Alanı’’ olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığı öne sürülerek kamulaştırmasız el atma nedeniyle
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 8.000 TL”nin davalı
idareden tahsili ile, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili
istemiyle Ankara 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2011/442 sayısında kayıtlı
dosyada, bilirkişi raporu sonrasında istemle bağlı kalınarak davanın
kabulüne ve taşınmazın tapu kaydının davalı adına tesciline karar
verildiği, kararın davalı idarece temyiz edildiği ve henüz kesinleşmediği
öne sürülerek, bilirkişi raporunda belirtilen ve taleple bağlı kalınmak
suretiyle hükmedilen 8.000 TL”nin haricindeki kamulaştırmasız el atma
bedelinin veraset ilamı ve tapudaki hisseye göre 1.849.829,38 TL”lik kısmın
sağ eş davacıya isabet ettiğinden bahisle, bu miktarın ilk davanın açıldığı
tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline kara
verilmesi istemiyle açılmıştır.
Ankara 8.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 02.05.2012 gün, E:2011/442, K:2012/177 sayılı kararında
yapılan incelemede, davacıların H.V.A. mirasçıları F.A., Birsel Pehlivan, Zahide
Yılmaz, Tevfik Alparslan, Naile Tongut, Rukiye Çakır, davalının Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı olduğu, dava konusunun Ankara İli,
Yenimahalle İlçesi, Alacaatlı Mahallesi, 43633 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın imar planında davalı idare tarafından ‘’Terminal ve Toplu Taşım
Alanı’’ olarak ayrılmak suretiyle taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle tazminat talebine ilişkin olduğu, iş bu dava ile birleşen Ankara
10.Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2011/459 sayılı davasının davacısının M.
Alparslan, davalısının Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı olduğu, dava
konusunun Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Alacaatlı Mahallesi, 43633 ada, 1
parsel sayılı taşınmazın imar planında davalı idare tarafından ‘’Terminal
ve Toplu Taşım Alanı’’ olarak ayrılmak suretiyle taşınmaza kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle tazminat talebine ilişkin olduğu yapılan yargılama
sonunda davanın istemle bağlı kalınmak suretiyle kabulüne karar verildiği,
iş bu kararın hali hazırda kesinleşmediği anlaşılmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun ‘’Kısmi
Dava’’ başlıklı 109.maddesinde; ‘’Talep konusunun niteliği itibarıyla
bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri
sürülebilir.'' hükmü yer almakta olup, bu düzenleme çerçevesinde, talep
konusu niteliği itibariyle bölünebiliyor ise kısmi davanın varlığından
bahsedilebilecektir.
Alacağın tamamı aynı hukuki ilişkiden doğup,
şimdilik sadece bir kesimi dava ediliyorsa kısmi davadan söz etmek
gerekecek olup, kısmi dava davacı lehine karara bağlandıktan sonra,
alacağın geri kalan kısmı için ek dava açılması söz konusu olacaktır.
somut olayda da davacı tarafından Ankara 8.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
E:2011/442 sayılı dosyasında görülmekte olan ilk davada aynı hukuki ilişki
ve konudan doğduğu ifade edilen alacağın bir kısmı dava edilmiş, iş bu dava
kabul ile neticelendikten sonra ise, Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
E:2012/382 sayılı dosyasında görülmekte olan ek dava açılmış olmakla, hal
böyle iken davacı tarafından ilk etapta açılmış olan Ankara 8.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin E:2011/442 sayılı dosyasında görülmekte davanın 6100 sayılı
Yasa kapsamında kısmi dava mahiyetinde olduğu anlaşılmıştır.
Ankara 7.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2012/382
sayılı dosyasında görülen dava, yukarıda izahı yapıldığı üzere, daha
önceden fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmak suretiyle açılıp karara
bağlanan alacak miktarının kalan kısmı bakımından bir ek dava
mahiyetindedir. Her ne kadar,bu davaların konuları ve tarafları birbirleri
ile aynı olsa da, bahse konu ek dava yeni bir dava olup, bu dava için
yeniden dava harcı alınması, yeniden taraf teşkili sağlanarak yargılama yapılması,
gerekirse yeniden bilirkişi incelemesi yapılıp delillerin yeniden
toplanması gerekmekte, dolayısıyla ek davanın ilk aşamasından itibaren, ilk
açılan kısmi davadan bağımsız olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu değerlendirmeler ışığında, her ne kadar kısmi
dava mahiyetindeki Ankara 8.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E:2011/442 sayılı
dava dosyasının yargılaması adli yargı yerinde yapılmış ve burada
görülmekte olan davada görev (yargı yolu) itirazı olmaksızın karar verilmiş
ise de, hakkında uyuşmazlık çıkartılmış olan ek dava mahiyetindeki Ankara
7.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2012/382 sayılı dava dosyası bu dosyadan
bağımsız ve yeni bir dava dosyası olarak değerlendirilmeli ve dolayısıyla
görev itirazına ilişkin olarak Danıştay Başsavcısınca 2247 sayılı Yasa'nın
10.maddesi uyarınca çıkartılan görev uyuşmazlığının esası incelenmelidir.
Bu kabuller ve değerlendirmeler neticesinde,
davanın özü itibariyle davacının. murisine ait Ankara İli, Yenimahalle
İlçesi, Alacaatlı Mahallesi, 43633 ada, 1 parsel sayılı taşınmazına imar
planında ‘’Terminal ve Toplu Taşım Alanı’’ olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle taşınmazın tapu kaydının davalı
idareye terkini ile meydana geldiği iddia edilen zararın faizi ile birlikte
tahsili istemiyle açıldığı anlaşılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
Terminal ve Toplu Taşım alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı bakımından, başvurusunun kabulü
ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı bakımından, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 18.12.2012 gün ve E:2012/382
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/399
KARAR NO: 2013/667
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, 2918 ve 5326
sayılı Yasa hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı :
M. Otomotiv San.Tic. A.Ş.
Vekili :
Av. R.K.
Davalı :
İstanbul Valiliği Emn. Md. Bölge Trafik Denetleme Müdürlüğü
O L A Y :
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34 UA ….. plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle,
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3 ve 23. madde ve fıkrası
uyarınca, sürücü belgesi sahibi Ertuğrul Özsan adına 13.8.2012 tarih ve
GN-508020 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı
düzenlenerek toplam olarak 2.022,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca
bu tutanağa istinaden davacı adına düzenlenen 13.8.2012 tarih ve 189847
sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men
edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı vekili, araç trafikten men tutanağının
iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 9. İDARE MAHKEMESİ: 23.10.2012 gün ve
E:2012/1482, K:2012/2168 sayıyla; 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez dava dilekçesinin “konu” başlıklı bölümüne 13.8.2012 tarihli
34 UA 2364 plaka sayılı aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin tutanağın iptaline dava dilekçesinin sonuna 34 BG 1647 plaka sayılı
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesi işleminin tedbiren
durdurulmasına, davanın kabulüne şeklinde yazdığı dava dilekçesi ile adli
yargı yerine itirazda bulunmuş,dilekçenin içeriği itibariyle sonuç kısmının
sehven yazıldığı anlaşılmıştır.
KÜÇÜKÇEKMECE 7. SULH CEZA MAHKEMESİ:26.12.2012
gün ve D. İş:2012/1245 sayıyla; 34 UA 2364 plaka sayılı aracın 60 gün süre
ile trafikten men edilmesi işlemine karşı açılan davada, 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari
yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle çözümünün
idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiş, verilen
karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının anlaşılması,
bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’
sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlara
bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan
itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler.
İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip
çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz önüne
alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları,
konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin
görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı
bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı
yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir
değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247 sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan,
“Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli,
idari veya askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve
sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda
verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak
davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri
sürülebilir.” hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik
kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu
kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak;
hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
2- 2247 sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli,
idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş
görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan
veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren
merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli
merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler ”
hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik
kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar
ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar
ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar
verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi
gerekir.
Yasakoyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında
olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargı merciince işten el
çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken,
bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19.
madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı
inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda, adli yargı yerince, öncelikle
görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ve görevli
merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına da
karar verilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada
öngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda
bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun
2247 sayılı Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık
Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme
kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin
kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı adına kayıtlı aracın, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlığın çözümü için, aynı maddi olaydan
kaynaklanan aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ve para cezası
verilmesine ilişkin işlemlerin 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca, ayrı
ayrı incelenmesi gerekmektedir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davaların görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın esasını oluşturan, aracın 60 gün
süre ile trafikten men edilmesine ilişkin karara gelince:
13.10.1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1. maddesinde, ”Bu kanunun amacı,
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
belirlemektir” denilmiş; “Motorlu Araçlara Ait Şartlar” başlığı altında
düzenlenen beşinci kısım ikinci bölümünde yer alan 30.maddesinde araçların
teknik şartlara uygunluğu,31.maddesinde araçlarda bulundurulması zorunlu
gereçler,32.maddesinde adres değiştirme ve araçlar üzerindeki
değişiklikleri bildirme,Ek 2.maddesinde araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması; altıncı kısım üçüncü bölümde düzenlenen “Sürücülerin
Uyacağı Diğer Kurallar” başlıklı 65.maddesinde araçların yüklenmesi ile
ilgili esaslar, uyulması gereken kural-lar,uymayanlara verilecek cezalar ve
araçların hangi koşullarda trafikten men edileceklerine ilişkin hususlar
ayrıntılı ve idarece tek yanlı kurallar şeklinde belirlenmiş,79.maddesinde
de, trafikten men edilen araçlar ile ilgili işlemlerin usul ve esaslarının
yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat
karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Kabahatler Kanunu’nun “Genel kanun niteliği”
başlıklı 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın
31. maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına
karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" hükmü yer almış olup; bu
Kanun’un genel hükümleri arasında yer alan 27. maddesinin (1) numaralı
bendinde, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin
idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden
itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği
öngörülmüştür.
Buna göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, Kanun’un 19.
maddesinde sayılan yaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli
mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve
Cezaların Uygulaması başlıklı Dokuzuncu Kısım’a dahil 112. maddesinin ilk
paragrafında da; sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç
olmak üzere bu Kanundaki hafif para cezasını veya bu kanundaki hafif hapis
cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılması
cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde,
bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde
bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle araçların belirli bir süre için
trafikten men edilmelerine ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza
mahkemelerinin görevi dışında tutul- muştur.
Olayda; davacının, tescil edildiği amacın
dışında kullandığından bahisle aracının 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin işlemlerin ayrıntılı idari kurallarla düzenlendiği,
kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un
112. maddesinde, aracın geçici olarak ( belirli bir süre için )trafikten
men edilmesi hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil
edilmediği, aynı şekilde 5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde de, diğer
kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı hususu
da dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptali istemiyle açılan
davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Küçükçekmece 7. Sulh Ceza
Mahkemesince yapılan başvurunun 19. madde kapsamında kabulü ile, İstanbul
9. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Küçükçekmece 7. Sulh Ceza Mahkemesinin 19. madde
kapsamında görülen BAŞVURU-SUNUN KABULÜ ile, İstanbul 9. İdare Mahkemesi’nin
23.10.2012 gün ve E:2012/1482, K:2012/2168 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/400
KARAR NO: 2013/668
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
E.A.
Vekili :
Av. S.Y.
Davalı :
İstanbul Valiliği Emn. Md. B Bölgesi Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü
O L A Y :
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 17 ET …. plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
sürücü belgesi sahibi E.A.A. adına 7.10.2012 tarih ve GO-534615 seri-sıra
numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL
idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden davacı adına
düzenlenen 7.10.2012 tarih ve 211115 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile
araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı vekili, idari para cezası ile araç
trafikten men tutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 9. İDARE MAHKEMESİ: 18.10.2012 gün ve
E:2012/1956, K:2012/2054 sayıyla; 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı
vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL
3. SULH CEZA MAHKEMESİ: 15.11.2012 gün ve D. İş:2012/6084, K:2012/6084
sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para
cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş
olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, yapılan itiraz 10.Asliye Ceza Mahkemesi’nce
kesin olarak reddedilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, adli yargı dosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine,
önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden
gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, idari yargı kararının
kesinleşme durumunu gösteren onaylı bir örneğinin getirtildiği ve sonuçta
usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar
uyarınca incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve
yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112.
maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi hususunun trafik ve
sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir
süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen
para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı
Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine,
5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile
ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan
mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda
görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen
idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği, ancak; idari
para cezasına konu işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak trafikten
men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri
anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı
Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptali istemiyle açılan
davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 9. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, İstanbul 9. İdare Mahkemesi’nin 18.10.2012 gün ve
E:2012/1956, K:2012/2054 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/401
KARAR NO: 2013/669
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
Y.K.
Vekili :
Av. N.N.T.
Davalı :
İstanbul Valiliği
O L A Y :
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34 ZE …. plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı
adına 14.11.2012 tarih ve GN-760550 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para
Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş
ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 14.11.2012 tarih ve 226389
sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men
edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile aracın 60 gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 10. İDARE MAHKEMESİ: 15.11.2012 gün ve
E:2012/2095, K:2012/2133 sayı ile; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili , bu kez aynı istemle adli yargı
yerine itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL 3. SULH CEZA MAHKEMESİ: 23.11.2012 gün
ve D. İş:2012/6234, K:2012/6234 sayı ile; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun
27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına
giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, yapılan itiraz
İstanbul 22.Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak reddedilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, adli yargı dosyasının; davacının istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine, önceki
görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği
görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla idari yargı dosyası getirtildiğinden
sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma
BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde
5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına
karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar
uyarınca incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi
zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi hususunun trafik ve sulh ceza
mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un 19.
maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir
süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen
para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı
Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine,
5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile
ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği, ancak; idari
para cezasına konu işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak trafikten
men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri
anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı
Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 10. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, İstanbul 10. İdare Mahkemesi’nin 15.11.2012 gün ve
E:2012/2095, K:2012/2133 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/408
KARAR NO: 2013/670
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, 2918 ve 5326
sayılı Yasa hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı :
O. Org.Taş. Loj. Dan. ve Karayolu Taş. Acen. Ltd. Şti.
Vekili :
Av. F.Z.
Davalı :
İstanbul Valiliği Emn.Md. C Bölgesi Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü
O L A Y :
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34 BG ….. plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle,
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, sürücü belgesi sahibi O.A. adına 19.9.2012 tarih ve GO-004214
seri-sıra numaralı, araç sahibi davacı adına 19.9.2012 tarih ve GO-004215
seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları düzenlenerek
ayrı ayrı 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa
istinaden düzenlenen 19.9.2012 tarih ve 203608 sayılı Araç Trafikten Men
Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına
alınmıştır.
Davacı vekili, araç trafikten men tutanağının
iptali istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
PENDİK 2.
SULH CEZA MAHKEMESİ: 17.10.2012 gün ve D. İş:2012/939, K:2012/939 sayıyla;
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası
yanında idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması
nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, yapılan itiraz Pendik 4.
Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak reddedilmiştir.
Davacı
vekili, bu kez davacı adına düzenlenen idari para cezası ile araç trafikten
men tutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 6. İDARE MAHKEMESİ: 9.1.2013 gün ve
E:2012/2423, K:2013/12 sayıyla; 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip
çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz önüne
alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında, araç
trafikten men tutanağının iptali istemiyle açılan dava yönünden 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine,
önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden
gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, adli yargı dosyasının
getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı adına kayıtlı aracın, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlığın çözümü için, aynı maddi olaydan
kaynaklanan aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ve para cezası
verilmesine ilişkin işlemlerin 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca, ayrı
ayrı incelenmesi gerekmektedir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari
yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para
cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı
nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri
dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davaların görüm ve
çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli
yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın esasını oluşturan, aracın 60 gün
süre ile trafikten men edilmesine ilişkin karara gelince:
13.10.1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1. maddesinde, ”Bu kanunun amacı,
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
belirlemektir” denilmiş; “Motorlu Araçlara Ait Şartlar” başlığı altında
düzenlenen beşinci kısım ikinci bölümünde yer alan 30.maddesinde araçların
teknik şartlara uygunluğu,31.maddesinde araçlarda bulundurulması zorunlu
gereçler,32.maddesinde adres değiştirme ve araçlar üzerindeki
değişiklikleri bildirme,Ek 2.maddesinde araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması; altıncı kısım üçüncü bölümde düzenlenen “Sürücülerin
Uyacağı Diğer Kurallar” başlıklı 65.maddesinde araçların yüklenmesi ile
ilgili esaslar, uyulması gereken kural-lar,uymayanlara verilecek cezalar ve
araçların hangi koşullarda trafikten men edileceklerine ilişkin hususlar
ayrıntılı ve idarece tek yanlı kurallar şeklinde belirlenmiş,79.maddesinde
de, trafikten men edilen araçlar ile ilgili işlemlerin usul ve esaslarının
yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat
karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Kabahatler Kanunu’nun “Genel kanun niteliği”
başlıklı 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın
31. maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" hükmü yer almış olup; bu
Kanun’un genel hükümleri arasında yer alan 27. maddesinin (1) numaralı
bendinde, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin
idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden
itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği
öngörülmüştür.
Buna göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, Kanun’un 19.
maddesinde sayılan yaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli
mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve
Cezaların Uygulaması başlıklı Dokuzuncu Kısım’a dahil 112. maddesinin ilk
paragrafında da; sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç
olmak üzere bu Kanundaki hafif para cezasını veya bu kanundaki hafif hapis
cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılması
cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde,
bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh
ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle
araçların belirli bir süre için trafikten men edilmelerine ilişkin
uygulamalar, trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevi dışında tutulmuştur.
Olayda; davacının, tescil edildiği amacın
dışında kullandığından bahisle aracının 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin işlemlerin ayrıntılı idari kurallarla düzenlendiği,
kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un
112. maddesinde, aracın geçici olarak ( belirli bir süre için )trafikten
men edilmesi hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil
edilmediği, aynı şekilde 5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde de, diğer
kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı hususu
da dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptali istemiyle açılan
davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 6. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, İstanbul 6. İdare Mahkemesi’nin 9.1.2013 gün ve
E:2012/2423, K:2013/12 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/409
KARAR NO: 2013/671
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, 2918 ve 5326
sayılı Yasa hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı :
O. Org. Taş. Loj. Dan.ve Karayolu Taş. Acen. Ltd. Şti.
Vekili :
Av. F.Z.
Davalı :
İstanbul Valiliği Emn. Md. C Bölgesi Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü
O L A Y :
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34 BG …. plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
sürücü belgesi sahibi A.M.V. adına 6.11.2012 tarih ve GO-508267 seri-sıra
numaralı, araç sahibi davacı adına 6.11.2012 tarih ve GO-508268 seri-sıra
numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları düzenlenerek ayrı ayrı
1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden
düzenlenen 6.11.2012 tarih ve 223372 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile
araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı vekili, araç trafikten men tutanağının
iptali istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
PENDİK 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 9.11.2012
gün ve D. İş:2012/1029, K:2012/1029 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının
görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün
idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine
karar vermiş, yapılan itiraz Pendik 3. Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak
reddedilmiştir.
Davacı vekili, bu kez davacı adına
düzenlenen idari para cezası ile araç trafikten men tutanağının iptali istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 6. İDARE MAHKEMESİ: 16.1.2013 gün ve
E:2012/2424, K:2013/44 sayıyla; 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında, araç
trafikten men tutanağının iptali istemiyle açılan dava yönünden 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine,
önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden
gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, adli yargı dosyasının
getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı adına kayıtlı aracın, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlığın çözümü için, aynı maddi olaydan
kaynaklanan aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ve para cezası
verilmesine ilişkin işlemlerin 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca, ayrı
ayrı incelenmesi gerekmektedir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davaların görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın esasını oluşturan, aracın 60 gün
süre ile trafikten men edilmesine ilişkin karara gelince:
13.10.1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1. maddesinde, ”Bu kanunun amacı,
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
belirlemektir” denilmiş; “Motorlu Araçlara Ait Şartlar” başlığı altında
düzenlenen beşinci kısım ikinci bölümünde yer alan 30.maddesinde araçların
teknik şartlara uygunluğu,31.maddesinde araçlarda bulundurulması zorunlu
gereçler,32.maddesinde adres değiştirme ve araçlar üzerindeki
değişiklikleri bildirme,Ek 2.maddesinde araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması; altıncı kısım üçüncü bölümde düzenlenen “Sürücülerin
Uyacağı Diğer Kurallar” başlıklı 65.maddesinde araçların yüklenmesi ile
ilgili esaslar, uyulması gereken kural-lar,uymayanlara verilecek cezalar ve
araçların hangi koşullarda trafikten men edileceklerine ilişkin hususlar
ayrıntılı ve idarece tek yanlı kurallar şeklinde belirlenmiş,79.maddesinde
de, trafikten men edilen araçlar ile ilgili işlemlerin usul ve esaslarının
yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat
karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Kabahatler Kanunu’nun “Genel kanun niteliği”
başlıklı 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın
31. maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" hükmü yer almış olup; bu
Kanun’un genel hükümleri arasında yer alan 27. maddesinin (1) numaralı
bendinde, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin
idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden
itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği
öngörülmüştür.
Buna göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, Kanun’un 19. maddesinde
sayılan yaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve Cezaların
Uygulaması başlıklı Dokuzuncu Kısım’a dahil 112. maddesinin ilk
paragrafında da; sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç
olmak üzere bu Kanundaki hafif para cezasını veya bu kanundaki hafif hapis
cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılması
cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde,
bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh
ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş;
böylelikle araçların belirli bir süre için trafikten men edilmelerine
ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevi dışında
tutul- muştur.
Olayda; davacının, tescil edildiği amacın
dışında kullandığından bahisle aracının 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin işlemlerin ayrıntılı idari kurallarla düzenlendiği,
kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un
112. maddesinde, aracın geçici olarak ( belirli bir süre için )trafikten
men edilmesi hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil
edilmediği, aynı şekilde 5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde de, diğer
kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı hususu
da dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptali istemiyle açılan
davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 6. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, İstanbul 6. İdare Mahkemesi’nin 16.1.2013 gün ve
E:2012/2424, K:2013/44 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/412
KARAR NO: 2013/672
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 3194 sayılı İmar
Kanunu’nun 42. maddesine göre verilen para cezasının kaldırılması istemiyle
açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
M.Z.
Vekili :
Av. H.K.
Davalı :
Küçükçekmece Belediye Başkanlığı
O L A Y : Küçükçekmece Belediye Encümeninin 31.8.2005 gün
ve 2005/2589 sayılı kararı ile,mülkiyeti davacıya ait olan, Halkalı, Güverçintepe
Mevkii,Altınşehir-Kayabaşı köy yolu 247 pafta 167 ada 2-3 parsel sayılı
otopark olarak işletmeye açılı mahallin tabi zemin üzerine yaklaşık 203 metre küp toprak
döküldüğü ve reglaj yapıldığının tespit edildiği,ilgilisine yapılan
tebligat hitamında alanın eski hale getirilmediğinden bahisle davacıya 3194
sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesi uyarınca 5.000,00 TL. para cezası
verilmiştir.
Davacı vekili, idari para cezasının iptali
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 6. İDARE MAHKEMESİ: 30.1.2006 gün ve
E:2005/2345, K:2006/87 sayı ile, Kabahatler Kanunu’na göre,1.6.2005
tarihinden itibaren açılacak bütün idari para cezası davalarında artık 5326
sayılı Yasa uygulanacağından, 3194 sayılı Kanun uyarınca verilen idari
yaptırım niteliğindeki para cezalarına karşı açılacak davalarda da Sulh
Ceza Mahkemelerinin görevli kılınması karşısında, uyuşmazlığın görüm ve
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı
yerine itirazda bulunmuştur.
KÜÇÜKÇEKMECE 2.SULH CEZA MAHKEMESİ: 26.4.2007
gün ve 2006/418 Müt. sayı ile,Anayasa Mahkemesinin iptal kararı nedeniyle
davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik
kararı vermiş,yapılan itiraz Küçükçekmece 7.Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin
olarak reddedilmiştir.
Davacı vekilinin, meydana gelen olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesi talebini içeren dilekçesi üzerine, Mahkemece talebin reddine
karar verilmiş, yapılan itiraz Küçükçekmece 5.Asliye Ceza Mahkemesi’nce
kesin olarak reddedilmiş, bunun üzerine davacı vekilinin kanun yararına
bozma talebi kabul edilerek, kararın Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nce bozulması
üzerine, Küçükçekmece 5.Asliye Ceza Mahkemesi, Sulh Ceza Mahkemesince
verilen “talebin reddine” ilişkin kararın kaldırılmasına, dosyanın görev
uyuşmazlığının halli için Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine kesin
olarak karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, adli yargı dosyasının; davacının istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine, önceki
görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği
görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, idari yargı dosyasının getirtildiği
ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42.
maddesine göre verilen para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
3.5.1985 tarih ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun
42. maddesinin birinci fıkrasında, ruhsat alınmadan veya ruhsat veya
eklerine veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının yapı sahibine,
fenni mesule ve müteahhidine, istisnalar dışında özel parselasyon ile hisse
karşılığı belirli bir yer satan ve alana para cezası verileceği kurala
bağlanmış; anılan Yasa maddesinin itiraz merci olarak sulh ceza mahkemesini
belirleyen beşinci fıkrası Anayasa Mahkemesi’nin 15.5.1997 tarihli ve
E:1996/72, K:1997/51 sayılı kararıyla; bir idari işlemin bir bölümünün
idari yargının, diğer bir bölümünün ise adli yargının denetimine
bırakılmasında, kamu yararı bulunmadığı, zira bu işlemlerin, kamu gücünün
kullanılmasıyla ilgili bir idari işlemin devamı ve idari bir yasağa aykırı
davranan kişiye idari bir yaptırımın uygulanması niteliğinde olduğu,
çıkacak uyuşmazlıkların çözümünde de idari yargının yetkili olacağı,
idarenin aynı yapı için aldığı kararın bir bölümünün idari yargıda bir
bölümünün adli yargıda görülmesinin yargılamanın bütünlüğünü bozacağı,
idari bir işlemin bölünerek bir bölümünün idari yargının bir bölümünün de
adli yargının denetimine bırakılmasında isabet bulunmadığı belirtilmek
suretiyle iptal edilmiş olup, yasama organınca bu konuda düzenleme yapılmamıştır.
Anayasa Mahkemesinin iptal kararını gözeten
Uyuşmazlık Mahkemesi, 3194 sayılı Yasa’nın 42. maddesine göre verilen idari
para cezalarına karşı açılan davaları, göreve ilişkin genel ilkelere göre
idari yargının görev alanında görmüştür.
3194 sayılı Yasa’nın
42. maddesi, 9.12.2009 gün ve 5940 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile
değiştirilmiş ise de; idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer
verilmemiştir.30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 üncü
maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. Maddesinde,
“(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır." denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine,
5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; İdari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının
verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev
alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım
kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari
yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,
öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 3194 sayılı İmar
Kanunu’nda da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği, ancak; idari para
cezasına konu yapı ile ilgili
olarak idari yargının görev alanına giren kararın(izin alınmadan dökülen
toprağın 7 gün içinde kaldırılarak alanın eski hale getirilmesi) da
verildiği anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka
aykırılığı iddiasının da, idari
yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.
Kaldı ki, Anayasa
Mahkemesi’nin 5.4.2007 tarih ve E:2007/35, K:2007/36 sayılı kararında da,
“İmar Kanunu’nun 42. maddesi uyarınca para cezası verilmesi işlemi, imar
mevzuatına aykırı bir yapılanmanın tespiti, önlenmesi veya giderilmesine
yönelik idari bir işlemin devamı niteliğinde olduğundan, Kabahatler
Kanunu’nun 27. maddesinin (8) numaralı fıkrası uyarınca idari yaptırım
kararının yanı sıra idari yargının görev alanına giren başka bir kararın da
verilmiş olduğunun ve buna bağlı olarak sözkonusu para cezalarına karşı
açılacak davalarda idari yargının görevli olduğunun kabulü gerekmektedir”
denilerek, İmar Kanunu’nun 42. maddesi uyarınca verilen para cezasına karşı
Sulh Ceza Mahkemesinde açılan davanın, itiraz başvurusunda bulunan Sulh
Ceza Mahkemesinin görevine girmediği belirtilerek itiraz başvurusu
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddedilmiştir.
Yukarıda belirtilen
hususlar ve Kabahatler
Kanunu’nun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü
bir arada değerlendirildiğinde, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca verilen para cezasına karşı
açılacak davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 6. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılmasının gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle, İstanbul 6. İdare Mahkemesi’nin 30.1.2006 gün ve E:2005/2345,
K:2006/87 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/453
KARAR NO: 2013/673
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : Ü.T.
Davalı : İstanbul Valiliği,Esenyurt Trafik
Denetleme Şube Müdürlüğü
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce
yapılan incelemede 34 UE… plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık
yaptığının tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına 23.7.2012 tarih
ve GN-546081 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek
1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden
düzenlenen 23.7.2012 tarih ve 182093 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile
araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile araç trafikten men
tutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 3. İDARE MAHKEMESİ: 31.10.2012 gün ve
E:2012/1415, K:2012/1952 sayıyla; 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu
kez aynı istemle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
BÜYÜKÇEKMECE 2. SULH CEZA MAHKEMESİ:
7.1.2013 gün ve D. İş:2013/90 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun
27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına
giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararlarına
da dayanılarak davanın görev yönünden reddine ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları,
konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin
görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı
bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı
yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir
değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247 sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan,
“Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli,
idari veya askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve
sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda
verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak
davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri
sürülebilir.” hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik
kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu
kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak;
hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
2- 2247 sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli,
idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş
görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan
veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren
merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli
merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler ”
hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce
görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli
bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir.
Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince
karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva
etmesi gerekir.
Yasakoyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında
olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargı merciince işten el
çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken,
bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19.
madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı
inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda, adli yargı yerince, öncelikle
görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ve görevli
merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına da
karar verilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülen
yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı
gözetilerek, Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun 2247 sayılı
Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin
önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava
ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca
uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari
ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli
yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik
para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari
yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda
da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.
maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326
sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı
açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar
uyarınca incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve
yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112.
maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi hususunun trafik ve
sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat
karşılığında öngörülen belirli bir süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen
para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı
Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine,
5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile
ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği, ancak; idari
para cezasına konu işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak trafikten
men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri
anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı
Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Büyükçekmece 2. Sulh Ceza
Mahkemesinin başvurusunun 19.madde kapsamında kabulü ile İstanbul 3. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Büyükçekmece 2. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 19. madde
kapsamında görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İstanbul 3. İdare Mahkemesi’nin
31.10.2012 gün ve E:2012/1415, K:2012/1952 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/454
KARAR NO: 2013/674
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 14.
maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
O.K.
Davalı :
İstanbul Valiliği
O L A Y :
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34 HV…. ve 34 RKM ….
plaka sayılı araçların yasa dışı taşımacılık yaptıklarının tespit
edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3.
madde ve fıkrası uyarınca,sırasıyla sürücü belgesi sahibi İ.E. ve Z.G.
adına 16.8.2012 tarih ve GN-969835,10.8.2012 tarih ve GN-717125 seri-sıra
numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları düzenlenerek ayrı ayrı
1.950,00 TL idari para cezası verilmiş,ayrıca 16.8.2012 tarih ve GN-969836
ile 10.8.2012 tarih ve GN-717126 ve GN-717127 seri-sıra numaralı Trafik
İdari Para Cezası Karar Tutanakları düzenlenerek, davacı adına sırasıyla
aynı Kanun’un Ek 2/3 ve 36.maddeleri uyarınca 1.950,00 ve 319,00 TL idari
para cezası verilmiş ve bu tutanaklara istinaden davacı adına düzenlenen
16.8.2012 tarih ve 191157,10.8.2012 tarih ve 188489 sayılı Araç Trafikten
Men Tutanakları ile araçlar 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza
altına alınmışlardır.
Davacı, araç trafikten men tutanaklarının iptali
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 3. İDARE MAHKEMESİ: 31.10.2012 gün ve
E:2012/1452, K:2012/2018 sayıyla; 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu
kez, adına düzenlenen 10.8.2012 tarih ve GN-717126, GN-717127 ile 16.8.2012
tarih ve GN-969836 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar
Tutanak-larının iptali istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
BÜYÜKÇEKMECE 2. SULH CEZA MAHKEMESİ:
7.1.2013 gün ve D. İş:2013/88 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun
27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına
giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararlarına
da dayanılarak davanın görev yönünden reddine ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönde-rilmesine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ,
Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013
günlü toplantısında; Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, 2247 sayılı
Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki
raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın davada başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı
İlke Kararında, “2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…”açıkça
belirtilmiştir. Bu durum göz önüne alındığında, olay bölü-münde yazılı
başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri
sürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az
ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz
görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması
gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza
davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir”, 19.maddesinde,
“Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş
görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan
veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren
merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli
merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik
ikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik
kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı
ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir” denilmiştir.
Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık
çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre
açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş
istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden,
davacının 2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
adına ayrı ayrı verilen 1.950,00 TL ile aynı Kanun’un 36.maddesi uyarınca
verilen 319,00 TL tutarındaki idari para cezalarının kaldırılması istemiyle
adli yargı yerine itirazda bulunduğu ve Mahkemece görevsizlik kararı
verildiği, bu işlemler ile ilgili olarak idari yargı yerine dava açılıp
açılmadığı konusunda bir bilgi olmadığı gibi, idari yargı yerince verilmiş
bir görevsizlik kararı da bulunmadığı, söz konusu Trafik İdari Para Cezası
karar Tutanaklarına istinaden düzenlenen araç trafikten men tutanaklarının
iptali istemiyle de idari yargı yerinde dava açtığı, Mahkemece davanın
görev yönünden reddine karar verildiği, bu işlemler ile ilgili olarak adli
yargı yerine dava açılıp açılmadığı konusunda bir bilgi olmadığı gibi, adli
yargı yerince verilmiş bir görevsizlik kararı da olmadığı, ancak Mahkemece,
İstanbul 3. İdare Mahkemesi ile Mahkemeleri arasında olumsuz görev
uyuşmazlığı meydana geldiğinden bahisle dosyanın Mahkememize gönderildiği
anlaşılmıştır.
Bu durumda, adli ve idari
yargı yerlerince, konusu ve sebebi aynı olan dava sebebiyle verilmiş iki
ayrı görevsizlik kararı bulunmadığından, 2247 sayılı Yasa’nın 14.
maddesinde belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, başvurunun aynı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde belirtilen
koşulların oluşmaması nedeniyle, BAŞVURUNUN aynı Yasa’nın 27. maddesi
uyarınca REDDİNE, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/476
KARAR NO: 2013/675
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, 2918 ve 5326
sayılı Yasa hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı :
M.K.
Vekili :
Av. İ.A.
Davalı :
İstanbul Valiliği O L A Y : Trafik Denetleme Şube
Müdürlüğünce yapılan denetimler sırasında 34 BP…. plaka sayılı aracın yasa
dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, sürücü
belgesi sahibi K.K. adına 29.12.2012 tarih ve GR-130863 seri-sıra numaralı
Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para
cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden araç sahibi davacı adına
düzenlenen 29.12.2012 tarih ve 244208 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı
ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İSTANBUL 1. İDARE MAHKEMESİ: 7.1.2013 gün ve
E:2013/5, K:2013/13 sayıyla; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü
belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki
suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı
yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde bakılacağının
düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı
yerine itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL 3. SULH CEZA MAHKEMESİ: 25.1.2013 gün ve
D. İş:2013/347, K:2013/347 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8.
maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren
kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz
edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında, 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, adli yargı dosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine,
önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden
gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, idari yargı kararının
kesinleşme durumunu gösteren onaylı bir örneğinin Mahkemesinden
getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı adına kayıtlı aracın, 2918 sayılı
Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlığın çözümü için, aynı maddi olaydan
kaynaklanan aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ve para cezası
verilmesine ilişkin işlemlerin 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar uyarınca, ayrı
ayrı incelenmesi gerekmektedir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davaların görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varmıştır.
Uyuşmazlığın esasını oluşturan, aracın 60 gün
süre ile trafikten men edilmesine ilişkin karara gelince:
13.10.1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1. maddesinde, ”Bu kanunun amacı,
karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve
trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri
belirlemektir” denilmiş; “Motorlu Araçlara Ait Şartlar” başlığı altında
düzenlenen beşinci kısım ikinci bölümünde yer alan 30.maddesinde araçların
teknik şartlara uygunluğu,31.maddesinde araçlarda bulundurulması zorunlu
gereçler,32.maddesinde adres değiştirme ve araçlar üzerindeki
değişiklikleri bildirme,Ek 2.maddesinde araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması; altıncı kısım üçüncü bölümde düzenlenen “Sürücülerin
Uyacağı Diğer Kurallar” başlıklı 65.maddesinde araçların yüklenmesi ile
ilgili esaslar, uyulması gereken kural-lar,uymayanlara verilecek cezalar ve
araçların hangi koşullarda trafikten men edileceklerine ilişkin hususlar
ayrıntılı ve idarece tek yanlı kurallar şeklinde belirlenmiş,79.maddesinde
de, trafikten men edilen araçlar ile ilgili işlemlerin usul ve esaslarının
yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat
karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Kabahatler Kanunu’nun “Genel kanun niteliği”
başlıklı 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın
31. maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" hükmü yer almış olup; bu
Kanun’un genel hükümleri arasında yer alan 27. maddesinin (1) numaralı
bendinde, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin
idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden
itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği
öngörülmüştür.
Buna göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, Kanun’un 19.
maddesinde sayılan yaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli
mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve
Cezaların Uygulaması başlıklı Dokuzuncu Kısım’a dahil 112. maddesinin ilk
paragrafında da; sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç
olmak üzere bu Kanundaki hafif para cezasını veya bu kanundaki hafif hapis
cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılması
cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde,
bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde
bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle araçların belirli bir süre için
trafikten men edilmelerine ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza
mahkemelerinin görevi dışında tutulmuştur.
Olayda; davacının, tescil edildiği amacın
dışında kullandığından bahisle aracının 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin işlemlerin ayrıntılı idari kurallarla düzenlendiği,
kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un
112. maddesinde, aracın geçici olarak ( belirli bir süre için )trafikten
men edilmesi hususunun trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil
edilmediği, aynı şekilde 5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde de, diğer
kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı hususu
da dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin kararın iptali istemiyle açılan
davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 1. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, İstanbul 1. İdare Mahkemesi’nin 7.1.2013 gün ve
E:2013/5, K:2013/13 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/477
KARAR NO: 2013/676
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar :
1- R.K., 2- B.K.
Davalı : İstanbul Valiliği, Silivri Bölge
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce
yapılan incelemede 34 UR …. plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık
yaptığının tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, sürücü belgesi sahibi davacı
B.K. adına 26.9.2012 tarih ve GN-981840 seri-sıra numaralı Trafik İdari
Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası
verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden araç sahibi davacı R.K. adına
düzenlenen 26.9.2012 tarih ve 206575 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile
araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacılar, idari para cezası ile araç trafikten
men tutanağının iptali istemiyle adli yargı yerinde itirazda bulunmuşlardır.
BAKIRKÖY 1. SULH CEZA MAHKEMESİ: 8.1.2013 gün ve
D. İş:2012/2194, K:2012/2194 sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun
27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına
giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararlarına
da dayanılarak görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz edilmeden
kesinleşmiştir.
Davacılar, bu kez aynı istemle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 10. İDARE MAHKEMESİ: 1.11.2012 gün ve
E:2012/1714, K:2012/1960 sayıyla; 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,
“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin
Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı
yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı
dosyasının davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
Mahkemece, 15. maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına
ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, adli
yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren onaylı bir örneğinin
Mahkemesinden istenildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından,
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar
verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi,
2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre
düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına
karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması;
Yasada idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini açıkça belli
eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada gösterilen adli cezalara
hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir
atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre
idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının
5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden
biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına
itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından,
Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil
aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar
uyarınca incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve
yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112.
maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi hususunun trafik ve
sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir
süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen
para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı
Yasa’nın 31. maddesinde "
(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine,
5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile
ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği, ancak; idari
para cezasına konu işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak trafikten
men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri
anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı
Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 10. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, İstanbul 10. İdare Mahkemesi’nin 1.11.2012 gün ve
E:2012/1714, K:2012/1960 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/527
KARAR NO: 2013/677
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Polis memuru olarak görev
yapmakta iken, geçirdiği trafik kazasında vefat eden davacı murisi hakkında
5510 sayılı Kanunun 47.maddesinin 1.fıkrasına göre vazife malullüğü
hükümlerinin uygulanamayacağına ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vazife Malullüğü Tespit Kurulu kararının iptali istemiyle açılan davanın,
müteveffa 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce emekli sandığı
iştirakçisi olduğu için, olayda 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanması
gerektiğinden İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : K.V.; kendi adına
asaleten, kızı S.N.V. adına vekaleten
Vekilleri : Av. Ö.T., Av. D.B., Av. S.Y.
Davalı : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. T.S. (Adli Yargıda)
O L A Y :
Davacı vekili özetle; Davacı K.V.’ın eşi, S.N.V.’ın babası olan S.V.’ın,
25.11.2009 tarihinde Siirt İli, Pervari İlçesi, İlçe Emniyet Müdürlüğünde
polis memuru olarak görev yaparken geçirdiği trafik kazası sonucu hayatını
kaybettiğini, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Vazife Malullüğü Tespit
Kurulu'nun 04.04.2010 tarih, 172 sayılı kararı ile S.V.'ın görev esnasında
kaza yapmadığı için vazife malulü sayılmadığının belirtildiğini ifade
ederek, kurul kararının iptali ile müteveffanın vazife malulü olduğunun
tespitine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 12.İdare Mahkemesi; 23.06.2010 gün,
E:2010/967, K:2010/972 sayı ile özetle, Siirt İli, Pervari İlçe Emniyet
Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapmakta iken geçirdiği trafik
kazasında vefat eden S.V. hakkında 5510 sayılı Kanunun 47.maddesinin
1.fıkrasına göre vazife malullüğü hükümlerinin uygulanamayacağına ilişkin
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Vazife Malullüğü Tespit Kurulunun
04.04.2010 gün ve 172 sayılı kararının iptali istemiyle açılan, 5510 sayılı
Kanunun 47.maddesi kapsamında tesis edilen işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın
aynı kanunun 101.maddesi uyarınca adli yargı yerinde görülüp çözümlenmesi
gerektiğinden bahisle davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu
karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Ankara 9.İş Mahkemesi: 29.03.2012 gün, E:2011/30,
K:2012/152 sayı ile davanın kabulüne karar vermiş olup, yapılan temyiz
başvurusu üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 02.07.2012 gün, E:2012/11738,
K:2012/12855 sayı ile özetle, yargı yolu yanlışlığı nedeniyle dinlenmesi
mümkün bulunmayan dava dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekirken,
işin esasına girilerek, yazılı şekilde karar verilmiş olmasının usul ve
yasaya aykırı olduğundan bahisle hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Ankara 9.İş Mahkemesi: 06.11.2012 gün,
E:2012/884, K:2012/883 sayı ile bozma ilamına uyarak yargı yolu yanlışlığı
nedeniyle davanın reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasanın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
İdari ve adli yargı yerleri arasında anılan
Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, adli yargı dosyasının, davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmek
suretiyle mahkememize gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından, idari ve adli yargı yerleri arasında doğan
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Siirt İli, Pervari İlçe Emniyet Müdürlüğü
emrinde polis memuru olarak görev yapmakta iken, geçirdiği trafik kazasında
vefat eden Soner Vural hakkında 5510 sayılı Kanunun 47.maddesinin
1.fıkrasına göre vazife malullüğü hükümlerinin uygulanamayacağına ilişkin
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Vazife Malullüğü Tespit Kurulunun
04.04.2010 gün ve 172 sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamında yer alan Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı Vazife Malullüğü Tespit Kurulunun 04.04.2010 gün, 172 sayılı
kararına ilişkin yazıda; müteveffa Soner Vural'ın ölüm olayının fiilen
pılis memuru görevini yaptığı sırada meydana gelmediğinden, hakkında 5510
sayılı Yasanın 47.maddesinin 1.fıkrasına göre vazife malullüğü hükümlerinin
uygulanmasının mümkün olmadığının belirtildiği anlaşılmıştır.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar
ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı
Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal
Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi
adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde
ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu
görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan
haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir
sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve
hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanununun 47.maddesi ''Vazife Malullüğü'' nü düzenlemekte olup,
maddenin 1.fıkrasında; ''...25 inci maddede
belirtilen malûllük; sigortalıların vazifelerini yaptıkları sırada veya
vazifeleri dışında idarelerince görevlendirildikleri herhangi bir kamu
idaresine ait başka işleri yaparken bu işlerden veya kurumlarının
menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken ya da idarelerince sağlanan
bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya işyerinde meydana
gelen kazadan doğmuş olursa, buna vazife malûllüğü ve bunlara uğrayanlara
da vazife malûlü denir.'' hükmü yer almaktadır.
5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada
Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılı
kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük
tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi
olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer
sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline
karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754
sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna
eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun
yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile
diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine
göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi
hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011
tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan
“…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş
Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz
başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169
sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla
birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak
şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar,
evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve
bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam
edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve
diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun
4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve
haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve
esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır.
5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık
esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler
idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz
etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal
Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve
Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun
hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya
başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun
hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun
değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki;
T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır
” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas
alınacağı tartışmasızdır.
Dosya kapsamında yer alan Soner Vural'a ait
Hizmet Cetvelinde yapılan incelemede, ilk atama tarihinin 11.07.2003 olduğu
anlaşılmıştır.
Bu durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal
Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari
işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754
sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce emekli sandığı iştirakçisi
olan müteveffanın eşi olan davacı tarafından açılan davanın, görüm ve
çözümünde idari yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 12. İdare
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 12. İdare Mahkemesi’nin
23.06.2010 gün, E:2010/967, K:2010/972 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/529
KARAR NO: 2013/678
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : K.K.
Vekilleri : Av. M.E., Av. Ş.Ö.
Davalılar : 1-Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. O.E.
2-Kocasinan Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. F.A.
O L A Y : Davacı vekili özetle, davacının Kayseri İli,
Kocasinan İlçesi, Boğazköprü Mahallesi, 145 ada, 133, 134, 135 parselde
bulunan taşınmazların hisseli maliki olduğunu, söz konusu taşınmazların
imar planında park alanı
olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile şimdilik 15.000 TL tazminatın faizi ile birlikte davalılardan tahsiline
karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekili 1.celsede süresi içerisinde beyanen özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Davalı Kocasinan Belediye Başkanlığı vekili
1.celsede süresi içerisinde beyanen özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Kayseri 6. Asliye Hukuk Mahkemesi; 15.01.2013 gün
ve E:2012/453 sayı ile, davalılar Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve
Kocasinan Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının reddine
karar vermiştir.
Davalılar Kayseri Büyükşehir
Belediye Başkanlığı ve Kocasinan Belediye Başkanlığı vekillerinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdikleri dilekçeleri üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı;
İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı
irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları
ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat
gibi bireysel işlemler, "idari işlem" , bu imar planı uyarınca
yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri, yani, bu konudaki hareketsizlikleri de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiğini ifade ederek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve
Kocasinan Belediye Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının reddedilmesi ve
dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalılar Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
ve Kocasinan Belediye Başkanlığı açısından,10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedar olduğu taşınmazlara,
imar planında park alanı
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 15.000 TL tazminatın faizi
ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Belediye ve
mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parsellerin imar planında park alanında kaldığı, davaya konu taşınmazlara idarece fiilen
el atılmadığı, davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca
kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer
alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer
alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalılar Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
ve Kocasinan Belediye Başkanlığı vekillerinin yapmış oldukları görev
itirazlarının Kayseri 6. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Kocasinan
Belediye Başkanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN
Kayseri 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 15.01.2013 gün ve E:2012/453 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/530
KARAR NO: 2013/679
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : C.K.
Vekili : Av. R.C.
Davalı : Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. O.E.
O L A Y : Davacı vekili özetle, davacının Kayseri İli,
Kocasinan İlçesi, Boğazköprü Mahallesi, 145 ada, 126 parselde bulunan
taşınmazın hisseli maliki olduğunu, söz konusu taşınmazın imar planında yeşil alan olarak ayrıldığını
belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 15.000
TL tazminatın faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekili süresi içerisinde 1.celsede beyanen özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Kayseri 6. Asliye Hukuk Mahkemesi; 15.01.2013 gün
ve E:2012/548 sayı ile, davalı Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Kayseri Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay Başsavcısı;
İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı
irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları
ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat
gibi bireysel işlemler, "idari işlem" , bu imar planı uyarınca
yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri, yani, bu konudaki hareketsizlikleri de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiğini ifade ederek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı
görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Kayseri
Büyükşehir Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında yeşil alan olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 15.000 TL tazminatın faizi ile
birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Belediye ve
mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya
ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve
ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak
ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.
İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün
içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında yeşil alanda kaldığı, davaya konu
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanun uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan
imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin yapmış olduğu görev itirazının Kayseri 6. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Kayseri 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 15.01.2013
gün ve E:2012/548 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/531
KARAR NO: 2013/680
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Davacının 02.09.1975 –
28.01.1999 tarihleri arasında işçi olarak çalıştığı DYO Boya AŞ.
tarafından, tahakkuk ettirilen KEY ödemelerinin her ay düzenli olarak İzmir
Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenmiş olmasına karşın, sonrasında söz konusu
ödemelerin tarafına eksik olarak ödendiği iddiasıyla eksik ödenen Konut
Edindirme Yardımı ve Neması alacağının tahsiline ilişkin olan davanın, söz
konusu işlemin idarenin tek yanlı ve kamu gücünü kullanarak gerçekleştirmiş
olduğu bir işlem olması karşısında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : B.A.
Vekili : Av. S.S.S.
Davalı : 1- EMLAK KONUT GYO AŞ.
Vekili : Av. S.B.A. (İdari
Yargıda)
2- Sos. Güv. Kur. Bşk.lığı (Hasım Düzeltme kararı ile İdari
Yargıda)
Vekili : Av. N.Ö. (İdari
Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili dava
dilekçesinde, davacının DYO Boya AŞ işyerinde 02.09.1975-28.01.1999 tarihleri
arasında çalışırken tahakkuk ettirilen Konut Edindirme Yardımı (KEY)
tutarlarının her ay işveren tarafından düzenli olarak İzmir Sosyal Güvenlik
Kurumuna ödendiğini,
O tarihlerde yürürlükte bulunan 3320 sayılı
Kanun'un 4.maddesinde; ''Yardıma müstahak işçilerin, konut edindirme
yardımı, işverenlerce tahakkuk ettirilerek Sosyal Sigortalar Kurumuna
yatırılır. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun primlerin ödenmesine
ilişkin hükümleri dairesinde Kurumca tahsil edilen miktar, tahsilatın
yapıldığı ayı takip eden bir ay zarfında topluca Türkiye Emlak Kredi
Bankasında Toplu Konut ve Kamu Ortaklığı İdaresi Başkanlığı adına açılacak
İşçiler ve Emeklileri Konut Edindirme Yardımı Hesabına yatırılır.
Yaşlılık veya malullük aylığı alanlardan yardıma
müstahak bulunanların konut edindirme yardımı, Sosyal Sigortalar Kurumunca
aylıklara ilişkin hükümler dairesinde tahakkuk ettirilerek, yardımın ait
olduğu takip eden bir ay içinde yukarıda belirtilen hesaba yatırılır.''
hükmünün yer aldığını belirtmiş,
Aynı Kanunun 8.maddesinde; ''İşveren tarafından
Sosyal Sigortalar Kurumuna zamanında ödenmeyen konut edindirme yardımları,
resen veya ilgililerin başvurusu üzerine Sosyal Sigortalar Kurumunca 506
sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun primlerin tahsiline ilişkin hükümleri
dairesinde tahsil olunur.'' hükmünün yer aldığını belirtmiş,
3320 sayılı Kanunun 11.maddesinde ise; Türkiye
Emlak Kredi Bankasındaki hesaplarda bulunan paraları kullanma hak ve de
yetkisinin yine bu kanunun hükümleri çerçevesinde Toplu Konut ve Kamu
Ortaklığı İdaresi Başkanlığına verildiğinin belirtildiğini ifade etmiş,
Konut Edindirme Yardımı Hak Sahiplerine ödem
yapılmasına dair 5664 sayılı Kanunun 3/2.maddesine göre, KEY yardımı
hesaplarını 3320 sayılı Kanunun 4.maddesi uyarınca tahakkuk ettirmek ve
Türkiye Emlak Bankası AŞ.ne devretmekle yükümlü kurumların, hak sahiplerine
ilişkin listelerin bildirilmemesi, mükerrer veyahut yanlış bildirilmesi
halinde hak sahiplerine karşı sorumlu tutulduğunu belirterek, davacı adına
02.09.1975-28.01.1999 tarihleri aralığında işveren tarafından ödenen KEY ve
nemalara karşılık gelen 750 TL nin davacıya ödenmesi gerektiğini ifade
ederek, fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla davacıya
eksik ödendiği ifade edilen Konut Edindirme Yardımı ve Neması alacağına
mahsuben 750 TL nin faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
İzmir 9. İş Mahkemesi: 14.06.2012 gün,
E:2012/251, K:2012/360 sayı ile özetle, yargı yolu nedeniyle davaya
bakmakla görevli olmadığından dava dilekçesinin görev yönünden reddine
karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı konuya ilişkin olarak,
davacıya eksik ödendiği ifade edilen Konut Edindirme Yardımı ve Neması
alacağına mahsuben şimdilik 500 TL nin faizi ile birlikte tahsili istemiyle
bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
İzmir 1. İdare Mahkemesi: 15.08.2012 gün,
E:2012/1518 sayı ile, davanın doğru hasım olan EMLAK KONUT GYO AŞ. ve
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI husumetiyle incelenmesi gerektiğinden
bahisle dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanunun 15.maddesinin c fıkrası
gereğince gerçek hasım olarak tespit edilen EMLAK KONUT GYO AŞ. ve SOSYAL
GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI'na tebliğine karar verilmiştir.
İzmir 1. İdare Mahkemesi: 22.02.2013 gün,
E:2012/1518 sayı ile özetle, işçi statüsünde çalıştığı hizmet sürelerine
ilişkin davacı adına eksik tahakkuk ettirilen konut edindirme yardımı ve
nemasının yasal faiziyle ödenmesi istemiyle açılan davanın görülmesi ve
çözülmesinin 5510 sayılı yasanın 101.maddesi uyarınca iş mahkemesinin
görevine girdiğinden bahisle 2247 sayılı yasanın 19.maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
başvurulmasına karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı
yerleri arasında, 2247 sayılı Yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının son görevsizlik
kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 02.09.1975-28.01.1999 tarihleri arasında
DYO Boya AŞ.de işçi olarak çalışan davacının eksik ödenen konut edindirme
yardımı ve neması alacağının yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle
açılmıştır.
26/11/1999 tarih ve 588 sayılı Konut
Edindirme Yardımı Hesaplarının Tasfiyesine Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin
4'üncü maddesi ile yürürlükten kaldırılmış olan 22/11/1986 tarih, 3320
sayılı Memurlar ve İşçiler ile Bunların Emeklilerine Konut Edindirme
Yardımı Yapılması Hakkında Kanun'un ''Kapsam'' başlıklı 1.maddesinin b
bendine göre, işçilere bu kanunda belirtilen esas ve usuller dahilinde
Konut Edindirme Yardımı yapılacağı belirtilmiş olup, mülga kanunun
''Yardımın Ödenme Şekli'' başlıklı 4.maddesinin b bendinde, yardıma
müstahak işçilerin konut edindirme yardımlarının işverenlerce tahakkuk
ettirilerek Sosyal Sigortalar Kurumuna yatırılacağı, 506 sayılı Sosyal
Sigortalar Kanununun primlerin ödenmesine ilişkin hükümleri dairesince
kurumca tahsil edilen miktarın tahsilatın yapıldığı ayı takip eden bir ay
zarfında topluca Türkiye Emlak Kredi Bankasında Toplu Konut ve Kamu
Ortaklığı İdaresi Başkanlığı adına açılacak ''İşçiler ve Emeklileri Konut
Edindirme Yardımı Hesabına'' yatırılacağı, 8.maddesinde de, İşveren
tarafından Sosyal Sigortalar Kurumuna zamanında ödenmeyen konut edindirme
yardımlarının resen veya ilgililerin başvurusu üzerine Sosyal Sigortalar
Kurumunun primlerin tahsiline ilişkin hükümleri dairesinde tahsil olunacağı
belirtilmiştir.
30.5.2007 tarih ve 26537 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan 5664 sayılı “Konut Edindirme Yardımı Hak Sahiplerine Ödeme
Yapılmasına Dair Kanun”un “Amaç ve
kapsam” başlıklı 1. maddesinde,
“(1) Bu Kanunun amacı,
mülga 3320 sayılı Memurlar ve İşçiler ile Bunların Emeklilerine Konut
Edindirme Yardımı Yapılması Hakkında Kanun uyarınca hak sahibi olanlara
nakit veya hisse senedi olarak ödeme yapılmasına ilişkin usûl ve esasları
düzenlemektir.”;
“Tanımlar”
başlıklı 2. maddesinin c bendinde; “Bu Kanunun uygulanmasında; (…)
c) Hak sahibi: Mülga 3320 sayılı Memurlar ve İşçiler ile Bunların
Emeklilerine Konut Edindirme Yardımı Yapılması Hakkında Kanun uyarınca;
1/1/1987 ila 31/12/1995 tarihleri arasında adlarına konut edindirme yardımı
yatırılan ve yardım tutarları gerekli bildirimler yapılarak Türkiye Emlak
Bankası Anonim Şirketi hesaplarına intikal etmiş olan kişiler veya bunların
kanunî mirasçıları ile 1/1/1987 ila 31/12/1995 tarihleri arasında adlarına
düzenlenen bildirim formu, konut edindirme yardımı hesaplarını tahakkuk
ettirmek ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketine devretmekle yükümlü
kurum ve kuruluşlara verilmiş ve yardım tutarı tahsil edilmiş, ancak
Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi hesaplarına intikal ettirilmemiş olan
kişiler (SSK tarafından yardım tutarları kısmen Bankaya aktarılmış olan
işçi emeklileri dahil) veya bunların kanunî mirasçılarını,(…) ifade eder.”;
''Hak sahiplerinin belirlenmesi'' başlıklı
3.maddesinin 2.bendinde, ''Bu süre içinde hak sahiplerine ilişkin listelerin
bildirilmemesi, mükerrer veya yanlış bildirilmesi halinde hak sahiplerine
karşı sorumluluk ilgili kurum veya kuruluşlara aittir.''
“Hak
sahiplerinin alacaklarının nemalandırılması ve ödeme” başlıklı
4.maddesinde;“(1) Hak sahiplerinin konut edindirme yardımı ana para
tutarlarının nemalandırılmasında; 1/1/1987 ilâ 29/12/1999 tarihleri
arasındaki dönem için Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketinin 6 aylık
vadeli mevduat faizi bileşik usûlde uygulanır. 29/12/1999 tarihinden
sonraki dönem için 3 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen süre
sonundaki EGYO'nun net aktif değerinin % 60,96'sının bu Kanunla mülga 588
sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca Türkiye Emlak Bankası Anonim
Şirketi tarafından aynî sermaye olarak EGYO'ya devredilen taşınmaz
karşılığı 395.751.717,17 YTL'ye oranı esas alınarak nema hesaplanır.
(2) EGYO, 3 üncü maddenin birinci
fıkrasında belirtilen süre sonundaki net aktif değerini Sermaye Piyasası
Kurulunun gayrimenkul yatırım ortaklıklarına ilişkin düzenlemelerindeki
usûl ve esaslara göre belirler ve sonuçları Bankaya bildirir.
(3) 3 üncü maddenin birinci fıkrasının
(a) bendinde tanımlanan hak sahiplerine ilişkin bilgiler Bankaca EGYO'ya
bildirilir. Bu kişilere talep etmeleri halinde ödemeler, nemasıyla birlikte
nakit veya payları oranında EGYO hisse senedi verilmek suretiyle yapılır.
Her bir hak sahibinin EGYO'nun sermayesinin % 60,96'sı içindeki payı; hak
sahibinin konut edindirme yardımının 29/12/1999 itibarıyla nemalandırılmış
toplam değerinin, tüm hak sahiplerinin konut edindirme yardımlarının
29/12/1999 tarihi itibarıyla nemalandırılmış toplam değeri içindeki payı
esas alınarak belirlenir. Hak sahiplerine yapılacak ödemelerde kullanılmak
üzere gerektiğinde Hazine Müsteşarlığı tarafından EGYO'ya, ikrazen Devlet
iç borçlanma senedi ihraç edilebilir.
(Ek cümle: 13/2/2011-6111/139 md.) Bu fıkrada tanımlanan hak
sahiplerine EGYO tarafından ödenen kâr paylarının EGYO’nun yükümlülüğünü
aşan kısmı, Hazine Müsteşarlığınca incelenmesini müteakip düzenlenecek
rapora istinaden Hazine tarafından EGYO’ya ödenir.
(4) 3 üncü maddenin birinci fıkrasının
(b) bendinde tanımlanan hak sahiplerine ilişkin bilgiler Bankaca EGYO'ya
bildirilir ve hak sahiplerince talep edilmesi halinde, karşılığının Hazine
tarafından EGYO'ya aktarılmasını müteakip EGYO tarafından nemasıyla
birlikte nakit olarak ödeme yapılır.
(5) Konut edindirme yardımı
hesaplarını tahakkuk ettirmek ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketine devretmekle
yükümlü kurum ve kuruluşlar nezdinde bulunan ve Türkiye Emlak Bankası
Anonim Şirketine aktarılmamış olan hak sahiplerine ilişkin konut edindirme
yardımı tutarlarının tamamı, fer'ilerinin tahsili beklenilmeksizin, Hazine
Müsteşarlığının Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki 410 numaralı
hesabına aktarılır. Bu kişilere ait konut edindirme yardımı tutarları
gecikme zamları ile birlikte, ilgili kurumlarca tahsil edilmesini müteakip
tahsilatın yapıldığı tarihi izleyen ayın sonuna kadar Hazine
Müsteşarlığının Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki 410 numaralı
hesabına aktarılır. (Ek cümle:
8/12/2009-5939/1 md.) Bu fıkra uyarınca ana para ve fer'ilerinin ayrımı
yapılmaksızın 410 numaralı hesaba aktarılan tutarlar bütçeye gelir
kaydedilir.
(6) Bu Kanunun uygulanmasında, SSK
tarafından işverenlerden gecikme zammı ve faizi ile birlikte tahsil edilen
konut edindirme yardımı tutarlarının ilişkin olduğu ayı takip eden ayın
sonunda tahsil edilmiş olduğu kabul edilerek işlem yapılır.
(7) Hak sahiplerine yapılacak nakit
ödemeler EGYO tarafından belirlenecek ödeme planı ve süresine göre yapılır.
(8) Nakit olarak yapılacak ödemeler
için EGYO ile Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası Anonim Şirketi arasında
protokol düzenlenir.
(9) 3 üncü maddede
belirtilen sürenin bitiminden itibaren hak sahiplerinin alacakları
nemalandırılmaz.”;
“İlan ve hak sahipliğinin sona ermesi”
başlıklı 5. maddesinde;
“(1)
Hak sahiplerine ilişkin olarak 4 üncü madde uyarınca Bankaca EGYO'ya
bildirilen listeler hak sahipliğinin tespitine esas olmak üzere Resmî
Gazetede ilan edilir.
(2) Türkiye Emlak Bankası Anonim
Şirketine iletilen listelerde isimleri yer almadığı halde, konut edindirme
yardımına müstahak olduğunu ileri sürenlerin, ilanın yapıldığı tarihten
itibaren 3 ay içerisinde mülga 3320 sayılı Kanuna göre konut edindirme
yardımı hesaplarını tahakkuk ettirmek ve ilgili bankaya devretmekle yükümlü
olan kurum ve kuruluşlara başvurmaları halinde, adlarına daha önce konut
edindirme yardımı yapıldığı hususunun her zaman düzenlenmesi mümkün olmayan
nitelikteki belgelerle kanıtlanması veya bu durumun ilgili kurumların
kayıtları ile anlaşılması kaydıyla, konut edindirme yardımı tutarları
ilgili kurum veya kuruluşlarca hesaplanarak ilgililerin başvurusunu izleyen
8 aylık süre içinde 3 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen formatta
ve şekilde Bankaya bildirilir. (Mülga
ikinci cümle: 8/12/2009-5939/2 md.) Bu fıkrada belirtilen başvuru
süresi geçirildikten sonra yapılan talepler ilgili kurum ve kuruluşlarca
dikkate alınmaz.
(3) (Mülga : 8/12/2009-5939/2 md.)
(4) (Ek: 8/12/2009-5939/2 md.) İkinci fıkrada belirlenen sürenin
sonuna kadar ilgili kurum ve kuruluşlarca Bankaya gönderilen listelerde
belirlenen hatalı bildirimler, Banka tarafından azami 3 ay içinde ilgili
kurumlara düzeltme işlemleri için iade edilir. Hatalı bildirimlerin
düzeltilmesi ile ilgili süre 31/12/2010 tarihinde sona erer. Ancak kurum ve
kuruluşlar süre sonunu beklemeden düzeltmesi tamamlanan listeleri üçer
aylık dönemler halinde Bankaya gönderir. Bu düzeltme sırasında, 30/6/2010
tarihinden sonra yeni hak sahibi bildirimi yapılamaz. Banka, ikinci fıkrada
belirlenen sürenin sonuna kadar yapılacak bildirimlerden hatasız olanlara
göre hazırlanacak listeleri 31/3/2010 tarihine kadar, kurum ve kuruluşlarca
düzeltme işlemleri yapılarak gönderilen listeleri ise üçer aylık dönemler
halinde EGYO’ya gönderir. Düzeltmeler neticesinde hazırlanacak son liste
31/3/2011 tarihine kadar EGYO’ya gönderilir. Bankaca EGYO’ya bildirilen
listeler hak sahipliğinin tespitine esas olmak üzere EGYO tarafından Resmî
Gazete’de ilan edilir.
(5) (Ek: 8/12/2009-5939/2 md.) Dördüncü fıkraya göre Resmî
Gazete’de ilan edilen ilk listede yer alan hak sahipleri için 4 üncü
maddeye göre yapılan nema hesaplaması neticesinde oluşan yardım tutarına
ilk ilanın yapılacağı tarihe kadarki dönem için % 10 artış uygulanır. İlk
ilan tarihinden sonraki listelerde isimleri yer alan hak sahiplerine ise
her ilan dönemi için başlangıçtaki % 10 artışa ilave olarak basit usulde %
1,25 artış uygulanır.
(6) (Ek: 8/12/2009-5939/2 md.) Deprem, sel, yangın gibi sebeplerle
konut edindirme yardımı hak sahiplerinin bildirimlerini bu Kanuna ekli (1)
sayılı cetvele uygun şekilde yapamayan kurum ve kuruluşların, bu bilgilerin
yukarıda belirtilen sebeplerle zayi olduğuna ilişkin mahkeme kararını
ekleyerek hak sahiplerinin kurum ve kuruluşlarında çalıştıkları tarihleri
30/6/2010 tarihine kadar bu Kanuna ekli (2) sayılı cetveldeki formatta ve
elektronik ortamda Bankaya bildirmeleri halinde, hak sahiplerinin bu kurum
ve kuruluşlarda çalıştıkları tarihlere isabet eden kanuni yardım dilimleri
dikkate alınmak suretiyle beşinci fıkra çerçevesinde nema hesaplaması
yapılır.
(7) (Ek: 8/12/2009-5939/2 md.) Birinci fıkra uyarınca Resmî
Gazete’de ilan edilen listelerde yer aldığı halde hatalı bildirimler
nedeniyle yardım tutarını alamayanların bilgileri de dördüncü fıkrada
belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda işleme alınarak Resmî Gazete’de
iptal ve düzeltme listesi olarak ilan edilir. Bu listelerdeki hak
sahiplerinin alacakları da beşinci fıkra çerçevesinde nemalandırılır.
(8) (Ek: 8/12/2009-5939/2 md.) Birinci fıkra uyarınca Resmî
Gazete’de ilan edilen listelerde yer aldığı halde, yardım tutarını eksik
alan hak sahiplerinin alacakları ile Resmî Gazete’de ilan edilen listelerde
yer almayıp hak sahibi oldukları ilgili kurum ve kuruluşlarca bildirilen
kişilerin alacakları ile ilgili olarak; düzeltme, nemalandırma ve ilan
işlemleri dördüncü ve beşinci fıkrada belirtilen esaslar uyarınca yapılır.
(9) (Ek: 8/12/2009-5939/2 md.) Belediyeler, bu Kanunda belirlenen
kriterlere ve nema hesaplama yöntemine göre nemalandıracakları tutarı kendi
kaynaklarından çalışanlarına ödeyebilir.
(10) (Ek: 8/12/2009-5939/2 md.) Bu madde uyarınca yapılan ilan
tarihlerinden itibaren beş yıl içinde talep edilmeyen alacaklar Hazineye
irad kaydedilir.
(11) (Ek: 8/12/2009-5939/2 md.) Bu maddede yapılan düzenlemeler
uyarınca ilan edilen listelerde yer alan;
a) 3 üncü maddenin birinci fıkrasının
(a) bendinde ve bu maddenin ikinci ve altıncı fıkralarında tanımlanan
gruptaki hak sahiplerine 4 üncü maddenin üçüncü fıkrası ve 28/3/2002
tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi
Hakkında Kanunun geçici 18 inci maddesi uyarınca,
b) 3 üncü maddenin birinci fıkrasının
(b) bendinde tanımlanan gruptaki hak sahiplerine 4 üncü maddenin dördüncü
fıkrası uyarınca, ödenmek üzere
Hazine Müsteşarlığı tarafından EGYO’ya kaynak aktarılır.” denilmiştir.
Uyuşmazlığa ilişkin mevzuat hükümleri ile somut
olay birlikte irdelendiğinde; davacının mezkur kanun maddelerinden
kaynaklanan Konut Edindirme Yardımı ödemelerinin idarece eksik yatırıldığı
iddiasıyla iş bu davayı açtığı anlaşılmıştır.
Anayasa’nın 125. maddesinin son fıkrasında,
idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu
kurala bağlanmış olup, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
ihlâl edilenler tarafından açılacak tam yargı davalarının görüm ve
çözümünün idari yargı yerlerinin görevine girdiği tartışmasızdır.
Bununla birlikte, 2577 sayılı idari Yargılama
Usulü Kanunu'nun "idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı"
başlıklı 2 nci maddesinin 1'inci bendinde de; idari işlemler hakkında
yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları; idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları ile tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar, idari dava türleri olarak sayılmıştır.
Olayda, davacının 02.09.1975 – 28.01.1999
tarihleri arasında işçi olarak çalıştığı DYO Boya AŞ. tarafından, tahakkuk
ettirilen KEY ödemelerinin her ay düzenli olarak İzmir Sosyal Güvenlik
Kurumuna ödenmiş olmasına karşın, sonrasında söz konusu ödemelerin tarafına
eksik olarak ödendiği iddiasıyla eksik ödenen Konut Edindirme Yardımı ve
Neması alacağının tahsiline ilişkin olan davanın, söz konusu işlemin
idarenin tek yanlı ve kamu gücünü kullanarak gerçekleştirmiş olduğu bir
işlem olması karşısında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde
idari yargı yeri görevli olmakla, İzmir 1. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun
reddi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 1. İdare Mahkemesi’nin
BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/544
KARAR NO: 2013/681
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- H.T., 2- İ.E.
Vekili :
Av. Ü.T.
Davalılar :
1- İl Özel İdaresine İzafeten Ankara Valiliği
Vekili :
Av. Z.T.
2- Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. N.C.
3- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.K.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin Ankara İli, Etimesgut İlçesi, Eryaman Mahallesi, 46207 Ada,
1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu
taşınmazın imar planında kreş alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı İl Özel İdaresine İzafeten Ankara Valiliği
ve Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilleri 1. celsede beyanen: görev
itirazında bulunmuşlardır.
ANKARA 22. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 13.11.2012 gün
ve E:2012/79 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İl Özel İdaresine İzafeten Ankara Valiliği
ve Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilleri idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp
Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında kreş alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal
faizi ile birlikte şimdilik 2.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
kreş alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı İl Özel İdaresine
İzafeten Ankara Valiliği ve Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilleri görev
itirazının, Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresine izafeten Ankara Valiliği ve
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilleri GÖREV İTİRAZININ, Ankara 22.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 13.11.2012 gün ve E:2012/79 sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/545
KARAR NO: 2013/682
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : H.T.
Vekili :
Av. M.Ş.G.
Davalılar :
1- Antalya İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. M.K.
2- Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.K.
3- Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. R.O.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, Demircikara Mahallesi, 6380 Ada, 1 Parselde
kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın
imar planında okul alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde verdikleri
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 19.10.2012 gün
ve E:2012/213 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler
de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 19.10.2012 gün ve
E:2012/213 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/546
KARAR NO: 2013/683
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : Ö.T.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalılar :
1- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. G.S.Ş.
2-
Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. C.G.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yakcık-İmar Köyü, 44030 Ada, 1 Parselde
kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın
imar planında resmi kurum alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde verdikleri
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 15. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 13.12.2012 gün
ve E:2012/167 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye
Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında resmi kurum alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden
tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler
de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
resmi kurum alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının, Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Yenimahalle Belediye
Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 15. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 13.12.2012 gün ve E:2012/167 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/547
KARAR NO: 2013/684
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- N.E., 2- Z.D., 3- M.P., 4- C.P., 5-
S.P., 6- M.B.
Vekili :
Av. H.Ü.
Davalılar :
1- Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. S.D.G.
2-
Osmangazi Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. T.Y.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin Bursa İli, Osmangazi İlçesi, Hüdavendigar Mahallesinde
kain, 4518 Ada, 10 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki
olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında spor alanı olarak ayrıldığını,
taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her
türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL
tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile
Osmangazi Belediye Başkanlığı vekilleri süresi içinde, taşınmaza fiilen el
atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm
ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında
bulunmuştur.
BURSA 7. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 20.11.2012 gün
ve E:2012/643 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Bursa Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın 2.
maddesinin 1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında spor alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama
İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan
kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin
nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya
yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
spor alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Bursa Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Bursa 7. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Bursa 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 20.11.2012 gün ve
E:2012/643 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/548
KARAR NO: 2013/685
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- H.T.D., 2- M.Y.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalılar :
1- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. B.V.
2- SGK
Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. G.K.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yakacık-İmar Köyü, 43828
Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu,
sözkonusu taşınmazın imar planında yaşlılar yurdu olarak ayrıldığını,
taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her
türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL
tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına
tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde verdikleri
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 16. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 12.12.2012 gün
ve E:2012/298 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında yaşlılar yurdu olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden
tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
yaşlılar yurdu alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı
ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının, Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 16. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 12.12.2012 gün ve E:2012/298 sayılı REDDİNE İLİŞKİN
KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/549
KARAR NO: 2013/686
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : Tasfiye Halinde Sınırlı Sorumlu V.
Konut Yapı Kooperatifi
Vekili :
Av. Z.K.
Davalı :
Ankara İl Özel İdaresi Müdürlüğü’ne İzafeten Ankara Valiliği
Vekili :
Av. S.K.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
Ankara İli, Çankaya İlçesi, Hilal Mahallesi mevkii, 27643 Ada, 2 Parselde
kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın
imar planında okul alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdikleri dilekçede
özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuşlardır.
ANKARA 17. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 17.10.2012 gün
ve E:2012/206 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin
1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle mülkiyet
hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklandığı ileri sürülen zararın
tazminine ilişkin kısmında, 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı
görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. “Davanın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin görev
itirazının, Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
“Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 17.10.2012 gün ve
E:2012/206 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ “Davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/550
KARAR NO: 2013/687
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : V.Y.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalılar :
1- Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. D.K.
2-
Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. O.S.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi, 43059 Ada, 1 Parselde
kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın
imar planında spor alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı
kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte
tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekili
süresi içinde, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak
açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 18.12.2012 gün
ve E:2012/311 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye
Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında spor alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden
tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
spor alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile, Davalı Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Ankara 1. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 1.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 18.12.2012 gün ve E:2012/311 sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/551
KARAR NO: 2013/688
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : F.Ş.N.
Vekili :
Av. F.G.H.
Davalılar :
1- İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. S.A.
2- Küçükçekmece Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. H.A.B.
3- İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. A.E.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
İstanbul İli, Küçükçekmece İlçesi, Cumhuriyet Mahallesi, 30 pafta, 1100
Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu
taşınmazın imar planında okul alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 8.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı Küçükçekmece Belediye Başkanlığı ve
İstanbul İl Özel İdaresi vekilleri süresi içinde verdikleri dilekçede
özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
KÜÇÜKÇEKMECE 4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 6.12.2012
gün ve E:2012/215 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Küçükçekmece Belediye Başkanlığı ve
İstanbul İl Özel İdaresi vekilleri idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp
Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 8.000,00 TL’nin davalı
idarelerden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Küçükçekmece
Belediye Başkanlığı ve İstanbul İl Özel İdaresi vekilleri görev itirazının,
Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Küçükçekmece Belediye Başkanlığı ve İstanbul İl Özel
İdaresi vekillerinin GÖREV İTİRAZININ, Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 6.12.2012 gün ve E:2012/215 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/552
KARAR NO: 2013/689
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- M.Ö., 2- H.Ö.T., 3- B.Ö., 4- N.Ö.,
5- H.Ö.
Vekili :
Av. T.Ö.
Davalı :
Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. C.Y.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin Ankara İli, Çankaya İlçesi, 5. Bölge Huzur Mahallesi, 25190
Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu,
sözkonusu taşınmazın imar planında okul alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdikleri dilekçede
özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 14. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 20.6.2012 gün
ve E:2011/527 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekili
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 2.000,00 TL’nin davalı idareden
tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı vekili görev
itirazının, Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekili GÖREV İTİRAZININ, Ankara 14. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 20.6.2012 gün ve E:2011/527 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/553
KARAR NO: 2013/690
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma
nakledilen davacının, özelleştirme tarihinden sonra tesis edilen işlemin
iptali istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
M.P.
Vekili : Av. M.B.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. C.G.E.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı,
17.9.2009 tarihinde Denizli Valiliğine bağlı Vali Necati Bilican Mesleki
Eğitim Merkezi emrine atanmıştır.
Davacı 23.12.2010 tarihli dilekçesiyle, maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesini istemiş; bu isteği zımnen reddedilmiştir.
Davacı vekili; davalı
idare işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Denizli İdare Mahkemesi:
11.4.2011 gün ve E:2011/338, K:2011/328 sayı ile, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekom A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın
özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Danıştay 5. Daire Başkanlığı: 14.12.2011 gün ve
E:2011/5333, K:2011/7483 sayı ile, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu
hizmetinin yürütmekle görevli ve yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel
hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve
yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa hükümleri ile, kamu kurumlarına
nakil hakkı bulunan personeli ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen
davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna varılmakta
olduğu aksi yöndeki kararda isabet görülmediği gerekçesiyle davacının
temyiz isteminin kabulüyle Denizli İdare Mahkemesince verilen kararın
bozulmasına karar vermiş, Mahkemece bozma kararına uyulmuştur.
Davalı vekilince birinci savunma dilekçesinde,
davanın adli yargının görev alanına girdiği öne sürülerek görev itirazında
bulunulmuştur.
DENİZLİ İDARE MAHKEMESİ:
7.11.2012 gün ve E:2012/847 sayı ile, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesi
hükümleri uyarınca, kamu kurumuna nakil hakkı bulunan personelden hizmet
sözleşmesi feshedilenlerin 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesi uyarınca
yeniden kamu personeli statüsüne girdiğinde kendilerine ödenecek ücretin
hesaplanması görevinin idari nitelik taşıdığı, bu hesaplama konusunda T.
Telekomünikasyon A.Ş.'nin görevli kılındığı, anılan şirketin belirlediği
atamaya esas ücrete göre personele atandığı kurumda ödenecek maaşın tespit
edilecek olması dolayısıyla T. Telekomünikasyon A.Ş. tarafından düzenlenen
maaş nakil ilmühaberinin kamu görevlisi olan kişinin hukukunu etkilemesi,
öte yandan davacının kamu kurumuna atanmasıyla kamu personeli statüsüne
girmesi karşısında, kamu görevlisinin maaşının hatalı hesaplandığı
iddiasına dayandırılan ve bu nedenle maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin bir idari
uyuşmazlık yarattığı kuşkusuz olup bu nedenle bu işlemin iptali ile parasal
hak istemiyle açılan davanın görülmesi ve çözümlenmesi görevinin idari
yargıya ait olduğu, gerekçesiyle, davalı idarenin görev itirazının reddine
ve Mahkemelerinin görevliliğine karar vermiştir.
Davalı vekilince süresi içinde verilen dilekçe
ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması
üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI; Telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası
ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
"tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri
kamuya ait bulunan Türk Telekom'un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten,
ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip
olan ve sermayesindeki kamu payı %50' nin altına düşünceye kadar kamu
kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu; özelleştirme kapsamında
bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hazineye ait bulunan
hisselerden % 55'i, Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı
"Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin" % 55 oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar"ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ne satıldığı;
Anayasa'nın 128. maddesinde, "Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve
diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü
oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler,
memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür" hükmünün yer
aldığı; 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı
Kanunla değişik birinci fıkrasında, "Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990
tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya
sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu
görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen
süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden
nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki
aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı
ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından karşılanır..."
denilmek suretiyle yasa koyucu tarafından Türk Telekom'da çalışan kapsam
dışı personelin, kamu personeli sayıldığı; bu duruma göre, davalı Türk
Telekom hisselerinin devrinin fiilen gerçekleştiği tarihten sonra davacıyla
davalı Şirket arasındaki uyuşmazlığın, bir özel hukuk ilişkisi niteliğini
taşıdığı, öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
"İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2.
maddesinin değişik 1 numaralı bendinde: "a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5md)
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları, c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar."ın İdari dava türleri olarak sayıldığı, kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabileceği; dolayısıyla, işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.nin
davalı olması karşısında, ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğu; belirtilen tüm bu
hususlara göre, daha önce davalı şirkette görev yapmış olan davacının
isteminin; özelleştirilen kuruluş tarafından reddedilmesi üzerine açılan
davanın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin
görevli bulunduğu; bu nedenlerle, 2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13. maddeleri
gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığı’na gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca
yapılan incelemeye göre; davalı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN’ın davada adli yargı,
Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı
Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş;
1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve
4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen
dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi
bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve
faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye
Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı
Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü,
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri
de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum,
kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz.
Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile
milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa
ile değişik 2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci
cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan
ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini,
31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel
olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i,
Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom
personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın
29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan
KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel
Kurulu’nun 22.1.1996 gün ve
E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya
kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden
doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki İlke
Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.Anılan 4502 sayılı
Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin (a)
bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği
asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye
sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro,
unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi
üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün
içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen
personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen
hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri
uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam
edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent
hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a)
Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu
payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi
uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar
belirlenerek 4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan
31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan
listede: merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge
Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas
edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak
hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği”
adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı
kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve
sürekli görev yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda
Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu
iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına
göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür” denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005
tarih ve 5398 sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse
devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yapılan
başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı
2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.)
İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile Denizli İdare Mahkemesinin Görevlilik Kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, Denizli İdare Mahkemesinin 7.11.2012 gün ve E:2012/847 sayılı GÖREVLİLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/554
KARAR NO: 2013/691
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma
nakledilen davacının, özelleştirme tarihinden sonra tesis edilen işlemin
iptali istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı :
R.Ö.
Vekili : Av. M.B.
Davalı : Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. C.G.E.
O L A Y :
İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen davacı, 22.11.2010 tarihinde Denizli Valiliği emrine atanmıştır.
Davacı 3.2.2011 tarihli dilekçesiyle, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesini istemiş; bu isteği zımnen reddedilmiştir.
Davacı vekili; davalı
idare işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Denizli İdare Mahkemesi:
11.4.2011 gün ve E:2011/508, K:2011/331 sayı ile, iptali istenilen işlemin
tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekom A.Ş.’nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, uyuşmazlığın
özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar
vermiş, bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Danıştay 5. Daire Başkanlığı: 14.12.2011 gün ve
E:2011/5335, K:2011/7488 sayı ile, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu
hizmetinin yürütmekle görevli ve yetkili kılınması nedeniyle, diğer özel
hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak kimi kamusal ayrıcalıklara ve
yükümlülüklere tabi olan, 406 sayılı Yasa hükümleri ile, kamu kurumlarına
nakil hakkı bulunan personeli ilgili olarak bazı kamusal görevler yüklenen
davalı şirketin, belirtilen görevleri kapsamında tesis ettiği işlemlerin
idari işlem niteliğinde olduğu ve bu işlemlerden kaynaklanan
uyuşmazlıkların idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna varılmakta
olduğu aksi yöndeki kararda isabet görülmediği gerekçesiyle davacının
temyiz isteminin kabulüyle Denizli İdare Mahkemesince verilen kararın
bozulmasına karar vermiş, Mahkemece bozma kararına uyulmuştur.
Davalı vekilince birinci savunma dilekçesinde,
davanın adli yargının görev alanına girdiği öne sürülerek görev itirazında
bulunulmuştur.
DENİZLİ İDARE MAHKEMESİ:
7.11.2012 gün ve E:2012/848 sayı ile, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesi
hükümleri uyarınca, kamu kurumuna nakil hakkı bulunan personelden hizmet
sözleşmesi feshedilenlerin 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesi uyarınca
yeniden kamu personeli statüsüne girdiğinde kendilerine ödenecek ücretin
hesaplanması görevinin idari nitelik taşıdığı, bu hesaplama konusunda T.
Telekomünikasyon A.Ş.'nin görevli kılındığı, anılan şirketin belirlediği
atamaya esas ücrete göre personele atandığı kurumda ödenecek maaşın tespit
edilecek olması dolayısıyla T. Telekomünikasyon A.Ş. tarafından düzenlenen
maaş nakil ilmühaberinin kamu görevlisi olan kişinin hukukunu etkilemesi,
öte yandan davacının kamu kurumuna atanmasıyla kamu personeli statüsüne
girmesi karşısında, kamu görevlisinin maaşının hatalı hesaplandığı
iddiasına dayandırılan ve bu nedenle maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin bir idari
uyuşmazlık yarattığı kuşkusuz olup bu nedenle bu işlemin iptali ile parasal
hak istemiyle açılan davanın görülmesi ve çözümlenmesi görevinin idari
yargıya ait olduğu, gerekçesiyle, davalı idarenin görev itirazının reddine
ve Mahkemelerinin görevliliğine karar vermiştir.
Davalı vekilince süresi içinde verilen dilekçe
ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması
üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI; Telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası
ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
"tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri
kamuya ait bulunan Türk Telekom'un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten,
ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip
olan ve sermayesindeki kamu payı %50' nin altına düşünceye kadar kamu
kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu; özelleştirme kapsamında
bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hazineye ait bulunan
hisselerden % 55'i, Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı
"Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin" % 55 oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar"ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ne satıldığı;
Anayasa'nın 128. maddesinde, "Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve
diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü
oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler,
memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür" hükmünün yer
aldığı; 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı
Kanunla değişik birinci fıkrasında, "Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse
devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri
tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve
ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafından
karşılanır..." denilmek suretiyle yasa koyucu tarafından Türk
Telekom'da çalışan kapsam dışı personelin, kamu personeli sayıldığı; bu
duruma göre, davalı Türk Telekom hisselerinin devrinin fiilen gerçekleştiği
tarihten sonra davacıyla davalı Şirket arasındaki uyuşmazlığın, bir özel
hukuk ilişkisi niteliğini taşıdığı, öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin
Sınırı" başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde: "a)
(Değişik: 8.6.2000-4577/5md) idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,
konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı
iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal
davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c) (Değişik:
18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."ın İdari dava türleri
olarak sayıldığı, kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği; dolayısıyla, işlemin tesis
edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.nin davalı olması karşısında, ortada idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmenin
olanaksız olduğu; belirtilen tüm bu hususlara göre, daha önce davalı
şirkette görev yapmış olan davacının isteminin; özelleştirilen kuruluş
tarafından reddedilmesi üzerine açılan davanın özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu; bu nedenlerle,
2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca
yapılan incelemeye göre; davalı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN’ın davada adli yargı,
Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle
açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı
Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş;
1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve
4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen
dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi
bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve
faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye
Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı
Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü,
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri
de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum,
kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz.
Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile
milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa
ile değişik 2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci
cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan
ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini,
31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel
olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon
A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)”
bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i,
Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom
personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın
29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan
KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün
ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu
iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.Anılan 4502
sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin
(a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği
asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye
sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro,
unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi
üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün
içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen
personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen
hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri
uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam
edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent
hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin
statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı
%50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine
atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve
en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve
üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş
mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere
ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü
almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi
olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya
yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala
bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi
uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar
belirlenerek 4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan
31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan
listede: merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge
Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas
edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak
hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği”
adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı
kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve
sürekli görev yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda
Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu
iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına
göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005
tarih ve 5398 sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam
dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse
devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yapılan
başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava
açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı
2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.)
İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile Denizli İdare Mahkemesinin
Görevlilik Kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, Denizli İdare Mahkemesinin 7.11.2012 gün ve E:2012/848 sayılı GÖREVLİLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/555
KARAR NO: 2013/692
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : M.A.T.
Vekili :
Av. A.F.D.
Davalılar :
1- Nilüfer Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.D.
2- Bursa İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. Y.G.
3- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. E.Ç.D.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
Bursa İli, Nilüfer İlçesi, Ataevler Mahallesi, 1207 Ada, 1 Parselde kayıtlı
taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar
planında okul alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar Nilüfer Belediye Başkanlığı ve Bursa İl
Özel İdaresi vekilleri süresi içinde verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza
fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan tazminat
davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek
görev itirazında bulunmuştur.
BURSA 7. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 22.11.2012 gün
ve E:2012/334 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılar Nilüfer Belediye Başkanlığı ve Bursa İl
Özel İdaresi vekilleri idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalılar Nilüfer Belediye
Başkanlığı ve Bursa İl Özel İdaresi vekilleri görev itirazının, Bursa 7.
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Nilüfer Belediye Başkanlığı ve Bursa İl Özel İdaresi
vekili GÖREV İTİRAZININ, Bursa 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.11.2012 gün
ve E:2012/334 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/557
KARAR NO: 2013/693
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : O.D.
Vekili :
Av. K.E.
Davalı :
Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.Y.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, 20270 Ada, 2 Parsel (20952
ada 1 parsel ve 20400 ada 8 parsel olarak tadil edilen) ve 20274 ada 3
parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın
imar planında belediye rekreasyon tesisleri alanı olarak ayrıldığını,
taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her
türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL
tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına
tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekilinin süresi içinde verdiği dilekçede
özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 17.12.2012 gün
ve E:2012/242 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında belediye rekreasyon tesisleri alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00
TL’nin davalı idareden tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan
yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya
yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
belediye rekreasyon tesisleri alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin
bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin
görev itirazının, Antalya 1. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Antalya 1. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 17.12.2012 gün ve E:2012/242 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/558
KARAR NO: 2013/694
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : M.L.K.
Vekili :
Av. S.Y.
Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.K.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi, 44675 Ada, 38 Parselde
kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın
imar planında kentsel çalışma/rekreasyon alanı olarak ayrıldığını,
taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her
türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL
tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına
tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdikleri dilekçede
özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 10. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 6.12.2012 gün
ve E:2012/331 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.maddeleri
uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu
edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında kentsel çalışma/rekreasyon alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin
davalı idareden tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara
itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve
planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
kentsel çalışma/rekreasyon alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin
bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin
görev itirazının, Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 10.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 6.12.2012 gün ve E:2012/331 sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/559
KARAR NO: 2013/695
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : H.Ç.
Vekili :
Av. V.Ö.
Davalı :
Mamak Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. F.E.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin Ankara İli, Mamak İlçesi, İmrahor-İmar Mahallesi, 50120
Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu,
sözkonusu taşınmazın imar planında sosyo-kültürel tesis alanı olarak
ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya
ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
1.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdikleri dilekçede
özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 13. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 1.11.2012 gün
ve E:2012/277 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekili
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında sosyo-kültürel tesis alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00
TL’nin davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
sosyo-kültürel tesis alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin
bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı vekili görev
itirazının, Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekili GÖREV İTİRAZININ, Ankara 13. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 1.11.2012 gün ve E:2012/277 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/560
KARAR NO: 2013/696
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- C.A., 2- T.K., 3- F.A., 4- G.G., 5-
H.G.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalılar :
1- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. S.K.
2- Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. D.B.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin Ankara İli, Çankaya İlçesi, Mürsel Uluç Mahallesi, 27120
Ada, 14 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu,
sözkonusu taşınmazın imar planında oyun ve spor alanı olarak ayrıldığını,
taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her
türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.000,00 TL
tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına
tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde verdikleri
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 20. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 29.6.2012 gün
ve E:2012/211 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı Çankaya Belediye
Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar
konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden
kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini
talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.maddeleri
uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu
edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında oyun ve spor alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 2.000,00 TL’nin davalı idareden
tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
oyun ve spor alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile, davalı Çankaya
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Ankara 20. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara
20. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 29.6.2012 gün ve E:2012/211 sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/561
KARAR NO: 2013/697
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : O.A.
Vekili :
Av. İ.H.
Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. B.V.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi, 43249 Ada, 1 Parselde
kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın
imar planında rekreasyon alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdikleri dilekçede
özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 14.12.2012 gün
ve E:2012/180 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken
olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin
1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında rekreasyon alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 2.000,00 TL’nin davalı idareden
tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren
belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin
internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir
aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca
belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş
gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
rekreasyon alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin
görev itirazının, Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 3.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 14.12.2012 gün ve E:2012/180 sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/562
KARAR NO: 2013/698
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- A.G., 2- M.B., 3- H.B., 4- O.B., 5-
K.B., 6- R.B., 7- Ç.B., 8- G.B., 9- N.B.
Vekili :
Av. M.Ş.G.
Davalılar :
1- Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili :
Av. Z.H.
2- Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. E.Ö.
3- Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.G.M.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, Demircikara Mahallesi, 6293
Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu,
sözkonusu taşınmazın imar planında semt spor alanı olarak ayrıldığını,
taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her
türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL
tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı ve Gençlik
ve Spor Bakanlığı vekilleri süresi içinde verdikleri dilekçede özetle,
taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 6. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 18.1.2013 gün
ve E:2012/511 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya sonuçların
genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planından
kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında semt spor alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
semt spor alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ,
Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 18.1.2013 gün ve E:2012/511 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/563
KARAR NO: 2013/699
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : M.D.
Vekili :
Av. M.S.G.
Davalılar :
1- İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. G.B.(C.)
2- Esenler Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. S.B.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilin
İstanbul İli, Esenler İlçesi, Atışalanı mevkii, 523 Ada, 5 Parselde kayıtlı
taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar
planında dini tesis alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde verdikleri
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
BAKIRKÖY 10. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 15.11.2012
gün ve E:2012/368 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Esenler Belediye Başkanlığı vekili idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planından
kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu
edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında dini tesis alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
dini tesis alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Esenler Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Bakırköy 10. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Esenler Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ,
Bakırköy 10. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 15.11.2012 gün ve E:2012/368 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/566
KARAR NO: 2013/700
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’ndan kaynaklanan idari para cezasının iptali istemiyle açılan
davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
K.S.
Vekili :
Av. T.Y.
Davalı :
İstanbul Valiliği Emn.Md. C Bölgesi Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü
O L A Y :
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34 GE ….. plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, davacı adına 27.9.2012 tarih ve GO-46441 seri-sıra numaralı
Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para
cezası verilmiştir.
Davacı vekili, idari para cezasının iptal
edilmesi istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
PENDİK 1. SULH CEZA MAHKEMESİ: 9.10.2012 gün ve
D. İş:2012/934 sayı ile, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine karar vermiş,yapılan
itiraz Pendik 4.Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin olarak reddedilmiştir.
Davacı vekili, idari para cezasının iptal
edilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 9. İDARE MAHKEMESİ: 2.1.2013 gün ve
E:2012/2433, K:2013/5 sayı ile, 2918 sayılı Kanun’da,bu Kanun nedeniyle
verilen idari para cezasına karşı idari yargı yerine başvurulacağına
ilişkin bir hüküm bulunmadığından,5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca
davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci
maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine
hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan
görev ve hüküm uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar
‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu
davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin
Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli
yargı dosyası onaylı örneği de temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada gösterilen
idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl
içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır. Ayrıca, araç her
defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüştür.
30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle
değiştirilen 3. maddesinde, "
(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır"; Kanunun
“Başvuru yolu” başlıklı 27.
maddesinin 1. fıkrasında ise "idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir" düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre;
Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer Kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili
olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.
maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326
sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı
açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.Açıklanan nedenlerle, Pendik 1. Sulh Ceza Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Pendik 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 9.10.2012 gün ve D.
İş:2012/934 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/568
KARAR NO: 2013/701
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’ndan kaynaklanan idari para cezasının iptali istemiyle açılan
davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K
A R A R
Davacı :
H.A.
Vekili :
Av. M.F.Y.
Davalı :
İstanbul Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü
O L A Y :
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34 FZ…. plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
davacı adına 10.11.2012 tarih ve GP-559067 seri-sıra numaralı Trafik İdari
Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası
verilmiştir.
Davacı vekili, idari para cezasının iptal
edilmesi istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL 3. SULH CEZA MAHKEMESİ:
28.11.2012 gün ve D. İş:2012/6334,
K:2012/6334 sayı ile, 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının
görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün
idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı
vermiş,verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı vekili,bu kez aynı istemle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 9. İDARE MAHKEMESİ: 26.12.2012 gün ve
E:2012/2382, K:2012/2780 sayı ile, 2918 sayılı Kanun’da,bu Kanun nedeniyle
verilen idari para cezasına karşı idari yargı yerine başvurulacağına
ilişkin bir hüküm bulunmadığından,5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca
davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli
yargı dosyası onaylı örneği de temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüştür.
30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle
değiştirilen 3. maddesinde, "
(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır"; Kanunun
“Başvuru yolu” başlıklı 27.
maddesinin 1. fıkrasında ise "idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir" düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre;
Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer Kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan,
görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle,
yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili
olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer
taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,
mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale
geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.Açıklanan nedenlerle, İstanbul 3. Sulh Ceza
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, İstanbul 3. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 28.11.2012 gün ve
D. İş:2012/6334,K:2012/6334 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/570
KARAR NO: 2013/702
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 14
ve 19. maddelerinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : A. Turizm Tekstil İnş. ve Oto San.
ve Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. D.A.
Davalı : İstanbul Valiliği,Silivri Bölge
Trafik Denetleme İstasyon Amirliği
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce
yapılan incelemede 34 ZM…. plaka sayılı aracın yasa dışı taşımacılık
yaptığının tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına 10.8.2012 tarih
ve GN-995008 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek
1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden
düzenlenen 10.8.2012 tarih ve 189488 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile
araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, araç trafikten men tutanağının iptali
istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 5. İDARE MAHKEMESİ: 23.10.2012 gün ve
E:2012/1663, K:2012/2465 sayıyla; 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu
kez idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine itirazda
bulun-muştur.
SİLİVRİ 1.
SULH CEZA MAHKEMESİ: 28.2.2013 gün ve D. İş:2013/55 sayıyla; 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari
yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle ve
Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer kararlarını da gerekçe göstererek, davanın
çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca
görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
başvurulmasına ve işin incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nin karar
vermesine değin ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp
Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında;
Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, 2247 sayılı Yasa’da öngörülen
koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı
İlke Kararında, “2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…”açıkça
belirtilmiştir. Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı
başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
2247 sayılı Yasa’nın 14.
maddesinde, “Olumsuz görev
uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu
uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza davalarında
ise ayrıca ilgili makamlarca ileri sürülebilir”, 19.maddesinde, “Adli,
idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik
kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya
incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin
görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin
belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik
ikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik
kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı
ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir” denilmiştir.
Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık
çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre
açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri
sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
2247 sayılı Yasanın 19. madde hükmü ile,
yargı merciilerinin Uyuşmazlık Mah-kemesi’ne re’sen başvurabilmelerine
olanak tanınmış olup, böylece 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesine göre
doğabilecek olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi bakımından daha
ekonomik bir yöntem öngörülmüştür.
Buna göre, 19. madde kapsamındaki bir başvuruda
da, 14. maddede öngörülen “... tarafları, konusu ve sebebi aynı olan
dava...” koşulunun aranacağı doğaldır.
Dosyanın incelenmesinden,davacının yukarıda sözü
edilen Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağına istinaden düzenlenen “araç
trafikten men tutanağı”nın iptali istemiyle idari yargı yerinde açtığı
davada, Mahkemece davanın görev yönünden reddine karar verildiği ve kararın
kesinleştiği, davacının 2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin üçüncü
fıkrası uyarınca adına verilen 1.950,00 TL tutarındaki idari para cezasının
kaldırılması istemiyle de adli yargı yerine itirazda bulunduğu ve Mahkemece
, davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi
uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
başvurulmasına ve işin incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nin karar
vermesine değin ertelenmesine karar verildiği anlaşıldığından, olayda,
davanın konusu ve sebebinin aynı olması koşulunun gerçekleşmediği
anlaşılmıştır.
Bu durumda, idari ve adli
yargı yerlerine açılan davaların konusu ve sebebi aynı olmadığından, 2247
sayılı Yasa’nın 14 ve 19. maddelerinde belirtilen koşulların oluşmaması
nedeniyle, başvurunun aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca reddine karar
verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 14 ve 19. maddelerinde
belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, BAŞVURUNUN aynı Yasa’nın 27.
maddesi uyarınca REDDİNE, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/575
KARAR NO: 2013/703
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nun 48/5. maddesi uyarınca verilen idari para cezasına karşı
yapılan itirazın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
S.G.
Vekilleri :
Av. A.A.Y.
Davalı :
İstanbul Valiliği
O L A Y :
İstanbul Valiliği, İl Emniyet Müdürlüğü, Trafik Denetleme Şube
Müdürlüğü’nün 29.6.2012 gün ve GL-001555 seri-sıra sayılı Trafik İdari Para
Cezası Karar Tutanağı ile davacıya, ikinci kez alkollü araç kullanmaktan
dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/5. maddesi uyarınca
814,00TL. para cezası verilmiş; aynı birim tarafından 29.6.2012 tarih ve
128934 sayılı Sürücü Belgesi Geri Alma Tutanağı düzenlenmiştir.
Davacı vekili, idari para cezasının iptali
istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
İSTANBUL 3. SULH CEZA MAHKEMESİ; 31.08.2012 gün
ve Değ.İş:2012/4777, K:2012/4777 sayı ile; ; 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının
görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün
idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş,
verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL
2. İDARE MAHKEMESİ: 27.11.2012 gün ve E:2012/2361, K:2012/2178 sayı ile;
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh
Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece,
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın 48/5. maddesi uyarınca
verilen para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
13.10.1983 tarih ve 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48. maddesinin beşinci fıkrasında(Değişik: 8/1/2003 - 4785/3 md), “Yönetmelik
ile belirtilen miktarların üzerinde alkollü araç kullandığı tespit edilen
sürücülerin, suçun işlendiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde;
birinci defasında sürücü belgeleri altı ay süreyle geri alınır ve
haklarında 265 300 000 lira para cezası uygulanır. İkinci defasında sürücü
belgeleri iki yıl süreyle geri alınır ve haklarında 332 600 000 lira para
cezası uygulanır ve bu sürücüler Sağlık Bakanlığınca, esas ve usulleri
Sağlık ve İçişleri Bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilen
sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine tabi tutulurlar, eğitimi B.ıyla
tamamlayanların belgeleri süresi sonunda iade edilir. Üç veya üçten
fazlasında ise, sürücü belgeleri beş yıl süreyle geri alınır ve altı aydan
aşağı olmamak üzere hafif hapis cezası ile birlikte 532 600 000 lira hafif
para cezası uygulanır. Ayrıca, psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri
uzmanı muayenesine tabi tutulurlar. Bu değerlendirme ve muayene sonrasında
uygun görülenlere, geri alma süresi sonunda sürücü belgeleri iade edilir.
Psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesinin yapılmasına
dair esas ve usuller yönetmelikte gösterilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın
idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalarda
görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüştür.
1.6.2005 tarihinde 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce,
sözü edilen Kanun’un diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile
bunlara karşı yapılacak itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki
etkisinin incelenmesi sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari
yaptırımın, dayanağı olan yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler
Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşulları taşıması,
27. maddenin (1) numaralı bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması
halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin
olanlarına karşı 1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza
mahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev
uyuşmazlıklarında adli yargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
Daha sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı
Kabahatler Kanununun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560
sayılı Yasa’nın 31. maddesinde “(1)
Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin
kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır.”
denilmiştir.19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre,
Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterildiği durumunda
ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin
(1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 3. Sulh Ceza
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle, İstanbul 3. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 31.08.2012 gün ve
Değ.İş:2012/4777, K:2012/4777 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/578
KARAR NO: 2013/704
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: 5996 sayılı Yasa uyarınca
verilen idari para cezasına karşı yapılan itirazın ve ele geçirilen
ilaçların mülkiyetinin kamuya geçirilmesine ilişkin işlemin kaldırılması
istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.E
Vekili :
Av. E.T.
Davalı :
Gölmarmara Kaymakamlığı
O L A Y : İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık
Müdürlüğünde görevli veteriner hekim davacının, İlçe Tarım Müdürlüğündeki
çalışma odasında, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve
Yem Kanunu’nun 13.maddesinde belirtilen satış yerleri dışında veteriner
tıbbi ürünlerin satışını yaptığından bahisle, Gölmarmara Kaymakamlığı İlçe
Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünce, aynı Kanun’un 37.maddesinin birinci
fıkrası (g) bendi uyarınca 11.875 TL. idari para cezası verilmiş, ayrıca
ele geçirilen ilaçların mülkiyetinin kamuya geçirilmesine de karar
verilmiştir.
Davacı
vekili, idari para cezası ile ele geçirilen ilaçların mülkiyetinin kamuya
geçirilmesine ilişkin kararların iptali istemiyle adli yargı yerinde
itirazda bulunmuştur.
AKHİSAR 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 16.11.2012 gün ve
Değ. İş. No:2012/281 sayı ile, Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesi uyarınca
davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik
kararı vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
MANİSA 2. İDARE MAHKEMESİ; 19.12.2012 gün ve E:
2012/590, K:2012/176 sayı ile, Kabahatler Kanunu uyarınca 1.6.2005
tarihinden itibaren açılacak tüm idari yaptırım kararlarına ilişkin
davaların çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,
“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı
başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli
yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki
Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun 37.maddesinin birinci fıkrası (g) bendi
uyarınca verilen 11.875 TL. idari para cezası ile ele geçirilen ilaçların
mülkiyetinin kamuya geçirilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle
açılmıştır.
5996 sayılı Kanun’un “Veteriner tıbbî ürünlerinin toptan ve perakende
satışı, tanıtımı ”
başlığı altında düzenlenen
13.maddesinde, “ (1)Veteriner biyolojik ürünler dışındaki veteriner tıbbî
ürünlerinin toptan satışı, ecza depoları veya veteriner ecza depoları
kanalıyla, perakende satışları ise eczaneler, veteriner muayenehane,
klinik, poliklinik ve hayvan hastaneleri kanalıyla yapılır. Ancak, Bakanlıkça
izin verilmiş süs kuşları ile akvaryum ve egzotik süs hayvanlarını satan
işyerlerinde, veteriner biyolojik ürünler dışındaki sadece bu hayvanlara
mahsus olan veteriner tıbbî ürünler satılabilir. Veteriner biyolojik
ürünlerin satışına ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir.
(2) Veteriner tıbbî ürünlerini
depolayanlar, toptan ve perakende ticaretini yapanlar, alış ve satış ile
ilgili kayıtları tutmak, Bakanlığın belirlediği uygun şartlarda muhafaza
etmek ve denetimlerde her türlü kolaylığı göstermek zorundadır.
(3) Psikotropik ve narkotik veteriner
tıbbî ürünleri, bu Kanun hükümlerine ilave olarak uyuşturucularla ilgili
özel kanunlara da tâbidir. Bu ürünler sadece klinisyen veteriner hekimlere,
veteriner fakültelerinin ilgili birimlerine satılabilir, sadece veteriner
hekimler tarafından uygulanır ve Bakanlığın izni olmadıkça devredilemez ve
satılamaz. Bu ürünler için azaltılmış olsa dahi tanıtım numunesi
hazırlanamaz.
(4) Veteriner sağlık ürünlerinin
tanıtımına ilişkin düzenlemeler Bakanlıkça belirlenir. Ancak, psikotropik
ve narkotik etkili veteriner tıbbî ürünlerinin kitlesel iletişim
vasıtalarıyla hatırlatıcı ya da bilgilendirici tanıtımı yapılamaz.
(5) Veteriner sağlık ürünlerinin
ambalajında satış fiyatının belirtilmesi zorunludur. Bakanlık, ülke
ihtiyaçları, piyasa koşulları, kamu yararı ve hizmetin gereklerini dikkate
alarak gerektiğinde satış fiyatlarını belirleyebilir.
(6) Bu maddenin uygulanması ile ilgili
usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir” denilmiş; “Veteriner sağlık ürünleri ile ilgili
yaptırımlar” başlıklı 37.maddesinin birinci fıkrası (g) bendinde ise; “13 üncü maddede belirtilen satış yerleri dışında
veteriner tıbbî ürünlerin satışını yapan yer sahiplerine onbin Türk Lirası
idarî para cezası verilir; ürünlere el konularak mülkiyetinin kamuya
geçirilmesine karar verilir” hükmü yer almıştır.
Olayda, dava, idari para cezası ile ele
geçirilen ilaçların mülkiyetinin kamuya geçirilmesine ilişkin kararın iptali
istemiyle açılmış olup ; 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı,
Gıda ve Yem Kanunu’nda idari para cezası ile mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin hususlar düzenlenmiş; ancak, bu idari yaptırımlara
karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Öte
yandan;30.3.2005
tarih ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun birinci mad-desinde, “Bu
Kanunda; toplum düzenini, genel ahlâkı, genel sağlığı, çevreyi ve ekonomik
düzeni korumak amacıyla;
a) Kabahatlere ilişkin genel ilkeler,
b) Kabahatler karşılığında uygulanabilecek olan
idari yaptırımların türleri ve sonuçları,
c) Kabahatler dolayısıyla karar alma süreci,
d) İdari yaptırıma ilişkin kararlara karşı kanun
yolu,
e) İdari yaptırım kararlarının yerine
getirilmesine ilişkin esaslar,
belirlenmiş ve çeşitli kabahatler
tanımlanmıştır” denilerek Kanunun amaç ve kapsamı belirlenmiş; ikinci kısmında
yer alan 32 ila 43. maddelerinde, Türk Ceza Kanunu kapsamı dışında kalan
çeşitli kabahatler sayılarak, bu eylemlere yaptırımlar öngörülmüştür.Anılan
Kanun’un 2. maddesinde, “kabahat” deyiminden, kanunun karşılığında idari
yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlığın anlaşılacağı; 16. maddesinde,
kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların “idari para
cezası” ve “idari tedbirler”den ibaret bulunduğu; “idari tedbirler”in de
mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler
olduğu belirtilmiştir.
Kanun’un “Mülkiyetin kamuya geçirilmesi”
başlıklı 18.maddesinde de:
“(1) Kabahatin konusunu
oluşturan veya işlenmesi suretiyle elde edilen eşyanın mülkiyetinin kamuya
geçirilmesine, ancak kanunda açık hüküm bulunan hallerde karar verilebilir.
(2) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine
ilişkin karar, eşyanın;
a)
Kullanılmaz hale getirilmesi,
b)
Niteliğinin değiştirilmesi,
c)
Ancak belli bir surette kullanılması,
Koşullarından
birinin yerine getirilmesine bağlı olarak belli bir süre geciktirilebilir.
Belirlenen süre zarfında koşulun yerine getirilmemesi halinde eşyanın
mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
(3) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine
ilişkin karar kesinleşinceye kadar ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından
eşyaya elkonulabileceği gibi; eşya, kişilerin muhafazasına da
bırakılabilir.
(4) Eşyanın mülkiyeti, kanunda açık hüküm
bulunan hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşuna, aksi takdirde Devlete
geçer.
(5) Eşyanın mülkiyetinin kamuya
geçirilmesine karar verilebilmesi için fail hakkında idari para cezası veya
başka bir idari yaptırım kararı verilmiş olması şart değildir.
(6) Kaim değerin mülkiyetinin kamuya
geçirilmesine de karar verilebilir.
(7) Mülkiyeti kamuya geçirilen eşya, başka
suretle değerlendirilmesi mümkün olmazsa imha edilir.
(8) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine
ilişkin karar, kesinleşmesi halinde yerine getirilir”
denilmiştir.
Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve
5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, “ (1) Bu
Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para
cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün
fiiller hakkında,
uygulanır” ”; Kanunun “Başvuru yolu”
başlıklı 27. maddesinin 1.
fıkrasında ise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine
ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi
tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler
Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,
diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer
kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para
cezası ile mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden olduğu, 5996 sayılı
Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nda da bu idari
yaptırım kararlarına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacak olması nedeniyle,
görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate
alınacağından, idari para cezasına ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi
işlemine karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Akhisar 2. Sulh Ceza
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Akhisar 2. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 16.11.2012 gün ve
Değ. İş. No:2012/281 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/579
KARAR NO: 2013/705
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ
YARGI YERİNDE çözüm-lenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
G.Y.
Davalı :
İstanbul Valiliği
O L A Y :
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34 CBH…. plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
davacı adına 7.11.2012 tarih ve GH-771221 seri-sıra numaralı Trafik İdari
Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası
verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 7.11.2012 tarih ve
223794 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile
trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile aracın 60 gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 6. İDARE MAHKEMESİ: 19.11.2012 gün ve
E:2012/2090, K:2012/2288 sayı ile; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı,
bu kez aynı istemle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
KARTAL 6.
SULH CEZA MAHKEMESİ: 21.11.2012 gün ve D. İş:2012/1017, K:2012/1017 sayı
ile; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para
cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş
olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş,karar itiraz edilmeden
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
I-İLK İNCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, idari
yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar
uyarınca incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve
yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112.
maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi hususunun trafik ve
sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir
süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen
para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı
Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine,
5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi
durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının
verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev
alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım
kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle
birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen
idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği, ancak; idari
para cezasına konu işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak trafikten
men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri
anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı
Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 6. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, İstanbul 6. İdare Mahkemesi’nin 19.11.2012 gün ve
E:2012/2090, K:2012/2288 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/582
KARAR NO: 2013/706
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
S.S. Kongre Org. Tanıtım Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Vekili :
Av. E.Ö.
Davalı :
İstanbul Valiliği
O L A Y :
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 16 YZ… plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
sürücü belgesi sahibi S.F. adına 5.10.2012 tarih ve GO-101947 seri-sıra
numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL
idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden araç sahibi
davacı adına düzenlenen 5.10.2012 tarih ve 210493 sayılı Araç Trafikten Men
Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına
alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile aracın 60 gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 1. İDARE MAHKEMESİ: 31.10.2012 gün ve
E:2012/1923, K:2012/1773 sayı ile; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki
suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı
yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde bakılacağının
düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
kesinleşmiştir.
Davacı,
bu kez aynı istemle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
PENDİK 2.
SULH CEZA MAHKEMESİ: 21.1.2013 gün ve D. İş:2013/84 sayı ile; 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari
yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın
çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş,karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’
sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlara
bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan
itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler.
İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip
çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde,
olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde
incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, adli yargı dosyasının; davacının istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine, önceki
görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği
görülmekte ise de; dosya içersinde idari yargı yerince verilmiş görevsizlik
kararının kesinleşme şerhli onaylı örneği mevcut olduğundan, sonuçta usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326
sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından,
idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun
27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar
uyarınca incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve
yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112.
maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi hususunun trafik ve
sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir
süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen
para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı
Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine,
5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile
ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen
idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği, ancak; idari
para cezasına konu işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak trafikten
men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri
anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı
Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 1. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, İstanbul 1. İdare Mahkemesi’nin 31.10.2012 gün ve
E:2012/1923, K:2012/1773 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/583
KARAR NO: 2013/707
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
T.K.
Davalı :
İstanbul Valiliği
O L A Y :
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34 BD …. plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
sürücü belgesi sahibi H.K. adına 8.10.2012 tarih ve GO-590036 seri-sıra
numaralı, araç sahibi davacı adına 8.10.2012 tarih ve GO-590037 seri-sıra
numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanakları düzenlenerek ayrı ayrı
1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden
davacı adına düzenlenen 8.10.2012 tarih ve 211572 sayılı Araç Trafikten Men
Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına
alınmıştır.
Davacı ile
Hüseyin Karakurluk, idari para cezaları ve aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmışlardır.
İSTANBUL
8. İDARE MAHKEMESİ: 19.10.2012 gün ve E:2012/1842, K:2012/1970 sayı ile;
2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara
Trafik Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh
Ceza Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın
çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı,
bu kez adına düzenlenen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle adli
yargı yerine itirazda bulunmuştur.
KARTAL 6.
SULH CEZA MAHKEMESİ: 21.11.2012 gün ve D. İş:2012/1041 sayı ile; 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında
idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle
davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik
kararı vermiş,yapılan itiraz Kartal 4. Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin
olarak reddedilmiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine
hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli ceza
mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının anlaşılması,
bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’
sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlara
bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan
itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler.
İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip
çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde,
olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde
incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında, davacının
adına düzenlenen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açtığı davalar
yönünden, 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz
görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının; 15. maddede belirtilen
yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını
veren mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar
uyarınca incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve
yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112.
maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi hususunun trafik ve
sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir
süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen
para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı
Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine,
5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin
amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile
ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği, ancak; idari
para cezasına konu işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak trafikten
men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri
anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı
Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 8. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna,
bu nedenle, İstanbul 8. İdare Mahkemesi’nin 19.10.2012 gün ve E:2012/1842,
K:2012/1970 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/586
KARAR NO: 2013/708
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek
2. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve aracın 15 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan
davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
T.G.
Davalı :
Bergama Bölge Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan
incelemede 34 H…. plaka sayılı aracın amaç dışı kullanıldığının (korsan
işletildiği) tespit edildiğinden bahisle; 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2. maddesi uyarınca, davacı adına 4.9.2012 tarih ve GJ-946030
seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 650
TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen
4.9.2012 tarih ve 2658 sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 15 gün
süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile aracın 15 gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle adli
yargı yerinde itirazda bulunmuştur.
BERGAMA SULH CEZA MAHKEMESİ: 18.10.2012 gün ve
D.İş:2012/570 sayı ile, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş,verilen karar itiraz
edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İZMİR 2. İDARE MAHKEMESİ: 26.12.2012 gün ve
E:2012/2055, K:2012/2331 sayı ile, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının;15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, adli
yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 15 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesinde, “(Ek: 17/10/1996 - 4199/43 md.
Değişik: 21/5/1997 - 4262/4 md.), Araçlarını motorlu araç tescil ve
trafik belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine
izin veren araç sahipleri 14 400 000 lira para cezası ile cezalandırırlar.
Ayrıca, araç onbeş gün süre ile trafikten men
edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 15 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın onbeş gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar
uyarınca incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve
yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112.
maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi hususunun trafik ve
sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir
süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın onbeş gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi uyarınca verilen para cezasının
çözüm yerinin adli yargı, aracın 15 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı
Yasa’nın 31. maddesinde "
(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine,
5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin
amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile
ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği, ancak; idari
para cezasına konu işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak trafikten
men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri
anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı
Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesi uyarınca verilen para
cezasının ve aracın 15 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
kararın iptali istemiyle açılan davanın
çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İzmir 2. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, İzmir 2. İdare Mahkemesi’nin 26.12.2012 gün ve
E:2012/2055, K:2012/2331 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/588
KARAR NO: 2013/709
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 3516 sayılı Ölçüler ve
Ayar Kanunu uyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
A. Akaryakıt Nakl. Gıda İnş. Taahhüt San. Tic. Ltd. Şti.
Vekili :
Av. H.K.
Davalı :
Muğla Valiliği
O L A Y :
Muğla Valiliği Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğünce yapılan denetimler
sırasında, davacıya ait istasyonda, 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu’nun
yasaklarla ilgili 14/d maddesinde belirtilen “damga süresi geçmiş ölçü
aleti” kullandığının tespit edildiğinden bahisle, 13.9.2010 tarih ve
2010/12 sayılı karar ile davacı adına aynı Kanun’un 15/c. maddesi uyarınca
22.880,00 TL idari para cezası verilmiştir.
Davacı vekili, idari para cezasının kaldırılması
istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
KÖYCEĞİZ SULH CEZA MAHKEMESİ: 25.10.2010
gün ve D.İş No: 2010/184 sayı ile, para cezasının damga süresi geçmiş ölçü
aleti tespit tutanağı uyarınca verildiği,öncelikle bu tutanağın iptali
gerektiği,bu durumda 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre
idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın da
verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine karar vermiş,yapılan itiraz
Muğla 1.Ağır Ceza Mahkemesince kesin olarak reddedilmiştir.
Davacı vekili, aynı istekle bu kez, idari
yargı yerinde dava açmıştır.
MUĞLA 2. İDARE MAHKEMESİ: 27.2.2013 gün ve E:
2012/1268 sayı ile, 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu uyarınca verilen
para cezasına karşı aynı Kanun’da başvurulacak yargı yolu
belirtilmediğinden, görev konusunda bir düzenleme bulunmaması karşısında
5326 sayılı Yasa uyarınca davanın adli yargı yerinde görülüp
çözümlenmesinin gerektiği gerek-çesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına ve işin
incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nin karar vermesine değin ertelenmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,
“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından,
bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari yargı yerince, 2247 sayılı Yasa’nın 19.
maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının
Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu’nun 14.
maddesinin (d) fıkrasına aykırılık nedeniyle aynı Kanun’un 15. maddesinin
(c) fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle
açılmıştır.
11.1.1989 tarih ve 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar
Kanunu’nun “Yasaklar” başlıklı 14. maddesinin (d) bendinde, “Damgası
kopmuş, bozulmuş, periyodik muayene zamanında müracaat edilmemiş veya damga
süresi geçirilmiş veya damgaları iptal edilmiş ölçü ve ölçü aletlerinin
kullanılması, satışa arzı veya satılması, alım satım yerlerinde bulundurulması,
damgaları iptal edilmiş ölçü ve ölçü aletlerinin, tamirlerinden sonra
tekrar muayene ve damga yaptırılmadan sahiplerine teslimi, (…) Yasaktır ”
hükmüne yer verilmiş; aynı Yasa’nın “İdari Cezalar” başlıklı (Değişik:23/1/2008 – 5728/461 md.)
15. maddesinin (c) bendinde, “Damgası kopmuş,
bozulmuş, damga süresi dolmuş ölçü aletini kullanan kişiye, bin Türk Lirası
idarî para cezası verilir. Ayrıca bu ölçü aletlerine el konularak
mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir ” denilmiştir.
Olayda, dava idari para cezasının kaldırılması
istemiyle açılmış olup; 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu’nda idari para
cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.Öte
yandan; 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006
günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, " (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para
cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün
fiiller hakkında,
uygulanır"; Kanunun
“Başvuru yolu” başlıklı 27.
maddesinin 1. fıkrasında ise, "İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir" düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemeye göre; Kabahatler Kanunu’nun,
idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu’nda da idari
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından, idari para
cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Muğla 2. İdare
Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile Köyceğiz Sulh Ceza Mahkemesince
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Muğla 2. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ
ile, Köyceğiz Sulh Ceza Mahkemesi’nin 25.10.2010 gün ve D.İş No: 2010/184
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/589
KARAR NO: 2013/710
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- H.S., 2- İ.S.
Vekili :
Av. S.S.
Davalılar :
1- Nilüfer Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.D.
2- Bursa İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. Y.G.
3- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. E.Ç.D.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin Bursa İli, Nilüfer İlçesi, Beşevler Mahallesi, 814 Ada, 1
Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu
taşınmazın imar planında okul alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı Nilüfer Belediye Başkanlığı ve Bursa İl
Özel İdaresi vekilleri süresi içinde verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza
fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan tazminat
davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek
görev itirazında bulunmuştur.
BURSA 7. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 22.11.2012 gün
ve E:2012/485 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Nilüfer Belediye Başkanlığı ve Bursa İl
Özel İdaresi vekilleri idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek
yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında okul
alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar
verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, Davalı Nilüfer Belediye
Başkanlığı ve Bursa İl Özel İdaresi vekilleri görev itirazının, Bursa 7.
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Nilüfer Belediye Başkanlığı ve Bursa İl Özel İdaresi
vekilleri GÖREV İTİRAZININ, Bursa 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.11.2012
gün ve E:2012/485 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/590
KARAR NO: 2013/711
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : H.Y.
Vekili :
Av. A.F.D.
Davalılar :
1- Nilüfer Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.D.
2- Bursa İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. Y.G.
3- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. E.Ç.D.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkillinin
Bursa İli, Nilüfer İlçesi, Beşevler Mahallesi, 814 Ada, 1 Parselde kayıtlı
taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar
planında okul alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Nilüfer Belediye Başkanlığı ve Bursa İl
Özel İdaresi vekilleri süresi içinde verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza
fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan tazminat
davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek
görev itirazında bulunmuştur.
BURSA 7. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 20.11.2012 gün
ve E:2012/325 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Nilüfer Belediye Başkanlığı ve Bursa İl
Özel İdaresi vekilleri idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay
DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde
yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Nilüfer Belediye
Başkanlığı ve Bursa İl Özel İdaresi vekilleri görev itirazının, Bursa 7.
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Nilüfer Belediye Başkanlığı ve Bursa İl Özel İdaresi
vekilleri GÖREV İTİRAZININ, Bursa 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 20.11.2012
gün ve E:2012/325 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/591
KARAR NO: 2013/712
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- N.K., 2- N.Y.
Vekili :
Av. A.F.D.
Davalılar : 1- Nilüfer Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.D.
2- Bursa İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. Y.G.
3- Milli Eğitimi Bakanlığı
Vekili :
Av. E.Ç.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin Bursa İli, Nilüfer İlçesi, Demirci Mahallesi, 3347 Ada, 7
Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu
taşınmazın imar planında okul alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalılar Nilüfer Belediye Başkanlığı ve Bursa İl
Özel İdaresi vekilleri süresi içinde verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza
fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan tazminat
davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek
görev itirazında bulunmuştur.
BURSA 7. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 20.11.2012 gün ve
E:2012/314 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılar Nilüfer Belediye Başkanlığı ve Bursa İl
Özel İdaresi vekilleri idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı
görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalılar Nilüfer Belediye
Başkanlığı ve Bursa İl Özel İdaresi vekilleri görev itirazının, Bursa 7.
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Nilüfer Belediye Başkanlığı ve Bursa İl Özel İdaresi
vekilleri GÖREV İTİRAZININ, Bursa 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 20.11.2012
gün ve E:2012/314 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/592
KARAR NO: 2013/713
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan
tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.O.K.
Vekili :
Av. S.K.
Davalılar :
1- Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. E.N.C.
2- Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.K.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yakacık Mahallesi, 44269 Ada, 1 Parselde
kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın
imar planında ağaçlandırılacak alan olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde verdikleri
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 20. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 16.1.2013 gün
ve E:2012/446 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalılar vekillerinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
Davanın, mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı,
dava dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak nitelendirilmesine
ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı,
dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline tahsiline hükmedilmesi istemine
ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin 1. fıkrasının b
bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında ağaçlandırılacak alan olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı
idarelerden tahsili, taşınmazın davalılar lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir.
Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de
yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
ağaçlandırılacak alanda kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı
ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile, davalılar
vekillerinin görev itirazının, Ankara 20. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılar vekillerinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara
20. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 16.1.2013 gün ve E:2012/446 sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/593
KARAR NO: 2013/714
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : Y.G.
Vekili :
Av. S.S.O.
Davalı :
İl Özel İdaresi’ne İzafeten Ankara Valiliği
Vekili : Av. S.K.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
Ankara İli, Çankaya İlçesi, İlker Mahallesi, 27065 Ada, 1 Parselde kayıtlı
taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar
planında okul alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 44.950,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdiği dilekçede
özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 20. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 16.1.2013 gün
ve E:2012/457 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 44.950,00 TL’nin davalı
idareden tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama
İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan
kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin
nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya
yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin
görev itirazının, Ankara 20. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 20.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 16.1.2013 gün ve E:2012/457 sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/594
KARAR NO: 2013/715
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : B.Ö.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalılar :
1- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. B.V.
2-
Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. O.S.
3- Kültür
ve Turizm Bakanlığı
Vekili :
Av. B.A.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Alacaatlı Mahallesi, 43660 Ada, 1 Parselde
kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın
imar planında sosyo kültürel tesis alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.000,00 TL tazminatın yasal
faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde verdikleri
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 15. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 28.12.2012 gün
ve E:2012/37 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı ve Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekillerinin idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında sosyo kültürel tesis alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 2.000,00
TL’nin davalı idareden tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin
ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,
gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
sosyo kültürel tesis alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin
bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile, davalılar Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazının, Ankara
15. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve
Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekillerinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
28.12.2012 gün ve E:2012/37 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/595
KARAR NO: 2013/716
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : N.G.
Vekili :
Av. Ö.F.Y.
Davalılar :
1- Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. T.K.
2- T.C.
Sağlık Bakanlığı
Vekili :
Av. S.B.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
Ankara İli, Çankaya İlçesi, Karakusunlar Mevkiinde kain, 27557 Ada, 5
Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu
taşınmazın imar planında sağlık ve kreş alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde verdikleri
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 9. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 6.12.2012 gün
ve E:2012/183 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalılar vekillerinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında sağlık ve kreş alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı
idarelerden tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
sağlık ve kreş alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı
ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile, davalılar
vekillerinin görev itirazının, Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılar vekillerinin
GÖREV İTİRAZININ, Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 6.12.2012 gün
ve E:2012/183 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/596
KARAR NO: 2013/717
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : Ö.A.
Vekili :
Av. R.I.
Davalı :
Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. A.Ü.K.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
Ankara İli, Etimesgut İlçesi, Bağlıca Köyü, 46881 Ada, 1 Parselde kayıtlı
taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar
planında okul alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 600.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdiği dilekçede
özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
SİNCAN 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 12.6.2012 gün
ve E:2012/371 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekili
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 600.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı idare vekili görev
itirazının, Sincan 1. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı idare vekili GÖREV İTİRAZININ, Sincan 1. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 12.6.2012 gün ve E:2012/371 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/597
KARAR NO: 2013/718
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar :
1- Z.S., 2- O.S., 3- Ş.Ş. Vekili :
Av. A.Ş.
Davalı :
Sağlık Bakanlığı
Vekili : Av. H.K.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin Ankara İli, Çankaya İlçesi, Hilal Mahallesi, 27643 Ada, 3
Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu
taşınmazın imar planında sağlık alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep
ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal
faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdikleri dilekçede
özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 18. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 12.4.2012 gün
ve E:2011/586 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında sağlık alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
sağlık alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin
görev itirazının, Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Ankara 18.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 12.4.2012 gün ve E:2011/586 sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/599
KARAR NO: 2013/719
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- S.K., 2- A.K., 3- H.K., 4- Ş.K.
varisleri: a) H.U., b) E.K., c) Ş.K., d) G.U., e) M.K.
5-
F.K. varisleri: a) F.Ö., b) G.Ö., d) N.K. d) N.G., e) N.K., f) E.O.
Vekili :
Av. V.B.A.
Davalılar :
1- Esenler Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. E.K.
2-
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. M.Ö.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin İstanbul İli, Esenler Atışalanı’nda bulunan Havaalanı
Mahallesi, 24 pafta 756 parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak
malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında kısmen yol, kısmen
de kentsel hizmet alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde verdikleri
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
BAKIRKÖY 10. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 11.9.2012
gün ve E:2012/224 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar
vermiştir.
Davalı Esenler Belediye
Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında kısmen yol, kısmen de kentsel hizmet alanı olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik
10.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan
terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
kısmen yol, kısmen de kentsel hizmet alanında kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür
yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile, davalı Esenler Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının, Bakırköy 10. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Esenler
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Bakırköy 10. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 11.9.2012 gün ve E:2012/224 sayılı REDDİNE İLİŞKİN
KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/601
KARAR NO: 2013/720
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının
rahatsızlığında kullanılan stentlerin bedelinin tarafına ödenmemesi üzerine
açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
İ.Ö.
Davalılar :
İdari Yargıda
1- Espiye Kaymakamlığı (Espiye Devlet Hastanesi)
2- Giresun Valiliği (Giresun İl Sağlık
Müdürlüğü)
Adli Yargıda
Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :
Av. M.Ö.
O L A Y :
Espiye Devlet Hastanesinde Ayniyat Saymanı olarak çalışmakta olan
davacının, (devredilen Emekli Sandığı iştirakçisi), kalp rahatsızlığının
tedavisinde kullanılan stentlerin bedelinin tarafına ödenmesi istemiyle
3.3.2010 tarihinde yaptığı başvurunun, 9.3.2010 tarihinde Giresun Valiliği
İl Sağlık Müdürlüğünce reddedilmesi üzerine, ret işleminin iptali ile, ilaç
salınımlı stentlere ödemiş olduğu toplam 6.712,64 TL’nin, kuruma başvuru
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalıdan tahsili
istemiyle, idari yargı yerinde dava açmıştır.
ORDU İDARE MAHKEMESİ: 29.12.2010 gün, E:2010/326, K:2010/1732
sayı ile, 5510 sayılı Yasanın 102. ve 104. ve geçici 12. maddelerinden söz
ederek, davacının toplamda 6.712,64 TL olan tedavi giderinin tamamının,
sağlık sigortası kapsamında, sağlık uygulama tebliğine göre davalı kurumca
ödenmemesine ilişkin 9.3.2010 tarih ve 1791-3197 sayılı işlemin iptali
istemiyle bakılan dava açılmış ise de, tedavi giderinin Kurumca
ödenmemesinden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin adli yargı
olduğu, mahkemelerinin görevsiz olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle,
davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı bu kez aynı
istemle Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına karşı adli yargı yerinde dava
açmıştır. (Ancak dava devam ederken davacının vefatı üzerine davacının
murislerince davaya devam edilmiştir.)
Giresun 1. Asliye
Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla): 29.11.2011 gün ve E:2011/8,
K:2011/526 sayı ile, davanın kısmen kabulüne, 6.480.00 TL’nin 3.3.2010 tarihinden
itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacılara
verilmesine fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermiş; bu karar davalı
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca temyiz edilmiş; Yargıtay 10. Hukuk
Dairesi 3.4.2012 gün ve E:2012/339, K:2012/6583 sayı ile, yargılama
devamında ölen sigortalının, tedavisinin yapıldığı 9.9.2009 tarihinde memur
olarak çalıştığı anlaşılmakta olup, tedavisinin yapıldığı tarih itibariyle
sağlık sigortası açısından 5510 sayılı Yasa kapsamında bulunmayıp, 5434
sayılı Yasa kapsamında olduğu gözetilerek, davanın, görevsizlik nedeniyle
reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek yazılı şekilde
karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğu nedeniyle davalı
kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazlarının kabulü ve hükmün
bozulmasına karar vermiştir.
GİRESUN 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞ MAHKEMESİ
SIFATIYLA):10.7.2012 gün ve E:2012/345, K:2012/424 sayı ile, bozma kararına
uyarak, dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı İbrahim Özcan’ın mirasçıları Nergiz
Özcan, Cüneyt Özcan, Ercüment Özcan vekilleri Av. Burcu Ocak Öğütücü
tarafından adli ve idari yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları
nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istenmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca
yapılan incelemeye göre;
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, ancak her iki yargı kolunda gösterilen davalı idareler farklı ise
de, sonuç itibariyle aynı işlemin iptali istemiyle işlemi tesis edebilecek
konumda olan idarelere karşı dava açıldığı, idari ve adli yargı
dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi
üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Espiye Devlet Hastanesinde Ayniyat Saymanı
olarak görev yapmakta olan davacının, (devredilen Emekli Sandığı iştirakçisi),
kalp rahatsızlığının tedavisinde kullanılan 6.712,64 TL tutarındaki
stentlerin bedelinin faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle yaptığı
başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile ödenen bedelin faiziyle
birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, kamu görevlisi olan
davacıya Özel Gaziosmanpaşa Hastanesinde 9.9.2009 tarihinde stent
takıldığı, davacı tarafından stentlerin bedelinin ödenmesi istemiyle
3.3.2010 tarihinde idareye başvurulduğu, bu başvurunun 9.3.2010 tarihinde
reddedilmesi üzerine dava açıldığı ancak dava devam ederken davacının
vefatı üzerine mirasçılarınca davanın takip edildiği anlaşılmıştır.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar
ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar
kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar),
kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına
çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar,
(Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli
Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal
güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş
farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden
tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun
iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E:
2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile
birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli
Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve
diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan
(başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul
edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda
düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü
maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden
önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul
ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil
5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa
Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile
reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan
“…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş
Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz
başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169
sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla
birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak
şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar,
evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve
bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam
edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve
diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun
4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve
haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve
esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır.
5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık
esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler
idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz
etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal
Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir.
Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve
Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun
hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya
başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun
hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun
değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki;
T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır
” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas
alınacağı tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal
Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari
işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihte kamu görevlisi olan davacı
tarafından açılan davanın, görüm ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ordu İdare Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ordu İdare Mahkemesi’nin 29.12.2010 gün, E:2010/326, K:2010/1732 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/602
KARAR NO: 2013/721
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma
nakledilen davacının, özelleştirme tarihinden sonra tesis edilen işlemin
iptali istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk
K
A R A R
Davacı :
S.İ.
Vekili : Av. S.K.D.
Davalılar : 1- Kültür ve Turizm Bakanlığı
2- Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. N.B.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı, 4.1.2010
tarihinde Kırıkkale Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü’ne atanmıştır.
Davacı 1.6.2012 tarihli dilekçesiyle, maaş
nakil ilmühaberinin düzeltilmesini istemiş; bu istemi 13.06.2012 gün ve
131078 sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel
Müdürlüğü işlemi ile reddedilmiştir.
Davacı vekili; davalı
idare işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı Türk Telekom A.Ş. vekilince birinci
savunma dilekçesinde, davanın adli yargının görev alanına girdiği öne
sürülerek görev itirazında bulunulmuştur.
KIRIKKALE İDARE MAHKEMESİ:
6.11.2012 gün ve E:2012/421 sayı ile, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin
yukarıda yazılı hükümleri uyarınca, kamu kurumuna nakil hakkı bulunan personelden
hizmet sözleşmesi feshedilenlerin 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesi uyarınca
yeniden kamu personeli statüsüne girdiğinde kendilerine ödenecek ücretin
hesaplanması görevinin idari nitelik taşıdığı, bu hesaplama konusunda T.
Telekomünikasyon A.Ş.'nin görevli kılındığı, anılan şirketin belirlediği
atamaya esas ücrete göre personele atandığı kurumda ödenecek maaşın tespit
edilecek olması dolayısıyla T. Telekomünikasyon A.Ş. tarafından düzenlenen
maaş nakil ilmühaberinin kamu görevlisi olan kişinin hukukunu etkilemesi,
öte yandan davacının kamu kurumuna atanmasıyla kamu personeli statüsüne
girmesi karşısında, kamu görevlisinin maaşının hatalı hesaplandığı
iddiasına dayandırılan ve bu nedenle maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin bir idari
uyuşmazlık yarattığı kuşkusuz olup bu nedenle bu işlemin iptali ile parasal
hak istemiyle açılan davanın görülmesi ve çözümlenmesi görevinin idari
yargıya ait olduğu, gerekçesiyle, davalı idarenin görev itirazının reddine
ve Mahkemelerinin görevliliğine karar vermiştir.
Davalı Türk Telekom A.Ş. vekilince süresi içinde
verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle
başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI; Telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası
ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
"tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri
kamuya ait bulunan Türk Telekom'un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten,
ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip
olan ve sermayesindeki kamu payı %50' nin altına düşünceye kadar kamu
kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu; özelleştirme kapsamında
bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hazineye ait bulunan
hisselerden % 55'i, Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı
"Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin" % 55 oranındaki Hissesinin
Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe
Konulması Hakkında Karar"ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış
Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ne satıldığı; Anayasa'nın 128.
maddesinde, "Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel
kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu
hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu
görevlileri eliyle görülür" hükmünün yer aldığı; 406 sayılı Yasa'nın
Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanunla değişik birinci
fıkrasında, "Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde
ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a)
bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen
asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli
personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır..." denilmek suretiyle yasa
koyucu tarafından Türk Telekom'da çalışan kapsam dışı personelin, kamu
personeli sayıldığı; bu duruma göre, davalı Türk Telekom hisselerinin
devrinin fiilen gerçekleştiği tarihten sonra davacıyla davalı Şirket
arasındaki uyuşmazlığın, bir özel hukuk ilişkisi niteliğini taşıdığı, öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde: "a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5md) idari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları, c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar."ın İdari dava türleri olarak sayıldığı, kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabileceği; dolayısıyla, işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.nin
davalı olması karşısında, ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğu; belirtilen tüm bu
hususlara göre, daha önce davalı şirkette görev yapmış olan davacının
isteminin; özelleştirilen kuruluş tarafından reddedilmesi üzerine açılan
davanın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin
görevli bulunduğu; bu nedenlerle, 2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13. maddeleri
gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığı’na gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca
yapılan incelemeye göre; davalı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN’ın davada adli yargı,
Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı
Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş;
1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve
4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen
dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi
bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve
faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye
Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı
Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü,
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri
de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum,
kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz.
Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile
milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa
ile değişik 2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci
cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan
ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini,
31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel
olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i,
Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom
personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın
29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan
KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün
ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu
iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.Anılan 4502
sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin
(a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği
asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye
sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro,
unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi
üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün
içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen
personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen hükümler
saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır.
Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş
mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu
tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent hükmü, 4673 ve 5189
sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a) Personelin statüsü:
(Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu payı %50’nin altına
düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklarda
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip olma ve en az dört
yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:
16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca
istihdam edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve
şartlar Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmünü almış; aynı
maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında da iş mevzuatına tabi olan Türk
Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin kendilerini atamaya yetkili olan
Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi
uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar
belirlenerek 4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan
31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan
listede: merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge
Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas
edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak
hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği”
adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı
kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve
sürekli görev yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda
Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu
iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına
göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005
tarih ve 5398 sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse
devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi
ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yapılan
başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı
2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.)
İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile Kırıkkale İdare Mahkemesinin
Görevlilik Kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, Kırıkkale İdare Mahkemesinin 6.11.2012 gün ve E:2012/421 sayılı
GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/603
KARAR NO: 2013/722
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’de çalışırken 4046 sayılı Yasa’nın 22. maddesi uyarınca başka kuruma
nakledilen davacının, özelleştirme tarihinden sonra tesis edilen işlemin
iptali istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı :
R.B.
Vekili : Av. S.K.D.
Davalılar :
1- Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili :
Av. Ö.K.
2- Türk
Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. N.B.
O L A Y : İl Telekom Müdürlüğünde görev yapmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı,
16.3.2010 tarihinde Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğü emrine atanmıştır.
Davacı 25.5.2012 tarihli dilekçesiyle,
maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesini istemiş; bu isteği 06.06.2012 gün
ve 593 sayılı Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğü İdari ve Mali İşler Dairesi
Başkanlığı işlemi ile reddedilmiştir.
Davacı vekili; davalı
idare işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı Türk Telekom A.Ş. vekilince birinci
savunma dilekçesinde, davanın adli yargının görev alanına girdiği öne
sürülerek görev itirazında bulunulmuştur.
KIRIKKALE İDARE MAHKEMESİ:
26.11.2012 gün ve E:2012/422 sayı ile, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29.
maddesinin yukarıda yazılı hükümleri uyarınca, kamu kurumuna nakil hakkı
bulunan personelden hizmet sözleşmesi feshedilenlerin 4046 sayılı Yasa'nın
22. maddesi uyarınca yeniden kamu personeli statüsüne girdiğinde
kendilerine ödenecek ücretin hesaplanması görevinin idari nitelik taşıdığı,
bu hesaplama konusunda T. Telekomünikasyon A.Ş.'nin görevli kılındığı,
anılan şirketin belirlediği atamaya esas ücrete göre personele atandığı
kurumda ödenecek maaşın tespit edilecek olması dolayısıyla T.
Telekomünikasyon A.Ş. tarafından düzenlenen maaş nakil ilmühaberinin kamu
görevlisi olan kişinin hukukunu etkilemesi, öte yandan davacının kamu
kurumuna atanmasıyla kamu personeli statüsüne girmesi karşısında, kamu
görevlisinin maaşının hatalı hesaplandığı iddiasına dayandırılan ve bu
nedenle maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi istemiyle yaptığı
başvurunun reddine ilişkin işlemin bir idari uyuşmazlık yarattığı kuşkusuz
olup bu nedenle bu işlemin iptali ile parasal hak istemiyle açılan davanın
görülmesi ve çözümlenmesi görevinin idari yargıya ait olduğu, gerekçesiyle,
davalı idarenin görev itirazının reddine ve Mahkemelerinin görevliliğine
karar vermiştir.
Davalı Türk Telekom A.Ş. vekilince süresi içinde
verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle
başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET
BAŞSAVCISI; Telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası
ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
"tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri
kamuya ait bulunan Türk Telekom'un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten,
ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip
olan ve sermayesindeki kamu payı %50' nin altına düşünceye kadar kamu
kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu; özelleştirme kapsamında
bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hazineye ait bulunan
hisselerden % 55'i, Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı
"Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin" % 55 oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın
Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar"ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ne satıldığı;
Anayasa'nın 128. maddesinde, "Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve
diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü
oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler,
memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür" hükmünün yer
aldığı; 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih ve 5398 sayılı
Kanunla değişik birinci fıkrasında, "Türk Telekom hisselerinin devri
sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu
personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda çalışmaya devam eder ve
hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına
bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,
cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk
Telekom tarafından karşılanır..." denilmek suretiyle yasa koyucu
tarafından Türk Telekom'da çalışan kapsam dışı personelin, kamu personeli
sayıldığı; bu duruma göre, davalı Türk Telekom hisselerinin devrinin fiilen
gerçekleştiği tarihten sonra davacıyla davalı Şirket arasındaki uyuşmazlığın,
bir özel hukuk ilişkisi niteliğini taşıdığı, öte yandan, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
"a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5md) idari işlemler hakkında yetki, şekil,
sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından
dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal
davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c) (Değişik:
18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."ın İdari dava türleri
olarak sayıldığı, kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği; dolayısıyla, işlemin tesis
edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.nin davalı olması karşısında, ortada idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmenin
olanaksız olduğu; belirtilen tüm bu hususlara göre, daha önce davalı
şirkette görev yapmış olan davacının isteminin; özelleştirilen kuruluş
tarafından reddedilmesi üzerine açılan davanın özel hukuk hükümlerine göre
görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu; bu nedenlerle,
2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca
yapılan incelemeye göre; davalı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN’ın davada adli yargı,
Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen, sonrasında Kamu Kurumu emrine
atanan davacı tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle
yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı
Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş;
1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve
4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen
dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi
bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve
faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye
Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı
Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü,
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri
de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum,
kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz.
Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile
milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa
ile değişik 2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci
cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan
ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini,
31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel
olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i,
Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom
personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın
29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan
KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün
ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu
iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.Anılan 4502
sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin
(a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği
asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye
sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro,
unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi
üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün
içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen
personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen
hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri
uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam
edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent
hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a)
Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu
payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi
uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar
belirlenerek 4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan
31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan
listede: merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge
Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas
edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak
hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği”
adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı
kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve
sürekli görev yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda
Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu
iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına
göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005
tarih ve 5398 sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse
devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında kamu kurumu emrine atanan davacı
tarafından; maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yapılan
başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı
2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.)
İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda
ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında
açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;
uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile Kırıkkale İdare Mahkemesinin
Görevlilik Kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, Kırıkkale İdare Mahkemesinin 26.11.2012 gün ve E:2012/422
sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/605
KARAR NO: 2013/723
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Sigortalı araç için araç
sahibine ödemede bulunan sigorta şirketince, zararın giderilmesi istemiyle
idare aleyhine açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
Ankara Anonim Türk Sigorta Şirketi
Vekili :
Av. O.S.
Davalı : İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. G.T.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkili şirkete 11692551 nolu poliçe
ile sigortalanan 34 A 7925
plaka sayılı İstanbul Emniyet Müdürlüğü adına kayıtlı aracın, eskort ekibi
olarak görev yaptığı sırada, Gülhane Parkı içerisinde yolda kaplama olarak
bulunan parke taşının yerinden fırlayarak sağ arka tekerleği patlatması
sonucu araç sürücüsünün direksiyon hakimiyetini kaybettiğini, araçta maddi
hasar meydana geldiğini, kazaya Gülhane Parkı içerisine taşların gevşek
döşenmesinin neden olduğunu, müvekkili şirket tarafından 4.205,00 TL
zararın sigortalısına ödendiğini, TTK 1301 md. Uyarınca sigortalının
haklarına müvekkili şirketin halef olduğunu ileri sürerek, 4.205,00 TL
maddi zararın kaza tarihi olan 22.1.2010 tarihinden itibaren ticari faizi
ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle 8.7.2011
tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 2. SULH HUKUK MAHKEMESİ: 8.12.2011 gün
ve E:2011/705, K:2011/1180 sayı ile, belediyelerin kamu tüzel kişileri
olduğu, kamu hizmetleri sırasında verdikleri iddia olunan zararlardan
dolayı sorumluluklarının özel hukuk hükümlerine tabi olmadığı, davanın
idari yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle, mahkemelerinin görevsizliğine,
dava dilekçesinin reddine karar vermiş; bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle 27.6.2012 tarihinde
idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 4. İDARE MAHKEMESİ: 28.9.2012 gün ve E:2012/1120, K:2012/1586 sayı ile, davalı
idarenin gerekli tedbirleri almadığı iddiasıyla 2918 sayılı Kanun
uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünün 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunun 110. maddesi hükmü uyarınca adli yargının görev
alanına girdiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın görev yönünden
reddine karar vermiş; bu karara davacı vekilince itiraz edilmiş, İstanbul
Bölge İdare Mahkemesi 26.12.2012 gün ve E:2012/21443, K:2012/22440 sayı
ile, itirazın reddine, kararın onanmasına karar vermiş; bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili, adli ve idari yargı yerleri
arasında oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca
yapılan incelemeye göre;
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının aslı, adli yargı kararının kesinleşme
şerhli örneği ile birlikte 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN’ın davada adli yargı,
Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın ise davada idari yargının görevli olduğu
yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP
DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, meydana gelen trafik kazası sonucu
sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın, olayda
kusur ve sorumluluğu bulunduğundan bahisle, davalı tarafından giderilmesi
isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.
maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu
Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların
uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki
ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun
karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu
olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda
bulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı
işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye
Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.
maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer
kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin
olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda
görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün
uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik
kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki
sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya
sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde
açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”;
Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının
göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”
denilmiştir. Dosyanın
incelenmesinden, davacı sigorta şirketinin kasko sigortalısı olan aracın
seyir halinde iken, davalı idarenin sorumluluğundaki yolda bulunan parke
taşının yerinden fırlayarak aracın tekerleğini patlatması nedeniyle meydana
gelen kaza sonucu oluşan zararın sigortalıya ödenmesi sonrasında; rücuen
davalı idare tarafından tazmini istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır. Belediye
aleyhine idare mahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargı
davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının
birinci ve ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış,
İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu
inceleyen Anayasa Mahkemesi 8.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı ve
8.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayılı aynı içerikli iki kararı
ile; “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun
110. maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumluluk
davalarının adli yargıda görüleceği öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda
bulunan mahkeme ise idare mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili
mahkeme değildir. Başvurunun
Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.” Kararına
varmıştır. Bu
durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.
maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin benzer bir konuda İdare Mahkemesi’nin
davaya bakmakla görevli bulunmadığı yolundaki kararları gözetildiğinde,
bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları,
hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma
usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak
sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;
meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı
yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü
adli yargı yerinin görevine girdiğinden, Sulh Hukuk Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ
görevli olduğuna, bu nedenle, İstanbul 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 8.12.2011
gün ve E:2011/705, K:2011/1180 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde Üyelerden Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞIOYU ve OY OYÇOKLUĞU
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki ihmali sonucu meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi
zararın tazmini istemi ile Adli Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava açılmış,
Yargılama sonucunda "idarenin hizmet
kusuruna dayalı açılan davaların tam yargı davası niteliğinde bulunduğu,
İdari Yargıda açılması gerektiği" gerekçesi ile dava dilekçesi yargı
yolu yönünden reddedilmiş,
Kararın kesinleşmesi üzerine bu kez davacı
vekili aynı istekle İdari Yargıda dava
ikame etmiş,
İdare Mahkemesi de yargılama sonucunda
"uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın 110. maddesi gereğince Adli Yargıda
çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi ile yargı yolu yönünden davanın
reddine, 2247 Sayılı Yasa'nın 19.maddesi gereğince görevli yargı kolunun
belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı'na
gönderilmesine karar vermiş,
Bu kararın da kesinleşmesi üzerine dosya
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmiş, Yüksek Mahkemece yapılan inceleme
sonucunda "2918 Sayılı Yasa'nın 110.maddesi hükümleri gözetildiğinde
davanın Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" düşüncesi ile Asliye
Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına, Adli Yargının
görevli olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı
görevli kabul eden düşüncesine iştirak edilmesi mümkün değildir.
Zira;
Davada, davalı Belediyenin karayolunun yapım,
bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan kazanın meydana
geldiği iddia edilmektedir.
2918 Sayılı KTK'nın l0.md. "Belediyelerin
yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları, trafik düzen ve güvenliğini
sağlayacak durumda bulundurmak, karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak
çalışmalarda gerekli tedbirleri almakla görevli" olduğuna işaret
edilmiş,
3030 Sayılı Yasa'nın 6.md. "Büyükşehir
dahilindeki meydan, bulvar, cadde ve anayolları yapma, yaptırma, bakım ve
onarımını sağlama..." Büyükşehir Belediyesinin görevleri arasında gösterilmiş,
TC Anayasası'nın 125/son md. "idarenin
kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu"
kurala bağlanmış,
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam
yargı davaları, idari dava çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu durumda belediye sınırlan içindeki yolun
yapım, bakım ve onarımının yapılmadığı nedeniyle doğan zararın tazmininin
amaçlanmış olması karşısında, idarenin görevinde olan kamu hizmetini
yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın ödetilmesine yönelik bulunan
uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun
olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin
sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde esas alman
idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı
davasında görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki ihmalden doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul eden
görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini esas
almıştır.
11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi
ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya
sahibi devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği
zararlara ilişkin olanları dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli
Yargıda görülür..." hükmü getirilmiştir.
Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki
uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında kalmamaktadır.
Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça
belirtildiği gibi yasa motorlu araçların isletilmesinden doğan zararlar
nedeniyle işletenin hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda
görülmesi gereken sorumluluk davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde
düzenlenen motorlu araçların işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan
dolayı araç işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa değişikliğinden önce kamu araçlarının
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu idaresinin
sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda yasada bir
düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli Yargı organları arasında çıkan
görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü getirilmek
suretiyle kamu araçlarının verdiği zararlar nedeniyle işletenin
sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'nın amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm
ve çözüm esası benimsenmiştir.
Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı
görevli olup, benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli olduğu Yargıtay
4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin istikrarlı kararlarıyla Içtihad edildiği gibi
Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli olduğu
benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K 2012/5347 sayı vs.)
Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım,
bakım ve korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına,
2918 Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların
işletilmesinden doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun
Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında
bulunmamasına,
Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak
yürütülüp yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu
gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b
md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde İdari Yargının görevli
olmasına göre,
Uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden
sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
Azlık Oyu
Eyüp Sabri
BAYDAR
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/606
KARAR NO: 2013/724
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 10.
maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27.
maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- A.K., 2- A.C.
Vekili :
Av. B.K.
Davalılar :
1- Antalya İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. M.K.
2-
Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. S.E.
3-
Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.O.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, 8287 Ada, 2 Parselde kayıtlı
taşınmazın hisseleri oranında malikleri olduğu, sözkonusu taşınmazın imar
planında okul alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili
süresi içinde verdiği dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını,
imar planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm
yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında
bulunmuştur.
ANTALYA 5. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 30.11.2012 gün
ve E:2012/344 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiş, bu
karar davalı idare vekiline 19.12.2012 günü tebliğ edilmiştir.
Davalı Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda 3.1.2013 günü mahkeme
kayıtlarına giren dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planından
kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin
1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10.maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,
Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ,
Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013
günlü toplantısında; Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın 2247 sayılı
Yasa’da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki
raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın davada başvurunun reddi gerektiğine ilişkin sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247
sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 10.
maddesinde, “Görev uyuşmazlığı çıkarma; adli, idari ve askeri bir yargı
merciinde açılmış olan davada ileri sürülen görev itirazının reddi üzerine
ilgili Başsavcı veya Başkanunsözcüsü tarafından görev konusunun incelenmesinin
Uyuşmazlık Mahkemesinden istenmesidir.
Yetkili
Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün Uyuşmazlık Mahkemesinden istekte
bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk mahkemelerinde en geç birinci
oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin ikamesine başlamadan önce; idari
yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma evresi tamamlanmadan yapılmış olması
ve yargı yerlerinin de kendilerinin görevli olduklarına karar vermiş
bulunmaları şarttır.
Görev
itirazının yargı merciince yerinde görülerek görevsizlik kararı verilmesi
halinde, görev konusunun Uyuşmazlık Mahkemesince incelenebilmesi, temyizen
bu kararın bozulmuş ve yargı merciince de bozmaya uyularak görevli olduğuna
karar verilmiş bulunmasına bağlıdır.
Uyuşmazlık
çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makam; reddedilen görevsizlik itirazı
adli yargı yararına ileri sürülmüş ise Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı
yararına ileri sürülmüş ise Danıştay Başkanunsözcüsü, askeri ceza yargısı
yararına ileri sürülmüş ise Askeri Yargıtay Başsavcısı, Askeri İdari Yargı
yararına ileri sürülmüş ise bu mahkemenin Başkanunsözcüsüdür.
Görev
itirazının reddine ilişkin karara karşı itiraz yolunun açık bulunduğu ceza
davalarında ret kararı kesinleşmeden uyuşmazlık çıkarma istenemez”
denilmiş; 12.maddesinde, “Görev itirazında bulunan kişi veya makam itirazının
reddine ilişkin kararın verildiği tarihten, şayet bu kararın tebliği
gerekiyorsa tebliğ tarihinden, itiraz yolu açık bulunan ceza davalarında
ise ret kararının kesinleştiği tarihten başlayarak 15 gün içinde,
uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere iki nüsha
dilekçeyi itirazı reddeden yargı merciine verir.
Bu
yargı mercii dilekçenin bir nüshasını ve varsa eklerini yedi gün içinde
cevabını bildirmesi için diğer tarafa tebliğ eder. Tebligat yapılan taraf,
süresi içinde bu yargı merciine cevabını bildirmezse cevap vermekten
vazgeçmiş sayılır.
Yargı
mercii, itiraz dilekçesi üzerine verdiği itirazı ret kararını kaldırarak
görevsizlik kararı vermediği takdirde yetkili makama sunulmak üzere
kendisine verilen dilekçeyi alınan cevabı ve görevsizlik itirazının reddine
ilişkin kararını, dava dosyası müktevasının onaylı örnekleriyle birlikte
uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makama gönderir.
Bir
davada uyuşmazlık çıkarılması için yalnız bir kez başvurabilir.” hükmü
yeralmış, 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, uyuşmazlık
çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre
açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri
sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.
Olayda, Antalya 5. Asliye
Hukuk Mahkemesinde açılan davada, birinci oturum tarihi olan 7.2.2013
gününden önce (20.7.2012 tarihinde), davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilince görev itirazında bulunulduğu; Mahkemenin 30.11.2013 günlü ara
kararıyla görev itirazı reddedilerek, ara kararının davalı Muratpaşa
Belediye Başkanlığına 19.12.2012 gününde tebliğ edildiği ve davalı
Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin 3.1.2013 günü kayda giren dilekçesi
ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunduğu
anlaşılmıştır.
Yukarıda sözü edilen Kanun
hükümleri uyarınca, görev itirazının reddine ilişkin kararın tebliğ
edildiği günden başlayan onbeş gün içinde uyuşmazlık çıkarılmasının
istenebileceği gözetildiğinde, verilen görevlilik kararının tebliği
nedeniyle, on altıncı gün olan 3.1.2013 günü kayda giren dilekçenin süresi
içerisinde verildiğinin kabulü olanaksızdır.
Bu durumda, davalı idare
vekili tarafından Antalya 5. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davada
verilen görevlilik kararının tebliği nedeniyle, on beşinci gün olan
2.1.2013 tarihinden sonra olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle
yapılan başvuru süresinde olmadığından, davalı Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekilince yapılan başvurunun reddi gerektiği açıktır.
Açıklanan nedenlerle 2247 sayılı Yasanın 10.
maddesinde öngörülen koşulları taşımayan başvurunun anılan Yasanın 27.
maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
SONUÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde öngörülen
koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
13.5.2013 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/608
KARAR NO: 2013/725
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : H.T. Veresesi: a) İ.T., b) H.T.,
c) M.A., d) M.T.
Vekili :
Av. H.T.U.
Davalılar :
1- Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. T.D.
2- Sağlık
Bakanlığı
Vekili :
Av. E.Ş.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin Ankara İli, Çankaya İlçesi, Çukurca Mahallesi, 26182 Ada, 1
Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu
taşınmazın imar planında sağlık alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 30.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekili 1. celsede
beyanen; görev itirazında bulunmuştur.
Davalı Sağlık Bakanlığı vekili süresi içinde
verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına
dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare
mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 10. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 23.1.2013 gün
ve E:2011/605 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılar Çankaya Belediye Başkanlığı ve Sağlık
Bakanlığı vekilleri idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında sağlık alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 30.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde
yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri,
Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan
tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
sağlık alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, Davalılar Çankaya Belediye
Başkanlığı ve Sağlık Bakanlığı vekillerinin
görev itirazının, Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Çankaya Belediye Başkanlığı ve Sağlık Bakanlığı
vekillerinin GÖREV İTİRAZININ,
Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 23.1.2013 gün ve E:2011/605 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/609
KARAR NO: 2013/726
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : H.A.
Vekili :
Av. İ.G.
Davalılar :
Ankara İl Özel İdaresi
Vekili : Av. D.S.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
Ankara İli, Çankaya İlçesi, 1. Bölge, Çukurca Mahallesi, 26164 Ada, 1
Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, söz konusu
taşınmazın imar planında okul alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili 1. celsede beyanen; görev
itirazında bulunmuştur.
ANKARA 13. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 26.9.2012 gün
ve E:2012/4 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak
ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden, başvurusunun kabulü ile,
davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının, Ankara 13. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.9.2012 gün ve E:2012/4
sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/610
KARAR NO: 2013/727
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- A.C. (A. kızı) Varisleri: a) T.Ö.,
b) G.Z., 2- G.Y., 3- A.K. Varisi: a) M.K.
Vekili :
Av. M.A.
Davalı :
Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. T.K.A.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde, müvekkillerinin
Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, Demircikara Mahallesi, 5534 Ada, 2 Parselde
kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın
imar planında semt spor alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız
el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdikleri dilekçede
özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 17.10.2012 gün
ve E:2012/201 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında semt spor alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde
yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
semt spor alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin
görev itirazının, Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Antalya 4.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 17.10.2012 gün ve E:2012/201 sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/611
KARAR NO: 2013/728
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : Ü.K.
Vekili :
Av. M.G.
Davalılar :
1- Küçükçekmece Belediye Başkanlğı
Vekili : Av. B.Ç.A.
2- Çevre
ve Şehircilik Bakanlığı’na izafeten Maliye Hazinesi
Vekili : Av. B.A.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin İstanbul İli, Küçükçekmece İlçesi, 1. Bölge İç Kumsal Fatih
mevkii, 12 Pafta 7932 parselde kayıtlı taşınmazın hissedarı olarak maliki
olduğunu, sözkonusu taşınmazın Koruma Kurulu Kararıyla doğal sit alanı
olarak belirlenip imar planına işlendiğini, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 12.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde verdikleri
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
KÜÇÜKÇEKMECE 5. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
28.12.2012 gün ve E:2012/419 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Küçükçekmece Belediye
Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar
konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden
kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini
talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.maddeleri
uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu
edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla, 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin
1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10.maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmazın,
Koruma Kurulu Kararıyla doğal sit alanı olarak belirlenip imar planına
işlenmesi suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte
şimdilik 12.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
uyuşmazlığa konu taşınmazın Koruma Kurulu Kararıyla doğal sit alanı olarak
belirlenip imar planına işlendiği, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı
ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Küçükçekmece
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Küçükçekmece 5. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Küçükçekmece Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 28.12.2012 gün ve
E:2012/419 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/613
KARAR NO: 2013/729
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : N.O.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalılar :
1- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. S.K.
2-
Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.B.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi, 43035 Ada, 1 Parselde
kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın
imar planında ağaçlandırılacak alan olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
ve Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilleri süresi içinde verdikleri
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 23. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 20.12.2012 gün
ve E:2012/471 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye
Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar doğurucu
sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya sonuçların
genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planından
kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında ağaçlandırılacak alan olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden
tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması
ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında
ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
ağaçlandırılacak alanda kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı
ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile, davalı Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Ankara 23. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ, Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 20.12.2012 gün ve E:2012/471
sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/614
KARAR NO: 2013/730
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : T.R.A.
Vekili :
Av. M.C.Y.
Davalı :
İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. M.B.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
İstanbul İli, Bahçelievler İlçesi, Kocasinan Mahallesi, Köyaltı Mevkii,
tapu siciline 244DT4d Pafta 1524 Ada, 4 Parselde kayıtlı taşınmazın maliki
olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında temel eğitim ve yol alanı
olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek,
fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve
taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdikleri dilekçede
özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuşlardır.
BAKIRKÖY 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 20.12.2012
gün ve E:2012/228 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin
1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10.maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
“Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının maliki olduğu taşınmaza, imar
planında temel eğitim ve yol alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00
TL’nin davalı idareden tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
temel eğitim ve yol alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin
bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin görev
itirazının, Bakırköy 3. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının
“Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Bakırköy 3. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 20.12.2012 gün ve E:2012/228 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
“Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/615
KARAR NO: 2013/731
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Askerlik hizmetini
yapmakta olan davacının, bir diğer asker kişi tarafından ateşli silahla
yaralanması sonucu uğradığı ileri sürülen maddi manevi zararın tazmini
istemiyle açılan davanın ASKERİ İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
T.E.
Vekili :
Av. Ş.K.P.
Davalı :
Milli Savunma Bakanlığı
Vekili : Av. S.B.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, davacının P. Onb. Rütbesiyle, Isparta
40’ıncı P. Eğt. A. 1’inci Tb. 4’üncü Bl. K.lığı emrinde askerlik hizmetini
ifa etmekte iken, P.Er. S.G. tarafından ateşli silah vasıtası ile yaralanması
sonucu uzun bir süre tedavi gördüğünü, bu tedavilerin ardından askerliğe
elverişli değildir raporu aldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla, uğranıldığı ileri sürülen 5.000.00 TL maddi,
200.000,00 TL manevi zararın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal
faiziyle birlikte tazmini istemiyle 13.4.2012 gününde adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı idare vekili süresi içerisinde verdiği
dilekçede, eldeki davanın idari eylem ve işlemlere ilişkin ve idarenin
sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı maddi ve manevi zararların tazminine
ilişkin olduğu, dolayısıyla Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılması
gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 20.11.2012 gün
ve E:2012/211 sayı ile, her ne kadar Anayasa Mahkemesi tarafından HMK’nın 3.
maddesi iptal edilmiş ise de, iptal kararının Resmi Gazetede 19.5.2012
tarihinde yayınlanmış ve eldeki davanın bu tarihten önce 13.4.2012
tarihinde açılmış olmasına göre davalı vekilinin yargı yolu itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin, Askeri İdari Yargı kararına
karşı olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi Başsavcılığına gönderilmiştir.
ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ BAŞSAVCISI: 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi Kanununun 20 nci maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin
görevlerinin hükme bağlandığı, anılan hükme göre Askeri Yüksek İdare
Mahkemesince “Askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker
kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden
doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini
yapar” denildiği, asker kişinin tanımının yapıldığı aynı hükmün 2 nci
fıkrasında ise, “Bu kanunun uygulanmasında asker kişiden maksat; Türk
Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay,
askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş,
erbaş ve erler ile sivil memurlardır” hükmünü taşıdığı 1602 sayılı Kanunun
21 inci maddesinin ilk fıkrasına göre, “20 nci maddede belirtilen kişileri
ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden dolayı;
yetki, sebep, şekil, konu, maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından bahisle menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacak iptal
davaları, aynı idari işlem ve eylemlerin haklarını ihlal etmesi halinde
açılacak tam yargı davaları, doğrudan doğruya ve kesin olarak Askeri Yüksek
İdari Mahkemesinde çözümlenir ve karar bağlanır” denildiği, Anayasanın,
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi başlıklı 157 nci maddesinde yer alan göreve
ilişkin hükümlerini yukarıda açıklandığı gibi benzer bir biçimde
tekrarlayan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 20 nci ve 21 inci
maddelerine göre, uyuşmazlık konusunun Askeri İdari Yargı yerinde
görülebilmesi için iki şartın bir arada gerçekleşmesi gerektiği davacının
1602 sayılı AYİM Kanununun 20 nci maddesinin 2 nci fıkrası gereğince asker
kişi sayıldığı, bu nedenle dava konusunun asker kişiyi ilgilendirdiği,
diğer şartın ise, davaya konu idari işlemin veya eylemin “askeri hizmete
ilişkin” olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesinin birçok kararında belirtildiği
üzere idari işlemin veya eylemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden
“askeri hizmete ilişkin” olup olmadığının saptanabilmesi için işlemin veya
eylemin konusuna bakılması gerektiği, eğer idari işlem veya eylem askeri
gereklere, askeri usul ve yönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise
bu işlemin askeri hizmete ilişkin bulunduğunun kabul edilmesi gerektiği,
daha açık bir ifadeyle, askeri hizmete ilişkin idari işlemlerin, idarece
bir asker kişinin askeri yeterlik ve yetenekleri, tutum ve davranışları,
askeri geçmişi, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevleri, askerlik
hizmetinin amacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural, gerek
ve gelenekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucunda tesis edilen
işlemler olduğu; dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
davacının askerlik hizmetini yerine getirdiği sırada, ateşli silahla
vurulmak suretiyle yaralandığı konusunda tereddüt bulunmadığı; dava konusu
ihtilaf çerçevesinde, 'davacının, askeri hizmete ilişkin bir işlem ya da
eylemden dolayı zarar görüp görmediği; askeri bir hizmet ya da görev ifa
ederken zarar görmüş ise, görevi ile meydana gelen zarar arasında illiyet
bağı bulunup bulunmadığı ve bu illiyet bağını kesecek bir davranışının
bulunup bulunmadığı' konularında değerlendirme yapılmasının gerektiği; bu
kapsamda olmak üzere, asker kişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, icra
ettiği askeri görevler kapsamındaki tutum ve davranışlarının, askeri
geçmişinin, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve yükümlülüklerinin;
askeri hizmetten kaynaklanan durumların, askeri görevlerin icra ediliş
biçimlerinin, askeri kural ve gereklerin göz önünde tutularak bir değerlendirme
yapılacak olması nedeniyle, somut olayda "idari eylemin askeri hizmete
ilişkin bulunması" koşulunun da gerçekleştiğinin anlaşıldığı;
açıklanan nedenlerle, dava konusu olayda Anayasanın 157 nci ve 1602 sayılı
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 20'nci maddesinde öngörülen idari
eylemin "asker kişiyi ilgilendirmesi" ve "askeri hizmete
ilişkin bulunması" koşulları birlikte gerçekleştiğinden, davanın görüm
ve çözümünde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin görevli bulunduğu
gerekçesiyle; 2247 sayılı Yasanın 10, 12 ve 13'üncü maddeleri gereği Asliye
Hukuk Mahkemesinin davada görevli olduğuna dair kararının kaldırılmasına ve
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin görevli olduğuna karar verilmesi talebiyle
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
I-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Askeri
Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR ile A.Y.İ.M.
Savcısı Müjdat TUNA’nın davada Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin görevli
olduğu yolundaki yazılı ve sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, askerlik
hizmetini yaparken, başka bir er tarafından ateşli silahla vurulmak
suretiyle yaralanan davacının uğradığı öne sürülen maddi ve manevi zararın
tazmini istemiyle açılmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 3.
maddesinde, her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu
diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen
yitirilmesine yahut kişinin ölümüne bağlı maddi ve manevi zararların
tazminine ilişkin davalara asliye hukuk mahkemelerinin bakacağı hükmüne,
geçici 1. maddesinde ise, bu Kanunun yargı yolu ve göreve ilişkin
hükümlerinin, Kanunun yürürlüğe girmesinden önceki tarihte açılmış olan
davalarda uygulanmayacağı hükmüne yer verilmiş, bu Kanunun 3. maddesinin
(1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin
iptali amacıyla açılan davada, Anayasa Mahkemesi, 16.2.2012 tarih ve
E:2011/35, K:2012/23 sayılı kararıyla: dava konusu kuralla, sadece kişinin
vücut bütünlüğüne verilen maddi zararlar ile buna bağlı manevi zararların
ve ölüm nedeniyle oluşan maddi ve manevi zararların tazmini konusunun
kapsama alındığı ve bu tazminat davalarına bakma görevinin asliye hukuk
mahkemelerine verildiği; buna göre, aynı idari eylem ve işlemler ile
idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerden kaynaklanan zararların kapsama
alınmadığı; sorumluluk sebebi aynı olsa da bu zararların tazmini
davalarının idari yargıda görülmeye devam edeceği; bu durumda, idarenin
aynı yapı içinde aldığı kararın bir bölümünün idari yargıda bir bölümünün
adli yargıda görülmesinin yargılamanın bütünlüğünü bozacağı ayrıca iki ayrı
yargı kolunda görülen davalarda, idarenin sorumluluğu, bu sorumluluğun
kapsamı, idarenin tazmin yükümlülüğü konularında farklı sonuçlara
ulaşabileceği; esasen idare hukukunda var olan hizmet kusuru ve kusursuz
sorumluluk kavramlarının, kişilerin gördüğü zararların tazmininde
kullanılan ve kişilerin idare karşısında korunma kapsamını genişleten
kavramlar olduğu; idare hukukunda, idarenin hiçbir kusuru olmasa da sosyal
risk, terör eylemleri, fedakarlığın denkleştirilmesi gibi kusursuz
sorumluluğa ilişkin kavramlara dayanılarak kişilerin uğradığı zararların
tazmin edilmesinin mümkün olduğu, özel hukuk alanındaki kusursuz sorumluluk
hallerinin ise, belirli konular için düzenlendiği ve sınırlı olduğu;
idarenin idare hukuku esaslarına dayanarak tesis ettiği tartışmasız bulunan
eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerden kaynaklanan
zararlara ilişkin davaların idari yargı yerlerinde görülmesi gerektiği; bu
nedenle, yukarıda belirtildiği gibi, aynı idari eylem, işlem veya
sorumluluk sebebinden kaynaklanan zararların tazminine ilişkin davaların
farklı yargı yerlerinde görülmesinde kamu yararı ve haklı neden olduğunun
söylenemeyeceği gerekçesiyle iptaline karar vermiştir.
Anayasa’nın 157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi’nin, askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker
kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden
doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi
olduğu; ancak, askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin
asker kişi olması şartının aranmayacağı belirtilmiş; 1602 sayılı Askeri
Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun 25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile
değişik 20. maddesinin birinci fıkrasında, “Askeri Yüksek İdare Mahkemesi
Türk Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile,
asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve
eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı
denetimini ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar. Ancak, askerlik
yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olması şartı
aranmaz” denilmiştir.
Buna göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bir
davaya bakabilmesi için dava konusu idari işlem veya eylemin “asker kişiyi
ilgilendirmesi” ve “askeri hizmete ilişkin bulunması” koşullarının birlikte
gerçekleşmesi gerekmektedir.
1602 sayılı Yasa’nın değişik 20. maddesinde,
Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan
subay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma
çavuş, erbaş ve erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır.
Davacının 1602 sayılı Yasa’nın 20. maddesinde
sayılan asker kişilerden olduğu ve bu nedenle dava konusu eylemin asker
kişiyi ilgilendirdiği tartışmasızdır.
Dava konusu eylemin
askeri hizmete ilişkin olup olmadığına gelince:
İdari eylemin “askeri hizmete ilişkin
bulunması”, eylemin kanun ve nizamların Türk Silahlı Kuvvetlerine tanıdığı
yetki ve görevlerin yerine getirilmesi amacına yönelik olması anlamını
taşımaktadır. Askeri nitelikteki idari eylemi de, askeri kural ve gerekler
çerçevesinde yürütülen askeri hizmet sırasındaki bir hareket, tutum veya
meydana gelen ya da getirilen bir olay olarak tanımlamak olanaklıdır.
Bir idari eylemin asker kişiyi ilgilendirmesi
koşuluna üç değişik anlam vermek mümkündür: Bunlar, “davacının asker kişi
olması”, “idari eylemin asker kişilerce tesis edilmiş olması” ve “idari
eylemin bir asker kişiye yönelmiş bulunması”dır.
Dosyanın incelenmesinden, davacının askerlik
hizmetini yerine getirdiği sırada, 18.5.2009 tarihinde, 11 numaralı devriye
nöbet yerinde, saat 19.00 sularında, nöbet değişikliği görevini ifa ederken
P.Er Selim Gülbahar tarafından ateşli silahla vurulmak suretiyle
yaralandığı ve tedavisinin ardından askerliğe elverişsiz hale geldiğinin
anlaşıldığı; bu olaydan dolayı davacının tazminat talebi
değerlendirilirken, askerlik hizmetinin amacı ve askeri görev yerlerinin
özellikleri göz önüne alınarak bir değerlendirilme yapılması gerektiği
açıktır.
Bu durumda, dava konusu eylemin, asker kişinin
askeri yeterlik ve yetenekleri, icra ettiği askeri görevler kapsamındaki
tutum ve davranışları, askeri geçmişi, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak
ve yükümlülükleri, askeri hizmetten kaynaklanan durumları, askeri
görevlerin icra ediliş biçimleri, askeri kural ve gerekleri göz önünde
tutularak değerlendirilmesinde “askeri hizmete ilişkinlik” unsurunun
gerçekleştiğinin kabulü gerekir.
Belirtilen durumlara göre ve olayda Anayasa’nın
157. ve 1602 sayılı Yasa’nın 20. maddelerinde öngörülen, idari eylemin
asker kişiyi ilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkin bulunması koşulları
birlikte gerçekleştiğinden, davanın görüm ve çözümü Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi’nin görevine girmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile Davalı Milli Savunma
Bakanlığı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Ankara 1. Asliye Hukuk
Mahkemesi kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ASKERİ
YÜKSEK İDARE MAHKEMESİNİN görevli olduğuna, bu nedenle Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı Milli Savunma
Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 1. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 20.11.2012 gün
ve E:2012/211 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/616
KARAR NO: 2013/732
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Davacının çocuğunun,
öğrencisi olduğu okulda yaralanması nedeniyle oluştuğu öne sürülen maddi ve
manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.V., A.E.V.’a velayeten
Vekili :
Av. B.B.
Davalı :
Milli Eğitim Bakanlığı Metehan İlköğretim Okulu
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkili Aydın Vurkun’un oğlu A.E.V.’un
2000 doğumlu olduğunu ve M.E.B. Metehan İlköğretim Okulu 5. Sınıf öğrencisi
olduğunu, küçük Anıl Emre’nin okulda teneffüste sol el D3 parmağının sınıf
kapısının içeri doğru açılması nedeniyle bir anda çok sert bir biçimde
kapanması sonucunda sıkışarak koptuğunu, sınıf kapısının içeri doğru
açılmasının TC. Milli Eğitim Bakanlığı’nın yayınladığı Okul ve Sınıf
Yerleşim Planı Yönetmeliğine, Doğal Afetler Yönetmeliğine ve 17 Şubat 2011
tarihinde Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Özel Eğitim Kurumları
Standartlarına aykırı olduğunu, sınıf kapısının içeri doğru açılmasında TC.
Milli Eğitim Bakanlığı, Müdür ve Müfettişlerinin sorumlu olduğunu, bu
durumun Adalet Bakanlığı Adli Tıp Kurumu Şişli Adli Tıp Şube Müdürlüğü tarafından
6311 sayılı raporla sabit olduğunu, müvekkilinin okul yönetiminden
şikayetçi olduğunu ileri sürerek, 675.00 TL maddi, 8.000.00 TL manevi
zararın davalı idareden tazmini istemiyle 29.11.2011 tarihinde idari yargı
yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 4. İDARE MAHKEMESİ: 20.12.2011 gün ve
E:2011/2291, K:2011/2459 sayı ile, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun
3. maddesinden söz ederek, uyuşmazlık konusu olayda, mevzuat hükmü uyarınca
her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin
yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine yahut
kişinin ölümüne bağlı maddi ve manevi zararların tazminine ilişkin davalara
asliye hukuk mahkemelerinin bakacağı kuralı karşısında, davacının idarenin
eylemi nedeni ile uğranıldığı ileri sürülen zararın tazminine ilişkin
uyuşmazlığın adli yargı yerinin görevinde olduğu sonucuna varıldığı
gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle 5.4.2012 tarihinde
adli yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 16. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 23.8.2012
gün ve E:2012/255, K:2012/322 sayı ile, 6100 sayılı HMK 3. maddesi
gereğince “her ürlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu
diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen
yitirilmesine yahut kişinin ölümüne bağlı maddi ve manevi zararların
tazminine ilişkin davalara asliye hukuk mahkemeleri bakar” ancak, 6100
sayılı HMK’nın 3. maddesinin 16.2.2012 tarihinde Anayasa Mahkemesinin
2011/3 E sayılı kararı ile iptal edildiği, ayrıca Anayasanın 129/5 ve 657
sayılı yasa hükümleri gereğince kamu görevlilerinin görev sırasında
verdikleri zarar nedeniyle ancak bağlı bulundukları idareye karşı idari
yargı yerinde dava açılabileceği, kamu hizmeti sırasında hizmetin kötü işlemesi
nedeniyle idarenin hizmet kusurundan kaynaklandığı ileri sürülerek açılan
tazminat davalarında İdari Yargının görevli olduğu, bu nedenle davanın
mahkemelerinin yargı alanından çıkmış olduğu, görev yönünden reddine karar
verilmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın yargı yolu nedeniyle reddine
karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili adli ve idari yargı yerleri
arasında oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle
başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca
yapılan incelemeye göre;
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, adli yargı dosyasının, ekinde idari yargı onaylı dosya örneği ile
birlikte 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak, davacının istemi
üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının çocuğunun, öğrencisi olduğu
okulun sınıf kapısının, elinin üzerine çarpması sonucu, sol el D3
parmağının kopması nedeniyle, uğranıldığı öne sürülen maddi ve manevi
zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
Anayasa’nın 125. maddesinin son fıkrasında,
idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu
kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b.
maddesinde, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında
sayılmıştır
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 3.
maddesinde, her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu
diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen
yitirilmesine yahut kişinin ölümüne bağlı maddi ve manevi zararların
tazminine ilişkin davalara asliye hukuk mahkemelerinin bakacağı hükmüne,
geçici 1. maddesinde ise, bu Kanunun yargı yolu ve göreve ilişkin
hükümlerinin, Kanunun yürürlüğe girmesinden önceki tarihte açılmış olan
davalarda uygulanmayacağı hükmüne yer verilmiş, bu Kanunun 3. maddesinin
(1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin
iptali amacıyla açılan davada, Anayasa Mahkemesi, 16.2.2012 tarih ve
E:2011/35, K:2012/23 sayılı kararıyla; dava konusu kuralla, sadece kişinin
vücut bütünlüğüne verilen maddi zararlar ile buna bağlı manevi zararların
ve ölüm nedeniyle oluşan maddi ve manevi zararların tazmini konusunun
kapsama alındığı ve bu tazminat davalarına bakma görevinin asliye hukuk
mahkemelerine verildiği; buna göre, aynı idari eylem ve işlemler ile
idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerden kaynaklanan zararların kapsama
alınmadığı; sorumluluk sebebi aynı olsa da bu zararların tazmini
davalarının idari yargıda görülmeye devam edeceği; bu durumda, idarenin
aynı yapı içinde aldığı kararın bir bölümünün idari yargıda bir bölümünün adli
yargıda görülmesinin yargılamanın bütünlüğünü bozacağı; ayrıca iki ayrı
yargı kolunda görülen davalarda, idarenin sorumluluğu, bu sorumluluğun
kapsamı, idarenin tazmin yükümlülüğü konularında farklı sonuçlara
ulaşabileceği; esasen idare hukukunda var olan hizmet kusuru ve kusursuz
sorumluluk kavramlarının, kişilerin gördüğü zararların tazmininde
kullanılan ve kişilerin idare karşısında korunma kapsamını genişleten
kavramlar olduğu; idare hukukunda, idarenin hiçbir kusuru olmasa da sosyal
risk, terör eylemleri, fedakarlığın denkleştirilmesi gibi kusursuz
sorumluluğa ilişkin kavramlara dayanılarak kişilerin uğradığı zararların
tazmin edilmesinin mümkün olduğu; özel hukuk alanındaki kusursuz sorumluluk
hallerinin ise belirli konular için düzenlendiği ve sınırlı olduğu;
idarenin idare hukuku esaslarına dayanarak tesis ettiği tartışmasız bulunan
eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerden kaynaklanan
zararlara ilişkin davaların idari yargı yerlerinde görülmesi gerektiği; bu
nedenle, yukarıda belirtildiği gibi, aynı idari eylem, işlem veya
sorumluluk sebebinden kaynaklanan zararların tazminine ilişkin davaların
farklı yargı yerlerinde görülmesinde kamu yararı ve haklı neden olduğunun
söylenemeyeceği gerekçesiyle iptaline karar vermiştir.
İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu
hizmetine ilişkin olarak, kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle,
idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından
açılacak davaların görüm ve çözümünün, iptal ve tam yargı davaları kapsamında
yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu yerleşik yargısal
içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; Anıl Emre
Vurkun’un, öğrencisi olduğu okulun sınıf kapısının elinin üzerine çarpması
sonucu, sol el D3 parmağının kopması nedeni ile idarenin hizmet kusuru
bulunduğundan bahisle, uğranıldığı ileri sürülen, 675,00-TL maddi ve
8.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesi istemi ile bakılan bu davanın
açıldığı anlaşılmaktadır.
· Kamu
hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin;
kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin; hizmet kusuru ya da
başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal
denetiminin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinde
“idari dava türleri” arasında sayılan “idari işlem ve eylemlerden dolayı
zarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı davası” kapsamında, idari
yargı yerlerince yapılacağı açıktır.
Belirtilen durum
karşısında, davanın görüm ve çözümü idari yargı yerinin görevine
girdiğinden, İstanbul 4. İdare Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın görüm ve
çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, İstanbul 4. İdare Mahkemesi’nin
20.12.2011 gün ve E:2011/2291, K:2011/2459 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/617
KARAR NO: 2013/733
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : A.S.
Vekili :
Av. C.Ş.
Davalılar :
1- Kartal Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. E.Ü.
2-
İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. F.K.Ş.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
İstanbul İli, Kartal İlçesi, Yakacık Mahallesi, Kurfal mevkii, Eski: 996
Ada, Yeni: 2694 Ada, 48 Parselde kayıtlı taşınmazın maliki olduğunu,
sözkonusu taşınmazın imar planında yol ve okul alanı olarak ayrıldığını,
taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her
türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 45.000,00 TL
tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına
tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekili süresi
içinde verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar
planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin
idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
KARTAL 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 16.10.2012 gün
ve E:2012/6 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak nitelendirilmesine
ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı,
dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline tahsiline hükmedilmesi istemine
ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde
yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü gereğince idari yargı
yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi
uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine
ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında yol ve okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 45.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
yol ve okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile, davalı İstanbul İl
Özel İdaresi vekilinin görev itirazının, Kartal 3. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ,
Kartal 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 16.10.2012 gün ve E:2012/6 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/619
KARAR NO: 2013/734
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’ndan kaynaklanan idari para cezasının iptali istemiyle açılan
davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
H.G.
Davalı :
Gebze Kaymakamlığı
O L A Y :
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34 ZH…. plaka sayılı
aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle; 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca,
sürücü belgesi sahibi M.G. adına 17.11.2012 tarih ve GL-787626 seri-sıra
numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 1.950,00 TL
idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden araç sahibi
davacı adına düzenlenen 17.11.2012 tarih ve 5057 sayılı Araç Trafikten Men
Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altına
alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile aracın 60 gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle adli
yargı yerine itirazda bulunmuştur.
GEBZE 4. SULH CEZA MAHKEMESİ: 25.12.2012
gün ve D. İş:2012/1070 sayı ile; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8.
maddesine göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren
kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz
edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez, idari para cezasına
ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
KOCAELİ 2. İDARE MAHKEMESİ: 28.1.2013 gün
ve E:2013/55, K:2013/96 sayı ile; 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlendiği, davanın para cezasına karşı açıldığı,5326
sayılı Kanun’un 27/8. maddesinde belirtilen durumun söz konusu olmadığı
dikkate alındığında, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
kesinleşmiştir.
İNCELEME
VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum
gözetildiğinde, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının
Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında “idari para
cezası” yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede
belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin
üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle
açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüştür.
30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle
değiştirilen 3. maddesinde, "
(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır"; Kanunun
“Başvuru yolu” başlıklı 27.
maddesinin 1. fıkrasında ise "idari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir" düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler
Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,
diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer
Kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu
para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği
anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.Açıklanan nedenlerle, Gebze 4. Sulh Ceza Mahkemesince
verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle, Gebze 4. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 25.12.2012 gün ve D.
İş:2012/1070 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/620
KARAR NO: 2013/735
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : Y.Ö.
Vekili : Av. Ö.Ö.
Davalılar :
1- Ankara İl Özel İdaresine izafeten Ankara Valiliği
Vekili :
Av. Z.T.
2- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. M.N.G.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının
Ankara İli, Çankaya İlçesi, Çukurca Mahallesi, 26783 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “okul yeri’’ olarak ayrıldığını
belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili ile,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL alacağın
dava tarihinden itibaren işletilecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek
banka mevduat faizi/yasal faizi ile birlikte davalı idarelerden tahsiline
karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili ön inceleme
duruşmasında göreve itirazında bulunmuştur.
Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi; 05.02.2013 gün
E:2012/123 sayı ile, adli yargı mercileri görevli olduğundan davalılar
vekillerinin görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
12.02.2013 tarihli dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Milli Eğitim Bakanlığı ile Ankara İl Özel
İdaresi vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve davalılardan Ankara
İl Özel İdaresi vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara İl Özel İdaresi
açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar
planında “okul yeri’’ olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu
kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL ’nin faizi ile birlikte davalılardan
tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama
İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan
kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin
nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya
yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara İli, Çankaya
İlçesi, Çukurca Mahallesi, 26783 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın imar
planında “okul yeri’’ olarak
ayrılmış olmasına rağmen, taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı
gibi, taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı
anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında “okul yeri” olarak kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının Ankara 3.
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Ankara İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 3.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 05.02.2013 gün E:2012/123 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/621
KARAR NO: 2013/736
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar:
1- İ.S., 2- A.G.
Vekilleri : Av. Ö.F.Y., Av. E.Ç.
Davalılar :
1- Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. P.G.
2- Milli
Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. I.P.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların Ankara İli,
Çankaya İlçesi, Karakusunlar mevkiinde, 27549 ada, 6 parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “lise alanı” olarak ayrıldığını
belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000
TL kamulaştırmasız el atma tazminatının faizi ile birlikte davalılardan
tahsil edilerek davacılara payları oranında ödenmesine karar verilmesi
istemiyle dava açmıştır.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesi; 24.05.2012 gün,
E:2012/3 sayı ile özetle, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Milli Eğitim Bakanlığı açısından,
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar
planında “lise alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara
İli, Çankaya İlçesi, Karakusunlar mevkiinde, 27549 ada, 6 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “lise alanı” olarak ayrılmış olmasına rağmen
taşınmaz üzerinde okul binası bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış
kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında lise alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin görev
itirazının Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 24.05.2012 gün,
E:2012/3 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/622
KARAR NO: 2013/737
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
V.Y.
Vekilleri : Av. M.E.A., Av. C.A.
Davalılar :
1- Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili :
Av. D.K.
2- Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.K.
3-
Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ö.A.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının Ankara İli,
Yenimahalle İlçesi, 1.Bölge Yuva Mahallesi, 43163 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “spor ve oyun alanı” olarak ayrıldığını
belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili ile fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL’nin dava
tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi
ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde ve 08.02.2013 tarihli
ön inceleme duruşmasında görev itirazında bulunmuştur.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi; 08.02.2013 gün
ve E:2012/381 sayı ile davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
ile Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının
reddine karar vermiştir.
Davalılardan Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda 08.02.2013 tarihli dilekçe üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının
reddedilmesi ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı açısından,
10.maddede öngörülen biçimde, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar
planında “spor ve oyun alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu
kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik 1.000 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara
İli, Yenimahalle İlçesi, 1.Bölge Yuva Mahallesi, 43163 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “spor ve
oyun alanı” olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde
herhangi bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma
kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında spor ve oyun alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar
olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının
Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 08.02.2013
gün ve E:2012/381 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/623
KARAR NO: 2013/738
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- M.G., 2- G.A.S., 3- K.B., 4- H. (M.) B., 5- R.D.
Vekilleri : Av. O.P.
Davalı :
Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ç.U.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle;
davacıların Ankara İli, Çankaya İlçesi, 26955 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “pazar alanı’’ olarak ayrıldığını
belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili ile,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik her bir davacı için
2.000’er TL olmak üzere toplam 10.000 TL alacağın dava tarihinden
kesinleşme tarihine kadar yasal faizi ile, kesinleşmeden sonrası için
Anayasanın 46. maddesi uyarınca Kamu alacakları için öngörülen faiz oranı
uygulanacak şekilde davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle
dava açmıştır.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekili ön
inceleme duruşmasında görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi; 29.06.2012 gün,
E:2011/616 Esas sayı ile, söz konusu davaya adli yargı mercilerinin
bakmakla görevli olduğu gerekçesi ile davalı Çankaya Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Çankaya Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda 02.07.2012 günlü dilekçesi üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Çankaya Belediye
Başkanlığı açısından, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar
planında “pazar alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapusunun
davalı adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,
şimdilik her bir davacı için 2.000’er TL olmak üzere toplam 10.000 TL ’nin
faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması
ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında
ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; 26955 ada, 1 parsel
sayılı taşınmazın imar planında “pazar alanı” olarak ayrılmış olmasına
rağmen, taşınmaz üzerinde pazar yeri bulunmadığı gibi, taşınmaz için
alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında pazar alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara
3. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 29.06.2012 gün, E:2011/616
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/624
KARAR NO: 2013/739
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
A.B.
Vekilleri
: Av. N.S., Av. M.Z.K.
Davalılar :
1- Mamak Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Y.O.T.
2- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
davacının Ankara İli, Mamak İlçesi, Kızılcaköy mevkii, 39246 ada, 1 parsel
sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “park alanı’’ olarak ayrıldığını,
taşınmaza davalı idarelerce fiilen el atılmadığını belirterek, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 2.000 TL alacağın dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan
tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekili ile Mamak Belediye Başkanlığı vekilleri süresi içerisinde verdikleri
cevap dilekçelerinde özetle; görev itirazında bulunmuşlardır.
Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesi:14.11.2012gün
E:2012/245 Esas sayı ile, husumet itirazları ile ilgili kararın esas
hükümle birlikte değerlendirilmesi kaydıyla davalılar vekillerinin görev
itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalı Mamak Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda 16.11.2012 günlü dilekçesi üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Mamak Belediye Başkanlığı ile Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve
davalılardan Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1.maddede belirtilen
süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı
Mamak Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar
planında “park alanı’’
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 2.000 TL ’nin faizi ile
birlikte davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara İli, Mamak
İlçesi, Kızılcaköy mevkii, 39246 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın imar
planında “park alanı’’
olarak ayrılmış olmasına rağmen, taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis
bulunmadığı gibi, taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında “park alanında” kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 14.11.2012gün
E:2012/245 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/626
KARAR NO: 2013/740
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar : 1- M.S., 2- F.S., 3- N.S., 4- B.S.
Vekilleri : Av. F.M.B.A., Av. O.S.,
Davalılar :
1- Pendik Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. F.A.
2-
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. F.A.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların İstanbul
İli, Pendik İlçesi, Esenyalı mevkiinde kain, 2 pafta, 4180 parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “park alanı” olarak ayrıldığını
belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı idareler adına tescili ile
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL bedelin
dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalı idarelerden
tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Pendik Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
Pendik 2. Asliye Hukuk Mahkemesi; 13.11.2012 gün
ve E:2012/210 sayı ile davalı Pendik Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Pendik Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Pendik Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Pendik Belediye
Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin
kısmı yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların taşınmazına, imar planında “park alanı” olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu kaydının
davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte davalılardan tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede;
İstanbul İli, Pendik İlçesi, Esenyalı mevkiinde kain, 2 pafta, 4180 parsel
sayılı taşınmazın imar planında “park
alanı” olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi
bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında “park alanında” kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile, davalı Pendik Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Pendik 2.
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Pendik Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Pendik 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 13.11.2012 gün ve E:2012/210
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/627
KARAR NO: 2013/741
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar:
1-B.A.,2-İ.Y.,3-M.K.,4-C.A.,5-D.A.,
6-E.A.,7-G.A.,8-Ş.A.,9-T.A.,10-İ.A.,11-Y.T.T.,
12-M.Ç.,13-M.İ.,14-M.Y.,15-B.I.,16-H.Ş.,17-Y.T.,18-A.T.,19-F.Y.,20-H.K.,21-A.A.,
22- H.Ö., 23- M.T. Vekilleri : Av. H.T.
Davalılar : Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. P.G.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle;
davacılardan Mahiye Yıldız’ın Ankara İli, Çankaya İlçesi, Çukurca
Mahallesi, 26121 ada, 4 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu,
diğer davacıların ise aynı yer, 26121 ada, 5 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduklarını, taşınmazların imar planında kamu yararına
tahsis edildiğini, taşınmaza davalı idarelerce fiilen el atılmadığı gibi
kamulaştırma işleminin de yapılmadığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 20.000 TL ve artırılacak miktara, dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden
tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle, görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesi: 27.09.2012 gün
E:2012/88 Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin içtihatları nazara alınarak davalı
Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin göreve itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin,
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda verdiği
02.10.2012 tarihli dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Çankaya Belediye
Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazlarına, imar
planında “soysa-kültürel tesisler
alanı’’ olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 20.000 TL
’nin faizi ile birlikte davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak
ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara İli, Çankaya
İlçesi, Çukurca Mahallesi, 26121 ada, 4 ve 5 parsel sayılı taşınmazların
imar planlarında “soysa- kültürel
tesisler alanı’’ olarak ayrılmış olmalarına rağmen, taşınmazlar
üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi, taşınmazlar için alınmış
kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parsellerin imar planlarında “soysa-kültürel tesisler alanı’’ olarak kaldığı, taşınmazlara
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazların bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacıların hissedar oldukları taşınmazların bedellerinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 27.09.2012 gün
E:2012/88 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/628
KARAR NO: 2013/742
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
V.A.
Vekili : Av. R.A.
Davalı :
İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. F.K.Ş.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
davacının İstanbul İli, Pendik İlçesi, 5130 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “ilköğretim alanı’’ olarak ayrıldığını, taşınmaza davalı
idarece fiilen el atılmadığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek
yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açmıştır.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Pendik 2. Asliye Hukuk Mahkemesi:15.11.2012 gün
ve E:2012/220 sayı ile Kamulaştırma Kanununun 10 ve 37 maddelerini gerekçe
göstererek davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul İl Özel
İdaresi vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda 28.11.2012 günlü dilekçesi üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli
zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari
eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp
Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İstanbul İl Özel İdaresi açısından,
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar
planında “ilköğretim alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge
planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya
yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; İstanbul ili, Pendik
İlçesi 5130 ada 1 parsel sayılı taşınmazın imar planında ilköğretim alanı
olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde okul binası bulunmadığı
gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı
anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında ilköğretim alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının Pendik 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Pendik 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 15.11.2012 gün ve
E:2012/220 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/629
KARAR NO: 2013/743
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET
: İmar planından kaynaklanan tazminat
davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- H.T., 2- A.T., 3- R.T., 4- F.K., 5- S.K., 6- S.Ç.
Vekilleri : Av. N.A., Av. F.A.
Davalılar :
1- Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.Y.
2-
Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili : Av. C.D.
3- Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. T.K., Av. A.O.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle;
davacıların Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, Arapsuyu Mahallesi, 4278 ada, 9
parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar
planında “belediye semt spor sahası
/ semt spor sahası’’ olarak ayrıldığını, taşınmaza davalı idarelerce
fiilen el atılmadığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydı ile şimdilik 20.000 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek
yasal faizi ile birlikte davalı idarelerden müştereken tahsiline karar
verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesi ve 14.12.2012 tarihli ön inceleme
duruşma tutanağındaki beyanında; görev itirazında bulunmuştur.
Davalı Gençlik ve Spor Bakanlığı vekili ile
davalı Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili ön inceleme
duruşmasında görev itirazında bulunmuşlardır.
Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi; 14.12.2012 gün
ve E:2012/449 sayı ile özetle; davanın taşınmazın aynından kaynaklı
tazminat davası olması nedeniyle davalılar vekillerinin göreve
itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalı Konyaaltı Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda 20.12.2012 havale tarihli dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı
bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Konyaaltı Belediye Başkanlığı, Gençlik ve Spor
Bakanlığı ile Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin anılan
Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev
itirazının reddedilmesi ve davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı
vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı açısından,
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar
planında “belediye semt spor sahası
/ semt spor sahası’’ olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,
şimdilik 20.000 TL ’nin faizi ile birlikte davalılardan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler
de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Antalya İli,
Konyaaltı İlçesi, Arapsuyu Mahallesi, 4278 ada, 9 parsel sayılı taşınmazın
imar planında “belediye semt spor
sahası / semt spor sahası’’ olarak ayrılmış olmasına rağmen,
taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi, taşınmaz için
alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında “belediye semt spor sahası / semt spor sahası’’ kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar
olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 14.12.2012 gün ve
E:2012/449 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/630
KARAR NO: 2013/744
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk
K A R A R
Davacılar:
1- H.M.Ö., 2- D.Ö.
Vekilleri : Av. M.E.A., Av. C.A.
Davalı :
Ankara İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. Z.T.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle;
davacıların Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi, 43206 ada, 1
parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar
planında ‘’temel eğitim alanı’’
olarak ayrıldığını, taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmadığını
belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili ile,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL bedelin
dava tarihinden itibaren işleyecek Kamu alacaklarına uygulanan en yüksek
faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açmıştır.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesi: 16.01.2013 gün
E:2012/507 sayı ile, Yargıtay uygulamaları karşısında mahkemenin görevli
olduğu gerekçesi ile davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
verdiği 18.01.2013 tarihli dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara İl Özel İdaresi açısından, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 10.maddede öngörülen
biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar
planında “temel eğitim alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
tapusunun davalı adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,
şimdilik 1.000 TL ’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında
ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren
belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin
internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir
aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca
belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş
gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara İli,
Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi, 43206 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın
imar planında “temel eğitim alanı” olarak ayrılmış olmasına rağmen,
taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi, taşınmaz için
alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında temel eğitim alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının Ankara 13.
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 16.01.2013 gün E:2012/507 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/631
KARAR NO: 2013/745
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET: Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
N.S.
Vekili :
Av.Z.N.B.Ş.-Av. Ö.F.T.
Davalı :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. M.Ç.
O L A Y :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının Türk Telekom A.Ş. Tokat
İl Müdürlüğü emrinde koruma ve güvenlik görevlisi olarak görev yapmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adının 15.04.2006 tarihinde Devlet Personel Başkanlığına
bildirildiğini, bunun üzerine Niksar Orman İşletme Şefliğine atandığını ve
yeni görevine başladığını, 16.02.2009 tarihli dilekçesiyle yaptığı başvurusu
ile ek ödemelerin maaşına yansıtılmadığı bildirildiğinden, davalı kurum
tarafından davacının maaşına eklenmeyen aylık 40 TL ek ödemenin maaş nakil
ilmühaberine eklenmesine istemiyle 02.02.2011 tarihinde adli yargıya dava
açmıştır.
TOKAT 1. İŞ MAHKEMESİ: 29.12.2011 gün ve
E:2011/40 K:2011/646 sayı ile özetle, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu
hizmetinin yürütme hakkını elinde bulunduran davalı Türk Telekom A.Ş. ne
devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle doğabilecek aksaklıkların
önüne geçilebilmesi için 406 sayılı kanun ile kendisine tanınan
imtiyazların neticesi olarak belli bir süre ile çalışan personelin kamu
kurumlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla bazı görevler
yüklemiştir. Söz konusu bu görevler kapsamında 406 sayılı yasa hükümleri
uyarınca davalı şirket tarafından hak sahibi çalışanların Devlet Personel
Başkanlığına bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemler kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş
birer idari işlem olduğundan dava konusu talebin idari yargının görev
alanına tabi olduğu gerekçe gösterilerek dava dilekçesinin görev yönünden
reddine karar verilmiştir.
Yerel mahkemenin görevsizliğe ilişkin kararı,
davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ: 06.11.2012 gün E:
2012/16613 K: 2012/36429 sayılı ile görevsizlik kararının onanmasına karar
vermiş olmakla Tokat 1. İş Mahkemesinin kararı 06.11.2012 tarihinde
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez davalı kurum tarafından
hatalı olarak düzenlenen ve aylık 40 TL ek ödeme–denge tazminatı eklenmeyen
maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi işleminin iptali istemiyle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
TOKAT İDARE MAHKEMESİ : 19.02.2013 gün E: 2013/9
sayı ile vermiş olduğu gönderme kararında özetle; davalı olarak gösterilen
Türk Telekomünikasyon A.Ş.deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden %
55’i 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon
A.Ş.’ye satılmış ve böylece Türk Telekomünikasyon A.Ş. kamu kurumu
niteliğini yitirdiğinden idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari
dava bulunduğundan söz edilemeyeceği gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler:Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce
anılan Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde
başvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
görülmediğinden esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve
Niksar Orman İşletme Şefliğine atanması nedeniyle yeni görevine başlayan
davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin
kendisine ödenmesi ve maaş ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi istemiyle
yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali, eksik ve yanlış
hesaplanan maaş nakil bildiriminin düzeltilmesi ve ek ödemelerin ödenmesine
karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı
Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş;
1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve
4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır. 27.1.2000 tarih ve
4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine
eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a
uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin
2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır”
denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa’nın 1.
maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak
üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız
izinli sayılır…” denilmiştir.Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı
Yasa ile değişik 2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci
cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan
ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini,
31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel
olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i,
Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom
personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın
29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan
KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün
ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu
iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.Anılan 4502
sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin
(a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği
asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye
sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro,
unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi
üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün
içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen
personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen
hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri
uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam
edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent
hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a)
Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu
payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi
uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar
belirlenerek 4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan
31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan
listede: merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge
Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas
edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak
hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği”
adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı
kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve
sürekli görev yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda
Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu
iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına
göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih
ve 5398 sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde memur statüsünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve
kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve 10.08.2010 tarihinde Niksar Orman İşletme Şefliği görevine
başlayan davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek
ödemelerin ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen
aylık 40 TL ek ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi ve maaş nakil
ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi işleminin iptaline karar verilmesi
istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı
2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.)
İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği ve dava açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Tokat 1. İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Tokat 1. İş Mahkemesi’nin 29.12.2011
gün ve E:2011/40 K:2011/646 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/632
KARAR NO: 2013/746
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
K.B.
Vekili :
Av. Ö.F.T.
Davalı :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. M.Ç.
O L A Y :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının Türk Telekom A.Ş. Tokat
İl Müdürlüğü emrinde koruma ve güvenlik görevlisi olarak görev yapmakta
iken, davalı kurumun özelleştirilmesinden sonra 14.04.2006 tarihinde 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre
adının Devlet Personel Başkanlığına bildirildiğini, bunun üzerine İller
Bankası Samsun 16. Bölge Müdürlüğü emrine atandığını, yeni görevine
başladığını, maaş nakil ilmühaberi üzerinde yapılan incelemede ek
ödemelerin maaşına yansıtılmadığından, davalı kurum tarafından davacının
maaşına eklenmeyen aylık 40 TL ek ödemenin maaş nakil ilmühaberine
eklenmesi gerektiğinin tesbiti istemiyle 03.03.2011 tarihinde adli yargıya
dava açmıştır.
TOKAT 1. İŞ MAHKEMESİ: 29.12.2011 gün ve
E:2011/102 K:2011/663 sayı ile özetle, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu
hizmetinin yürütme hakkını elinde bulunduran davalı Türk Telekom A.Ş. ne
devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle doğabilecek
aksaklıkların önüne geçilebilmesi için 406 sayılı kanun ile kendisine tanınan
imtiyazların neticesi olarak belli bir süre ile çalışan personelin kamu
kurumlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla bazı görevler
yüklemiştir. Söz konusu bu görevler kapsamında 406 sayılı yasa hükümleri
uyarınca davalı şirket tarafından hak sahibi çalışanların Devlet Personel
Başkanlığına bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemler kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş
birer idari işlem olduğundan dava konusu talebin idari yargının görev
alanına tabi olduğu gerekçe gösterilerek dava dilekçesinin görev yönünden
reddine karar verilmiştir.
Yerel mahkemenin görevsizliğe ilişkin kararı,
davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ: 06.11.2012 gün E:
2012/16615 K: 2012/36431 sayılı ile görevsizlik kararının onanmasına karar
vermiş olmakla Tokat 1. İş Mahkemesinin kararı 06.11.2012 tarihinde
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez davalı kurum tarafından
hatalı olarak düzenlenen ve aylık 40 TL Ek Ödeme- Denge tazminatı
eklenmeyen maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi işleminin iptali istemiyle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
TOKAT İDARE MAHKEMESİ: 19.02.2013 gün E: 2013/11
sayı ile vermiş olduğu gönderme kararında özetle; davalı olarak gösterilen
Türk Telekominasyon A.Ş.deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i
14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekominasyon A.Ş.’ye
satılmış ve böylece Türk Telekominasyon A.Ş. kamu kurumu niteliğini
yitirdiğinden idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava
bulunduğundan söz edilemeyeceği gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri
uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık
mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye
kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler:Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce
anılan Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde
başvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
görülmediğinden esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve
İller Bankası samsun 16. Bölge Müdürlüğü emrine atanması nedeniyle yeni
görevine başlayan davacı tarafından, davalı kurum tarafından hatalı olarak
düzenlenen ve aylık 40 TL ek ödeme-denge tazminatı eklenmeyen maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı
Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş;
1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve
4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır. 27.1.2000 tarih ve
4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine
eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a
uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin
2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır”
denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa’nın 1.
maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak
üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa
ile değişik 2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci
cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan
ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini,
31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel
olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i,
Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom
personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın
29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan
KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün
ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu
iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.Anılan 4502
sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin
(a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği
asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye
sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro,
unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi
üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün
içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen
personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen
hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri
uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam
edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent
hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a)
Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu
payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi
uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar
belirlenerek 4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan
31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan
listede: merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge
Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas
edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan
“Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve
sürekli görev yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda
Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu
iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına
göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005
tarih ve 5398 sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde memur statüsünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve
kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve İller Bankası Samsun Bölge Müdürlüğünde görevine başlayan
davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin ödenmesi
ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen aylık 40 TL ek ödemenin
maaş nakil ilmühaberine eklenmesi ve maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı
2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.)
İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği ve dava açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Tokat 1. İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Tokat 1. İş Mahkemesi’nin 29.12.2011
gün ve E:2011/102 K:2011/663 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/633
KARAR NO: 2013/747
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
A.G.
Vekili :
Av. Ö.F.T.
Davalı :
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. M.Ç.
O L A Y :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının Türk Telekom A.Ş. Tokat
İl Müdürlüğü emrinde koruma ve güvenlik görevlisi olarak görev yapmakta
iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.
maddesine göre adının14.04.2006 tarihinde Devlet Personel Başkanlığına
bildirildiğini, bunun üzerine Tokat İl Çevre ve Orman Müdürlüğü emrine
atanmakla yeni görevine başladığını, 01.02.2010 tarihli dilekçesiyle
yaptığı başvurusu ile ek ödemelerin maaşına yansıtılmasını istemiş, davalı
idare tarafından bu talebi reddedildiğinden, davalı kurum tarafından
davacının maaşına eklenmeyen aylık 40 TL ek ödemenin maaş nakil
ilmühaberine eklenmesi ve yeniden düzenlenmesi istemiyle 02.02.2011
tarihinde adli yargıya dava açmıştır.
TOKAT 1. İŞ MAHKEMESİ: 29.12.2011 gün ve
E:2011/48 K:2011/654 sayı ile özetle, imtiyaz sözleşmesi ile bir kamu
hizmetinin yürütme hakkını elinde bulunduran davalı Türk Telekom A.Ş. ne
devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle doğabilecek
aksaklıkların önüne geçilebilmesi için 406 sayılı kanun ile kendisine
tanınan imtiyazların neticesi olarak belli bir süre ile çalışan personelin
kamu kurumlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla bazı görevler
yüklemiştir. Söz konusu bu görevler kapsamında 406 sayılı yasa hükümleri
uyarınca davalı şirket tarafından hak sahibi çalışanların Devlet Personel
Başkanlığına bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği
kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş
nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi
işlemler kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmiş
birer idari işlem olduğundan dava konusu talebin idari yargının görev
alanına tabi olduğu gerekçe gösterilerek dava dilekçesinin görev yönünden
reddine karar verilmiştir.
Yerel mahkemenin görevsizliğe ilişkin kararı,
davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ: 06.11.2012 gün E:
2012/16614 K: 2012/36430 sayılı ile görevsizlik kararının onanmasına karar
vermiş olmakla Tokat 1. İş Mahkemesinin kararı 06.11.2012 tarihinde
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez davalı kurum tarafından
hatalı olarak düzenlenen ve aylık 40TL ek ödeme–denge tazminatı eklenmeyen
maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi işleminin iptali istemiyle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
TOKAT İDARE MAHKEMESİ : 19.02.2013 gün E:
2013/13 sayı ile vermiş olduğu gönderme kararında özetle; davalı olarak
gösterilen Türk Telekomünikasyon A.Ş.deki tamamı Hazineye ait bulunan
hisselerden % 55’i 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ye satılmış ve böylece Türk Telekomünikasyon A.Ş.
kamu kurumu niteliğini yitirdiğinden idari yargı yetkisi kapsamında açılmış
bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceği gerekçesiyle 2247 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi
hükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar
verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize
gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce
anılan Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde
başvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
görülmediğinden esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette
görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı
Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen
Tokat İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne atanarak yeni görevine başlayan davacı
tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin kendisine
ödenmesi ve maaş ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi istemiyle yaptığı
başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali, eksik ve yanlış hesaplanan maaş
nakil bildiriminin düzeltilmesi ve yeniden düzenlenmesine karar verilmesi
istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı
Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş;
1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve
4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır. 27.1.2000 tarih ve
4502 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine
eklenen dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin
kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a
uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin
2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır”
denilmiş; anılan fıkra hükmü, 12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa’nın 1.
maddesi ile değiştirilmiş ve “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak
üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası
kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat
Türk Telekom’a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı
sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve
3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli
ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve
seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
özel kanunların hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398
sayılı Kanun’un 14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tâbi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa
ile değişik 2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci
cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan
ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini,
31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel
olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk Telekomünikasyon
A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)”
bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini
ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar “tekel” olarak
yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk
Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş
yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i,
Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom
personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın
29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan
KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün
ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu
iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.Anılan 4502
sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin
(a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği
asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye
sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro,
unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi
üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün
içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen
personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen
hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri
uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam
edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent
hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a)
Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu
payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22. maddesi
uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar
belirlenerek 4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan
31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan
listede: merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge
Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas
edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak
hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği”
adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı
kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve
sürekli görev yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda
Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu
iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına
göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005
tarih ve 5398 sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse devir (14.11.2005)
tarihinde memur statüsünde görev yapmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre diğer kamu kurum ve
kuruluşlarına naklinin yapılması için adı Devlet Personel Başkanlığına
bildirilen ve Tokat İl Çevre ve Orman Müdürlüğü’nde görevine başlayan
davacı tarafından, 5473 sayılı Yasa uyarınca hak edilen ek ödemelerin
ödenmesi ve maaş ilmühaberinin davacının maaşına eklenmeyen aylık 40 TL ek
ödemenin maaş nakil ilmühaberine eklenmesi ve maaş nakil ilmühaberinin
yeniden düzenlenmesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı
2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.)
İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik : 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği ve dava açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Tokat 1. İş Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Tokat 1. İş Mahkemesi’nin 29.12.2011
gün ve E:2011/48 K:2011/654 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/634
KARAR NO: 2013/748
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : Z.A.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalı :
Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. A.H.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
davacının Ankara İli, Çankaya İlçesi, 1. Bölge Çukurca Mahallesi, 26796
ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar
planında ‘’okul yeri lise alanı’’
olarak ayrıldığını davalı idarece fiilen el atılmadığını belirterek,
taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili ile fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 2.000 TL nin dava tarihinden
itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; davanın öncelikle yargı yolu
ve husumet yokluğundan, aksi takdirde esastan reddine karar verilmesini
talep etmiştir.
Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesi”nin 17.04.2012
gün ve E:2012/12 sayı ile özetle; davanın konusuna göre uyuşmazlığın Adli
Yargı mercii önünde çözümlenmesi gerektiğini gerekçe göstererek davalı
Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
24.04.2012 günlü dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan kaynaklandığı ileri
sürülen zararın tazminine ilişkin kısmı yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Milli Eğitim Bakanlığı açısından, davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklandığı ileri sürülen zararın tazminine ilişkin kısmı yönünden, 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar
planında “okul yeri lise alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
tapusunun davalı adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik 2.000 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması
ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında
ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara
ili, Çankaya İlçesi,1. Bölge, Çukurca Mahallesi 26796 ada 1 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “okul yeri lise alanı” olarak ayrılmış olmasına
rağmen taşınmaz üzerinde okul binası bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış
kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında “okul yeri lise alanında” kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, mülkiyet hakkına getirilen
kısıtlamadan kaynaklandığı ileri sürülen zararın tazminine ilişkin kısmı
yönünden, başvurusunun kabulü ile, davalı Milli Eğitim Bakanlığı
vekilinin görev itirazının Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, mülkiyet hakkına getirilen
kısıtlamadan kaynaklandığı ileri sürülen zararın tazminine ilişkin kısmı
yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Milli Eğitim Bakanlığı
vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 18. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 17.04.2012 gün ve E:2012/12 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/635
KARAR NO: 2013/749
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : Davacının
rahatsızlığında kullanılan stentlerin bedelinin tarafına ödenmemesi üzerine
açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.Y.
Vekili :
Av. C.G.
Davalılar :
1- Yozgat Valiliği
Vekili :
Av. O.G.
2- Akdağmadeni Kaymakamlığı
O L A Y :
Yozgat İli, Akdağmadeni İlçesi, Akdağmadeni Devlet Hastanesinde devlet
memuru (mutemet) olarak görev yapan davacının, kalp rahatsızlığının
tedavisinde kullanılan stentlerin bedelinin tarafına ödenmesi istemiyle
davalı kuruma yaptığı başvurunun reddine ilişkin 5.3.2009 gün ve 219 sayılı
Akdağmadeni Kaymakamlığı Devlet Hastanesi Baştabipliği işleminin iptali
ile, stent fatura bedeli olan 6.739,20 TL’nin yasal faizi ile ödenmesi
istemiyle idari yargı yerinde dava açılmıştır.
YOZGAT İDARE MAHKEMESİ: 12.3.2010 gün, E:2009/288, K:2010/173
sayılı kararı ile; ilaçlı stent bedelinden kaynaklanan uyuşmazlığın,
işlem tarihinde 5510 sayılı yasanın yürürlükte olması nedeniyle, iş
mahkemesinin görev alanında bulunduğundan 5510 sayılı yasanın 101.maddesi
gereğince davanın görüm ve çözümünde adli yargı mercilerinden İş
Mahkemelerinin görevli olduğunu belirterek görevsizlik kararı vermiştir.
Bu karara karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine
Kayseri Bölge İdare Mahkemesi 22.9.2010 gün, E:2010/707, K:2010/657 sayı
ile, itirazın reddine karar vermiş olup, karar bu şekilde kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemiyle bu kez adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Akdağmadeni Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi
Sıfatıyla): 8.5.2012 gün ve E:2011/419, K:2012/173 sayı ile; davanın kısmen
kabulüne, fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermiştir.
Bu karar davalı idareler tarafından temyiz
edilmiş, Yargıtay 10.Hukuk Dairesi 12.10.2012 gün ve E:2012/18625,
K:2012/18686 sayı ile; Emekli Sandığı iştirakçileri açısından görevli
mahkemenin belirlenmesinde, tedavinin başladığı tarih esas alınarak; pasif
sigortalılar için tedavisi 15.10.2008 tarihinden önce başlayan sigortalılar
ile bunların hak sahipleri yönünden idari yargının, tedavisi anılan
tarihten sonra başlayanlar yönünden adli yargının (iş mahkemelerinin)
görevli olduğu; aktif olarak çalışmasına devam edenler yönünden ise, sağlık
sigortası açısından Sosyal Güvenlik Kurumu’na devir tarihlerine göre, Türk
Silahlı Kuvvetlerinde görev yapan asker ve sivil personel ile bunların
bakmakla yükümlü oldukları kişilerden tedavisi 15.10.2010 tarihinden, diğer
kamu görevlileri ile bunların bakmakla yükümlü oldukları kişiler yönünden
tedavisi 15.1.2010 tarihinden önce başlayan sigortalılar ile bunların
bakmakla yükümlü oldukları kişiler yönünden idari yargının, tedavisi anılan
devir tarihlerinden sonra başlayanlar yönünden adli yargının (iş
mahkemelerinin) görevli olduğu sonucuna varıldığı, somut olaya gelince;
davacının, tedavi başlangıç tarihini de kapsar şekilde halen memur olarak
çalışmakta olduğu, tedavisinin 8.10.2008 tarihinde başladığı gözetilerek,
davanın, görevsizlik nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken; işin esasına
girilerek karar verilmiş olmasının, usul ve yasaya aykırı olduğu
gerekçesiyle bozmuştur.
Yargıtay bozma ilamından sonra yapılan
yargılamada;
AKDAĞMADENİ ASLİYE
HUKUK MAHKEMESİ (İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA):
29.1.2013 gün,
E:2012/426, K:2013/32 sayı ile; bozma kararına uyarak uyuşmazlığın çözümünün
idari yargının görev alanına girdiğinden bahisle davanın görevsizlik
nedeniyle reddine karar vermiş ve bu karar temyiz edilmeksizin
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca
yapılan incelemeye göre;
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme
uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Yozgat İli, Akdağmadeni İlçesi,
Akdağmadeni Devlet Hastanesinde devlet memuru (mutemet) olarak görev
yapmakta olan davacının kalp rahatsızlığının tedavisinde kullanılan
6.739.20 TL tutarındaki stentlerin bedelinin faiziyle birlikte ödenmesi
istemiyle yaptığı başvurunun 5.3.2009 gün ve 219 sayı ile reddine ilişkin
Akdağmadeni Kaymakamlığı Devlet Hastanesi Baştabipliğinin işleminin iptali
ile ödenen bedelin faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; kamu görevlisi
(devredilen Emekli Sandığı iştirakçisi) olan davacıya, Sivas Cumhuriyet
Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji ABD tarafından, 8.10.2008 tarihinde
stent-implantasyonu yapıldığı, davacının bu tedavi nedeniyle 6.739,20 TL
ödemek zorunda kaldığı, davacı tarafından stentlerin bedelinin ödenmesi
istemiyle davalı idareye müracaat edildiği, bu müracaatın 5.3.2009
tarihinde reddi üzerine, ret işleminin iptali ile, stent fatura bedelinin
idareler tarafından faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle dava açıldığı
anlaşılmıştır.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar
ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı
Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal
Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi
adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde
ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu
görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan
haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir
sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve
hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi,
15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan
Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce
5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev
yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla
aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar
vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı
Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen
Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu
görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem
yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin
iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E:
2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan
“…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş
Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz
başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169
sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla
birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak
şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar,
evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve
bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam
edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve
diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun
4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve
haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve
esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır.
5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık
esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler
idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz
etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal
Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir.
Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve
Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun
hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya
başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun
hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun
değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki;
T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır
” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas
alınacağı tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal
Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari
işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihte kamu görevlisi olan davacı
tarafından açılan davanın, görüm ve çözümünün idari yargı yerinde
görüleceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
Yozgat İdare Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, Yozgat İdare Mahkemesi’nin 12.3.2010 gün, E:2009/288, K:2010/173 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/636
KARAR NO: 2013/750
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacılar:
1.A.F.B., 2.A.P., 3.M.K., 4.A.K., 5.A.A.
Vekili :Av. A.K.
Davalı :
Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :Av.
Ö.F.Y.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle;
müvekkillerinin Ankara İli Çankaya İlçesi 26796 Ada 1 parsel sayılı
taşınmazın hisseli malikleri olduklarını, davalı tarafından taşınmaza
herhangi bir kamulaştırma işlemi olmaksızın imar planında lise alanı olarak
ayrılmak sureti ile el atıldığını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydı ile davacılara eşit olarak 1000,00 TL kamulaştırmasız el atma
tazminatının davalıdan tahsiline ve taşınmazın davalı adına tapuya kayıt ve
tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
ANKARA 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:17.12.2012 gün
ve 2012/269 esas sayılı kararında görev-yargı yolu itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı
vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: 28.02.2013 gün ve 2013/346 sayılı yazısında özetle;
İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı
irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları
ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat
gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak
zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Milli Eğitim Bakanlığı bakımından
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacının taşınmazına, imar planında lise alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında lise
alanı kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, dava
tarihinden itibaren işleyecek kamu alacakları için öngörülen en yüksek
faizi ile birlikte şimdilik her bir davacı için ayrı ayrı 1000,00 TL’nin
davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
lise alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin görev
itirazının Ankara 2.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
tazminata ilişkin kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 17.12.2012 gün ve
2012/269 sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISMININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/637
KARAR NO: 2013/751
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı :
Y.Ö.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalı :
Ankara İl Özel İdaresi’ne izafeten Ankara Valiliği
Vekili :
Av. S.K.
O L A Y : Davacı vekili Ankara 7. Asliye Hukuk
Mahkemesi’ne verdiği 15.10.2012 tarihli dava dilekçesinde özetle;42808 Ada
1 parselde bulunan taşınmazın 221,00 m2’sinin davacıya ait olduğunu, davalı
tarafından yapılan imar uygulaması sırasında taşınmazın temel eğitim alanı
olarak ayrıldığını, dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1000,00 TL’nin dava tarihinden
itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte
davalıdan alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın davacı adına tapuya
tesciline karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 7.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 05.02.2013 gün
ve 2012/550 esas sayılı kararı ile davalı vekilinin görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: 19.03.2012 tarih ve 2013/356 sayılı yazısı ile İdarelerin
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu
planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi
bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Osmangazi Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Osmangazi Belediye
Başkanlığı bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının taşınmazına, imar planında temel
eğitim alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, temel eğitim alanında kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, dava tarihinden itibaren işleyecek kamu
alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte şimdilik 1000,00 TL’nin
davalıdan tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
temel eğitim alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi Başkanlığı vekilinin
görev itirazının Ankara 7.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
tazminata ilişkin kısmı yönünden kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 7.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 05.02.2013 gün ve
2012/550 sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISMININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/638
KARAR NO: 2013/752
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı :
B. Bilgi sistemleri ve İletişim Teknikleri Sanayi Ltd Şti
Vekili :
Av.O.K.
Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
Av. B.V.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu Yuva Mahallesi 43120 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın 464
m2’sinin maliki olduğunu, dava konusu taşınmaza idare tarafından fiilen el
atılmamakla birlikte imar planında ağaçlandırılacak alan olarak ayrıldığını
ve tapu kaydına kamulaştırılacak şerhinin konulduğunu, davacıya bu işlem
nedeni ile bir bedel de ödenmediğini, bu nedenle davacının zarar gördüğünü,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1000,00 TL
tazminatın dava tarihinden itibaren kamu alacakların için öngörülen en
yüksek faizi ile birlikte davalı alınarak davacıya verilmesine ve
taşınmazın tapusunun iptali ile davalı adına tapuya tesciline karar
verilmesini istemiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
vekili süresi içerisinde verdikleri cevap dilekçelerinde özetle; görev
itirazında bulunmuştur.
ANKARA 19. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 01.02.2013 gün
ve 2012/579 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının taşınmazına, imar planında
ağaçlandırma alanı içinde kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında ağaçlandırma alanında kalan
kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, dava
tarihinden itibaren işleyecek kamu alacakları için öngörülen en yüksek
faizi ile birlikte şimdilik 1000,00 TL’nin davalıdan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında ağaçlandırma alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak
tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar
olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
vekilinin görev itirazının Ankara 19.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın tazminata ilişkin kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 19.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 01.02.2013
gün ve 2012/579 sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISMININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/639
KARAR NO: 2013/753
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı :
D.D. mirasçıları 1.A.D., 2.H.D., 3.N.D., 4.M.D.,5.A. D., 6.S.D.
Vekili :
Av. V.Ö.
Davalı :
Mamak Belediyesi Başkanlığı
Vekili : Av. F.E.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinin
murisi D.D. dava konusu Çiğiltepe Mahallesi 15698 Ada 3 parselde kayıtlı
taşınmazın maliki olduğunu, dava konusu taşınmazda İmar Genel Müdürlüğü’nün
10.02.1977 tarih ve 1412 sayılı kararı ile imar planında çocuk bahçesi
olarak ayrılmak sureti ile hukuken el atıldığını, bu nedenle davacının
zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
1000 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile
birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın tapusunun
iptali ile davalı adına tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili süresi içerisinde verdiği cevap
dilekçelerinde özetle; görev itirazında bulunmuştur
ANKARA 22. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 22.01.2013 gün
ve 2012/595 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir,
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki
hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Mamak Belediyesi Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Mamak Belediyesi
Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının taşınmazına, imar planında çocuk
bahçesi alanında kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında çocuk bahçesi alanında kalan
kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 1000,00
TL’nin davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında çocuk bahçesi alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer
alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı Mamak Belediyesi vekilinin görev itirazının
Ankara 22.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın tazminata
ilişkin kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Mamak Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 22.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.01.2013 gün ve
2012/595 sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISMININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/640
KARAR NO: 2013/754
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı :
H.A.
Vekili :
.Av. E.A.
Davalılar :
1.İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili : Av.N.Ö.
2.Milli
Savunma Bakanlığı
Vekili :
Av. R.B.
3.Beşiktaş Belediyesi Başkanlığı
Vekilli :
Av.D.P.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 1212 Ada 73 parselde kayıtlı taşınmazın müşterek maliklerinden
olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında 1/1000 ölçekli Boğaziçi
Sahil Şeridi ve öngörünüm bölgesi uygulama planının 13.06.2011 onanlı
sayısallaştırılmış ve güncelleştirilmiş paftasında kısmen 1 grup koru
alanında kısmen 1 grup koru alanı ve askeri alanda kısmen askeri alanda
kısmen de yol alanında kaldığını ayrıca parselde bir adet 2. Grup tescilli
korunması gerekli kültür varlığı ile bir adet grubu belli olmayan korunması
gerekli sarnıç yapısının bulunduğunu ve bu alanda korunması gerekli kültür
varlığı uygulaması dışında herhangi bir yapının yapılamayacağının
belirtildiğini, bu imar düzenlemesinin yapıldığı tarihten beri 30 senedir
davalı idare tarafından kamulaştırma işlemi gerçekleştirilmediği gibi
tahsis amacının değiştirilmediğini ya da davacıya takas yolu ile başka
yerden taşınmaz verilmediğini, bu nedenle davacının zarar gördüğünü,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 30,000 TL
tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacakları için
öngörülen en yüksek faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya
verilmesine ve taşınmazın tapusunun iptali ile davalılar adına tapuya
tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalılardan Milli Savunma Bakanlığı ve İstanbul
Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilleri süresi içerisinde verdikleri
cevap dilekçelerinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
İSTANBUL 10 ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 16.10.2012
gün ve 2012/147 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılardan Milli Savunma Bakanlığı ve İstanbul
Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu
görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda verdiği dilekçesi üzerine dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Milli Savunma Bakanlığı ve İstanbul Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedildiği, bu red kararına
karşı davalı Milli Savunma Bakanlığı tarafından 12/1. maddede belirtilen
süre içinde başvuruda bulunulmadığı, diğer davalı İstanbul Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı tarafından 12/1. maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalılar Milli
Savunma Bakanlığı ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilleri
bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının taşınmazına, imar planında
1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve öngörünüm bölgesi uygulama planının
13.06.2011 onanlı sayısallaştırılmış ve güncelleştirilmiş paftasında kısmen
1 grup koru alanında kısmen 1 grup koru alanı ve askeri alanda kısmen
askeri alanda kısmen de yol alanında kaldığını ayrıca parselde bir adet 2.
Grup tescilli korunması gerekli kültür varlığı ile bir adet grubu belli
olmayan korunması gerekli sarnıç yapısının bulunduğu ve bu alanda korunması
gerekli kültür varlığı uygulaması dışında herhangi bir yapının
yapılamayacağı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, taşınmazın imar planında bahsi geçen düzenleme alanında kalan
kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, dava
tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi
ile birlikte şimdilik 30.000 TL’nin davalılardan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil
Şeridi ve öngörünüm bölgesi uygulama planının 13.06.2011 onanlı
sayısallaştırılmış ve güncelleştirilmiş paftasında kısmen 1 grup koru
alanında kısmen 1 grup koru alanı ve askeri alanda kısmen askeri alanda
kısmen de yol alanında kaldığını, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin
iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu
uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine
ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve
buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, davalılardan Milli Savunma
Bakanlığı tarafından yapılan görev itirazının 2247 sayılı kanunun
12/1.maddesinde öngörülen yasal süresinde yapılmadığından reddine, diğer
davalı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin görev itirazı
yönünden ise Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü görev itirazının
İstanbul 10. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın tazminata
ilişkin kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle davalılardan Milli Savunma Bakanlığı
tarafından yapılan görev itirazının 2247 sayılı kanunun 12/1.maddesinde
öngörülen yasal süresinde yapılmadığından REDDİNE, diğer davalı İstanbul
Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin görev itirazı yönünden ise
Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile görev itirazının İstanbul
10.Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.10.2012 gün ve 2012/147 sayılı reddine
ilişkin kararın TAZMİNATA İLİŞKİN KISMININ KALDIRILMASINA 13.5.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/641
KARAR NO: 2013/755
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : T.P.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalılar : 1.Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. C.G.
2.Gençlik
ve Spor Bakanlığı
Vekili :
Av. G.A.
O L A Y : Davacı vekili Ankara 16. Asliye Hukuk
Mahkemesi’ne verdiği 07.08.2012 tarihli dava dilekçesinde özetle; Ankara
İli Yenimahalle İlçesi Yuva Mahallesi 43059 Ada 1 parsel sayılı taşınmazın
13880 m2’sinin davacıya ait olduğunu, dava konusu yerin imar planında spor
alanı olarak ayrıldığını ve tapuda üzerine kamulaştırılacak şerhinin
konulduğunu, taşınmaza filen el atılmadığını, ancak taşınmaz bedelinin de
davacıya ödenmediğini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
1000.00 TL kamulaştırmasız el atma bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek
kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan alınarak
davacıya ödenmesine karar verilmesini ve dava konusu taşınmazın davalı
idare adına tapuya tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı’nın
29.08.2012 tarihli cevap dilekçesinde, dava konusu uyuşmazlığın idari
yargının görev alanına girdiğinden bahisle yargı yolu itirazında bulunduğu
anlaşılmıştır.
ANKARA 16. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 23.01.2013 gün
ve 2012/444 esas sayılı kararı ile açılan davada 6100 sayılı HMK’nın 114.
Maddesinde belirtilen şartların mevcut bulunduğu gerekçesi ile görev
itirazının reddine karar verilmiş ve davalı idareye yargı yolu uyuşmazlığı
çıkartılması istemi ile Danıştay Başsavcılığı’na müracaatı için süre
verildiği anlaşılmıştır.
Davalı Yenimahalle Belediye
Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı
bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacının taşınmazına, imar planında spor alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında spor
alanı kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, dava
tarihinden itibaren işleyecek kamu alacakları için öngörülen en yüksek
faizi ile birlikte şimdilik 1000,00 TL’nin davalılardan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir. Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu
parselin imar planında spor alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının Ankara 16.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı yönünden ve tazmine ilişkin
kısım ile sınırlı olarak kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 16.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 23.01.2013
gün ve 2012/444 sayılı KARARININ davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı
yönünden ve TAZMİNATA İLİŞKİN KISMININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/642
KARAR NO: 2013/756
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı : H.K.
Vekili :
Av. V.K.
Davalı :
Çankaya Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
Av. P.G.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 27549 Ada 7 parselde kayıtlı taşınmazın maliki olduğunu, dava
konusu taşınmazın 1995 yılında kesinleşen imar planı ile “sosyal ve
kültürel tesis alanı olarak ayrılmış olmasına rağmen aradan geçen 17 sene
gibi uzun bir süreye rağmen davalı idare tarafından kamulaştırılmadığını,
buna rağmen davacının taşınmaz üzerinde tasarrufta bulunma imkanının
kalmadığını, bu nedenle davacının zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 2000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren
işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine
ve taşınmazın tapusunun iptali ile davalı adına tapuya tesciline karar
verilmesini istemiştir.
Davalı vekili süresi içerisinde verdiği cevap
dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur
ANKARA 5. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 24.05.2012 gün
ve 2012/56 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Çankaya Belediyesi Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Çankaya Belediyesi
Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının taşınmazına, imar planında
“sosyal ve kültürel tesis alanı”nda kaldığı belirtilmek suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında “sosyal
ve kültürel tesis alanı”nda alanında kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal
faizi ile birlikte şimdilik 2000,00 TL’nin davalıdan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında “sosyal ve kültürel tesis alanı”nda
alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız
el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia
edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca
kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer
alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı
yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının Ankara 5.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
tazminata ilişkin kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 5.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 24.05.2012 gün ve
E:2012/56 sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISMININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/643
KARAR NO: 2013/757
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı :
Z.Ç.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalılar :
1.Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
Av. B.V.
2.Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. E.S.Ç.
3.Kültür
ve Turizm Bakanlığı
Vekili :
Av.A.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 43146 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın maliki olduğunu, dava
konusu taşınmazın imar planında sosyo- kültürel tesisi alanı olarak
ayrıldığını, taşınmaza fiilen el atılmadığını, idareye yapılan tüm
başvurulara rağmen davacıya adı geçen imar düzenlemesi nedeni ile herhangi
bir ödeme yapılmadığını, bu nedenle davacının zarar gördüğünü, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1000,00 TL tazminatın dava
tarihinden itibaren kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizi ile
birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın tapusunun
iptali ile davalılar adına tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçelerinde özetle;
görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 24. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 16.10.2012 gün
ve 2012/12 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Ankara Büyükşehir Belediyesi
Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir,
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacının taşınmazına, imar planında “sosyo- kültürel tesis” alanında
kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
imar planında sosyo- kültürel tesis alanında kalan kısmı bakımından fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, dava tarihinden itibaren işleyecek
kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte şimdilik 1000,00
TL’nin davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında “sosyo kültürel tesis” alanında
kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer
alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Ankara Büyükşehir Belediyesi
Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 24.Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısmının kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin
GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
16.10.2012 gün ve 2012/12 sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISMININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/644
KARAR NO: 2013/758
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K
A R A R
Davacı
:Tasfiye Halinde Yörük Gıda Sanayi Tic. Ltd. Şti
Vekili :
Av. S.R.B.
Davalılar :
1.Etimesgut Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. F.A.D.
2.Sağlık
Bakanlığı
Vekili :
Av. E.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 445036 Ada 6 parselde kayıtlı taşınmazın maliki olduğunu, dava
konusu taşınmazın 873/1357 oranında hissedarı olduğunu, dava konusu
taşınmazın Etiler Mahallesi ıslah imar çalışmaları sırasında imar planında
“ sağlık alanı” olarak ayrıldığını ancak davalılar tarafından herhangi bir
kamulaştırma işlemi yapılmadığını ve davacıya herhangi bir bedel
ödenmediğini, bu nedenle davacının zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1000,00 TL tazminatın dava tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya
verilmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalılardan Sağlık Bakanlığı ve Etimesgut
Belediye Başkanlığı vekilleri süresi içerisinde verdikleri cevap dilekçelerinde
özetle; görev itirazında bulunmuşlar, Sincan 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
2012/378 esas ve 12.02.2013 tarihli kararı ile talebin reddedilmesi üzerine
davalılardan Etimesgut Belediye Başkanlığı süresi içinde verdiği dilekçe ile
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesini talep etmiştir.
Davalılardan Etimesgut
Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp
Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Etimesgut Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Etimesgut Belediye
Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının taşınmazına, imar planında “sağlık
alanı”nda kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, taşınmazın imar planında sağlık alanında kalan kısmı bakımından
davacının hissesine düşen oranda fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
şimdilik 1000,00 TL’nin davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında “sağlık alanı”nda kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer
alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Etimesgut Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının Sincan 5.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Etimesgut Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Sincan 5.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 12.02.2013
gün ve E:2012/378 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/645
KARAR NO: 2013/759
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- H.B., 2- İ.B., 3- İ.B., 4- A.D., 5- M.O.
Vekilleri : Av. A.M.
Davalılar :
1- Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. O.E.
2-
Kocasinan Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. B.D.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların Kayseri
İli, Kocasinan İlçesi, Cırgalan Mahallesi, 6295 ada, 60 parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “yol, park ve resmi bina” olarak
ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 16.000 TL bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi
ile birlikte davalı idarelerden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içerisinde verdikleri
cevap dilekçeleri ve 15.05.2012 tarihli ön inceleme duruşmasında görev
itirazında bulunmuşlardır.
Kayseri 2. Asliye Hukuk Mahkemesi; 15.05.2012 gün
ve E:2012/138 sayı ile davalılar Kocasinan Belediye Başkanlığı ile Kayseri
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının reddine
karar vermiştir.
Davalılar Kocasinan Belediye
Başkanlığı ile Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresinde
verdikleri dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalılar Kocasinan Belediye Başkanlığı ile Kayseri Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının reddedilmesi ve dahi
12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalılar Kocasinan Belediye Başkanlığı ile Kayseri
Büyükşehir Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların taşınmazına, imar planında “yol, park ve resmi bina” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 16.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya
yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede;
Kayseri İli, Kocasinan İlçesi, Cırgalan Mahallesi, 6295 ada, 60 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “yol, park ve resmi bina” olarak ayrılmış olmasına
rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için
alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında yol, park ve resmi bina alanında
kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalılar Kocasinan Belediye Başkanlığı ile
Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının
Kayseri 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Kocasinan Belediye Başkanlığı ile Kayseri Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Kayseri
2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 15.05.2012 gün ve E:2012/138 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/646
KARAR NO: 2013/760
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- L.T., 2- Ö.B.
Vekilleri : Av. S.E.
Davalı :
Etimesgut Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. T.Ö.İ.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların Ankara İli,
Etimesgut İlçesi, 30 Ağustos Mahallesi, 47440 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “oyun ve spor alanı” olarak ayrıldığını
belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000
TL bedelin kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalı
idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Etimesgut Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.
Sincan 5. Asliye Hukuk Mahkemesi; 22.01.2013 gün
ve E:2012/367 sayı ile davalı Etimesgut Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Etimesgut Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Etimesgut Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Etimesgut
Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların taşınmazına, imar planında “oyun ve spor alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara
İli, Etimesgut İlçesi, 30 Ağustos Mahallesi, 47440 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “oyun ve
spor alanı” olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi
bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında oyun ve spor alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalı Etimesgut Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının Sincan 5. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Etimesgut Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Sincan 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.01.2013 gün ve
E:2012/367 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/647
KARAR NO: 2013/761
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
E.M.
Vekili : Av. Z.B.
Davalılar :
1- Bursa İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. P.T.Y.
2-
Nilüfer Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. S.A.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının Bursa İli,
Nilüfer İlçesi, Barış Mahallesi, 1228 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “kreş alanı” olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 15.000 TL’nin dava tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken
tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içerisinde verdikleri
cevap dilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.
Bursa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi; 20.12.2012 gün
ve E:2012/625 sayı ile davalılar Bursa İl Özel İdaresi ile Nilüfer Belediye
Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalı Bursa İl Özel İdaresi
ile Nilüfer Belediye Başkanlığı vekillerinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresinde verdikleri dilekçe üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Bursa İl Özel İdaresi ile Nilüfer Belediye
Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve dahi
12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalılar Bursa İl Özel İdaresi ile Nilüfer Belediye
Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına, imar planında “kreş alanı” olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 15.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan müştereken tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara
itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve
planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Bursa
İli, Nilüfer İlçesi, Barış Mahallesi, 1228 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın
imar planında “kreş alanı”
olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı
gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı
anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında kreş alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalılar Bursa İl Özel İdaresi ile Nilüfer
Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının Bursa 2. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Bursa İl Özel İdaresi ile Nilüfer Belediye Başkanlığı
vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Bursa 2. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 20.12.2012 gün ve E:2012/625 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/648
KARAR NO: 2013/762
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
A.K.
Vekilleri : Av. T.T., Av. D.T.
Davalılar :
1- Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. H.İ.Y.
2-
Kocasinan Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. B.D., Av. F.A.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının Kayseri İli,
Kocasinan İlçesi, Seyrani Mahallesi, 4288 ada, 9 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “otopark, yeşil alan,
oyun alanı ve yol” olarak
ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 5.000 TL bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi
ile birlikte davalı idarelerden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içerisinde verdikleri
cevap dilekçelerinde ve 13.07.2012 tarihli ön inceleme duruşmasında görev
itirazında bulunmuşlardır.
Kayseri 4. Asliye Hukuk Mahkemesi; 13.07.2012 gün
ve E:2012/322 sayı ile özetle, tazminat istemine yönelik davanın adli yargı
mahkemelerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle davalılar Kocasinan
Belediye Başkanlığı ile Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin
görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılar Kocasinan Belediye
Başkanlığı ile Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresinde
verdikleri dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Kocasinan Belediye Başkanlığı ile Kayseri
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazının reddedilmesi ve
dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalılar Kocasinan Belediye Başkanlığı ile
Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen
biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar
planında “otopark, yeşil alan, oyun
alanı ve yol” olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,
şimdilik 5.000 TL’nin faizi ile birlikte davalılardan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede;
Kayseri İli, Kocasinan İlçesi, Seyrani Mahallesi, 4288 ada, 9 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “otopark, yeşil alan, oyun alanı ve yol” olarak ayrılmış olmasına rağmen
taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış
kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında “otopark, yeşil alan, oyun alanı ve
yol” alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalılar Kocasinan Belediye Başkanlığı ile
Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının
Kayseri 4. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Kocasinan Belediye Başkanlığı ile Kayseri Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN
Kayseri 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 13.07.2012 gün ve E:2012/322 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/649
KARAR NO: 2013/763
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- H.V.E., 2- H.E., 3- M.E.
Vekili :
Av. M.Y.
Davalı :
Sincan Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. U.İ.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle;
davacıların Ankara İli, Sincan İlçesi, Yenikent Mahallesi, 1666 ada, 1
parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında
“pazar alanı’’ olarak ayrıldığını,
taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmadığını belirterek, taşınmazın tapu
kaydının davalı idare adına tescili ile fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik davacılardan Hacı Veli Ekisıkı için 6.300 TL,
Menduh Elisıkı için 30.500 TL, Hasan Elisıkı için ise 6.400 TL olmak üzere
toplam 43.200 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile
birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Sincan Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.
Sincan 5. Asliye Hukuk Mahkemesi; 20.12.2012 gün
ve E:2012/325 sayı ile davalı Sincan Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Sincan Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda 24.12.2012 havale tarihli dilekçe üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Sincan Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Sincan Belediye
Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin
kısmı yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar
planında “pazar alanı’’
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle,
taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 43.200 TL ’nin davalıdan tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara İli, Sincan
İlçesi, Yenikent Mahallesi, 1666 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın imar
planında “pazar alanı’’
olarak ayrılmış olmasına rağmen, taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis
bulunmadığı gibi, taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında “pazar
alanında’’ kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile davalı Sincan Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Sincan 5.
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Sincan Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Sincan 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 20.12.2012 gün ve E:2012/325
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/650
KARAR NO: 2013/764
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
M.B.
Vekili : Av. C.D.
Davalılar :
1-Kocasinan Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. F.A.
2-
Kayseri İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. E.Y., Av. E.Y.
3- Milli
Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. H.T.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
davacının Kayseri İli, Kocasinan İlçesi, Pervane Mahallesi, 944 ada, 17
parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “kısmen ilköğretim okulu alanı, kısmen de yol’’
olarak ayrıldığını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
11.916,66 TL nin davalıların el attığı tarihten itibaren %25 faizi ile
birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalılar Kocasinan Belediye Başkanlığı, Kayseri
İl Özel İdaresi ve Milli Eğitim Bakanlığı vekilleri süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuşlardır.
Kayseri 4. Asliye Hukuk
Mahkemesi; 18.12.2012 gün ve E:2012/72 Esas sayı ile davalılar vekillerinin
görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Kocasinan
Belediye Başkanlığı ile Kayseri İl Özel İdaresi vekillerinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içerisinde
verdikleri dilekçeler üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Kayseri İl Özel İdaresi, Kocasinan Belediye
Başkanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının
reddedilmesi ve davalılardan Kocasinan Belediye Başkanlığı ile Kayseri İl
Özel İdaresi vekillerinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunmaları üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalılar Kocasinan Belediye
Başkanlığı ile Kayseri İl Özel İdaresi açısından, 10.maddede öngörülen
biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar
planında “kısmen ilköğretim okulu
alanı, kısmen de yol” olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,
şimdilik 11.916,66 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Kayseri İli,
Kocasinan İlçesi, Pervane Mahallesi, 944 ada, 17 parsel sayılı taşınmazın
imar planında “kısmen ilköğretim okulu alanı, kısmen de yol” olarak
ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı
gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı
anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında “kısmen ilköğretim okulu alanında,
kısmen de yol” olarak kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında
idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile davalılar Kocasinan Belediye Başkanlığı ile Kayseri
İl Özel İdaresi vekillerinin görev itirazının Kayseri 4. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Kocasinan Belediye Başkanlığı ile Kayseri İl Özel
İdaresi vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Kayseri 4. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 18.12.2012 gün ve E:2012/72 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/651
KARAR NO: 2013/765
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
S.B.
Vekilleri : Av. M.E.A., Av. C.A.
Davalı :
Ankara İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. D.O.İ.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının Ankara İli,
Altındağ İlçesi, Çamlık Mahallesi, 20923 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “okul yeri” olarak ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapu kaydının
davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile şimdilik 1.000 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek kamu
alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalı idareden
tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde ve 16.10.2012 tarihli ön inceleme
duruşmasında görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi; 16.10.2012
gün, E:2012/382 sayı ile davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8.
maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara İl Özel İdaresi açısından,
10.maddede öngörülen biçimde, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar
planında “okul yeri” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu
kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla, şimdilik 1.000 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara
İli, Altındağ İlçesi, Çamlık Mahallesi, 20923 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “okul
yeri” olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir
okul bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında okul alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının Ankara 11.
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 16.10.2012 gün, E:2012/382
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/652
KARAR NO: 2013/766
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- M.A., 2- O.A., 3- H.T., 4- C.K.
Vekilleri : Av. M.Ş.G., Av. N.G.
Davalılar :
1- İçişleri Bakanlığı
Vekili :
Av. E.T.
2-
Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.O.
3-
Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. F.K.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların Antalya
İli, Muratpaşa İlçesi, Demircikara Mahallesi, 5506 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “karakol yeri” olarak ayrıldığını
belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000
TL’nin davanın açıldığı tarihten ilamın kesinleşeceği tarihe kadar
işleyecek yasal faizi ile ve ilamın kesinleşmesinden sonraki dönem için ise
17.01.2001 tarihinde yürürlüğe giren 4709 sayılı kanunla değişik Anayasanın
46/son maddesi uyarınca, kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz
oranı ile davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesi istemiyle
dava açmıştır.
Davalı İçişleri Bakanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde ve 13.02.2013 tarihli duruşma tutanağında
görev itirazında bulunmuştur.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde ve 13.02.2013 tarihli duruşma
tutanağında özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi; 13.02.2013 gün
ve E:2012/232 sayı ile davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı ile
İçişleri Bakanlığı vekillerinin görev itirazlarının reddine karar
vermiştir.
Davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı ile İçişleri Bakanlığı vekillerinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresinde verdikleri
dilekçeler üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan İçişleri Bakanlığı ile Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve dahi
12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalılar İçişleri Bakanlığı ile Muratpaşa Belediye
Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar
planında “karakol yeri” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan müteselsilen tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge
planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya
yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Antalya
İli, Muratpaşa İlçesi, Demircikara Mahallesi, 5506 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “karakol
yeri” olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir
tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında “karakol yeri” alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalılar Muratpaşa Belediye Başkanlığı ile
İçişleri Bakanlığı vekillerinin görev itirazlarının Antalya 4. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Muratpaşa Belediye Başkanlığı ile İçişleri Bakanlığı
vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Antalya 4. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 13.02.2013 gün ve E:2012/232 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/653
KARAR NO: 2013/767
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacılar:
1- İ.İ. adına vesayeten S.K., 2- H.S., 3- F.K., 4- O.C.K., 5- L.S., 6-
H.A.,7- İ.K.
8- F.T.,9- S.E., 10- M.Y., 11- D.B., 12-
V.K., 13- A.C.
Vekilleri : Av. S.K.
Davalı :
Ankara İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. D.S.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların Ankara İli,
Çankaya İlçesi, Kırkkonaklar Mahallesi, 26320 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “ilkokul alanı” olarak ayrıldığını
belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 2.000
TL hisseleri oranında ayrı hesaplanarak dava tarihinden itibaren işleyecek
yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi
istemiyle dava açmıştır.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde ve 07.09.2012 tarihli ön inceleme
duruşmasında görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi; 07.09.2012 gün
ve E:2011/602 sayı ile özetle, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara İl Özel İdaresi açısından,
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar
planında “ilkokul alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 2.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara
İli, Çankaya İlçesi, Kırkkonaklar Mahallesi, 26320 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “ilkokul
alanı” olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi
bir okul bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında ilkokul alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 07.09.2012 gün ve
E:2011/602 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/654
KARAR NO: 2013/768
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından
kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı :
G.K.
Vekilleri : Av. S.M.A., Av. M.A.
Davalılar :
1- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. H.U.
2-
Kocasinan Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. B.D., Av. F.A.
3-
Kayseri İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. E.Y.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
davacının Kayseri İli, Kocasinan İlçesi, Fevzioğlu Mahallesi, 3272 ada, 78
parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “ilköğretim okul alanı, yol ve park’’
olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile şimdilik 12.000 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal
faizi ile birlikte davalı idarelerden müştereken ve müteselsilen tahsiline
karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuştur.
Kayseri 2. Asliye Hukuk Mahkemesi; 08.05.2012 gün
ve E:2012/23 Esas sayı ile davalılar Milli Eğitim Bakanlığı, Kocasinan
Belediye Başkanlığı ile Kayseri İl Özel İdaresi vekillerinin görev
itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılar Milli Eğitim Bakanlığı,
Kocasinan Belediye Başkanlığı ile Kayseri İl Özel İdaresi vekillerinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda verdikleri dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Milli Eğitim Bakanlığı, Kocasinan Belediye
Başkanlığı ile Kayseri İl Özel İdaresi vekillerinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunmaları üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalılar Milli Eğitim
Bakanlığı, Kocasinan Belediye Başkanlığı ile Kayseri İl Özel İdaresi
açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına, imar planında “ilköğretim okul alanı, yol ve park’’ olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 12.000 TL ’nin faizi ile birlikte
davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Kayseri İli,
Kocasinan İlçesi, Fevzioğlu Mahallesi, 3272 ada, 78 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “ilköğretim
okul alanı, yol ve park’’ olarak ayrılmış olmasına rağmen, taşınmaz
üzerinde herhangi bir yapı bulunmadığı gibi, taşınmaz için alınmış
kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında “ilköğretim okul alanı, yol ve park’’ alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalılar Milli Eğitim Bakanlığı, Kocasinan
Belediye Başkanlığı ile Kayseri İl Özel İdaresi vekillerinin görev
itirazlarının Kayseri 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Milli Eğitim Bakanlığı, Kocasinan Belediye Başkanlığı
ile Kayseri İl Özel İdaresi vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE
İLİŞKİN Kayseri 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 08.05.2012 gün ve E:2012/23
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/655
KARAR NO: 2013/769
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İdarenin dava konusu
taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan
davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği, imar planından kaynaklanan tazminat
davasının ise İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- N.N.B., 2-M.B.
Vekilleri : Av. S.M.A., Av. M.A.
Davalılar :
1- Kocasinan Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. B.D., Av. F.A.
2-
Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. O.E.
O L A Y : Davacılar vekilleri özetle; davacıların Kayseri
İli, Kocasinan İlçesi, Yavuz Selim Mahallesi 6326 ada 7 ve 9 parsel sayılı
parsellerin hissedarı olduklarını, taşınmazların onanmış 1/1000 ölçekli
uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarında kamu hizmetine
ayrıldığını, dava konusu taşınmazlara davalı idarelerin kamulaştırmasız el
atması nedeniyle fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak
kaydıyla şimdilik 12.000 TL nin yasal faizi ile birlikte davalılardan
müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuştur.
Kayseri 2.Asliye Hukuk Mahkemesi: 08.05.2012 gün,
E:2012/24 sayı ile, davalılar vekillerinin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılar Kayseri Büyükşehir
Belediye Başkanlığı ile Kocasinan Belediye Başkanlığı vekillerinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdikleri dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile
Kocasinan Belediye Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi
ve dahi 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalılar Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
ile Kocasinan Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, İdarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından
doğan zararın tazminine yönelik bulunan davada haksız fiillere ilişkin özel
hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinin, imar planından kaynaklanan
tazminat davasının ise idari yargı yerinin görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay
Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın davada
idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hissedar oldukları
taşınmazların imar planlarında kamu hizmetine ayrıldığı belirtilmek suretiyle,
taşınmazlar üzerindeki mülkiyet hakkının kullanılamayacak şekilde
kısıtlandığı gerekçesiyle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 12.000TL nin yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar
verilmesi istemiyle açılmıştır.
Davalı idare vekillerinin görev itirazının
reddine ilişkin Kayseri 2.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 08.05.2012 gün,
E:2012/24 sayılı kararından sonra, davalı idare vekillerince olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yönünde sunulan talep dilekçesine karşılık,
davacılar vekilleri tarafından verilen cevapta, davaya konu taşınmazlardan
6326 ada 9 parsel sayılı taşınmaza idarece kaldırım yapılmak suretiyle
fiilen el atıldığı, fiili el atma nedeniyle açılan tazminat istemlerinde
görevli yargı yerinin adli yargı mahkemelerinin olduğu ifade edilmiş olup,
davalı idare tarafından dosyaya bu hususun aksine bir delil ibraz
edilmediği gibi, dosya arasında bulunan 25.05.2012 tarihli bilirkişi raporu
kapsamında da bu hususun belirlendiği 6326 ada 9 parselin bir kısmına
kilitli taş döşenmek suretiyle kaldırım yapıldığı anlaşılmaktadır.
Hal böyle iken, davaya konu taşınmazlardan 6326
ada 9 parsel sayılı taşınmazın fiilen yolda kaldığı ve böylece iş bu taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın fiilen
el atıldığı anlaşılmıştır.
Belediyelerin 3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi
ve 18. maddesinin verdiği yetki ile arazi ve arsalar üzerinde imar
planlarının hazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazi ve arsa düzenlemesi
gibi faaliyetleri kapsamında yaptıkları imar planlarından kaynaklanan
işlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis
edilen genel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile de idari eylem ve
işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargı yerlerinde çözümlenmesi
gerektiği tartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece, Kamulaştırma
Kanunu’nda öngörülen usul ve yöntemlere uygun idari nitelikte uygulama
işlemleri yapılmaksızın, dava konusu taşınmazlardan bir tanesine fiilen el
atılması karşısında, idarenin bu eyleminin kamulaştırmasız el atma
niteliğini taşıdığı açıktır.
Öte yandan, İdarenin yürütmekle yükümlü
bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye
göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi
tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği
zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından
açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı
yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu,
özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve
projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve
meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün
önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli
yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş
bulunmaktadır.
Nitekim, yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17,
K:1959/15 sayılı kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde
amme teşekkülü İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını
elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır.
Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün
önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini
davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.” görüşüne
yer verilmiştir.
İdarenin dava konusu taşınmazlardan 6326 ada 9
parsele kamulaştırmasız el atması karşısında, bu taşınmaz bakımından el
atmadan doğan zararın tazminine yönelik olan davanın, haksız fiillere
ilişkin özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümü adli yargı yerinin
görevine girmektedir.
Diğer taraftan, davaya konu 6326 ada 7 parsel
sayılı taşınmaza ilişkin olarak, taşınmazın imar planında yolda kaldığı
belirtilmiş olup, bu parselde de herhangi bir kamulaştırma işlemi
yapılmadığı gibi yol çalışmasının da yapılmadığı, dolayısıyla bu taşınmaza
fiili olarak el atılmadığı ifade edilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama
İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan
kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin
nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya
yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde
yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de
yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak
ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri,
Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan
tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dolayısıyla, davaya konu 6326 ada 7 parsel
sayılı taşınmaza ilişkin olarak; imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında yolda kaldığı, bu taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği, davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan 1822 parsel sayılı taşınmaza ilişkin olan davanın
ise, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle;
1-Davaya konu Kayseri İli, Kocasinan İlçesi,
Yavuz Selim Mahallesi, 6326 ada 9 parsel sayılı taşınmaz bakımından davanın
görüm ve çözümünde Adli Yargı yeri görevli olduğundan Danıştay
Başsavcısı’nın başvurusunun reddi gerektiği,
2-Davaya konu Kayseri İli, Kocasinan İlçesi,
Yavuz Selim Mahallesi, 6326 ada 7 parsel sayılı taşınmaz bakımından davanın
görüm ve çözümünde İdari Yargı yeri görevli olduğundan Danıştay
Başsavcısı’nı başvurusunun kabulü ile davalılar Kayseri Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekili ve Kocasinan Belediye Başkanlığı vekillerinin görev
itirazlarının Kayseri 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde,
davaya konu Kayseri İli, Kocasinan İlçesi, Yavuz Selim Mahallesi, 6326 ada
9 parsel sayılı taşınmaz bakımından davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGI
yeri görevli olduğundan Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
davaya konu Kayseri İli, Kocasinan İlçesi, Yavuz Selim Mahallesi, 6326 ada
7 parsel sayılı taşınmaz bakımından davanın görüm ve çözümünde İDARİ YARGI
yeri görevli olduğundan Danıştay Başsavcısı’nı BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,
davalılar Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Kocasinan Belediye
Başkanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Kayseri 2.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 08.05.2012 gün, ve E:2012/24 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/656
KARAR NO: 2013/770
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
V.Y.
Vekilleri : Av. M.E.A., Av. C.A.
Davalılar :
1- Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili :
Av. D.K.
2- Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. G.S.Ş.
3-
Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.B.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının Ankara İli,
Yenimahalle İlçesi, 1.Bölge Yuva Mahallesi, 43130 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “spor tesisi alanı” olarak
ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili
ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL’nin
dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek
faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde ve 07.02.2013 tarihli
ön inceleme duruşmasında özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde ve 07.02.2013 tarihli ön
inceleme duruşmasında özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesi; 07.02.2013 gün
ve E:2012/309 sayı ile özetle, davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı ile Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekillerinin görev
itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının
reddedilmesi ve Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1.maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen
biçimde, davanın, taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar
planında “spor tesisi alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu
kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla, şimdilik 1.000 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara
İli, Yenimahalle İlçesi, 1.Bölge Yuva Mahallesi, 43130 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “spor
tesisi alanı” olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde
herhangi bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma
kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında spor tesisi alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının
Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 07.02.2013 gün ve
E:2012/309 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/657
KARAR NO: 2013/771
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Y.A.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalılar :
1- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. S.K.
2- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ö.Y.
3- Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. E.N.C.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
davacının Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yenikent Mahallesi, 42560 ada, 1
parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında
“lise alanı’’ olarak
ayrıldığını, taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmadığını belirterek,
fazlaya ilişkin ve ıslah hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 3.000
TL’nin dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi
ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar
verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı ve Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilleri süresi içerisinde verdikleri cevap
dilekçeleri ile 10.07.2012 tarihli ön inceleme duruşmasındaki beyanlarında
görev itirazında bulunmuştur.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev
itirazında bulunmuştur.
Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesi; 10.07.2012 gün
ve E:2012/50 sayı ile özetle; davalılar Milli Eğitim Bakanlığı, Yenimahalle
Belediye Başkanlığı ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin
görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda 12.07.2012 havale tarihli dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı
bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de,
idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Milli Eğitim Bakanlığı, Yenimahalle Belediye
Başkanlığı ile Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin anılan
Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev
itirazlarının reddedilmesi ve davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı açısından,
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar
planında “lise alanı’’ olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 3.000 TL ’nin davalılardan
müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara İli,
Yenimahalle İlçesi, Yenikent Mahallesi, 42560 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “lise
alanı’’ olarak ayrılmış olmasına rağmen, taşınmaz üzerinde herhangi
bir okul bulunmadığı gibi, taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında “lise alanında’’ kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 10.07.2012
gün ve E:2012/50 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/658
KARAR NO: 2013/772
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar:
1- S.G., 2- S.G., 3- Ş.T., 4- Z.T., 5- Ş.T., 6- Z.T.
Vekilleri : Av. M.K., Av. M.M.S.
Davalı :
İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili : Av. F.K.Ş.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle;
davacıların İstanbul İli, Pendik İlçesi, Kurtköy Mahallesi, 4014 ada, 5
parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar
planında “temel eğitim alanı’’
olarak ayrıldığını, taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmadığını
belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 100,00
TL alacağın davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açmıştır.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesi ve 27.09.2012 tarihli duruşma tutanağındaki
beyanında göreve itirazında bulunmuştur.
Pendik 2. Asliye Hukuk Mahkemesi; 27.09.2012 gün
ve E:2011/762 sayı ile özetle; Kamulaştırma Kanununun 10 ve 37. maddeleri
gereği davalı vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul İl Özel
İdaresi vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda 09.10.2012 havale tarihli dilekçe üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi
ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İstanbul İl Özel İdaresi açısından,
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar
planında “temel eğitim alanı’’
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 100,00 TL ’nin davalıdan
tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler
de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; İstanbul İli, Pendik
İlçesi, Kurtköy Mahallesi, 4014 ada, 5 parsel sayılı taşınmazın imar
planında “temel eğitim alanı’’
olarak ayrılmış olmasına rağmen, taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis
bulunmadığı gibi, taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında “temel eğitim alanında’’ kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının Pendik 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Pendik 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 27.09.2012 gün ve
E:2011/762 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/659
KARAR NO: 2013/773
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
M.S.I.
Vekili :
Av. M.E.A., Av. C.A.
Davalılar :
1- Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili : Av. D.K.
2- Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.B.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
davacının Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yenikent Mahallesi, 42504 ada, 1
parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında
“spor alanı’’ olarak
ayrıldığını, taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmadığını belirterek,
taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin ve
ıslah hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL’nin dava tarihinden
itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte
davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesi ile 22.02.2013 tarihli ön
inceleme duruşmasındaki beyanında; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi; 22.02.2013 gün
ve E:2012/559 sayı ile davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda 25.02.2013 havale tarihli dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı
bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Yenimahalle Belediye
Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin
kısmı yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar
planında “spor alanı’’
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle,
taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 1.000 TL ’nin yasal faizi ile
birlikte davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren
belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin
internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir
aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca
belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş
gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara İli,
Yenimahalle İlçesi, Yenikent Mahallesi, 42504 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “spor
alanı’’ olarak ayrılmış olmasına rağmen, taşınmaz üzerinde herhangi
bir tesis bulunmadığı gibi, taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında “spor alanında’’ kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.02.2013 gün ve
E:2012/559 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/660
KARAR NO: 2013/774
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.A.
Vekilleri : Av. M.E.A., Av. C.A.
Davalılar :
1- Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili :
Av. G.A.
2- Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. B.V.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının Ankara İli,
Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi, 43130 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “spor alanı” olarak ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapu
kaydının davalı idare adına tescili ile fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek
kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalı idareden
tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde ve 28.12.2012 tarihli
ön inceleme duruşmasında görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesi; 28.12.2012 gün
ve E:2012/515 sayı ile davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b)
bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar
planında “spor alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu
kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla, şimdilik 1.000 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara
İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi, 43130 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “spor
alanı” olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi
bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında spor alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 28.12.2012
gün ve E:2012/515 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/661
KARAR NO: 2013/775
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar:
1- S.K., 2- H.Z.A., 3- G.K., 4- H.K.,5- H.S., 6- A.Ç., 7- H.S.
Vekilleri : Av. A.U.
Davalı :
Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.H.K.
O L A Y : Davacılar vekilleri dava dilekçesinde özetle;
davacıların Ankara İli, Çankaya İlçesi, Sancak Mahallesi, 25326 ada, 1
parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar
planında ‘’Çankaya Belediyesi Açık ve Kapalı Spor ve Oyun Alanı’’ olarak ayrıldığını belirterek,
taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik davacılardan Satı Kibaroğlu için
9.000 TL, Hadiye Zerrin Aşur için 9.000 TL, Gönül Kesginlikımiloğlu için
9.000 TL, Hatice Kesginlikımiloğlu için 9.000 TL, Hanife Sönmez için 7.500
TL, Azime Çelik için 22.500 TL, Hanife Sönmez için ise 29.000 TL olmak
üzere toplam 95.000 TL’nin hukuki el atma tarihinden itibaren işleyecek
yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açmıştır.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesi”nin 19.12.2012
gün ve E:2012/433 sayı ile özetle; davalı Çankaya Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Çankaya Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda 02.01.2013 günlü dilekçesi üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
davanın, tazminat istemine hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Çankaya
Belediye Başkanlığı açısından, davanın,
tazminat istemine hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar
planında ‘’Çankaya Belediyesi Açık ve Kapalı Spor ve Oyun Alanı’’ olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapusunun davalı adına
tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 95.000
TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara İli, Çankaya
İlçesi, Sancak Mahallesi, 25326 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın hisseli
maliki olduklarını, taşınmazın imar planında ‘’Çankaya Belediyesi Açık ve
Kapalı Spor ve Oyun Alanı’’ olarak
ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı
gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı
anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında ‘’Çankaya Belediyesi Açık ve Kapalı
Spor ve Oyun Alanı’’kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, tazminat istemine hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü ile, davalı
Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 16. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, tazminat istemine hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 19.12.2012 gün ve E:2012/433 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/662
KARAR NO: 2013/776
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
B.E.
Vekili : Av. U.N.
Davalı :
Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. Y.D.Dahili Davalı:1- Gölbaşı Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. M.G.
2-Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. M.G.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
davacının Ankara İli, Gölbaşı İlçesi, İncek Mahallesi, 190 ada, 1 parsel
sayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “resmi
okul yeri’’ olarak
ayrıldığını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000
TL nin el atma tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içerisinde verdikleri
cevap dilekçelerinde görev itirazında bulunmuştur.
Gölbaşı Asliye Hukuk Mahkemesi; 10.01.2013 gün ve
E:2012/683 Esas sayı ile özetle; davalı Milli Eğitim Bakanlığı ile dahili
davalı Gölbaşı Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının reddine
karar vermiştir.
Dahili davalı Gölbaşı
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda 18.01.2013 günlü dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp
Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, dahili davalı Gölbaşı Belediye Başkanlığı vekillerinin
anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları
görev itirazlarının reddedilmesi ve dahili davalı Gölbaşı Belediye Başkanlığı
vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, dahili davalı Gölbaşı Belediye Başkanlığı
açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar
planında “resmi okul yeri” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 1.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara İli, Gölbaşı
İlçesi, İncek Mahallesi, 190 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın imar planında
“resmi okul yeri” olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde
herhangi bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma
kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında “resmi okul yeri” olarak kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, dahili davalı Gölbaşı Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının Gölbaşı Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, dahili davalı Gölbaşı Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Gölbaşı Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 10.01.2013
gün ve E:2012/683 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/663
KARAR NO: 2013/777
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
M.Ö.
Vekilleri : Av. Y.G., Av. A.B.G.
Davalı :
Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. C.G.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının Ankara İli,
Yenimahalle İlçesi, Yukarıyurtçu Mahallesi, 23 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “teknik altyapı alanı” olarak
ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili
ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL bedelin
dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek
faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açmıştır.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesi; 29.01.2013 gün
ve E:2012/138 sayı ile özetle, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda 30.01.2013 havale tarihli verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de,
idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Yenimahalle Belediye
Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin
kısmı yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına, imar planında “teknik altyapı alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu
kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan
tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara
İli, Yenimahalle İlçesi, Yukarıyurtçu Mahallesi, 23 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “teknik altyapı alanı” olarak ayrılmış olmasına
rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için
alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında teknik altyapı alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara
14. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 29.01.2013 gün ve
E:2012/138 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/664
KARAR NO: 2013/778
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
Davacının rahatsızlığında kullanılan stent bedelinin tarafına ödenmemesi
üzerine açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S.B.
Davalı : SGK Başkanlığı
Vekili : Av. Z.G.
O L A Y : Davacı, Manisa İdare Mahkemesine
verdiği 18.06.2009 havale tarihli dilekçesinde özetle; Emekli Sandığı
iştirakçisi olarak 26 yıl süre ile öğretmen olarak görev yaptığını, kalp
rahatsızlığı nedeni ile Mersin Üniversitesi Hastanesi yoğum bakım
ünitesinde 01.06.2008-026.06.2008 ile 18.07.2008-21.07.2008 tarihleri
arasında iki kez tedavi gördüğünü, ilk tedavi sırasında 301751 numaralı
faturada yazdığı üzerine takılan stent nedeni ile 3650,00 TL, 2 tedavi
sırasında da 301753 numaralı faturada yazdığı üzere tekrar stent takılarak
3400,00 TL masraf yapıldığını, rahatsızlığı nedeni ile bir kez de İzmir
Gazi Özel Hastanesi’nde geçirdiği tedavi gördüğünü ve 331175 numaralı
faturada yazdığı üzerine takılan stent nedeni ile 3320,00 TL masraf
yaptığını, yaptığı toplam 10370,00 TL masrafın ödenmesi talebi ile ödenmesi
istemi ile idareye yazılı olarak 11.03.2009 tarihinde başvurduğunu,
talebinin reddine karar verildiğini, verilen kararın iptali ile yaptığı
10370,00 TL masrafın kendisine ödenmesine karar istemiyle dava açmıştır.
MANİSA İDARE MAHKEMESİ: 08.07.2010 gün ve
2009/844 Esas 2010/1349 Karar sayılı kararı ile 5510 sayılı kanun uyarınca
tesis edilen işlemler nedeni ile açılacak davalarda iş mahkemelerinin
görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu
karar kesinleşmiştir.
Davacı bu kez aynı
istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
MANİSA 1.İŞ MAHKEMESİ:
14.03.2013 gün 2011/1127 esas 2013/201 Karar sayılı kararı ile davacının
5510 sayılı yasanın yürürlüğe girmesinde önce yürürlükte bulunan 5434
sayılı yasa uyarınca emekli sandığı iştirakçisi konumunda bulunduğu, bu
nedenle davaya idari yargıda bakılması gerektiğini belirterek yargı yolu
uyuşmazlığı nedeni ile görev yönünden davanın reddine karar vermiş, bu
karar kesinleşmiştir.
Davacı adli ve idari yargı
yerlerince verilen görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev
uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan AKARSU’nun katılımlarıyla
yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
I-İLK İNCELEME : Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye
göre;Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14.
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve
adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi
bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Emekli Sandığı’na (Devredilen) tabi
olan davacının, geçirdiği kalp rahatsızlığı nedeni ile gördüğü tedavi
sırasında yaptığı 10370,00 TL masrafın idarece, ( adli yargıda açılan
davada dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte)
ödenmesi istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden;
davacının, 29.06.1968 tarihinde Pervari Ortaokul Fen grubu öğretmeni olarak
göreve başladığı, 01.02.1994 tarihinde kendi isteği ile emekliye ayrıldığı,
Mersin Üniversitesi Hastanesi yoğum bakım ünitesinde 01.06.2008-026.06.2008
ile 18.07.2008-21.07.2008 tarihleri arasında iki kez, İzmir Gazi Özel
Hastanesi’nde bir kez kalp rahatsızlığı nedeni ile tedavi gördüğü ve bu
esnada yaptığı 10370,00 TL tedavi masrafının kendisine ödenmesi istemi ile
yaptığı başvurunun reddi üzerine 10370,00 TL’nin ( adli yargıda açtığı
davada dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte)
tarafına ödenmesi istemiyle dava açtığı anlaşılmıştır.
31.5.2006 tarih ve 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925,
2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle
çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar
(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım
Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),
devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı
İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik
ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı
emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir
sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun iptali
amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111,
K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte,
bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu
hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c
maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen
17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler
yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle,
5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510
sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri
hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754
sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa
Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile
reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101
nci maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili
ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali
istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih
ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184)
davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz
önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır:
“…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu
görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun
hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun
hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya
başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine
tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı
Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli
yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte,
artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis
ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik
kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar
ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre
emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer
kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise
Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari
işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da
evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan
5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda sözü edilen
mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte
değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur
ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri
bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,
bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu
Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı
Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın
158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev
uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü uyarınca
Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı
tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı
Yasanın yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan
memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna
göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve
diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden
Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin
“idari işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam edeceği,
dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde
belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat
yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için
menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında
bulunan, emekli kamu personeli olan davacı tarafından açılan davanın, görüm
ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Manisa İdare Mahkemesinin
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Manisa İdare Mahkemesi’nin 08.07.2010 gün ve 2009/844
Esas 2010/1349 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/669
KARAR NO: 2013/779
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 5510
sayılı Kanunun Geçici 4.maddesi uyarınca borçlandırılması istemiyle yaptığı
başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile belirtilen tarihler
arasındaki boşta geçen sürenin borçlanmasının sağlanması istemiyle açılan
davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
C.Ş.
Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu
O L A Y : Davacı dava dilekçesinde özetle; Sosyal
Güvenlik Kurumunun 5754 sayılı Kanunun 68. maddesiyle, Kanunun geçici 4.
maddesinin son fıkrasına göre, Osmangazi Üniversitesi tarafından olumsuz
sicil verilip üniversiteden atılmasının sonucunda 15.12.1999- 10.05.2001
tarihleri arasında boşta geçen süreyi borçlanmasının sağlanmasına yönelik
yaptığı başvurunun reddine ilişkin 28.02.2009 tarihli Sosyal Güvenlik
Kurumunun işleminin iptali ve belirttiği tarihler arası borçlanmasının
sağlanması istemiyle davalı Sosyal Güvenlik Kurumuna karşı idari yargı
yerinde dava açmıştır.
ANKARA 4. İDARE MAHKEMESİ; 21.10.2009 gün ve
E:2009/435, K:2009/1453 sayılı kararında özetle; 5510 sayılı Kanunun Geçici
4. maddesinin uygulanmasına ilişkin çıkarılan uyuşmazlığın çözümünün adli yargı
yeri olarak İş Mahkemelerinin görevinde olduğunu gerekçe göstererek 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/ 1-a maddesi hükmü uyarınca
davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı, bu kez aynı taleple Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığına karşı 07.01.2009 tarihinde adli yargıda dava açmıştır.
ESKİŞEHİR İŞ MAHKEMESİ; 22.04.2010 gün ve
E:2010/88, K:2010/316 sayılı kararında özetle; davanın kabulüne karar
vermiş olup, temyiz başvurusu üzerine; Yargıtay 10.Hukuk Dairesinin
10.07.2012 gün 2010/7068 Esas, 2010/13648 Karar sayılı ilamında aynen “
5510 sayılı Yasanın yürürlüğünden önce ve halen 5434 sayılı Yasaya göre
iştirakçi sıfatı ile memur olarak çalışmaya devam eden davacının talebi
yönünden Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ( devredilen T.C. Emekli Sandığı
) nın tesis edeceği işlem ve muameleler “idari işlem” niteliğini korumaya
devam edecek bu işlemlere yönelik ihtilaflar da önceden olduğu gibi idari
yargı yeri görevli olmaya devam edeceği dikkate alınarak taraflar arasında
ki uyuşmazlığın çözümünde 5510 sayılı Kanunun uygulama yeri
bulunmadığından, sözü edilen 101.madde hükümlerine göre sınırlı yetki ile
donatılmış iş mahkemesi görevli olmayıp; idari yargının görevli olduğu
gözetilmeksizin hatalı değerlendirme sonucu işin esasına girilerek karar
verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir” denilmek
suretiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir.
Yargıtay bozma ilamından sonra, bozma ilamına
uyularak yapılan yargılama neticesinde;
ESKİŞEHİR İŞ MAHKEMESİ;
14.11.2012 gün ve E:2012/1013, K:2012/863 sayılı kararında özetle; 5510 sayılı
Yasanın yürürlüğünden önce ve halen 5434 sayılı Yasaya göre iştirakçi
sıfatı ile memur olarak çalışmaya devam eden davacının talebi yönünden
sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ( devredilen T.C. Emekli Sandığı ) nın
tesis edeceği işlem ve muameleler “idari işlem” niteliğini korumaya devam
edecek bu işlemlere yönelik ihtilaflar da önceden olduğu gibi idari yargı
yeri görevli olmaya devam edeceği dikkate alınarak taraflar arasındaki
uyuşmazlığın çözümünde 5510 sayılı Kanunun uygulama yeri bulunmadığından
dava dilekçesinin görev nedeniyle reddine karar vermiş ve karar
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 14. maddesine göre; olumsuz görev
uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veya
askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı
olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri
kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmekte olup, bu uyuşmazlığın
giderilmesi istemi ise, hukuk uyuşmazlıklarında ancak davanın taraflarınca
ileri sürülebilmektedir. Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık
Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin
istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya
süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer
verilmektedir
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasanın 27. maddesi
uyarınca yapılan incelemeye göre;
Adli ve idari yargı yerleri arasında anılan
Yasanın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu,
idari yargı dosyasının davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik
kararını veren Mahkemece adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Mahkememize
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının, Osmangazi Üniversitesinde
okutman olarak görev yapmakta iken 1999 yılında olumsuz sicilden dolayı
terfi ettirilmeyerek 15.12.1999 tarihinde Üniversiteden ilişiği kesilen ve
17.04. 2001 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığı’na açıktan öğretmen olarak
atanan davacı tarafından görevine son verildiği tarih ile tekrardan göreve
başladığı tarih arasında geçen sürelerin 5510 sayılı Kanunun Geçici
4.maddesi uyarınca borçlandırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine
ilişkin 28.02.2009 tarih ve 73.469.066 sayılı işlemin iptali ile belirtilen
tarihler arasındaki boşta geçen sürenin borçlanmasının sağlanması istemiyle
açılmıştır.
5510 sayılı
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Yasasının 101. maddesinde, bu
Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların İş Mahkemelerinde
görüleceği; 104. maddesinde, (Değişik fıkra:17.04.2008-5754 S.K./62.mad) Bu
Kanunla yürürlükten kaldırılmayan hükümleri saklı kalmak kaydıyla,
17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı, 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı,
17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı, 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı ve
8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı kanunlara yapılan atıflar ile ilgili mevzuatında
emeklilik, malûllük, vazife malûllüğü ve sosyal sigorta haklarına,
yardımlarına ve yükümlülüklerine, iştirakçiliğe ve sigortalılığa, dul,
yetim ve hak sahipliği şartlarına, emekli ikramiyesine, ek ödemelere,
sağlık hizmetleri veya tedavi bedellerinin ödenmesine ilişkin yapılan
atıflar bu Kanunun ilgili maddelerine yapılmış sayılır.
27/7/1967
tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununda
kadrosuzluk tazminatının ödenmesine ilişkin T.C. Emekli Sandığına yapılmış
olan atıf ile diğer kanunlarda T.C. Emekli Sandığına, Sosyal Sigortalar
Kurumuna, Bağ-Kur'a yapılmış atıflar Kuruma yapılmış sayılır.
Geçici 4.
maddenin 4 ve 5.fıkrasında; “Bu Kanunda aksine
bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamına alınanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı
Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar
ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.
Bu
madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması,
azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı,
ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik
ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil
5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin
uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır.” .
Yine aynı Geçici Maddenin son fıkrasında ise;
Personel
mevzuatına göre almış oldukları disiplin cezası sonucu 23/4/1999 tarihi ile
14/2/2005 tarihleri arasında memuriyetleri sona erenlerden, 22/6/2006
tarihli ve 5525 sayılı Kanun uyarınca haklarında verilmiş disiplin cezaları
bütün sonuçları ile ortadan kaldırılanların, bu Kanunun yürürlük tarihinden
itibaren (Değişik ibare:13.02.2011 - 6111 S.K./47.mad) 30/6/2011 tarihine
kadar Kuruma müracaatları halinde, görevlerinden ayrıldıkları tarih ile
göreve başladıkları tarih arasındaki prim veya kesenek ödenmemiş süreleri,
istekleri halinde, görevlerinden ayrıldıkları derece ve kademelerine prim
veya kesenek ödenmemiş veya borçlanmak istedikleri sürenin her üç yılına
bir derece ve her yılına bir kademe verilmek ve öğrenim durumları
itibariyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesindeki
yükselebilecekleri dereceleri geçmemek üzere tespit edilecek derece, kademe
ve ek göstergeleri ile emekli keseneğine esas aylığın hesabına ait tüm
unsurların toplamının müracaat tarihinde yürürlükte olan katsayı ile
çarpımı sonucu bulunacak tutarlar esas alınarak, yine o tarihteki kesenek
ve karşılık oranları borçlandırılmak suretiyle hizmetten sayılır. Bundan
doğacak borç tutarının tamamı borcun tebliğ edildiği tarihten itibaren
(Değişik ibare:13.02.2011 - 6111 S.K./47.mad) 31/12/2014 tarihine kadar
kendileri tarafından eşit taksitlerle veya defaten ödenir.”
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar
ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı
Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal
Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi
adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde
ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu
görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan
haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir
sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve
hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi,
15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan
Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce
5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev
yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla
aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar
vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı
Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen
Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu
görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem
yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin
iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E:
2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan
“…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş
Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz
başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169
sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla
birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak
şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden
önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce
olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların
emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek;
ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu
görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c
maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve
haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve
esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır.
5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık
esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler
idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz
etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal
Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…” Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin
ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun
hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya
başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun
hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun
değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki
“…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında
Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi
kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden
ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca
tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idari eylem”
niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki,
şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği
tarihten önce 15.12.1997 tarihinde işe başlamış olan davacı tarafından
açılan davanın idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 4.İdare
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 4. İdare Mahkemesi’nin
21.10.2009 gün ve E:2009/435, K:2009/1453 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/671
KARAR NO: 2013/780
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve
aracın 15 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi
hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
A.E.
Vekilleri :
Av. A.Y., Av.Y.U.
Davalı :
İstanbul Valiliği, İl Emn. Md. C Bölgesi Trafik Dent. Şb. Müdürlüğü
O L A Y :
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34 RIZ …. plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesi uyarınca, davacı
adına 12.4.2012 tarih ve GL-144569 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para
Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek 650,00 TL idari para cezası verilmiş ve
ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 12.4.2012 tarih ve 141455 sayılı
Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 15 gün süre ile trafikten men edilerek
muhafaza altına alınmıştır.
Davacı vekilleri, idari para cezası ile aracın 15
gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi
istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuşlardır.
PENDİK 2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 23.4.2012 gün ve
D.İş:2012/381 sayı ile, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine karar vermiş,verilen
karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
Davacı vekilleri, bu kez aynı istemle idari yargı
yerinde dava açmışlardır.
İSTANBUL 8. İDARE MAHKEMESİ: 31.10.2012 gün ve
E:2012/1086, K:2012/2145 sayı ile, 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde,
sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu
Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde, bunların
bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza Mahkemelerinde
bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün adli yargı yerine
ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci
fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da
şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde,
olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde
incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacı vekillerinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren
mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 15 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesinde, “(Ek: 17/10/1996 - 4199/43 md.
Değişik: 21/5/1997 - 4262/4 md.), Araçlarını motorlu araç tescil ve
trafik belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine
izin veren araç sahipleri 14 400 000 lira para cezası ile cezalandırırlar.
Ayrıca, araç onbeş gün süre ile trafikten men
edilir” hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin
belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari
para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.
maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 15 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın onbeş gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar
uyarınca incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve
yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112.
maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi hususunun trafik ve
sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir
süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın onbeş gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi uyarınca verilen para cezasının
çözüm yerinin adli yargı, aracın 15 gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı
Yasa’nın 31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine,
5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile
ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,
değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği,
ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idari yargının görev alanına giren kararın (aracın
geçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte
dava konusu edildikleri anlaşıldığından; idari
para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı
Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesi uyarınca verilen para
cezasının ve aracın 15 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin
kararın iptali istemiyle açılan davanın
çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 8. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle İstanbul 8. İdare Mahkemesi’nin 31.10.2012 gün ve
E:2012/1086, K:2012/2145 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/672
KARAR NO: 2013/781
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasına ilişkin
kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, 5326 sayılı Kabahatler
Kanu-nu’nun 3.maddesi ve aynı Kanun’un 27.maddesinin sekizinci fıkrası
hükmü bir arada değerlendirildiğinde İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
M.O.
Davalı : İstanbul Valiliği Emn. Md. Bölge
Trf. Anadolu Yakası Trafik Denetleme Şb. Md.
O L A Y : Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce
yapılan denetimler sırasında 34 TU….. plaka sayılı aracın amaç dışı
kullanıldığının tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası uyarınca, davacı adına 15.8.2012 tarih
ve GN-079535 seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı
düzenlenerek 1.950,00 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa
istinaden düzenlenen Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile
trafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı, idari para cezası ile araç trafikten men
tutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 6. İDARE MAHKEMESİ:31.10.2012 gün ve
E:2012/1369,K:2012/2039 sayı ile, 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş,verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı,bu kez,idari para cezasının iptali istemiyle
adli yargı yerine itirazda bulun-muştur.
KARTAL 6. SULH CEZA MAHKEMESİ: 21.1.2013 gün ve
D. İş:2013/66 sayı ile; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine
göre idari para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın
da verilmiş olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait
olduğu gerekçesiyle, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin benzer kararlarına da
dayanılarak görevsizlik kararı ile dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderilmesine karar vermiş, itiraz süresinde yapılmadığından reddine karar
verilerek, kesinleşen karar ve dava dosyası Mahkememize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK
İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan
incelemeye göre;
Uyuşmazlık
Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke
Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun
uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza
uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile
başlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine
hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan
görev ve hüküm uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça
belirtilmiştir. Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı
başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği
kuşkusuzdur.
Olay kısmında belirtildiği üzere, “idari para
cezası” yönünden tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı
yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve
kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine
gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile
verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247 sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan,
“Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli,
idari veya askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve
sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda
verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak
davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarca ileri
sürülebilir.” hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik
kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu
kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak;
hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak
davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
2- 2247 sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli,
idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş
görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan
veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren
merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli
merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin
incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler ”
hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik
kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar
ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar
ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar
verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi
gerekir.
Yasakoyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında
olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargı merciince işten el
çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken,
bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19.
madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı
inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurma olanağını tanımıştır.
Olayda, adli yargı yerince, öncelikle
görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ve görevli
merciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına da
karar verilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada
öngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda
bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun
2247 sayılı Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık
Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme
kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin
kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin
üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle
açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi,
2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre
düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına
karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması;
Yasada idari cezalarla ilgili davalarda (116. maddedeki itiraz yolu hariç)
görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasada
gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.
maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve
ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüştür.
1.6.2005 tarihinde 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce,
sözü edilen Kanun’un diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile
bunlara karşı yapılacak itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki
etkisinin incelenmesi sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari
yaptırımın, dayanağı olan yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler
Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşulları taşıması,
27. maddenin (1) numaralı bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması
halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin
olanlarına karşı 1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza
mahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev
uyuşmazlıklarında adli yargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
Daha sonra, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı
Kabahatler Kanununun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560
sayılı Yasa’nın 31. maddesinde “(1)
Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin
kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır” denilmiştir.
Aynı
Kanunun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci
fıkrada ise; idari yaptırım kararının
verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev
alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım
kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari
yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile
ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,
değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği, ancak; idari
para cezasına konu işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak aracın geçici olarak trafikten men
edilmesi kararı da verildiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiği
anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı
Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca verilen para cezasına karşı açılacak davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Kartal 6. Sulh Ceza
Mahkemesinin başvurusunun 19.madde kapsamında kabulü ile İstanbul 6. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Kartal 6. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 19. madde kapsamında
görülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İstanbul 6. İdare Mahkemesi’nin 31.10.2012
gün ve E:2012/1369,K:2012/2039 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/673
KARAR NO: 2013/782
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
4857 sayılı İş Kanunu uyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
İ. Montaj Sav. San. Ulus. Dan.Tur. İnş. İth.San. ve Tic. Ltd. Şti.
Vekili :
Av. R.Ç.
Davalı :
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Ankara Bölge Müdürlüğü
O L A Y :
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Ankara Bölge Müdürlüğü’nün 30.9.2005
gün ve …. 202398.06.7 sayılı işlemi ile, yapılmak istenilen teftişle ilgili
olarak belirtilen gün ve saatte yapılan davete icabet etmeyip, işyeri ile
ilgili kayıt ve belgeleri ibraz etmeyerek,teftişin sonuçlandırılmasına
engel olunduğundan bahisle, 4857 sayılı İş Kanu-nu’nun 92.maddesine
aykırılık nedeniyle aynı Kanun’un 108.maddesine dayanılarak 107/a maddesi
uyarınca davacı adına 7.144.60 YTL idari para cezası verilmiştir.
Davacı vekili, para cezasına karşı adli yargı
yerinde itirazda bulunmuştur.
ANKARA 1. SULH CEZA MAHKEMESİ:23.12.2005 gün ve
Müt. No: 2005/852 sayı ile, 4857 sayılı Kanun’a göre verilen idari para cezalarına
karşı idare mahkemesine itiraz edilebileceği gerekçesiyle görevsizlik
kararı vermiş, yapılan itiraz Ankara 18. Asliye Ceza Mahkemesi’nce kesin
olarak reddedilmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
ANKARA 3. İDARE MAHKEMESİ: 8.3.2013 gün ve E:
2013/250 sayı ile, Kabahatler Kanunu’na göre davanın çözümünün adli yargı
yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş
ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin
belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına ve işin
incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nin karar vermesine değin ertelenmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Dosya üzerinde 2247
sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,
“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin
Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari yargı yerince, 2247 sayılı Yasa’nın 19.
maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının,
Mahkemece ekinde adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 4857 sayılı Kanun’un 92. maddesine aykırılık
nedeniyle verilen idari para ceza-sının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
4857 sayılı İş Kanunu’nun, “Yetkili makam ve memurlar” başlığı
altında düzenlenen 92. maddesinde, “91 inci madde hükmünün
uygulanması için iş hayatının izlenmesi, denetlenmesi ve teftişiyle ödevli
olan iş müfettişleri, işyerlerini ve eklentilerini, işin yürütülmesi
tarzını ve ilgili belgeleri, araç ve gereçleri, cihaz ve makineleri, ham ve
işlenmiş maddelerle, iş için gerekli olan malzemeyi 93 üncü maddede yazılı
esaslara uyarak gerektiği zamanlarda ve işçilerin yaşamına, sağlığına,
güvenliğine, eğitimine, dinlenmesine veya oturup yatmasına ilişkin tesis ve
tertipleri her zaman görmek, araştırmak ve incelemek ve bu Kanunla suç
sayılan eylemlere rastladığı zaman bu hususta Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı tarafından çıkarılacak İş Teftişi Tüzüğünde açıklanan şekillerde
bu halleri önlemek yetkisine sahiptirler.
(Değişik ikinci fıkra:
13/2/2011-6111/78 md.) Teftiş, denetleme ve incelemeler sırasında işverenler, işçiler ve bu
işle ilgili görülen başka kişiler izleme, denetleme ve teftişle görevli iş
müfettişleri ve işçi şikayetlerini inceleyen bölge müdürlüğü memurları
tarafından çağrıldıkları zaman gelmek, ifade ve bilgi vermek, gerekli olan
belge ve delilleri getirip göstermek ve vermek; iş müfettişlerinin birinci
fıkrada yazılı görevlerini yapmaları için kendilerine her çeşit kolaylığı
göstermek, bu yoldaki isteklerini geciktirmeksizin yerine getirmekle
yükümlüdürler”, 107.maddesinde, “Bu Kanunun;
a) 92 nci
maddesinin ikinci fıkrasındaki yükümlülüklerini yerine getirmeyen,
b) 96 ncı
maddesindeki yasaklara uymayan,
işveren
veya işveren vekiline sekizbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
İş
müfettişlerinin bu Kanundan veya diğer kanunlardan doğan her çeşit
teftişdenetleme yetki ve görevleri gereğince görevlerinin yerine
getirilmesi sırasında, görevlerini yapma ve sonuçlandırmaya engel olan
kimselere, fiil suç oluşturmadığı takdirde, sekizbin Türk Lirası idarî para
cezası verilir” denilmiş, 108. maddesinin 2. fıkrasında, bu cezalara karşı
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine
itiraz edilebileceği öngörülmüşken, 8.2.2008 gün ve 26781 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 23.1.2008 gün ve 5728 sayılı Kanun’un 578. maddesinin
öö bendi ile, 22.5.2003 tarihli ve 4857 sayılı Kanun’un 108 inci maddesinin
ikinci fıkrası yürürlükten kaldırılmış; anılan madde 15.5.2008 tarihli 5763
sayılı Kanun’un 10. maddesiyle, “Bu Kanunda öngörülen idari para cezaları,
101 ve 106 ncı maddelerdeki idari para cezaları hariç, gerekçesi
belirtilmek suretiyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürünce
verilir. 101 ve 106 ıncı maddeler kapsamındaki idari para cezaları ise
doğrudan Türkiye İş Kurumu İl Müdürü tarafından verilir ve genel esaslara
göre tahsil edilir. 106 ncı maddeye göre verilecek idari para cezası için,
4904 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (h) bendindeki tutar esas alınır”
şeklinde değiştirilmiş; madde hükmü 26.5.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş;
son olarak maddenin ikinci cümlesi, 25.2.2011 tarihinde yürürlüğe giren
6111 sayılı Kanun’un 79. maddesiyle “101 inci ve 106 ncı maddeler
kapsamındaki idari para cezaları ise doğrudan Türkiye İş Kurumu il müdürü
tarafından; birden fazla ilde işyerleri bulunan işverenlere uygulanacak
idari para cezası ise işyerlerinin merkezinin bulunduğu yerdeki Türkiye İş
Kurumu il müdürünce verilir ve genel esaslara göre tahsil edilir” şeklinde
değiştirilmiştir.
4857 sayılı İş Kanunu’nda idari para cezasına
karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenleme yer almamaktadır.Öte yandan;
30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560
sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, “ (1) Bu
Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin
kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır”; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında
ise, “İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari
yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren
en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre
içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir”
düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre;
Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda
ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu
düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak
doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının,
geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın
açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi
gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe
girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal
hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği
açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede
açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o
dava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı
veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam
etmesi gerekir.
İncelenen
uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının, 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4857 sayılı
İş Kanunu’nda da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 3.
maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde uygulanacak olması nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde
5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı
açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)
numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin
görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 3. İdare
Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Ankara 1. Sulh Ceza
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 3. İdare Mahkemesi’nce yapılan BAŞVURUNUN
KABULÜ ile, Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 23.12.2005 gün ve Müt. No:
2005/852 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/675
KARAR NO: 2013/783
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- A.M.Ü., 2- S.Ü.,3- D.Ü., 4- F.G.M.,
5- S.M.E.
Vekili :
Av. E.A.
Davalılar :
1- İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. O.K.
2- Çevre
ve Şehircilik Bakanlığı
Vekili :
Av. M.Ç.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, Bebek Mahallesinde, Gülşen
Sk. mevkiinde kain ve tapunun, 69 Pafta, 634 Ada, 384 Parselde ve 68 Pafta,
634 Ada, 382 Parselde ayrıca 68 Pafta, 634 Ada, 381 Parselde kayıtlı
taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar
planında Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama alanı olarak
ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya
ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik
10.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın
davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içinde verdikleri
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
İSTANBUL 13. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 4.12.2012
gün ve E:2012/68 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planından
kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında
yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da, idari
işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın 2.
maddesinin 1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
“Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar oldukları taşınmaza,
imar planında Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama alanı
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte
şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili ve taşınmazın davalı
adına tescili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar
Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut
ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları
ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince
onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21
md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit
edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine
gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde
inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri,
Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan
tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyasında bulunan İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı, Boğazici İmar Müdürlüğünün 5.9.2012,8.6.2012 ve
4.6.2012 günlü yazılarında; sözkonusu parsellerin; 22.07.1983 onanlı,
1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar
Planının, 13.06.2011 onanlı sayısallaştırılmış ve güncelleştirilmiş
paftalarında; “Koruya Katılacak Alanda” kaldığı; bu alanlarda kalan
parsellerde korunması gerekli kültür varlığı uygulaması dışında hiçbir yapı
yapılamayacağı belirtilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında Koruya Katılacak Alanda kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, İstanbul 13. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararının “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden” kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, İstanbul 13. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 4.12.2012 gün ve E:2012/68 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ
“Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/676
KARAR NO: 2013/784
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- R.G., 2- A.K.
Vekili :
Av. O.T.
Davalılar :
1- Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.Y.
2-
Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.O.
3-
Antalya İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. T.C.C.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, Pınarbaşı Mahallesi 4024
Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu
taşınmazın imar planında okul alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı ve Antalya
İl Özel İdaresi vekilleri süresi içinde verdikleri dilekçede özetle,
taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuşlardır.
ANTALYA 4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 13.2.2013 gün
ve E:2012/499 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Konyaaltı Belediye
Başkanlığı ve Antalya İl Özel İdaresi vekillerinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2.maddesinin
1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10.maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp
Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare
vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca, 10. maddede
öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
“Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar
verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Konyaaltı Belediye
Başkanlığı ve Antalya İl Özel İdaresi vekillerinin görev itirazının,
Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararının “Davanın
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı ve Antalya İl Özel İdaresi
vekillerinin GÖREV İTİRAZININ, Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
13.2.2013 gün ve E:2012/499 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ kararının
“Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/677
KARAR NO: 2013/785
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.O.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalılar :
1- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. C.I.
2-
Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. H.K.
3-
Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili :
Av. N.Ö.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi, 43036 Ada, 1 Parselde
kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın
imar planında spor alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilleri süresi içinde verdikleri
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 9. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 7.2.2013 gün ve
E:2012/245 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye
Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülen biçimde
“davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında spor alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı idareden
tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
spor alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile, davalı Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Ankara 9. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ,
Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 7.2.2013 gün ve E:2012/245 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/678
KARAR NO: 2013/786
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.O.A.
Vekili :
Av. A.N.K.
Davalı :
İstanbul İl Özel İdare Müdürlüğü
Vekili :
Av. A.G.E.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
İstanbul İli, Sultangazi İlçesi, 50. Yıl Mahallesi, 6/14 Pafta, 2731 Ada, 1
Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu
taşınmazın imar planında okul alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 30.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili süresi içinde verdiği dilekçede
özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
GAZİOSMANPAŞA 4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:
12.2.2013 gün ve E:2012/639 sayı ile, görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10.maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten
sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 30.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak
ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin görev
itirazının, Gaziosmanpaşa 4. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararının “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine
ilişkin kısmı yönünden” kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Gaziosmanpaşa 4. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 12.2.2013 gün ve E:2012/639 sayılı REDDİNE İLİŞKİN
KARARININ “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine
ilişkin kısmı yönünden” KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/679
KARAR NO: 2013/787
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- S.Y., 2- E.Y., 3- Y.E.
Vekili :
Av. M.C.K.
Davalılar :
1- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ö.Y.
İhbar Edilen
2-
Etimesgut Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. F.A.D.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin Ankara İli, Etimesgut İlçesi, Elvan Mahallesi, 45993 Ada, 1
Parsel; 46049 Ada, 1 Parsel; 46144 Ada, 1 Parsel; 47597 Ada, 1 Parsel;
46007 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri
olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında kreş alanı, spor alanı, resmi
kurum alanı ve belediye hizmet alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız
el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 3.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
ve Etimesgut Belediye Başkanlığı vekilleri süresi içinde verdikleri
dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı
olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri
olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
SİNCAN 5. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 27.11.2012 gün
ve E:2012/303 sayı ile, görev itirazının reddine, taşınmaz sayısının
çokluğu, farklı amaçlarla kamu hizmetine tahsis edilmiş olmaları
gözetilerek yargılamanın 47597 ada 1 parsele münhasıran yürütülmesine,
diğer taşınmazlar hakkındaki davaların tefrikiyle aynı amaçla kamu
hizmetine tahsis edilen taşınmazların aynı, farklı amaçla kamu hizmetine
tahsis edilmiş olan taşınmazların her birinin ayrı bir esasa kaydına, karar
vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin duruşmaya katılmadığı tespit edilmiş olmasına karşın, kendisine
kararın tebliğ edilmediği dosya içeriğinden anlaşılmıştır. Ancak, Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin , “görev itirazının reddine”
ilişkin kararı 01.02.2013 tarihinde tebellüğ ettiği ve aynı gün idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde dilekçe verdiğinin anlaşılması üzerine,
dosya örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmazlara,
imar planında kreş alanı, spor alanı, resmi kurum alanı ve belediye hizmet
alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile
birlikte şimdilik 3.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
kreş alanı, spor alanı, resmi kurum alanı ve belediye hizmet alanında
kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında
idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekili görev itirazının, Sincan 5. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili GÖREV
İTİRAZININ, Sincan 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 27.11.2012 gün ve E:2012/303
sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/680
KARAR NO: 2013/788
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : S.M.Ş.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalılar :
1- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ö.Y.
2- Sincan
Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ş.D.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
Ankara İli, Sincan İlçesi, Sincan Mahallesi, 100176 Ada, 1 Parselde kayıtlı
taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar
planında kentsel rekreasyon alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili
istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
ve Sincan Belediye Başkanlığı vekilleri süresi içinde verdikleri dilekçede
özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
SİNCAN 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 14.2.2013 gün
ve E:2012/709 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
ve Sincan Belediye Başkanlığı vekillerinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında kentsel rekreasyon alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL’nin davalı
idarelerden tahsili, taşınmazın davalı lehine tapudan terkini istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek:
3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak
üzere plânlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında kentsel rekreasyon alanında
kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile, davalılar Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Sincan Belediye Başkanlığı vekillerinin
görev itirazının, Sincan 1. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve
Sincan Belediye Başkanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZININ, Sincan 1. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 14.2.2013 gün ve E:2012/709 sayılı REDDİNE İLİŞKİN
KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/681
KARAR NO: 2013/789
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :
1- S.S., 2- C.A., 3- N.A., 4- K.A., 5- N.A.
Vekili :
Av. M.Ş.G.
Davalılar :
1- Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. S.E.
2-
Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.G.M.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, 12537 Ada, 1 Parselde
kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu taşınmazın
imar planında resmi kurum alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili
süresi içinde verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını,
imar planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm
yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında
bulunmuştur.
ANTALYA 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 1.3.2013 gün
ve E:2012/495 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında resmi kurum alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara
itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve
planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
resmi kurum alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekili görev itirazının, Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili GÖREV İTİRAZININ,
Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 1.3.2013 gün ve E:2012/495 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/683
KARAR NO: 2013/790
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2499 sayılı Kanun’un 47/A maddesi uyarınca verilen idari para cezasının
iptali istemiyle açılan davanın, yapılan yeni düzenleme nedeniyle İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
GFC General Finans Menkul Değerler A.Ş.
Vekilleri :
Av. G.F.
Davalı :
Sermaye Piyasası Kurulu
O L A Y : Sermaye Piyasası Kurulu’nca, “Aracılık
Faaliyetleri ve Aracı Kuruluşlara İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ”in,
“Müşteri tanıma kuralı ” başlıklı 12.maddesine ve Kurul’un 25.8.2005 tarih
ve 34/1066 sayılı kararına aykırı olarak, işlem yasaklı kişi tarafından
işlem gerçekleştirilmesine imkan sağladığı nedeniyle, davacı adına 2499
sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 47/A maddesi uyarınca 28.11.2008 tarih
ve 31/1214 sayılı karar ile 54.900,00 YTL idari para cezası verilmiş,karar,
Yatırımcıları Koruma Fonu tarafından davacıya tebliğ edilmiştir.
Davacı vekili, idari para
cezasının kaldırılması istemiyle adli yargı yerinde itirazda bulunmuştur.
ŞİŞLİ 1. SULH CEZA MAHKEMESİ: 30.10.2009
gün ve Müt.:2009/31,Müt.K:2009/31 sayı ile, sermaye piyasası kurulu
tarafından verilen idari para cezalarına karşı Uyuşmazlık Mahkemesi
kararları doğrultusunda idari yargı yerine itiraz edilebileceği
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar
yapılan itirazın İstanbul 17. Asliye Ceza Mahkemesi’nce reddedilmesiyle
kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 8. İDARE MAHKEMESİ: 12.3.2013 gün ve
E.2013/26 sayı ile, 2499 sayılı Kanun’da idari para cezalarına itiraz
konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler
Kanunu’na göre davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un
19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava
dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine, bu konuda Uyuşmazlık
Mahkemesi'nce bir karar verilinceye kadar yargılamanın ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2’nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkûmiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının
anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk
uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari
organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında
yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak
nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev
ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde
incelenip çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz
önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19.
maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının
Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık
bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun
47/A maddesi uyarınca idari para cezası
verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
2499 sayılı Sermaye
Piyasası Kanunu'nun “İdari Para
Cezaları” başlıklı 47/A maddesinde, “(Ek:15/12/1999 - 4487/26 md.; Değişik: 23/1/2008-5728/373 md.)
Bu Kanuna dayanılarak yapılan
düzenlemelere, belirlenen standart ve formlara ve Kurulca alınan genel ve
özel nitelikteki kararlara aykırı hareket ettiği tespit edilen gerçek
kişiler ve tüzel kişilere, gerekçesi belirtilmek suretiyle Kurul tarafından
onbeşbin Türk Lirasından yüzbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası
verilir.
Kanunun 40/C maddesinin beşinci
fıkrasındaki yükümlülüğe uymayan üyelere Türkiye Sermaye Piyasası Aracı
Kuruluşları Birliği Yönetim Kurulunca beşbin Türk Lirasından yirmibeşbin
Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.
Kanunun 40/D maddesinin beşinci
fıkrasındaki yükümlülüğe uymayan üyelere, Türkiye Değerleme Uzmanları
Birliği Yönetim Kurulunca bin Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar idarî
para cezası verilir. Birlik, verdiği cezaları ilgiliye tebliğ eder ve
tahsil ve gelir kaydı için Yatırımcıları Koruma Fonuna bildirir.
İdarî para cezalarının verilmesini
gerektiren fiillerin tekrarı halinde, verilen para cezası iki katı, ikinci
ve müteakip tekrarlarda üç katı artırılarak uygulanır. Bu cezaların
verildiği tarihten itibaren iki yıl içinde idarî para cezası verilmesini
gerektiren aynı fiil işlenmediği takdirde önceki cezalar tekrarda esas
alınmaz”
hükmü düzenlenmiş iken, 2499 sayılı Kanun 30.12.2012 tarihinde yürürlüğe
giren 6.12.2012 gün ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 139. maddesi
ile yürürlükten kaldırılmıştır.
6362 sayılı Kanun’un
“İdari Para Cezası Gerektiren Fiiller” başlığı altında düzenlenen 103.
maddesinde, “ (1) Bu Kanuna dayanılarak yapılan düzenlemelere, belirlenen
standart ve formlara ve Kurulca alınan genel ve özel nitelikteki kararlara
aykırı hareket eden kişilere Kurul tarafından yirmi bin Türk Lirasından iki
yüz elli bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir. Ancak,
yükümlülüğe aykırılık dolayısıyla menfaat temin edilmiş olması hâlinde
verilecek idari para cezasının miktarı bu menfaatin iki katından az olamaz.
(2) Birinci fıkradaki
yükümlülüklere aykırı hareket eden kişinin bir özel hukuk tüzel kişisinin
organ veya temsilcisi olması veya organ veya temsilcisi olmamakla birlikte
bu tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde görev üstlenen bir kişi olması
hâlinde, ayrıca tüzel kişi hakkında da birinci fıkra hükmüne göre idari
para cezası verilir. Aykırılığın, temsilcisi olunan veya adına hareket
edilen tüzel kişinin zararına bir sonuç doğurması hâlinde, tüzel kişiye
idari para cezası verilmez.
(3) 26 ncı madde uyarınca
ve gerekirse Kurulca verilebilecek ek süre zarfında pay alım teklifi
zorunluluğunu yerine getirmeyen gerçek ve tüzel kişiler hakkında, Kurul
tarafından pay alım teklifine konu payların toplam bedeline kadar idari
para cezası verilir.
(4) 106 ncı maddede
belirtilen nitelikte bir bilginin varlığı aranmaksızın, Kurulca izin
verilen hâller hariç olmak üzere ve Kurulca belirlenen zaman dilimi içinde
ilgili sermaye piyasası araçlarının alım satımından kazanç elde eden
ihraççıların yönetim kurulu üyeleri ve yöneticileri elde ettikleri net
kazancı ihraççıya vermekle yükümlüdürler. Bu yükümlülüğü otuz gün içinde
yerine getirmeyenler hakkında Kurul tarafından elde ettikleri menfaatin iki
katı idari para cezası verilir.
(5) 75 inci maddenin
altıncı fıkrasındaki yükümlülüğe uymayan üyelere, Türkiye Sermaye
Piyasaları Birliği tarafından beş bin Türk Lirasından elli bin Türk
Lirasına kadar idari para cezası verilir.
(6) Halka açık
ortaklıklar ve kolektif yatırım kuruluşları ile bunların iştirak ve bağlı
ortaklıklarının, esas sözleşmeleri veya iç tüzükleri çerçevesinde basiretli
ve dürüst bir tacir olarak veya piyasa teamülleri uyarınca kârlarını ya da
malvarlıklarını korumak veya artırmak için yapmaları beklenen faaliyetleri
yapmamaları yoluyla ilişkili oldukları gerçek veya tüzel kişilerin
kârlarının ya da malvarlıklarının artmasının sağlanması hâlinde ilgili
tüzel kişiye Kurul tarafından yirmi bin Türk Lirasından iki yüz elli bin
Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir. Ancak, verilecek idari para
cezasının miktarı elde edilen menfaatin iki katından az olamaz” denilmiş,
“İdari para cezalarının uygulanması” başlıklı 105. maddesinin dördüncü
fıkrasında, “Bu Kanun uyarınca verilen idari para cezası kararlarına karşı
idari yargı yoluna başvurulabilir” hükmü yer almıştır.
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanununun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın
31. maddesinde, “ (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin
kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır.” denilmiştir.
19.12.2006 tarihinde
yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli
mahkemenin gösterildiği durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu
düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak
doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının,
geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 2499 sayılı Sermaye
Piyasası Kanunu’nda idari para cezasına itiraz konusunda görevli
mahkemenin gösterilmemiş olması nedeniyle, daha önce Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nce, bu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli yargı
yerinin görevli kılındığı, ancak dava konusu edilen idari para cezasına ilişkin
Yasa’nın yürürlükten kaldırılmış ve yeni düzenlemenin 30.12.2012 tarihi
itibariyle yürürlüğe girmiş olması nedeni ile, görev kuralının geçmişe
etkili olacağı yolundaki genel hukuk ilkesi karşısında, 2499 sayılı
Yasa’nın 47/A maddesine göre verilen idari para cezasına karşı yapılan
itirazın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu kuşkusuzdur.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 8. İdare
Mahkemesince yapılan başvurunun reddi gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 8. İdare Mahkemesi’nce, 12.3.2013 gün ve
E.2013/26 sayı ile yapılan BAŞVURUNUN REDDİNE, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/684
KARAR NO: 2013/791
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- A.Ç., 2- Z.T.
Vekilleri : Av. S.U., Av. D.A.
Davalı :
İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. F.K.Ş.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların İstanbul
İli, Pendik İlçesi, 4014 ada, 5 parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki
olduklarını, taşınmazın imar planında temel eğitim alanı olarak ayrıldığını belirterek, taşınmazın
tapu kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL nin faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekili süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Pendik 2.Asliye Hukuk Mahkemesi; 04.12.2012 gün
ve E:2012/461 sayı ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul İl Özel
İdaresi vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden, 2247
sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İstanbul İl Özel İdaresi açısından,
10.maddede öngörülen biçimde, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar
planında temel eğitim alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
tapusunun davalı adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
ilköğretim tesis alanında
kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacının
hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış
olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının Pendik 2.
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Pendik
2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 04.12.2012 gün ve E:2012/461 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/685
KARAR NO: 2013/792
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
C.Ö.
Vekilli : Av. H.Ç.B.
Davalı :
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. H.Ö.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının İstanbul İli,
Sultangazi İlçesi, Yunus Emre Mahallesi, 0 ada, 7665 ve 7666 parsel sayılı
taşınmazların maliki olduğunu, taşınmazların imar planlarında yeşil alan, yol, kamu alanı olarak
ayrıldıklarını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 20.000 TL nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar
verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev
itirazında bulunmuştur.
Gaziosmanpaşa 4. Asliye Hukuk Mahkemesi;
27.11.2012 gün ve E:2012/289 sayı ile, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklandığı ileri sürülen zararın tazminine
ilişkin kısmı yönünden, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin
anılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazlarına, imar planlarında yeşil alan, yol, kamu alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 20.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama
İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan
kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin
nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya
yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parsellerin imar
planlarında park alanında
kaldıkları, taşınmazlara idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el
atma nedeniyle taşınmazların bedellerinin ödenilmesi gerektiğinin iddia
edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca
kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer
alan davacının hissedar olduğu taşınmazların bedellerinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının Gaziosmanpaşa 4. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Gaziosmanpaşa 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
27.11.2012 gün ve E:2012/289 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/686
KARAR NO: 2013/793
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- H.H.,2- M.H.’e vekaleten H.H., 3- N.D.’a vekaleten H.H.,4- Z.K.’a
vekaleten H.H.
Vekilli : Av. Y.İ.
Davalılar :
1- Esenler Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. S.B.
2-
İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. M.B.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların İstanbul
İli, Esenler İlçesi, Namık Kemal Mahallesi, 244DU1b pafta, 4241 parsel
sayılı taşınmazın maliki olduklarını, taşınmazın imar planında okul alanı olarak ayrıldığını
belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000
TL nin faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle
dava açmıştır.
Davalı Esenler Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Bakırköy 6. Asliye Hukuk Mahkemesi; 26.02.2013
gün ve E:2012/58 sayı ile, davalılar Esenler Belediye Başkanlığı ile
İstanbul İl Özel İdaresi vekillerinin görev itirazlarının reddine karar
vermiştir.
Davalılar Esenler Belediye
Başkanlığı ile İstanbul İl Özel İdaresi vekillerinin, idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri
dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklandığı ileri sürülen zararın tazminine
ilişkin kısmı yönünden, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Esenler Belediye Başkanlığı ile İstanbul İl Özel
İdaresi vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve dahi
12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalılar Esenler Belediye Başkanlığı ile İstanbul İl Özel
İdaresi açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların taşınmazına, imar planında okul alanı olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında
ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine
ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve
buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalılar Esenler Belediye Başkanlığı ile İstanbul
İl Özel İdaresi vekillerinin görev itirazlarının Bakırköy 6. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Esenler Belediye Başkanlığı ile İstanbul İl Özel
İdaresi vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Bakırköy 6. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 26.02.2013 gün ve E:2012/58 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/687
KARAR NO: 2013/794
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.O.Ü.
Vekilleri : Av. İ.S., Av. M.S., Av. C.S.
Davalılar :
1- Küçükçekmece Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.U.
2- Milli
Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. B.A.
Dahili Davalı: İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. M.B.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının İstanbul İli,
Küçükçekmece İlçesi, Altınşehir Mahallesi, 9 pafta, 1235 parsel sayılı taşınmazın
maliki olduğunu, taşınmazın imar planında kısmen ortaöğretim tesis alanı, kısmen de yol alanı olarak
ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 10.500 TL nin faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi
istemiyle dava açmıştır.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Dahili davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesi;
31.01.2013 gün ve E:2011/954 sayı ile, davalı Milli Eğitim Bakanlığı ile
dahili davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekillerinin görev itirazlarının
reddine karar vermiştir.
Dahili davalı İstanbul İl
Özel İdaresi vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklandığı ileri sürülen zararın tazminine
ilişkin kısmı yönünden, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Milli Eğitim Bakanlığı ile dahili davalı İstanbul
İl Özel İdaresi vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve dahili
davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, dahili davalı
İstanbul İl Özel İdaresi açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına, imar planında kısmen ortaöğretim tesis alanı, kısmen de
yol alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.500
TL’nin faizi ile birlikte davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında kısmen ortaöğretim tesis alanı, kısmen de yol alanında
kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planında yer alan davacının
hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış
olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, dahili davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin
görev itirazının Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, dahili davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
31.01.2013 gün ve E:2011/954 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/688
KARAR NO: 2013/795
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- İ.G., 2- N.B., 3- K.G., 4- K.G.
Vekilleri : Av. M.E.A., Av. C.A.
Davalı :
Milli Eğitim Bakanlığı
Vekilleri : Av. M.N.E., Av. E.D.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların Ankara İli,
Mamak İlçesi, Üreğil Mahallesi, 50801 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında lise alanı olarak ayrıldığını
belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili ile,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 2.000 TL nin faizi
ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 7.Asliye Hukuk Mahkemesi; 28.02.2013 gün
ve E:2012/587 sayı ile, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden, 2247
sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27.maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Milli Eğitim Bakanlığı
açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar
planında lise alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
tapusunun davalı adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik 2.000 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
lise alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 7.
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 7.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 28.02.2013 gün ve E:2012/587 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/689
KARAR NO: 2013/796
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- Ş.S., 2- Z.T., 3- H.T., 4- E.T., 5- N.T.
Vekili : Av. Ö.M.
Davalılar :
1- Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. S.Ö.A.
2- Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. B.V.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların Ankara İli,
Yenimahalle İlçesi, Macun Mahallesi, 61052 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında park yeri olarak ayrıldığını
belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000
TL nin faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline
karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev
itirazında bulunmuştur.
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi; 07.02.2013 gün
ve E:2012/540 sayı ile, davalılar Yenimahalle Belediye Başkanlığı ile
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının
reddine karar vermiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye
Başkanlığı ile Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdikleri dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, mülkiyet hakkına
getirilen kısıtlamadan kaynaklandığı ileri sürülen zararın tazminine
ilişkin kısmı yönünden, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde
görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi
uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Yenimahalle Belediye Başkanlığı ile Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi
ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalılar Yenimahalle Belediye Başkanlığı ile
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar
planında park yeri olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 1.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
park yeri alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın,2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalılar Yenimahalle Belediye Başkanlığı ile
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Yenimahalle Belediye Başkanlığı ile Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara
23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 07.02.2013 gün ve E:2012/540 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/690
KARAR NO: 2013/797
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
Y.N.
Vekili :
Av. N.B.
Davalı :
Ankara İl Özel İdaresi'ne izafeten Ankara Valiliği
Vekili :
Av. D.O.İ.
O L A Y : Davacı vekili Ankara 5. Asliye hukuk
Mahkemesi'ne verdiği 13.02.2012 tarihli dava dilekçesinde özetle; 46414 Ada
1 parselde bulunan taşınmazın hissedarlarından olduğunu, davalı tarafından
yapılan imar uygulaması sırasında taşınmazın Temel Eğitim alanı olarak
ayrıldığını, dava konusu taşınmaza fiilen
el atılmadığını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
240,000,00 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile
birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın davacı adına tapuya tesciline karar
verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
Davalı İl Özel İdaresi vekili süresi içerisinde
verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 5. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 10.10.2012 gün
ve 2012/85 esas sayılı kararı ile davalı vekilinin görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir,
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: 18.03.2013 tarih ve 2013/391 sayılı yazısı ile İdarelerin
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu
planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi
bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari yargı
yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu
maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İl Özel İdaresi bakımından
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının taşınmazına, imar planında Temel
Eğitim Alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, Temel Eğitim Alanında kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal
faizi ile birlikte şimdilik 240,000,00 TL’nin davalıdan tahsili ve
taşınmazın davalı adına tescili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
Temel Eğitim alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının
Ankara 5. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın tazminata
ilişkin kısmı yönünden kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 10.10.2012 gün ve E:2012/85
sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISMININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/691
KARAR NO: 2013/798
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
M.B.
Vekili :
Av. A.B.
Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :Av.
M.S.
O L A Y : Davacı vekili Sincan 1. Asliye hukuk
Mahkemesi'ne verdiği 03.05.2012 tarihli dava dilekçesinde özetle; 47466 Ada
2 parselde bulunan taşınmazın hissedarlarından olduğunu, dava konusu alanda
yapılan imar uygulaması sırasında taşınmazın Kültür ve Eğlence Parkı olarak
ayrıldığını, davalı idare tarafından yapılan kamulaştırmasız el atma nedeni
ile daha önce aynı yere ilişkin olarak fazlaya ilişkin hakları saklı
tutularak 8000,00 TL için açılan davanın Sincan 1 Asliye Hukuk Mahkemesi
'nin 2010/61 Esas 2011/65 Karar sayılı kararı ile kabul edildiğini ve Yargıtay'dan
onanarak kesinleştiğini, bu dosyada davacının hissesine düşen
kamulaştırmasız el atma bedelinin 655408,00 TL olarak hesaplandığını, bu
sebeple bakiye kalan 652742,00 TL’nin ilgili 2010/61 esas sayılı dava
dosyası tarihi olan 14.01.2010 itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep ettiği
anlaşılmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev
itirazında bulunmuştur
SİNCAN 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 16.10.2012 gün
ve 2012/594 esas sayılı kararı ile davalı vekilinin görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir,
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: 18.03.2013 tarih ve 2013/397 sayılı yazısı ile İdarelerin
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu
planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi
bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Ankara Büyük Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara Büyük Belediye
Başkanlığı bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının taşınmazına, imar planında kültür
ve eğlence olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, kültür ve eğlence alanında kalan kısmı bakımından 14.01.2010
tarihinden( ilk dava ) itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte bakiye
652742,00 TL’nin davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
Kültür ve Eğlence alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının Sincan 1.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Sincan 1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 16.10.2012
gün ve E:2012/594 sayılı KARARIN KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/692
KARAR NO: 2013/799
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar
: 1-S.K., 2.S.A., 3.S.S., 4.S.E., 5. M.K.
Vekili :
Av. N.B.
Davalılar :
1.Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.B.
2.Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.K.
O L A Y : Davacı vekili Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesi
'ne verdiği 19.03.2013 tarihli dava dilekçesinde özetle; 43122 Ada Ada 1
parselde bulunan taşınmaza davacıların hisseli olara malik bulunduklarını,
davalı tarafından yapılan imar uygulaması sırasında taşınmazın idari tesisi
alanı olarak ayrıldığını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 1000,00 TL’nin yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak
davacıya verilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi vekili ile
davalı Yenimahalle Belediyesi Başkanlığı vekili süresi içerisinde verdiği
cevap dilekçelerinde özetle; görev itirazında bulunmuşlardır.
ANKARA 24. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 20.09.2012 gün
ve 2012/236 esas sayılı kararı ile davalıların görev itirazlarının reddine
karar vermiştir.
Davalılar Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
vekili ve Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği
dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir,
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: 20.03.2013 tarih ve 2013/403 esas sayılı yazısı ile İdarelerin
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara
dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel
işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı ve
Yenimahalle Belediyesi Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalılar Ankara Büyükşehir Belediyesi
Başkanlığı ve Yenimahalle Belediyesi Başkanlığı bakımından 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının taşınmazına, imar planında idari
tesisi alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, 5635 m2
lik alanında kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, yasal faizi ile birlikte şimdilik 1000,00 TL’nin davalılardan
tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması
ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında
ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
idari tesis alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin
iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu
uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında
yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalılar Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
ve Yenimahalle Belediyesi Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara
24.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı ve
Yenimahalle Belediyesi Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 20.09.2012 gün ve E:2012/236
sayılı KARARIN KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/693
KARAR NO: 2013/800
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar : 1.M.S., 2.İ.A., 3.A.K.
Birleşen
Dava
Davacısı : S.K.
Vekili : Av. M.E.A.
Davalı :
Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. H.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 26320 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın hissedarları olduğunu,
dava konusu taşınmazın imar planında “okul yeri“ olarak ayrıldığını,
taşınmaza fiilen el atılmamakla birlikte davacıların taşınmazdan yararlanma
imkanın kısıtlandığını, bu nedenle davacının zarar gördüğünü, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 2000.00 TL tazminatın dava
tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile
birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın tapusunun
iptali ile davalı adına tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili süresi
içerisinde verdikleri cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Davacı Saniye Kargı vekili tarafından aynı
taşınmaza ilişkin olarak aynı davalıya karşı Ankara 2. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nde açılan dava Ankara 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2012/403
Esas 2012/409 karar sayılı kararı ile Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
2012-11 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmiş, Birlikte görülen dava sırasında
davalı vekilinin yargı yolu itirazı üzerine Ankara 18 Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 17.04.2012 gün ve 2012/11 esas sayılı kararı ile görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı
Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir,
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki
hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili
bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacının taşınmazına, imar planında “ okul yeri” olarak ayrıldığı
belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
imar planında “okul yeri” alanında kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, dava tarihinden itibaren işleyecek kamu
alacaklarına uygulanan faizi ile birlikte şimdilik 2000,00 TL’nin
davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında
ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında okul yeri alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer
alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin görev
itirazının Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
tazminata ilişkin kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 17.04.2012 gün ve
E:2012/11 sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISMININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/694
KARAR NO: 2013/801
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar
:1.R.G., 2-M.S., 3-O.S., 4-A.S., 5-F.K., 6-S.A., 7-E.B., 8-F.S., 9-M.T.,
10-M.T.
Vekili : Av. M.G.
Davalı :
Bağcılar Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. İ.Ü.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinin
dava konusu 1670 Ada 18, 22 ve 23 parselde kayıtlı taşınmazlarda hissedar
olduklarını, dava konusu parsellerin imar planında park alanı olarak
ayrılmasına rağmen davalı idare tarafından herhangi bir kamulaştırma
işlemine girişilmediği gibi takas cihetine de gidilmediğini, bu nedenle
davacıların zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 10,000 TL tazminatın dava tarihinden itibaren değişen oranlarda
işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte
davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili süresi içerisinde verdiği cevap
dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
BAKIRKÖY 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 18.12.2012
gün ve 2012/45 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Bağcılar Belediye Başkanlığı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Bağcılar Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Bağcılar Belediye
Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
davacıların hissedarı olduğu taşınmazın, imar planında park alanında
kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle,
taşınmazın imar planında park alanında kalan kısmı bakımından fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, dava tarihinden itibaren değişen
oranlarda işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile
birlikte şimdilik 10,000 TL’nin davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni
plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan
yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya
yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında park alanında alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacıların hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı
yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı Bağcılar Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının Bakırköy 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
tazminata ilişkin kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Bağcılar Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Bakırköy 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 18.12.2012 gün ve
E:2012/45 sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISMININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/695
KARAR NO: 2013/802
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar
: 1-Ö.M., 2.Ö.L.T., 3.İ.L.M.
Vekili :
Av.S.A.
Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
B.V.
Davalı :Mamak
Belediye Başkanlığı
Vekili :
L.D.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 39991 Ada 1 parselde ve 50013 Ada 1 parselde kayıtlı
taşınmazların hissedarları olduğunu, dava konusu taşınmazların imar
planında ağaçlandırılacak alan olarak ayrıldığını, taşınmazın
kamulaştırılmadığını ancak düzenlenen imar planı ile davacıların
taşınmazdan yararlanmasının engellendiğini, bu nedenle davacının zarar
gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000
TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte
davalılardan alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın tapusunun iptali
ile davalılar adına tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalılar Mamak Belediye Başkanlığı vekili ve
Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekili süresi içerisinde verdikleri
cevap dilekçelerinde özetle; görev itirazında bulunmuşlardır.
ANKARA 9. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 17.01.2013 gün
ve 2012/178 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılar Mamak Belediye Başkanlığı vekili ve
Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi
üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığına
gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki
hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci
fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Mamak Belediye Başkanlığı vekili ve Ankara
Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalılar Mamak Belediye Başkanlığı vekili ve Ankara
Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen
biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların taşınmazlarının, imar planında
ağaçlandırılacak alanda kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında kamulaştırılacak alanında
kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10,0000
TL’nin davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler
de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında ağaçlandırılacak alanda kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer
alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılar Mamak Belediye Başkanlığı vekili ve
Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara
9.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin
kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Mamak Belediye Başkanlığı ve Ankara Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN
Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 17.01.2013 gün ve E:2012/178 sayılı KARARININ
TAZMİNATA İLİŞKİN KISMININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/696
KARAR NO: 2013/803
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
R.G.
Vekili :
Av.V.A.
Davalı :
İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. F.K.Ş.
O L A Y : Davacı vekili İstanbul Anadolu 4. Asliye Hukuk
Mahkemesi verdiği 12.03.2012 tarihli dava dilekçesinde özetle; Pendik
İlçesi Kavakpınar Mahallesi 11 pafta 289 parselde bulunan 5360,00 m2
taşınmazın davacıya ait olduğunu, davalı tarafından yapılan imar uygulaması
sırasında taşınmazın yol ve temel eğitim alanı olarak ayrıldığını, dava
konusu taşınmaza fiilen el
atılmadığını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 10.000
TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en
yüksek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar
verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
Davalı İl Özel İdaresi vekili süresi içerisinde
verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
İSTANBUL ANADOLU 4. ASLİYE HUKUK
MAHKEMESİ:13.11.2012 gün ve 2012/152 esas sayılı kararı ile davalı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: 23.03.2013 tarih ve 2013/414 sayılı yazısı ile İdarelerin
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu
planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi
bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İl Özel İdaresi vekili bakımından
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının taşınmazına, imar planında kısmen
yol ve kısmen temel eğitim alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, kısmen yol ve kısmen temel eğitim alanında kalan
kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, dava
tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi
ile birlikte şimdilik 10.000 TL’nin davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında kısmen yol ve kısmen temel eğitim
alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız
el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia
edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu
gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının
İstanbul Anadolu 4. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN İstanbul Anadolu 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 13.11.2012 gün ve
E:2012/152 sayılı KARARIN KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/697
KARAR NO: 2013/804
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :İmar planından kaynaklanan tazminat
davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
Tasfiye Halinde SS B. Konut Yapı Koop
Vekili :
Av. S.İ.
Davalı :
1.Nilüfer Belediye Başkanlığı vekili
Vekili :
Av. A.D.M.
2.Milli
Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. D.D.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 2167 Ada 2 ve 5 parselde kayıtlı taşınmazların maliki olduğunu,
dava konusu taşınmazların ime planında Teknik Lise olarak ayrılmasına
rağmen dava tarihine kadar herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmadığını,
davacının başvurularının da neticesiz kaldığını, bu nedenle davacının
mülkiyet hakkının süresiz olarak kısıtlandığını ve davacının zarar
gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000
TL tazminatın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte
davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalılar Nilüfer Belediye Başkanlığı vekili ve
Milli Eğitim Bakanlığı vekili süresi içerisinde verdikleri cevap
dilekçelerinde özetle; görev itirazında bulunmuşlar, görev itirazının reddi
üzerine davalılardan sadece Nilüfer Belediye Başkanlığı vekili tarafından
süresinde olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması talebinde bulunulmuştur.
BURSA 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 07.06.2012 gün
ve 2012/303 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Nilüfer Belediye Başkanlığı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Nilüfer Belediye Başkanlığı vekili ile Milli
Eğitim Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde davalılardan Nilüfer Belediye Başkanlığı vekilinin
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Nilüfer
Belediye Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının taşınmazına, imar planında
teknik lise alanında kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında teknik lise alanında kalan
kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000
TL’nin davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama
İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan
kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin
nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya
yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında teknik lise alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer
alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı Nilüfer Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının Bursa 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Nilüfer Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Bursa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 07.06.2012 gün ve
2012/303 sayılı KARARIN KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/698
KARAR NO: 2013/805
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar
: 1.N.P., 2.S.D.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
Av. A.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 44116 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın hissedarlarından
olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında ağaçlandırılacak alan olarak
ayrılmak sureti ile kamulaştırmasız olarak el atıldığını, bu nedenle
davacının zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 250,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren kamu alacakları için
öngörülen en yüksek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya
verilmesine ve taşınmazın tapusunun iptali ile davalı/lar adına tapuya
tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili süresi içerisinde verdiği cevap
dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 15. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 29.01.2013 gün
ve 2012/307 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir,
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının taşınmazına, imar planında
ağaçlandırılacak alanda kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında ağaçlandırılacak alanda
kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, dava
tarihinden itibaren işleyecek kamu alacakları için öngörülen en yüksek
faizi ile birlikte şimdilik 250,00 TL’nin davalılardan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında ağaçlandırılacak alanda kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
vekilinin görev itirazının Ankara 15.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın tazminata ilişkin kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 29.01.2013
gün ve E:2012/307 sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISMININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/699
KARAR NO: 2013/806
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
E.Ç.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalılar :
1.Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av.E.Ş.
2.Ankara
Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
S.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 43150 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın hissedarlarından
olduğunu, dava konusu taşınmazın yapılan imar planında lise alanı olarak
ayrılmak sureti ile el atıldığını ve mülkiyet hakkının kısıtlandığını, bu
nedenle davacının zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydı ile şimdilik 1000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek
kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalılardan
alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın tapusunun iptali ile davalılar
adına tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalılar Milli Eğitim Bakanlığı vekili ve Ankara
Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekili süresi içerisinde verdikleri cevap
dilekçelerinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 15.02.2013 gün
ve 2012/439 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir,
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili ile Ankara Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde davalılardan Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Milli Eğitim
Bakanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacının taşınmazına, imar planında Lise Alanı’nda kaldığı belirtilmek
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında
Lise Alanı’nda alanında kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla, dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına
uygulanan en yüksek faizi ile birlikte şimdilik 1000,00 TL’nin davalılardan
tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında lise alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin görev
itirazının Ankara 3.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
tazminata ilişkin kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 15.02.2013 gün ve
E:2012/439 sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISMININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/700
KARAR NO: 2013/807
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar:
1.H.Ü., 2. A.F.,
3.S.D.
Vekili
:Av. A.Y.
Davalılar :
1-Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili :Av.
B.Ş.
2.Sağlık Bakanlığı
Vekili : Av. N.H.T.
3.Etimesgut Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. E.Y.
O L A Y : Davacı vekili Sincan 5. Asliye Hukuk Mahkemesi
verdiği 02.11.2012 tarihli dava dilekçesinde özetle; Elvan Köyü 480241 Ada
1 parselde bulunan taşınmazın 1008 m2’sinin davacılardan H.Ü., 1100 m2'sinin davacılardan
A.F. ve 275 m2'sinin
davacılardan S.D.'a ait olduğunu, davalı tarafından yapılan imar uygulaması
sırasında taşınmazın Hastane alanı olarak ayrıldığını, dava konusu
taşınmaza fiilen el atılmadığını,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 2000.00 TL’nin imar planı
kesinleşme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan
alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın davacı adına tapuya tesciline karar verilmesini talep ettiği
anlaşılmıştır.
Davalılar Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
vekili, Sağlık Bakanlığı vekili, Etimesgut Belediye Başkanlığı vekili ayrı
ayrı ve süresi içerisinde verdikleri cevap dilekçesinde özetle; görev
itirazında bulunmuşlar ancak bu davalılardan sadece Ankara Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı vekili, Sağlık Bakanlığı vekili uyuşmazlık
çıkartılması talebi ile süresi içinde müracaat etmişlerdir.
SİNCAN 5. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:19.02.2013 gün
ve 2012/346 esas sayılı kararı ile davalıların görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
vekili ve Sağlık Bakanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir,
DAIŞTAY
BAŞSAVCISI: 27.03.2013 tarih ve 450 sayılı yazısı ile İdarelerin
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu
planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi
bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri
yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını
belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci
maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Sağlık
bakanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
davalıkar Sağlık Bakanlığı ve Ankara Büyükşehir belediye Başkanlığı
bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının taşınmazına, imar planında Bölge
Hastanesi Alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, Bölge Hastanesi alanında kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, imar planının kesinleştiği tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 20,000 TL’nin
davalıdan tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında bölge hastanesi alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve
Sağlık Bakanlığı vekillerinin görev itirazlarının Sincan 5.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın tazminata ilişkin kısmı yönünden
kaldırılması gerektiği gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Sağlık
Bakanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Sincan 5. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 19.02.2013 gün ve 2012/346 sayılı KARARININ TAZMİNATA
İLİŞKİN KISMININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/701
KARAR NO: 2013/808
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar
:1-T.M., 2.A.K., 3-M.K., 4-M.U., 5-Z.K., 6-Y.K., 7-Ş.Z.K., 8-R.K.K.
Vekili :
Av.İ.Ö.
Davalı :
İstanbul İl Özel İdaresi Başkanlığı
Vekili :
Av. F.K.Ş.
O L A Y : Davacı vekili İstanbul 4. Asliye Hukuk Mahkemesi
verdiği 27.04.2012 tarihli dava dilekçesinde özetle; İstanbul Pendik
Kurtköy 240EG1D pafta 4000 Ada 4 parselde kayıtlı 12659,00 m2 büyüklüğündeki
taşınmazın 199/2400 hissesinin davacıların murisi olan K.K.'ya ait olduğunu
ve murisin ölümünden sonra davacılara intikal ettiğini, davalı tarafından
yapılan imar uygulaması sırasında taşınmazın temel eğitim alanı olarak
ayrıldığını, dava konusu taşınmaza fiilen
el atılmadığını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
20.000 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep ettiği
anlaşılmıştır.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
İSTANBUL 4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 29.11.2012
gün ve 2012/298 esas sayılı kararı ile davalı vekilinin görev itirazının
reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: 26.03.2013 tarih ve 2013/456 sayılı yazısı ile İdarelerin
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile bu
planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi
bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda
oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın
10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İstanbul İl Özel İdaresi bakımından
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacının taşınmazına, imar planında temel eğitim alanı olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, temel eğitim alanında
alanında kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,
dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 20.000
TL’nin davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama
İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan
kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin
nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya
yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında temel eğitim alanı alanında
kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile, davalı İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının
İstanbul 4.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN İstanbul 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 29.11.2012 gün ve 2012/298
sayılı KARARIN KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/702
KARAR NO: 2013/809
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Z.Ç.
Vekili : Av. M.E.A., Av. C.A.
Davalı :
Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ç.U.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının Ankara İli,
Çankaya İlçesi, Çukurca Mahallesi, 26121 ada, 5 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “Çankaya Belediyesi sosyo-kültürel tesisler alanı ” olarak
ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili
ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 2.000 TL’nin
dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek
faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açmıştır.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 20. Asliye Hukuk Mahkemesi; 30.01.2013 gün
ve E:2012/583 sayı ile davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Çankaya Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı
bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b)
bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Çankaya
Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına, imar planında “Çankaya Belediyesi sosyo-kültürel
tesisler alanı ” olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili
ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 2.000 TL’nin
faizi ile birlikte davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni
plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan
yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya
yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara
İli, Çankaya İlçesi, Çukurca Mahallesi, 26121 ada, 5 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “Çankaya
Belediyesi sosyo-kültürel tesisler alanı ” olarak ayrılmış olmasına
rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için
alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında “Çankaya Belediyesi sosyo-kültürel tesisler alanı ” kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara
20. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 20. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 30.01.2013 gün ve
E:2012/583 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/703
KARAR NO: 2013/810
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar:
1- S.K.2- T.Ç., 3- M.K., 4- A.K., 5- A.K.
Vekili : Av. M.E., Av. Ş.Ö.
Davalılar :
1- Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. H.İ.Y.
2-
Kocasinan Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. B.D., Av. F.A.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların Kayseri
İli, Kocasinan İlçesi, Yenidoğan Mahallesi, 4925 ada, 3 parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “ağaçlandırılacak alan” olarak
ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 15.000 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile
birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalılar vekilleri süresi içerisinde görev
itirazında bulunmuşlardır.
Kayseri 4. Asliye Hukuk Mahkemesi; 13.07.2012 gün
ve E:2012/250 sayı ile davalılar Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile
Kocasinan Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının reddine
karar vermiştir.
Davalı Kayseri Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile
Kocasinan Belediye Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi
ve davalı Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1.maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalı Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı açısından,
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların taşınmazına, imar planında “ağaçlandırılacak alan” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 15.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede;
Kayseri İli, Kocasinan İlçesi, Yenidoğan Mahallesi, 4925 ada, 3 parsel
sayılı taşınmazın imar planında “ağaçlandırılacak
alan” olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir
tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında ağaçlandırılacak alanda kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile davalı Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının Kayseri 4. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Kayseri 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 13.07.2012
gün ve E:2012/250 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/705
KARAR NO: 2013/811
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.U.
Vekili : Av. Ö.Ö.
Davalı :
Ankara İl Özel İDaresi
Vekili :
Av. Z.T.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının Ankara İli,
Çankaya İlçesi, Sancak Mahallesi, 25313 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “ortaokul alanı” olarak ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapu
kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek
yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açmıştır.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili süresi
içerisinde görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesi; 29.01.2013 gün
ve E:2012/137 sayı ile davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara İl Özel İdaresi açısından,
10.maddede öngörülen biçimde, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar
planında “ortaokul alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu
kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan
tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara
İli, Çankaya İlçesi, Sancak Mahallesi, 25313 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “ortaokul
alanı” olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi
bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında ortaokul alanda kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının Ankara 14.
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 29.01.2013 gün ve E:2012/137
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/706
KARAR NO: 2013/812
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.Y.
Vekili : Av. A.K.
Davalılar :
1- İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. S.A.
2-
Küçükçekmece Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. S.G.D.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının İstanbul İli,
Küçükçekmece İlçesi, Tevfik Bey Mahallesi, 56 ada, 12 parsel sayılı
taşınmazın maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “yeşil alan” olarak ayrıldığını
belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı Küçükçekmece Belediye
Başkanlığı adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile şimdilik 10.000 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi
ile birlikte davalılardan müştereken tahsiline karar verilmesi istemiyle
dava açmıştır.
Davalı Küçükçekmece Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesi;
14.02.2013 gün ve E:2012/158 sayı ile davalı Küçükçekmece Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Küçükçekmece Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Küçükçekmece Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Küçükçekmece
Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına, imar planında “yeşil alan” olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu kaydının
davalı Küçükçekmece Belediye Başkanlığı adına tescili ile, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan müştereken tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak
ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede;
İstanbul İli, Küçükçekmece İlçesi, Tevfik Bey Mahallesi, 56 ada, 12 parsel
sayılı taşınmazın maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “yeşil alan, park alanı ” olarak
ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı
gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı
anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında yeşil alan, park alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile, davalı Küçükçekmece Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının
Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı Küçükçekmece Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 14.02.2013 gün
ve E:2012/158 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/707
KARAR NO: 2013/813
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
M.U.
Vekili : Av. A.T.B.
Davalılar :
1- Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.Y.
2- Milli
Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. C.H.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının Antalya İli,
Konyaaltı İlçesi, Arapsuyu Mahallesi, 6393 ada, 2 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “okul alanı” olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL’nin dava tarihinden
itibaren devlet alacaklarına uygulanacak olan en yüksek faizi ile birlikte
davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi istemiyle
dava açmıştır.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili ile davalı
Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin süresi içerisinde verdikleri cevap
dilekçelerinde görev itirazında bulunmuştur.
Antalya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi; 18.02.2013 gün
ve E:2012/526 sayı ile davalılar Konyaaltı Belediye Başkanlığı ile Milli
Eğitim Bakanlığı vekillerinin görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalı Konyaaltı Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine; dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Konyaaltı Belediye Başkanlığı ile Mili Eğitim
Bakanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve davalı
Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Konyaaltı
Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar
planında “okul alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede;
Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, Arapsuyu Mahallesi, 6393 ada, 2 parsel
sayılı taşınmazın imar planında “okul
alanı” olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi
bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında okul alanında kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının Antalya 1. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Antalya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 18.02.2013 gün ve
E:2012/526 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/708
KARAR NO: 2013/814
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- A.Ç., 2- S.I.
Vekilleri : Av. D.S., Av. B.İ.
Davalı :
Sağlık Bakanlığı
Vekili :
Av. Ö.C.
Dahili Davalılar: 1- Altındağ Belediye
Başkanlığı
Vekili :
Av. E.G.
2- Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. B.V.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların Ankara İli,
Altındağ İlçesi, Karapürçek Mahallesi, 21818 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “sağlık
ocağı alanı” olarak
ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik davacılardan Ali Çankar için 2.000 TL, Sezai Ilgaz için 8.000 TL
olmak üzere toplam 10.000 TL bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek
yasal faizi ile birlikte davalı idarelerden tahsiline karar verilmesi
istemiyle dava açmıştır.
Davalı ve dahili davalılar vekilleri süresi
içerisinde verdikleri cevap dilekçelerinde ve 21.02.2013 tarihli duruşmada
görev itirazında bulunmuşlardır.
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi; 21.02.2013 gün
ve E:2012/364 sayı ile özetle, davalı Sağlık Bakanlığı ile dahili davalılar
Altındağ Belediye Başkanlığı ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekillerinin görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalı Sağlık Bakanlığı ile
dahili davalılar Altındağ Belediye Başkanlığı ve Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı vekillerinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresinde verdikleri dilekçe üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Sağlık Bakanlığı ile dahili davalılar Altındağ
Belediye Başkanlığı ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin
anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları
görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Sağlık
Bakanlığı ile dahili davalılar Altındağ Belediye Başkanlığı ve Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi
bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar
planında “sağlık ocağı alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik davacılardan Ali Çankar için 2,000
TL, Sezai Ilgaz için 8,000 TL olmak üzere toplam 10.000 TL bedelin faizi
ile birlikte davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve
planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara
İli, Altındağ İlçesi, Karapürçek Mahallesi, 21818 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “sağlık ocağı alanı” olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi
bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında “sağlık ocağı alanında” kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalı Sağlık Bakanlığı ile dahili davalılar
Altındağ Belediye Başkanlığı ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin
görev itirazlarının Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Sağlık
Bakanlığı ile dahili davalılar Altındağ Belediye Başkanlığı ve Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE
İLİŞKİN Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 21.02.2013 gün ve E:2012/364
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/709
KARAR NO: 2013/815
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Davacının rahatsızlığında kullanılan stent bedelinin
tarafına ödenmemesi üzerine açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
T.Ö.
Davalı :
Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı
O L A Y :
Diyarbakır İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı’nda Seçim Müdürü olarak görev
yapmakta olan davacının, kalp rahatsızlığının tedavisinde kullanılan
stentlerin bedelinin tarafına ödenmesi istemiyle davalı kuruma yaptığı
başvurunun 07.09.2011 tarihinde reddi üzerine, davacı tarafından, ret
işleminin iptali ile stent fatura bedeli olan 3.870,00 TL nin yasal faizi
ile ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde 18.09.2012 tarihinde dava
açılmıştır.
DİYARBAKIR 1. İDARE MAHKEMESİ: 01.10.2012 gün, E:2012/870, K:2012/1439
sayılı kararı ile özetle; ilaçlı stent bedelinden kaynaklanan
uyuşmazlığın, işlem tarihinde 5510 sayılı yasanın yürürlükte olması
nedeniyle, İş Mahkemesinin görev alanında bulunduğundan 5510 sayılı yasanın
101.maddesi gereğince davanın görüm ve çözümünde adli yargı mercilerinden
İş Mahkemelerinin görevli olduğunu belirterek görevsizlik kararı vermiştir.
İdare mahkemesinin kararı itiraz edilmeksizin
17.11.2011 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı aynı istemiyle bu kez adli yargı yerinde
dava açmıştır.
DİYARBAKIR 2. İŞ MAHKEMESİ: 09.11.2012 gün ve
E:2012/921, K:2012/709 sayı ile özetle; davanın idarenin eylem ve
işlemlerine karşı açıldığından 6100 sayılı HMK nun 114/C ve 115/2 maddeleri
gereğince davanın görev yönünden reddine karar verilmiş ve bu karar temyiz
edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Adli ve idari yargı
yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde
olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15.
maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği
ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,
davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Diyarbakır İlçe seçim Kurulu
Başkanlığı’nda Seçim Müdürü olarak görev yapmakta olan davacının kalp
rahatsızlığının tedavisinde kullanılan 3.870,00 TL tutarındaki stentlerin
bedelinin faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun
07.09.2012 tarihinde reddine ilişkin Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı İdari
ve Mali İşler Daire Başkanlığı işleminin iptali ile ödenen bedelin faizi
ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; kamu görevlisi olan
davacıya Özel Veni Vidi Hastanesi tarafından, 24.05.2009 tarihinde
stent-implantasyonu yapıldığı, 25.05.2009 tarihli faturaya göre davacının
bu tedavi nedeniyle 3.583,33 TL ödemek zorunda kaldığı, davacı tarafından
stentlerin bedelinin ödenmesi istemiyle 17.07.2012 tarihinde davalı idareye
müracaat edildiği, bu müracaatın 07.09.2012 tarihinde reddi üzerine, ret
işleminin iptali ile, stent fatura bedelinin idare tarafından faizi ile
ödenmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
31.05.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar
ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı
Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal
Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi
adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde
ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu
görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan
haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir
sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve
hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi,
15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan
Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce
5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev
yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla
aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar
vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı
Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenen
Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu
görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem
yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin
iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E:
2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan
“…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş
Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda
Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı
kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı redle sonuçlandırmakla
birlikte; söz konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak
şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe
girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar,
evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve
bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam
edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve
diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun
4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve
haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve
esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır.
5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık
esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler
idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz
etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden
önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal
Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem
niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce
olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bu bakımdan 5510
sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin
içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman
mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan
uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya
aykırılık görülmemiştir.
Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan
idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının
görevinin devam edeceği açıktır…”
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve
Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak
çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun
hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların
ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi
sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun değil 5510 sayılı
Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların
da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Kaldı ki;
T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi
arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır
” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas
alınacağı tartışmasızdır.
Bu durumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe
girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve
yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu
görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal
Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari
işlem” ve “idari eylem” niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754
sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihte kamu görevlisi olan davacı
tarafından açılan davanın, görüm ve çözümünün idari yargı yerinde
görüleceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Diyarbakır 1.İdare
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi’nin 01.10.2012 gün, E:2012/870, K:2012/1439 sayılı
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/710
KARAR NO: 2013/816
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Davacıların miras bırakanı C.Ç.’ın, olay günü kullandığı
motosiklet ile davalı idareye ait olan ambulansın çarpışması sonucu meydana
gelen trafik kazasında, C.Ç.’ın ölümü nedeniyle meydana geldiği belirtilen
maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1-G.Ç., 2-C.D., 3-S.Ç., 4-Z.Ö., 5-B.Ç.,
6-M.K.,7-H.B., 8-Y.Ç., 9-M. Ç.
Vekili : Av. B.A.
Davalılar : 1-Sağlık Bakanlığı (Adli Yargı ve İdari Yargıda)
Vekili : Av. A.F.A.
2-F.B. (Adli Yargıda)
Vekili : Av. Osman Baysal
3-G.
Sigorta AŞ. (Adli Yargıda)
Vekili : Av. S.Ö.
O L A Y : Davacılar vekili Sağlık
Bakanlığı, F.B., G. Sigorta AŞ.yi davalı olarak göstermek suretiyle özetle,
17.06.2010 tarihinde davacıların miras bırakanı C.Ç.'ın kullandığı 46 KE
….. plakalı motosiklete, davalılardan F.B.'nın kullandığı ve diğer davalı
Sağlık Bakanlığına ait 46 FE ….. plakalı acil servis ambulansının çarpması
neticesinde trafik kazasının meydana geldiğini, kaza neticesinde C.Ç.'ın
vefat ettiğini, 46 FE 112 plakalı ambulansın diğer davalı G. Sigorta AŞ
tarafından 000829 nolu zorunlu mali sigorta poliçesi ile 02.02.2010
tarihinde sigortalandığını, davacılarda meydana gelen zararlardan, davalı
F.B.'nın kazaya sebebiyet verdiği için, Sağlık Bakanlığı'nın ise araç
sahibi işleten sıfatının bulunduğunu ve kusursuz sorumluluk gereği sorumlu
olduğunu, diğer davalı G. Sigorta AŞ.nin ise poliçenin kapsadığı riziko ile
davacıların uğradıkları maddi zararlar yönü ile kusursuz sorumlu olduğunu
belirterek, olay sebebiyle davacıların uğradıkları maddi zararların tazmini
için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000 TL’nin kaza
tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalılar Sağlık
Bakanlığı, F.B., G. Sigorta AŞ.den müştereken ve müteselsilen tahsili ile
davacılar için toplam 210.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren
işleyecek faizi ile birlikte, davalılar Sağlık Bakanlığı ve F.B.'dan
müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Kahramanmaraş 3.Asliye Hukuk Mahkemesi:
21.03.2012 gün, E:2011/45, K:2012/112 sayı ile özetle, 6100 sayılı HKM.nun
3.maddesinin iptal edilmiş olması karşısında ve de TC Anayasasının
129.maddesinin 5.fıkrası gereğince memurlar ile diğer kamu görevlilerinin
yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davalarının
kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlarına
uygun olarak ancak idare aleyhine açılabileceği, dolayısıyla davanın idari
yargıda ancak Sağlık Bakanlığına karşı yöneltilebileceğinden bahisle,
davalılar Sağlık Bakanlığı ve F.B. yönünden davanın görev yönünden reddine
karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacılar vekili Sağlık Bakanlığını davalı olarak
göstermek suretiyle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Gaziantep 2.İdare Mahkemesi: 28.02.2013 gün,
E:2012/1234 sayı ile özetle, 2918 sayılı Yasanın ‘’Görevli ve Yetkili
Mahkeme’’ başlıklı 110.maddesinin ilk fıkrasında; ‘’İşleteni veya sahibi
Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara
ilişkin olanları dahil, bu kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda
görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün
uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik
kazalarında da bu kanun hükümleri uygulanır.’’ hükmüne, geçici
21.maddesinde ise bu kanunun 110.maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin
hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz.’’ Hükmüne yer verildiğini
belirterek, Karayolları Trafik Kanununa dayanılarak istenilen maddi ve
manevi tazminata ilişkin davanın adli yargı yerinin görev alanına girdiğinden
bahisle, dava dosyasının 2247 sayılı Yasanın 19.maddesi uyarınca Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı
yerleri arasında, davalı Sağlık Bakanlığı açısından 2247 sayılı Yasa’nın
19.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari
yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı
dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların miras
bırakanı C.Ç.'ın, olay günü kullandığı motosiklet ile davalı idareye ait
olan ambulansın çarpışması sonucu meydana gelen trafik kazasında, C.Ç.'ın ölümü
nedeniyle meydana geldiği belirtilen maddi ve manevi zararın tazmini
istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.
maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu
Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların
uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki
ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun
karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu
olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda
bulundurmanın gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı
işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye
Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.
maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu
kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları
dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür.
Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını
önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun
hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki
sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya
sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde
açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”;
Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının
göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”
denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, 17.06.2010 tarihinde
müteveffa C.Ç.'ın kullandığı motorsikletin, Sağlık Bakanlığı'na ait olup
F.B.'nın kullanımında olan ambulans ile çarpışması sonucu meydana gelen
ölümlü trafik kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat istemiyle iş bu
davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Belediye aleyhine idare mahkemesinde açılan başka
bir tazminat talepli tam yargı davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılı
Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin
Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin
iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi 8.12.2011 gün
ve E:2011/124, K:2011/160 sayı ve 8.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170
sayılı aynı içerikli iki kararı ile; “2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu
Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği
öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi
olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011
tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin benzer bir
konuda İdare Mahkemesi’nin davaya bakmakla görevli bulunmadığı yolundaki
kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can
ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini
ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun,
trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların
uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki
ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan
trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde
adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle
açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
davanın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden, Gaziantep
2. İdare Mahkemesi'nin başvurusunun kabulü ile, Kahramanmaraş 3.Asliye
Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Gaziantep 2. İdare Mahkemesinin,
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Kahramanmaraş 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
21.03.2012 gün, E:2011/45, K:2012/112 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/711
KARAR NO: 2013/817
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat istemine ilişkin olarak
öncesinden Fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmak suretiyle adli yargı
yerinde açılmış ve hüküm verilmiş olan kısmi dava mahiyetindeki davanın
kabulü sonrasında yine adli yargı yerinde açılan ek davada, söz konusu
davanın bağımsız ve yeni bir dava olduğu gözetilerek yapılan inceleme
neticesinde, İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
İ.H.B.
Vekili : Av. Ö.U.
Davalı :
Ankara İl Özel İdaresi
Vekili : Av. D.O.İ.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının Ankara İli,
Yenimahalle İlçesi, Çayyolu mevkiinde kain 16547 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazda hissedar olarak malik iken, açmış oldukları kamulaştırmasız el
atma nedeniyle tazminat davasında, Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin
E:2010/319, K:2011/424 sayılı ilamı ile fazlaya ilişkin hakları saklı
tutularak davanın kabulüne karar verdiğini, anılan taşınmaza, davalı idare
tarafından her hangi bir kamulaştırma işlemi yapmaksızın ilköğretim eğitim
alanı olarak kullanılmak suretiyle el atılmış olduğunun sübut bulduğunu,
tapu iptali ile davalı idare adına kayıt ve tesciline karar verildiğini,
açılmış olan ilk davada mahkemenin davacıya yapılacak ödeme miktarının
bilirkişi raporuna göre 3.063.535,55 TL olduğunu belirlediğini, ancak dava
ıslah edilmediği için fazlaya ilişkin hakları saklı tutup, taleple bağlı
kalarak 8.000 TL nin davalıdan tahsiline karar verdiğini, bu durumda
kamulaştırmasız el atma nedeniyle davacı adına dava konusu parsel için
fazlaya ilişkin saklı tutulmuş hakları olan 3.055.535,55 TL nin tahsiline
hükmedilmesi için iş bu ek davanın açılmasının zorunlu olduğunu belirterek,
tapusu iptal edilerek davalı idare adına kayıt ve tesciline karar verilen
Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Çayyolu mevkiinde kain 16547 ada, 1 parsel
sayılı taşınmaz için ilk davada davacı adına fazlaya ilişkin saklı tutulmuş
hakları olan 3.055.535,55 TL kamulaştırmasız el atma nedeniyle saklı
tutulan bedelin ilk dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte
tahsili ile davacıya ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 3.Asliye Hukuk Mahkemesi; 07.12.2012 gün
ve E:2012/279 sayı ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara İl Özel İdaresi
açısından,10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının paydaş olduğu Ankara İli,
Yenimahalle İlçesi, Çayyolu Mevkii, 16547 ada 1 parsel sayılı taşınmaza
imar planında ‘’Temel Eğitim Alanı’’ olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığı öne sürülerek, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle şimdilik 8.000 TL nin davalı idareden tahsiline ve taşınmazın
tapu kaydının davalı idare adına tesciline karar verilmesi istemiyle Ankara
7.Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2010/319 sayısında kayıtlı dosyada açılan
davada bilirkişi raporu sonrasında istemle bağlı kalınarak davanın kabulüne
ve taşınmazın tapu kaydının davalı adına tesciline karar verildiği öne
sürülerek, bilirkişi raporunda belirtilen ve taleple bağlı kalınmak
suretiyle hükmedilen 8.000 TL nin haricindeki kamulaştırmasız el atma
bedeli olan 3.055.535,55 TL nin ilk davanın açıldığı tarihten itibaren
yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline kara verilmesi istemiyle
açılmıştır.
Ankara 7.Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 19.10.2011 gün, E:2010/319, K:2011/424 sayılı kararında
yapılan incelemede, davacının İ.H.B., davalıların Ankara İl Özel İdaresi ve Milli Eğitim
Bakanlığı olduğu, dava konusunun Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Çayyolu,
16547 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın imar planında davalı idareler
tarafından ‘’Temel Eğitim Alanı’’ olarak ayrılmak suretiyle taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle tazminat talebine ilişkin olduğu,
yapılan yargılama sonunda davanın istemle bağlı kalınmak suretiyle kabulüne
karar verildiği, iş bu kararın hali hazırda kesinleşmediği anlaşılmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun ‘’Kısmi Dava’’ başlıklı 109.maddesinde;
‘’Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece
bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir.'' hükmü yer almakta olup, bu
düzenleme çerçevesinde, talep konusu niteliği itibariyle bölünebiliyor ise
kısmi davanın varlığından bahsedilebilecektir.
Alacağın tamamı aynı hukuki ilişkiden doğup,
şimdilik sadece bir kesimi dava ediliyorsa kısmi davadan söz etmek
gerekecek olup, kısmi dava davacı lehine karara bağlandıktan sonra,
alacağın geri kalan kısmı için ek
dava açılması söz konusu olacaktır. somut olayda da davacı
tarafından Ankara 7.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E:2010/319 sayılı dosyasında
görülmekte olan ilk davada aynı hukuki ilişki ve konudan doğduğu ifade
edilen alacağın bir kısmı dava edilmiş, iş bu dava kabul ile neticelendikten
sonra ise, Ankara 3.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E:2012/279 sayılı dosyasında
görülmekte olan ek dava açılmış olmakla, hal böyle iken davacı tarafından
ilk etapta açılmış olan Ankara 7.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E:2010/319
sayılı dosyasında görülmekte davanın 6100 sayılı Yasa kapsamında kısmi dava
mahiyetinde olduğu anlaşılmıştır.
Ankara 3.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2012/279
sayılı dosyasında görülen dava, yukarıda izahı yapıldığı üzere daha önceden
fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmak suretiyle açılıp karara bağlanan
alacak miktarının kalan kısmı bakımından bir ek dava mahiyetindedir. Her ne
kadar, bu davaların konuları ve tarafları birbirleri ile aynı olsa da,
bahse konu ek dava yeni bir dava olup, bu dava için yeniden dava harcı
alınması, yeniden taraf teşkili sağlanarak yargılama yapılması, gerekirse
yeniden bilirkişi incelemesi yapılıp delillerin yeniden toplanması
gerekmekte, dolayısıyla ek davanın ilk aşamasından itibaren, ilk açılan
kısmi davadan bağımsız olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu değerlendirmeler ışığında, her ne kadar kısmi
dava mahiyetindeki Ankara 8.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E:2011/442 sayılı
dava dosyasının yargılaması adli yargı yerinde yapılmış ve burada
görülmekte olan davada görev (yargı yolu) itirazı olmaksızın karar verilmiş
ise de, hakkında uyuşmazlık çıkartılmış olan ek dava mahiyetindeki Ankara
7.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2012/382 sayılı dava dosyası bu dosyadan
bağımsız ve yeni bir dava dosyası olarak değerlendirilmeli ve dolayısıyla
görev itirazına ilişkin olarak Danıştay Başsavcısınca 2247 sayılı Yasa'nın
10.maddesi uyarınca çıkartılan görev uyuşmazlığının esası incelenmelidir.
Bu kabuller ve değerlendirmeler neticesinde,
davanın özü itibariyle davacının murisine ait Ankara İli, Yenimahalle
İlçesi, Alacaatlı Mahallesi, 43633 ada, 1 parsel sayılı taşınmazına imar
planında ‘’Terminal ve Toplu Taşım Alanı’’ olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle taşınmazın tapu kaydının davalı
idareye terkini ile meydana geldiği iddia edilen zararın faizi ile birlikte
tahsili istemiyle açıldığı anlaşılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
Terminal ve Toplu Taşım alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan
imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı bakımından, başvurusunun kabulü
ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının Ankara 3.
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı bakımından, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Ankara İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 3.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 07.12.2012 gün ve E:2012/279 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/713
KARAR NO: 2013/818
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının ve
aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal
edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi
hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
G. Turizm Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. M.D.
Davalı :
İzmir Valiliği
O L A Y
: Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan incelemede 34 JE 11… plaka
sayılı aracın yasa dışı taşımacılık yaptığının tespit edildiğinden bahisle;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde ve fıkrası
uyarınca, sürücü belgesi sahibi M.B.E. adına 3.1.2013 tarih ve GP-456122
seri-sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek
ayrı 2102 TL idari para cezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden
araç sahibi davacı adına düzenlenen 3.1.2013 tarih ve 4555 sayılı Araç
Trafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süre ile trafikten men edilerek
muhafaza altına alınmıştır.
Davacı
vekili, idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde
dava açmıştır.
İZMİR 2.
İDARE MAHKEMESİ: 16.1.2013 gün ve E:2013/32, K:2013/22 sayı ile; 2918
sayılı Kanun’un 112. maddesinde, sürücü belgelerinin geçici olarak geri
alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara Trafik
Mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde ise yetki verilen Sulh Ceza
Mahkemelerinde bakılacağının düzenlenmesi karşısında, davanın çözümünün
adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine
karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
Davacı,
bu kez aynı istemle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.
KARŞIYAKA
2. SULH CEZA MAHKEMESİ: 8.2.2013 gün ve D. İş:2013/63 sayı ile; 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari para cezası yanında idari
yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle davanın
çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle itirazın görev
yönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden
kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988
günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı Uyuşmazlık
Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip
değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya
da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması sonunda sanığın
mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli
ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının anlaşılması,
bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’
sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlara
bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan
itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler.
İdari niteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip
çözümlenmesi gerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde,
olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde
incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari ve adli yargı yerleri arasında, 2247
sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, adli yargı dosyasının; 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, idari
yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca verilen idari para cezası ile aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların tescil edildikleri amacın
dışında kullanılması” başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)
İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları
dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı
bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada
gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.
Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir” hükmü
yer almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Yasa’nın 116.
maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik
zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu
uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili
davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi;
bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret
eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve
göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş
iken; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra;
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la
değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı
Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan
davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı
bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın, motorlu aracın 60 gün süre ile
trafikten men edilmesine ilişkin kısmına gelince:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulan
hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda
kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava
nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili
kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar
saklıdır” denilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için, aracın altmış gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin karar, 2918 ve 5326 sayılı Kanunlar
uyarınca incelendiğinde, idari davaya konu edilebilecek kesin ve
yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu, 2918 sayılı Kanun’un 112.
maddesinde aracın geçici olarak trafikten men edilmesi hususunun trafik ve
sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un
19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir
süre için kara nakil aracının trafikten
alıkonulmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı
dikkate alındığında; aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine
ilişkin davaya bakma görevi idare mahkemesine ait olmaktadır.
Buna
göre, 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen
para cezasının çözüm yerinin adli yargı, aracın 60 gün süre ile trafikten
men edilmesine ilişkin işlemin çözüm yerinin idari yargı olması dikkate
alındığında:
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3 üncü maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın
31. Maddesinde," (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım
kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine
hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,
idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren
bütün fiiller hakkında,
uygulanır" denilmiştir.
Aynı Kanunun 27. maddesine,
5560 sayılı
Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi
ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,
Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm
getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren bu
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı
kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin
gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile
ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş
olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının, bu
işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin
olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu
nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de
etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,
öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde
belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu’nda da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin
gösterilmediği, ancak; idari
para cezasına konu işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın (aracın geçici olarak trafikten
men edilmesi) da verildiği ve
birlikte dava konusu edildikleri
anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin
kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği
kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı
Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı
Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca verilen para cezasının ve aracın 60 gün süre ile trafikten men
edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İzmir 2. İdare
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle İzmir 2. İdare Mahkemesi’nin 16.1.2013 gün ve
E:2013/32, K:2013/22 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/714
KARAR NO: 2013/819
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
Ö.Y.
Vekili :
Av. Ö.F.T.
Davalı :
Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. M.Ç.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle Koruyucu Güvenlik Görevlisi sıfatı
ile Türk Telekom A.Ş. Tokat İl Müdürlüğü'nde çalışmakta iken kurumun
özelleştirilmesi nedeni ile 22.08.2006 tarihinde Tokat Orman İşletme
Müdürlüğü Zile Orman İşletme Şefliği’ne atandığını, nakil işlemleri
sırasında Türk Telekom A.Ş. Tarafından nakil ilmuhaberinin düzenlendiğini
ancak bu bildirimin hatalı yapıldığını, davacının 5473 sayılı yasanın 1
maddesi, 375 sayılı KHK'nın Ek maddesinin 3. fıkrası kapsamında ek ödeme
öngörülen personel kapsamında yar aldığını, ilgili kanun gereğince vekili
kılınan Yüksek Planlama kurulu tarafından 08.05.2006 tarih ve 2006/T-17
sayılı kararı ile kendi statüsünde olan personele 01.01.2006 ve 30.06.2006
tarihleri arasında 40 TL ek ödeme yapılmasının karara bağlandığını,
davacının nakil işlemine tabi tutulduğu 14.04.2006 tarihi itibari ile söz
konusu ek ödemeye hak kazanmış durumda olduğunu, bu nedenlerle davacının
maaşına eklenmeyen 40.00 TL ek ödemenin Maaş Nakil İlmuhaberine eklenmesi
ve bu şekilde maaş ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesine karar verilmesini
talep ettiği anlaşılmaktadır.
TOKAT 1.İŞ MAHKEMESİ: 29.12.2011 gün ve 2011/39
Esas 2011/645 karar sayılı kararı ile davalı kurum tarafından 406 sayılı
yasa ile kendisine verilen görevlerin yerine getirilmesi niteliğindeki
işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesisi edilmiş
işlemler olması nedeni ile davaya idari yargıda bakılması gerektiği
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, kararın temyizi
üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 06.11.2012 gün 2012/16612 Esas
2012/36428 Karar sayılı onama kararı ile kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez, ilk olarak görev yönünden
reddi aksi halde davanın kabulü ile hatalı düzenlenen maaş nakil
ilmuhaberin iptali talebi ile istemi ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
TOKAT İDARE MAHKEMESİ: 19.02.2013 gün 2013/10
sayılı ara kararı ile işlemin tesis edildiği 22.08.2006 tarihi itibari ile
davalı kurumun kamu kurumu niteliği kalmadığı gerekçesi ile davada adli
yargı mercilerinin görevli olduğunu, mahkemelerinin
görevine girmeyen ve adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilen bu
davada, görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı
Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,
davanın Uyuşmazlık Mahkemesi kararına kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan AKARSU’nun katılımlarıyla
yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında;
I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce
anılan Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde
başvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından, her iki yargı yerinde ortak işlem olan 22.08.2006 tarihli
yer değiştirme sureti ile atamalara ilişkin aylık bildiriminin hatalı
olması nedeni ile iptali yönünden oluşan olumsuz
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde güvenlik görevlisi
olarak çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma
atanan davacının, davalı tarafından ilgili kuruma bildirilen maaşına esas
ilmuhaberine eklenmeyen 40.00 TL ek ödemenin Maaş Nakil İlmuhaberine
eklenmesi ve bu şekilde maaş ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesine karar
verilmesi istemiyle Tokat İş Mahkemesinde açılmış ve mahkemenin görevden
red kararı üzerine davacı vekili tarafından davanın ilk olarak görev
yönünden reddi aksi halde davanın kabulü ile hatalı düzenlenen maaş nakil
ilmuhaberin iptali talebi ile Tokat İdare Mahkemesi’ne başvurulmuş, Tokat İdare
Mahkemesi’nin 2013/10 esas sayılı dosyası üzerinden verdiği ara karar ilen
görevli yargı yerinin belirlenmesi istemi ile dosyanın mahkememize gönderildiği
anlaşılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı
Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş;
1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve
4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen
dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi
bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve
faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye
Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı
Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü,
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri
de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum,
kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz.
Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile
milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekomda
ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri
uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile
22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa
ile değişik 2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci
cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan
ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini,
31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel
olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i,
Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom
personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın
29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan
KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün
ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu
iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.Anılan 4502
sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin
(a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği
asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye
sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro,
unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi
üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün
içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen
personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen
hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri
uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam
edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent
hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a)
Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu
payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi
uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar
belirlenerek 4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan
31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan
listede: merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge
Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas
edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan
“Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve
sürekli görev yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda
Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu
iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına
göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005
tarih ve 5398 sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse
devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle Tokat İş
Mahkemesi’nde dava açılmıştır.Tokat İş Mahkemesi tarafından davada görev
yönünden red kararı verilmesi sonrasında davacı vekili tarafından Tokat
idare mahkemesine davanın ilk olarak görev yönünden redi aksi halde davanın
kabulü ile hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberin iptali talebi ile
başvurulmuş, Tokat İdare Mahkemesinin istemi uygun görmesi üzerine 2477
sayılı kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun olarak dosya mahkememize
gönderilmekle yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin
Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.)
İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Tokat İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile, Tokat 1.İş Mahkemesinin Görevsizlik Kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Tokat İdare Mahkemesince yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Tokat 1.İş Mahkemesi’nin 29.12.2011 gün ve 2011/39
Esas 2011/645 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/715
KARAR NO: 2013/820
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET:
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle
başka kuruma nakledilen davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi
istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
M.P.
Vekili :
Av. Z.N.B.Ş.
Davalı :
Türk Telekom A.Ş.
Vekili :
Av. M.Ç.
O L A Y :
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle müvekkilinin Koruyucu Güvenlik
Görevlisi sıfatı ile Türk Telekom A.Ş. Tokat İl Müdürlüğü'nde çalışmakta
iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile 15.03.2006 tarihinde Niksar Orman
İşletme Müdürlüğü'ne atandığını, nakil işlemleri sırasında Türk Telekom
A.Ş. Tarafından nakil ilmuhaberinin düzenlendiğini ancak bu bildirimin
hatalı yapıldığını, davacının 5473 sayılı yasanın 1 maddesi,375 sayılı
KHK'nın Ek maddesinin 2. fıkrası kapsamında ek ödeme öngörülen personel
kapsamında yar aldığını, ilgili kanun gereğince yetkili kılınan Yüksek
Planlama kurulu tarafından 08.05.2006 tarih ve 2006/T-17 sayılı kararı ile
kendi statüsünde olan personele 01.01.2006 ve 30.06.2006 tarihleri arasında
40 TL ek ödeme yapılmasının karara bağlandığını, davacının nakil işlemine
tabi tutulduğu 23.02.2006 tarihi itibari ile söz konusu ek ödemeye hak
kazanmış durumda olduğunu, bu nedenlerle davacının maaşına eklenmeyen 40.00
TL ek ödemenin Maaş Nakil İlmuhaberine eklenmesi ve bu şekilde maaş
ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirterek bu konuda karar
verilmesini talep ettiği anlaşılmaktadır.
TOKAT 1.İŞ MAHKEMESİ: 29.12.2011 gün ve 2011/41
Esas 2011/647 karar sayılı kararı ile davalı kurum tarafından 406 sayılı
yasa ile kendisine verilen görevlerin yerine getirilmesi niteliğindeki
işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesisi edilmiş
işlemler olması nedeni ile davaya idari yargıda bakılması gerektiği
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar
kesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez ilk olarak görev yönünden
reddi aksi halde davanın kabulü ile hatalı düzenlenen maaş nakil
ilmuhaberin iptali talebi ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
TOKAT İDARE MAHKAMESİ: 19.02.2013 gün ve 2013/14
sayılı ara kararı ile işlemin tesis edildiği 15.08.2006 tarihi itibari ile
davalı kurumun kamu kurumu niteliği kalmadığı gerekçesi ile davada adli
yargı mercilerinin görevli olduğunu, mahkemelerinin
görevine girmeyen ve adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilen bu
davada, görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 2247 sayılı
Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,
davanın Uyuşmazlık Mahkemesi kararına kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar
ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık
YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan AKARSU’nun katılımlarıyla
yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında;
I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce
anılan Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde
başvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından, her iki yargı yerinde ortak işlem olan 15.08.2006 tarihli
yer değiştirme sureti ile atamalara ilişkin aylık bildiriminin hatalı
olması nedeni ile iptali yönünden oluşan olumsuz
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Türk Telekom A.Ş.'nde güvenlik görevlisi
olarak çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi nedeni ile başka kuruma
atanan davacının, davalı tarafından ilgili kuruma bildirilen maaşına esas
ilmuhaberine eklenmeyen 40.00 TL ek ödemenin Maaş Nakil İlmuhaberine
eklenmesi ve bu şekilde maaş ilmuhaberinin yeniden düzenlenmesine karar
verilmesi istemiyle Tokat İş Mahkemesinde açılmış ve mahkemenin görevden
red kararı üzerine davacı vekili tarafından, ilk olarak görevsizlik kararı
verilmesi mahjkeme aksi kanaatte ise davanın kabulü ile işlemin iptaline
karar verilmesi talebi ile Tokat İdare Mahkemesi’ne başvurulmuş, Tokat İdare
Mahkemesi’nin 2013-14 esas sayılı dosyası üzerinden verdiği ara karar ilen
görevli yargı yerinin belirlenmesi istemi ile dosyanın mahkememize
gönderildiği anlaşılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı
Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş;
1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve
4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen
dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi
bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve
faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye
Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı
Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü,
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri
de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum,
kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz.
Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile
milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa
ile değişik 2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci
cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan
ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini,
31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel
olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i,
Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın
Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse
Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon
A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom
personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın
29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan
KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün
ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu
iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.Anılan 4502
sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin
(a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği
asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye
sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro,
unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi
üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün
içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen
personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen
hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri
uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam
edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent
hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a)
Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu
payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi
uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar
belirlenerek 4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan
31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan
listede: merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge
Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas
edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan
“Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği” adı altındaki
düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı kararıyla kabul
edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve
sürekli görev yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda
Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu
iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına
göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005
tarih ve 5398 sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu
tarafından Türk Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile
kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse
devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle Tokat İş
Mahkemesi’nde dava açılmıştır. Tokat İş Mahkemesi tarafından davada görev
yönünden red kararı verilmesi sonrasında davacı vekili tarafından Tokat
idare mahkemesine davanın ilk olarak görev yönünden redi aksi halde davanın
kabulü ile hatalı düzenlenen maaş nakil ilmuhaberin iptali talebi ile
başvurulmuş, Tokat İdare Mahkemesinin istemi uygun görmesi üzerine 2477
sayılı kanunun 19. Maddesi koşullarına uygun olarak dosya mahkememize
gönderilmekle yapılan değerlendirme neticesinde;
2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin
Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.)
İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Tokat İdare Mahkemesi’nin
başvurusunun kabulü ile, Tokat 1.İş Mahkemesinin Görevsizlik Kararının
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Tokat İdare Mahkemesince yapılan
BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Tokat 1.İş Mahkemesi’nin 29.12.2011 gün ve 2011/41
Esas 2011/647 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/716
KARAR NO: 2013/821
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Borçlar Kanununa göre yüklenici Şirketin, Kooperatif ile
arasında yaptığı Gayrimenkul Satış Vaadi ve Kat Karşılığı İnşaat
Sözleşmesine dayanılarak elde ettiği ve sözleşme gereği kendisine tekabül
eden alacağının, davacıya temliki sonucu ortaya çıkan Düzenleme Şeklinde
Gayrimenkul Satış Vaadi Sözleşmesinin Medeni Kanunun 1009 ve devamı
maddeleri uyarınca tapu siciline şerh verilmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :
E.A.
Vekili :
Av. N.K.
Davalı :
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
Temsilcisi: Hukuk Müşaviri M.T.
O L A Y :
Davacı, dava dilekçesinde, dava dışı B.C. isimli kişiden 273000,00 TL
alacaklı olduğunu, borcun tahsili istemi ile İstanbul 12. İcra
Müdürlüğü’nün 2010/22056 esas sayılı dosyası üzerinden takip başlattığını,
S.C.un borca itirazının İstanbul 2. İcra Mahkemesi’nin 2010/1756 Esas ve
2011/607 karar sayılı kararı ile iptaline karar verildiğini ve bu şekilde
borcun kesinleştiğini ancak S.C.’un kendisinden mal kaçırması nedeni ile
borcunu tahsil edemediğini, Haricen yaptığı araştırma ile Saaddetin
Coşkun’a babasından kalan malların bulunduğunu tespit ettiğini ve davacının
13.05.2010 tarihinde vefat eden babası B.C.’dan kalan mallar üzerine haciz
konulması istemi ile icra müdürlüğü’ne başvurduğunu, icra müdürlüğünün
yazısı üzerinde Malatya Tapu Müdürlüğü’nün 23.08.2011 tarih ve 17944
yevmiye sayılı kararı ile borçlu adına taşınmaz kaydına rastlanmadığından
talebin reddedildiğini, yine 05.09.2011 tarih ve 18417 yevmiye numaralı
yazı cevabı ile de üzerine haciz konulması istenilen gayrimenkullerin muris
B.C. adına kayıtlı iken satışının yapıldığından bahisle talebin reddine
karar verildiğini, Borçlu S.C.’un murisi B.C.’un 13.05.2010 tarihinde vefat
ettiğini ve ölümünden kısa bir süre önce 05.03.2010 tarihinde malları A.L.
isimli başka bir kişiye sattığını, ancak yapılan satışın davacıdan mal
kaçı9rmak amacını taşıdığını, zira taşınmazı satın alan A.L.’in borçlu
S.C.’un dayısı olması, satış bedelinin çok düşük gösterilmesi, B.C.’un
diğer varislerinin de davacıya borçlu bulunmaları, satışın B.C.’a vekaleten
borçlu S.C. tarafından yapılması, satış işleminin hileli olduğunu ortaya
koyduğunu, Ayrıca Malatya 2. Noterliği tarafından yapılan satış işleminde
aranması gerekli bazı şekli şartların yerine getirilmediğini, (murisin
yaşı, okur yazar olup olmadığı iradesinin bağımsız olarak kullanabilecek
akli melekelerinin yerinde olup olmadığına ilişkin bilgi ve belgeler) bu
nedenlerle de yapılan işlemin sakat olduğunu, bu nedenlerle davacının
alacağının ödenmesinin engellenmesi amacı ile 05.03.2010 tarihinde
gerçekleştirilen satışların iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı idare vekili süresi içerisinde verdiği
cevap dilekçesinde, idari yargıda görülecek dava ve işlerin 2577 sayılı
İYUK’nun 2. Maddesinin 1 bendinde sayıldığını, bu maddeden de anlaşılacağı
üzere idari yargının görev alanının idare hukuku kuraları içinde kamu
hizmetinin yürütülmesi amacı ile kamu gücünün kullanılarak tesisi edilen
idari işlemler, idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar
olduğunu, bu nedenlerle davanın idari yargının değil, adli yargının görev
alanında bulunduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
MALATYA İDARE MAHKEMESİ: 02.10.2012 gün ve
2012/992 esas sayılı kararı ile, her ne kadar 4721 sayılı yasanın 1025.
Maddesi uyarınca tapu kayıtları üzerindeki tescilin iptali ve
düzeltilmesine ilişkin davalar adli yargı merciince karara bağlanması
öngörülmüş ise de dava konusu edilen işlemin doğrudan tapu kayıtları
üzerindeki işlemin iptali ve düzeltilmesi işlemine ilişkin olmayıp, davalının
muvazaalı olarak yapıldığını iddia ettiği tescilin iptali ve düzletilmesi
istemi ile yaptığı başvurunun idarece reddine ilişkin olduğu, bu işlemin de
idare tarafından kamu gücüne dayanılarak yapılan tek taraflı işlem olduğunu
belirterek davalı idarenin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İdarenin adli yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine
dosya örneği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI: Dava konusu,
davacının alacaklı bulunduğu S.C.’un miras bırakanı B.C.’un ölümünden iki
ay gibi kısa bir zaman önce adına kayıtlı tüm gayrimenkulleri satın alma
gücü olmadığı iddia olunan A.L. isimli kişiye satış sureti ile devretmesi
işleminin gerçekte mirasçıyı borçtan kurtarmaya yönelik işlem olması nedeni
ile muvazaalı olduğu ve bu işlemin iptali istemine yönelik olduğu,
818 sayılı Borçlar
kanunun 18. Maddesinde “ Bir akdin şekil ve şartlarını tayininde, iki
tarafın gerek sehven gerek akitteki hakiki maksatlarını gizlemek için
kullandıkları tabirlere ve isimlere bakılmayarak, onların hakiki ve
müşterek maksatlarını aramak lazımdır./Tahriri borç ikrarına istinat ile
alacaklı sıfatını iktisabeden başkasına karşı, borçlu tarafından muvazaa
iddiası dermeyan olunamaz.” Şeklindeki düzenleme ile muvazaa kavramını özel
hukuk işlemi olarak düzenlediğini,
4721 sayılı Medeni
Kanunun "Tescil" başlığı altında yer alan 1013. Maddesine göre
"Tescil, tasarrufa konu olan taşınmaz malikinin yazılı beyanı üzerine
yapılır. /Edinen kimse, kanun hükmüne, kesinleşmiş mahkeme kararma veya
buna eşdeğer bir belgeye dayanıyorsa, bu beyana gerek yoktur. /Bir ayni
hakkı tescilden önce kazanan kimse, gerekli belgeleri ibraz ederek tescili
isteyebilir.", 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 1027. maddesinde
“İlgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memuru, tapu sicilindeki
yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebilir. Düzeltme eski tescilin
terkini ve yeni bir tescilin yapılması biçiminde de olabilir. Tapu memuru,
basit yazı yanlışlıklarını, tüzük kuralları uyarınca resen düzeltir.”
hükmüne; Tapu Sicili Tüzüğü’nün 85. maddesinde de “Kütük üzerinde belgelere
aykırı tescil veya yazımın düzeltilebilmesi için ilgililerin yazılı
olurunun alınması ve yevmiye 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu uyarınca tapu
kayıtları üzerinde yapılacak tescil, defterine kaydedilmesi gerekir,(…)
hükümlerine yer verildiğini ve bu uyuşmazlıkların çözümünde görevli yargı
yeri olarak adli yargının düzenlendiğini,
Uyuşmazlık Mahkemesinin
04/03/1981 tarihli, 1980/11 E, 1982/2 K sayılı emsal kararında da tapu
kayıtları üzerinde yapılacak tescil, terkin, tahsis gibi mülkiyetin aynına
ilişkin davaların adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinin hüküm altına
alındığı belirterek 2247 sayılı Kanunun 10 ve 13. maddeleri gereğince
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vermiştir
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya örneği üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalı İdarenin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen
biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının incelenmesine
oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıdan mal kaçırmak amacı ille dava dışı
borçlu S.C. tarafından babası B.C.’a ait malların dava dışı A.L.’e
satılması işleminin muvazaalı olduğu gerekçesi ile iptal edilmesi talebi
ile açılmıştır.
818 sayılı Borçlar
Kanunu’nun 18. Maddesinde “Bir akdin şekil ve şartlarını tayininde, iki
tarafın gerek sehven gerek akitteki hakiki maksatlarını gizlemek için
kullandıkları tabirlere ve isimlere bakılmıyarak, onların hakiki ve
müşterek maksatlarını aramak lazımdır./Tahriri borç ikrarına istinat ile
alacaklı sıfatını iktisabeden başkasına karşı, borçlu tarafından muvazaa
iddiası dermeyan olunamaz.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 705.
maddesinde, “Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması, tescille olur./Miras,
mahkeme kararı, cebrî icra, işgal, kamulaştırma hâlleri ile kanunda
öngörülen diğer hâllerde, mülkiyet tescilden önce kazanılır. Ancak, bu
hâllerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne
tescil edilmiş olmasına bağlıdır.” hükmüne,
706.maddesinde
Taşınmaz
mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerin geçerli olması, resmi şekilde
düzenlenmiş bulunmalarına bağlıdır./Ölüme bağlı tasarruflar ve mal rejimi
sözleşmeleri, kendilerine özgü şekillere tabidir.
716. maddesinde “Mülkiyetin kazanılmasına esas
olacak bir hukukî sebebe dayanarak malikten mülkiyetin kendi adına
tescilini istemek hususunda kişisel hakka sahip olan kimse, malikin
kaçınması hâlinde hâkimden, mülkiyetin hükmen geçirilmesini
isteyebilir. /Bir taşınmazın mülkiyetini işgal, miras, kamulaştırma,
cebrî icra veya mahkeme kararına dayanarak kazanan kişi tescili doğrudan doğruya
yaptırabilir./Bir taşınmazın mülkiyetinde eşler arasındaki mal rejimi
dolayısıyla meydana gelen değişiklikler, eşlerden birinin istemiyle tapu
kütüğüne doğrudan tescil olunur.” hükmüne,
1006. maddesinde “Tapu idarelerinin kuruluş,
işleyiş ve hizmetlerinin yürütülmesi, özel kanun hükümlerine tâbidir.”
hükmüne,
1027. maddesinde “İlgililerin yazılı rızaları
olmadıkça, tapu memuru, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla
düzeltebilir./Düzeltme, eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması
biçiminde de olabilir./Tapu memuru, basit yazı yanlışlıklarını, tüzük
kuralları uyarınca re'sen düzeltir.” hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlığını
taşıyan 2. maddesinin 1 numaralı bendinde, idari işlemler hakkında yetki,
şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları; idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları ile tahkim
yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar
hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar, idari dava türleri olarak sayılmıştır.
Dosyanın İncelenmesinden, davacının dava dışı
S.C.’dan alacaklı olduğu ve bu alacağı için icra takibi başlattığı, takip
dosyasının kesinleştiği ancak borçlu S.C.’un babasına B.C.’dan kendisine
kalacak malları haciz kapsamına alınmasını engellemek amacı ile muris
B.C.’un vefatından kısa bir süre önce dava dışı A.L.’e sattığı, davacının
bu satış işleminin kendisinden mal kaçırmak amacı ile hileli olarak
yapıldığı ayrıca işlemin şekli şartları da taşınmaması nedeni ile batıl
olduğu, bu sebeplerle işlemin iptaline karar verilmesini talep ettiği, konu
ile ilgili olarak davacıya Malatya Valiliği Tapu Müdürlüğü’nün 09.04.2012
tarih ve 2012/2179 sayılı kararının gönderildiği ve bu kararda haczin
reddine ilişkin kararın doğru olduğunu ve davacının iddia ettiği olaylarla
ilgili yargıya başvurması gerektiğinin belirtildiği, davacının bu cevap
üzerine muvazaalı olduğunu iddia ettiği 05.03.2010 tarihli satışın iptali
istemi ile taşınmazların B.C. mirasçıları adına tescil edilmesi istemi ile
dava açtığı anlaşılmıştır.
Olayda, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlığını
taşıyan 2. maddesinin 1 numaralı bendinde belirtilen nitelikte Malatya Tapu
Müdürlüğü’nün 09.04.2012 tarih ve 2012/2179 sayılı kararı bulunmakta ise de
davacının dava dilekçesinin talep kısmında bu işlemin iptalini istemediği,
05.03.2010 tarihinde kendisinden mal kaçırmak amacı ile muvazaalı olarak
yapılan satış işleminin iptalini ve taşınmazların B.C. mirasçıları adına
tesciline karar verilmesini istediği açıktır. Bu talep karşısında davacının
davası idari işlemin iptali niteliğini değil muvazaaya dayalı tapu iptal ve
tescil davası niteliğini taşımaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davada adli yargının
görevli olduğu nedeniyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun
kabulü gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Malatya İdare Mahkemesi’nin 02.10.2012 gün ve 2012/992 sayılı GÖREVLİLİK
KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/717
KARAR NO: 2013/822
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET:
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
O.G.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalı :
1.Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. O.S.
2.Ankara
Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
Av. C.I.
3. Sağlık
Bakanlığı
Vekili :
Av. R.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 43219 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın hissedarı olduğunu,
dava konusu taşınmazın imar planında “spor alanı“ olarak ayrıldığını,
taşınmaza fiilen el atılmadığını ancak davacıya bu işlem nedeni ile dava
tarihine kadar yapılan bir ödeme olmadığını, bu nedenle davacının zarar
gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1000,00
TL tazminatın dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en
yüksek faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine ve
taşınmazın tapusunun iptali ile davalılar adına tapuya tesciline karar
verilmesini istemiştir.
Davalılardan vekili süresi içerisinde verdikleri
cevap dilekçelerinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 11 ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 23.01.2013 gün
ve 2012/451 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Sağlık Bakanlığı vekili, Ankara Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı vekili ile Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin
anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi üzerine davalılardan Sağlık Bakanlığı vekilinin 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı'nca, davalı Sağlık Bakanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen
biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacının taşınmazına, imar planında Spor alanında kaldığı belirtilmek
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında
spor alanı alanında kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla, dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan
en yüksek faizi ile birlikte şimdilik 1000,00 TL’nin davalılardan tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında spor alanında alanında kaldığı,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 15.12.2010 tarih 2012/551 sayılı kararından
sonra imar planında sağlık alanı olarak ayrıldığı, taşınmaza idarece fiilen
el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminin ve davalılar adına tesciline ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer
alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Sağlık Bakanlığı vekilinin görev
itirazının Ankara 11.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
tazminata ilişkin kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Sağlık Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 11.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 23.01.2013 gün ve
E:2012/451 sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISMININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/718
KARAR NO: 2013/823
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET:
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar
: 1.A.B., 2.O.D.
Vekili :
Av.T.A.
Davalı :
Ankara İl Özel İdaresi
Vekili :
Av.D.O.İ.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde;
müvekkillerinin dava konusu 43144 Ada 1. parselde kayıtlı taşınmazın
hissedarları olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında temel eğitim
alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza fiilen el atılmadığını ancak
davacıların tasarruf etme imkanının ellerinden alındığını.,bu nedenle
davacıların zarar gördüğünü,fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 1000,00 TL tazminatın dava..tarihinden itibaren yasal faizi ile
birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın tapusunun
iptali ile davalı adına tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili süresi içerisinde verdikleri cevap
dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 16 ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 17.10.2012. gün
ve 2012/109 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın
10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İl Özel İdaresi vekili bakımından
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacının taşınmazına, imar planında temel eğitim alanında kaldığı
belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın
imar planında temel eğitim alanında kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal
faizi ile birlikte şimdilik 1000,00. TL’nin davalıdan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren
belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin
internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir
aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca
belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş
gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında temel eğitim alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı Ankara İl Özel idaresi vekilinin görev
itirazının Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
tazminata ilişkin kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 17.10.2012. gün ve
2012/109 sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISMININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/719
KARAR NO: 2013/824
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET:
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar:
1-O.H., 2.F.H.
Vekili :
Av. G.B.
Davalılar :
1.Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. T.K.A.
2.Kültür
ve Turizm Bakanlığı
Vekili :
Av. Ş.D.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 6305 Ada 1parselde kayıtlı taşınmazın hissedarları olduğunu,
dava konusu taşınmazın imar planında kütüphane yeri olarak ayrıldığını
ancak taşınmaz ile ilgili herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmadığını,
bu nedenle kamulaştırmaz olarak el atılan taşınmaz nedeni ile fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL tazminatın dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan
alınarak davacılara verilmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalılar Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili ve
Kültür ve Turizm Bakanlığı vekili süresi içerisinde verdikleri cevap
dilekçelerinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 13.02.2013 gün
ve 2012/251 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılar Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili ve
Kültür ve Turizm Bakanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı
kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili ve Kültür
ve Turizm Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
davalılar Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili ve Kültür ve Turizm
Bakanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacının taşınmazına, imar planında Kütüphane alanında kaldığı belirtilmek
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında
kütüphane alanında kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile
birlikte şimdilik 10,000 TL’nin davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında kütüphane alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacıların hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı
yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılar Muratpaşa Belediye Başkanlığı ve Kültür
ve Turizm Bakanlığı vekillerinin görev itirazlarının Antalya 4.Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Muratpaşa Belediye Başkanlığı ve Kültür ve Turizm
Bakanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Antalya 4.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 13.02.2013 gün ve E:2012/251 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/720
KARAR NO: 2013/825
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET:
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
E.Y.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalı :
Ankara İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. D.S.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 43172 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın hissedarı olduğunu,
dava konusu taşınmazın imar planında Kreş Alanı olarak ayrıldığını ve
davacının taşınmaz üzerinde tasarruf imkanının kaldığını, bu nedenle
davacının zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 1000,00 TL tazminatın dava..tarihinden itibaren kamu alacaklarına
uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya
verilmesine ve taşınmazın tapusunun iptali ile davalı adına tapuya
tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili süresi içerisinde verdikleri cevap
dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesi; 28.01.2013.
gün ve 2012/434 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir,
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Ankara İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın
10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara İl Özel idaresi vekili
bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının taşınmazına, imar planında “Kreş
Alanı”nda kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, taşınmazın imar planında kreş alanında kalan kısmı bakımından
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, dava tarihinden itibaren
işleyecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek. faizi ile birlikte
şimdilik 1000,00 TL’nin davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında kreş alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı Ankara İl Özel idaresi vekilinin görev
itirazının Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
tazminata ilişkin kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Ankara İl Özel idaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 28.01.2013. gün ve
E:2012/434 sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISMININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/721
KARAR NO: 2013/826
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET:
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar :1-M.K.D. L.H. (Ölü) Mirasçıları;
2-A.T., 3-A.D.K., 4-M.A., 5-M.B., 6-İ.Y., 7-M.T., 8-E.E.,9-K.D.,10-N.H.,11-B.N.,12-S.T.,
13-Ö.S.K., 14-B.P.A., 15-Ü. C.(C.) 16-N.Ö.,
17-S.Ö.,18-E.E.,19-N.E.,20-H.Y.,21-T.Ş.,22-N.H.,23-G.B.,24-E.H.,25-E.H.,
26-Z.K., M.Y.Ç.(Ölü) ve N.Ç. (Ölü)
Mirasçıları; 27-A.Ç., 28-A.Ç., 29-T.Ç. 30-A.Ç. 31-H.E.Ç. A.Ö.(Ölü) Mirasçıları:
32-G.Ö., 33-O.E.(Ö.), 34-İ.K.(Ö.), 35-Y.V.Ö., 36-S.Y.(Ö.)
Vekili :
Av. Y.K.
Davalı :
İzmir İl Özel idaresi
Vekili :
Av. E.E.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde;
müvekkillerinin dava konusu 4518 Ada 1. parselde kayıtlı taşınmazın hissedarları
olduğunu, dava konusu taşınmazın 1990 yılındaki imar planında ilkokul yeri
olarak ayrıldığını, o tarihten beri de niteliğinde bir değişiklik
yapılmadığını, davacıların taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkilerinin bu
şekilde kısıtlandığını, bu nedenle davacıların zarar gördüğünü, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 4877,436,00 TL tazminatın
idareye başvuru tarihi ile kararın kesinleşmesi arasındaki dönem için yasal
kesinleşmesinden sonraki dönemde ise kamu alacakları için öngörülen en
yüksek faizi ile birlikte davalı/lardan alınarak davacıya verilmesine ve
taşınmazın tapusunun iptali ile davalı/lar adına tapuya tesciline karar
verilmesini istemiştir.
Davalı ekili süresi içerisinde verdiği cevap
dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
İZMİR 6. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 13.12.2012. gün
ve 2012/30 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İzmir İl Özel İdaresi vekilinin idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir,
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı İzmir İl Özel İdaresi .vekilinin anılan Yasanın
10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İl Özel İdaresi. vekili bakımından
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacıların taşınmazına, imar planında “ilkokul yeri” kaldığı belirtilmek
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında
ilkokul yeri alanında kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla, idareye başvuru tarihinden kararın kesinleşmesi tarihine
kadar yasal, kararın kesinleşmesinden sonrasında ise kamu alacakları için
öngrülen en yüksek faizi ile ile birlikte şimdilik 4877,436.00. TL’nin
davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler
de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında ilkokul yeri alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacıların hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer
alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı İzmir İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının İzmir 6. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
tazminata ilişkin kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONU Ç : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı İzmir İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN İzmir 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 13.12.2012 gün ve E:2012/30
sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISMININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/722
KARAR NO: 2013/827
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET:
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
T.G.
Vekili :
Av. S.Y.
Davalılar :
1.Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. O.S.
2.Ankara
Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
Av.B.V.
3. Ankara
İl Özel İdaresi
Vekili :
Av.D.O.İ.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu Alacaatlı Mahallesi 42923 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın
hissedarı olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında spor alanı olarak
ayrıldığını. Dava konusu taşınmaza fiilen el atılmasa bile davacının
taşınmaz üzerindeki tasarruf hakkının kısıtlandığını ,bu nedenle davacının
zarar gördüğünü,fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
1000 TL tazminatın dava..tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en
yüksek faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine ve
taşınmazın tapusunun iptali ile davalılar adına tapuya tesciline karar
verilmesini istemiştir.
Davalılardan Ankara Büyükşehir Belediyesi
Başkanlığı ve İl Özel İdaresi vekilleri süresi içerisinde verdikleri cevap
dilekçelerinde davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı, ise ilk oturumda
özetle; görev itirazında bulunmuşlardır.
ANKARA 21. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 13.02.2013 gün
ve 2012/327 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin
idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir,
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Yenimahalle Belediye
Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacının taşınmazına, imar planında spor alanında kaldığı belirtilmek
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında
spor alanında kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, dava. tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan
en yüksek faizi ile birlikte şimdilik 1000,00 TL’nin davalılardan tahsili
istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında spor alanı alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden
davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer
alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının Ankara 21. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın tazminata ilişkin kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 21. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 13.02.2013
gün ve E:2012/327 sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISMININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/723
KARAR NO: 2013/828
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : Sigortalı araç için araç sahibine ödemede bulunan sigorta
şirketince, zararın giderilmesi istemiyle idare aleyhine açılan davanın
ADLİ YARGI yerinde çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A. Sigorta A.Ş.
Vekili :
Av. N.Ö.
Davalı :
Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili :
Av. D.A.
O L A Y :
Davacı şirket vekili dava dilekçesinde, müvekkili şirkete 31850329 sayılı
poliçe ile kasko sigortalı 44 DR ….. plakalı vasıtanın 09.07.2010 tarihinde
geçirdiği trafik kazası neticesinde perte çıkmış olması nedeniyle davacı
şirket tarafından 26.04.2011 tarihinde sigortalı araç sahibine Maksimum
Kasko Sigorta Poliçesi limiti dahilinde 39100 TL nin ödendiğini, meydana
gelen maddi hasarlı trafik kazasında Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 11/a
ve 11/b maddeleri gereğince fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla
toplam 8250,00TL rücuen tazminatın 01.09.2011 tarihinden itibaren işleyecek
reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
MALATYA 4.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 23.11.2011 gün
ve E:2011/133 K:2011/106 sayı ile, davacı tarafın iddiasının davalının
hizmet kusuruna dayandırdığını, bu durumda görülmekte olan davaya bakmaya
görevli olmadığını, İdare Mahkemesinde davanın açılması gerektiği
gerekçesiyle davanın görevsizlik sebebiyle reddine karar vermiş, bu karar
temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu defa aynı istemle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
MALATYA İDARE MAHKEMESİ: 13.07.2012 gün ve
E:2012/195 Esas, K: 2012/2706 sayı ile, davalı idarenin sorumluluğunda
bulunan karayolunun bakım ve onarımının gereği gibi yapmaması nedeniyle
meydana gelen trafik kazası sonucu oluşan zararın tazminine ilişkin olarak
2918 sayılı Yasanın 110. maddesi kapsamındaki iş bu sorumluluk davasının
görüm ve çözümünde adli yargının görevli olması nedeniyle idari yargının
görevsiz olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,
bu karara davalı vekilince itiraz edilmiş, Malatya Bölge İdare Mahkemesi’nin
19.11.2012 gün ve E:2012/771, K:2012/810 sayılı kararıyla onanmış, onama
kararına karşı yapılan karar düzeltme talebi de Malatya Bölge İdare
Mahkemesi’nin 20.03.2013 gün, E:2012/415, K:2013/366 sayı ile reddedilmek
suretiyle kesinleşmiştir.
Davacı vekili adli ve idari yargı yerlerince
verilen görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının
giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın
27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri
arasında anılan Yasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev
uyuşmazlığı doğduğu, dava dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme uygun
olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece
Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından adli ve idari yargı yerleri arasında
doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen
sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi isteminden ibaret bulunan
bir rücuen tazminat davasıdır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.
maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu
Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların
uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki
ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun
karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu
olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda
bulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı
işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye
Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.
maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer
kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin
olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda
görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün
uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik
kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki
sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya
sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde
açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”;
Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının
göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”
denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, dava dosyasında mevcut
bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; Şirkete sigortalı vasıtanın
26.04.2011 tarihinde geçirdiği trafik kazası neticesinde şirkete sigortalı
vasıtada meydana gelen hasardan dolayı pert total işlemi yapıldığı, bu
nedenle araç malikinin talebi üzerine davacı şirket tarafından Maksimum
Kasko Sigorta Poliçesi limiti dahilinde 39100 TL nin 26.04.2011 tarihinde
sigortalısına tazminat ödeyen şirketin kusur nisbetine göre fazlaya ilişkin
hakkı saklı kalmak üzere 8250 TL rücuen tazminatın 01.09.2011tarihinden
itibaren reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle davanın
açılmış olduğu anlaşılmaktadır.
Belediye aleyhine idare mahkemesinde açılan
başka bir tazminat talepli tam yargı davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılı
Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin
Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin
iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi 8.12.2011
gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı ve 8.11.2012 gün ve E:2012/118,
K:2012/170 sayılı aynı içerikli iki kararı ile; “2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu
Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği
öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi
olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir.” kararına varmıştır.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011
tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin benzer bir
konuda İdare Mahkemesi’nin davaya bakmakla görevli bulunmadığı yolundaki
kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can
ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini
ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun,
trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların
uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki
ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan
trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde
adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle
açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Malatya 4. Asliye Hukuk
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Malatya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
23.11.2011 gün ve E:2011/133 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.05.2013 gününde Üyelerden Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Davalı İdarenin karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki ihmali sonucu meydana gelen kazada, davacının uğradığı maddi
zararın tazmini istemi ile Adli Yargı İlk Derece Mahkemesinde dava açılmış,
Adli Yargıda yapılan yargılama sonucunda da
"İdarenin Hizmet Kusuruna dayalı açılan davaların tam yargı davası
niteliğinde bulunduğu, İdari yargıda açılması gerektiği" gerekçesi ile
dava dilekçesi yargı yolu yönünden reddedilmiş, idare Mahkemesi yargılama
sonucunda "uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın 110. maddesi gereğince Adli
Yargıda çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi ile yargı yolu yönünden
davanın reddine, karar verilmiş,
Kararın kesinleşmesi üzerine bu kez davacı
vekilince aynı istekle İdari Yargıda dava ikame edilmiş,
idare Mahkemesince yargılama sonucunda
"uyuşmazlığın 2918 Sayılı Yasa'nın 110. maddesi gereğince Adli Yargıda
çözümlenmesi gerektiği" gerekçesi ile yargı yolu yönünden davanın
reddine, karar verilmiş,
Kararın kesinleşmesi üzerine 2247 Sayılı
Yasa'nın 19.maddesi gereğince görevli yargı kolunun belirlenmesi için dosya
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı'na gönderilmiş,
Yüksek Mahkemece yapılan inceleme sonucunda
"2918 Sayılı Yasa'nın 110.maddesi hükümleri gözetildiğinde davanın
Adli Yargıda çözümlenmesi gerektiği" düşüncesi ile Asliye Hukuk
Mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına, Adli Yargının görevli
olduğuna oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.
Sayın çoğunluğun uyuşmazlıkta Adli Yargıyı
görevli kabul eden düşüncesine iştirak edilmesi mümkün değildir.
Zira; Davada, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün
karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan
kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.
2918 Sayılı Yasanın KTK'nın 7.md.
"Karayolları Genel Müdürlüğünün Yapım ve Bakımından sorumlu olduğu
Karayollarında can ve mal güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve
işaretlemeleri yaparak önlemleri alma ve aldırmanın" İdarenin görev ve
yetkileri arasında bulunduğuna işaret edilmiş,
6001 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün
teşkilat ve görevleri hakkındaki kanunun 4.md. "Hazırlayacağı
programlar uyarınca karayollarını yapmak, yaptırmak, emniyetle
kullanılmalarını sağlayacak şekilde sürekli bakım altında bulundurmak,
bakımını yaptırmak, onarımım yaptırmak, işletmek ve işlettirme" Genel
Müdürlüğün görev ve yetkileri arasında gösterilmiş,
TC Anayasası'nın 125/son md. "idarenin
kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu"
kurala bağlanmış,
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel haklan ihlal edilenler tarafından açılan tam
yargı davaları, idari dava çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu durumda Karayolları Genel Müdürlüğünün
sorumluluk alanındaki yolun yapım, bakım ve onaranının yapılmadığı
nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin
görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın
ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin,
hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının
tespitinde esas alman idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı İYUK 2/1-b
md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari yargı yerleri
görevli bulunmaktadır.
Sayın çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki ihmalden doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul eden
görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini esas
almıştır.
11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi
ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya
sahibi devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği
zararlara ilişkin olanları dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli
Yargıda görülür... " hükmü getirilmiştir.
Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki
uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında kalmamaktadır.
Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça
belirtildiği gibi yasa motorlu araçların işletilmesinden doğan zararlar
nedeniyle işletenin hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda
görülmesi gereken sorumluluk davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85.maddesinde
düzenlenen motorlu araçların işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan
dolayı araç işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa değişikliğinden önce kamu araçlarının
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu idaresinin
sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda yasada bir
düzenleme bulunmadığından idari ve Adli Yargı organları arasında çıkan
görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü getirilmek suretiyle
kamu araçlarının verdiği zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğunda 2918
Sayılı Yasa'nın amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm ve çözüm esası
benimsenmiştir.
2918 sayılı yasanın 110. maddesinde yapılan yasa
değişikliğine ilişkin Hükümet gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle
maddeye eklendiğini teyit etmektedir.
Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı
görevli olup, benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli olduğu Yargıtay
4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin istikrarlı kararlarıyla İçtihad edildiği gibi
Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli olduğu
benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K 2012/5347 sayı vs.)
Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım,
bakım ve korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına,
2918 Sayılı Yasa'nın 110/1 md. motorlu araçların
işletilmesinden doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun
Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında
bulunmamasına,
Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak
yürütülüp yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu
gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b
md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari Yargının görevli
olmasına göre,
Uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden
sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
Azlık Oyu
Eyüp Sabri
BAYDAR
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/724
KARAR NO: 2013/829
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : 5510 sayılı Kanun uyarınca tespit edilen fark prim borcunun
hesaplanmasına yönelik işlemin iptaline istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : Ş.Ç.
Vekili :
Av. S.G.
Davalı : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. M. Torgut
O L A Y : Davacı süreli iş alıp ihale suretiyle iş yapan
bir firma olduğundan MKE Barutsan Roket ve Patlayıcı Fabrikası Müdürlüğü
ile 10.05.2011 tarihinde yaptığı sözleşmeyle fabrikanın buhar sanralı çatı
tamir işini yapmak üzere anlaşmış ve bu anlaşma gereği 11.04.2011 tarihinde
işe başlamıştır. Davalı kurum 25.11.2011-21697055 sayılı yazısında özetle;
5510 sayılı Yasa’nın 85. maddesinin 2. Fıkrası ve Sosyal Sigorta İşlemleri
Yönetmeliğinin 117. Maddesinin 1. ve 2. Fıkrasına istinaden yapılan
incelemede, yeterli işçilik bildirimi yapılmadığından 2.245,95TL fark
işçilik miktarı üzerinden tahakkuk eden 797,31 TL sigorta pirimi 84,00TL
gecikme cezası ve gecikme zammı olmak üzere toplam 881,32 TL tutarındaki
borcun ödenmesi aksi durumda yapılacak yasal işlemlerin neler olduğunu
açıklamıştır. 25.11.2011-21697055 sayılı yazıyla tahakkuk ettirilen fark
pirim borcu işverene gönderilmiş ve 20.12.2012 tarihinde tebliğ edilmiştir.
Davacı işveren tarafından 04.01.2012 tarihli
dilekçesinde; MKE Barutsan Roket ve Patlayıcı Fabrikası ile yapılan anlaşma
gereği 11.04.2011 tarihinde işe başlanması nedeniyle 3 işçiyi işe aldığını
ve kendisi de işveren olarak çalışarak iş bitirme belgesi almak amacıyla
işi gereği gibi yapmak için çeşitli giderler yapmış olmasına rağmen bunların
maliyet gideri hesaplanırken KDV hariç malzemeli işçilik faturası
düşülmeden yapılan hesaplanmanın eksik ve kusurlu işlem olması nedeniyle
kesilmiş olan cezanın kaldırılarak iptaline karar verilmesi istemiyle adli
yargıya başvurarak itiraz etmiştir.
ELMADAĞ SULH CEZA MAHKEMESİ: 07.05.2012 gün
E:2012/98 Değişik İş sayı ile evrak üzerinden yaptığı incelemede; Ankara
Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü; Ulucanlar Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından
düzenlenen 25.11.2011 tarih ve 06/21697055 sayılı 881,32TL tutarlı prim
borcuna ilişkin itirazı incelemeye 5510 sayılı Yasa’nın 102. Maddesi
gereğince İdare Mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle itirazın reddine
kesin olarak karar vermiştir.
Davacı, aynı istemle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 16. İDARE
MAHKEMESİ: 19.02.2013 gün ve E:2012/1202 sayı ile, dava konusu uyuşmazlığın
davacı adına sigorta primi ve gecikme cezasının borç çıkarılmasının ilişkin
olduğundan uyuşmazlığın çözümünde 5510 sayılı Kanunu'nun 101. maddesine
göre, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların
iş mahkemelerinde görüleceği hükmüne göre genel görevli mahkeme olan İş
Mahkemesinin görevli olduğu sonucuna varıldığından, 2247 sayılı yasanın 19.
maddesine istinaden görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine
başvurularak, bu mahkemenin kararına kadar dava dosyasının bekletilmesine,
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı
Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılan
Yasa’nın 19. Maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda
bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
görülmediğinden esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 5510 sayılı Kanun uyarınca tespit edilen
fark prim borcunun hesaplanmasına yönelik işlemin iptaline ilişkindir.
5510 sayılı Kanunu’nun Asgari İşçilik ve Uzlaşma
başlığını kaşıyan 85. Maddesinin 1, 2 ve 3. fıkralarında “İşverenin, işin
emsaline, niteliğine, kapsam ve kapasitesine göre işin yürütümü açısından
gerekli olan sigortalı sayısının, çalışma süresinin veya prime esas kazanç
tutarının altında bildirimde bulunduğunun tespiti halinde, işin yürütümü
açısından gerekli olan asgarî işçilik tutarı; yapılan işin niteliği,
kullanılan teknoloji, işyerinin büyüklüğü, benzer işletmelerde çalıştırılan
sigortalı sayısı, ilgili meslek veya kamu kuruluşlarının görüşü gibi unsurlar
dikkate alınarak tespit edilir. Söz konusu tespitler, Kurumun denetim ve
kontrolle görevlendirilmiş memurları tarafından yapılır.
Kamu idareleri, döner
sermayeli kuruluşlar kanunla kurulan kurum ve
kuruluşlar ile bankalar tarafından ihale mevzuatına göre yaptırılan
işlerden ve özel nitelikteki inşaat işlerinden dolayı bu işleri yapan
işveren tarafından yeterli işçilik bildirilmiş olup olmadığı Kurumca
araştırılır. Bu araştırma sonucunda yeterli işçiliğin bildirilmemiş olduğu
anlaşılırsa, eksik bildirilen işçilik tutarı üzerinden hesaplanan prim
tutarı, 89 uncu madde gereği hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı
ile birlikte bir ay içinde ödenmek üzere işverene tebliğ edilir. Tebliğ
edilen prim ve gecikme cezası ve gecikme zammının ödendiği veya ödeneceğinin
işveren tarafından yazılı olarak taahhüt edilmesi halinde borç kesinleşir.
Kuruma verilecek taahhütnamede üstlenilen ödeme yükümlülüğünün yerine
getirilmemesi halinde, işveren hakkında 88 inci ve 89 uncu maddeler
uyarınca işlem yapılır. Tebliğ edilen prim ve gecikme cezası ve gecikme
zammının ödenmemesi, taahhütname verilmemesi veya Kurumca işyerinin
denetlenmesine gerek görülmesi durumunda Kurumca inceleme yapılır.
Bu maddenin birinci ve
ikinci fıkrasında belirtilen usûllerle Kuruma bildirilmediği tespit edilen
asgarî işçilik tutarı üzerinden Kurumca re’sen tahakkuk ettirilen sigorta
primleri, 88 inci ve 89 uncu maddeler dikkate alınarak işverene tebliğ
edilir. İşveren, tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden
itibaren bir ay içinde Kuruma itiraz edebilir. İtiraz takibi durdurur.
Kurumca itirazın reddi halinde işveren, kararın tebliğ tarihinden itibaren
bir ay içinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvurulması,
prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz.” hükmüne yer verilmiştir. Yine
anılan Kanunun 101. Maddesinde 5510 sayılı kanunda aksine hüküm bulunmayan
bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş
mahkemelerinde görüleceği kabul edilmiştir.
Dava dosyasının
incelenmesinden, davacının olaya konu ihale ile aldığı bina inşaatı
sırasında yanında çalıştırdığı işçilerle ilgili olarak eksik yapılan
bildirimden dolayı davalı kurum tarafından 5510 sayılı Kanunun Asgari
İşçilik ve Uzlaşma başlığını taşıyan 85. Madde kapsamında davacıya
bildirimde bulunarak, tespit edilen fark prim borcunun ödenmesi veya işin
yürütümü için asgari işçilik miktarının tesbiti yönünden işyeri
kayıtlarının incelenmesi gerektiğinden, bilgi edinilmesi, söz konusu borcun
ilgili yazıda belirtilen şekilde ödenip ödenmeyeceğinin tebligatın alınmasından
itibaren kuruma bildirilmesi istenmiştir.
Davacı, kurumun bu talebi
üzerine kuruma başvurarak itirazlarını ve ilgili belgelerin incelenmesini
talep edebileceği yerde Ankara Sulh Ceza Mahkemesine itirazda bulunmuş,
dosya olayın Elmadağ ilçesinde geçtiği gerekçesi ile Elmadağ Sulh Ceza
Mahkemesine gönderilmiştir. Elmadağ Sulh Ceza Mahkemesi ise; uyuşmazlığın
5510 sayılı Yasa’nın 102. Maddesinde açıklanan idari para cezasına itiraz
olarak değerlendirerek idari yargının görevli olduğu sonucuna varmıştır.
Dava dilekçesinde her ne kadar itiraz konusu olarak, idarece
verilen idari para cezasına itiraz şeklinde bir açıklamada bulunulmuş ise
de; dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden uyuşmazlık konusu olayın
davacı tarafından ödenmesi gereken prim borcunun hesaplanması sırasında
kurumun ilgili kanun uyarınca yaptığı tespit ile davacı işverenin yaptığı
bildirimler arasındaki uyumsuzluktan kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, taraflar arasındaki uyuşmazlık 5510 sayılı Kanunun
85. Maddesinde belirtilen fark prim borcunun hesaplanmasına ilişkin
olduğundan, anılan kanunun 85 ve 101.maddeleri uyarınca İş Mahkemesi
görevlidir.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 16. İdare
Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Elmadağ Sulh Ceza Mahkemesince verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 16. İdare Mahkemesinin
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Elmadağ Sulh Ceza Mahkemesinin 07.05.2012 gün
E:2012/98 Değişik İş sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/727
KARAR NO: 2013/830
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
K
A R A R
Davacı :
1-S.M.A., 2-M.A.K., 3-E.N.S.,
Vekili :
Av. A.O.
Davalı :
Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. E.T.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 1490 Ada 10 parselde kayıtlı taşınmazın hissedarı olduğunu,
dava konusu taşınmazın imar planında “lise alanı” olarak ayrıldığını, dava
konusu taşınmaz ile ilgili herhangi bir kamulaştırma işlemi olmadığını,
kamulaştırmasız el atma işlemi nedeni ile davacıların zarar gördüğünü,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10,000 TL
tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
davalıdan alınarak davacılara verilmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili süresi
içerisinde verdikleri cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 20.02.2013 gün
ve 2012/528 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin, idari
yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi
ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili bakımından
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,
Davacıların taşınmazına, imar planında “lise alanı”nda kaldığı belirtilmek
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında
lise alanında kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
şimdilik 10,000 TL’nin davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak
ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar
planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında lise alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atıldığına dair dosyada herhangi bir belge olmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacıların hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin görev
itirazının Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 20.02.2013 gün ve
E:2012/528 sayılı KARARIN KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/728
KARAR NO: 2013/831
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET:
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar
: 1-A.G., 2-M.B., 3-H.B., 4-O.B., 5-K.B., 6-R,B., 7-Ç.B., 8-G.B., 9-N.B.,
Vekili :
Av. M.Ş.G.
Davalılar :
1.Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. T.K.A.
2.Kültür
ve Turizm Bakanlığı
Vekili :
Av. Ş.D.
3.Antalya
Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
Av.G.M.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde;
müvekkillerinin dava konusu 6305 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın
hissedarı olduğunu, dava konusu taşınmazın imar planında kütüphane yeri
olarak ayrıldığını ancak herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmadığını bu
nedenle davacının zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydı ile şimdilik 10,0000 TL tazminatın dava tarihinden kararın
kesinleşmesine kadar geçecek süre için yasal, kararın kesinleşmesinden
sonra geçecek süre için kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizi ile
birlikte davalılardan alınarak davacılara verilmesine karar verilmesini
istemiştir.
Davalılardan Kültür ve Turizm Bakanlığı vekili
ile Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili süresi içerisinde verdikleri cevap
dilekçelerinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 6. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 18.01.2013 gün
ve 2012/512 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci
maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem,
bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları
bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Kültür ve Turizm Bakanlığı vekili ile
Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi
üzerinde davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen
biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının taşınmazına, imar planında
kütüphane alanında kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında kütüphane alanında kalan
kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, dava
tarihinden kararın kesinleşmesi tarihine kadar olan sürede yasal, kararın
kesinleşmesinden sonraki sürede kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi
ile birlikte birlikte şimdilik 10,000 TL’nin davalılardan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında kütüphane alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atıldığına dair dosyada herhangi bir belgeye
rastlanmdığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin
ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece
3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile
yapılan imar planlarında yer alan davacıların hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının Antalya 6.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 18.01.2013
gün ve E:2012/512 sayılı KARARIN KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/729
KARAR NO: 2013/832
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET:
Davacılara ait yapıların, İmar Planında toplu konut alanında kalması
nedeniyle yıktırılmasından dolayı uğranılan zararın tazmini istemiyle
açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : F.B.
Vekili : Av.M.A.B.
Davalı :
Altındağ Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. N.I.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 23583 Ada 1 parsel ve 23605 Ada 1 parselde kayıtlı
taşınmazlarda hissedar olduğunu, dava konusu taşınmaza TOKİ ile Davalı
Belediye Başkanlığı arasında imzalanan protokol çerçevesinde kentsel
dönüşüm alanı kapsamına alınarak TOKİ konutlarının yapıldığını, davalı Belediye
Başkanlığı arsa sahiplerine TOKİ evlerinden verdiği halde davacıya herhangi
bir ödeme yapılmadığını ya da takasen ev verilmediğini, bu nedenlerle
davacının zarar gördüğünü, taşınmaz üzerindeki evinin de TOKİ tarafından
yıkıldığını, bu nedenle davacının zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydı ile şimdilik 15000 TL tazminatın dava tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya
verilmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili süresi içerisinde verdikleri cevap
dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA 14. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 21.06.2012 gün
ve 2011/516 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Altındağ Belediye Başkanlığı vekilinin
,idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi
içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği
Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.,
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI:
03.07.2005 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 5998 sayılı Kanunla değişik
73'üncü maddesinin; birinci fıkrasının birinci tümcesinde, "Belediye,
belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaret
alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve
her türlü sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını
yeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak
veya deprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve
gelişim projeleri uygulayabilir." denilmiş; dördüncü fıkrasında,
"Büyükşehir belediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşüm ve
gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imar planı, parselasyon planı,
bina inşaat ruhsatı, yapı kullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve
3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda belediyelere verilen
yetkileri kullanmaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir." kuralı yer
almış; yedinci fıkrasında, "Kentsel dönüşüm ve gelişim proje
alanlarındaki gayrimenkul sahipleri ve 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı
imar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve
6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanuna
istinaden, hak sahibi olmuş kimselerle anlaşmaları halinde kentsel dönüşüm
ve gelişim proje alanında hakları verilir. 2981 sayılı Kanun kapsamına
girmeyen gecekondu sahiplerine enkaz ve ağaç bedelleri verilir veya
belediye imkânları ölçüsünde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı dışında
arsa veya konut satışı yapılabilir/ Belediye, kentsel dönüşüm ve gelişim
projelerini gerçekleştirmek amacıyla; imar uygulaması yapmaya, imar
uygulaması yapılan alanlardaki taşınmazların değerlerini tespit etmeye ve
bu değer üzerinden hak sahiplerine dağıtım yapmaya veya hasılat paylaşımını
esas alan uygulamalar yapmaya yetkilidir." hükümlerine yer verilmiş olduğu;
Belediyenin kentsel dönüşüm ve gelişim projelerini gerçekleştirmek amacı
ile imar uygulaması yapmaya, imar uygulaması yapılan alanlardaki
taşınmazların değerlerini tespit etmeye ve bu değer üzerinden hak
sahiplerine dağıtım yapmaya veya hasılat paylaşımını esas alan uygulamalar
yapmaya yetkili olduğu “ hükümlerine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden;
5393 yasanın yukarıda belirtilen yasa hükümleri gereğince kentsel dönüşüm
projesi kapsamında yapılan uygulamalar sonucunda davacının yapısının enkaz
bedeline ilişkin olarak 2942 sayılı yasa uyarınca uzlaşma tutanağı
düzenlenmiş ise de, yapının bulunduğu yere karşılık ilk önce tahsis yapılan
23582 Ada 1 parsel sayılı taşınmazda proje kapsamında inşaat yapılacağı
nedeni ile yeniden yapılan parselizasyon işlemi ile anılan parseldeki
davacının payının 23583 Ada 1 parsele kaydırılarak, 23582 Ada 1 parsel
sayılı taşınmazda proje kapsamında yapılan konutlara ilişkin çekilişe
davacının dahil edilmemesi nedeni ile uğranıldığı öne sürülen zarar, davalı
idarenin kentsel dönüşüm projesinin uygulanması sırasında kamu gücüne
dayanılarak resen ve tek yanlı şekilde tesisi ettiği işlemlerden
kaynaklandığı, bu nedenle davacının çekilişe dahil edilmemesi nedeni ile
uğranılan zararın tazminine ilişkin kısmı yönünden 2247 Sayılı Yasanın
10'uncu maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Altındağ Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Altındağ Belediye
Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının ilk yapılan imar ve ifraz
işlemleri ile 23582 Ada 1 parselde yer alan hissesinin daha sonra kentsel
dönüşüm projesi kapsamında yapılan imar ve ifraz işlemleri sırasında 23583
Ada 1 parsele kaydırılarak 23582 Ada 1 parselde yapılan konutların kura
çekilişine davacının dahil edilmemesi ve 25.04.2011 tarihli uzlaşma metnine
rağmen kararlaştırılan bedelin davacıya ödenmemesi nedeni ile uğranılan
zararların dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan faizi ile
birlikte şimdilik 15.000 TL’nin tahsili istemine ilişkindir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı
Yetkisinin Sınırı” başlığını taşıyan 2. maddesinin 1 numaralı bendinde,
idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları; idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi
için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan
uyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleri olarak sayılmıştır.
5393 sayılı yasanın 5998
sayılı yasa ile değişik 73. Maddesine göre “Belediye, belediye meclisi
kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji
parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal
donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve
restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem
riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri
uygulayabilir. Bir alanın kentsel dönüşüm ve gelişim alanı olarak ilan
edilebilmesi için yukarıda sayılan hususlardan birinin veya bir kaçının
gerçekleşmesi ve bu alanın belediye veya mücavir alan sınırları içerisinde
bulunması şarttır. Ancak, kamunun mülkiyetinde veya kullanımında olan
yerlerde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edilebilmesi ve
uygulama yapılabilmesi için ilgili belediyenin
talebi ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar
Kurulunca bu yönde karar alınması şarttır./
Büyükşehir belediye ve
mücavir alan sınırları içinde kentsel dönüşüm ve gelişim projesi alanı ilan
etmeye büyükşehir belediyeleri yetkilidir. Büyükşehir belediye meclisince
uygun görülmesi halinde ilçe belediyeleri kendi sınırları içinde kentsel
dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir./
Kentsel dönüşüm ve
gelişim proje alanlarındaki gayrimenkul sahipleri ve 24/2/1984 tarihli ve
2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı
İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi
Hakkında Kanuna istinaden, hak sahibi olmuş kimselerle anlaşmaları halinde
kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanında hakları verilir. 2981 sayılı Kanun
kapsamına girmeyen gecekondu sahiplerine enkaz ve ağaç bedelleri verilir
veya belediye imkanları ölçüsünde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı
dışında arsa veya konut satışı yapılabilir. Bu kapsamda bulunanlara Toplu
Konut İdaresi Başkanlığı ile işbirliği yapılmak suretiyle konut satışı da
yapılabilir. Enkaz ve ağaç bedelleri arsa veya konut bedellerinden mahsup
edilir.
Belediye, kentsel dönüşüm
ve gelişim projelerini gerçekleştirmek amacıyla; imar uygulaması yapmaya,
imar uygulaması yapılan alanlardaki taşınmazların değerlerini tespit etmeye
ve bu değer üzerinden hak sahiplerine dağıtım yapmaya veya hasılat
paylaşımını esas alan uygulamalar yapmaya yetkilidir.” Şeklindeki
düzenlemeler ile kentsel dönüşüm projesi kapsamında gerek Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı gerekse Belediye Başkanlığı tarafından kullanılabilecek
hak ve yetkileri belirlenmiştir.
Dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde;
dava konusu taşınmazın ilk imar planı uygulaması sırasında 6889 Ada 18
parsel olarak Seyit Ahmet Sarıkaya adına tescil edildiği, taşınmaz üzerine 35 m2 alanında bina
yapıldığı, daha sonra tapu malikinin kızı Akkız Birkan’a geçtiği, Bu esnada
taşınmaz hakkında 2981 sayılı yasa hükümleri uyarınca tespitinin yapıldığı,
Birkan Akkız üzerine kayıtlı iken taşınmazın imar ifraz çalışmasına tabi
tutulduğu ve Akkız Birkan’ın hissesinin iki pA.aya ayrıldığı, hissesinin
bir kısmının 23582 Ada 1 parsele bir kısmının ise 23605 Ada 1 parselde
kaldığı, davalı idare tarafından dava dışı TOKİ ile imzalanan 05.06.2008
tarihli protokol ile 23582,23593 ve 23594 parsellerde kalan taşınmazları
kapsayan alanda toplu konut yapılması konusunda anlaşmaya varıldığı, bu alanlarda
inşaat yapılması amacı ile tekrar imar çalışmasının yapıldığı ve bu imar
çalışması ile davacının 23582 Ada 1 parselde bulunan hissesinin 23583 Ada 1
parsele kaydırıldığı, bu şekilde davacının 5383 sayılı yasanın 73. Maddesi
gereğince toprak sahiplerine verilecek dairelere ilişkin kura çekilişine
katılma olanağının elinden alınmak sureti ile zarara uğradığı, ayrıca dava
konusu taşınmazlar üzerinde bulunan davacıya ait evin de 2005 tarihinde
davalı belediye başkanlığı tarafından yıkıldığı, bütün bu açıklamalar
ışığında davacının, idarenin 5393 sayılı yasa kapsamında kendisine verilen
yetkilerin kullanımından doğan tek taraflı imar işlemi ve yıkım eylemi
nedeni ile zarara uğradığı ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı Altındağ Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının Ankara 14.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Altındağ Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 14.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 21.06.2012 gün ve
E:2011/516 sayılı KARARIN KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/730
KARAR NO: 2013/833
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET:
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
C.D.
Vekili :
Av. M.E.A.
Davalı :
Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili :
Av. C.I.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin
dava konusu 44269 Ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın hissedarı olduğunu,
dava konusu taşınmazın imar planında
”Ağaçlandırılacak Alan“ olarak kaydedildiğini, taşınmaza fiilen el
atılmadığı ancak idare tarafından herhangi bir kamulaştırma işleminin de
yapılmadığını, bu nedenle davacının zarar gördüğünü, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 250,00 TL tazminatın dava
tarihinden itibaren kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizi ile
birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ve taşınmazın tapusunun
iptali ile davalı adına tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili süresi içerisinde verdikleri cevap
dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur
ANKARA 21. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 13.02.2013 gün
ve 2012/390 esas sayılı kararı ile görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI: İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen
parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari
işlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve
uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu
konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek,
davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin
1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları," hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği
belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Ankara Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı vekili bakımından 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül
YİĞİT’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının taşınmazına, imar planında “
ağaçlandırılacak alan”da kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, taşınmazın imar planında ağaçlandırılacak alanda
kalan kısmı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, dava
tarihinden itibaren işleyecek kamun alacakları için öngörülen en yüksek
faizi ile birlikte şimdilik 250,00 TL’nin davalıdan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa
konu parselin imar planında ağaçlandırılacak alanda kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ve tesciline ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik kısmı yönünden davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın
başvurusunun kabulü ile davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
vekilinin görev itirazının Ankara 21.Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararın tazminata ilişkin kısmının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilinin GÖREV
İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 21. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 13.02.2013
gün ve E:2012/390 sayılı KARARININ TAZMİNATA İLİŞKİN KISMININ
KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/732
KARAR NO: 2013/834
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- F.S.E. adına vekaleten ile,2-
İ.S.T. adına vekaleten S.H.T.
Vekili :
Av. E.A.
Davalılar :
1- İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. D.K.
2- Beykoz
Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. H.K.
İhbar
Olunan
Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı
Vekili :
Av. A.S.E.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin İstanbul İli, Beykoz İlçesi, Anadolu Hisarı Mahallesinde,
Kavacıkçiftliği yolu mevkiinde kain ve tapunun, 14 Pafta, 604 Ada, 368
Parselde ve 370 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri
olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm
Bölgesi Uygulama alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el
atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 30.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile
birlikte tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalılar ve ihbar olunan vekilleri süresi içinde
verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına
dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare
mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
BEYKOZ 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 23.1.2013 gün
ve E:2012/16 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedeline
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın 2.
maddesinin 1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247
sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar oldukları taşınmaza,
imar planında Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama alanı
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte
şimdilik 30.000,00 TL’nin davalı idareden tahsili ve taşınmazın davalı
adına tescili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım arazileri,
Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan
tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyasında bulunan İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı, Boğaziçi İmar Müdürlüğünün yazılarında; sözkonusu
parsellerin; 22.07.1983 onanlı, 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve
Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planının, 13.06.2011 onanlı sayısallaştırılmış
ve güncelleştirilmiş paftalarında; “ park, konut alanı, ve yolda” kaldığı;
bu alanlarda kalan parsellerde korunması gerekli kültür varlığı uygulaması
dışında hiçbir yapı yapılamayacağı, konut kullanımına ayrılmış ancak yapı
yapılmamış yerlerde yeşil alan statüsü uygulanacağı belirtilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında park, konut alanı ve yolda kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
kararı ile bu tür yerlerin bedelinin ödeneceğine karar verildiği,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında
yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin
bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna
dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının, Beykoz 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine
ilişkin kararının “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden” kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ, Beykoz 2. Asliye
Hukuk Mahkemesi’nin 23.1.2013 gün ve E:2012/16 sayılı REDDİNE İLİŞKİN
KARARININ “Davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine
ilişkin kısmı yönünden” KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/733
KARAR NO: 2013/835
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : P.Ç.
Vekili :
Av. K.K.
Davalılar :
1- Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili : Av. C.D.
2-
Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ö.A.
İhbar
Olunan
3- Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı (Birleşen Ankara 23.Asliye Hukuk
Mahkemesinin E:2012/288 sayılı dosyası
nedeniyle)
Vekili :
Av. İ.E.K.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Yuva Köyü, 43110 Ada, 1 Parselde kayıtlı
taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar
planında spor tesisleri alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız
el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı
saklı kalmak kaydıyla şimdilik 3.000,00 TL tazminat,1.000,00TL
ecrimisil,1.000,00TL müdahalenin önlenmesinin yasal faizi ile birlikte
tahsili ve taşınmazın davalı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde
dava açmıştır.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekili
süresi içinde verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el
atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm
ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında
bulunmuştur.
ANKARA 22. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 24.1.2013 gün
ve E:2012/9 sayı ile, Mahkemelerinin görevli olduğuna, karar vermiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye
Başkanlığı vekilinin idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği Danıştay
Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve
13.maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla davanın taşınmazın bedelinin
tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmının, 2577 sayılı Yasanın
2.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu
nedenle 2247 sayılı Yasanın 10.maddesi uyarınca davanın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idarenin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca,
10. maddede öngörülen biçimde “davanın taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden” olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında spor tesisleri alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 3.000,00 TL tazminat,1.000,00TL
ecrimisil,1.000,00TL müdahalenin önlenmesinin davalı idareden tahsili, taşınmazın
davalı lehine tapudan terkini istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip
çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
spor tesisleri alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı
ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısım yönünden başvurusunun kabulü ile, davalı Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının, Ankara 22. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısım yönünden
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin
GÖREV İTİRAZININ, Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 24.1.2013 gün ve
E:2012/9 sayılı REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/734
KARAR NO: 2013/836
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : B.K.
Vekili :
Av. M.Ş.G.
Davalılar :
1- Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili :
Av. Z.H.
2-
Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. E.Ö.
3-
Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.O.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, Demircikara Mahallesi, 6293 Ada, 1 Parselde
kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın
imar planında semt spor sahası alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalılar Gençlik ve Spor Bakanlığı ve Muratpaşa
Belediye Başkanlığı vekilleri süresi içinde verdikleri dilekçede özetle,
taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 7. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 6.12.2012 gün
ve E:2012/472 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında semt spor sahası alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız
el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara
itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve
planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
semt spor sahası alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı
ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekili görev itirazının, Antalya 7. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili GÖREV İTİRAZININ,
Antalya 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 6.12.2012 gün ve E:2012/472 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/735
KARAR NO: 2013/837
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :
1- A. O. (U.), 2- D.(Ö.) D., 3- M.A.D., 4- A.B., 5- A.(U.) K., 6- S.D., 7- H.K. (G.) 8- A.E., 9- B.K., 10- K.G., 11- M.A., 12-
Ş.K., 13- İ.K., 14- Y.U., 15- F.İ., 16- S.G. H.D. Mirasçıları: 17- S.E.,
18- S.K., 19- Ü.D.,
Vekili :
Av. N.A.
Davalılar :
1- Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.Y.
2- Kültür
ve Turizm Bakanlığı
Vekili :
Av. E.A.A.
3-
Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. T.K.
4-
Milli Eğitim Bakanlığı
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesinde,
müvekkillerinin Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, Hurma Mahallesi, 8859 Ada, 2
Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak malikleri olduğunu, sözkonusu
taşınmazın imar planında kütüphane alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 20.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalılar Konyaaltı Belediye Başkanlığı ve Kültür
ve Turizm Bakanlğı vekilleri süresi içinde verdikleri dilekçede özetle,
taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 8.2.2013 gün
ve E:2012/442 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekili idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacıların hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında kütüphane alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;
işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 20.000,00 TL’nin davalı
idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
kütüphane alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı ancak
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Konyaaltı Belediye
Başkanlığı vekili görev itirazının, Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekili GÖREV İTİRAZININ,
Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 8.2.2013 gün ve E:2012/442 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/736
KARAR NO: 2013/838
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : İ.C.
Vekili :
Av. M.Ş.G.
Davalılar :
1- Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. H.A.
2-
Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Ayla G.M.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
Antalya İli, Merkez İlçesi, Demircikara Mahallesi, 8483 Ada, 1 Parselde
kayıtlı taşınmazın hissedar olarak maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın
imar planında resmi kullanım arsası alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza
kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin her türlü
talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın
yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava
açmıştır.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili
süresi içinde verdikleri dilekçede özetle, taşınmaza fiilen el atılmadığını,
imar planına dayalı olarak açılan tazminat davalarının görüm ve çözüm
yerinin idare mahkemeleri olduğunu ileri sürerek görev itirazında
bulunmuştur.
ANTALYA 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 1.3.2013 gün
ve E:2012/460 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak
nitelendirilmesine ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin
adli yargı yerlerinde açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine,
hukuken olanak bulunmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin
1. fıkrasının b bendinde yer alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü
gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı
Yasanın 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneği
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede
belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı’nca,
10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen
AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmaza, imar
planında resmi kullanım arsası alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 10.000,00
TL’nin davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin
internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir
aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe
yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek
kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de
yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
resmi kullanım arsası alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el
atılmadığı ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin
bedelinin ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekili görev itirazının, Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili GÖREV İTİRAZININ,
Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 1.3.2013 gün ve E:2012/460 sayılı
REDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/739
KARAR NO: 2013/839
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.B.
Vekili :
Av. S.A.
Davalılar :
1- Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.Y.
2-
Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili :
Av. Z.H.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin
Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, Arapsuyu Mahallesi, 4278 Ada, 9 Parsel;
Hurma Mahallesi, 8441 Ada, 2 Parsel; Akkuyu Mahallesi, 4149 Ada, 6 Parsel
ve Toros Mahallesi, 3526 Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedar olarak
maliki olduğunu, sözkonusu taşınmazın imar planında semt spor sahası alanı
olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek,
fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla
şimdilik 16.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle
adli yargı yerinde dava açmıştır.
Davalılar Konyaaltı Belediye Başkanlığı ve Gençlik
ve Spor Bakanlığı vekilleri süresi içinde verdikleri dilekçede özetle,
taşınmaza fiilen el atılmadığını, imar planına dayalı olarak açılan
tazminat davalarının görüm ve çözüm yerinin idare mahkemeleri olduğunu
ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
ANTALYA 6. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 27.2.2013 gün
ve E:2012/675 sayı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekili idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dosya örneği
Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
DANIŞTAY
BAŞSAVCISI; Davanın, mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamadan
kaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucuna ulaşıldığı, dava
dilekçesinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, mülkiyet hakkına
getirildiği söylenen kısıtlamanın, taşınmazın maliki yönünden zarar
doğurucu sonuçlarının olabileceğinde kuşku olmadığı, ancak; bu sonuç ya
sonuçların genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar
planından kaynaklandığı, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının
zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka bir anlatımla da,
idari işlemlerden ve davalı idarenin imar planı gereği yapılması gereken
kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari
eylemlerden kaynaklandığı, idari işlem ve eylemlerden doğan zararların
tazmini talepleri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 12 ve 13.
maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına
konu edilmeleri, anılan Yasa hükümlerinin gereği olduğu, bu bakımdan hukuka
uygunluklarının denetimi ve zarar doğurucu sonuçlarının giderilmesi idari
yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde
yaratmış oldukları etki ve sonuçların, hukuki elatma olarak nitelendirilmesine
ve bu olumsuz sonuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargı yerlerinde
açılacak tazminat davalarına konu edilmelerine, hukuken olanak bulunmadığı,
dolayısıyla 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin 1. fıkrasının b bendinde yer
alan idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları hükmü gereğince idari yargı
yerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle 2247 sayılı Yasanın 10. maddesi
uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık
Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU‘nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay
Başsavcısı’nca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR
PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki
raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacının hissedar olduğu taşınmazlara,
imar planında semt spor sahası alanı olarak ayrılmak suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla; işleyecek yasal faizi ile birlikte şimdilik 16.000,00
TL’nin davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.Olayda,
imar planının uygulaması sonucu, uyuşmazlığa konu parselin imar planında
semt spor sahası alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı
ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ile bu tür yerlerin bedelinin
ödeneceğine karar verildiği, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
Danıştay Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, davalı Konyaaltı Belediye
Başkanlığı vekili görev itirazının, Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesince
reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekili GÖREV İTİRAZININ,
Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 27.2.2013 gün ve E:2012/675 sayılı REDDİNE
İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/740
KARAR NO: 2013/840
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : SSK lı olan eşinin sağlık güvencesi kapsamında SSK sağlık
karnesi ile Turgut Özal Tıp Merkezi ve Malatya Beydağı Devlet Hastanesinde
gördüğü tedavi ücretinin kendisine ödenmesi istemiyle Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı Kayseri Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğüne başvuran davacının
başvurusunun reddi üzerine 16.371,90 TL ilaç bedelinin yasal faizi ile
birlikte kendisine ödenmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE
görülmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
G.K.
Vekili : Av. Y.S.
Davalı :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :
Av. S.M. (Adli Yargıda)
O L A Y :
Davacı vekili özetle; Davacının, SSK Tarım Çalışanı olup, SSK sicil
numarası 4401030303288 olan eşi Hasan Karaca'nın sağlık güvencesi
kapsamında SSK sağlık karnesi ile, Turgut Özal Tıp Merkezi ve Malatya
Beydağı Devlet Hastanesinde sağ memede tespit edilen İnvaziv Duktal Meme
Karsinom tanısıyla tedavi gördüğünü ve kendisine HERCEPTİN 150 mg tek
dozluk 12 kür ilaç tedavisi uygulandığını, davacının tedavisinde kullanılan
ilaç bedelinin ödenmesi için davalı SGK Başkanlığı Kayseri Sosyal Güvenlik
İl Müdürlüğüne yapmış olduğu 16.11.2009 günlü başvurusuna verilen dava
konusu 25.12.2009 tarihli cevapla talebin hastalığın 2.evrede olduğu
gerekçesiyle reddedildiğini belirterek, 25.12.2009 günlü ret işleminin
iptali ve 16.371,90 TL tutarındaki ilaç bedelinin ilaç faturalarının
düzenlenme tarihinden itibaren yasal faizi ie birlikte tahsili istemiyle
21.01.2010 tarihli dilekçe ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
Kayseri 2.İdare Mahkemesi; 02.02.2010 gün ve
E:2010/40, K:2010/101 sayı ile özetle, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve
Genel Sağlık Sigortası Kanununun 101.maddesinde ‘’Bu Kanunda aksine hüküm
bulunmayan hallerde bu Kanun hükümlerinin uygulanması ile ilgili ortaya
çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.’’ hükmünün yer aldığını,
dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile mevzuat hükümlerinin birlikte
değerlendirilmesinden davacının Malatya Beydağı Devlet Hastanesinde ve
İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezinde gördüğü tedavi kapsamında
kullanılan ilaçlara ödediği tedavi giderinin ödenmesi için başvuruda
bulunduğu ve bakılan davanın açıldığı tarihlerde 5510 sayılı Kanunun
yürürlükte olduğu, gördüğü tedavi kapsamında kullandığı ilaç bedelinin
ödenip ödenmeyeceği hususu bu Kanun hükümleri uyarınca değerlendirileceğinden
bahisle kullanılan ilaç bedelinin ödenmesi isteminden kaynaklanan bu
uyuşmazlığın adli yargı yerince görülüp çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varıldığını belirterek, davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve
karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili 05.04.2010 tarihli dilekçe ile;
davacının, SSK Tarım Çalışanı olup, SSK sicil numarası 4401030303288 olan
eşi Hasan Karaca'nın sağlık güvencesi kapsamında SSK sağlık karnesi ile,
Turgut Özal Tıp Merkezi ve Malatya Beydağı Devlet Hastanesinde sağ memede
tespit edilen İnvaziv Duktal Meme Karsinom tanısıyla tedavi gördüğünü ve
kendisine HERCEPTİN 150 mg tek dozluk 12 kür ilaç tedavisi uygulandığını,
davacının tedavisinde kullanılan ilaç bedelinin ödenmesi için davalı SGK
Başkanlığı Kayseri Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne yapmış olduğu 16.11.2009
günlü başvurusunun reddedildiğini belirterek, davacı tarafından ödenmek
zorunda kalınan 16.371,90 TL tutarındaki ilaç bedelinin ilaç faturalarının
düzenlenme tarihinden itibaren yasal faizi ie birlikte ödenmesi istemiyle bu
kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
Malatya İş Mahkemesi; 22.03.2013 gün ve
E:2010/265, K:2013/242 sayı ile özetle, dosyanın incelenmesinden davacının
tedavisinin 2007 yılında başlamış olup, dava konusu giderlere ilişkin
faturaların ise 22.05.2008 ve 24.05.2008 tarihlerinde düzenlendiğini, buna
göre tedavinin başlangıç tarihinin davacının eşi yönünden 15.01.2010
tarihinden önce olduğundan bahisle davaya bakmakla idari yargı yerinin
görevli olduğunu belirterek, davanın yargı yolu nedeniyle reddine karar
vermiş ve karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasanın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı
yerleri arasında uyuşmazlığa konu olayda davacı tarafından ödenmek zorunda kalındığı
belirtilen 16.371,90 TL tutarındaki ilaç bedelinin ilaç faturalarının
düzenlenme tarihinden itibaren yasal faizi ie birlikte ödenmesi bakımından
anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, adli yargı dosyasının, davacı vekilinin istemi üzerine son
görevsizlik kararını veren mahkemece idari yargı dosyasının ilgili evrakı
da temin edilmek suretiyle mahkememize gönderildiği ve usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, idari ve adli yargı
yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, SSK Tarım Çalışanı olan eşinin sağlık
güvencesi kapsamında SSK sağlık karnesi ile Turgut Özal Tıp Merkezi ve
Malatya Beydağı Devlet Hastanesinde gördüğü tedavi ücretinin kendisine
ödenmesi istemiyle Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Kayseri Sosyal
Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğüne başvuran davacının başvurusunun reddi
üzerine, davacı tarafından ödenmek zorunda kalınan 16.371,90 TL tutarındaki
ilaç bedelinin ilaç faturalarının düzenlenme tarihinden itibaren yasal
faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamında yapılan incelemede, davacının
eşinin 30.01.2004 tarihinden 13.12.2007 tarihine kadar 506 sayılı Sosyal
Sigortalar Kanununa tabi olarak çalıştığı, 31/05/2006 kabul tarihli, 16/06/2006 tarih ve 26200 sayılı R.G.de
yayımlanan 5510 Sayılı Kanun'un değişik 106. maddesi ile de, 506 Sayılı
Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 142,143;Ek 36.Madde; Geçici 20,81,87.Maddeleri
hariç yürürlükten kaldırıldığı anlaşılmıştır.
31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve
5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar
(Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda
kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım
işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet
memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri),
geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık
hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik
rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir sosyal
güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanunun iptali amacıyla
açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K:
2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte, bu
Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu
hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu
görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c
maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen
17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler
yapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 inci ve Geçici 4 üncü
maddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden
önce 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul
ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil
5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına
alınmıştır. 5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan
dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılı
kararı ile reddedilmiştir.
5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle
birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve
yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir
sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır.
5510 sayılı Kanunun 101 inci
maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya
çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle
yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E:
2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı: 28184) davayı
retle sonuçlandırmıştır.
Bu bakımdan, 5510 sayılı Kanunun
yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun
kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz
konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle
Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde
iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılık görülmemiştir.
Yukarıda sözü edilen mevzuat
hükümleri ve Anayasa Mahkemesi kararı birlikte değerlendirildiğinde,
uyuşmazlığa konu olayda olduğu gibi, daha öncesinden 506 sayılı Sosyal
Sigortalar Kanununa tabi olarak çalışanların,5510 sayılı Kanunun yürürlüğe
girmesi ile birlikte, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacakları ve
haklarında 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı
dolayısıyla 5510 sayılı Yasanın 101.maddesi uyarınca da ihtilafların adli
yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Açıklanan nedenlerle,
davanın görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli olduğundan, Malatya İş
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Malatya İş Mahkemesi’nin 22.03.2013
gün ve E:2010/265, K:2013/242 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/741
KARAR NO: 2013/841
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.H.Ş.
Vekili : Av. M.E.A., Av. C.A.
Davalılar :
1- Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili :
Av. D.K.
2-
Yenimahalle Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. H.K.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının Ankara İli,
Yenimahalle İlçesi, Yuva Mahallesi, 43059 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında spor alanı olarak ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapu
kaydının davalı idareler adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL’nin faizi ile birlikte davalı
idarelerden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı
vekili süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev
itirazında bulunmuştur.
Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesi; 7.2.2013 gün ve
E:2012/308 sayı ile, davalılardan Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev
uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçe üzerine,
dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden, 2247
sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Yenimahalle
Belediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve
dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Yenimahalle
Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar
planında spor alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu
kaydının davalı idareler adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla, şimdilik 1.000 TL’nin faizi ile birlikte davalı
idarelerden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında spor alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile, davalı Yenimahalle Belediye
Başkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara 1. Asliye Hukuk
Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 7.2.2013 gün ve E:2012/308 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/742
KARAR NO: 2013/842
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
M.S.
Vekili : Av. N.B.
Davalılar :
1- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. E.D.
2- Ankara
İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. S.K.
3- OSTİM
Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü
Vekili :
Av. A.Ö., Av. D.Ö.
4- Maliye
Hazinesi
Vekili :
Av. S.T.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının Ankara İli,
Yenimahalle İlçesi, Macun Mahallesi, 43452 ada, 2 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında eğitim alanı olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Maliye Hazinesi vekili süresi içerisinde
sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Davalı Ankara İl Özel İdaresi vekili süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Davalı OSTİM Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü
vekili 1.celsede süresi içerisinde beyanen; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi; 27.02.2013 gün
ve E:2012/518 sayı ile, davalılar Maliye Hazinesi, Milli Eğitim Bakanlığı,
Ankara İl Özel İdaresi ve OSTİM Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü
vekillerinin görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Maliye Hazinesi,
Milli Eğitim Bakanlığı ve Ankara İl Özel İdaresi vekillerinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde
verdikleri dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Maliye
Hazinesi, Milli Eğitim Bakanlığı, OSTİM Organize Sanayi Bölgesi
Müdürlüğü ve Ankara İl Özel İdaresi
vekillerinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun
olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve davalılardan Maliye Hazinesi, Milli Eğitim Bakanlığı ve
Ankara İl Özel İdaresi vekillerinin 12/1.maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunmaları üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalılar Maliye Hazinesi, Milli Eğitim
Bakanlığı ve Ankara İl Özel İdaresi açısından, 10.maddede öngörülen
biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar
planında eğitim alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 1.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında eğitim alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalılar Maliye
Hazinesi, Milli Eğitim Bakanlığı ve Ankara İl Özel İdaresi vekillerinin
görev itirazlarının Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Maliye Hazinesi,
Milli Eğitim Bakanlığı ve Ankara İl Özel İdaresi vekillerinin GÖREV
İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
27.02.2013 gün ve E:2012/518 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/743
KARAR NO: 2013/843
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar:
1- Ş.Ş., 2- B.T., 3- İ.O., 4- H.T., Ş., 5- K.K.Ç., 6- H.I., 7-Ş.Ç., 8-
Ş.B., 9- C.A., 10- R.I.,11- M.I., 12- İ.I.
Vekilleri : Av. T.G., Av. N.K., Av. E.E.Ş.
Davalı :
Antalya İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. T.C.C.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların Antalya
İli, Konyaaltı İlçesi, Arapsuyu Mahallesi, 5679 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında ilkokul yeri olarak ayrıldığını
belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
15.611,50 TL’nin faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar
verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Antalya İl Özel İdaresi vekili süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi; 24.01.2013 gün
ve E:2012/336 sayı ile, davalı Antalya İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Antalya İl Özel
İdaresi vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Antalya İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Antalya İl Özel İdaresi açısından,
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar
planında ilkokul yeri olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 15.611,50 TL’nin faizi ile birlikte
davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında ilkokul alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalı Antalya İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Antalya İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 24.01.2013 gün ve
E:2012/336 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/744
KARAR NO: 2013/844
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar:
1- S.S. 2- C.A. 3- N.A., 4- K.A., 5- N.A.
Vekilleri : Av. M.Ş.G., Av. N.G.
Davalılar :
1- Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. S.E.
2-
Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.G.M.
3-
Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı
Vekili :
Av. E.A.A.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların Antalya
İli, Muratpaşa İlçesi, Alan Mahallesi, 12537 ada, 2 parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında PTT alanı olarak ayrıldığını
belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000
TL nin faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline
karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Davalı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme
Bakanlığı vekili süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev
itirazında bulunmuştur.
Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi; 01.03.2013 gün
ve E:2012/498 sayı ile, davalılar Muratpaşa Belediye Başkanlığı ile
Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı vekillerinin görev
itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Muratpaşa Belediye
Başkanlığı ile Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı vekillerinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri dilekçe üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı ile Ulaştırma
Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunmaları üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalılar Muratpaşa Belediye
Başkanlığı ile Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı açısından,
10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev
uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar
planında PTT alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik üçüncü
cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit
edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay
süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında PTT alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalılar Muratpaşa Belediye Başkanlığı ile
Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı vekillerinin görev
itirazlarının Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Muratpaşa Belediye Başkanlığı ile Ulaştırma,
Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE
İLİŞKİN Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 01.03.2013 gün ve E:2012/498
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/745
KARAR NO: 2013/845
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
K.U.
Vekili : Av. G.B.
Davalılar :
1- Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. T.K.A.
2- Kültür
ve Turizm Bakanlığı
Vekili :
Av. H.Y.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının Antalya İli,
Muratpaşa İlçesi, Demircikara Mahallesi, 6305 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında kütüphane yeri olarak ayrıldığını
belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000
TL nin faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline
karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı vekili
1.celsede süresi içerisinde beyanen; görev itirazında bulunmuştur.
Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi; 23.11.2012 gün
ve E:2012/261 sayı ile, davalılar Muratpaşa Belediye Başkanlığı ile Kültür
ve Turizm Bakanlığı vekillerinin görev itirazlarının reddine karar
vermiştir.
Davalılardan Muratpaşa
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Muratpaşa Belediye Başkanlığı ile Kültür ve
Turizm Bakanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve davalı
Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Muratpaşa
Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların taşınmazına, imar planında kütüphane yeri olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında kütüphane alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun,
davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı
irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu
taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup,
belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda
uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan
tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi
gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 23.11.2012 gün ve
E:2012/261 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/746
KARAR NO: 2013/846
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- S.K., 2- C.K.
Vekili : Av. H.U.
Davalılar :
1- Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. S.E.
2-
Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. A.O.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların Antalya
İli, Muratpaşa İlçesi, Güzeloba Mahallesi, 27948 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın maliki olduklarını, taşınmazın imar planında park alanı olarak ayrıldığını belirterek,
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 100.000 TL nin
faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar
verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Antalya 7. Asliye Hukuk Mahkemesi; 14.02.2013 gün
ve E:2012/413 sayı ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Muratpaşa Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin
anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı
görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Muratpaşa
Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların taşınmazına, imar planında park alanı olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları
saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 100.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında park alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının Antalya 7. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Muratpaşa Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Antalya 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 14.02.2013 gün ve
E:2012/413 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/747
KARAR NO: 2013/847
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- S.G., 2- E.İ.
Vekilleri : Av. S.B.
Davalılar :
1- İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. M.E.
2- Milli
Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. M.H.K. (B.)
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların İstanbul
İli, Avcılar İlçesi, 23 pafta, 4066 parsel sayılı taşınmazın maliki
olduklarını, taşınmazın imar planında ilkokul alanı olarak ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapu
kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 150.000 TL nin faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalılardan İstanbul İl Özel İdaresi vekili
süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesi;
14.02.2013 gün ve E:2012/520 sayı ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalılardan İstanbul İl Özel
İdaresi vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin anılan
Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İstanbul İl
Özel İdaresi açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların taşınmazına, imar planında ilkokul alanı olarak ayrılmak
görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra suretiyle
kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapusunun davalı adına
tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik
150.000 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren
belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin
internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir
aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca
belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş
gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında ilkokul alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi
gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı
Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"
kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının Küçükçekmece
4. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 14.02.2013 gün ve E:2012/520
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/748
KARAR NO: 2013/848
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2918
sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının, ADLİ YARGI YERİNDE
çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
Ö.E.
Davalı :
Konya İl Özel İdaresi
Vekili :
Av . B.Y. (Adli Yargıda)
O L A Y :
Davacı dilekçesinde özetle, 28.09.2011 günü 42 VB 049 plakalı aracı ile
Karaağa kasabası istikametinden Koçaş kasabası istikametine doğru ilerlerken
aniden yolun bitmesi sonucu aracıyla maddi hasarlı trafik kazası yaptığını,
kaza sonrası yolu incelediğinde yolda bir çalışma yapılmış olduğunu
anladığını, ancak yapılan bu çalışmayı gösterir herhangi bir uyarıcı levha
veya işaret olmadığını gördüğünü, Konya İl Özel İdaresinin bölgede yol
çalışması yapmış olmasına karşın yapılan çalışmayı uyarıcı gösterir hiçbir
levha veya işaret koymayarak insan hayatını tehlikeye atacak kazaların
meydana gelmesine sebep olduğunu, yapılan hasar tespiti çalışması neticesinde
araçta 2.100 TL maddi hasarın meydana geldiğini belirterek, söz konusu
zararın tazmini istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Doğanhisar Asliye Hukuk Mahkemesi; 29.02.2012
gün ve E:2011/103,K:2012/44 sayı ile özetle; davanın görev yönünden
reddine, dosyanın karar kesinleştiğinde ve talep halinde görevli ve yetkili
Konya Nöbetçi İdare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş olup, bu karara
karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine, Yargıtay 4.Hukuk Dairesi 07.06.2012
gün, E:2012/7951, K:2012/10045 sayı ile özetle, ‘’2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Yasası’na göre idare mahkemelerinde dava açılması usulü
özel olarak düzenlenmiştir. Yerel mahkemece, adli yargıda 6100 sayılı HMK
hükümlerine göre açılmış bulunan dava dilekçesinin, mahkemenin görevsizliği
nedeniyle reddi ile birlikte kara kesinleştiğinde idare mahkemesine
gönderilmesine karar verilmiş bulunması isabetli olmamıştır. Ne var ki bu
yanılgının giderilmesi için yeniden yargılama yapılmasına gerek
bulunmadığından Hukuk Usulü Muhakemeleri Yasası’nın 438/son maddesi
gereğince kararın düzeltilerek onanması gerekmiştir.’’ demek suretiyle,
kararın hüküm fıkrasının 1 nolu bendinin ikinci cümlesi olan ‘’dosyanın
karar kesinleştiğinde ve talep halinde görevli ve yetkili Konya İdare
Mahkemesine gönderilmesine’’ biçimindeki sözcük dizisinin tümden
silinmesine, kararın düzeltilmiş bu biçiminin onanmasına karar vermiş, bu
karara karşı yapılan Karar Düzeltme talebi ise, Yargıtay 4.Hukuk Dairesinin
13.12.2012 gün, E:2012/12555, K:2012/19254 sayılı kararı ile reddedilmiş ve
hüküm bu şekilde kesinleşmiştir.
Davacının talebi üzerine adli yargı dosyası Konya
Nöbetçi İdare Mahkemesine gönderilmiş olup, Konya 1.İdare Mahkemesi
12.02.2013 gün, E:2013/87, K:2013/139 sayı ile, ‘’davacı tarafından 2577
sayılı Yasanın 3.maddesi hükmüne uygun olarak, Konya İdare Mahkemesine
hitaben yazılan dilekçe ile dava açılması gerekirken, Doğanhisar Asliye
Hukuk Mahkemesine hitaben dosyanın görevli Konya İdare Mahkemesine
gönderilmesine ilişkin olarak yazılan dilekçe üzerine anılan mahkemece
mahkememize gönderilen dava dosyasındaki uyuşmazlığın incelemeye alınmasına
yasal olanak bulunmamaktadır.’’ demek suretiyle 2577 sayılı Yasanın
3.maddesi hükmüne uygun olmayan dilekçenin, anılan yasanın 15.maddesinin
1.bendinin (d) fıkrası gereğince kararın tebliğini izleyen günden itibaren
30 gün içinde 3.maddeye uygun şekilde düzenlenerek, yanlışlıklar giderilip,
noksanı tamamlandıktan sonra hA. alınmaksızın yeniden dava açılmak üzere
reddine karar vermiştir.
Davacı 26.03.2013 tarihli dava dilekçesiyle aynı
istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Konya 1.İdare Mahkemesi; 03.04.2013 gün ve
E:2013/456 sayı ile özetle; 2918 sayılı Kanunun 19.01.2011 tarihinde
yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesinin benzer bir konuda
İdare Mahkemesinin davaya bakmakla görevli bulunmadığı yolundaki kararları
gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal
güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini
ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun,
trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların
uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki
ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan
trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde
adli yargının görevli olduğunu, meydana gelen zararın tazmini istemiyle
açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğini
belirterek, 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli merciin belirlenmesi
için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılı Yasa’dan
kaynaklanan sorumluluk davasında adli ve idari yargı yerleri arasında 2247
sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının son görevsizlik kararını veren mahkemece,
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne
gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının 28.09.2011
günü 42 VB 049 plakalı aracı ile Karaağa kasabası istikametinden Koçaş
kasabası istikametine doğru ilerlerken aniden yolun bitmesi sonucu meydana
gelen maddi hasarlı trafik kazası neticesinde oluştuğu iddia olunan maddi
zararının yasal faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun
1.maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden
trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda
alınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu
Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların
uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki
ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun
karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu
olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda
bulundurmanın gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı
işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye
Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.
maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer
kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin
olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda
görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün
uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik
kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki
sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya
sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde
açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”;
Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının
göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”
denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından
kullanılmakta olan 42 VB 049 plakalı aracın seyir halinde iken, aniden
yolun bitmesi sonucu meydana geldiği iddia olunan maddi zararın yasal faizi
ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle iş bu davanın açıldığı
anlaşılmıştır.
Belediye aleyhine idare mahkemesinde açılan
başka bir tazminat talepli tam yargı davasında, İdare Mahkemesi 2918 sayılı
Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin
Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmış, İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin
iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi 8.12.2011
gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı ve 8.11.2012 gün ve E:2012/118,
K:2012/170 sayılı aynı içerikli iki kararı ile; “2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, bu
Kanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği
öngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi
olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği
nedeniyle reddi gerekir.” Kararına varmıştır.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011
tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin benzer bir
konuda İdare Mahkemesi’nin davaya bakmakla görevli bulunmadığı yolundaki
kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can
ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini
ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun,
trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların
uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki
ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan
trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde
adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle
açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna
varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle
davanın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden Konya
1.İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile, Doğanhisar Asliye Hukuk
Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Konya 1.İdare Mahkemesi’nin
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Doğanhisar Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 29.02.2012
gün ve E:2011/103,K:2012/44 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde üyelerden EYÜP SABRİ BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
KARŞI OY
Somut uyuşmazlıkta;
Davalı İdarenin hizmet kusuru sonucu, davacının
işleteni bulunduğu araçta meydana gelen zararın tazmini istemi ile davacı
tarafından davalı İdare aleyhinde Adli Yargıda Maddi Tazminat davası
açılmış,
Yargılama sonucunda “Uyuşmazlığın hizmet
kusurundan kaynaklandığı, İdari Yargının görevli olduğu” gerekçesiyle Yargı
Yolu Yönünden Davanın Reddine karar verilmiş,
Kesinleşen karar üzerine bu kez davacı vekilince
İdari Yargıda Tam Yargı davası açılmış,
İdari Yargıca, 2247 sayılı yasanın 19. maddesi
uyarınca görevli merciin belirlenmesi için dosya Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmiş,
Sayın çoğunluk görüşü doğrultusunda “Davanın
çözümünde Adli Yargının görevli olduğu” kabul edilerek Adli Yargının
görevsizlik kararı kaldırılmıştır.
Sayın çoğunluğun İdari Yargıda açılan Tam Yargı
Davasında Adli Yargıyı görevli kabul eden görüşüne katılamıyorum.
Zira;
Davada, davalı idarenin karayolunun yapım, bakım
ve korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan kazanın meydana geldiği
iddia edilmektedir.
5302 sayılı İl Özel İdaresinin Kanununun İl Özel
İdarelerinin görev ve sorumluluklarına ilişkin 6/B maddesinde "imar,
yol, su, kanalizasyon, katı atık, çevre, acil yardım vs. ilişkin hizmetleri
Belediye sınırları dışında yapmakla'1 görev ve yetkili olduğu
öngörülmüştür.
TC Anayasası'nın 125/son md. "idarenin
kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu"
kurala bağlanmış,
2577 Sayılı İYUK 2/1-b md. "idari eylem ve
işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlal edilenler tarafından açılan tam
yargı davaları, idari dava çeşitleri arasında" sayılmıştır.
Bu durumda İl Özel İdaresinin yetki ve
sorumluluk sınırları içindeki yolun yapım, bakım ve onarımının yapılmadığı
nedeniyle doğan zararın tazmininin amaçlanmış olması karşısında, idarenin
görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü esnada kişilere verdiği zararın
ödetilmesine yönelik bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu
hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin,
hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup
olmadığının tespitinde esas alman idare hukuku kurallarına ve 2577 Sayılı
İYUK 2/1-b md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde idari yargı
yerleri görevli bulunmaktadır.
Sayın çoğunluk, karayolunun yapım, bakım ve
korunmasındaki ihmalden doğan zararda Adli Yargıyı görevli kabul eden
görüşünde hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini esas
almıştır.
11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi
ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine eklenen 1.fıkra ile "işleteni veya
sahibi devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği
zararlara ilişkin olanları dahil bu kanundan doğan sorumluluk davaları Adli
Yargıda görülür... " hükmü getirilmiştir.
Sayın çoğunluk görüşünün aksine eldeki
uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında kalmamaktadır.
Çünkü, 2918 Sayılı KTK 85.maddesinde açıkça
belirtildiği gibi yasa motorlu araçların işletilmesinden doğan zararlar
nedeniyle işletenin hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir.
Yasa hükmünde geçen bu kanundan ve Adli Yargıda
görülmesi gereken sorumluluk davaları, 2918 Sayılı Yasa'mn 85.maddesinde
düzenlenen motorlu araçların işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan
dolayı araç işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Yasa değişikliğinden önce kamu araçlarının
işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı kamu idaresinin
sorumluluğunun hangi yargı kolunda görüm ve çözümü konusunda yasada bir
düzenleme bulunmadığından İdari ve Adli Yargı organları arasında çıkan
görev uyuşmazlıklarını sonlandırmak üzere sözü geçen yasa hükmü getirilmek
suretiyle kamu araçlarının verdiği zararlar nedeniyle işletenin
sorumluluğunda 2918 Sayılı Yasa'mn amacına uygun olarak Adli Yargıda görüm
ve çözüm esası benimsenmiştir.
2918 sayılı Yasanın 110. madde değişikliğine
ilişkin Hükümet gerekçesi de getirilen yeni hükmün bu nedenle maddeye
eklendiğini teyit etmektedir.
Açıklanan gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargı
görevli olup, benzer ihtilaflarda da idari yargının görevli olduğu Yargıtay
4, 11, 17 Hukuk Dairelerinin istikrarlı kararlarıyla İçtihat edildiği gibi
Danıştay kararlarında da uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli olduğu
benimsenmiştir. (Danıştay 10. Daire E 2011/11522, K 2012/5347 sayı vs. )
Somut uyuşmazlıkta davanın karayolunun yapım,
bakım ve korunmasındaki idarenin hizmet kusuruna dayanmasına,
2918 Sayılı Yasa'mn 110/1 md. motorlu araçların
işletilmesinden doğan zararlardan dolayı işletenini hukuki sorumluluğunun
Adli Yargıda görüm ve çözümünü düzenleme altına almasına,
Somut uyuşmazlığın anılan yasa hükmü kapsamında
bulunmamasına,
Kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak
yürütülüp yürütülmediğinin hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu
gerektiren bir husus olup olmadığının tespitinde, 2577 Sayılı İYUK 2/1-b
md. sayılan tam yargı davasında görüm ve çözümünde İdari Yargının görevli
olmasına göre,
Uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden
sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.
Açıklanan nedenlerle İdari Yargının başvurusunun
reddiyle uyuşmazlıkta İdari Yargının görevli olduğuna karar verilmesi
gerekirken yazılı şekilde açılan Tam Yargı Davasında Adli Yargıyı görevli
kılan sayın çoğunluk görüşüne karşıyım.
Karşı Oy
Eyüp Sabri
BAYDAR
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/749
KARAR NO: 2013/849
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
A.K.
Vekilleri : Av. A.F.D.
Davalı : 1-Osmangazi Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. R.B.
2-Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. S.D.G.
3-Karayolları 14.Bölge Müdürlüğü
Vekili : Av. D.G.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının Bursa İli,
Osmangazi İlçesi, Geçit Mahallesinde, 6351 ada, 4 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “çocuk bahçesi ve yeşil alan”
olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile şimdilik 10.000 TL kamulaştırmasız el atma tazminatının faizi ile
birlikte davalı idarelerden tahsil edilmese istemiyle dava açmıştır.
Davalılar Osmangazi Belediye Başkanlığı, Bursa
Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Karayolları 14.Bölge Müdürlüğü vekilleri
süresi içerisinde verdikleri cevap dilekçelerinde görev itirazında
bulunmuşlardır.
Bursa 7. Asliye Hukuk Mahkemesi; 20.11.2012 gün
ve E:2012/315 sayı ile davalılar vekillerinin görev itirazlarının reddine
karar vermiştir.
Davalılardan Bursa Büyükşehir
Belediye Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı
vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak
yaptığı görev itirazlarının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre
içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı
açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar
planında “çocuk bahçesi ve yeşil
alan” olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından
bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000
TL’nin faizi ile birlikte davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Bursa
İli, Osmangazi İlçesi, Geçit Mahallesinde, 6351 ada, 4 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “çocuk bahçesi ve yeşil alan” olarak ayrılmış
olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi
taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında çocuk bahçesi ve yeşil alanda
kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma
nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği;
davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile davalı Bursa
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Bursa 7.
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı Bursa
Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Bursa 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 20.11.2012 gün ve E:2012/315 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/750
KARAR NO: 2013/850
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
1-D.Y., Ş. ve Ş.U. Mirasçıları: 2-İ.U., 3-A.U., 4-S.Y., Ş.U.mirasçısı ölü
H.U.Mirasçıları: 5-F.U.,6-Ö.O.,7-Ö.U.N.G. mirasçıları 8-Z.G., 9-Z. G.(Y.),
10-G.G.(T.), 11-H. G.(K.), N. mirasçısı ölü S.G. mirasçıları:12-K.G.,
13-Z.D., 14-E.K.
Vekilleri : Av.N.A., Av.F.A.
Davalı : 1-Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.Y.
2-Sağlık Bakanlığı
Vekili : Av.A.Ş.
3-Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.R.O.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların Antalya
İli, Konyaaltı İlçesi, Hurma Mahallesinde 8856 ada 1 parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “sağlık tesis alanı” olarak
ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 20.000 TL kamulaştırmasız el atma tazminatının faizi ile birlikte
davalı idarelerden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalılar Konyaaltı Belediye Başkanlığı, Antalya
Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Sağlık Bakanlığı vekillerinin süresi
içerisinde verdikleri cevap dilekçelerinde özetle; görev itirazında
bulunmuşlardır.
Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi; 23.01.2013 gün
ve E:2012/438 sayı ile özetle, davalılar Konyaaltı Belediye Başkanlığı,
Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Sağlık Bakanlığı vekillerinin
görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Konyaaltı
Belediye Başkanlığı ve Sağlık Bakanlığı vekillerinin, idari yargı yararına
olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresinde verdikleri dilekçe
üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar planı
uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp
Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Konyaaltı Belediye Başkanlığı, Antalya
Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Sağlık Bakanlığı vekillerinin anılan
Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazlarının reddedilmesi ve davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı
ile Sağlık Bakanlığı vekillerinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunmaları üzerine, Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı ve Sağlık
Bakanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar
planında “sağlık tesis alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 20.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede;
Antalya İli, Konyaaltı İlçesi Hurma Mahallesinde, 8856 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “sağlık tesis alanı” olarak ayrılmış olmasına
rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için
alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında sağlık tesis alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile davalılar
Konyaaltı Belediye Başkanlığı ve Sağlık Bakanlığı vekillerinin görev
itirazlarının Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Konyaaltı Belediye
Başkanlığı ve Sağlık Bakanlığı vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ
REDDİNE İLİŞKİN Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 23.01.2013 gün ve
E:2012/438 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/751
KARAR NO: 2013/851
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.D.
Vekili : Av.M.K.
Davalı : 1-Avcılar Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.O.T.
2-İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili : Av.M.E.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının İstanbul İli,
Avcılar İlçesi, Mustafa Kemalpaşa Mahallesinde, 44 pafta, 7236 parsel
sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “ilköğretim alanı” olarak
ayrıldığını belirterek, davaya konu taşınmazın değerinin tesbiti ile
taşınmazın tespit edilen değerinin faizi ile birlikte müştereken ve
müteselsilen davalı idarelerden tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açılmış ve dava dilekçesinde harca esas değeri 50.000 TL olarak
göstermiştir.
Davalılar Avcılar Belediye Başkanlığı ve İstanbul
İl Özel İdaresi vekillerinin süresi içerisinde verdikleri cevap
dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuşlardır.
Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesi;
14.02.2013 gün ve E:2012/419 sayı ile özetle, davalılar Avcılar Belediye
Başkanlığı ve İstanbul İl Özel İdaresi vekillerinin görev itirazlarının
reddine karar vermiştir.
Davalılar Avcılar Belediye
Başkanlığı ve İstanbul İl Özel İdaresi vekillerinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay
Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Avcılar Belediye Başkanlığı ve İstanbul İl Özel
İdaresi vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptığı görev itirazlarının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen
süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalılar
Avcılar Belediye Başkanlığı ve İstanbul İl Özel İdaresi vekilleri açısından, 10.maddede
öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına, imar planında “ilköğretim alanı” olarak ayrılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, davaya konu taşınmazın
değerinin tesbiti ile tespit edilen değerin faizi ile birlikte müştereken
ve müteselsilen davalı idarelerden tahsiline karar verilmesi istemiyle
açılmıştır.
3194
sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması”
başlıklı 8. maddesinde; “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe
konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede;
İstanbul İli, Avcılar İlçesi, Mustafa Kemalpaşa Mahallesinde, 44 pafta,
7236 parsel sayılı taşınmazın imar planında “ilköğretim alanı” olarak
ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı
gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı
anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında ilköğretim alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile davalılar Avcılar
Belediye Başkanlığı ve İstanbul İl Özel İdaresi vekillerinin görev
itirazlarının Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılar Avcılar
Belediye Başkanlığı ve İstanbul İl Özel İdaresi vekillerinin GÖREV
İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
14.02.2013 gün ve E:2012/419 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/753
KARAR NO: 2013/852
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1-S.S., 2-C.A., 3-N.A., 4-K.A., 5-N.A.
Vekilleri : Av.M.Ş.G., Av. N.G.
Davalılar : 1-Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. S.T.
2-Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. S.E.
3-Antalya
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.G.M.
: 4-Antalya İl Özel İdaresi
Vekili : Av.T.C.C.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların Antalya
İli, Muratpaşa İlçesi, Alan Mahallesinde 12537 ada 3 parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “kreş alanı” olarak ayrıldığını
belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000
TL kamulaştırmasız el atma tazminatının faizi ile birlikte davalı
idarelerden tahsil edilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalılar Milli Eğitim Bakanlığı, Muratpaşa
Belediye Başkanlığı ve Antalya İl Özel İdaresi vekilleri süresi içerisinde
görev itirazında bulunmuşlardır.
Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi; 01.03.2013 gün
ve E:2012/496 sayı ile davalılardan Milli Eğitim Bakanlığı, Muratpaşa
Belediye Başkanlığı ve Antalya İl Özel İdaresi vekillerinin görev
itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Milli Eğitim Bakanlığı, Muratpaşa
Belediye Başkanlığı ve Antalya İl Özel İdaresi vekillerinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma,
ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar planı uyarınca
yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem
niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın
10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve
dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılardan Muratpaşa Belediye Başkanlığı, Antalya İl
Özel İdaresi ve Milli Eğitim Bakanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazlarının
reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalılardan Milli Eğitim Bakanlığı,
Muratpaşa Belediye Başkanlığ ve Antalya İl Özel İdaresi vekilleri açısından, 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar
planında “kreş alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara
itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve
planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede;
Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, Alan Mahallesinde, 12537 ada, 3 parsel
sayılı taşınmazın imar planında “kreş alanı” olarak ayrılmış olmasına
rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için
alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında kreş alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile davalılardan Milli Eğitim Bakanlığı, Muratpaşa
Belediye Başkanlığı ve Antalya İl Özel İdaresi vekillerinin görev
itirazlarının Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalılardan Milli Eğitim Bakanlığı, Muratpaşa Belediye
Başkanlığı ve Antalya İl Özel İdaresi vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ
REDDİNE İLİŞKİN Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 01.03.2013 gün ve
E:2012/496 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/754
KARAR NO: 2013/853
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk
K A R A R
Davacı :
H.B.
Vekili : Av. S.A.
Davalı : Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A.Y.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının Antalya İli,
Konyaaltı İlçesi, Arapsuyu Mahallesi 4045 ada 1 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “çocuk bahçesi” olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 15.000 TL kamulaştırmasız el atma
tazminatının faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle
dava açmıştır.
Davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında
bulunmuştur.
Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi; 20.02.2013 gün
ve E:2012/678 sayı ile özetle, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı
vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Konyaaltı Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca 10.maddede öngörülen biçimde,
olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin
herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar
planında “çoçuk bahçesi” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 15.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede;
Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, Arapsuyu Mahallesinde, 4045 ada, 1 parsel
sayılı taşınmazın imar planında “çocuk bahçesi” olarak ayrılmış olmasına
rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için
alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında çocuk bahçesi alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin
görev itirazının Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin
kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 20.02.2013 gün ve
E:2012/678 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/755
KARAR NO: 2013/854
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
N.T. Mirasçıları: 1-A.T., 2-S.T., 3-C.T., 4-M.G., 5-Z.T., 6-H.(T.)S.,
7-N.(Tı.) S., 8-N.S., 9-O.S., 10-M.
(S.) S., 11-G.S.
Vekilleri : Av.M.Y.
Davalı : 1-Konyaaltı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.A.Y.
2-Gençlik ve Spor Bakanlığı
Vekili : Av.Z.H.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların Antalya
İli, Konyaaltı İlçesi, Arapsuyu Mahallesinde, 3526/1, 20062/4, 20063/2,
20074/2, 20077/3, 20310/1, 20311/1 ve 20312/1 ada/parsel sayılı
taşınmazların hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “Belediye semt spor tesis alanı, park”
olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı
ile şimdilik 10.000 TL kamulaştırmasız el atma tazminatının faizi ile
birlikte davalı idarelerden tahsil edilerek davacılara ödenmesine karar
verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı,
Gençlik ve Spor Bakanlığı vekillerinin süresi içerisinde verdikleri cevap
dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuşlardır.
Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi; 15.02.2013 gün
ve E:2012/500 sayı ile özetle, davalılar Konyaaltı Belediye Başkanlığı ve
Gençlik ve Spor Bakanlığı vekillerinin görev itirazlarının reddine karar
vermiştir.
Davalılardan Konyaaltı Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı
yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresinde verdiği
dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na
gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, Davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı, Gençlik ve
Spor Bakanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazlarının reddedilmesi ve davalı
Konyaaltı Belediye Başkanlığının 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalılardan Konyaaltı Belediye Başkanlığı
vekili açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar
planında “Belediye semt spor tesis
alanı, park” olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el
atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,
şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte davalılardan tahsili istemiyle
açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama
İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan
kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin
nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya
yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede;
Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, Arapsuyu Mahallesinde, 3526/1, 20062/4,
20063/2, 20074/2, 20077/3, 20310/1, 20311/1 ve 20312/1 ada/parsel sayılı
taşınmazın imar planında “Belediye semt
spor tesis alanı, park” olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz
üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış
kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında Belediye semt spor tesis alanı, park alanında kaldığı, taşınmaza idarece
fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile davalı Konyaaltı
Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Antalya 6. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Konyaaltı Belediye
Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Antalya 6.
Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 15.02.2013 gün ve E:2012/500 sayılı KARARININ
KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar
verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/756
KARAR NO: 2013/855
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
O.D.
Vekili : Av. M.Ç.
Davalı : Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.T.D.
Dahili Davalı: Sağlık Bakanlığı
Vekili :
Av. M.Z.E.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının Ankara İli,
Çankaya İlçesi, Çukurca Mahallesinde, 26182 ada 1 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “poliklinik alanı” olarak ayrıldığını belirterek, fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL kamulaştırmasız
el atma tazminatının faizi ile birlikte davalılardan tahsil edilerek
davacıya ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı ve dahili
davalı Sağlık Bakanlığı vekillerinin süresi içerisinde verdikleri cevap
dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesi; 07.03.2013 gün
ve E:2011/340 sayı ile davalı Çankaya Belediye Başkanlığı ve dahili davalı
Sağlık Bakanlığı vekillerinin görev itirazlarının reddine karar vermiştir.
Dahili davalı Sağlık
Bakanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı ve dahili davalı Sağlık
Bakanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme
uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve dahili davalı
Sağlık Bakanlığı vekilinin 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, dahili davalı Sağlık Bakanlığı
açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının hisseli taşınmazına, imar
planında “poliklinik alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede; Ankara
İli, Çankaya İlçesi, Çukurca Mahallesinde, 26182 ada, 1 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “poliklinik alanı” olarak ayrılmış olmasına rağmen
taşınmaz üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış
kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında poliklinik alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan davacının
hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış
olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması
sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari
eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar
tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince
çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile dahili davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin görev
itirazının Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, dahili davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 07.03.2013 gün ve
E:2011/340 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/757
KARAR NO: 2013/856
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET :
3039 sayılı Çeltik Ekimi Kanunu uyarınca verilen para cezasının iptali
istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacılar :
1-R.A., 2-N.A., 3-E.A.
Vekili :
Av. A.T.
Davalı :
Sungurlu Kaymakamlığı İlçe Çeltik Komisyonu
O L A Y :
Sungurlu İlçesi Çeltik Komisyonunun 27.10.2009 tarih ve 2009/2 sayılı
Kararı ile, davacılar adına, Kula köyü ile Paşaçiftliği mezrası arasında
bulunan mera alanlarına, izinsiz ve ilgili Kanun ile Kanuna göre yapılacak
idari ve fenni talimatların hükümlerine uygun olmayan şekilde çeltik ekimi
yaptıklarından bahisle, 3039 sayılı Çeltik Ekimi Kanunu’nun 11.maddesinin
ikinci fıkrası uyarınca ayrı ayrı 22.015,00 TL olmak üzere toplam olarak
66.046,00 TL idari para cezası verilmiştir.
Davacılar vekili, idari para cezasının
kaldırılması istemiyle her bir davacı için ayrı dilekçe ile adli yargı
yerine itirazda bulunmuştur.
SUNGURLU SULH CEZA MAHKEMESİ:12.3.2010 gün
ve D.İş No: 2009/445 sayı ile, davacılar tarafından ayrı ayrı açılan
davaların Mahkemenin 2009/445 esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine
karar verdikten sonra; davacılar hakkında aynı taşınmazlar ile ilgili
ayrıca 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi
Hakkında Kanun uyarınca men kararı verildiği ve bu kararın iptali istemiyle
davacıların idare mahkemesinde açtıkları davanın derdest olduğu
açıklanarak, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesine göre idari
para cezası yanında idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş
olması nedeniyle davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu
gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, yapılan itiraz Sungurlu Asliye Ceza
Mahkemesince kesin olarak reddedilmiştir.
Davacılar vekili, bu kez, aynı istemle
idari yargı yerinde dava açmıştır.
ÇORUM İDARE MAHKEMESİ: 13.2.2013 gün ve E:
2013/97 sayı ile,adli yargı yerince verilen görevsizlik kararına konu
davanın 3039 sayılı Kanun uyarınca verilen para cezası ile ilgili olduğu
,kararın gerekçesinde bahsedilen davanın ise 3091 sayılı Kanun uyarınca
verilen men kararı ile ilgili olup,iki davanın konularının birbirinden
farklı olduğu,dolayısıyla bu davaya konu idari para cezasının verildiği
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına
giren herhangi bir kararın verilmemiş olması ve 3039 sayılı Kanun uyarınca
verilen para cezasına karşı aynı Kanun’da başvurulacak yargı yolu
belirtil-mediğinden, görev konusunda bir düzenleme bulunmaması karşısında
5326 sayılı Yasa uyarınca davanın adli yargı yerinde görülüp
çözümlenmesinin gerektiği gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin
Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı
yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına ve işin
incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nin karar vermesine değin ertelenmesine
karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,
“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdari yargı yerince, 2247 sayılı Yasa’nın 19.
maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece,
ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği
ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dosyanın incelenmesinde, Sungurlu Kaymakamlığı
İdare Kurulu Bürosu’nun 13.7.2009 tarih ve 2009/9 sayılı kararı ile, Kula
Köyü sınırları içerisinde çeşitli mevkilerde bulunan meraların, bir kısmına
sürülerek, bir kısmına çeltik ekilerek (olumsuz görev uyuşmazlığına konu
aynı taşınmazlar ile ilgili) davacılar tarafından tecavüzde bulunulduğunun
tespit edildiğinden bahisle, tecavüzlerin 3091 sayılı Yasa uyarınca
men’ine, meraların Kula Köyü muhtarlığına teslimine, 5237 sayılı Türk Ceza
Kanunu uyarınca davacılar hakkında gerekli işlemin yapılması için dosyanın
Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine, tarafların üstün bir hak
talebinde bulunması halinde ise ait olduğu mahkemeye dava açmakta serbest
bulunduklarının kendilerine tebliğine karar verilmiş, bunun
üzerine Sungurlu Cumhuriyet Başsavcılığı’nca,
bahsedilen men kararına dayanılarak Sungurlu Asliye Ceza Mahkemesi’ne 5237
sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 154/2. maddesinde düzenlenen “hakkı olmayan
yere tecavüz” suçu nedeniyle davacıların cezalandırılmaları istemiyle kamu
davası açıldığı, davanın Asliye Ceza Mahkemesinde derdest olduğu,
davacıların ise, söz konusu men kararının iptali istemiyle Çorum İdare
Mahkemesine dava açtıkları, bu davanın da derdest olduğu anlaşılmıştır.
Olumsuz görev uyuşmazlığına konu dava ise, 3039
sayılı Çeltik Ekimi Kanunu’nun 11.maddesinin ikinci fıkrası uyarınca
verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
3039
sayılı Kanun’un “Çeltik ekenlerin yapmakla mükellef oldukları hükümler ve
bu hükümlere aykırı gidenlere verilecek cezalar” başlığı altında düzenlenen
11. maddesinde, “Çeltikliklerde kullanılacak su kime aid olursa olsun
yukarıda yazılı şekilde izin kağıdı almadan hiç kimse çeltik ekemez.
(Değişik ikinci fıkra: 23/1/2008-5728/83 md.) İzinsiz ve fakat kanunun
hükümlerine uygun olarak çeltik ekenlere ektikleri her dekar için elli Türk
Lirası idarî para cezası verilir. İzinsiz yapılan çeltik ekimi aynı zamanda
bu Kanunun ve bu Kanuna göre yapılacak idarî ve fenni talimatların
hükümlerine uygun olmazsa, ekilen her dekar için yüz Türk Lirası idarî para
cezası verilir. Ayrıca, komisyonca gerek görülmesi ve karar verilmesi
hâlinde zabıta kuvvetleriyle bu gibi çeltikliklerin suyu da kesilir ” denilmiş, 30. maddesinde, “Bu Kanunda yazılı idarî para
cezalarına çeltik komisyonlarınca karar verilir ”, 31.
maddesinde ise, “Bu Kanun hükümlerine göre
verilen idarî para cezaları 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümlerine göre
tahsil olunarak ilgili il özel idaresinin hesabına aktarılır.
…………” hükmü yer almış,Kanunda idari para
cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.Öte yandan; 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle
değiştirilen 3. maddesinde, "
(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para
cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün
fiiller hakkında,
uygulanır"; Kanunun
“Başvuru yolu” başlıklı 27.
maddesinin 1. fıkrasında ise, "İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya
geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari
yaptırım kararı kesinleşir" düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemeye göre; Kabahatler
Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,
diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer
kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı
anlaşılmaktadır.
Görev
kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen
görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk
ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli
olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı
anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin
görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına
dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı
verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,
bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için
görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni
kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para
cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım
türlerinden biri olduğu, 3039 sayılı Çeltik Ekimi Kanunu’nda da idari para
cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. mad-desinde
belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin
hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde
uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa
hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın
görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi
uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Çorum İdare Mahkemesince
yapılan başvurunun kabulü ile Sungurlu Sulh Ceza Mahkemesi’nce verilen
görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Çorum İdare Mahkemesi’nce yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ
ile, Sungurlu Sulh Ceza Mahkemesi’nin 12.3.2010 gün ve D.İş No: 2009/445
sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/758
KARAR NO: 2013/857
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : İmar
planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- F.Y., 2- İ.H., 3- İ.Y., 4- F.Y., 5- F.D., 6- M.Y., 7- H.E., 8- A.A.,
9- E.Y.
Vekilleri : Av. C.Ç., Av. F.Ç.
Davalı :
Kültür ve Turizm Bakanlığı
Vekili :
Av. H.Ö.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların Ankara İli,
Keçiören İlçesi, Ovacık Köyü, Haçil (Hamamtaşları) mevkiinde kain, 449
parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın bulunduğu
alanın Ankara Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 24.06.1988
tarih ve 271 sayılı kararıyla 1.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescil
edilmiş olup, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 25.07.1995 tarih ve 534
sayılı kararıyla onanan 1/5000 ölçekli Ovacık Köyü ve Çevresi Nazım İmar
Planı ile arkeolojik sit alanı
olarak ayrıldığını belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına
tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000
TL nin faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi
istemiyle dava açmıştır.
Davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı vekili süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesi; 08.05.2012 gün
ve E:2011/107 sayı ile, davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı
vekilinin, idari yargı yararına olumlu
görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçe
üzerine, dava dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden, 2247
sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Kültür ve Turizm
Bakanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazının bulunduğu
alana Ankara Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 24.06.1988
tarih ve 271 sayılı kararıyla 1.Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescil
edilmiş olup, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 25.07.1995 tarih ve 534
sayılı kararıyla onanan 1/5000 ölçekli Ovacık Köyü ve Çevresi Nazım İmar
Planı ile arkeolojik sit alanı
olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle,
taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler
de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında arkeolojik sit alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile, davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı vekilinin görev itirazının Ankara
24. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması
gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı
Kültür ve Turizm Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN
Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 08.05.2012 gün ve E:2011/107 sayılı
KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK
karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/759
KARAR NO: 2013/858
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- Y.D., 2- F.S.E., 3- E.P.E.
Vekilleri : Av. Y.D., Av. E.U., Av. E.G.
Davalılar :
1- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. E.T.
2-
İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. F.K.Ş.
3- Kartal
Belediye Başkanlığı
Vekili :
Av. Y.Ç.O L A Y : Davacılar vekili özetle;
davacıların İstanbul İli, Kartal İlçesi, Soğanlık Mevkii, 1101 ada, 123
parsel sayılı taşınmazın maliki olduklarını, taşınmazın imar planında eğitim öğretim tesisi alanı (okul
yeri) olarak ayrıldığını ayrıca taşınmaza fiilen yol, kaldırım yapılmak
suretiyle el atıldığını belirterek, taşınmazın tapu kaydının davalı idare
adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
1.000 TL nin faizi ile birlikte davalı idarelerden tahsiline karar
verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekili süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Davalı Kartal Belediye Başkanlığı vekili süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Kartal 15. Asliye Hukuk Mahkemesi; 07.02.2013 gün
ve E:2012/416 sayı ile, davalılar Milli Eğitim Bakanlığı, İstanbul İl Özel
İdaresi ve Kartal Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının
reddine karar vermiştir.
Davalılar Milli Eğitim Bakanlığı,
İstanbul İl Özel İdaresi ve Kartal Belediye Başkanlığı vekillerinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdikleri dilekçe üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden, 2247
sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp
Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalılar Milli Eğitim Bakanlığı, İstanbul İl Özel İdaresi
ve Kartal Belediye Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde
öngörülen yönteme uygun olarak yaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi
ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmaları üzerine
Danıştay Başsavcısı'nca, davalılar Milli Eğitim Bakanlığı, İstanbul İl Özel
İdaresi ve Kartal Belediye Başkanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların taşınmazına, imar planında eğitim öğretim tesisi alanı (okul
yeri) olarak ayrılmak, ayrıca taşınmaza fiilen yol, kaldırım yapılmak
suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu kaydının
davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak
kaydıyla, şimdilik 1.000 TL’nin faizi ile birlikte davalı idarelerden
tahsili istemiyle açılmıştır.
İstanbul İl Özel İdaresi Emlak Yönetimi Daire
Başkanlığının cevabi yazısında, davaya konu taşınmazda fiili el atma
görülmediği belirtilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni
plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan
yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya
yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında eğitim öğretim tesisi alanında
(okul yeri) kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin
iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu
uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine
ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve
buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik
bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde
yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari
yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile, davalılar Milli Eğitim Bakanlığı, İstanbul İl Özel İdaresi ve Kartal
Belediye Başkanlığı vekillerinin görev itirazlarının Kartal 15. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılar
Milli Eğitim Bakanlığı, İstanbul İl Özel İdaresi ve Kartal Belediye Başkanlığı
vekillerinin GÖREV İTİRAZLARININ REDDİNE İLİŞKİN Kartal 15. Asliye Hukuk
Mahkemesi’nin 07.02.2013 gün ve E:2012/416 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/760
KARAR NO: 2013/859
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- R.K.ler 2- H.A., 3- F.K., 4- Ö.K., 5- C.Ç., 6- K.K., 7- Z.M., 8- S.Y.,
9- D.Ö.
Vekilleri : Av. T.G., Av. N.K., Av. E.E.Ş.
Davalı :
Kültür ve Turizm B.lığı’na İzafeten Antalya Kültür ve Turizm İl Md.lüğü
Vekili :
Av. F.S.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların Antalya
İli, Muratpaşa İlçesi, Demircikara Mahallesi, 5524 ada, 2 parsel sayılı
taşınmazın hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında kütüphane alanı olarak ayrıldığını
belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik
10.426,50 TL nin faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar
verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı vekili süresi
içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunmuştur.
Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi; 01.02.2013 gün
ve E:2012/321 sayı ile, davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Kültür ve Turizm
Bakanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava
dosyasının onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8'inci maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde
yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan
muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince
idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, 2247 sayılı
Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına
ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda
bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı Kültür ve Turizm
Bakanlığı açısından, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık
bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile
karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar
planında kütüphane alanı olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.426,50 TL’nin faizi ile birlikte
davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında kütüphane alanında kaldığı, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı,
kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin
iddia edildiği; davanın konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu
uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar
planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin
tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar
planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine
yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b
maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında
idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile, davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı vekilinin görev
itirazının Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 01.02.2013 gün ve
E:2012/321 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/767
KARAR NO: 2013/860
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar
: 1- A.K., 2- H.K., 3- İ.F., 4- S.F., 5- R.Y.
Vekilleri : Av. M.Y.
Davalı :
Konyaaltı Belediyesi Tüzel Kişiliği
Vekili :
Av. A.Y.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların Antalya
İli, Konyaaltı İlçesi, Arapsuyu Mevkii 4120 ada 1 parsel sayılı taşınmazın
hisseli maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “pazar alanı” olarak ayrıldığını
belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000
TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte
davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekili
süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesi ve 26.02.2013 tarihli ön inceleme
duruşmasında görev itirazında bulunmuştur.
Antalya 2.Asliye Hukuk Mahkemesi; 26.02.2013 gün
ve E:2012/478 sayı ile açılan davaya bakma görevinin adli yargı olduğu
gerekçesi ile davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı Konyaaltı Belediye
Başkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması
yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı bir
örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk
Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp
Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin anılan
Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev
itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde
başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısı'nca 10.maddede öngörülen
biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar
planında “pazar alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede;
Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, Arapsuyu Mevkii, 4120 ada 1 parsel sayılı
taşınmazın imar planında “pazar
alanı” olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi
bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında pazar alanında kaldığı, taşınmaza
idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın
bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın konusunun, davalı
idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade
ile yapılan imar planlarında yer alan davacının hissedar olduğu taşınmazın
bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, belirtilen duruma
göre, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın
tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, başvurusunun kabulü ile, davalı
Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının Antalya 2. Asliye
Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı Konyaaltı Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 26.02.2013 gün ve
E:2012/478 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/768
KARAR NO: 2013/861
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1- Kendi adına asaleten annesi K.Ö.’e
veraseten M.F.Ö., 2- H.Ö. (Ö.)3- H.N. (Ö.),
4- A.Ö., 5- M.Ö., 6- M.A.Ö., 7- B.O.Ö.
Vekilleri : Av. V.A.
Davalılar :
1- İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili :
Av. T.K.
2- Milli
Eğitim Bakanlığı
Vekili :
Av. L.A.U.
O L A Y : Davacılar vekili özetle; davacıların İstanbul
İli, Bayrampaşa İlçesi, 8-7/17 pafta, 2963 parsel sayılı taşınmazın hisseli
maliki olduklarını, taşınmazın imar planında “ilköğretim alanı” olarak ayrıldığını belirterek, taşınmazın
tapu kaydının davalı idare adına tescili ile, fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydı ile şimdilik 500.000 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek
yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle
dava açmıştır.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesinde ve 18.12.2012 tarihli ön inceleme
duruşmasında görev itirazında bulunmuştur.
İstanbul 8.Asliye Hukuk Mahkemesi; 18.12.2012 gün
ve E:2012/265 sayı ile davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının reddine karar vermiştir.
Davalı İstanbul İl Özel
İdaresi vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi uyarınca
tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar
planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi uyarınca tek yanlı
irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat bu
planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi
bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar planı uyarınca yapmak
zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda
gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliği
taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi
istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan
"idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları," hükmü gereğince idari
yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2247
sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye
göre, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca, davalı İstanbul İl Özel İdaresi açısından,
10.maddede öngörülen biçimde, davanın,
taşınmazın bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı
yönünden, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıların hisseli taşınmazına, imar planında
“ilköğretim alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, taşınmazın tapu
kaydının davalı idare adına tescili ile fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla, şimdilik 500.000 TL’nin faizi ile birlikte davalılardan
tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme
eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede;
İstanbul İli, Bayrampaşa İlçesi, 8-7/17 pafta, 2963 parsel sayılı taşınmazın
imar planında “ilköğretim alanı” olarak
ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerinde herhangi bir okul bulunmadığı
gibi taşınmaz için alınmış kamulaştırma kararının da bulunmadığı
anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında ilköğretim alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, başvurusunun kabulü
ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının İstanbul 8.
Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, davanın, taşınmazın bedelinin tahsiline
hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNE
İLİŞKİN İstanbul 8. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 18.12.2012 gün ve E:2012/265
sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN
OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/769
KARAR NO: 2013/862
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk
Bölümü)
ÖZET : İmar planından kaynaklanan tazminat davasının, İDARİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :
H.K.
Vekilleri : Av. Ç.K.
Davalı :
İstanbul İl Özel İdaresi
Vekili : Av. F.K.Ş.
O L A Y : Davacı vekili özetle; davacının İstanbul İli,
Pendik İlçesi, Kurtköy Yenişehir Mahallesi, 4010 ada 1 parsel sayılı
taşınmazın maliki olduğunu, taşınmazın imar planında “temel eğitim alanı” olarak
ayrıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile
şimdilik 30.000 TL’nin kamulaştırmasız el koyma tarihinden itibaren
Anayasa’nın 46/son maddesi uyarınca işlemiş ve işleyecek faizi ile birlikte
davalı idareden tazmini ve tahsiline karar verilmesi istemiyle dava
açmıştır.
Davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekili süresi
içerisinde verdiği cevap dilekçesi ve ön inceleme duruşmasında görev
itirazında bulunmuştur.
Pendik 2. Asliye Hukuk Mahkemesi; 27.09.2012 gün
ve E:2012/113 sayı ile kamulaştırma kanununun 10 ve 37. maddelerini dikkate
alarak davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin görev itirazının reddine
karar vermiştir.
Davalı İstanbul İl Özel
İdaresi vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı
çıkartılması yolunda süresinde verdiği dilekçe üzerine, dava dosyasının
onaylı bir örneği Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
Danıştay
Başsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve
düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Yasanın 13.maddesinin (c) bendi
uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,
kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem’’, bu imar
planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için
gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri yani, bu konudaki hareketsizliklerin
de, idari eylem niteliği taşıdığını belirterek, davanın, taşınmazın
bedelinin tahsiline hükmedilmesi istemine ilişkin kısmı yönünden, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının
(b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesinin gerektiği belirtilerek,
2247 sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar
vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.05.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası
örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılan
incelemeye göre, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin anılan Yasanın
10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının
reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması
üzerine Danıştay Başsavcısı'nca 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy
birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz
BUDAK’ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın
davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının taşınmazına, imar planında “temel
eğitim alanı” olarak
ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, fazlaya ilişkin
hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 30.000 TL’nin faizi ile birlikte
davalı idareden tazmini ve tahsili istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların
hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinde; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara
uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik
gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,
faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak
bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar
veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve
Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre
düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde
kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır
veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
dördüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Bu planlar onay tarihinden
itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili
idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan
edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye
başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye
meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.
Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Değişik
üçüncü cümle: 8/8/2011- KHK-648/21 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe
tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde
planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları
ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Onaylanmış planlarda yapılacak
değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası,
Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti
sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler,
imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline
getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir.
c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarım
arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler
alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz.” hükmüne yer
verilmiştir.
Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede;
İstanbul İli, Pendik İlçesi, Kurtköy Yenişehir Mahallesi, 4010 ada, 1
parsel sayılı taşınmazın imar planında “temel eğitim alanı” olarak ayrılmış olmasına rağmen taşınmaz
üzerinde herhangi bir tesis bulunmadığı gibi taşınmaz için alınmış
kamulaştırma kararının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
Olayda, imar planının uygulaması sonucu,
uyuşmazlığa konu parselin imar planında temel eğitim alanında kaldığı,
taşınmaza idarece fiilen el atılmadığı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle
taşınmazın bedelinin ödenilmesi gerektiğinin iddia edildiği; davanın
konusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanunu uyarınca kamu gücü
kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarında yer alan
davacının hissedar olduğu taşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğu
anlaşılmış olup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imar
uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel
olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı
yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nın,
başvurusunun kabulü ile davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin görev
itirazının Pendik 2. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkin kararın
kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde İDARİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN
KABULÜ ile, davalı İstanbul İl Özel İdaresi vekilinin GÖREV İTİRAZININ
REDDİNE İLİŞKİN Pendik 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 27.09.2012 gün ve
E:2012/113 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 13.05.2013 gününde OY BİRLİĞİ
İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO: 2013/775
KARAR NO: 2013/863
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
A.K.
Vekili :
Av. A.K.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. H.D.
O L A Y : Davacı vekili 05.09.2011 havale
tarihli dava dilekçesinde özetle, davacının, Türk Telekom A.Ş. Genel
Müdürlüğü’nde 22.01.1990 tarihinden itibaren görev yapmakta iken, 4046
sayılı Kanunun 22. maddesi kapsamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarına
nakli yapılmak üzere 29.06.2010 tarihinde adının Devlet Personel Dairesi
Başkanlığına bildirildiğini, sonrasında Hakkari İl Sağlık Müdürlüğüne
atamasının yapılarak 15.10.2010 tarihinde göreve başladığını, nakil
sırasında davalı kurum tarafından düzenlenen maaş nakil bildiriminde en son
aldığı maaş tutarının nazara alınmadığını, enflasyon fark tutarının, ek
tazminatın, ikramiyenin yer almadığını fark etmesi üzerine, ödemelerin
ilave edilerek maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ek
ödemelerin faiz ile birlikte ödenmesi için davalı idareye müracaat
ettiğini, bu müracaata süresi içerisinde cevap alamadığı için, bu hususun
zımni ret olarak algılandığını belirterek, maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi talebinin reddine ilişkin işlemin iptali ile eksik ve yanlış
hesaplanan maaş nakil bildiriminin düzeltilmesi ve aradaki farkın yasal
faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle idari
yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekilince
süresi içerisinde sunulan cevap dilekçesi ile özetle, görev itirazında
bulunulmuştur.
Van 3. İdare Mahkemesi; 09.11.2012 gün,
E:2011/2579 sayı ile özetle, davalı idarenin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekilince
süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması
istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı;Telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar "tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom'un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50' nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğunu, özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55'inin, Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146
sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin" % 55 oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar"ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ne
satıldığını, Anayasa'nın 128. maddesinde, "Devletin, kamu iktisadi
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür"
hükmünün yer aldığını, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih
ve 5398 sayılı Kanunla değişik birinci fıkrasında, "Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda;
Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda
çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel
Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık
giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları
Türk Telekom tarafından karşılanır..." denilmek suretiyle yasa koyucu
tarafından Türk Telekom'da çalışan kapsam dışı personelin, kamu personeli
sayıldığını, bu duruma göre, davalı Türk Telekom hisselerinin devrinin
fiilen gerçekleştiği tarihten sonra davacıyla davalı Şirket arasındaki
uyuşmazlığın, bir özel hukuk ilişkisi niteliğini taşıdığını, öte yandan,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve
İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin değişik 1
numaralı bendinde: "a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5md) idari işlemler
hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları
doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c) (Değişik:
18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar
arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."ın İdari dava türleri olarak
sayıldığını, kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel
kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceğini, dolayısıyla, işlemin
tesis edildiği tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan
Türk Telekomünikasyon A.Ş.nin davalı olması karşısında, ortada idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmenin
olanaksız olduğunu, belirtilen tüm bu hususlara göre, daha önce davalı
şirkette görev yapmış olan davacının isteminin, özelleştirilen kuruluş
tarafından zımnen reddedilmesi üzerine açılan davanın özel hukuk
hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğunu
belirterek, 2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13. maddeleri gereğince, olumlu
görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi
Başkanlığı’na gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalı Türk
Telekomünikasyon A.Ş. vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nca, davalı Türk Telekomünikasyon AŞ. Bakımından
10.maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından,
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı tarafından, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin
işlemin iptali ve aradaki farkın yasal faizi ile birlikte davalıdan
tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı
Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş;
1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve
4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen
dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi
bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve
faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye
Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı
Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü,
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri
de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum,
kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz.
Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile
milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…”
denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa
ile değişik 2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci
cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan
ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini,
31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel
olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i, Bakanlar
Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması
Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile
(6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom
personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın
29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girdiği dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan
KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün
ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu
iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.Anılan 4502
sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin
(a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği
asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye
sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro,
unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi
üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün
içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen
personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen
hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri
uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam
edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent
hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a)
Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu
payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi
uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar
belirlenerek 4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan
31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan
listede: merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge
Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas
edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak
hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği”
adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı
kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve
sürekli görev yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda
Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu
iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına
göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005
tarih ve 5398 sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda
çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel
Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık
giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları
Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse
devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yapılan
başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin
Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.)
İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri
ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle,
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, Van 3. İdare
Mahkemesinin Görevlilik Kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Van 3. İdare Mahkemesi’nin 09.11.2012 gün,
E:2011/2579 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde
OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/776
KARAR NO: 2013/864
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET: Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’de çalışırken Kurumun özelleştirilmesi nedeniyle başka kuruma nakledilen
davacının, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi ve alacağının faizi ile
birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi
gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı :
T.K.
Vekili :
Av. N.B.D.
Davalı : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili :
Av. R.Y.A.
O L A Y : Davacı vekili 24.03.2011 günlü dava
dilekçesinde özetle, davacının, Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’nde
teknisyen yardımcısı unvanı ile görev yapmakta iken, 4046 sayılı Kanunun
22. maddesi kapsamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakli yapılmak
üzere 15.08.2009 tarihinde adının Devlet Personel Dairesi Başkanlığına
bildirildiğini, nakil sırasında davalı kurum tarafından düzenlenen yer
değiştirme suretiyle atamalarda aylık bildirim tablosunu incelediğinde, ek
ödemelere yer verilmediğini fark etmesi üzerine, ek ödemelerin ilave
edilerek maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi ve ek ödemelerin
faiz ile birlikte ödenmesi için 08.12.2010 tarihinde davalı kuruma müracaat
ettiğini, bu müracaata süresi içerisinde cevap alamadığı için, bu hususun
zımni ret olarak algılandığını belirterek, maaş nakil ilmühaberinin yeniden
düzenlenmesi talebinin reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle idari yargı
yerinde dava açmıştır.
Davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekilince
süresi içerisinde sunulan cevap dilekçesi ile özetle, görev itirazında
bulunulmuştur.
Ankara 1. İdare Mahkemesi; 28.05.2012 gün,
E:2011/577, K:2012/1912 sayı ile özetle; davanın yetki yönünden reddi ile,
dosyanın yetkili Antalya İdare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Antalya 1. İdare Mahkemesi; 03.08.2012 gün,
E:2012/973 sayı ile özetle, uyuşmazlık konusu işlemin idarenin tek yanlı
idaresiyle, üstün emredici yetkisi dahilinde tesis edildiği ve tarafların
arasında özel hukuk hükümlerinin uygulanmasının söz konusu olmadığının
anlaşıldığından bahisle davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli
olduğunu belirterek, davalı idarenin görev itirazının reddine karar
vermiştir.
Davalı Türk Telekomünikasyon A.Ş. vekilince
süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması
istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı; Telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003
tarihine kadar "tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk
hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom'un, tekel kapsamında kamu hizmeti
yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü
statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50' nin altına düşünceye
kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğunu, özelleştirme
kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hazineye ait
bulunan hisselerden % 55'inin, Bakanlar Kurulu'nun 25.7.2005 tarih ve
2005/9146 sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketinin" % 55
oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine
Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar"ı uyarınca, 14.11.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ne
satıldığını, Anayasa'nın 128. maddesinde, "Devletin, kamu iktisadi
teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre
yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür"
hükmünün yer aldığını, 406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005 tarih
ve 5398 sayılı Kanunla değişik birinci fıkrasında, "Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli
görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel
statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen
gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk
Telekomda çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet
Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah,
sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük
hakları Türk Telekom tarafından karşılanır..." denilmek suretiyle yasa
koyucu tarafından Türk Telekom'da çalışan kapsam dışı personelin, kamu
personeli sayıldığını, bu duruma göre, davalı Türk Telekom hisselerinin
devrinin fiilen gerçekleştiği tarihten sonra davacıyla davalı Şirket
arasındaki uyuşmazlığın, bir özel hukuk ilişkisi niteliğini taşıdığını, öte
yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava
Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin
değişik 1 numaralı bendinde: "a) (Değişik: 8.6.2000-4577/5md) idari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile
hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal
edilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden
dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı
davaları, c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu
hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar."ın İdari dava türleri olarak sayıldığını, kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabileceğini, dolayısıyla, işlemin tesis edildiği tarihte davalı
mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.nin
davalı olması karşısında, ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir
idari dava bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğunu, belirtilen tüm bu
hususlara göre, daha önce davalı şirkette görev yapmış olan davacının
isteminin, özelleştirilen kuruluş tarafından zımnen reddedilmesi üzerine
açılan davanın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı
yerinin görevli bulunduğunu belirterek, 2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13.
maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı’na gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinden 2247 sayılı
Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalı Türk
Telekomünikasyon A.Ş. vekilinin anılan Yasanın 10/2. maddesinde öngörülen
yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısı’nca, davalı Türk Telekomünikasyon AŞ. Bakımından
10.maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı
anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından,
görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim Şamil
KAYNAK’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu
ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen
Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN’ın davada adli yargının, Danıştay
Savcısı Tuncay DÜNDAR’ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki
sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı şirkette görev yapmakta iken, 406
sayılı Yasa'nın Ek-29. maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesine göre
adı Devlet Personel Başkanlığına bildirilen davacı tarafından, maaş nakil
ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin
işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
1953 tarih ve 6145 sayılı
Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş;
1924 tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve
4000 sayılı Yasa’yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve
işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü’nce (P.İ),
telekomünikasyon hizmetleri ise, “Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi
(Şirket)” tarafından yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
27.1.2000 tarih ve 4502
sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa’nın 1. maddesine eklenen
dokuzuncu fıkrada, “Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi
bir anonim şirkettir. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve
faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz. Sadece, Türkiye
Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı
Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır” denilmiş; anılan fıkra hükmü,
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa’nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve
“Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim
şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri
de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum,
kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom’a uygulanmaz.
Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet
Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile
milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde
telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların
hükümleri saklıdır”; Ek 29. maddesinin 3.7.2005 gün ve 5398 sayılı Kanun’un
14. maddesi ile değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom hisselerinin
devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk
Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan
hükümleri uyarınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar
ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak
kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı
personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır…” denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa’nın 4502 sayılı Yasa
ile değişik 2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci
cümlesinde, “Türk Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan
ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini,
31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel
olarak yürütür” denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine
12.5.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, “Ancak,
Türk Telekom’daki kamu payı %50’nin altına düştüğünde, Türk Telekom’un tüm
tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur”
denilmiş; 4502 sayılı Yasa’nın Geçici 3. maddesi ile de Türk
Telekomünikasyon A.Ş., 233 sayılı KHK’nin ekindeki “B-Kamu İktisadi
Kuruluşları (KİK)” bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde,
telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar
“tekel” olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait
bulunan Türk Telekom’un, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak
kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve
sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu
niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55’i,
Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)’nin % 55 Oranındaki
Hissesinin Blok Olarak Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair
Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar”ı uyarınca, 14.11.2005 tarihli
Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD. bedelle) Ojer
Telekomünikasyon A.Ş.’ne satılmıştır.
Bu sürece paralel olarak Türk Telekom
personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.Ş., 4502 sayılı Yasa’nın
29.1.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği
dikkate alındığında, 29.1.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan
KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulu’nun 22.1.1996 gün
ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu
iktisadi teşebbüslerinde
sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan
ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu yolundaki
İlke Kararı kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.Anılan 4502
sayılı Yasa’nın 13. maddesi ile 406 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 22. maddenin
(a) bendinde, “a) Personelin statüsü: Telekomünikasyon hizmetlerinin gerektirdiği
asli ve sürekli görevler telekomünikasyon alanında sekiz yıl tecrübeye
sahip ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir genel müdür ile kadro,
unvan, derece ve sayıları Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlığın teklifi
üzerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüzseksen gün
içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kadrolarda istihdam edilen
personel eliyle yürütülür. Bu personel hakkında bu Kanunda öngörülen
hükümler saklı kalmak üzere 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri
uygulanır. Bunların dışında kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam
edilir. İş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar
Yönetim Kurulu tarafından tayin olunur” hükmüne yer verilmiş; bu bent
hükmü, 4673 ve 5189 sayılı Yasalarla yapılan değişiklikler sonucunda; “a)
Personelin statüsü: (Ek ibare: 12.5.2001-4673/6. md.) Türk Telekomdaki kamu
payı %50’nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu
üyeliklerine atanacaklarda Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına
sahip olma ve en az dört yıllık yüksek öğrenim görme şartları aranır.
(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16.6.2004-5189/12 md.) Bunların dışında
kalan personel iş mevzuatı uyarınca istihdam edilir. İş mevzuatına göre
istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından
tayin olunur” hükmünü almış; aynı maddenin (b) bendinin ikinci paragrafında
da iş mevzuatına tabi olan Türk Telekom çalışanlarının aylık ücretlerinin
kendilerini atamaya yetkili olan Yönetim Kurulu tarafından tespit olunacağı
kurala bağlanmıştır.
406 sayılı Yasa’nın anılan Ek 22.maddesi
uyarınca, Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne ait asli ve sürekli kadrolar
belirlenerek 4.4.2000 tarih ve 24010 (Mükerrer) sayılı R.G. de yayımlanan
31.3.2000 tarih ve 2000/331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yer alan
listede: merkez teşkilatı için 100 ve taşra teşkilatı için 100 (6 Bölge
Müdürü, 12 Bölge Müdür Yardımcısı ve 82 İl Telekom Müdürü) kadro ihdas
edilmiş; öte yandan, aynı Yasa maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak
hazırlanan “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği”
adı altındaki düzenleme, Yönetim Kurulunun 31.8.2000 tarih ve 407 sayılı
kararıyla kabul edilmek suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
Kanunla, Kurumda görev yapan personelden asli ve
sürekli görev yapacak olanları kadro unvanı itibariyle belirlemek konusunda
Bakanlar Kurulu'na yetki verildiği açıktır. Bu yetki 4502 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girdiği 29.1.2000 tarihi ile 5189 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 2.7.2004 tarihleri arasında geçerli olmuştur.
Anayasa’nın 128. maddesinde, “Devletin, kamu
iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına
göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve
sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”
denilmiştir.
406 sayılı Yasa’nın Ek 29. maddesinin 3.7.2005
tarih ve 5398 sayılı Kanun’la değişik birinci fıkrasında, “Türk Telekom
hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi
durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde
çalışmakta olanlar ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde
çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün
aylıksız izinli sayılır.Bu personel belirtilen süre içinde Türk Telekomda
çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel
Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık
giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları
Türk Telekom tarafından karşılanır…” denilerek, yasakoyucu tarafından Türk
Telekom’da 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi
olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel,
kamu personeli sayılmıştır.
Olayda, davalının hisse
devir (14.11.2005) tarihinde çalışmakta iken, 406 sayılı Yasa'nın Ek-29.
maddesi ile 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre adı Devlet Personel
Başkanlığına bildirilen ve sonrasında başka bir kamu kurumu emrine atanan
davacı tarafından, maaş nakil ilmühaberinin düzeltilmesi istemiyle yapılan
başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin
Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.)
İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden
biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri
ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel
hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu
öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,
kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup; kural olarak, idari
yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara
bakılabilir.
Buna göre, iptali istenilen işlemin tesis
edildiği ve davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği
taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı
yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız
olduğundan, uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde
adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle,
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile, Antalya 1.
İdare Mahkemesinin Görevlilik Kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ
YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın,
BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Antalya 1. İdare Mahkemesi’nin 03.08.2012 gün,
E:2012/973 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013 gününde OY
BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
—— • ——
Uyuşmazlık
Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2013/777
KARAR NO: 2013/865
KARAR TR : 13.05.2013
(Hukuk Bölümü)
ÖZET : 2872 sayılı Kanun’un 20/h maddesine aykırılık nedeniyle
Cumhuriyet Savcısı tarafından verilen idari yaptırım kararının kaldırılması
istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K
A R A R
Davacı : Sağlık Bakanlığı Ulucanlar Göz Eğitim ve
Araştırma Hastanesine izafeten Ankara
Muhakemat Müdürlüğü
Vekili : Av. Y.K.
Davalı : Altındağ Belediye Başkanlığı
O L A Y : Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, Ankara Kabahatler
Bürosu’nun 15.06.2010 tarih ve Kabahat Defteri No:2010/4707, Karar
Numarası: 2010/4297 sayılı İdari Yaptırım Kararı ile, davacı hastanenin
soğutma-havalandırma sistemi ve cihazlarının neden olduğu gürültü kirliliği
nedeniyle 2872 sayılı Çevre Kanununa
aykırı kabahatin işlendiği; işlenen kabahat eylemi nedeni ile işlem yapılıp
soruşturma sonucunda tespit tutanağı düzenlenerek suç duyurusunda
bulunulduğu belirtilerek, eylemin 2872 sayılı Kanun’un 20/h maddesine temas
ettiğinden bahisle, 5252 sayılı TCK’nın yürürlüğüne ilişkin Kanun’un
7.maddesi ve VUK’nun 298.maddesindeki yeniden değerlendirme oranında artırım
ile hesaplanan, 4.000,00TL idari para cezasının ödenmesi hususu davacıya
tebliğ edilmiştir.
Davacı vekili, söz konusu
idari para cezasının kaldırılması istemiyle adli yargı yerinde itirazda
bulunmuştur.
ANKARA 7. SULH CEZA MAHKEMESİ: 14.01.2011 gün ve
Değ. İş No: 2010/863 sayı ile, yapılan incelemede 2872 sayılı Yasa’nın 20.
Maddesinin (h) bendine aykırılıktan dolayı idari para cezası verildiği
görülmekle, aynı Yasanın 25/2. maddesi ve 5326 sayılı Yasa gereği itiraza
bakmaya İdare Mahkemesi’nin yetkili olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı
vermiş, karara itiraz edilmesi üzerine, Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nce
görevsizlik kararının kaldırılmasına kesin olarak karar verilmiş, bunun
üzerine Mahkemece bu kararın yazılı emir suretiyle bozulması istemiyle Adalet
Bakanlığına başvurulmuş, başvurunun kabulü sonucu Yargıtay 7. Ceza
Daire’since kararı bozulan Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi, bu kez bozma
ilamı uyarınca itirazın reddine kesin olarak karar vermiş, verilen görevsizlik
kararı bu şekilde kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, aynı
istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 12.İDARE MAHKEMESİ:8.3.2013 gün ve E:
2013/303,K:2013/603 sayı ile, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin E:2011/265,
K:2012/65 sayılı kararına dayanarak idari
yaptırım kararının idari makam ve mercilerce değil de soruşturma konusu
fiilin suç olmayıp kabahat olarak değerlendirilmesi sonucu Cumhuriyet
Başsavcılığı'nca verildiği dikkate alındığında, kararın idari işlemden çok,
yargısal nitelikte bir yetkinin kullanılması sonucu verilen ceza niteliğini
taşıdığı açık olduğundan, davanın çözümünün, Kabahatler Kanununu hükümleri
uyarınca adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev
yönünden reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi
Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL,
Eyüp Sabri BAYDAR, Sıddık YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan
AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 13.5.2013 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya
üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi
Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,
“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun
bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’
ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayan yargılaması
sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda,
askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm
uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev
uyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna
varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli
nitelikte olmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan
davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden
dolayı bu davalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık
Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…” açıkça belirtilmiştir.
Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev
uyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı
doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak
davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece,
adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne
gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten
Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu
yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı M. BAYHAN ile Danıştay Savcısı
Tuncay DÜNDAR’ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları
da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2872 sayılı Kanun’un 20/h maddesine
aykırılık nedeniyle Cumhuriyet Savcısı tarafından verilen idari yaptırım
kararının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “İdari
nitelikteki cezalar” başlıklı 20.maddesinde, “(Değişik: 26/4/2006 – 5491/14 md.)
İdarî nitelikteki cezalar şunlardır:
(…)
h) Bu Kanunun 14 üncü maddesine göre
çıkarılan yönetmelikle belirlenen önlemleri almayan veya standartlara
aykırı şekilde gürültü ve titreşime neden olanlara, konutlar için 400 Türk
Lirası,ulaşım araçları için 1.200 Türk Lirası, işyerleri ve atölyeler için
4.000 Türk Lirası, fabrika,şantiye ve eğlence gürültüsü için 12.000 Türk
Lirası idarî para cezası verilir.
(…)
Bu
maddenin uygulamasında Türk Ceza Kanunu ile diğer kanunların, fiilin suç
oluşturması haline ilişkin hükümleri saklıdır ”; aynı Kanun’un, “İdarî yaptırımların uygulanması, tahsil
usûlü ve itiraz” başlıklı 25. maddesinde , “Değişik: 26/4/2006 – 5491/17 md.)
Bu Kanunda öngörülen idarî yaptırımların
uygulanmasını gerektiren fiillerle ilgili olarak yetkili denetleme
elemanlarınca bir tutanak tanzim edilir. Bu tutanak denetleme
elemanlarının bağlı bulunduğu ve idarî yaptırım kararını vermeye yetkili
mercie intikal ettirilir. Bu merci, tutanağı değerlendirerek gerekli idarî
yaptırım kararını verir. İdarî yaptırım kararı, 11/2/1959 tarihli ve 7201
sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre idarî yaptırım kararını veren merci
tarafından ilgiliye tebliğ edilir.
İdarî
yaptırım kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde idare
mahkemesinde dava açılabilir. Dava açmış olmak idarece verilen cezanın
tahsilini durdurmaz.
İdarî
para cezalarının tahsil usûlü hakkında 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır.
Ceza
vermeye yetkili kurum ve merciler tarafından tahsil edilen idarî para
cezaları, Maliye Bakanlığından izin alınarak Bakanlıkça bastırılan ve
dağıtılan makbuz karşılığında tahsil edilir.
Bu Kanuna göre verilecek idarî para
cezalarında ihlalin tespiti ve cezanın kesilmesi usûlleri ile ceza uygulamasında
kullanılacak makbuzların şekli, dağıtımı ve kontrolüne ilişkin usûl ve
esaslar Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Bakanlıkça çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir ” hükümlerine yer verilmiştir.
Uyuşmazlık
Mahkemesince, 2872 sayılı Yasa’nın 20. maddesine göre verilen idari para
cezasına karşı yapılan itirazın görüm ve çözümünde; 5326 sayılı Kabahatler
Kanu-nu’nun 3. maddesi ve 2872 sayılı Yasa’da bu cezalara karşı idare
mahkemesinde dava açılabileceğinin belirtilmesi karşısında, idari yargı
yerinin görevli olduğu kabul edilmektedir.
Ancak
bakılan davada, idari yaptırım kararının Cumhuriyet Savcısı tarafından
verildiği dikkate alındığında yeniden değerlendirme yapılması
gerekmektedir.
4.11.2004 gün ve 5252
sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un
“Hafif hapis ve hafif para cezalarının idari para cezasına dönüştürülmesi”
başlığını taşıyan 7. Maddesinde (Değişik:
11.5.2005 – 5349/3 md.), “(1) Kanunlarda, "hafif hapis" veya
"hafif para" cezası olarak öngörülen yaptırımlar, idari para
cezasına dönüştürülmüştür. İdari para cezasının hesaplanmasında 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 52 nci maddesi
hükümleri uygulanır. İlgili kanunda "hafif hapis"
cezasının üst sınırının belirtilmediği hallerde, idari para cezasının
hesaplanmasında esas alınacak gün sayısının üst sınırı, yediyüzotuzdur.
(2) Kanunlarda, "hafif hapis cezası"
ile "hafif para cezası"nın seçimlik olarak veya birlikte
öngörüldüğü hallerde, idari para cezası yaptırımının belirlenmesinde
"hafif hapis cezası" esas alınır.
(3) Kanunlarda, sadece "hafif para
cezası"nın öngörüldüğü ve cezanın alt veya üst sınırının belirtilmediği hallerde, idari para cezası, yüzyirmimilyon
Türk Lirasından az, onsekizmilyar Türk Lirasından fazla olamaz.
(4) Bu madde hükmüne göre idari para cezasına
karar vermeye Cumhuriyet savcısı yetkilidir” hükmüne yer verilmiştir.
Olayda,
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, Ankara Kabahatler Bürosu’nun 15.06.2010
tarih ve Kabahat Defteri No:2010/4707, Karar Numarası: 2010/4297 sayılı
İdari Yaptırım Kararı ile, hastanenin soğutma-havalandırma sistemi ve
cihazlarının neden olduğu gürültü kirliliği nedeniyle 2872 sayılı Çevre Kanunu’na aykırı kabahatin işlendiği;
işlenen kabahat eylemi nedeni ile işlem yapılıp soruşturma sonucunda tespit
tutanağı düzenlenerek suç duyurusunda bulunulduğu belirtilerek, eylemin
2872 sayılı Kanun’un 20/h maddesine temas ettiğinden bahisle, 5252 sayılı
TCK’nın yürürlüğüne ilişkin Kanun’un 7.maddesi, VUK’nun 298.maddesindeki
yeniden değerlendirme oranında artırım ile hesaplanan 4.000,00TL idari para
cezasının ödenmesi hususunun davacıya tebliğ edildiği anlaşılmıştır.
30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 3. maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın
31. maddesinde " (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun
yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması
halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para
cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün
fiiller hakkında,
uygulanır." denilmiştir.19.12.2006
tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idarî
yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer
kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda
görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Ancak, 5326 sayılı
Kanun’un "Cumhuriyet Savcısının Karar Verme Yetkisi" başlıklı 23.
maddesinde, "(1) Cumhuriyet savcısı, kanunda açıkça hüküm bulunan
hallerde bir kabahat dolayısıyla idari yaptırım kararı vermeye yetkilidir.
(2) Bir suç dolayısıyla başlatılan soruşturma kapsamında bir kabahatin
işlendiğini öğrenmesi halinde Cumhuriyet savcısı durumu ilgili kamu kurum
ve kuruluşuna bildirebileceği gibi, kendisi de idari yaptırım kararı
verebilir. (3) Soruşturma konusu fiilin kabahat oluşturduğunun anlaşılması
halinde Cumhuriyet savcısı bu nedenle idari yaptırım kararı verir. Ancak,
bunun için ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından idari yaptırım kararı
verilmemiş olması gerekir.", "Başvuru Yolu" başlıklı 27.
maddesinde “(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine
ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi
tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.
Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı
kesinleşir. / (2) Mücbir sebebin varlığı dolayısıyla bu sürenin geçirilmiş
olması halinde bu sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi
gün içinde karara karşı başvuruda bulunulabilir. Bu başvuru, kararın
kesinleşmesini engellemez; ancak, mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir. /
(3) Başvuru, bizzat kanunî temsilci veya avukat tarafından sulh ceza
mahkemesine verilecek bir dilekçe ile yapılır. Başvuru dilekçesi, iki nüsha
olarak verilir. / (4) Başvuru dilekçesinde, idarî yaptırım kararına ilişkin
bilgiler, bu karara karşı ileri sürülen deliller açık bir şekilde
gösterilir. Dilekçede ayrıca, başvurunun süresinde yapılmasını engelleyen
mücbir sebep dayanaklarıyla gösterilir. / (5) (Değişik: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının
mahkeme tarafından verilmesi halinde, bu karara karşı ancak itiraz yoluna
gidilebilir. / (6) (Ek:
6/12/2006-5560/34 md.) Soruşturma konusu fiilin suç değil de kabahat
oluşturduğu gerekçesiyle idarî yaptırım kararı verilmesi halinde;
kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz edildiği takdirde, idarî yaptırım
kararına karşı başvuru da bu itiraz merciinde incelenir. / (7) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) Kovuşturma
konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idarî yaptırım
kararı verilmesi halinde; fiilin suç oluşturmaması nedeniyle verilen beraat
kararına karşı kanun yoluna gidildiği takdirde, idarî yaptırım kararına
karşı itiraz da bu kanun yolu merciinde incelenir. / (8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî
yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak
idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde;
idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali
talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür ”
denilmiştir.
Kabahatler
Kanununun 23. ve 27.maddeleri birlikte irdelendiğinde; belli şartlar
altında Cumhuriyet Savcıları'na da idari yaptırım kararı verebilme
yetkisinin tanındığı, özellikle soruşturma konusu fiilin kabahat
oluşturduğunun anlaşılması halinde Cumhuriyet savcısının ilgili kamu kurum
ve kuruluşu tarafından idari yaptırım kararı verilmemiş olması koşuluyla
idari yaptırım kararı verebileceği, bu karara karşı kararın tebliği veya
tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine
başvurulabileceği, Cumhuriyet Savcısının soruşturma konusu fiilin suç değil
de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idarî yaptırım kararı vermesi halinde
kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz edildiği takdirde idarî yaptırım
kararına karşı başvurunun da bu itiraz merciinde inceleneceği
anlaşılmaktadır.
İncelenen uyuşmazlıkta, 2872 sayılı Kanun’un 20/h maddesinin ihlal
edildiği nedeniyle suç duyurusunda bulunulduğundan bahisle 5252 sayılı Kanun’un 7. maddesi de dikkate alınarak
davacıya Cumhuriyet Savcısı tarafından 4.000,00TL idari para cezası verilmiştir.
Buna göre,
dava konusu olayda; idari yaptırım kararının idari makam ve mercilerce
değil de soruşturma konusu fiilin suç olmayıp kabahat olarak
değerlendirilmesi sonucu Cumhuriyet Başsavcılığı'nca verildiği dikkate
alındığında, kararın idari işlemden çok, yargısal nitelikte bir yetkinin
kullanılması sonucu verilen ceza niteliğini taşıdığı açık olduğundan,
davanın çözümünün, Kabahatler Kanununu hükümleri uyarınca adli yargı yerine
ait olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 7. Sulh Ceza
Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli
olduğuna, bu nedenle Ankara 7. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 14.01.2011 gün ve
Değ. İş No: 2010/863 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.5.2013
gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
|